آسان خوان حقوق مدنی

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪9‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 1‬اﻣﻀﺎء و دﺳﺘﻮر اﺑﻼغ ﻗﺎﻧﻮن‬

‫ﻣﺼﻮﺑﺎت ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮراي اﺳﻼﻣﯽ و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻫﻤﻪ ﭘﺮﺳﯽ ﭘﺲ از ﻃﯽ ﻣﺮاﺣﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻪ‬
‫رﺋﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر اﺑﻼغ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬رﺋﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﻇﺮف ﻣﺪت ‪ 5‬روز‬

‫روزﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﯽ ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﻇﺮف ﻣﺪت‬ ‫آن را اﻣﻀﺎء و‬
‫‪ 72‬ﺳﺎﻋﺖ ﭘﺲ از اﺑﻼغ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺠﺮﯾﺎن اﺑﻼغ ﻧﻤﺎﯾﺪ و‬

‫دﺳﺘﻮر اﻧﺘﺸﺎر آن را ﺻﺎدر ﮐﻨﺪ و‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪-‬‬

‫در ﺻﻮرت اﺳﺘﻨﮑﺎف رﺋﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر از اﻣﻀﺎء ﯾﺎ اﺑﻼغ در ﻣﺪت ﻣﺬﮐﻮر در اﯾﻦ‬
‫ﻣﺎده‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر رﺋﯿﺲ ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮراي اﺳﻼﻣﯽ‪ ،‬روزﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﯽ ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ‬
‫ﻇﺮف ﻣﺪت ‪ 72‬ﺳﺎﻋﺖ‬

‫ﻣﺼﻮﺑﻪ را ﭼﺎپ و‬
‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪10‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 2‬اﻧﺘﺸﺎر ﻗﺎﻧﻮن‬
‫ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﭘﺎﻧﺰده روز ﭘﺲ از اﻧﺘﺸﺎر در ﺳﺮاﺳﺮ ﮐﺸﻮر ﻻزم اﻻﺟﺮاء اﺳﺖ ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ در ﺧﻮد ﻗﺎﻧﻮن‬

‫ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮاي ﻣﻮﻗﻊ اﺟﺮاء ﻣﻘﺮر ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 3‬اﻧﺘﺸﺎر ﻗﺎﻧﻮن‬
‫اﻧﺘﺸﺎر ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ در روزﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 4‬ﻗﻠﻤﺮو ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻗﺎﻧﻮن در زﻣﺎن‬
‫اﺛﺮ ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﺗﯿﻪ اﺳﺖ و ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻗﺒﻞ ﺧﻮد اﺛﺮ ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ در ﺧﻮد ﻗﺎﻧﻮن‬

‫ﻣﻘﺮرات ﺧﺎﺻﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺗﺨﺎذ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 5‬ﻗﻠﻤﺮو ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻗﺎﻧﻮن در ﻣﮑﺎن‬

‫داﺧﻠﻪ و‬ ‫ﮐﻠﯿﻪ ﺳﮑﻨﻪ اﯾﺮان اﻋﻢ از اﺗﺒﺎع‬

‫ﺧﺎرﺟﻪ‬

‫ﻣﻄﯿﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﯾﺮان ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردي ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺘﺜﻨﺎء ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪11‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 6‬ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺣﻮال ﺷﺨﺼﯽ‬

‫ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺣﻮال ﺷﺨﺼﯿﻪ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ ﻧﮑﺎح‪،‬‬
‫ﻃﻼق‪،‬‬
‫اﻫﻠﯿﺖ اﺷﺨﺎص‬

‫ارث‬
‫در ﻣﻮرد ﮐﻠﯿﻪ اﺗﺒﺎع اﯾﺮان‪ ،‬وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻘﯿﻢ در ﺧﺎرﺟﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺠﺮي ﺧﻮاﻫﺪ‬

‫ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 7‬ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺣﻮال ﺷﺨﺼﯽ‬

‫اﺗﺒﺎع ﺧﺎرﺟﻪ ﻣﻘﯿﻢ در ﺧﺎك اﯾﺮان از ﺣﯿﺚ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ‬

‫در ﺣﺪود ﻣﻌﺎﻫﺪات‪ ،‬ﻣﻄﯿﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات‬ ‫اﺣﻮال ﺷﺨﺼﯿﻪ و‬
‫دوﻟﺖ ﻣﺘﺒﻮع ﺧﻮد ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫اﻫﻠﯿﺖ ﺧﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬

‫از ﺣﯿﺚ ﺣﻘﻮق ارﺛﯿﻪ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪12‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 8‬اﻣﻮال ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ﺧﺎرﺟﯿﺎن‬
‫اﻣﻮال ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮﻟﻪ ﮐﻪ اﺗﺒﺎع ﺧﺎرﺟﻪ در اﯾﺮان ﻃﺒﻖ ﻋﻬﻮد ﺗﻤﻠﮏ ﮐﺮده ﯾﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ از ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﺗﺎﺑﻊ‬

‫ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﯾﺮان ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 9‬اﻋﺘﺒﺎر ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ‬
‫ﻣﻘﺮرات ﻋﻬﻮدي ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﺑﯿﻦ دوﻟﺖ اﯾﺮان و ﺳﺎﯾﺮ دول ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ در ﺣﮑﻢ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 10‬اﺻﻞ آزادي و ﻧﺴﺒﯽ ﺑﻮدن ﻗﺮاردادﻫﺎ‬
‫ﻗﺮاردادﻫﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ آن را ﻣﻨﻌﻘﺪ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺻﺮﯾﺢ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺎﻓﺬ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﻨﻘﻮل و‬ ‫ﻣﺎده‪ - 11‬اﻗﺴﺎم اﻣﻮال‬
‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل‬ ‫اﻣﻮال ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪13‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 12‬ﻣﺎل ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل‬

‫ﻣﺎل ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل آن اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻣﺤﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ دﯾﮕﺮ ﻧﺘﻮان ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﻋﻢ از اﯾﻨﮑﻪ اﺳﺘﻘﺮار آن‬

‫ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﻧﻘﻞ آن ﻣﺴﺘﻠﺰم‬ ‫ذاﺗﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬
‫ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﻤﻞ اﻧﺴﺎن‬

‫ﺧﻮد ﻣﺎل ﯾﺎ‬ ‫ﺧﺮاﺑﯽ ﯾﺎ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻣﺤﻞ آن‬ ‫ﻧﻘﺺ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 13‬ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ذاﺗﯽ و ﺗﺒﻌﯽ‬

‫اراﺿﯽ و‬

‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺑﻨﯿﻪ و‬
‫آﺳﯿﺎ و‬

‫ﻫﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ در ﺑﻨﺎ ﻣﻨﺼﻮب و ﻋﺮﻓﺎً‬
‫ﺟﺰء ﺑﻨﺎ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‬

‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻟﻮﻟﻪﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺟﺮﯾﺎن آب ﯾﺎ ﻣﻘﺎﺻﺪ دﯾﮕﺮ در زﻣﯿﻦ ﯾﺎ ﺑﻨﺎ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪14‬‬
‫ﺑﺸﻮد‪ ،‬ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 14‬ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ذاﺗﯽ و ﺗﺒﻌﯽ‬

‫آﯾﻨﻪ و‬

‫ﺑﻨﺎ ﯾﺎ‬ ‫و ﭘﺮده ﻧﻘﺎﺷﯽ‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در‬ ‫ﻣﺠﺴﻤﻪ و‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﺧﻮد آن ﯾﺎ‬ ‫ﻧﻘﺺ ﯾﺎ‬ ‫اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﺤﻞ آن‬ ‫ﺧﺮاﺑﯽ‬
‫ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻃﻮري ﮐﻪ ﻧﻘﻞ آن ﻣﻮﺟﺐ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 15‬ﺛﻤﺮه و ﺣﺎﺻﻞ )ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ﺗﺒﻌﯽ(‬

‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﯿﺪه ﯾﺎ‬ ‫ﺛﻤﺮه و ﺣﺎﺻﻞ‪ ،‬ﻣﺎدام ﮐﻪ‬
‫ﯾﺎ درو‬

‫اﮔﺮ ﻗﺴﻤﺘﯽ از آن ﭼﯿﺪه ﯾﺎ درو ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ آن ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪15‬‬ ‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ‬
‫ﻣﺎده ‪ - 16‬اﺷﺠﺎر و ﻧﻬﺎل و ﻗﻠﻤﻪ‬

‫اﺷﺠﺎر و‬ ‫ﻣﻄﻠﻖ‬

‫ﺑﺮﯾﺪه ﯾﺎ‬ ‫ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎي آن و‬
‫ﮐﻨﺪه‬
‫ﻣﺎدام ﮐﻪ‬

‫ﻧﻬﺎل و‬

‫ﻗﻠﻤﻪ‬

‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪16‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 17‬ﺣﯿﻮاﻧﺎت و ادوات زراﻋﺖ )ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ﺣﮑﻤﯽ(‬

‫ﺣﯿﻮاﻧﺎت و اﺷﯿﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ آن را ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ زراﻋﺖ اﺧﺘﺼﺎص داده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﮔﺎو و‬

‫و ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻫﺮ ﻣﺎل ﻣﻨﻘﻮل ﮐﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﮔﺎوﻣﯿﺶ و‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻤﻞ زراﻋﺖ ﻻزم و ﻣﺎﻟﮏ آن را ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺎﺷﯿﻦ و‬

‫اﯾﻦ اﻣﺮ ﺗﺨﺼﯿﺺ داده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﺟﻬﺖ‬ ‫اﺳﺒﺎب و ادوات زراﻋﺖ و‬

‫ﺗﺨﻢ و ﻏﯿﺮه‬

‫ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻣﺤﺎﮐﻢ و‬

‫ﺗﻮﻗﯿﻒ اﻣﻮال‬

‫ﺟﺰو ﻣﻠﮏ ﻣﺤﺴﻮب و در ﺣﮑﻢ ﻣﺎل ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ‬

‫زراﻋﺖ ﯾﺎ‬ ‫ﺗﻠﻤﺒﻪ و‬

‫ﮐﻪ ﺑﺮاي آﺑﯿﺎري ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫ﮔﺎو و ﯾﺎ‬

‫ﺣﯿﻮان دﯾﮕﺮي و ﺑﺎغ‬

‫اﺧﺘﺼﺎص داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪17‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 18‬ﺣﻘﻮق و دﻋﺎوي‬

‫ﺣﻖ ﻋﻤﺮي و‬ ‫ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع از اﺷﯿﺎء ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮﻟﻪ ﻣﺜﻞ‬

‫ﺳﮑﻨﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬

‫ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﺣﻖ اﻟﻌﺒﻮر و‬ ‫و دﻋﺎوي راﺟﻌﻪ ﺑﻪ اﻣﻮال ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮﻟﻪ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ‬
‫ﺣﻖ اﻟﻤﺠﺮي‬

‫ﺗﺎﺑﻊ اﻣﻮال ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻘﺎﺿﺎي ﺧﻠﻊ ﯾﺪ و‬
‫اﻣﺜﺎل آن‬

‫ﻣﺎده ‪ - 19‬اﻣﻮال ﻣﻨﻘﻮل‬

‫اﺷﯿﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻘﻞ آن از ﻣﺤﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ دﯾﮕﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ‬

‫ﺧﺮاﺑﯽ وارد آﯾﺪ‪ ،‬ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﺧﻮد ﯾﺎ‬
‫ﻣﺤﻞ آن‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪18‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 20‬دﯾﻮن )ﻣﻨﻘﻮل ﺣﮑﻤﯽ(‬

‫ﮐﻠﯿﻪ دﯾﻮن از ﻗﺒﯿﻞ‪ :‬ﻗﺮض‬

‫ﺛﻤﻦ ﻣﺒﯿﻊ و‬

‫ﻣﺎل اﻻﺟﺎره ﻋﯿﻦ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮه‬

‫از ﺣﯿﺚ ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻣﺤﺎﮐﻢ در ﺣﮑﻢ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺒﯿﻊ ﯾﺎ ﻋﯿﻦ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮه از‬
‫اﻣﻮال ﻏﯿﺮ ﻣﻨﻘﻮﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 21‬ﮐﺸﺘﯽ و ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت درﯾﺎﯾﯽ‬

‫ﮐﺸﺘﯽﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ و ﺑﺰرگ و‬ ‫اﻧﻮاع‬

‫ﻗﺎﯾﻖ ﻫﺎ و‬

‫آﺳﯿﺎﻫﺎ و‬

‫ﺣﻤﺎمﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در روي رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و درﯾﺎﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﯽﺗﻮان آﻧﻬﺎ‬
‫را ﺣﺮﮐﺖ داد‬

‫و ﮐﻠﯿﻪ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﻃﺮز ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺟﺰو ﺑﻨﺎي ﻋﻤﺎرﺗﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫داﺧﻞ در ﻣﻨﻘﻮﻻت اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺗﻮﻗﯿﻒ ﺑﻌﻀﯽ از اﺷﯿﺎء ﻣﺰﺑﻮره ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‬
‫ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻣﻮاﻓﻖ ﺗﺮﺗﯿﺒﺎت ﺧﺎﺻﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ‪.‬‬

‫‪19‬‬ ‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ‬
‫ﻣﺎده ‪ - 22‬ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﯾﯽ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺑﻨﺎﯾﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه ﯾﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ‬
‫ﺧﺮاﺑﯽ از ﺑﻨﺎ ﺟﺪا ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎداﻣﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﺳﻨﮓ و‬ ‫ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫در ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻧﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬داﺧﻞ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آﺟﺮ و ﻏﯿﺮه‬

‫ﻣﺎده ‪ - 23‬اﻣﻮاﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎص ﻧﺪارد‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻣﻮاﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎص ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 24‬اﻣﻮال ﻋﻤﻮﻣﯽ و راﻫﻬﺎ‬

‫ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻃﺮق و ﺷﻮارع ﻋﺎﻣﻪ و ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﯾﯽ را ﮐﻪ آﺧﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺪود ﻧﯿﺴﺖ ﺗﻤﻠﮏ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 25‬ﻣﻨﻊ ﺗﻤﻠﮏ اﻣﻮال ﻋﻤﻮﻣﯽ‬

‫ﻫﯿﭻﮐﺲ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻣﻮاﻟﯽ را ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻋﻤﻮم اﺳﺖ و ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎص ﻧﺪارد از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﭘﻞﻫﺎ و‬

‫ﺗﻤﻠﮏ ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﻗﻨﻮات و‬ ‫ﮐﺎرواﻧﺴﺮاﻫﺎ و‬
‫ﭼﺎهﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آب اﻧﺒﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﯽ و‬

‫ﻣﺪارس ﻗﺪﯾﻤﻪ و‬

‫ﻣﯿﺪانﮔﺎهﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﯽ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪20‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 26‬ﻣﻨﻊ ﺗﻤﻠﮏ اﻣﻮال ﻋﻤﻮﻣﯽ‬
‫اﻣﻮال دوﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﺪ‪ ‬اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﺼﺎﻟﺢ ﯾﺎ اﻧﺘﻔﺎﻋﺎت ﻋﻤﻮﻣﯽ‪ ،‬ﻣﺜﻞ‬

‫اﺳﺘﺤﮑﺎﻣﺎت و‬

‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ از اﻣﻮال ﻣﻨﻘﻮﻟﻪ و‬ ‫ﻗﻼع و‬
‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮﻟﻪ ﮐﻪ دوﻟﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﺧﻨﺪقﻫﺎ و‬
‫ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﯽ و‬
‫ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﻤﻮﻣﯽ و‬ ‫ﻗﻮرﺧﺎﻧﻪ و‬

‫ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠﯽ‬ ‫اﺳﻠﺤﻪ و‬
‫ذﺧﯿﺮه و‬
‫در ﺗﺤﺖ ﺗﺼﺮف دارد‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻤﻠﮏ ﺧﺼﻮﺻﯽ‬ ‫ﺳﻔﺎﯾﻦ ﺟﻨﮕﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬
‫ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ اﻣﻮاﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮاﻓﻖ‬
‫ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﻪ‬ ‫اﺛﺎﺛﯿﻪ و اﺑﻨﯿﻪ و ﻋﻤﺎرات دوﻟﺘﯽ‬
‫و‬
‫اﯾﺎﻟﺖ ﯾﺎ‬
‫ﻣﻮزهﻫﺎ و‬
‫اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫وﻻﯾﺖ ﯾﺎ‬ ‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﯽ و‬
‫ﻧﺎﺣﯿﻪ ﯾﺎ‬

‫ﺷﻬﺮي‬

‫آﺛﺎر ﺗﺎرﯾﺨﯽ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ و‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪21‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 27‬ﻣﺒﺎﺣﺎت‬
‫اﻣﻮاﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ اﺷﺨﺎص ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ و اﻓﺮاد ﻣﺮدم ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ آﻧﻬﺎرا ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻘﺮرات ﻣﻨﺪرﺟﻪ در اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن‬
‫و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از اﻗﺴﺎم ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﻤﻠﮏ ﮐﺮده ﯾﺎ از آﻧﻬﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬
‫ﻣﺒﺎﺣﺎت ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺜﻞ اراﺿﯽ اﻣﻮات‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ زﻣﯿﻦﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﻄﻞ اﻓﺘﺎده و آﺑﺎدي و ﮐﺸﺖ‬

‫و زرع در آﻧﻬﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 28‬ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﺎﻟﮏ )اﻣﻮال ﻋﻤﻮﻣﯽ(‬

‫اذن ﺣﺎﮐﻢ ﯾﺎ‬ ‫اﻣﻮال ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﺎﻟﮏ ﺑﺎ‬
‫ﻣﺄذون از ﻗﺒﻞ او‬
‫ﺑﻪ ﻣﺼﺎرف ﻓﻘﺮا ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 29‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ و ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎي آن‬
‫ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﺷﺨﺎص ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮال ﻋﻼﻗﻪﻫﺎي ذﯾﻞ را دارا ﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬

‫ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ )اﻋﻢ از ﻋﯿﻦ ﯾﺎ ﻣﻨﻔﻌﺖ(‬
‫ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع‬

‫ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﻪ ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪22‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 30‬اﺻﻞ ﺗﺴﻠﯿﻂ‬
‫ﻫﺮ ﻣﺎﻟﮑﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﯾﻤﻠﮏ ﺧﻮد ﺣﻖ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﺮف و اﻧﺘﻔﺎع را دارد‪ ،‬ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﻗﺎﻧﻮن‬

‫اﺳﺘﺜﻨﺎء ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 31‬ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺗﺼﺮف ﻣﺎﻟﮏ‬
‫ﻫﯿﭻ ﻣﺎﻟﯽ را از ﺗﺼﺮف ﺻﺎﺣﺐ آن ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﺑﯿﺮون ﮐﺮد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﮑﻢ ﻗﺎﻧﻮن‪.‬‬

‫ﻣﻨﻘﻮﻟﻪ و‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 32‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺗﺒﻌﯽ‬
‫ﺗﻤﺎم ﺛﻤﺮات و ﻣﺘﻌﻠﻘﺎت اﻣﻮال‬

‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮﻟﻪ‬

‫ﮐﻪ ﻃﺒﻌﺎً ﯾﺎ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻋﻤﻠﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻟﺘﺒﻊ ﻣﺎل ﻣﺎﻟﮏ اﻣﻮال ﻣﺰﺑﻮره اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 33‬ﻧﻤﺎء و ﻣﺤﺼﻮل زﻣﯿﻦ‬
‫ﻧﻤﺎء و ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ ﮐﻪ از زﻣﯿﻦ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺎل ﻣﺎﻟﮏ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻪ‬

‫ﺑﻪ ﺧﻮدي ﺧﻮد روﯾﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬

‫ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﺎﻟﮏ‪،‬‬

‫ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻧﻤﺎء ﯾﺎ ﺣﺎﺻﻞ از اﺻﻠﻪ ﯾﺎ ﺣﺒﻪ ﻏﯿﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت‬
‫درﺧﺖ و ﻣﺤﺼﻮل ﻣﺎل ﺻﺎﺣﺐ اﺻﻠﻪ ﯾﺎ ﺣﺒﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺪون رﺿﺎي ﺻﺎﺣﺐ‬

‫زﻣﯿﻦ ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪23‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 34‬ﻧﺘﺎج ﺣﯿﻮاﻧﺎت‬

‫ﻧﺘﺎج ﺣﯿﻮاﻧﺎت در ﻣﻠﮑﯿﺖ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺎدر اﺳﺖ و ﻫﺮﮐﺲ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﺎدر ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺘﺎج آن ﻫﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 35‬اﻣﺎره ﺗﺼﺮف‬
‫ﺗﺼﺮف ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ دﻟﯿﻞ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼف آن ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻧﺒﻮده‪ ،‬ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﺒﺐ ﻣﻤﻠﮏ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 36‬ﺗﺼﺮف ﻣﻌﺘﺒﺮ‬
‫ﻧﺎﻗﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬ ‫ﺗﺼﺮﻓﯽ ﮐﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد ﻧﺎﺷﯽ از‬

‫ﻣﺎده ‪ - 37‬اﻗﺮار ﻣﺘﺼﺮف ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺳﺎﺑﻖ دﯾﮕﺮي‬
‫اﮔﺮ ﻣﺘﺼﺮف ﻓﻌﻠﯽ اﻗﺮار ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ ﺳﺎﺑﻘﺎً ﻣﺎل ﻣﺪﻋﯽ او ﺑﻮده اﺳﺖ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت‪ ،‬ﻣﺸﺎراﻟﯿﻪ‬
‫ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي رد ادﻋﺎي ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺷﺨﺺ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﺗﺼﺮف ﻓﻌﻠﯽ ﺧﻮد اﺳﺘﻨﺎد ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺛﺎﺑﺖ‬

‫ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ ﺑﻪ ﻧﺎﻗﻞ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻪ او ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 38‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻓﻀﺎ و ﻗﺮار زﻣﯿﻦ )ﺑﻪ ﺗﺒﻊ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ زﻣﯿﻦ(‬
‫ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ زﻣﯿﻦ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻓﻀﺎي ﻣﺤﺎذي آن اﺳﺖ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮐﺠﺎ ﮐﻪ ﺑﺎﻻ رود و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﯾﺮزﻣﯿﻦ‪ ،‬ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﺣﻖ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﺮف در ﻫﻮا و ﻗﺮار دارد‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﭽﻪ را ﻗﺎﻧﻮن‬

‫اﺳﺘﺜﻨﺎء ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪24‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 39‬اﻣﺎره ﺗﺼﺮف در ﺑﻨﺎ و درﺧﺖ‬

‫ﺑﻨﺎ و‬ ‫ﺑﻨﺎ و‬ ‫ﻫﺮ‬
‫و ﺣﻔﺮي‬ ‫درﺧﺖ‬
‫ﮐﻪ روي زﻣﯿﻦ اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫﺮ‬

‫ﮐﻪ در زﯾﺮزﻣﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﻠﮏ ﻣﺎﻟﮏ آن زﻣﯿﻦ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼف‬
‫آن ﺛﺒﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 40‬ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع‬

‫ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻋﺒﺎرت از ﺣﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ آن ﺷﺨﺺ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻋﯿﻦ آن‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮي اﺳﺖ ﯾﺎ‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎﺻﯽ ﻧﺪارد‬

‫ﻣﺎده‪ - 41‬ﻋﻤﺮي‬

‫ﻋﻤﺮي‪ ،‬ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻋﻘﺪي از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﺑﺮاي ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ﻣﺪ ‪‬ت‬
‫ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﯾﺎ‬

‫ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻤﺮ ﻣﻨﺘﻔﻊ و ﯾﺎ‬

‫ﻋﻤﺮ ﺷﺨﺺ ﺛﺎﻟﺜﯽ‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪25‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 42‬رﻗﺒﯽ‬

‫رﻗﺒﯽ‪ ،‬ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﺑﺮاي ﻣﺪت ﻣﻌﯿﻨﯽ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 43‬ﺳﮑﻨﯽ‬

‫اﮔﺮ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻋﺒﺎرت از ﺳﮑﻮﻧﺖ در ﻣﺴﮑﻨﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﮑﻨﯽ ﯾﺎ ﺣﻖ ﺳﮑﻨﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد و‬
‫اﯾﻦ ﺣﻖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻖ‬

‫ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻋﻤﺮي ﯾﺎ‬
‫رﻗﺒﯽ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 44‬ﺣﺒﺲ ﻣﻄﻠﻖ‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﺑﺮاي ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﺪﺗﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻮده و ﺣﻖ ﻣﺰﺑﻮر ﺗﺎ‬

‫ﻓﻮت ﻣﺎﻟﮏ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻗﺒﻞ از ﻓﻮت ﺧﻮد رﺟﻮع ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 45‬اﯾﺠﺎد و زوال ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع‬
‫در ﻣﻮارد ﻓﻮق‪ ،‬ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع را ﻓﻘﻂ درﺑﺎره ﺷﺨﺺ ﯾﺎ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮﻗﺮار ﮐﺮد ﮐﻪ ! در ﺣﯿﻦ‬
‫اﯾﺠﺎد ﺣﻖ ﻣﺰﺑﻮر وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺗﺒﻌ ًﺎ ﺑﺮاي ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﻢ ﮐﻪ در‬
‫ﺣﯿﻦ ﻋﻘﺪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﯿﺎﻣﺪهاﻧﺪ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد و ﻣﺎداﻣﯽ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﻮﺟﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺣﻖ‬

‫ﻣﺰﺑﻮر ﺑﺎﻗﯽ و ﺑﻌﺪ از اﻧﻘﺮاض آﻧﻬﺎ ﺣﻖ زاﯾﻞ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪26‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 46‬ﻟﺰوم ﺑﻘﺎي ﻣﻮﺿﻮع‬
‫ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻓﻘﻂ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺎ ﺑﻘﺎي ﻋﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻋﻢ از اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺎل ﻣﺰﺑﻮر ﻣﻨﻘﻮل ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬

‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل و‬

‫ﻣﺸﺎع ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬
‫ﻣﻔﺮوز‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 47‬اﺛﺮ ﻗﺒﺾ در ﺣﺒﺲ‬
‫در ﺣﺒﺲ‪ ،‬اﻋﻢ از ﻋﻤﺮي و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﻗﺒﺾ ﺷﺮط ﺻﺤﺖ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 48‬ﺗﮑﻠﯿﻒ ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻋﺪم ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﺘﻔﻊ‬
‫ﻣﻨﺘﻔﻊ ﺑﺎﯾﺪ از ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع اﺳﺖ ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻧﮑﺮده و در ﺣﻔﺎﻇﺖ آن ﺗﻌﺪي ﯾﺎ‬

‫ﺗﻔﺮﯾﻂ ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 49‬ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻮﺿﻮع اﻧﺘﻔﺎع‬
‫ﻣﺨﺎرج ﻻزﻣﻪ ﺑﺮاي ﻧﮕﺎﻫﺪاري ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع اﻧﺘﻔﺎع اﺳﺖ ﺑﺮﻋﻬﺪه ﻣﻨﺘﻔﻊ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﺧﻼف‬

‫آن ﺷﺮط ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 50‬ﺗﻠﻒ ﻣﻮﺿﻮع اﻧﺘﻔﺎع‬
‫اﮔﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺪون ﺗﻌﺪي و ﺗﻔﺮﯾﻂ ﻣﻨﺘﻔﻊ‪ ،‬ﺗﻠﻒ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺸﺎراﻟﯿﻪ ﻣﺴﺆول‬

‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪27‬‬ ‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ‬
‫ﻣﺎده‪ - 51‬زوال ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع‬
‫‪ -1‬در ﺻﻮرت اﻧﻘﻀﺎي ﻣﺪت‬
‫‪ -2‬در ﺻﻮرت ﺗﻠﻒ ﺷﺪن ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع اﻧﺘﻔﺎع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع در ﻣﻮارد ذﯾﻞ زاﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد‪:‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 52‬ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻣﻨﺘﻔﻊ‬

‫در ﻣﻮارد ذﯾﻞ ﻣﻨﺘﻔﻊ ﺿﺎﻣﻦ ﻣﻘﺮرات ﻣﺎﻟﮏ اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪ -1‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺘﻔﻊ از ﻣﺎل ﻣﻮﺿﻮع اﻧﺘﻔﺎع ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ -2‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻘﺮره از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ را رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ و اﯾﻦ ﻋﺪم‬

‫رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺴﺎرﺗﯽ ﺑﺮ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 53‬اﻧﺘﻔﺎع ﻣﻮﺿﻮع‬
‫اﻧﺘﻘﺎل ﻋﯿﻦ از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻄﻼن ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞاﻟﯿﻪ ﺟﺎﻫﻞ‬

‫ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دﯾﮕﺮي اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﻖ ﻓﺴﺦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎﻟﮏ ﻗﺮارداده ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 54‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻋﺮف ﺑﺮ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع‬
‫ﻋﺮف و ﻋﺎدت اﻗﺘﻀﺎء ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ ﮐﯿﻔﯿﺎت اﻧﺘﻔﺎع از ﻣﺎل دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪28‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 55‬ﺗﻌﺮﯾﻒ وﻗﻒ‬
‫ﻋﯿﻦ ﻣﺎل ﺣﺒﺲ و‬ ‫وﻗﻒ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از اﯾﻨﮑﻪ‬
‫ﻣﻨﺎﻓﻊ آن ﺗﺴﺒﯿﻞ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 56‬اﯾﺠﺎب و ﻗﺒﻮل در وﻗﻒ‬

‫وﻗﻒ واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ اﯾﺠﺎب از ﻃﺮف واﻗﻒ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻟﻔﻈﯽ ﮐﻪ ﺻﺮاﺣﺘﺎً دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﻌﻨﯽ آن ﮐﻨﺪ و‬

‫ﻃﺒﻘﻪ اول ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﯾﺎ‬ ‫ﻗﺒﻮل‬
‫ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ آﻧﻬﺎ‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺤﺼﻮر ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺜﻞ‪ :‬وﻗﻒ ﺑﺮ اوﻻد‬

‫و اﮔﺮ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻏﯿﺮﻣﺤﺼﻮر ﯾﺎ وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻗﺒﻮل ﺣﺎﮐﻢ ﺷﺮط‬

‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 57‬ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺎﻟﮏ‬

‫ﻣﺎﻟﮏ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ وﻗﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ ﻋﻼوه‬ ‫واﻗﻒ ﺑﺎﯾﺪ‬
‫داراي اﻫﻠﯿﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﻣﻌﺎﻣﻼت ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪29‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 58‬ﻟﺰوم ﺑﻘﺎء ﻋﯿﻦ‬

‫ﻣﻨﻘﻮل ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﻓﻘﻂ وﻗﻒ ﻣﺎﻟﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﻘﺎي ﻋﯿﻦ ﺑﺘﻮان از آن ﻣﻨﺘﻔﻊ ﺷﺪ‪ ،‬اﻋﻢ از اﯾﻨﮑﻪ‬
‫ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل‬

‫ﻣﺸﺎع ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬
‫ﻣﻔﺮوز‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 59‬اﺛﺮ ﻗﺒﺾ‬
‫اﮔﺮ واﻗﻒ ﻋﯿﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را ﺑﻪ ﺗﺼﺮف وﻗﻒ ﻧﺪﻫﺪ‪ ،‬وﻗﻒ ﻣﺤﻘﻖ ﻧﻤﯽﺷﻮد و ﻫﺮ وﻗﺖ ﺑﻪ ﻗﺒﺾ داد‪،‬‬

‫وﻗﻒ ﺗﺤﻘﻖ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪- 60‬‬
‫در ﻗﺒﺾ ﻓﻮرﯾﺖ ﺷﺮط ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺎداﻣﯽ ﮐﻪ واﻗﻒ رﺟﻮع از وﻗﻒ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﺮ وﻗﺖ ﻗﺒﺾ‬

‫ﺑﺪﻫﺪ‪ ،‬وﻗﻒ ﺗﻤﺎم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪30‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 61‬ﻟﺰوم وﻗﻒ و آﺛﺎر ﻣﻠﮏ ﻣﺎﻟﮏ‬

‫وﻗﻒ ﺑﻌﺪ از وﻗﻮع آن ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﺻﺤﺖ و ﺣﺼﻮل ﻗﺒﺾ ﻻزم اﺳﺖ و واﻗﻒ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ‬
‫از آن رﺟﻮع ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬

‫در آن ﺗﻐﯿﯿﺮي ﺑﺪﻫﺪ ﯾﺎ‬
‫از ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﮐﺴﯽ را ﺧﺎرج ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬

‫ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﺷﺮﯾﮏ ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬
‫اﮔﺮ در ﺿﻤﻦ ﻋﻘﺪ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﮑﺮﺋﻪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از آن ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻗﺮار دﻫﺪ ﯾﺎ‬

‫ﺧﻮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﻮﻟﯿﺪ دﺧﺎﻟﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 62‬ﻗﺒﺾ ﮐﻨﻨﺪه )ﻗﺎﺑﺾ(‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﺤﺼﻮر ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﻗﺒﺾ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻗﺒﺾ ﻃﺒﻘﻪ اول‬
‫ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻏﯿﺮﻣﺤﺼﻮر ﯾﺎ وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﻗﺒﺾ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺘﻮﻟﯽ وﻗﻒ و اﻻ‬
‫ﺣﺎﮐﻢ‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪31‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 63‬ﻗﺒﺾ ﮐﻨﻨﺪه )ﻗﺎﺑﺾ(‬

‫ﻣﺤﺠﻮرﯾﻦ از ﺟﺎﻧﺐ آﻧﻬﺎ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را ﻗﺒﺾ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و اﮔﺮ ﺧﻮد واﻗﻒ ﺗﻮﻟﯿﺖ را‬ ‫وﻟﯽ‬
‫ﺑﺮاي ﺧﻮد ﻗﺮار داده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻗﺒﺾ ﺧﻮد او ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫و وﺻﯽ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 64‬ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺎل وﻗﻒ‬
‫ﻣﺎﻟﯽ را ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ آن ﻣﻮﻗﺘﺎً ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دﯾﮕﺮي اﺳﺖ ﻣﯽﺗﻮان وﻗﻒ ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ وﻗﻒ ﻣﻠﮑﯽ ﮐﻪ در‬

‫آن ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺤﻖ ﻣﺰﺑﻮر ﺧﻠﻠﯽ وارد آﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 65‬وﻗﻒ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺿﺮار ﺑﻪ دﯾﺎن‬
‫ﺻﺤﺖ وﻗﻔﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺿﺮار د ‪‬ﯾﺎن واﻗﻒ واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻨﻮط ﺑﻪ اﺟﺎزه د ‪‬ﯾﺎن اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 66‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﻧﺎﻣﺸﺮوع‬
‫وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﻏﯿﺮﻣﺸﺮوع ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 67‬ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺎل وﻗﻒ‬
‫ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻗﺒﺾ و اﻗﺒﺎض آن ﻣﻤﮑﻦ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬وﻗﻒ آن ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ ﻟﯿﮑﻦ‪ ،‬اﮔﺮ واﻗﻒ ﺗﻨﻬﺎ ﻗﺎدر ﺑﺮ اﺧﺬ و‬

‫اﻗﺒﺎض آن ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻪ ﻗﺎدر ﺑﻪ اﺧﺬ آن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪32‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 68‬ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﺎل وﻗﻒ‬

‫ﺟﺰء ﯾﺎ از ﺗﻮاﺑﻊ و ﻣﺘﻌﻠﻘﺎت ﻋﯿﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺤﺴﻮب‬ ‫ﻃﺒﻌ ًﺎ ﯾﺎ‬ ‫ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ‬
‫ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻋﺮف و ﻋﺎدت‬

‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬داﺧﻞ در وﻗﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ واﻗﻒ آن را اﺳﺘﺜﻨﺎء ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ در ﻓﺼﻞ ﺑﯿﻊ ﻣﺬﮐﻮر‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 69‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﻌﺪوم‬
‫وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﻌﺪوم ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺑﻪ ﺗﺒﻊ ﻣﻮﺟﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 70‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﻌﺪوم‬
‫اﮔﺮ وﻗﻒ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﻌﺪوم ﻣﻌﺎً واﻗﻊ ﺷﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻬﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺻﺤﯿﺢ و ﺳﻬﻢ ﻣﻌﺪوم ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 71‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺠﻬﻮل‬
‫وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺠﻬﻮل ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻧﻤﺎﯾﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 72‬واﻗﻒ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ‬
‫ﺟﺰء ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ‬ ‫وﻗﻒ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ واﻗﻒ ﺧﻮد را‬

‫ﭘﺮداﺧﺖ دﯾﻮن ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺨﺎرج ﺧﻮد را از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻗﺮار دﻫﺪ ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ‪ ،‬اﻋﻢ از اﯾﻨﮑﻪ راﺟﻊ ﺑﻪ‬
‫ﺣﺎل ﺣﯿﺎت ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺑﻌﺪ از ﻓﻮت‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪33‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 73‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﺧﻮﯾﺸﺎن و واﺑﺴﺘﮕﺎن‬

‫اوﻻد و‬

‫ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻗﻮام و‬ ‫وﻗﻒ ﺑﺮ‬
‫ﺧﺪﻣﻪ و‬
‫واردﯾﻦ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 74‬وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﺎﻣﻪ‬
‫در وﻗﻒ ﺑﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻋﺎﻣﻪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺧﻮد واﻗﻒ ﻧﯿﺰ ﻣﺼﺪاق ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ واﻗﻊ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺘﻔﻊ‬

‫ﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﺑﺮاي ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﺪ‬ ‫ﻣﺎدام اﻟﺤﯿﺎت ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 75‬ﺗﻮﻟﯿﺖ‬
‫در ﻣﺪت ﻣﻌﯿﻨﯽ‬ ‫واﻗﻒ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﻟﯿﺖ ﯾﻌﻨﯽ اداره ﮐﺮدن اﻣﻮر ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را‬

‫ﻣﺴﺘﻘﻼً ﯾﺎ ﺑﺎ ﺧﻮد واﻗﻒ اداره ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺗﻮﻟﯿﺖ اﻣﻮال‬ ‫و ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺘﻮﻟﯽ دﯾﮕﺮي ﻣﻌﯿﻦ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺠﺘﻤﻌ ًﺎ‬

‫ﻣﺴﺘﻘ ًﻼ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﻏﯿﺮ از ﺧﻮد واﻗﻒ واﮔﺬار ﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ‬
‫ﻣﻨﺼﻤ ًﺎ‬

‫اداره ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ واﻗﻒ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺮط ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﻮد او ﯾﺎ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻧﺼﺐ‬
‫ﻣﺘﻮﻟﯽ ﮐﻨﺪ و ﯾﺎ در اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻫﺮ ﺗﺮﺗﯿﺒﯽ را ﮐﻪ ﻣﻘﺘﻀﯽ ﺑﺪاﻧﺪ ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪34‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 76‬ﻗﺒﻮل و رد ﺗﻮﻟﯿﺖ‬

‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ واﻗﻒ او را ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻗﺮار داده ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺪواً ﺗﻮﻟﯿﺖ را ﻗﺒﻮل ﯾﺎ رد ﮐﻨﺪ و‬

‫اﮔﺮ ﻗﺒﻮل ﮐﺮد دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ رد ﻧﻤﺎﯾﺪ و‬

‫اﮔﺮ رد ﮐﺮد ﻣﺜﻞ ﺻﻮرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از اﺻﻞ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻗﺮار داده ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 77‬ﻓﻮت ﯾﮑﯽ از ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن‬
‫ﻫﺮﮔﺎه واﻗﻒ ﺑﺮاي دو ﻧﻔﺮ ﯾﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺳﺘﻘﻼل ﺗﻮﻟﯿﺖ ﻗﺮار داده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻫﺮ ﯾﮏ از آﻧﻬﺎ ﻓﻮت‬
‫ﮐﻨﺪ دﯾﮕﺮي ﯾﺎ دﯾﮕﺮان ﻣﺴﺘﻘﻼً ﺗﺼﺮف ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ اﺟﺘﻤﺎع ﻗﺮار داده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺼﺮف ﻫﺮ ﯾﮏ‬
‫ﺑﺪون ﺗﺼﻮﯾﺐ دﯾﮕﺮي ﯾﺎ دﯾﮕﺮان ﻧﺎﻓﺬ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻌﺪ از ﻓﻮت ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ ﺣﺎﮐﻢ‪ ،‬ﺷﺨﺼﯽ را ﺿﻤﯿﻤﻪ آن‬

‫ﮐﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺠﺘﻤﻌﺎً ﺗﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺼﻮﯾﺐ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 78‬ﻧﺎﻇﺮ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫واﻗﻒ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻧﺎﻇﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ ﮐﻪ اﻋﻤﺎل ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺑﻪ‬

‫اﻃﻼع او‬

‫ﻣﺎده ‪ - 79‬ﺧﯿﺎﻧﺖ و ﻋﺰل ﻣﺘﻮﻟﯽ‬
‫واﻗﻒ ﯾﺎ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺴﯽ را ﮐﻪ در ﺿﻤﻦ ﻋﻘﺪ وﻗﻒ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻗﺮار داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻋﺰل ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ در‬

‫ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ ﻋﺰل ﺷﺮط ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ ﺧﯿﺎﻧﺖ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ﺣﺎﮐﻢ ﺿﻢ‪ ‬اﻣﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪35‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 80‬اﻧﻌﺰال ﻣﺘﻮﻟﯽ‬

‫اﮔﺮ واﻗﻒ وﺻﻒ ﻣﺨﺼﻮﺻﯽ را در ﺷﺨﺺ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺷﺮط ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻓﺎﻗﺪ آن وﺻﻒ ﮔﺮدد‬
‫ﻣﻨﻌﺰل ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 81‬اداره وﻗﻒ ﻋﺎم ﺑﺪون ﻣﺘﻮﻟﯽ‬
‫در اوﻗﺎف ﻋﺎﻣﻪ ﮐﻪ ﻣﺘﻮ ّﻟﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اداره ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ‪ ،‬ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺮ وﻟﯽّﻓﻘﯿﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 82‬اﺧﺘﯿﺎر و ﻧﯿﺎﺑﺖ ﻣﺘﻮﻟﯽ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه واﻗﻒ ﺑﺮاي اداره ﮐﺮدن ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺧﺎﺻﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻫﻤﺎن ﺗﺮﺗﯿﺐ رﻓﺘﺎر ﮐﻨﺪ؛ و اﮔﺮ ﺗﺮﺗﯿﺒﯽ ﻗﺮار ﻧﺪاده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻮﻟﯽ ﺑﺎﯾﺪ راﺟﻊ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻌﻤﯿﺮ و‬

‫ﻣﺜﻞ وﮐﯿﻞ اﻣﯿﻨﯽ‬ ‫اﺟﺎره و‬
‫ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﻤﻊ آوري ﻣﻨﺎﻓﻊ و ﺗﻘﺴﯿﻢ آن ﺑﺮ ﻣﺴﺘﺤﻘﯿﻦ و‬

‫ﺣﻔﻆ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ و ﻏﯿﺮه‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪36‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 83‬ﺗﻔﻮﯾﺾ ﺗﻮﻟﯿﺖ و اﻋﻄﺎي ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ‬
‫ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﻟﯿﺖ را ﺑﻪ دﯾﮕﺮي ﺗﻔﻮﯾﺾ ﮐﻨﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ واﻗﻒ در ﺿﻤﻦ وﻗﻒ ﺑﻪ او اذن داده‬

‫ﺑﺎﺷﺪ؛ وﻟﯽ اﮔﺮ در ﺿﻤﻦ وﻗﻒ ﺷﺮط ﻣﺒﺎﺷﺮت ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ وﮐﯿﻞ ﺑﮕﯿﺮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 84‬دﺳﺘﻤﺰد ﻣﺘﻮﻟﯽ‬
‫ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ واﻗﻒ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺳﻬﻤﯽ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻗﺮار دﻫﺪ و اﮔﺮ ﺣﻖاﻟﺘﻮﻟﯿﻪ ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺸﺪه‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻮﻟﯽ ﻣﺴﺘﺤﻖ اﺟﺮت اﻟﻤﺜﻞ ﻋﻤﻞ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 85‬ﺗﻤﻠﮏ ﻣﻨﺎﻓﻊ وﻗﻒ‬
‫ﺑﻌﺪ از آﻧﮑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺣﺎﺻﻞ و ﺣﺼﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻌﯿﻦ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ‬
‫ﺣﺼﻪ ﺧﻮد را ﺗﺼﺮف ﮐﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﺘﻮﻟﯽ اذن ﻧﺪاده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ واﻗﻒ اذن در ﺗﺼﺮف را‬

‫ﺷﺮط ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 86‬ﺗﻘﺪم ﻣﺨﺎرج وﻗﻒ ﺑﺮ ﺣﻖ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻪ‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ واﻗﻒ ﺗﺮﺗﯿﺒﯽ ﻗﺮار ﻧﺪاده ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﯿﺮ و اﺻﻼح ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ و اﻣﻮري ﮐﻪ ﺑﺮاي‬

‫ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻻزم اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮ ﺣﻖ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻘﺪم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 87‬ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﻨﺎﻓﻊ‬
‫واﻗﻒ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺮط ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﻣﻮﻗﻮف ﻋﻠﯿﻬﻢ‬

‫ﺑﻪ ﺗﺴﺎوي ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد ﯾﺎ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت و ﯾﺎ‬

‫اﺧﺘﯿﺎر ﺑﻪ ﻣﺘﻮﻟﯽ ﯾﺎ ﺷﺨﺺ دﯾﮕﺮي ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻣﯽداﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪37‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 88‬ﻓﺮوش ﻣﺎل وﻗﻒ‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺧﺮاب ﺷﻮد ﯾﺎ‬ ‫ﺑﯿﻊ وﻗﻒ‬

‫ﺧﻮف آن ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺧﺮاﺑﯽ ﮔﺮدد‬

‫ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ اﻧﺘﻔﺎع از آن ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ‬

‫ﻋﻤﺮان آن ﻣﺘﻌﺬر ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬
‫ﮐﺴﯽ ﺑﺮاي ﻋﻤﺮان آن ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 89‬ﻓﺮوش ﻣﺎل وﻗﻒ‬

‫ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ اﻧﺘﻔﺎع از آن ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﻌﺾ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺧﺮاب ﯾﺎ‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه‬
‫ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﺧﺮاﺑﯽ ﮔﺮدد‬

‫ﻫﻤﺎن ﺑﻌﺾ ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﺮاﺑﯽ ﺑﻌﺾ ﺳﺒﺐ ﺳﻠﺐ اﻧﺘﻔﺎع ﻗﺴﻤﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه‬
‫اﺳﺖ ﺑﺸﻮد‪ .‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺗﻤﺎم ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 90‬ﺗﺒﺪﯾﻞ وﻗﻒ‬
‫ﻋﯿﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ در ﻣﻮرد ﺟﻮاز ﺑﯿﻊ ﺑﻪ اﻗﺮب ﺑﻪ ﻏﺮض واﻗﻒ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪38‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 91‬ﺻﺮف ﻣﻨﺎﻓﻊ وﻗﻒ ﻋﺎم در اﻣﻮر ﺧﯿﺮ‬

‫در ﻣﻮارد ذﯾﻞ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت ﻋﺎﻣﻪ ﺻﺮف ﺑﺮ ‪‬ﯾﺎت ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ‬
‫ﺷﺪ‪:‬‬

‫‪ -1‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﺼﺮف ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻗﺪر ﻣﺘﯿﻘﻨﯽ در‬
‫ﺑﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ -2‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺻﺮف ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ در ﻣﻮرد ﺧﺎﺻﯽ ﮐﻪ واﻗﻒ ﻣﻌﯿﻦ ﮐﺮده اﺳﺖ‬
‫ﻣﺘﻌﺬر ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 92‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺒﺎﺣﺎت‬
‫ﻫﺮﮐﺲ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ وﻧﻈﺎﻣﺎت راﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻣﺒﺎﺣﺎت از آنﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 93‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ارﺗﻔﺎق‬
‫ارﺗﻔﺎق ﺣﻘﯽ اﺳﺖ ﻋﯿﻨﯽ ﺑﺮاي ﺷﺨﺺ در ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮي‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 94‬ارﺗﻔﺎق ﻗﺮاردادي‬
‫ﺻﺎﺣﺒﺎن اﻣﻼك ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﻫﺮ ﺣﻘﯽ را ﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﯾﮕﺮي ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪،‬‬

‫در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﯿﻔﯿﺖ اﺳﺘﺤﻘﺎق ﺗﺎﺑﻊ ﻗﺮارداد و ﻋﻘﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ آن ﺣﻖ داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪39‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 95‬ارﺗﻔﺎق ﻃﺒﯿﻌﯽ‬

‫ﻓﺎﺿﻼب‬ ‫زﻣﯿﻦ ﯾﺎ‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه‬
‫ﯾﺎ آب ﺑﺎران‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﮐﺴﯽ ﻣﺠﺮاي‬

‫زﻣﯿﻦ ﯾﺎ‬ ‫ﺑﻮده اﺳﺖ ﺻﺎﺣﺐ آن زﻣﯿﻦ ﯾﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آن‬
‫ﺧﺎﻧﻪ دﯾﮕﺮي‬ ‫ﮐﻨﺪ ﻣﮕﺮ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﺪم اﺳﺘﺤﻘﺎق او ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 96‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﭼﺸﻤﻪ‬

‫ﭼﺸﻤﻪ واﻗﻌﻪ در زﻣﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ ﻣﻠﮑﯿﺖ ﺻﺎﺣﺐ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ دﯾﮕﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن‬

‫ﺣﻘﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﺸﻤﻪ ﻋﯿﻨﺎً‬

‫ﯾﺎ اﻧﺘﻔﺎﻋﺎً‬

‫ﻣﺎده ‪ - 97‬ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻃﺒﯿﻌﯽ ‪ -‬ﺗﺼﺮف ﺑﻪ ﻋﻨﻮان داﺷﺘﻦ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ از ﻗﺪﯾﻢ در ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﻣﻠﮏدﯾﮕﺮي ﻣﺠﺮاي آب ﺑﻪ ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﯾﺎ ﺣﻖ ﻣﺮور داﺷﺘﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﯾﺎ ﻣﻠﮏ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺎﻧﻊ آب ﺑﺮدن ﯾﺎ ﻋﺒﻮر او از ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﯾﺮ ﺣﻘﻮق از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﺣﻖ داﺷﺘﻦ در و ﺷﺒﮑﻪ و ﻧﺎودان و ﺣﻖ ُﺷﺮب وﻏﯿﺮه‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 98‬اذن و ارﺗﻔﺎق‬
‫اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺣﻖ ﻋﺒﻮر درﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﻧﺪارد وﻟﯽ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﮏ اذن داده ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از ﻣﻠﮏ او ﻋﺒﻮر ﮐﻨﺪ‬
‫ﻫﺮوﻗﺖ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از اذن ﺧﻮد رﺟﻮع ﮐﺮده و ﻣﺎﻧﻊ ﻋﺒﻮر او ﺑﺸﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﯾﺮ ارﺗﻔﺎﻗﺎت‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪40‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 99‬اﺻﻞ ﻋﺪم ارﺗﻔﺎق‬
‫ﻫﯿﭻﮐﺲ ﺣﻖ ﻧﺪارد ﻧﺎودان ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮي ﺑﮕﺬارد ﯾﺎ آب ﺑﺎران از ﺑﺎم ﺧﻮد ﺑﻪ ﺑﺎم ﯾﺎ ﻣﻠﮏ‬

‫ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺟﺎري ﮐﻨﺪ و ﯾﺎ ﺑﺮف ﺑﺮﯾﺰد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اذن او‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 100‬ﺣﻖ ﻣﺠﺮا و ﺗﻌﻤﯿﺮ آن‬

‫اﮔﺮ ﻣﺠﺮاي آب ﺷﺨﺼﯽ در ﺧﺎﻧﻪ دﯾﮕﺮي ﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﺠﺮا ﺧﺮاﺑﯽ ﺑﻬﻢ رﺳﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﻋﺒﻮر آب‬
‫ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺴﺎرت ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮد ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎﻧﻪ ﺣﻖ ﻧﺪارد ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺠﺮا را ﺑﻪ ﺗﻌﻤﯿﺮ ﻣﺠﺮا اﺟﺒﺎر ﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ‬
‫ﺧﻮد او ﺑﺎﯾﺪ دﻓﻊ ﺿﺮر از ﺧﻮد ﻧﻤﺎﯾﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﮔﺮ ﺧﺮاﺑﯽ ﻣﺠﺮا ﻣﺎﻧﻊ ﻋﺒﻮر آب ﺷﻮد ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻠﺰم‬
‫ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺠﺮا را ﺗﻌﻤﯿﺮ ﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮد رﻓﻊ ﻣﺎﻧﻊ ﮐﻨﺪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺑﺮاي ﺗﻌﻤﯿﺮ‬
‫ﻣﺠﺮا ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ داﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ زﻣﯿﻦ ﺷﻮد و ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺪون ﺿﺮورت ﺣﻖ ورود ﻧﺪارد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اذن ﺻﺎﺣﺐ‬

‫ﻣﻠﮏ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 101‬ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ ﻣﺎﻟﮏ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ از آﺑﯽ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮي اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي از اﻧﺤﺎء ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ از ﻗﺒﯿﻞ داﯾﺮ‬
‫ﮐﺮدن آﺳﯿﺎ و اﻣﺜﺎل آن ﺻﺎﺣﺐ آن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺠﺮا را ﺗﻐﯿﯿﺮ دﻫﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ از اﺳﺘﻔﺎده ﺣﻖ‬

‫دﯾﮕﺮي ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 102‬ﺑﻘﺎي ﺣﻖ در ﺻﻮرت اﻧﺘﻔﺎق ﻣﻠﮏ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﻠﮑﯽ ﮐ ًﻼ ﯾﺎ ﺟﺰﺋﺎً ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد و ﺑﺮاي آن ﻣﻠﮏ ﺣﻖاﻻرﺗﻔﺎﻗﯽ در ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮ ﯾﺎ در ﺟﺰء‬
‫دﯾﮕﺮ ﻫﻤﺎن ﻣﻠﮏ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ آن ﺣﻖ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺧﻮد ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼف آن ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪41‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 103‬ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﺒﻮدن ارﺗﻔﺎق‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﺷﺮﮐﺎي ﻣﻠﮑﯽ داراي ﺣﻘﻮق و ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و آن ﻣﻠﮏ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺷﺮﮐﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد ﻫﺮﮐﺪام از‬
‫آنﻫﺎ ﺑﻪ ﻗﺪر ﺣﺼﻪ ﻣﺎﻟﮏ آن ﺣﻘﻮق وﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻣﺜﻞ اﯾﻨﮑﻪ اﮔﺮ ﻣﻠﮑﯽ داراي ﺣﻖ ﻋﺒﻮر در ﻣﻠﮏ‬
‫ﻏﯿﺮ ﺑﻮده و آن ﻣﻠﮏ ﮐﻪ داراي ﺣﻖ اﺳﺖ ﺑﯿﻦ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد ﻫﺮ ﯾﮏ از آنﻫﺎ ﺣﻖ ﻋﺒﻮر از ﻫﻤﺎن‬

‫ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎً ﺣﻖ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 104‬ارﺗﻔﺎق ﺗﺒﻌﯽ‬
‫ﺣﻖاﻻرﺗﻔﺎق ﻣﺴﺘﻠﺰم وﺳﺎﯾﻞ اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺣﻖ ﻧﯿﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻣﺜﻞ اﯾﻨﮑﻪ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺣﻖ ﺷﺮب از ﭼﺸﻤﻪ‬
‫ﯾﺎ ﺣﻮض ﯾﺎ آب اﻧﺒﺎر ﻏﯿﺮ دارد ﺣﻖ ﻋﺒﻮر ﺗﺎ آن ﭼﺸﻤﻪ ﯾﺎ ﺣﻮض و آباﻧﺒﺎر ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺑﺮداﺷﺘﻦ آب دارد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 105‬ﻣﺨﺎرج ﺗﻤﺘﻊ از ﺣﻖ‬
‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺣﻖاﻻرﺗﻔﺎق در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ دارد ﻣﺨﺎرﺟﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﻤﺘﻊ از آن ﺣﻖ ﻻزم ﺷﻮد ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﺻﺎﺣﺐ‬

‫ﺣﻖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﻦ او و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﮏ ﺑﺮﺧﻼف آن ﻗﺮاري داده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 106‬ﻣﻨﻊ ﻣﺎﻟﮏ از ﺗﻀﯿﯿﻊ ﯾﺎ ﺗﻌﻄﯿﻞ ﺣﻖ‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻠﮑﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺣﻖاﻻرﺗﻔﺎق ﻏﯿﺮ اﺳﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻀﯿﯿﻊ‬

‫ﯾﺎ ﺗﻌﻄﯿﻞ ﺣﻖ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 107‬ﺣﺪود ﺗﺼﺮف ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ‬
‫ﺗﺼﺮﻓﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﮐﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺣﻖ اوﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻗﺮار دادهاﻧﺪ و ﯾﺎ ﺑﻪ‬

‫ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻌﺎرف و آﻧﭽﻪ ﺿﺮورت اﻧﺘﻔﺎع اﻗﺘﻀﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪42‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 108‬رﺟﻮع از اذن در ارﺗﻔﺎق‬
‫در ﺗﻤﺎم ﻣﻮاردي ﮐﻪ اﻧﺘﻔﺎع ﮐﺴﯽ از ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ اذن ﻣﺤﺾ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮوﻗﺖ‬

‫ﺑﺨﻮاﻫﺪ از اذن ﺧﻮد رﺟﻮع ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺎﻧﻊ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 109‬اﺷﺘﺮاك دﯾﻮار ﺑﯿﻦ دو ﻣﻠﮏ‬
‫دﯾﻮاري ﮐﻪ ﻣﺎﺑﯿﻦ دو ﻣﻠﮏ واﻗﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺸﺘﺮك ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺻﺎﺣﺐ دو ﻣﻠﮏ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪،‬‬

‫ﺑﺮﺧﻼف آن ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻗﺮﯾﻨﻪ ﯾﺎ‬

‫دﻟﯿﻠﯽ‬

‫ﻣﺎده‪ - 110‬ﻗﺮاﯾﻦ اﺧﺘﺼﺎص دﯾﻮار‬
‫ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺮﺻﯿﻒ و وﺿﻊ ﺳﺮﺗﯿﺮ از ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺮاﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺗﺼﺮف و اﺧﺘﺼﺎص ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 111‬اﺷﺘﺮاك و ﺗﻌﺎرض ﻗﺮاﯾﻦ‬
‫ﻫﺮﮔﺎه از ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﺑﻨﺎ ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ دﯾﻮار ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺮﺻﯿﻒ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ از ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﺑﻪ روي دﯾﻮار‬

‫ﺳﺮﺗﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آن دﯾﻮار ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ اﺷﺘﺮاك اﺳﺖ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼف آن ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 112‬اﺧﺘﺼﺎص ﻗﺮاﯾﻦ‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻗﺮاﯾﻦ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﻓﻘﻂ از ﯾﮏ ﻃﺮف ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻤﺎم دﯾﻮار ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ ﻣﻠﮑﯿﺖ ﺻﺎﺣﺐ آن ﻃﺮف ﺧﻮاﻫﺪ‬

‫ﺑﻮد ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼﻓﺶ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪43‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 113‬ﻣﺨﺎرج دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك‬

‫ﻣﺨﺎرج دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮐﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﺷﺮﮐﺖ دارﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 114‬اﻟﺰام ﺑﺮ ﺑﻨﺎ و ﺗﻌﻤﯿﺮ دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك‬
‫ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﺷﺮﮐﺎ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ دﯾﮕﺮي را اﺟﺒﺎر ﺑﺮ ﺑﻨﺎ و ﺗﻌﻤﯿﺮ دﯾﻮارﻣﺸﺘﺮك ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ دﻓﻊ ﺿﺮر ﺑﻪ‬

‫ﻧﺤﻮ دﯾﮕﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 115‬ﺧﺮاﺑﯽ دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك ﺧﺮاب ﺷﻮد و اﺣﺪ ﺷﺮﯾﮑﯿﻦ از ﺗﺠﺪﯾﺪ ﺑﻨﺎ و اﺟﺎزه ﺗﺼﺮف در ﻣﺒﻨﺎي‬

‫ﻣﺸﺘﺮك اﻣﺘﻨﺎع ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺷﺮﯾﮏ دﯾﮕﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺣﺼﻪ ﺧﺎص ﺧﻮد ﺗﺠﺪﯾﺪ ﺑﻨﺎي دﯾﻮار را ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 116‬ﺑﻨﺎي دﯾﻮار ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﻣﺸﺘﺮك‬
‫ﻫﺮﮔﺎه اﺣﺪ ﺷﺮﮐﺎ راﺿﯽ ﺑﻪ ﺗﺼﺮف دﯾﮕﺮي در ﻣﺒﻨﺎ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ از ﺗﺤﻤﻞ ﻣﺨﺎرج ﻣﻀﺎﯾﻘﻪ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺷﺮﯾﮏ‬
‫دﯾﮕﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻨﺎي دﯾﻮار را ﺗﺠﺪﯾﺪ ﮐﻨﺪ و دراﯾﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ ﺑﻨﺎي ﺟﺪﯾﺪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺸﺘﺮك ﺳﺎﺧﺘﻪ‬

‫ﺷﻮد دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد واﻻ ﻣﺨﺘﺺ ﺑﻪ ﺷﺮﯾﮑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻨﺎ را ﺗﺠﺪﯾﺪ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 117‬ﺗﺠﺪﯾﺪﺑﻨﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ اﺗﻼف ﮐﻨﻨﺪه‬
‫اﮔﺮ ﯾﮑﯽ از دو ﺷﺮﯾﮏ دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك را ﺧﺮاب ﮐﻨﺪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺧﺮاب ﮐﺮدن آن ﻻزم ﻧﺒﻮده‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ‬

‫آﻧﮑﻪ ﺧﺮاب ﮐﺮده ﻣﺠﺪداً آن را ﺑﻨﺎ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪44‬‬
‫ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اذن ﺷﺮﯾﮏ دﯾﮕﺮ‪.‬‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 118‬ﺗﺼﺮف در دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك‬

‫دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك را ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮد ﯾﺎ‬ ‫ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از دو‬
‫روي آن ﺳﺮﺗﯿﺮي ﺑﮕﺬارد و‬ ‫ﺷﺮﯾﮏ ﺣﻖ ﻧﺪارد‬

‫درﯾﭽﻪ و رف ﺑﺎز ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬
‫ﻫﺮ ﻧﻮع ﺗﺼﺮﻓﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ‬

‫ﻣﺎده ‪ - 119‬ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺤﻞ ﺳﺮﺗﯿﺮ‬

‫ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺷﺮﮐﺎ ﺑﺮ روي دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك ﺳﺮﺗﯿﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺪون رﺿﺎي ﺷﺮﯾﮏ دﯾﮕﺮ‬
‫ﺗﯿﺮﻫﺎ را از ﺟﺎي ﺧﻮد ﺗﻐﯿﯿﺮ دﻫﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎي دﯾﮕﺮ از دﯾﻮار ﺑﮕﺬارد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 120‬رﺟﻮع از اذن ﻧﻬﺎدن ﺳﺮﺗﯿﺮ‬

‫اﮔﺮ ﺻﺎﺣﺐ دﯾﻮار ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ اذن دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ روي دﯾﻮار او ﺳﺮﺗﯿﺮ ﺑﮕﺬارد ﯾﺎ روي آن ﺑﻨﺎ ﮐﻨﺪ ﻫﺮ وﻗﺖ‬
‫ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از اذن ﺧﻮد رﺟﻮع ﮐﻨﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ وﺟﻪ ﻣﻠﺰﻣﯽ اﯾﻦ ﺣﻖ را از ﺧﻮد ﺳﻠﺐ ﮐﺮده‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 121‬ﺗﺠﺪﯾﺪ ﺗﺼﺮف ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ اذن‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ ﺑﻪ اذن ﺻﺎﺣﺐ دﯾﻮار ﺑﺮ روي دﯾﻮار ﺳﺮﺗﯿﺮي ﮔﺬارده ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻌﺪ آن را ﺑﺮدارد ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ‬
‫ﻣﺠﺪداً ﺑﮕﺬارد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اذن ﺟﺪﯾﺪ از ﺻﺎﺣﺐ دﯾﻮار و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﯾﺮ ﺗﺼﺮﻓﺎت‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪45‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 122‬اﺟﺒﺎر ﻣﺎﻟﮏ ﺑﻪ ﺧﺮاب ﮐﺮدن دﯾﻮار در ﺣﺎل ﻓﺮو رﯾﺨﺘﻦ‬

‫ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﯾﺎ‬ ‫اﮔﺮ دﯾﻮاري ﻣﺘﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ‬

‫ﺷﺎرع و ﻧﺤﻮ آن‬

‫ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﺧﺮاﺑﯽ ﮔﺮدد ﺻﺎﺣﺐ آن اﺟﺒﺎر ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آن را ﺧﺮاب ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 123‬اﺟﺒﺎر ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻦ دﯾﻮار ﻣﺸﺘﺮك‬

‫اﮔﺮ ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ زﻣﯿﻨﯽ ﺑﯿﻦ دو ﻧﻔﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد ﯾﮑﯽ از آنﻫﺎ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ دﯾﮕﺮي را ﻣﺠﺒﻮر ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ‬
‫دﯾﻮاري ﻣﺎﺑﯿﻦ دو ﻗﺴﻤﺖ ﺑﮑﺸﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 124‬ﺗﺼﺮف ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق‬

‫اﮔﺮ از ﻗﺪﯾﻢ ﺳﺮﺗﯿﺮ ﻋﻤﺎرﺗﯽ روي دﯾﻮار ﻣﺨﺘﺼﯽ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺑﻮده و ﺳﺎﺑﻘﻪ اﯾﻦ ﺗﺼﺮف ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ‬
‫ﺣﺎل ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺧﺮاﺑﯽ ﻋﻤﺎرت و ﻧﺤﻮ آن ﺳﺮﺗﯿﺮ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻤﺎرت‬
‫ﻣﯽﺗﻮان آن را ﺗﺠﺪﯾﺪ ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺣﻖ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻧﺪارد ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﺎﯾﺪ وﺿﻌﯿﺖ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﻪ ﺻﺮف‬

‫اﺟﺎزه او اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 125‬ﺗﺼﺮف در ﺳﻘﻒ و ﮐﻒ ﻣﺸﺘﺮك‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﻃﺒﻘﻪ ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ ﻣﺎل ﮐﺴﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻃﺒﻘﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻣﺎل دﯾﮕﺮي ﻫﺮ ﯾﮏ از آنﻫﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر‬
‫ﻣﺘﻌﺎرف در ﺣﺼﻪ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﺧﻮد ﺗﺼﺮف ﺑﮑﻨﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻘﻒ ﺑﯿﻦ دو ﻃﺒﻘﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ‬
‫ﻃﺒﻘﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ و ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﮐﻒ ﯾﺎ ﺳﻘﻒ ﻃﺒﻘﻪ اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﺧﻮد ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺘﻌﺎرف آن اﻧﺪازه‬

‫ﺗﺼﺮف ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺰاﺣﻢ ﺣﻖ دﯾﮕﺮي ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪46‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 126‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺳﻘﻒ و ﮐﻒ دﯾﻮارﻫﺎ‬

‫ﺻﺎﺣﺐ اﻃﺎق ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﯾﻮارﻫﺎي اﻃﺎق و ﺻﺎﺣﺐ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﯾﻮارﻫﺎي ﻏﺮﻓﻪ ﺑﺎﻻﺧﺘﺼﺎص‬
‫و ﻫﺮ دو ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻘﻒ ﻣﺎﺑﯿﻦ اﻃﺎق و ﻏﺮﻓﻪ ﺑﺎﻻﺷﺘﺮاك ﻣﺘﺼﺮف ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 127‬ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﭘﻠﻪﻫﺎ‬
‫ﭘﻠﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﻃﺒﻘﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻣﺤﺴﻮب اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻼف آن ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 128‬اﺟﺒﺎر ﺑﻪ ﺗﻌﻤﯿﺮ دﯾﻮارﻫﺎ و ﺳﻘﻒ اﺷﺘﺮاﮐﯽ‬

‫ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻃﺒﻘﻪ ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ و ﻏﺮﻓﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ دﯾﮕﺮي را اﺟﺒﺎر ﺑﻪ ﺗﻌﻤﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﺴﺎﻋﺪت در‬
‫ﺗﻌﻤﯿﺮ دﯾﻮارﻫﺎ و ﺳﻘﻒ آن ﺑﻨﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 129‬ﺑﻨﺎ و ﺗﻌﻤﯿﺮ ﺳﻘﻒ و ﮐﻒ ﻣﺸﺘﺮك‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﺳﻘﻒ واﻗﻊ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﻋﻤﺎرت ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ و ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﺧﺮاب ﺷﻮد در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ و ﻣﺎﻟﮏ‬
‫ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ ﻣﻮاﻓﻘﺖ در ﺗﺠﺪﯾﺪ ﺑﻨﺎ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺸﻮد و ﻗﺮارداد ﻣﻠﺰﻣﯽ ﺳﺎﺑﻘﺎً ﺑﯿﻦ آنﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﺮﯾﮏ از‬
‫ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ اﮔﺮ ﺗﺒ ﱡﺮﻋ ًﺎ ﺳﻘﻒ را ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻧﻤﻮده ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺸﺘﺮﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺳﻘﻒ‬

‫ﻣﺸﺘﺮك اﺳﺖ و اﮔﺮ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺨﺘﺼﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺑﺎﻧﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 130‬ﺧﺮوﺟﯽ ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ‬
‫ﮐﺴﯽ ﺣﻖ ﻧﺪارد ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﺧﺎﻧﻪ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺑﺪون اذن او ﺧﺮوﺟﯽ ﺑﺪﻫﺪ و اﮔﺮ ﺑﺪون اذن‬

‫ﺧﺮوﺟﯽ ﺑﺪﻫﺪ ﻣﻠﺰم ﺑﻪ رﻓﻊ آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪47‬‬
‫ﻣﺎده‪ - 131‬ورود ﺷﺎﺧﻪ و رﯾﺸﻪ درﺧﺖ ﺑﻪ ﻓﻀﺎي ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ‬

‫اﮔﺮ ﺷﺎﺧﻪ درﺧﺖ ﮐﺴﯽ داﺧﻞ در ﻓﻀﺎي ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ زﻣﯿﻦ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ از آﻧﺠﺎ ﻋﻄﻒ ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ‬
‫ﻧﮑﺮد ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ آن را ﻋﻄﻒ ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ ﻧﺸﺪ از ﺣﺪ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮد ﻗﻄﻊ ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﺣﮑﻢ‬

‫رﯾﺸﻪﻫﺎي درﺧﺖ ﮐﻪ داﺧﻞ ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 132‬ﻣﻨﻊ ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ و ﺣﺪود ﻋﺮﺿﯽ آن‬

‫ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﺗﺼﺮﻓﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺗﻀﺮر ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﺗﺼﺮﻓﯽ ﮐﻪ‬

‫ﺑﻪ ﻗﺪر ﻣﺘﻌﺎرف و‬

‫ﺑﺮاي رﻓﻊ ﺣﺎﺟﺖ ﯾﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫رﻓﻊ ﺿﺮر از ﺧﻮد‬

‫ﻣﺎده ‪ - 133‬ﺑﺎز ﮐﺮدن در و روزﻧﻪ و ﺷﺒﮑﻪ در دﯾﻮار ﻓﺎﺻﻞ دو ﻣﻠﮏ‬
‫ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ از دﯾﻮار ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ در ﺑﺎز ﮐﻨﺪ اﮔﺮ ﭼﻪ دﯾﻮار ﻣﻠﮏ ﻣﺨﺘﺼﯽ او ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬
‫ﻟﯿﮑﻦ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از دﯾﻮار ﻣﺨﺘﺼﯽ ﺧﻮد روزﻧﻪ ﯾﺎ ﺷﺒﮑﻪ ﺑﺎز ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﺣﻖ ﻣﻨﻊ او را ﻧﺪارد‪،‬‬

‫وﻟﯽ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﻫﻢ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻠﻮ روزﻧﻪ و ﺷﺒﮑﻪ دﯾﻮار ﺑﮑﺸﺪ ﯾﺎ ﭘﺮده ﺑﯿﺎوﯾﺰد ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ رؤﯾﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 134‬ﻣﻌﺒﺮ و ﻣﺠﺮاي ﻣﺸﺘﺮك‬
‫ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ در ﯾﮏ ﻣﻌﺒﺮ ﯾﺎ ﯾﮏ ﻣﺠﺮا ﺷﺮﯾﮑﻨﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺮﮐﺎي دﯾﮕﺮ را ﻣﺎﻧﻊ از ﻋﺒﻮر‬

‫ﯾﺎ ﺑﺮدن آب ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪48‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 135‬درﺧﺖ و ﺣﻔﯿﺮه ﻓﺎﺻﻞ اﻣﻼك‬
‫درﺧﺖ و ﺣﻔﯿﺮه و ﻧﺤﻮ آﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﻓﺎﺻﻞ ﻣﺎﺑﯿﻦ اﻣﻼك ﺑﺎﺷﺪ در ﺣﮑﻢ دﯾﻮار ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﻠﮏ و‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 136‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﺮﯾﻢ‬
‫ﻗﻨﺎت و‬ ‫ﺣﺮﯾﻢ‪ ،‬ﻣﻘﺪاري از اراﺿﯽ اﻃﺮاف‬

‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﻤﺎل‬ ‫ﻧﻬﺮ و‬
‫اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد‪.‬‬ ‫اﻣﺜﺎل آن‬

‫ﻣﺎده ‪ - 137‬ﺣﺮﯾﻢ ﭼﺎه‬
‫ﺣﺮﯾﻢ ﭼﺎه ﺑﺮاي آب ﺧﻮردن )‪ (20‬ﮔَﺰ و ﺑﺮاي زراﻋﺖ )‪َ (30‬ﮔﺰ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 138‬ﺣﺮﯾﻢ ﭼﺸﻤﻪ و ﻗﻨﺎت‬
‫ﺣﺮﯾﻢ ﭼﺸﻤﻪ و ﻗﻨﺎت از ﻫﺮ ﻃﺮف در زﻣﯿﻦ رﺧﻮه )‪ (500‬ﮔﺰ و در زﻣﯿﻦ ﺳﺨﺖ )‪ (250‬ﮔﺰ اﺳﺖ ﻟﯿﮑﻦ‬
‫اﮔﺮ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻣﺬﮐﻮره دراﯾﻦ ﻣﺎده و ﻣﺎده ﻗﺒﻞ ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺿﺮر ﮐﺎﻓﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﮐﻪ ﺑﺮاي‬

‫دﻓﻊ ﺿﺮر ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ان اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪49‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 139‬ﻣﻨﻊ از ﺗﺼﺮف و ﺗﻤﻠﮏ ﻣﻀﺮ‬

‫ﺣﺮﯾﻢ‪ ،‬در ﺣﮑﻢ ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﯾﻢ اﺳﺖ و ﺗﻤﻠﮏ و ﺗﺼﺮف در آن ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﻣﻘﺼﻮد از‬
‫ﺣﺮﯾﻢ اﺳﺖ ﺑﺪون اذن از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺣﺮﯾﻢ ﭼﺸﻤﻪ و ﯾﺎ‬

‫ﻗﻨﺎت دﯾﮕﺮي ﭼﺎه ﯾﺎ ﻗﻨﺎت ﺑﮑﻨﺪ وﻟﯽ ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻀﺮر ﻧﺸﻮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺑﻪ اﺣﯿﺎء اراﺿﯽ ﻣﻮات و ﺣﯿﺎزت اﺷﯿﺎء ﻣﺒﺎﺣﻪ‬ ‫ﻣﺎده‪ - 140‬اﺳﺒﺎب ﺗﻤﻠﮏ‬
‫ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻋﻘﻮد و ﺗﻌﻬﺪات‬ ‫ﺗﻤﻠﮏ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‬
‫ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ اﺧﺬ ﺑﻪ ﺷﻔﻌﻪ‬
‫ﺑﻪ ارث‪.‬‬ ‫ﻣﺎده‪ - 141‬ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺣﯿﺎء‬

‫اراﺿﯽ ﻣﻮات‬ ‫ﻣﺮاد از اﺣﯿﺎء زﻣﯿﻦ آن اﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫و ﻣﺒﺎﺣﻪ‬

‫را ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﯽ ﮐﻪ در ﻋﺮف آﺑﺎد ﮐﺮدن ﻣﺤﺴﻮب اﺳﺖ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫زراﻋﺖ‬
‫درﺧﺖ ﮐﺎري‬

‫ﺑﻨﺎ ﺳﺎﺧﺘﻦ و ﻏﯿﺮه‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪50‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 142‬ﺗﺤﺠﯿﺮ )ﺣﻖ اوﻟﻮﯾﺖ در اﺣﯿﺎء(‬

‫ﺳﻨﮓ ﭼﯿﺪن اﻃﺮاف زﻣﯿﻦ ﯾﺎ‬ ‫ﺷﺮوع در اﺣﯿﺎء از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﮐﻨﺪن ﭼﺎه و ﻏﯿﺮه‬

‫ﺗﺤﺠﯿﺮ اﺳﺖ و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮد وﻟﯽ ﺑﺮاي ﺗﺤﺠﯿﺮ ﮐﻨﻨﺪه اﯾﺠﺎد ﺣﻖ‬
‫اوﻟﻮﯾﺖ در اﺣﯿﺎء ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 143‬ﺗﻤﻠﮏ اراﺿﯽ ﻣﻮات و ﻣﺒﺎح‬
‫ﻫﺮ ﮐﺴﯽ از اراﺿﯽ ﻣﻮات و ﻣﺒﺎﺣﻪ ﻗﺴﻤﺘﯽ را ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﻤﻠﮏ اﺣﯿﺎء ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ آن ﻗﺴﻤﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 144‬اﺣﯿﺎء اﻃﺮاف زﻣﯿﻦ‬
‫اﺣﯿﺎي اﻃﺮاف زﻣﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻤ ّﻠﮏ وﺳﻂ آن ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 145‬ﻟﺰوم رﻋﺎﯾﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ‬
‫اﺣﯿﺎ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ دﯾﮕﺮ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع را از ﻫﺮ ﺣﯿﺚ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 146‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﯿﺎزت‬

‫اﺳﺖ ﯾﺎ ﻣﻬﯿﺎ ﮐﺮدن وﺳﺎﯾﻞ ﺗﺼﺮف و اﺳﺘﯿﻼء‪.‬‬ ‫ﺗﺼﺮف و‬ ‫ﻣﻘﺼﻮد از‬
‫وﺿﻊ ﯾﺪ‬ ‫ﺣﯿﺎزت‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪51‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 147‬ﺗﻤﻠﮏ ﻣﺎل ﻣﺒﺎح‬

‫ﻫﺮ ﮐﺲ ﻣﺎل ﻣﺒﺎﺣﯽ را ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ آن ﺣﯿﺎزت ﮐﻨﺪ ﻣﺎﻟﮏ آن ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 148‬ﺗﻤﻠﮏ ﻧﻬﺮ در زﻣﯿﻦ ﻣﺒﺎح‬
‫ﻫﺮ ﮐﺲ در زﻣﯿﻦ ﻣﺒﺎح ﻧﻬﺮي ﺑﮑﻨﺪ و ﻣﺘﺼﻞ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ آن ﻧﻬﺮ را اﺣﯿﺎء ﮐﺮده و ﻣﺎﻟﮏ آن ﻧﻬﺮ‬

‫ﻣﯽﺷﻮد وﻟﯽ ﻣﺎداﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺸﺪه‪ ،‬ﺗﺤﺠﯿﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 149‬ﺣﯿﺎزت آب ﻣﺒﺎح‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺣﯿﺎزت ﻣﯿﺎه ﻣﺒﺎﺣﻪ ﻧﻬﺮ ﯾﺎ ﻣﺠﺮا اﺣﺪاث ﮐﻨﺪ‪ ،‬آب ﻣﺒﺎﺣﯽ ﮐﻪ در ﻧﻬﺮ ﯾﺎ ﻣﺠﺮاي‬
‫ﻣﺰﺑﻮر وارد ﻣﯽﺷﻮد ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺠﺮا اﺳﺖ و ﺑﺪون اذن ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻤﯽﺗﻮان از آن ﻧﻬﺮي ﺟﺪا ﮐﺮد ﯾﺎ‬

‫زﻣﯿﻨﯽ را ﻣﺸﺮوب ﻧﻤﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 150‬ﺷﺮﮐﺖ در ﺣﯿﺎزت آب‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ در ﮐﻨﺪن ﻣﺠﺮا ﯾﺎ ﭼﺎه ﺷﺮﯾﮏ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻋﻤﻞ و ﻣﺨﺎرﺟﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻔﺎوت ﻋﻤﻞ‬

‫ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻟﮏ آب آن ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﯿﻦ آنﻫﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪52‬‬
‫ﻣﮕﺮ ﺑﺎ اذن ﺳﺎﯾﺮ ﺷﺮﮐﺎء‪.‬‬ ‫ﻣﺎده‪ - 151‬ﺗﺼﺮف در ﻧﻬﺮ ﻣﺸﺘﺮك‬
‫ﯾﮑﯽ از ﺷﺮﮐﺎ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺠﺮاي ﻣﺸﺘﺮك‬

‫ﻣﺠﺮاﯾﯽ ﺟﺪا ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬
‫دﻫﻨﻪ ﻧﻬﺮ را وﺳﯿﻊ ﯾﺎ ﺗﻨﮓ ﮐﻨﺪ ﯾﺎ‬

‫روي آن ﭘﻞ ﯾﺎ آﺳﯿﺎب ﺑﺴﺎزد ﯾﺎ‬
‫اﻃﺮاف آن درﺧﺖ ﺑﮑﺎرد ﯾﺎ‬
‫ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﺗﺼﺮﻓﯽ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 152‬ﺗﻤﻠﮏ ﺳﻬﻢ از آب ﻣﺸﺘﺮك‬
‫اﮔﺮ ﻧﺼﯿﺐ ﻣﻔﺮوض ﯾﮑﯽ از ﺷﺮﮐﺎء از آب ﻧﻬﺮ ﻣﺸﺘﺮك داﺧﻞ ﻣﺠﺮاي ﻣﺨﺘﺼﯽ آن ﺷﺨﺺ ﺷﻮد آن آب‬

‫ﻣﻠﮏ ﻣﺨﺼﻮص آن ﻣﯽﺷﻮد و ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﺗﺼﺮﻓﯽ در آن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﮑﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 153‬اﺻﻞ ﺗﺴﺎوي ﺳﻬﻢ‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻧﻬﺮي ﻣﺸﺘﺮك ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﻘﺪار ﻧﺼﯿﺐ ﻫﺮ ﯾﮏ از آنﻫﺎ اﺧﺘﻼف ﺷﻮد ﺣﮑﻢ ﺑﻪ‬

‫ﺗﺴﺎوي ﻧﺼﯿﺐ آنﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ دﻟﯿﻠﯽ ﺑﺮ زﯾﺎدﺗﯽ ﻧﺼﯿﺐ ﺑﻌﻀﯽ از آنﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 154‬ﺑﺮدن آب از ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ‬
‫ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ آب ﺑﻪ ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﺑﺒﺮد ﺑﺪون اذن ﻣﺎﻟﮏ اﮔﺮ ﭼﻪ راه دﯾﮕﺮي ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪53‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 155‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻬﺮ ﻣﺒﺎح‬

‫ﻫﺮﮐﺲ ﺣﻖ دارد از ﻧﻬﺮﻫﺎي ﻣﺒﺎﺣﻪ اراﺿﯽ ﺧﻮد را ﻣﺸﺮوب ﮐﻨﺪ ﯾﺎ ﺑﺮاي زﻣﯿﻦ و آﺳﯿﺎب و ﺳﺎﯾﺮ ﺣﻮاﯾﺞ‬
‫ﺧﻮد از آن ﻧﻬﺮ ﺟﺪا ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 156‬ﺣﻖ ﺗﻘﺪم در ﺣﯿﺎزت‬
‫ﻫﺮﮔﺎه آب ﻧﻬﺮ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم اراﺿﯽ اﻃﺮاف آن ﻣﺸﺮوب ﺷﻮد و ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺻﺎﺣﺒﺎن اراﺿﯽ در ﺗﻘﺪم و‬
‫ﺗﺄﺧﺮ اﺧﺘﻼف ﺷﻮد وﻫﯿﭻ ﯾﮏ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﺧﻮد را ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﺪ ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻫﺮ زﻣﯿﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ‬

‫ﻣﻨﺒﻊ آب ﻧﺰدﯾﮏﺗﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻗﺪر ﺣﺎﺟﺖ ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 157‬ﻗﺎﻋﺪه ﻗﺮﻋﻪ‬
‫ﻫﺮﮔﺎه دو زﻣﯿﻦ در دوﻃﺮف ﻧﻬﺮ ﻣﺤﺎذي ﻫﻢ واﻗﻊ ﺷﻮﻧﺪ و ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﯾﮑﯽ ﺑﺮ دﯾﮕﺮي ﻣﺤﺮز ﻧﺒﺎﺷﺪ و‬
‫ﻫﺮدو در ﯾﮏ زﻣﺎن ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ آب ﺑﺒﺮﻧﺪ و آب ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮاي ﻫﺮ دو ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﺗﻘﺪم و ﺗﺄﺧﺮ در ﺑﺮدن‬

‫آب ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺼﻪ ﻗﺮﻋﻪ زده و اﮔﺮ آب ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮاي ﻫﺮ دو ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺼﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 158‬ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ اﺣﯿﺎء ﻣﻘﺪم‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﺗﺎرﯾﺦ اﺣﯿﺎي اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﺷﺪ زﻣﯿﻨﯽ ﮐﻪ اﺣﯿﺎي آن ﻣﻘﺪم ﺑﻮده اﺳﺖ در آب‬

‫ﻧﯿﺰ ﻣﻘﺪم ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﻣﺘﺄﺧﺮ در اﺣﯿﺎء اﮔﺮﭼﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از آن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 159‬ﺷﺮب زﻣﯿﻦ ﻣﻮﺧﺮ در اﺣﯿﺎء‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺟﺪﯾﺪاً زﻣﯿﻨﯽ در اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ اﺣﯿﺎء ﮐﻨﺪ اﮔﺮ آب رودﺧﺎﻧﻪ زﯾﺎد ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺮاي‬
‫ﺻﺎﺣﺒﺎن اراﺿﯽ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﻀﯿﯿﻘﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از آب رودﺧﺎﻧﻪ زﻣﯿﻦ ﺟﺪﯾﺪ را ﻣﺸﺮوب ﮐﻨﺪ و اﻻ ﺣﻖ‬

‫ﺑﺮدن آب ﻧﺪارد اﮔﺮﭼﻪ زﻣﯿﻦ او ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺳﺎﯾﺮ اراﺿﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪54‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 160‬ﺣﯿﺎزت و ﺗﺤﺠﯿﺮ آب‬
‫ﻫﺮ ﮐﺲ در زﻣﯿﻦ ﺧﻮد ﯾﺎ در اراﺿﯽ ﻣﺒﺎﺣﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﻤﻠﮏ ﻗﻨﺎت ﯾﺎ ﭼﺎﻫﯽ ﺑﮑﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ آب ﺑﺮﺳﺪ ﯾﺎ‬
‫ﭼﺸﻤﻪ ﺟﺎري ﮐﻨﺪ ﻣﺎﻟﮏ آب آن ﻣﯽﺷﻮد و در اراﺿﯽ ﻣﺒﺎﺣﻪ ﻣﺎدام ﮐﻪ ﺑﻪ آب ﻧﺮﺳﯿﺪه‪ ،‬ﺗﺤﺠﯿﺮ‬

‫ﻣﺤﺴﻮب اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 161‬ﻣﻌﺎدن‬
‫ﻣﻌﺪﻧﯽ ﮐﻪ در زﻣﯿﻦ ﮐﺴﯽ واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ و اﺳﺘﺨﺮاج آن ﺗﺎﺑﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ‬

‫ﻣﺨﺼﻮﺻﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 162‬ﺗﻤﻠﮏ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه )ﻟﻘﻄﻪ(‬

‫ﮐﻤﺘﺮ از ﯾﮏ درﻫﻢ ﮐﻪ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﺲ ﻣﺎﻟﯽ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ آن‬
‫وزن آن ‪ 12/6‬ﻧﺨﻮد ﻧﻘﺮه‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ آن را ﺗﻤﻠﮏ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 163‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه‬
‫اﮔﺮ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه ﯾﮏ درﻫﻢ ﮐﻪ وزن آن ‪ 12/6‬ﻧﺨﻮد ﻧﻘﺮه ﯾﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﯾﮏ‬
‫ﺳﺎل آن را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ در ﻣﺪت ﻣﺰﺑﻮر ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺎراﻟﯿﻪ ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ آن را‬
‫ﺑﻪﻃﻮر اﻣﺎﻧﺖ ﻧﮕﺎه دارد ﯾﺎ ﺗﺼﺮف دﯾﮕﺮي در آن ﺑﮑﻨﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ آن را ﺑﻪ ﻃﻮر اﻣﺎﻧﺖ ﻧﮕﺎه دارد و‬

‫ﺑﺪون ﺗﻘﺼﯿﺮ او ﺗﻠﻒ ﺷﻮد‪ ،‬ﺿﺎﻣﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪55‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه ‪-‬‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺎل از ﻫﻤﺎن اﺑﺘﺪا ﯾﺎ ﭘﯿﺶ از ﭘﺎﯾﺎن ﻣﺪت ﯾﮏ ﺳﺎل ﻋﻠﻢ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺑﯽﻓﺎﯾﺪه اﺳﺖ و ﯾﺎ از ﯾﺎﻓﺘﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎل ﻣﺄﯾﻮس ﮔﺮدد ﺗﮑﻠﯿﻒ ﺗﻌﺮﯾﻒ از او ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 164‬ﻣﻔﻬﻮم ﺗﻌﺮﯾﻒ‬

‫ﻧﺸﺮ و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻘﺮرات ﺷﺮﻋﯽ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي‬ ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺷﯿﺎء ﭘﯿﺪا ﺷﺪه ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‬

‫اﻋﻼن‬

‫ﮐﻪ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﻋﺎدﺗ ًﺎ ﺑﻪ اﻃﻼع اﻫﺎﻟﯽ ﻣﺤﻞ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 165‬ﻟﻘﻄﻪ در ﺑﯿﺎﺑﺎن و ﺧﺮاﺑﻪ‬

‫ﮐﻪ ﺧﺎﻟﯽ از ﺳﮑﻨﻪ ﺑﻮده و ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎﺻﯽ ﻧﺪارد ﻣﺎﻟﯽ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﯿﺎﺑﺎن ﯾﺎ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﺲ در‬
‫ﺧﺮاﺑﻪ‬

‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ آن را ﺗﻤﻠﮏ ﮐﻨﺪ و ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺎل ﻋﻬﺪ زﻣﺎن ﺣﺎﺿﺮ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت در ﺣﮑﻢ ﺳﺎﯾﺮ اﺷﯿﺎء ﭘﯿﺪا ﺷﺪه در آﺑﺎدي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 166‬ﻟﻘﻄﻪ در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﯾﺎ ﺧﺮﯾﺪاري ﺷﺪه‬

‫اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻠﮑﯽ ﮐﻪ از ﻏﯿﺮ ﺧﺮﯾﺪه ﻣﺎﻟﯽ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ ﯾﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﺎل ﻣﺎﻟﮏ ﻓﻌﻠﯽ‬
‫ﯾﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺳﺎﺑﻖ اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ آنﻫﺎ اﻃﻼع ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬اﮔﺮ آنﻫﺎ ﻣﺪﻋﯽ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﻪ ﻗﺮاﯾﻦ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ‬

‫آنﻫﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺑﺪﻫﺪ واﻻ ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﮐﻪ ﻓﻮﻗﺎً ﻣﻘﺮر اﺳﺖ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪56‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 167‬ﻟﻘﻄﻪ ﻓﺎﺳﺪﺷﺪﻧﯽ‬

‫اﮔﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺪا ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ و ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻋﺎدﻟﻪ ﻓﺮوﺧﺘﻪ‬
‫ﺷﻮد و ﻗﯿﻤﺖ آن در ﺣﮑﻢ ﺧﻮد ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 168‬ﺗﻠﻒ ﻣﺎل در زﻣﺎن ﺗﻌﺮﯾﻒ‬
‫اﮔﺮ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه در زﻣﺎن ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺑﺪون ﺗﻘﺼﯿﺮ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه ﺗﻠﻒ ﺷﻮد ﻣﺸﺎراﻟﯿﻪ ﺿﺎﻣﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻗﺒﻞ از ﺗﻤﻠﮏ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ آن اﺳﺖ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 169‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه‬
‫ﺑﻌﺪ از ﺗﻤﻠﮏ ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ از ﻣﺎل ﭘﯿﺪا ﺷﺪه ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‬

‫ﻣﺎده‪ - 170‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﯿﻮان ﺿﺎﻟﻪ‬
‫ﺣﯿﻮان ﮔﻢ ﺷﺪه )ﺿﺎﻟﻪ( ﻋﺒﺎرت از ﻫﺮ ﺣﯿﻮان ﻣﻤﻠﻮﮐﯽ ﮐﻪ ﺑﺪون ﺗﺼﺮف ﯾﺎﻓﺖ ﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﺣﯿﻮان‬
‫ﻣﺰﺑﻮر در ﭼﺮاﮔﺎه ﯾﺎ ﻧﺰدﯾﮏ آﺑﯽ ﯾﺎﻓﺖ ﺷﻮد ﯾﺎ ﻣﺘﻤﮑﻦ از دﻓﺎع ﺧﻮد در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﯿﻮاﻧﺎت درﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫ﺿﺎﻟﻪ ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 171‬ﺗﮑﻠﯿﻒ رد ﺣﯿﻮان ﺿﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﯾﺎ ﺣﺎﮐﻢ‬

‫ﻫﺮ ﮐﺲ ﺣﯿﻮان ﺿﺎﻟﻪ ﭘﯿﺪا ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ آن را ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ رد ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ ﻣﺎﻟﮏ را ﻧﺸﻨﺎﺳﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ‬

‫ﺗﺴﻠﯿﻢ ﮐﻨﺪ واﻻ ﺿﺎﻣﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ آن را ﺑﻌﺪ از ﺗﺼﺮف‬ ‫ﺣﺎﮐﻢ ﯾﺎ‬
‫رﻫﺎ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم او‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪57‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 172‬ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﻬﺪاري ﺣﯿﻮان‬

‫اﮔﺮ ﺣﯿﻮان ﮔﻢ ﺷﺪه در ﻧﻘﺎط ﻣﺴﮑﻮﻧﻪ ﯾﺎﻓﺖ ﺷﻮد و ﭘﯿﺪاﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﯾﺎ ﻗﺎﺋﻢﻣﻘﺎم او آن‬
‫را ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﮑﻨﺪ ﺣﻖ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﺎهداري آن را از ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه ﺣﯿﻮان ﺿﺎﻟﻪ در‬
‫ﻧﻘﺎط ﻏﯿﺮﻣﺴﮑﻮﻧﻪ ﯾﺎﻓﺖ ﺷﻮد ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﺎهداري آن را از ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﮐﻨﺪ ﻣﺸﺮوط‬
‫ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ از ﺣﯿﻮان اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ ﻧﺒﺮده ﺑﺎﺷﺪ وا ّﻟﺎ ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﺎﻫﺪاري ﺑﺎ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﺎﺻﻠﻪ اﺣﺘﺴﺎب و ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪه ﯾﺎ‬

‫ﻣﺎﻟﮏ ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﺑﻘﯿﻪ ﺣﻖ رﺟﻮع ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬

‫دﻓﻦ ﺷﺪه و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﺗﻔﺎق و‬ ‫زﻣﯿﻦ ﯾﺎ‬ ‫ﻣﺎده ‪ - 173‬ﺗﻌﺮﯾﻒ دﻓﯿﻨﻪ‬
‫ﺗﺼﺎدف ﭘﯿﺪا ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﯾﯽ‬ ‫دﻓﯿﻨﻪ ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در‬

‫ﻣﺎده ‪ - 174‬ﺗﻤﻠﮏ دﻓﯿﻨﻪ‬
‫دﻓﯿﻨﻪ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ آن ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﻠﮏ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن را ﭘﯿﺪا ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 175‬دﻓﯿﻨﻪ در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ‬
‫اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ دﻓﯿﻨﻪ ﭘﯿﺪا ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ اﻃﻼع دﻫﺪ اﮔﺮ ﻣﺎﻟﮏ زﻣﯿﻦ ﻣﺪﻋﯽ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ‬

‫دﻓﯿﻨﻪ ﺷﺪ و آن را ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮد دﻓﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻋﯽ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺗﻌﻠﻖ ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪58‬‬
‫ﻣﺎده ‪ - 176‬دﻓﯿﻨﻪ در اراﺿﯽ ﻣﺒﺎح‬
‫د‪‬ﻓﯿﻨﻪ ﮐﻪ در اراﺿﯽ ﻣﺒﺎﺣﻪ ﮐﺸﻒ ﺷﻮد ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺨﺮج آن اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 177‬ﺟﻮاﻫﺮ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه از درﯾﺎ‬
‫ﺟﻮاﻫﺮي ﮐﻪ از درﯾﺎ اﺳﺘﺨﺮاج ﻣﯽﺷﻮد ﻣﻠﮏ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن را اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﺮده اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ ﮐﻪ آب‬

‫ﺑﻪ ﺳﺎﺣﻞ ﻣﯽاﻧﺪازد ﻣﻠﮏ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن را ﺣﯿﺎزت ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 178‬اﻋﺮاض از ﻣﺎل ﻏﺮق ﺷﺪه‬
‫ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در درﯾﺎ ﻏﺮق ﺷﺪه و ﻣﺎﻟﮏ از آن اﻋﺮاض ﮐﺮده اﺳﺖ ﻣﺎل ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن را ﺑﯿﺮون‬

‫ﻣﯽآورد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪- 179‬‬
‫ﺷﮑﺎر ﮐﺮدن ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻤﻠﮏ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 180‬ﺷﮑﺎر ﻣﻤﻠﻮك‬
‫ﺷﮑﺎر ﺣﯿﻮاﻧﺎت اﻫﻠﯽ و ﺣﯿﻮاﻧﺎت دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در آن ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻤﻠﮏ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ - 181‬ﺗﻤﻠﮏ زﻧﺒﻮرﻋﺴﻞ و ﮐﺒﻮﺗﺮ‬
‫اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻨﺪو ﯾﺎ ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺮاي زﻧﺒﻮر ﻋﺴﻞ ﺗﻬﯿﻪ ﮐﻨﺪ زﻧﺒﻮر ﻋﺴﻠﯽ ﮐﻪ در آن ﺟﻤﻊ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻣﻠﮏ آن‬

‫ﺷﺨﺺ اﺳﺖ ﻫﻤﯿﻦﻃﻮر اﺳﺖ ﺣﮑﻢ ﮐﺒﻮﺗﺮ ﮐﻪ در ﺑﺮج ﮐﺒﻮﺗﺮ ﺟﻤﻊ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ - 182‬ﻣﻘﺮرات ﺷﮑﺎر‬
‫ﻣﻘﺮرات دﯾﮕﺮ راﺟﻊ ﺑﻪ ﺷﮑﺎر ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻧﻈﺎﻣﺎت ﻣﺨﺼﻮﺻﻪ ﻣﻌﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬