มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ ฉบับย่อ

๒. เดก็ ต้องปรบั ตวั การเลน่ การพกั ผอ่ นน้อยลง การเอาใจใส่รายละเอยี ดความเป็นอย ู่

และพฤติกรรมน้อยลง มีเน้ือหาความรู้ทางวิชาการและการบ้านมากข้ึน พ่อแม่และ

เดก็ จงึ ตอ้ งปรบั ตวั พอ่ แมต่ อ้ งตดิ ตามและกำกบั สนบั สนนุ ใหเ้ ดก็ ไดท้ ำหนา้ ทรี่ บั ผดิ ชอบ

ประสบความสำเร็จ ถือว่าเป็นการก้าวข้ามไปอีกข้ันของพัฒนาการอีกระดับหนึ่งท
่ี
สูงข้ึน ท้ังพ่อแม่ ผู้ปกครองและเด็ก จำเป็นต้องเตรียมตัวให้มากขึ้นก่อนเข้าสู่ระดับ

ประถมศึกษาปีที่ ๑

๓. ต้องส่งต่อและพาไปดูสถานท่ี ระบบท่ีแตกต่าง จึงต้องทำความเข้าใจ และเตรียม

ช่วยให้เด็กประสบความสำเร็จ ทำให้เด็กปรับตัวได้ง่ายข้ึน และเป็นการลดปฏิกิริยา

การปรบั ตวั ทไ่ี มพ่ ึงประสงค์

ขอ้ มลู ประกอบการพจิ ารณา

๑. แผนการจัดกจิ กรรม

๒. หลกั สตู รการศกึ ษาปฐมวยั

๓. หลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พื้นฐาน

๔. ข้อมลู พฒั นาการ และการเรยี นรู้ของเด็กเปน็ รายบคุ คล

๕. กำหนดการปฐมนเิ ทศ


160

เอกสารอ้างองิ , Website, QR Code

หมายเลข มาตรฐานดา้ นที่ ๒


เอกสาร

๒.๑.๑_๑ รายการ


๒.๑.๑_๒ กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช ๒๕๖๐. กรุงเทพ:

โรงพมิ พช์ มุ นุมสหกรณก์ ารเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด., ๒๕๖๐.

สถาบันพัฒนาอนามยั เด็กแห่งชาติ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสขุ . แนวทางการดแู ล

จัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อพัฒนาเด็กอายุต่ำกว่า ๓ ปี. (อยู่ในระหว่างพิมพ์),

๒.๒.๒_๑ ๒๕๖๑.

ฐิติกร โตโพธ์ิไทย อรณา จันทรศิริ และปฏิญญา พงษ์ราศรี (บรรณาธิการ). ข้อแนะนำ

การส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การลดพฤติกรรมเนือยน่ิง และ การนอนหลับสำหรับ

เดก็ ปฐมวยั (แรกเกิด-๕ ปี). กรงุ เทพ: บรษิ ัท เอ็นซี คอนเซ็ป จำกัด, ๒๕๖๐.

http://resource.thaihealth.or.th/library/hot/16254

๒.๑.๔_๑ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. กรอบมาตรฐานและคู่มือการจัด

๒.๓.๕_๒ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปฐมวัย ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช ๒๕๔๖.

๒.๑.๔_๓ กรุงเทพฯ, ๒๕๕๔.

http://www.ipst.ac.th

http://www.csip.org

สมดุ บนั ทึกสุขภาพแม่และเด็ก

๒.๒.๕_๑ http://www.dohlibrary.net/index.php?option=com_phocadownload&view=

category&id=80:2013-11-26-04-11-13&Itemid=68






161

หมายเลข รายการ

สถาบนั ราชานกุ ลู และ สสส. แผน่ พับเตรียมพรอ้ มต้ังแต่กา้ วแรกของลกู น้อย


เอกสาร

๒.๓.๕_๑



































http://rajanukul.go.th/new/index.php?mode=academic&group=323&id=

3504&date_start=&date_end=


162

ภาคผนวก


สญั ลักษณ ์ มาตรฐานดา้ นที่ ๒

*๑

(๒.๒.๑)
ภาคผนวก

*๒

(๒.๒.๓)
การจัดอาหารให้กบั เดก็ ปฐมวัย

*๓

(๒.๒.๓)
แบบบันทกึ การตรวจความสะอาดของรา่ งกายประจำวัน

*๔

(๒.๒.๓)
แบบบันทึกการตรวจคัดกรองสุขภาพ

*๕

(๒.๒.๓)
แบบบนั ทกึ การตรวจสุขภาพความสะอาดของฟัน

*๖
(๒.๒.๔) แบบบันทกึ อาการเจ็บป่วย


วิธีการชัง่ น้ำหนกั

ควรถอดเสือ้ ผา้ ออกใหเ้ หลือเท่าทจี่ ำเป็นโดยเฉพาะเสอ้ื ผา้ หนาๆ รวมท้งั รองเทา้ ถุงเทา้

และนำของเลน่ ของใชอ้ อกจากตวั เดก็ ถา้ เปน็ เครอื่ งชงั่ แบบยนื ทม่ี เี ขม็ ผทู้ ท่ี ำการชงั่ นำ้ หนกั

จะต้องอยู่ในตำแหน่งตรงกันข้ามกับเด็ก ไม่ควรอยู่ด้านข้างท้ังซ้ายหรือขวาเพราะจะทำให ้

อ่านค่าน้ำหนักมากไปหรือน้อยไปได้ อ่านค่าให้ละเอียดถึงทศนิยม ๑ ตำแหน่ง เช่น

๑๐.๖ กิโลกรมั

วธิ วี ดั ความยาว


ควรมีผู้วัดอย่างน้อย ๒ คน โดยคนหน่ึงจับด้านศีรษะและลำตัวให้อยู่ในท่านอนราบ

ตัวตรง ไมเ่ อยี ง ส่วนอกี คนหน่งึ จบั เขา่ ใหเ้ หยียดตรง และเล่ือนไม้ฉากเข้าหาฝา่ เทา้ ทีต่ ้งั ฉาก

อย่างรวดเร็ว อา่ นค่าใหล้ ะเอยี ดถึงทศนิยม ๑ ตำแหน่ง เชน่ ๗๐.๒ เซนตเิ มตร


163

ส
ัญลกั ษณ์ ภาคผนวก


วิธวี ดั สว่ นสูง

๑. เด็กถอดรองเทา้ ถงุ เท้า

๒. ผหู้ ญงิ ทมี่ กี บ๊ิ ทค่ี าดผม หรอื มดั ผม ใหน้ ำออกกอ่ นวดั

๓. ยนื บนพื้นราบ เท้าชิด

๔. ยดื ตัวขึ้นไปขา้ งบนให้เตม็ ที่ ไมง่ อเข่า

๕. ศีรษะ หลงั ก้น สน้ เทา้ สัมผัสกับไม้วัด

๖. ตามองตรงไปขา้ งหนา้ ศรี ษะไม่เอยี งซา้ ย-เอยี งขวา

ไมแ่ หงนหน้าขนึ้ หรือกม้ หน้าลง

๗. ใชไ้ ม้ฉากในการอ่านคา่ สว่ นสงู อา่ นค่าส่วนสูง

ใหอ้ ยใู่ นระดบั สายตาผวู้ ดั โดยอา่ นคา่ ให้ละเอยี ด

ถึงทศนยิ ม ๑ ตำแหนง่ เช่น ๑๑๘.๔ เซนติเมตร



แปลผลโดยบนั ทกึ ความยาว/สว่ นสูง และนำ้ หนักในโปรแกรมเฝา้ ระวังการเจรญิ เตบิ โต

ของเด็ก (BNutri-GSP) หรือจุดส่วนสูงน้ำหนัก และลากเส้นเช่ือมจุดบนกราฟความยาว/

ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ น้ำหนักตามเกณฑ์ความยาว/ส่วนสูง น้ำหนักตามเกณฑ์อาย ุ

เพ่ือทราบภาวการณ์เจริญเติบโต และดแู นวโน้มการเพมิ่ ความยาว/สว่ นสูงน้ำหนกั

มกี ารประเมนิ พฤตกิ รรมการบรโิ ภคอาหารเปน็ รายบคุ คลทกุ ๓ เดอื น นำผลการประเมนิ

ผลการเจริญเติบโตและพฤติกรรมการบริโภคอาหาร แจ้งและอธิบายแก่พ่อแม่/ผู้เล้ียงด
ู
เด็ก ให้คำแนะนำโภชนาการท่ีสอดคล้องกับภาวะการเจริญเติบโตและพฤติกรรม

การบริโภคอาหารของเด็ก จัดทำข้อมูลภาวะการเจริญเติบโตเป็นรายบุคคล และสรุป

จำนวน และร้อยละภาวะการเจริญเติบโตของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย แยก ๓ เกณฑ์ คอื

ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง และน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ รวมทั้ง

จำนวนและร้อยละเด็กสูงดีสมส่วน แก้ไขปัญหาเด็กเต้ีย ผอม อ้วน เป็นรายบุคคล และ

ติดตามน้ำหนัก ความยาว/ส่วนสูง ทุกเดือนสรุปผลการเฝ้าระวังและติดตามการเจริญ

เติบโต เป็นรายบุคคลทุก ๓ เดือน และสรุปการแก้ไขปัญหาเด็กเตี้ย ผอม อ้วน เป็น


รายบคุ คลทุกเดือน


164

ส
ัญลักษณ ์ ภาคผนวก

*๗ บนั ทึกการเจริญเตบิ โตของเดก็ เปน็ รายบคุ คล ทกุ ๓ เดอื น

(๒.๒.๔) - กราฟแสดงน้ำหนกั ตามเกณฑ์อายุ เพศชาย สำหรับพ่อแม่ใชใ้ นการตดิ ตามนำ้ หนกั ลูก

- กราฟแสดงความยาว/ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ เพศชาย สำหรับพ่อแม่ใช้ในการติดตาม

สว่ นสูงลูก

- กราฟแสดงน้ำหนักตามเกณฑ์ความยาวของเด็กอายุแรกเกิด-๒ ปี เพศชาย สำหรับ

พ่อแมใ่ ชใ้ น การตดิ ตามการเจริญเตบิ โตดา้ นรูปรา่ งของลกู (อ้วน สมสว่ น ผอม)

- กราฟแสดงน้ำหนักตามเกณฑ์ความสูงของเด็กอายุ ๒-๕ ปี เพศชาย สำหรับพ่อแม่ใช้

ในการติดตามการเจรญิ เติบโตด้านรปู ร่างของลกู (อว้ น สมส่วน ผอม)

- กราฟแสดงน้ำหนักตามเกณฑอ์ ายุ เพศหญงิ สำหรับพอ่ แมใ่ ช้ในการตดิ ตามนำ้ หนักลกู

- กราฟแสดงความยาว/ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ เพศหญิง สำหรับพ่อแม่ใช้ในการติดตาม

สว่ นสงู ลกู

- กราฟแสดงน้ำหนักตามเกณฑ์ความยาวของเด็กอายุแรกเกิด-๒ ปี เพศหญิง สำหรับ

พ่อแม่ใช้ในการติดตามการเจริญเตบิ โตดา้ นรปู รา่ งของลูก (อว้ น สมส่วน ผอม)

- กราฟแสดงน้ำหนักตามเกณฑ์ความสูงของเด็กอายุ ๒-๕ ปี เพศหญิง สำหรับพ่อแม่ใช
้

ในการตดิ ตามการเจรญิ เตบิ โตด้านรูปรา่ งของลูก (อว้ น สมส่วน ผอม)

*๘ แบบบนั ทกึ การสืบสวนโรค


(๒.๒.๕)

*๙ แบบบนั ทกึ การให้การพยาบาล


(๒.๒.๕)

*๑๐ แบบบนั ทึกสรุปผลการปฏบิ ัติงานเดก็ ป่วยประจำเดอื น

(๒.๒.๕)




165

สัญลักษณ ์ ภาคผนวก

*๑๑
(๒.๔.๒) คุณลกั ษณะทีแ่ สดงถงึ ความสขุ และการแสดงออกทางอารมณ์ได้เหมาะสมกับวยั (แรกเกิด-๓ ปี)


คุณลกั ษณะ
อายุ สภาพที่พึงประสงค
์

๑. ร่าเริงแจ่มใส แรกเกิดถงึ -๓ ปี อารมณ์ดี ยม้ิ แยม้ หัวเราะงา่ ย แววตามีความสขุ


๒. แสดงออกทางอารมณ์ แรกเกดิ -๒ เดอื น - ยิ้มและหัวเราะได้เม่อื พอใจ

ไดอ้ ย่างเหมาะสม - สบตาจอ้ งหนา้ แม
่
กบั วัย
๒-๔ เดอื น - ผูกพนั กับพอ่ แม่หรือผ้เู ล้ยี งดูใกลช้ ิด

- ย้ิมทักทายเม่อื เห็นหน้าคนค้นุ เคย


๔-๖ เดอื น - แสดงอารมณท์ ี่หลากหลายผา่ นการสง่ เสียง


๖-๙ เดอื น - แสดงอารมณ์ตามความรู้สกึ

- แสดงอาการกลวั คนแปลกหน้า


๙ เดือน-๑ ปี - แสดงความสนใจ ตดิ ผูเ้ ลย้ี งดูตนเองมากกว่าคนอนื่

- แสดงความต้องการของตนเองมากขน้ึ


๑ ปี-๑ ปี ๖ เดือน - แสดงความชอบไมช่ อบส่วนตัวอย่างชดั เจน


๑ ปี ๖ เดอื น-๒ ป ี - แสดงความรักต่อผ้อู ืน่

- แสดงความกงั วลเมือ่ ยแยกจากคนใกลช้ ิด


๒-๓ ปี - แสดงความภาคภูมิใจเม่อื ทำสง่ิ ตา่ งๆ สำเร็จ

- ชอบพดู คำวา่ “ไม่” แมจ้ ะเปน็ ส่ิงทต่ี อ้ งการ


๓. สนใจ และมคี วามสขุ แรกเกดิ ถึง-๓ ปี ตอบสนองตอ่ ธรรมชาติ เสยี งเพลง จังหวะดนตรี

กับธรรมชาติ และสิ่งสวยงามต่างๆ อย่างเพลดิ เพลิน

สง่ิ สวยงาม ดนตร ี


และจังหวะ

การเคล่ือนไหว

มสี ุขภาพจติ ดแี ละมีความสขุ มกี ารแสดงออกทางอารมณ์เหมาะสมกับวยั (๓-๖ ปี)


คุณลักษณะ อายุ สภาพที่พงึ ประสงค
์

๑. แสดงออกทางอารมณ์ ๓-๔ ปี แสดงออกอารมณค์ วามร้สู ึกได้เหมาะสมกบั บางสถานการณ
์
ไดอ้ ย่างเหมาะสม
๔-๕ ป ี แสดงอารมณ์ความรสู้ ึกได้ตามสถานการณ์


๕-๖ ปี แสดงอารมณค์ วามร้สู กึ ได้สอดคล้องกบั สถานการณอ์ ย่าง

เหมาะสม


๒. มีความรูส้ กึ ทีด่ ี ๓-๔ ป ี - กลา้ พดู กลา้ แสดงออก

ตอ่ ตนเองและผ้อู น่ื - แสดงความพอใจในผลงานตนเอง


๔-๕ ปี - กล้าพดู กล้าแสดงออกอย่างเหมาะสมบางสถานการณ์

- แสดงความพอใจในผลงานและความสามารถของตนเอง


๕-๖ ปี - กล้าพดู กล้าแสดงออกอย่างเหมาะสมตามสถานการณ์

- แสดงความพอใจในผลงานและความสามารถของตนเอง

และผอู้ ื่น


(คัดลอกจาก: หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๖๐, หน้า ๙ และ ๒๘)


166

*๑ (๒.๒.๑) การจัดอาหารให้กบั เด็กปฐมวยั

167

168

*๒ (๒.๒.๓) แบบบนั ทึกการตรวจความสะอาดของรา่ งกายประจำวนั

169

*๓ (๒.๒.๓) แบบบันทกึ การตรวจคดั กรองสุขภาพ


170

*๔ (๒.๒.๓) แบบบนั ทึกการตรวจสขุ ภาพความสะอาดของฟนั


171

*๕ (๒.๒.๓) แบบบนั ทึกอาการเจ็บปว่ ย


172

*๗ (๒.๒.๔) บนั ทึกการเจริญเตบิ โตของเดก็ เปน็ รายบุคคล ทกุ ๓ เดอื น


173

174

175

176

177

178

179

180

*๘ (๒.๒.๕) แบบบนั ทกึ การสืบสวนโรค


181

*๙ (๒.๒.๕) แบบบนั ทึกการใหก้ ารพยาบาล


182

*๑๐ (๒.๒.๕) แบบบันทกึ สรปุ ผลการปฏิบตั ิงานเดก็ ปว่ ยประจำเดอื น

183

184

มาตรฐานด้านท่ี ๓ คุณภาพของเดก็ ปฐมวยั
มาตรฐานด้านที่ ๓  


ส
ำหรับเด็กแรกเกิด - อายุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดือน ๒๙ วัน) 
ขอ้ มลู ประกอบ

การพจิ ารณา

ตวั บง่ ชี้ที่ ๓.๑ ก เดก็ มกี ารเจรญิ เตบิ โตสมวัย



เกณฑก์ ารพจิ ารณา
ขอ้ รายการพจิ ารณา
๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ นั้ ตน้ ด ี ดมี าก


185 ๓.๑.๑ ก เดก็ มนี ำ้ หนกั ตวั เหมาะสมกบั วยั และสงู ดสี มสว่ น เดก็ มนี ำ้ หนกั เดก็ มนี ำ้ หนกั เดก็ มนี ำ้ หนกั เดก็ มนี ำ้ หนกั - สมดุ บนั ทกึ

ซงึ่ มบี นั ทกึ เปน็ รายบคุ คล ตามเกณฑอ์ ายุ และ ตามเกณฑอ์ ายุ และ ตามเกณฑอ์ ายุ และ ตามเกณฑอ์ ายุ และ การเจรญิ เตบิ โตของเดก็

❏ ๑. นำ้ หนกั ตวั ตามเกณฑอ์ ายุ สงู ดสี มสว่ นนอ้ ยกวา่ สงู ดสี มสว่ น สงู ดสี มสว่ น สงู ดสี มสว่ น - กราฟแสดง

(Weight for age) รอ้ ยละ ๕๐ รอ้ ยละ ๕๐-๕๖ รอ้ ยละ ๕๗-๖๓ รอ้ ยละ ๖๔ ขนึ้ ไป การเจรญิ เตบิ โต

❏ ๒. ความยาว/สว่ นสงู ตามเกณฑอ์ ายุ ตามเกณฑอ์ า้ งองิ

(Height for age) ตามเพศและชว่ งอาย
ุ
❏ ๓. นำ้ หนกั ตามเกณฑค์ วามยาว/สว่ นสงู ของกรมอนามยั

(Weight for height) กระทรวงสาธารณสขุ

พ.ศ. ๒๕๕๘

(ประยกุ ตจ์ าก

องคก์ ารอนามยั โลก)

- ขอ้ มลู ภาวะ

การเจรญิ เตบิ โต

เปน็ รายบคุ คล

- สรปุ จำนวนและรอ้ ยละ

ของเดก็ มนี ำ้ หนกั

ตามเกณฑอ์ าย
ุ
- สรปุ จำนวนและรอ้ ยละ

ของเดก็ สงู ดสี มสว่ น

(ดจู ากสว่ นสงู ตามเกณฑ์

อายุ และนำ้ หนกั

ตามเกณฑส์ ว่ นสงู )

ตวั บง่ ชท้ี ่ี ๓.๒ ก เด็กมพี ฒั นาการสมวัย



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ นั้ ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๒.๑ ก เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั โดยรวม ๕ ดา้ น เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

(DSPM)

- แบบบนั ทกึ การคดั กรอง

และสง่ เสรมิ พฒั นาการ

เดก็ ปฐมวยั ตามชว่ งอาย ุ

โดยเจา้ หนา้ ทสี่ าธารณสขุ

(๙ เดอื น/๑.๖ ป/ี ๒.๖ ป)ี

186 - กราฟแสดง


การเจรญิ เตบิ โตตามเกณฑ ์

อา้ งองิ ตามเพศและ

ชว่ งอายขุ องกรมอนามยั

กระทรวงสาธารณสขุ

พ.ศ. ๒๕๕๘

(ประยกุ ตจ์ ากองคก์ าร

อนามยั โลก)

ตัวบ่งชีท้ ี่ ๓.๒ ก เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั (ต่อ)



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


187 ๓.๒.๒ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการกลา้ มเนอ้ื มดั ใหญ่ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั
- บนั ทกึ ขอ้ มลู รายบคุ คล

(Gross Motor) ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕ - ๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป
ข องเดก็ โดยครู

๓.๒.๓ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการดา้ นกลา้ มเนอ้ื มดั เลก็

และสตปิ ญั ญาสมวยั (Fine Motor Adaptive)
- คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

๓.๒.๔ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการดา้ นการรบั รแู้ ละ
พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

เขา้ ใจภาษา (Receptive Language)
(DSPM)

๓.๒.๕ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการการใชภ้ าษาสมวยั
- แบบบนั ทกึ การเฝา้ ระวงั

(Expressive Language) และสง่ เสรมิ พฒั นาการ

๓.๒.๖ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการการชว่ ยเหลอื ตนเอง
เ ดก็ ปฐมวยั ตามชว่ งอาย ุ

และการเขา้ สงั คม (Personal Social)
โดยพอ่ แม/่ ผปู้ กครอง/



คร/ู ผดู้ แู ลเดก็

มาตรฐานดา้ นท่ี ๓ คณุ ภาพของเด็กปฐมวยั
มาตรฐานดา้ นที่ ๓  


ส
ำหรบั เด็ก อายุ ๓ ปี - อายุ ๖ ปี (ก่อนเข้าประถมศกึ ษาปที ่ี ๑) 
ขอ้ มลู ประกอบ

การพจิ ารณา

ตวั บ่งช้ที ี่ ๓.๑ ข เดก็ มีการเจรญิ เติบโตสมวัยและมีสขุ นสิ ยั ทเ่ี หมาะสม
- สมดุ บนั ทกึ

การเจรญิ เตบิ โตของเดก็


เกณฑก์ ารพจิ ารณา - กราฟแสดง

ขอ้ รายการพจิ ารณา การเจรญิ เตบิ โต

๐ ๑ ๒ ๓ ตามเกณฑอ์ า้ งองิ ตามเพศ

ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ นั้ ตน้ ด ี ดมี าก
และชว่ งอาย
ุ
ของกรมอนามยั

188 ๓.๑.๑ ข เดก็ มนี ำ้ หนกั ตวั เหมาะสมกบั วยั และสงู ดสี มสว่ น เดก็ สงู ดสี มสว่ น เดก็ สงู ดสี มสว่ น เดก็ สงู ดสี มสว่ น เดก็ สงู ดสี มสว่ น กระทรวงสาธารณสขุ

ซง่ึ มบี นั ทกึ เปน็ รายบคุ คล นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ ๕๐ รอ้ ยละ ๕๐-๕๖ รอ้ ยละ ๕๗-๖๓ รอ้ ยละ ๖๔ ขน้ึ ไป พ.ศ. ๒๕๕๘

❏ ๑. นำ้ หนกั ตวั ตามเกณฑอ์ ายุ (ประยกุ ตจ์ าก

(weight for age) องคก์ ารอนามยั โลก)

❏ ๒. ความยาว/ สว่ นสงู ตามเกณฑอ์ ายุ - ขอ้ มลู ภาวะ

(Height for age) การเจรญิ เตบิ โต

❏ ๓. นำ้ หนกั ตามเกณฑค์ วามยาว/ สว่ นสงู เปน็ รายบคุ คล

(Weight for height) - สรปุ จำนวนและ

รอ้ ยละของเดก็ มนี ำ้ หนกั

ตามเกณฑอ์ าย
ุ

ตวั บ่งชี้ท่ี ๓.๑ ข เดก็ มีการเจรญิ เติบโตสมวยั และมสี ขุ นสิ ัยท่ีเหมาะสม (ต่อ)



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


- สรปุ จำนวนและรอ้ ยละ

ของเดก็ สงู ดสี มสว่ น

(ดจู ากสว่ นสงู ตามเกณฑ ์

อายุ และนำ้ หนกั

ตามเกณฑส์ ว่ นสงู )


๓.๑.๒ ข เดก็ มสี ขุ นสิ ยั ทดี่ ใี นการดแู ลสขุ ภาพตนเองตามวยั เดก็ มสี ขุ นสิ ยั เดก็ มสี ขุ นสิ ยั เดก็ มสี ขุ นสิ ยั เดก็ มสี ขุ นสิ ยั - บนั ทกึ ผล

❏ กนิ นอน ออกกำลงั กาย เลน่ และการเรยี นร ู้ ตามรายการพจิ ารณา ตามรายการพจิ ารณา ตามรายการพจิ ารณา ตามรายการพจิ ารณา การตรวจสขุ ภาพเดก็

189 อยา่ งเปน็ เวลาเหมาะสมตามวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ หรอื ขนึ้ ไป - แบบการสงั เกตพฤตกิ รรม

❏ การรกั ษาความสะอาดและปอ้ งกนั โรค - แบบบนั ทกึ พฒั นาการ

❏ การรกั ษาความปลอดภยั ของตนเองและผอู้ น่ื ตามวยั รายบคุ คล

- สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม


๓.๑.๓ ข เดก็ มสี ขุ ภาพชอ่ งปากดี ไมม่ ฟี นั ผ ุ เดก็ ไมม่ ฟี นั ผุ เดก็ ไมม่ ฟี นั ผ ุ เดก็ ไมม่ ฟี นั ผมุ ากกวา่ เดก็ ไมม่ ฟี นั ผมุ ากกวา่ - บนั ทกึ ผล

นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ ๔๐ รอ้ ยละ ๔๐-๕๐ รอ้ ยละ ๕๐ รอ้ ยละ ๕๕ การตรวจสขุ ภาพเดก็

- บนั ทกึ ผลการตรวจ

สขุ ภาพชอ่ งปากเดก็

ตวั บง่ ชีท้ ่ี ๓.๒ ข เดก็ มพี ัฒนาการสมวยั



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๒.๑ ข เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั โดยรวม ๕ ดา้ น เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

(DSPM)

- คมู่ อื DSPM+

ขยายอายุ ๕-๖ ป ี

- แบบบนั ทกึ การคดั กรอง

และสง่ เสรมิ พฒั นาการ

เดก็ ปฐมวยั ตามชว่ งอาย ุ

190 โดยเจา้ หนา้ ทสี่ าธารณสขุ

(ชว่ งอายุ ๓-๖ ป)ี

- คมู่ อื การคดั กรอง และ

สง่ เสรมิ พฒั นาการเดก็

แรกเกดิ -๖ ปี ของกทม.

- กราฟแสดง

การเจรญิ เตบิ โตตามเกณฑ ์

อา้ งองิ ตามเพศ และ

ชว่ งอายุ ของกรมอนามยั

กระทรวงสาธารณสขุ

พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยกุ ตจ์ าก

องคก์ ารอนามยั โลก)

ตัวชว้ี ดั ท่ี ๓.๓ ข เดก็ มพี ฒั นาการด้านการเคลือ่ นไหว



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๓.๑ ข เดก็ มพี ฒั นาการดา้ นการใชก้ ลา้ มเนอ้ื มดั ใหญ่ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

สามารถเคลอ่ื นไหว และทรงตวั ไดต้ ามวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

(DSPM)

๓.๓.๒ ข เดก็ มพี ฒั นาการดา้ นการใชก้ ลา้ มเนอ้ื มดั เลก็ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - คมู่ อื DSPM+

และการประสานงานระหวา่ งตากบั มอื ตามวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป ขยายอายุ ๕-๖ ปี

- แบบบนั ทกึ การเฝา้ ระวงั

และสง่ เสรมิ พฒั นาการ

เดก็ ปฐมวยั ตามชว่ งอาย ุ

191 โดยเจา้ หนา้ ทสี่ าธารณสขุ


- คมู่ อื การคดั กรองและ

สง่ เสรมิ พฒั นาการ

เดก็ แรกเกดิ -๖ ป ี

ของ กทม.

- หลกั สตู รการศกึ ษาปฐมวยั
พ.ศ. ๒๕๖๐

- แบบการสงั เกตพฤตกิ รรม

- แบบบนั ทกึ พฒั นาการ

ตามวยั รายบคุ คล

- แบบประเมนิ พฒั นาการ

เดก็ ปฐมวยั รายบคุ คล

- สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม

ตวั บ่งชี้ที่ ๓.๔ ข เด็กมพี ัฒนาการด้านอารมณจ์ ิตใจ



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๔.๑ ข เดก็ แสดงออก รา่ เรงิ แจม่ ใส รสู้ กึ มน่ั คงปลอดภยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั -
คู่มอื เฝ้าระวังและส่งเสริม

แสดงความรสู้ กึ ทด่ี ตี อ่ ตนเองและผอู้ น่ื ไดส้ มวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป
พ ฒั นาการเดก็ ปฐมวยั


(DSPM)

๓.๔.๒ ข เดก็ มคี วามสนใจ และรว่ มกจิ กรรมตา่ งๆ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั -
คมู่ อื DSPM ขยายอาย ุ

อยา่ งสมวยั ซง่ึ รวมการเลน่ การทำงาน ศลิ ปะ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป ๕
-๖ ปี

ดนตรี กฬี า -
แบบบนั ทกึ การเฝา้ ระวงั


และสง่ เสรมิ พฒั นาการ

๓.๔.๓ ข เดก็ สามารถอดทน รอคอย ควบคมุ ตนเอง เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เ
ดก็ ปฐมวยั ตามชว่ งอาย
ุ
192 ยบั ยง้ั ชง่ั ใจ ทำตามขอ้ ตกลง คำนงึ ถงึ ความรสู้ กึ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป โ
ดยเจา้ หนา้ ทสี่ าธารณสขุ

ของผอู้ นื่ มกี าลเทศะ ปรบั ตวั เขา้ กบั - ค
มู่ อื การคดั กรองและ

สถานการณใ์ หมไ่ ดส้ มวยั
สง่ เสรมิ พฒั นาการ


เดก็ แรกเกดิ -๖ ป ี

* การอดทนรอคอย เชน่ รอทำกจิ กรรมพรอ้ มเพอ่ื น
ของ กทม.

การเขา้ แถวตามลำดบั
- หลกั สตู รการศกึ ษา


ปฐมวยั พ.ศ. ๒๕๖๐


- แบบการสงั เกตพฤตกิ รรม

- แบบบนั ทกึ พฒั นาการ

ตามวยั รายบคุ คล

- แบบประเมณิ พฒั นาการ

เดก็ ปฐมวยั รายบคุ คล

- สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม

ตัวบ่งชที้ ่ี ๓.๕ ข เดก็ มพี ัฒนาการดา้ นสตปิ ญั ญา เรียนรู้และสรา้ งสรรค
์


เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


193 ๓.๕.๑ ข เดก็ บอกเกย่ี วกบั ตวั เดก็ บคุ คล สถานทแ่ี วดลอ้ ม เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - ประเมนิ คณุ ภาพเดก็

ธรรมชาติ และสง่ิ ตา่ งๆ รอบตวั เดก็ ไดส้ มวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป ทางดา้ นพฒั นาการ

โดยดผู ลงาน จากการ

๓.๕.๒ ข เดก็ มพี น้ื ฐานดา้ นคณติ ศาสตร์ สามารถสงั เกต เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั สงั เกตพฤตกิ รรม

จำแนก และเปรยี บเทยี บ จำนวน มติ สิ มั พนั ธ์ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป การแสดงออก และ

(พนื้ ท/่ี ระยะ) เวลา ไดส้ มวยั การตอบสนองของเดก็

โดยไมใ่ ชแ้ บบทดสอบ/

๓.๕.๓ ข เดก็ สามารถคดิ อยา่ งมเี หตผุ ล แกป้ ญั หาไดส้ มวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั แบบฝกึ หดั

ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป - บนั ทกึ การสงั เกต ตดิ ตาม

พฤตกิ รรมความสามารถ

๓.๕.๔ ข เดก็ มจี นิ ตนาการ และความคดิ สรา้ งสรรค์ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั ในการเรยี นร้
ู
ทแี่ สดงออกไดส้ มวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป - แบบการสงั เกตพฤตกิ รรม

- แบบบนั ทกึ พฒั นาการ

รายบคุ คล

- สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม

- คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

(DSPM)

- คมู่ อื DSPM+

ขยายอายุ ๕-๖ ป
ี
- หลกั สตู รการศกึ ษา

ปฐมวยั

ตัวบ่งช้ที ี่ ๓.๕ ข เด็กมีพฒั นาการดา้ นสติปญั ญา เรียนร้แู ละสร้างสรรค์ (ตอ่ )



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ น้ั ตน้ ด ี ดมี าก


- แฟม้ สะสมผลงาน

ของเดก็ ทแี่ สดงถงึ

ความกา้ วหนา้ ของ

พฒั นาการ (คำพดู

การเลน่ ศลิ ปะ ดนตร)ี

- บนั ทกึ การตดิ ตาม

ประเมนิ ผลหลงั การ

จดั กจิ กรรมตามสาระ

194 การเรยี นรู้




๓.๕.๕ ข เดก็ มคี วามพยายาม มงุ่ มนั่ ตง้ั ใจ ทำกจิ กรรม เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั

ใหส้ ำเรจ็ สมวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป

ตวั บ่งชี้ที่ ๓.๖ ข เด็กมพี ฒั นาการด้านภาษาและการสื่อสาร



เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ นั้ ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๖.๑ ข เดก็ สามารถฟงั พดู จบั ใจความ เลา่ สนทนา เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - มกี ารตดิ ตามและบนั ทกึ

และสอื่ สารไดส้ มวยั ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป การใชภ้ าษาของเดก็

อยา่ งสมำ่ เสมอ

๓.๖.๒ ข เดก็ มที กั ษะในการดรู ปู ภาพ สญั ลกั ษณ์ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - บนั ทกึ การตดิ ตาม

การใชห้ นงั สอื รจู้ กั ตวั อกั ษร การคดิ เขยี นคำ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป ประเมนิ ผลหลงั การ

และการอา่ นเบอื้ งตน้ ไดส้ มวยั และตามลำดบั จดั กจิ กรรมตามสาระ

พฒั นาการ การเรยี นรู้

- แบบการสงั เกตพฤตกิ รรม

195 ๓.๖.๓ ข เดก็ มที กั ษะการวาด การขดี เขยี นตามลำดบั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - แบบบนั ทกึ พฒั นาการ


ขน้ั ตอนพฒั นาการสมวยั นำไปสกู่ ารขดี เขยี นคำ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป รายบคุ คล

ทค่ี นุ้ เคย และสนใจ - สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม

- คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

๓.๖.๔ ข เดก็ มที กั ษะในการสอ่ื สารอยา่ งเหมาะสมตามวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

โดยใชภ้ าษาไทยเปน็ หลกั และมคี วามคนุ้ เคย ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป (DSPM)

กบั ภาษาอน่ื ดว้ ย - คมู่ อื DSPM+

ขยายอายุ ๕-๖ ป
ี
- หลกั สตู รการศกึ ษาปฐมวยั

พ.ศ. ๒๕๖๐

- มกี ารตดิ ตามและบนั ทกึ

การใชภ้ าษาของเดก็

อยา่ งสมำ่ เสมอ

ตัวบง่ ช้ที ี่ ๓.๗ ข เด็กมีพัฒนาการด้านสังคม คุณธรรม มีวนิ ัย และความเป็นพลเมอื งด
ี


เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มลู ประกอบ

ขอ้ รายการพจิ ารณา การพจิ ารณา

๐ ๑ ๒ ๓
ตอ้ งปรบั ปรงุ ผา่ นเกณฑข์ นั้ ตน้ ด ี ดมี าก


๓.๗.๑ ข เดก็ มปี ฏสิ มั พนั ธก์ บั ผอู้ นื่ ไดอ้ ยา่ งสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - แบบบนั ทกึ

และแสดงออกถงึ การยอมรบั ความแตกตา่ ง ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป การสงั เกตพฤตกิ รรม

ระหวา่ งบคุ คล - บนั ทกึ การตดิ ตาม

ประเมนิ ผลหลงั การ

๓.๗.๒ ข เดก็ มคี วามเมตตา กรณุ า มวี นิ ยั ซอ่ื สตั ย์ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั จดั กจิ กรรมตามสาระ

รบั ผดิ ชอบตอ่ ตนเองและสว่ นรวม และมคี า่ นยิ ม ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป การเรยี นรู้

ทพี่ งึ ประสงคส์ มวยั - แบบบนั ทกึ พฒั นาการ

ตามวยั รายบคุ คล

196 ๓.๗.๓ ข เดก็ สามารถเลน่ และทำงานรว่ มกบั ผอู้ นื่ เปน็ กลมุ่ เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - สมรรถนะของเดก็ ปฐมวยั


เปน็ ไดท้ ง้ั ผนู้ ำและผตู้ าม แกไ้ ขขอ้ ขดั แยง้ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขน้ึ ไป ในการพฒั นาตามวยั

อยา่ งสรา้ งสรรค ์ (๓-๕ ป)ี

❏ ๑. เดก็ รจู้ กั เลน่ และทำงานรว่ มกบั ผอู้ น่ื เปน็ กลมุ่ - คมู่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ

❏ ๒. เปน็ ไดท้ ง้ั ผนู้ ำและผตู้ าม แสดงความเปน็ ตวั เอง พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั

รบั ฟงั ความคดิ เหน็ ของผอู้ นื่ (DSPM)

❏ ๓. แกไ้ ขขอ้ ขดั แยง้ อยา่ งสรา้ งสรรค ์ - คมู่ อื DSPM+

ขยายอายุ ๕-๖ ป
ี
๓.๗.๔ ข เดก็ ภาคภมู ใิ จทเ่ี ปน็ สมาชกิ ทดี่ ใี นครอบครวั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั เดก็ มพี ฒั นาการสมวยั - หลกั สตู รการศกึ ษา

ชมุ ชน สถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั และตระหนกั ถงึ ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ ๗๕ รอ้ ยละ ๗๕-๗๙ รอ้ ยละ ๘๐-๘๔ รอ้ ยละ ๘๕ ขนึ้ ไป ปฐมวยั พ.ศ. ๒๕๖๐

ความเปน็ พลเมอื งดขี องประเทศไทย

และภมู ภิ าคอาเซยี น

มาตรฐานด้านที่ ๓ คุณภาพของเดก็ ปฐมวัย

สำหรบั เด็กแรกเกดิ - อายุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดือน ๒๙ วนั )




ตวั บง่ ช้ีท่ี ๓.๑ ก เด็กมีการเจริญเติบโตสมวยั




๓.๑.๑ ก เด็กมนี ำ้ หนกั ตัวเหมาะสมกับวยั และสูงดีสมส่วน ซ่ึงมบี นั ทึกเป็นรายบคุ คล



รายการพจิ ารณา

ประเมินผลการเจริญเติบโตของเด็กแต่ละคนด้วยการช่ังน้ำหนัก วัดความยาว/ส่วนสูง
นำผลมาลงในกราฟแสดงการเจริญเติบโตตามเกณฑ์อ้างอิงตามเพศและช่วงอายุ ของกรมอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยุกต์จากองค์การอนามัยโลก) เป็นระยะทุก ๓ เดือน
อยา่ งตอ่ เนือ่ ง ดังน้
ี
๑. นำ้ หนกั ตวั ตามเกณฑอ์ ายุ (weight for age)

๒. ความยาว/ส่วนสงู ตามเกณฑอ์ ายุ (Height for age)

๓. นำ้ หนักตามเกณฑค์ วามยาว/สว่ นสูง (Weight for height)

นำมาแปลผลว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติหรือไม่ นำจำนวนเด็กที่อยู่ในเกณฑ์ปกติเทียบกับเด็ก
ทัง้ หมด

รายละเอยี ดการพจิ ารณา(๓.๑.๑ก_๑)

๑. สุ่มช่ังน้ำหนัก วัดความยาว/ส่วนสูง และแปลผลโดยใช้กราฟน้ำหนักตามเกณฑ์อาย ุ

ความยาว/ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และกราฟน้ำหนักตามเกณฑ์ความยาว/ส่วนสูง

ประมาณ ๑๐ คน ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลภาวะการเจริญเติบโตท่ีสุ่ม

กับข้อมูลของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยของเด็กแต่ละคน สรุปจำนวนเด็กสูงดีสมส่วน

โดยดูเดก็ เป็นรายบคุ คล

๑.๑ เดก็ น้ำหนกั ตวั ตามเกณฑ์ (± ๑.๕ SD)

๑.๒ เดก็ สงู ดี หมายถงึ เดก็ ท่ีมคี วามยาว หรอื สว่ นสูงอยใู่ นระดบั สูงตามเกณฑ์ขน้ึ ไป

(สูงตามเกณฑ์ หรือค่อนข้างสูง หรือสูง) เม่ือเทียบกับกราฟความยาว/ส่วนสูง

ตามเกณฑอ์ าย
ุ
๑.๓ เด็กสมส่วน หมายถึง เด็กที่มีน้ำหนักอยู่ในระดับสมส่วน เม่ือเทียบกับกราฟ

น้ำหนักตามเกณฑค์ วามยาว/สว่ นสูง


197

๑.๔ เด็กสูงดีสมส่วน หมายถึง เด็กที่มีความยาว หรือ

ส่วนสูงอยู่ในระดับสูงตามเกณฑ์อายุขึ้นไปและ

มีนำ้ หนักอยูใ่ นระดับสมสว่ น (ในคนเดยี วกัน)

เด็กสูงดสี มสว่ นมี ๓ แบบ ดงั น
้ี







๒. คำนวณรอ้ ยละเด็กเตบิ โตดี สงู ดีสมส่วน จากสูตร


= จำนวนเด็กนำ้ หนกั ตามเกณฑแ์ ละสงู ดีสมส่วน x ๑๐๐

จำนวนเด็กท่ชี งั่ นำ้ หนักและวัดสว่ นสูงทง้ั หมด




ข้อมลู ประกอบการพิจารณา

๑. สมดุ บันทกึ การเจรญิ เตบิ โตของเด็ก

๒. กราฟแสดงการเจริญเติบโตตามเกณฑ์อ้างอิงตามเพศและช่วงอายุ ของกรมอนามัย

กระทรวงสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยกุ ต์จากองคก์ ารอนามัยโลก)*๑

๓. ข้อมูลภาวะการเจริญเติบโตเปน็ รายบคุ คล

๔. สรุปจำนวนและรอ้ ยละของเด็กมีนำ้ หนักตามเกณฑ์อาย
ุ
๕. สรุปจำนวนและร้อยละของเด็กสูงดีสมส่วน (ดูจากส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และ

น้ำหนกั ตามเกณฑ์ส่วนสงู )




198

ตวั บง่ ช้ีท่ี ๓.๒ ก เด็กมพี ัฒนาการสมวยั




๓.๒.๑ ก เด็กมพี ัฒนาการสมวยั โดยรวม ๕ ด้าน



รายการพิจารณา

ผลการประเมินพัฒนาการอย่างคัดกรองท้ัง ๕ ด้าน ได้แก่ พัฒนาการกล้ามเน้ือมัดใหญ่
(GM), พัฒนาการด้านกล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญาสมวัย (FM), พัฒนาการด้านการรับรู้และ
เขา้ ใจภาษา (RL), พัฒนาการการใช้ภาษาสมวยั (EL), พฒั นาการการชว่ ยเหลือตนเองและการเขา้
สงั คม (PS)

รายละเอยี ดการพิจารณา

ผลการประเมินพัฒนาการอย่างคัดกรองโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เม่ือเด็กอายุ ๙, ๑๘,
๓๐ เดือน ดว้ ยคมู่ ือเฝ้าระวังและสง่ เสริมพฒั นาการเด็กปฐมวัย Developmental Surveillance
and Promotion Manual (DSPM)๓.๒.๑ ก_๒ ซ่ึงจะสรุปผลได้ว่า เด็กแต่ละคนมีพัฒนาการสมวัย
หรอื สงสัยวา่ ล่าชา้

คิดรายละเอียดร้อยละของเด็กที่มีพฒั นาการสมวยั จากเดก็ ทั้งหมด

คำนยิ าม

เด็กท่ีมีพัฒนาการสมวัย หมายถึง เด็กท่ีได้รับการประเมินพัฒนาการและผลการ
ประเมินผ่านครบ ๕ ด้าน โดยใช้เครื่องมือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM)
รวมถึงเด็กท่ีตรวจพบพัฒนาการสงสัยล่าช้าและได้รับการติดตามให้ได้รับการกระตุ้นพัฒนาการ
และประเมนิ ซ้ำผลการประเมินผา่ นทงั้ ๕ ด้าน ภายใน ๓๐ วนั

คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) หมายถึง แบบประเมิน
พฒั นาการเดก็ ตงั้ แตแ่ รกเกดิ ถงึ ๕ ปี เปน็ การประเมนิ อยา่ งเปน็ ระบบจากพฤตกิ รรม พฒั นาการตาม

อายขุ องเดก็ ใน ๕ ดา้ น ไดแ้ ก่ ดา้ นการกลา้ มเนอ้ื มดั ใหญ่ ดา้ นกลา้ มเนอื้ มดั เลก็ และสตปิ ญั ญาสมวยั

ดา้ นการรบั รู้และเขา้ ใจภาษา ด้านการใชภ้ าษาสมวัย ดา้ นการชว่ ยเหลอื ตนเองและการเข้าสังคม

วิธีการจัดเก็บข้อมูล

๑. ผู้ดูแลเด็กในสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยต้องสนับสนุนหรือนำพาเด็กให้เจ้าหน้าที่

สถานบริการทางแพทย์ในเขตพื้นที่ประเมินคัดกรองพัฒนาการเด็กเมื่อเด็กอาย
ุ
ครบตาม ๔ ช่วงวัย (๙, ๑๘, ๓๐, และ ๔๒ เดือน) และเด็กท่ีสงสัยล่าช้าเมื่อ

เดือนก่อน เพื่อติดตามและประเมินพัฒนาการซำ้ ภายใน ๓๐ วนั


199

๒. สถานบริการทางการแพทย์ทุกระดับจะนำข้อมูลการการประเมินพัฒนาการเด็ก

บนั ทกึ ในโปรแกรมบนั ทกึ ขอ้ มลู ของสถานบรกิ ารฯ จดั ทำสรปุ รายงานและประเมนิ ผล

ตามเกณฑ์ และคืนข้อมลู ใหส้ ถานพัฒนาเดก็ ปฐมวยั


แหลง่ ขอ้ มลู

สถานบรกิ ารทางการแพทยท์ กุ แหง่ /สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั /หรอื หนว่ ยงานทเี่ ทยี บเทา่


สตู รคำนวณตัวชว้ี ดั (A+B) x ๑๐๐

C


A คือ จำนวนเด็กทีผ่ ลการคดั กรองพฒั นาการปกติตามวยั

B คอื จำนวนเด็กทสี่ งสยั ล่าช้าแตห่ ลงั การกระต้นุ ๓๐ วนั ประเมินได้ปกต
ิ
C คอื จำนวนเดก็ ทัง้ หมดทไี่ ดร้ ับการคัดกรอง


ขอ้ มลู ประกอบการพิจารณา

๑. คู่มอื เฝา้ ระวงั และส่งเสรมิ พฒั นาการเดก็ ปฐมวัย (DSPM)*๒

๒. แบบบันทึกการคัดกรองและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดย

เจา้ หนา้ ที่สาธารณสุข*๓ (๙ เดือน/๑.๖ ป/ี ๒.๖ ป)ี

๓. กราฟแสดงการเจริญเติบโตตามเกณฑ์อ้างอิงตามเพศและช่วงอายุของกรมอนามัย

กระทรวงสาธารณสขุ พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยุกต์จากองค์การอนามัยโลก)



๓.๒.๒ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการกลา้ มเนือ้ มดั ใหญ่ (Gross Motor)



รายการพจิ ารณา

เด็กมีพฤติกรรมพัฒนาการด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ (GM) สมวัยตามช่วงอายุ โดยพ่อแม่/

ผปู้ กครอง/คร/ู ผดู้ ูแลเดก็ เฝา้ ระวังพัฒนาการดา้ น GM ตามชว่ งอายทุ ีร่ ะบใุ นคูม่ อื DSPM


รายละเอยี ดการพิจารณา

พ่อแม่/ผปู้ กครอง/ครู/ผดู้ ูแลเด็ก เฝ้าระวังและส่งเสริมพฒั นาการดา้ น GM ตามช่วงอายุ
ท่รี ะบใุ นคู่มือ DSPM ซึ่งจะสรปุ ผลได้วา่ เด็กแตล่ ะคนมพี ัฒนาการสมวยั หรือสงสัยว่าล่าชา้

คิดรายละเอยี ดร้อยละของเดก็ ท่มี พี ัฒนาการสมวัยจากเด็กทง้ั หมด


200

ข้อมูลประกอบการพจิ ารณา

๑. บันทึกขอ้ มลู รายบคุ คลของเดก็ โดยคร
ู
๒. คู่มือเฝ้าระวงั และส่งเสริมพฒั นาการเดก็ ปฐมวัย (DSPM)

๓. แบบบันทึกการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดยพ่อแม่/

ผปู้ กครอง/ครู/ผ้ดู แู ลเด็ก*๔



๓.๒.๓ ก รายดา้ น : เด็กมีพัฒนาการด้านกล้ามเนือ้ มัดเล็กและสติปญั ญาสมวยั

(Fine Motor Adaptive)



รายการพจิ ารณา

เด็กมพี ฤติกรรมพฒั นาการดา้ นกล้ามเน้อื มดั เลก็ และสติปญั ญา (FM) สมวัยตามชว่ งอายุ
โดยพ่อแม่/ผู้ปกครอง/ครู/ผู้ดูแลเด็ก เฝ้าระวังพัฒนาการด้าน FM ตามช่วงอายุที่ระบุในคู่มือ
DSPM

รายละเอียดการพิจารณา

พอ่ แม่/ผปู้ กครอง/คร/ู ผ้ดู ูแลเด็ก เฝ้าระวังและส่งเสรมิ พฒั นาการดา้ น FM ตามชว่ งอายุ
ทีร่ ะบุในคมู่ ือ DSPM ซ่ึงจะสรปุ ผลไดว้ ่าเดก็ แต่ละคนมพี ฒั นาการสมวยั หรอื สงสยั วา่ ลา่ ช้า

คิดรายละเอียดร้อยละของเด็กท่ีมีพัฒนาการสมวัยจากเด็กท้ังหมด

ขอ้ มูลประกอบการพิจารณา

๑. บนั ทกึ ขอ้ มลู รายบคุ คลของเด็กโดยคร
ู
๒. คมู่ อื เฝ้าระวังและสง่ เสริมพฒั นาการเดก็ ปฐมวยั (DSPM)

๓. แบบบันทึกการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดย

พ่อแม่/ผูป้ กครอง/คร/ู ผดู้ ูแลเด็ก



๓.๒.๔ ก รายด้าน : เดก็ มีพฒั นาการดา้ นการรับรแู้ ละเข้าใจภาษา (Receptive Language)



รายการพิจารณา

เด็กมีพฤติกรรมพัฒนาการด้านการรับรู้และเข้าใจภาษา (RL) สมวัยตามช่วงอายุ โดย

พอ่ แม่/ผู้ปกครอง/คร/ู ผดู้ ูแลเด็ก เฝา้ ระวงั พัฒนาการดา้ น RL ตามชว่ งอายทุ ี่ระบุในคู่มือ DSPM


201

รายละเอยี ดการพจิ ารณา

พ่อแม่/ผปู้ กครอง/ครู/ผดู้ แู ลเด็ก เฝ้าระวังและส่งเสริมพฒั นาการด้าน RL ตามชว่ งอายุท่ี
ระบุในคู่มอื DSPM ซึง่ จะสรปุ ผลไดว้ ่าเด็กแตล่ ะคนมีพัฒนาการสมวยั หรือสงสัยว่าล่าชา้

คดิ รายละเอียดรอ้ ยละของเดก็ ท่ีมีพฒั นาการสมวัยจากเด็กท้งั หมด

ข้อมูลประกอบการพจิ ารณา

๑. บนั ทึกขอ้ มูลรายบุคคลของเดก็ โดยครู

๒. คูม่ อื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ พัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM)

๓. แบบบันทึกการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดย

พอ่ แม/่ ผปู้ กครอง/ครู/ผูด้ แู ลเดก็



๓.๒.๕ ก รายดา้ น : เดก็ มีพฒั นาการการใช้ภาษาสมวยั (Expressive Language)



รายการพจิ ารณา

เด็กมีพฤติกรรมพัฒนาการด้านการใช้ภาษา (EL) สมวัยตามช่วงอายุ โดยพ่อแม่/

ผูป้ กครอง/ครู/ผู้ดแู ลเดก็ เฝ้าระวงั พัฒนาการดา้ น EL ตามช่วงอายุท่ีระบุในคู่มอื DSPM

รายละเอยี ดการพจิ ารณา

พ่อแม่/ผู้ปกครอง/ครู/ผู้ดูแลเด็ก เฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการด้าน EL ตามช่วงอาย
ุ
ท่รี ะบุในคูม่ ือ DSPM ซ่ึงจะสรุปผลไดว้ า่ เด็กแตล่ ะคนมีพัฒนาการสมวัย หรือสงสัยว่าล่าช้า

คิดรายละเอยี ดรอ้ ยละของเดก็ ท่มี ีพฒั นาการสมวัยจากเดก็ ทั้งหมด

ขอ้ มลู ประกอบการพจิ ารณา

๑. บันทกึ ขอ้ มลู รายบุคคลของเด็กโดยคร
ู
๒. คมู่ ือเฝ้าระวงั และสง่ เสรมิ พัฒนาการเดก็ ปฐมวยั (DSPM)

๓. แบบบันทึกการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดย

พ่อแม่/ผปู้ กครอง/ครู/ผู้ดูแลเดก็




202

๓.๒.๖ ก รายดา้ น : เดก็ มพี ฒั นาการการชว่ ยเหลอื ตนเองและการเขา้ สงั คม (Personal Social)



รายการพิจารณา

เด็กมีพฤติกรรมพัฒนาการด้านการช่วยเหลือตนเองและการเข้าสังคม (PS) สมวัยตาม
ชว่ งอายุ โดยพ่อแม่/ผูป้ กครอง/คร/ู ผู้ดแู ลเดก็ เฝา้ ระวังพัฒนาการด้าน PS ตามชว่ งอายทุ ี่ระบใุ น
คมู่ ือ DSPM

รายละเอยี ดการพิจารณา

พอ่ แม่/ผปู้ กครอง/ครู/ผดู้ ูแลเด็ก เฝ้าระวงั และสง่ เสริมพฒั นาการด้าน PS ตามช่วงอายทุ ่ี
ระบใุ นคู่มือ DSPM ซ่ึงจะสรปุ ผลได้วา่ เดก็ แตล่ ะคนมีพฒั นาการสมวัย หรอื สงสยั ว่าล่าช้า

คิดรายละเอียดร้อยละของเดก็ ทมี่ พี ฒั นาการสมวัยจากเดก็ ทั้งหมด

ขอ้ มูลประกอบการพิจารณา

๑. บนั ทึกข้อมูลรายบคุ คลของเดก็ โดยคร
ู
๒. คู่มอื เฝา้ ระวงั และสง่ เสรมิ พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั (DSPM)

๓. แบบบันทึกการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยตามช่วงอายุ โดย

พอ่ แม/่ ผ้ปู กครอง/คร/ู ผ้ดู แู ลเด็ก












203

มาตรฐานดา้ นที่ ๓ คณุ ภาพของเด็กปฐมวัย

สำหรับเด็ก อายุ ๓ ปี - อายุ ๖ ปี (ก่อนเข้าประถมศกึ ษาปที ่ี ๑)





ตัวบ่งชท้ี ี่ ๓.๑ ข เดก็ มกี ารเจรญิ เติบโตสมวัยและมีสขุ นสิ ัยที่เหมาะสม




๓.๑.๑ ข เด็กมีนำ้ หนักตวั เหมาะสมกับวยั และสูงดสี มส่วน ซง่ึ มบี ันทกึ เปน็ รายบุคคล



รายการพิจารณา

ประเมินผลการเจริญเติบโตของเด็กแต่ละคนด้วยการช่ังน้ำหนัก วัดส่วนสูง นำผลมาลง
กราฟแสดงการเจริญเติบโตตามเกณฑ์อ้างอิงตามเพศและช่วงอายุของกรมอนามัย กระทรวง
สาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยกุ ตจ์ ากองคก์ ารอนามัยโลก) ตามเพศเปน็ ระยะทุก ๓ เดอื นอย่าง
ตอ่ เนื่อง ดังน้
ี
๑. น้ำหนกั ตัวตามเกณฑอ์ ายุ (Weight for age)

๒. ความยาว/ส่วนสงู ตามเกณฑอ์ ายุ (Height for age)

๓. นำ้ หนกั ตามเกณฑ์ความยาว/สว่ นสงู (Weight for height)

นำมาแปลผลว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติหรือไม่ นำจำนวนเด็กท่ีอยู่ในเกณฑ์ปกติทั้งสามกราฟ
เทยี บกบั เด็กทงั้ หมดท่ไี ด้รบั การประเมนิ

รายละเอียดการพิจารณา(๓.๑.๑ข_๑)

๑. สุ่มชั่งน้ำหนัก วัดความยาว/ส่วนสูง และแปลผลโดยใช้กราฟน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ

ความยาว/ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และกราฟน้ำหนักตามเกณฑ์ความยาว/ส่วนสูง

ประมาณ ๑๐ คน ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลภาวะการเจริญเติบโตท่ีสุ่ม

กับข้อมูลของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยของเด็กแต่ละคน สรุปจำนวนเด็กสูงดีสมส่วน

โดยดูเดก็ เป็นรายบคุ คล

๑.๑ เด็กน้ำหนักตัวตามเกณฑ์ (± ๑.๕ SD)

๑.๒ เด็กสูงดี หมายถึง เด็กที่มีความยาวหรือส่วนสูงอยู่ในระดับสูงตามเกณฑ์ข้ึนไป

(สูงตามเกณฑ์หรือค่อนข้างสูงหรือสูง) เม่ือเทียบกับกราฟความยาว/ส่วนสูง

ตามเกณฑอ์ ายุ

๑.๓ เด็กสมส่วน หมายถึง เด็กที่มีน้ำหนักอยู่ในระดับสมส่วน เม่ือเทียบกับกราฟ

น้ำหนกั ตามเกณฑ์ความยาว/ส่วนสงู


204

๑.๔ เด็กสูงดีสมส่วน หมายถึง เด็กที่มีความยาว หรือ

ส่วนสูงอยู่ในระดับสูงตามเกณฑ์อายุขึ้นไปและ

มีน้ำหนกั อย่ใู นระดบั สมส่วน (ในคนเดียวกัน)

เดก็ สงู ดีสมสว่ นมี ๓ แบบ ดังน
้ี





๒. คำนวณรอ้ ยละเด็กเตบิ โตดี สูงดีสมส่วน จากสูตร


= จำนวนเด็กนำ้ หนกั ตามเกณฑแ์ ละสงู ดีสมส่วน x ๑๐๐

จำนวนเด็กที่ชงั่ น้ำหนกั และวดั สว่ นสงู ทงั้ หมด




ขอ้ มูลประกอบการพจิ ารณา

๑. สมุดบันทกึ การเจริญเติบโตของเด็ก

๒. กราฟแสดงการเจริญเติบโตตามเกณฑ์อ้างอิงตามเพศและช่วงอายุของกรมอนามัย

กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๕๘ (ประยกุ ต์จากองค์การอนามัยโลก)

๓. ขอ้ มลู ภาวะการเจรญิ เติบโตเปน็ รายบคุ คล

๔. สรปุ จำนวนและรอ้ ยละของเด็กมีน้ำหนกั ตามเกณฑ์อาย
ุ
๕. สรุปจำนวนและร้อยละของเด็กสูงดีสมส่วน (ดูจากส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และ

น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสงู )




205

๓.๑.๒ ข เดก็ มีสุขนิสัยท่ีดีในการดูแลสุขภาพตนเองตามวยั



รายการพจิ ารณา

๑. กิน นอน ออกกำลังกาย เลน่ และเรยี นรู้อย่างเป็นเวลาเหมาะสมตามวัย

๒. การรักษาความสะอาดและปอ้ งกันโรค

๓. การรกั ษาความปลอดภัยของตนเองและผูอ้ น่ื

รายละเอียดการพิจารณา

เด็กทุกคนต้องได้รับการฝึกลักษณะนิสัยสำคัญๆ ที่จะทำให้เป็นผู้มีสุขภาพและคุณภาพ
ชีวิตที่ดี เด็กต้องได้เรียนรู้วิธีการปฏิบัติที่ถูกต้องเหมาะสมและปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอผ่านการเล่น
และกิจกรรมประจำวันที่เหมาะกับวัย เพ่ือให้เด็กมีสุขนิสัยที่ดีและบรรลุตามจุดหมายของ
หลักสตู ร เช่น

- ลา้ งมอื อย่างถูกวิธีใหส้ ะอาดกอ่ นกินอาหารและหลงั การขบั ถา่ ย

- รักษาฟันใหแ้ ข็งแรง และแปรงฟันหลงั รับประทานอาหารทุกวนั

- ปิดปากเวลาไอหรอื จาม

- ขบั ถ่ายปสั สาวะ อจุ จาระในสว้ ม

- รจู้ กั ทิ้งขยะให้ถูกท
่ี
- ดูแลรกั ษาร่างกายและของใชใ้ หส้ ะอาด

- กินอาหารสุก สะอาด ปราศจากสารอันตราย และหลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหรือ

สีฉูดฉาด

- ใชช้ ้อนกลางในการรับประทานอาหารรว่ มกัน

- ป้องกนั อบุ ัติภยั ดว้ ยการไม่ประมาท

- รักษาความสะอาด ความเปน็ ระเบียบเรียบร้อย สวยงาม

- ออกกำลังกายเป็นประจำ

- จิตใจใหร้ ่าเริงแจม่ ใสอยูเ่ สมอ


206

ตัวอย่าง
อาย ุ สภาพทีพ่ ึงประสงค
์


สขุ นิสยั ทด่ี ี

๑. มีสขุ ภาพอนามัย ๓-๔ ป ี - ยอมรบั ประทานอาหารทม่ี ปี ระโยชนแ์ ละดืม่ นำ้ สะอาด

สขุ นิสัยท่ดี ี เมือ่ มีผู้ช้แี นะ

- ลา้ งมอื กอ่ นรบั ประทานอาหาร และหลงั จากใชห้ อ้ งนำ้ หอ้ งสว้ ม

เม่ือมีผชู้ ้แี นะ

- นอนพักผ่อนเปน็ เวลา

- ออกกำลงั กายเปน็ เวลา


๔-๕ ป ี - รับประทานอาหารทมี่ ปี ระโยชน์และด่ืมนำ้ สะอาด

ได้ด้วยตนเอง

- ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร และหลังจากใชห้ ้องนำ้ หอ้ งสว้ ม

ดว้ ยตนเอง

- นอนพักผอ่ นเปน็ เวลา

- ออกกำลงั กายเปน็ เวลา


๕-๖ ป ี - รับประทานอาหารทม่ี ปี ระโยชน์ได้หลายชนิดและดม่ื นำ้ สะอาด

ได้ดว้ ยตนเอง

- ลา้ งมือกอ่ นรับประทานอาหาร และหลังจากใช้หอ้ งน้ำห้องส้วม

ด้วยตนเอง

- นอนพกั ผอ่ นเปน็ เวลา

- ออกกำลงั กายเปน็ เวลา


๒. รักษาความปลอดภัย ๓-๔ ป ี - เลน่ และทำกิจกรรมอย่างปลอดภยั เมื่อมผี ูช้ ีแ้ นะ

ของตนเองและผอู้ ่นื ๔-๕ ปี - เล่นและทำกิจกรรมอย่างปลอดภัยด้วยตนเอง



๕-๖ ป ี - เล่น ทำกจิ กรรม และปฏิบตั ิตอ่ ผูอ้ ื่นอยา่ งปลอดภัย


(คัดลอกจาก : หลกั สูตรการศกึ ษาปฐมวยั พ.ศ. ๒๕๖๐, หน้า ๒๗)


ขอ้ มูลประกอบการพจิ ารณา

๑. บนั ทึกผลการตรวจสุขภาพเด็ก

๒. แบบการสงั เกตพฤติกรรม

๓. แบบบันทกึ พัฒนาการตามวยั รายบคุ คล

๔. สมรรถนะเชงิ พฤตกิ รรม






207

๓.๑.๓ ข เด็กมสี ขุ ภาพช่องปากดี ไมม่ ฟี ันผ
ุ


รายการพจิ ารณา

เดก็ มสี ขุ ภาพชอ่ งปากดี ไม่มีฟนั ผุ

รายละเอยี ดการพจิ ารณา

เด็กอายุ ๓-๖ ปึได้รบั การตรวจฟัน และบนั ทกึ ไว้เปน็ รายบุคคล

ไม่ผ่าน (๐) ฟันไม่ผุ (Caries free)* น้อยกว่าร้อยละ ๔๐

ผ่าน (๑) ฟันไม่ผุ (Caries free) รอ้ ยละ ๔๐-๕๐

ดี (๒) ฟันไม่ผุ (Caries free) รอ้ ยละ ๕๐-๕๕

ดีมาก (๓) ฟันไมผ่ ุ (Caries free) มากกว่ารอ้ ยละ ๕๕

* ฟันไม่ผุ Caries free หมายถึง ปราศจากฟนั ผุ การอุดฟัน และการถอนฟัน

ข้อมลู ประกอบการพจิ ารณา

๑. บนั ทกึ ผลการตรวจสขุ ภาพเดก็

๒. บันทกึ ผลการตรวจสุขภาพชอ่ งปากเด็ก




ตวั บ่งช้ที ่ี ๓.๒ ข เด็กมพี ัฒนาการสมวยั




๓.๒.๑ ข เดก็ มีพัฒนาการสมวยั โดยรวม ๕ ดา้ น



รายการพจิ ารณา

ผลการประเมินพัฒนาการอย่างคัดกรองท้ัง ๕ ด้าน ได้แก่ พัฒนาการกล้ามเน้ือมัดใหญ่
(GM), พัฒนาการด้านกล้ามเน้ือมัดเล็กและสติปัญญาสมวัย (FM), พัฒนาการด้านการรับรู้และ
เขา้ ใจภาษา (RL), พัฒนาการการใช้ภาษาสมวยั (EL), พฒั นาการการช่วยเหลอื ตนเองและการเข้า
สงั คม (PS)

รายละเอียดการพิจารณา

ผลการประเมนิ พัฒนาการอย่างคัดกรองโดยเจา้ หน้าทส่ี าธารณสขุ เมือ่ เดก็ อายุ ๔๒ เดือน
ด้วยคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย Developmental Surveillance and
Promotion Manual (DSPM) คู่มือ DSPM+ ขยายอายุ ๕-๖ ปี(๓.๒.๑ข_๑) และคู่มือการคัดกรอง
และส่งเสริมพัฒนาการเด็กแรกเกิดถึง ๖ ปี ของ กทม.(๓.๒.๑ข_๒) (โดยใช้แบบคัดกรองช่วงอายุ


208

๖๐-๗๒ เดือน ในการคัดกรอง) ซึ่งจะสรุปผลได้ว่าเด็กแต่ละคนมีพัฒนาการสมวัย หรือสงสัยว่า
ล่าช้า

คิดรายละเอยี ดรอ้ ยละของเดก็ ทมี่ ีพัฒนาการสมวัยจากเด็กทั้งหมด


คำนิยาม

เด็กท่ีมีพัฒนาการสมวัย หมายถึง เด็กท่ีได้รับการประเมินพัฒนาการ และผลการ
ประเมิน ผ่านครบ ๕ ด้าน โดยใช้เครื่องมือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM)
รวมถึงเด็กท่ีตรวจพบพัฒนาการสงสัยล่าช้า และได้รับการติดตามให้ได้รับการกระตุ้นพัฒนาการ
และประเมนิ ซำ้ ผลการประเมนิ ผา่ นท้ัง ๕ ด้าน ภายใน ๓๐ วนั

คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) หมายถึง แบบประเมิน
พฒั นาการเดก็ ตง้ั แตแ่ รกเกดิ ถงึ ๕ ปี เปน็ การประเมนิ อยา่ งเปน็ ระบบจากพฤตกิ รรม พฒั นาการตาม

อายุของเด็กใน ๕ ด้าน ได้แก่ ด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ด้านกล้ามเน้ือมัดเล็กและสติปัญญาสมวัย
ดา้ นการรบั รู้และเขา้ ใจภาษา ด้านการใชภ้ าษาสมวัย ดา้ นการช่วยเหลอื ตนเองและการเข้าสงั คม

คู่มือ DSPM+ ขยายอายุ ๕-๖ ปี หมายถึง คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็ก
ปฐมวัย (DSPM) ท่ขี ยายเพ่ิมจากอายุ ๕ ปี จนถึง ๖ ปี ซงึ่ มี ๒ สว่ น คอื แบบบันทึกการเฝา้ ระวงั
Surveillance ๑๕ ข้อ ขยายเพิม่ จากอายุ ๕ ปี แบง่ เป็น ๓ ชว่ งอายุ ๕-๕.๖ ปี ๕.๖-๖ ปี และ

๖-๖.๖ ป*ี ๕ และแบบบันทึกการคัดกรอง Screening ๘ ข้อ สำหรบั ช่วงอายุ ๕ ป*ี ๖

๑. ผู้ดูแลเด็กในสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยต้องสนับสนุนหรือนำพาเด็กให้เจ้าหน้าที่

สถานบริการทางแพทย์ในเขตพ้ืนท่ีประเมินคัดกรองพัฒนาการเด็กเม่ือเด็กอายุ

ครบตาม ๔ ช่วงวัย (๙, ๑๘, ๓๐, และ ๔๒ เดือน) และเด็กท่ีสงสัยล่าช้าเมื่อ

เดอื นก่อน เพ่ือติดตามและประเมนิ พัฒนาการซำ้ ภายใน ๓๐ วัน

๒. สถานบริการทางการแพทย์ทุกระดับ จะนำข้อมูลการการประเมินพัฒนาการเด็ก

บนั ทกึ ในโปรแกรมบนั ทกึ ขอ้ มลู ของสถานบรกิ ารฯ จดั ทำสรปุ รายงานและประเมนิ ผล

ตามเกณฑ์ และคนื ขอ้ มลู ใหส้ ถานพฒั นาเดก็ ปฐมวัย


แหลง่ ขอ้ มูล

สถานบรกิ ารทางการแพทยท์ กุ แหง่ /สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั /หรอื หนว่ ยงานทเี่ ทยี บเทา่


สตู รคำนวณตวั ชวี้ ัด (A+B) x ๑๐๐

C


A คอื จำนวนเด็กท่ผี ลการคดั กรองพัฒนาการปกตติ ามวัย

B คอื จำนวนเดก็ ทส่ี งสัยลา่ ช้าแต่หลังการกระตุน้ ๓๐ วัน ประเมนิ ไดป้ กติ

C คอื จำนวนเด็กทง้ั หมดทไ่ี ดร้ บั การคดั กรอง


209