แผนการสอน

2. Power point เรื่อง การชุบด้วยไฟฟา้ และการทำโลหะใหบ้ รสิ ุทธ์ิ
3. ปฏิบตั กิ าร เร่อื ง ชบุ เหล็กด้วยสงั กะสี
3. ใบงาน เรื่อง การชุบดว้ ยไฟฟา้ และการทำโลหะใหบ้ ริสทุ ธิ์

การวดั และการประเมินผล

จุดประสงค์ วธิ วี ดั เครอ่ื งมอื เกณฑ์การประเมนิ
รอ้ ยละ 60 ผา่ น
ดา้ นความรู้ (K) - การตอบคำถาม - ถามตอบ
1. อธิบายหลักการชุบดว้ ย - ตรวจใบงาน - ใบงาน เกณฑ์

ไฟฟา้ โดยใช้เซลลอ์ ิเล็กโทร- - แบบประเมินการ ระดบั คุณภาพ 2
ปฏิบัตกิ าร ผา่ นเกณฑ์
ลิติกได้
- แบบสงั เกต ได้เกณฑ์ในระดับ
ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) พฤติกรรม ดขี ้ึนไป
2. ทำการทดลองเพ่ือศึกษา - สงั เกต การทำงาน
การชบุ ตะปูเหลก็ ด้วยสังกะสีได้ พฤติกรรม

ดา้ นคุณลักษณะ (A) - สังเกต
3. ทำงานรว่ มกบั ผอู้ ่ืน พฤติกรรมการ
มีสว่ นร่วมในการแสดง ทำงาน
ความคดิ เห็นภายในกลุ่ม
ยอมรบั ฟังความคดิ เห็นของ
ผู้อน่ื และรบั ผิดชอบต่อหนา้ ที่
ท่ีไดร้ ับมอบหมาย

ปฏบิ ัตกิ าร

เร่ือง ชุบเหล็กด้วยสังกะสี

จดุ ประสงคก์ ารทดลอง
1. ทดลองชุบเหลก็ ด้วยสังกะสโี ดยใช้หลักการของเซลลอ์ ิเล็กโทรลิตกิ
2. อธิบายหลักการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า

วสั ดุ อุปกรณ์ และสารเคมี ปริมาณตอ่ กลุ่ม
รายการ
20 mL
สารเคมี 1 ชิ้น
1. สารละลายซิงก์ซลั เฟต (ZnSO4) 0.10 mol/L 1 ชิ้น
2. ตะปหู รอื วัสดุที่ทำจากเหล็กยาว 2.5 cm
3. แผน่ โลหะสงั กะสี (Zn) ขนาด 1 cm x 2.5 cm 1 แผน่
วัสดแุ ละอุปกรณ์ 1 ใบ
1. กระดาษทราย ขนาด 3 cm x 3 cm 1 ชดุ
2. บีกเกอร์ ขนาด 50 mL 1 เสน้
3. แบตเตอร่ี ขนาด 1.5 V 1 เสน้
4. สายไฟทตี่ ่อกบั คลิปปากจระเข้ (สีดำ) 1 อัน
5. สายไฟทตี่ ่อกับคลปิ ปากจระเข้ (สแี ดง) 1 ม้วน
6. กระจกนาฬกิ า 2 แผ่น
7. เทปใส
8. กระดาษเย่ือ

วิธีทำการทดลอง
1. ใช้กระดาษทรายขัดตะปูเหล็กและแผ่นสังกะ ใช้กระดาษเยื่อเช็ดเศษโลหะที่เหลือจากการ
ขัดออก
2. เติม ZnSO4 0.10 mol/L ปรมิ าตร 20 mL ลงในบีกเกอร์
3. ต่อแผ่นสังกะเข้ากับขั้วบวกและต่อตะปูเหล็กข้ากับขั้วลบของแบตเตอรี่ แล้วจุ่มโลหะทั้งสอง
ลงในสารละลาย สงั เกตการเปลี่ยนแปลงเป็นเวลา 5 นาที

4. นำตะปูและแผ่นสังกะสีออกจากสายไฟและวางบนกระจกนาฬิกา ตง้ั ท้งิ ไวใ้ ห้แหง้ หรือประมาณ
10 นาที สังเกตการเปล่ียนแปลง

ใบบันทกึ กจิ กรรมการทดลอง

เร่ือง ชุบเหลก็ ดว้ ยสงั กะสี

กลมุ่ ท.่ี ......................... จำนวนสมาชกิ ........................
ชือ่ ผรู้ ายงาน …………………………………………………………………....... เลขท…่ี ……………………….
ชอ่ื ผู้ร่วมรายงาน 1. ………………………………………………………………….. เลขท…่ี ……………………….

2. ……………………………………………………………........ เลขที่………………………….
3. .……………………………………………………………....... เลขที่………………………….
4. …………………………………………………….………....... เลขท…ี่ ……………………….
5. …………………………………………………….………....... เลขท่ี………………………….

ช้ัน …………………………………

ผลการทดลอง

โลหะ ผลการสังเกต

แผ่นสงั กะสี

ตะปูเหล็ก

อภปิ รายผลการทดลอง
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................... .......................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

สรปุ ผลการทดลอง
............................................................................................................................. ...................................
................................................................................................ ................................................................
............................................................................................................................. ...................................
............................................................................................................................................................ ....
............................................................................................................................. ...................................

ใบงาน

เร่อื ง การชบุ ดว้ ยไฟฟ้าและการทำโลหะใหบ้ ริสทุ ธิ์

คำชี้แจง : ตอบคำถามเกี่ยวกับการชุบดว้ ยไฟฟา้ และการทำโลหะให้บริสุทธิ์
1. พิจารณาภาพการทดลองทกี่ ำหนดให้ แล้วตอบคำถาม

1) จากภาพ เป็นการทดลองอะไร
2) ปฏกิ ิริยาทข่ี ้ัวแอโนด ขั้วแคโทด และปฏกิ ิริยารวมเป็นอยา่ งไร

2. พิจารณาภาพการทดลองทก่ี ำหนดให้ แลว้ ตอบคำถาม

1) จากภาพ เปน็ การทดลองอะไร

2) ปฏกิ ิรยิ าทขี่ ้วั แอโนด ข้วั แคโทด และปฏิกริ ยิ ารวมเปน็ อยา่ งไร





แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 28 ภาคเรียนท่ี 2/2564
ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 5
กลมุ่ สาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตรและเทคโนโลยี
รายวิชาเพม่ิ เตมิ เคมี 4 ว 32224 เวลา 27 ชัว่ โมง
บทที่ 11 เคมีไฟฟ้า
เรอื่ ง การกัดกร่อนและการปอ้ งกัน 1 จำนวน 2 ชัว่ โมง
ครผู สู้ อน นางสาวเมทินี สุภาพนั ธ

ผลการเรยี นรู้
ทดลองชุบโลหะและแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า และอธิบายหลักการทางเคมีไฟฟ้าที่ใช้ใน

การชุบโลหะ การแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์ และการป้องกันการกัดกร่อน
ของโลหะ

สาระสำคญั
เซลลอ์ เิ ล็กโทรลติ กิ สามารถนําไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งในชีวติ ประจําวัน และในอุตสาหกรรมหลาย

ประเภท เช่น การชุบโลหะ การแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทําโลหะให้บริสุทธ์ิ การป้องกัน
การกดั กรอ่ นของโลหะ

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
หลังจบกิจกรรมการจัดการเรยี นรู้ นักเรียนสามารถ
ด้านความรู้ (K)
1. อธิบายสาเหตุหรือภาวะที่ทำให้โลหะเกิดการผุกร่อนจากสมการแสดงปฏิกิริยาเคมีที่

เกี่ยวข้องได้
ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการ (P)
2. นำเสนอวิธปี ้องกันการกัดกรอ่ นของโลหะได้
ดา้ นคณุ ลกั ษณะ (A)
3. ทำงานร่วมกับผู้อื่น มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นภายในกลุ่ม ยอมรับฟัง

ความคิดเห็นของผ้อู ื่น และรบั ผดิ ชอบตอ่ หนา้ ทท่ี ไี่ ดร้ ับมอบหมาย

สาระการเรียนรู้
การกัดกร่อนของโลหะ เป็นการที่โลหะทำปฏิกิริยากับสารต่าง ๆ ในสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ โลหะ

แล้วทำให้โลหะนั้นเปลี่ยนสภาพเป็นไอออน หรือกลายเป็นสารประกอบออกไซด์หรือสารประกอบ
ไฮดรอกไซด์

การป้องกนั การกัดกร่อนของโลหะ ทำได้หลายวิธี เช่น การปอ้ งกันไม่ให้ผวิ ของโลหะถูกน้ำและ
อากาศ การทาผิวของโลหะด้วยสารยับยั้งการกัดกร่อน การทำแคโทดิกโดยใช้โลหะที่มีค่า E0 ต่ำกว่า
ไปพันไว้กับโลหะที่ไม่ต้องการให้เกิดสนิม การทำอะโนไดซ์โดยใช้กระแสไฟฟ้าทำให้ผิวหน้าของโลหะ
กลายเป็นโลหะออกไซด์ และการทำรมดำซึ่งเป็นกระบวนการทางเคมีที่ทำให้เกิดสารใหม่ที่มีสีต่าง ๆ
กันบนผิวของโลหะ

สมรรถนะสำคญั ของผูเ้ รียน
1. ความสามารถในการสื่อสาร
2. ความสามารถในการคดิ
1) ทักษะการสงั เกต
2) ทกั ษะการตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป
3. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

คณุ ลักษณะอันพึงประสงค์
1. มีวนิ ยั
2. ใฝ่เรยี นรู้
3. มงุ่ ม่นั ในการทำงาน

การจัดกิจกรรมการเรยี นรดู้ ้วยรูปแบบ 5E
ขน้ั ที่ 1 สรา้ งความสนใจ (Engagement)
1. ครูให้นักเรียนยกตัวอย่างเครื่องใช้โลหะที่เกิดการกัดกร่อนที่พบในชีวิตประจำวัน

คนละ 1 ตัวอยา่ ง
2. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับภาวะและปัจจัยที่ทำให้เครื่องใช้โลหะเกิด

การกดั กร่อน และวิธีการปอ้ งกันเครอื่ งใชโ้ ลหะเกิดการกดั กร่อน

ขน้ั ที่ 2 สำรวจคน้ หา (Explore)
3. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน โดยแต่ละกลุ่มศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะของ

การกัดกร่อน หรือการเกิดสนิม ปจั จัยที่สง่ ผลใหโ้ ลหะเกิดสนิม และการเกิดสนิมของเหล็กในสภาวะที่
เปน็ กลางและสภาวะทีเ่ ป็นกรด

4. นักเรียนนำข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้าทำเป็นรูปแบบต่าง ๆ ตามความคิดเห็นของ
แต่ละกลุ่ม เชน่ แผนภาพ แผนผงั เขียนบรรยาย

5. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมานำเสนอเรื่องที่ได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลและผลงาน
การจัดทำข้อมลู ของกลมุ่ ตนเองหนา้ ชนั้ เรียนทีละกลุ่มเพ่ือแลกเปล่ียนความคิดเห็นกนั จนครบทกุ กล่มุ

ขั้นที่ 3 อธบิ ายความรู้ (Explain)
6. ครตู ้งั คำถามให้นักเรยี นร่วมกนั อภปิ ราย เรือ่ ง การกดั กรอ่ นของโลหะ ดงั นี้
1) การกดั กร่อนของโลหะหมายถึงอะไร
(แนวตอบ : กระบวนการที่เกิดจากโลหะถูกออกซิไดส์กลายเป็นสารประกอบ
ออกไซด์หรือซัลไฟด์มาเคลือบที่ผวิ โลหะ)
2)การกัดกร่อนของเกิดขน้ึ ได้อย่างไร
(แนวตอบ : การกดั กรอ่ นของโลหะเกดิ ขนึ้ ได้ ดงั น้ี
• ผิวของโลหะสัมผัสกับน้ำและแก๊สออกซิเจน โดยโลหะจะเสียอิเล็กตรอนให้กับ
นำ้ และแก๊สออกซเิ จน
• โลหะสัมผัสกบั สารทีร่ บั อเิ ล็กตรอนได้ดกี ว่า หรอื มคี ่า E0 สูงกว่า)

ข้นั ที่ 4 ขยายความเขา้ ใจ (Elaborate)
7. ครใู ห้นกั เรยี นทำใบงาน เรื่อง การกัดกร่อนของโลหะและการปอ้ งกนั

ขน้ั ท่ี 5 ตรวจสอบผล (Evaluate)
8. ครูให้นักเรียนสรปุ ความรทู้ ่ีได้
9. ครตู รวจใบงาน เร่ือง การกดั กรอ่ นของโลหะและการปอ้ งกัน

สอื่ การเรยี นการสอน/แหลง่ เรียนรู้
1. หนงั สอื เรียนวิทยาศาสตร์เพิม่ เตมิ เคมี ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5 เลม่ 4
2. Power point เร่อื ง การกัดกร่อนและการป้องกนั
3. ใบงาน เรือ่ ง การกดั กร่อนของโลหะและการป้องกนั

การวัดและการประเมินผล

จดุ ประสงค์ วิธีวดั เครอื่ งมอื เกณฑก์ ารประเมิน
- ถามตอบ
ด้านความรู้ (K) - ใบงาน ร้อยละ 60 ผา่ น
1. อธบิ ายสาเหตุหรือภาวะท่ี - การตอบคำถาม เกณฑ์
ทำใหโ้ ลหะเกดิ การผุกร่อนจาก - ตรวจใบงาน - แบบประเมินการ
ปฏิบัตกิ าร ระดับคุณภาพ 2
สมการแสดงปฏิกิรยิ าเคมีท่ี ผา่ นเกณฑ์
- แบบสังเกต
เก่ียวข้องได้ พฤติกรรม ไดเ้ กณฑใ์ นระดบั
การทำงาน ดขี นึ้ ไป
ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการ (P)

2. นำเสนอวิธีปอ้ งกันการกัด - สงั เกต

กรอ่ นของโลหะได้ พฤติกรรม

ด้านคุณลักษณะ (A) - สงั เกต
3. ทำงานร่วมกบั ผอู้ นื่ พฤติกรรมการ
มีสว่ นร่วมในการแสดง ทำงาน
ความคดิ เห็นภายในกลุม่
ยอมรบั ฟังความคิดเห็นของ
ผูอ้ ืน่ และรับผดิ ชอบต่อหน้าท่ี
ท่ไี ดร้ ับมอบหมาย

ใบงาน

เร่ือง การกัดกรอ่ นของโลหะและการป้องกนั

คำช้ีแจง : ตอบคำถามเกย่ี วกบั การกดั กรอ่ นของโลหะและการป้องกนั

1. กำหนดคา่ ศกั ย์ไฟฟา้ มาตรฐานของครึ่งเซลล์ให้ ดังน้ี

ปฏกิ ริ ิยาครึง่ เซลล์รดี ักชัน E0 (V) ปฏิกิรยิ าคร่ึงเซลลร์ ดี กั ชัน E0 (V)
Pb2+ + 2e- → Pb -0.13 Cr3+ + 3e- → Cr -0.74
Sn2+ + 2e- → Sn -0.14 Al3+ + 3e- → Al -1.66
Fe2+ + 2e- → Fe -0.44 Mg2+ + 2e- → Mg -2.37

เมอื่ นำโลหะคหู่ นึ่งคู่ใดมาไวใ้ กล้กนั โลหะชนดิ ใดจะผกุ ร่อน

โลหะท่นี ำมาไว้ใกลก้ นั โลหะท่ผี กุ ร่อน
แมกนเี ซยี มกบั ดบี ุก

อะลมู ิเนียมกับเหล็ก

ตะก่วั กับเหล็ก

โครเมียมกบั อะลูมเิ นียม

ดบี ุกกบั ตะกว่ั

ตะกั่วกับโครเมยี ม

แมกนีเซียมกบั โครเมียม

ดบี กุ กบั โครเมียม

โลหะทนี่ ำมาไวใ้ กล้กัน โลหะท่ีผุกร่อน
เหลก็ กบั ตะกว่ั
ตะก่วั กบั อะลูมเิ นยี ม
เหล็กกับดบี กุ
แมกนีเซยี มกบั ตะก่ัว
โครเมยี มกบั เหลก็
อะลมู ิเนียมกบั แมกนีเซยี ม

2. บอกพรอ้ มอธบิ ายวิธีการป้องกันการกัดกร่อนของโลหะมา 5 วิธี





แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 29 ภาคเรียนท่ี 2/2564
ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5
กลุม่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรและเทคโนโลยี
รายวชิ าเพ่ิมเตมิ เคมี 4 ว 32224 เวลา 27 ชัว่ โมง
บทที่ 11 เคมไี ฟฟ้า
เร่ือง การกดั กรอ่ นและการปอ้ งกนั 2 จำนวน 2 ช่วั โมง
ครผู ู้สอน นางสาวเมทนิ ี สภุ าพันธ

ผลการเรียนรู้
ทดลองชุบโลหะและแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า และอธิบายหลักการทางเคมีไฟฟ้าที่ใช้ใน

การชุบโลหะ การแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์ และการป้องกันการกัดกร่อน
ของโลหะ

สาระสำคญั
เซลล์อิเลก็ โทรลิตกิ สามารถนําไปใชป้ ระโยชนไ์ ด้ท้ังในชวี ติ ประจาํ วนั และในอุตสาหกรรมหลาย

ประเภท เช่น การชุบโลหะ การแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทําโลหะให้บริสุทธ์ิ การป้องกัน
การกัดกรอ่ นของโลหะ

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
หลงั จบกิจกรรมการจดั การเรยี นรู้ นกั เรยี นสามารถ
ด้านความรู้ (K)
1. อธบิ ายวิธีการปอ้ งกันการกัดกรอ่ นของโลหะได้
ด้านทกั ษะ/กระบวนการ (P)
2. ทำการทดลองเพือ่ ศึกษาการป้องกนั การกดั กรอ่ นของเหลก็ ได้
ดา้ นคุณลกั ษณะ (A)
3. ทำงานร่วมกับผู้อื่น มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นภายในกลุ่ม ยอมรับฟัง

ความคดิ เห็นของผูอ้ น่ื และรบั ผดิ ชอบตอ่ หน้าทท่ี ่ไี ดร้ บั มอบหมาย

สาระการเรยี นรู้
การกัดกร่อนของโลหะ เป็นการที่โลหะทำปฏิกิริยากับสารต่าง ๆ ในสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ โลหะ

แล้วทำให้โลหะนั้นเปลี่ยนสภาพเป็นไอออน หรือกลายเป็นสารประกอบออกไซด์หรือสารประกอบ
ไฮดรอกไซด์

การป้องกนั การกัดกร่อนของโลหะ ทำได้หลายวิธี เชน่ การปอ้ งกนั ไม่ให้ผวิ ของโลหะถูกน้ำและ
อากาศ การทาผิวของโลหะด้วยสารยับยั้งการกัดกร่อน การทำแคโทดิกโดยใช้โลหะที่มีค่า E0 ต่ำกว่า
ไปพันไว้กับโลหะที่ไม่ต้องการให้เกิดสนิม การทำอะโนไดซ์โดยใช้กระแสไฟฟ้าทำให้ผิวหน้าของโลหะ
กลายเป็นโลหะออกไซด์ และการทำรมดำซึ่งเป็นกระบวนการทางเคมีที่ทำให้เกิดสารใหม่ที่มีสีต่าง ๆ
กันบนผิวของโลหะ

สมรรถนะสำคัญของผูเ้ รียน
1. ความสามารถในการส่ือสาร
2. ความสามารถในการคดิ
1) ทกั ษะการทดลอง
2) ทักษะการตีความหมายขอ้ มูลและลงข้อสรุป
3. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์
1. มวี นิ ัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. มุ่งมัน่ ในการทำงาน

การจดั กิจกรรมการเรียนรดู้ ว้ ยรูปแบบ 5E
ข้ันที่ 1 สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูตั้งคำถามเพื่อทบทวนความรูข้ องนักเรียน ดงั น้ี
1) สามารถพบสนิมเกดิ ทีใ่ ดได้บา้ ง
2) การผุกรอ่ นของโลหะคอื อะไร
3) การผุกรอ่ นของโลหะเกดิ ผลกระทบอย่างไรบ้าง
4) สาเหตขุ องการกดั กร่อนโลหะคอื อะไร

ขน้ั ที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore)
2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน แล้วทำการทดลอง เรื่อง การป้องกันการกดั กร่อน

ของเหลก็
3. สมาชิกทกุ คนในกลมุ่ ชว่ ยกนั ลงมือทำการทดลอง

ข้ันท่ี 3 อธบิ ายความรู้ (Explain)
4. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทน ออกมานำเสนอผลการทดลอง หลังจากนั้นให้

นกั เรยี นทกุ คนร่วมกนั อภปิ รายผลการทดลองจนมคี วามเข้าใจทต่ี รงกัน
5. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายผลการทดลอง ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “การป้องกันการ

กัดกรอ่ นของตะปูเหล็กทำไดโ้ ดยป้องกนั ไม่ใหผ้ วิ ของโลหะสัมผสั กับน้ำแก๊สออกซเิ จน หรือนำโลหะที่มี
E0 มาพนั หรอื วางไวใ้ กล้ ๆ หรือนำไปตอ่ กบั วสั ดุทรี่ ับอเิ ล็กตรอนไดด้ ”ี

ขัน้ ท่ี 4 ขยายความเขา้ ใจ (Elaborate)
7. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน (กลุ่มเดิม) โดยร่วมกันศึกษาเกี่ยวกับการป้องกัน

การกดั กร่อนของโลหะ ดังหวั ขอ้ ตอ่ ไปนี้
• การป้องกันไม่ใหผ้ ิวของโลหะถกู น้ำและอากาศ
• การชบุ หรอื เคลือบโลหะดว้ ยโลหะอีกชนิดหนง่ึ ท่ีสลายตัวยาก
• การทำเปน็ โลหะผสม
• การเคลอื บผวิ โลหะด้วยสารยบั ย้งั การกดั กรอ่ น
• การทำอะโนไดซ์
• การทำแคโทดิก
• การรมดำ

8. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทน ออกมาอธิบายเรื่องที่ได้ศึกษาให้เพื่อนกลุ่มอื่นฟัง
จากนั้นให้นักเรียนทุกคนร่วมกันแสดงความคิดเห็น โดยครูคอยเสริมความรู้ จนนักเรียนทั้งห้องเกิด
ความเขา้ ใจที่ถูกตอ้ งตรงกนั

ขัน้ ที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluate)
9. ครูตั้งคำถามให้นกั เรียนตรวจสอบความเข้าใจ เรอื่ ง การกดั กรอ่ นของโลหะ ดงั น้ี
1) การป้องกันการกดั กร่อนของโลหะด้วยวธิ แี คโทดิกมหี ลกั การอยา่ งไร
(แนวคำตอบ : ใช้โลหะที่มี E0 ต่ำกว่า ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นขั้วแอโนด ไปพันไว้กับ
โลหะท่ีไมต่ ้องการใหเ้ กิดสนิม ซึ่งจะทำหน้าท่เี ปน็ ข้วั แคโทด)
2) การป้องกันการกดั กร่อนของโลหะด้วยวิธอี ะโนไดส์มหี ลักการอย่างไร
(แนวคำตอบ : ใชก้ ระแสไฟฟา้ ไปทำใหผ้ วิ หน้าของโลหะกลายเปน็ โลหะออกไซด์)
3) ควรนำตะขอสร้อยคอที่ทำด้วยโลหะเงินมาแขวนพระเลี่ยมทองหรือไม่
เพราะเหตุใด
(แนวคำตอบ : ไม่ควร เพราะโลหะทองคำมคี ่า E0 สูงกว่าโลหะเงนิ จะทำให้ตะขอที่
ทำด้วยโลหะเงนิ เสยี อเิ ลก็ ตรอน และเกิดการกร่อนไปเรอ่ื ย ๆ)
10. ครูให้นักเรียนทำแบบฝึกหัด 11.7 ในหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์เพิ่มเติม เคมี

ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 5 เล่ม 4 เพอื่ ทบทวนความรู้

ส่อื การเรียนการสอน/แหล่งเรียนรู้
1. หนงั สือเรียนวทิ ยาศาสตร์เพม่ิ เติม เคมี ชัน้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 5 เล่ม 4
2. Power point เรอ่ื ง การกัดกร่อนของโลหะและการปอ้ งกัน
3. ปฏบิ ตั ิการ เรือ่ ง การป้องกันการกัดกร่อนของเหลก็

การวัดและการประเมนิ ผล วธิ ีวัด เครอื่ งมือ เกณฑก์ ารประเมิน
จดุ ประสงค์ ร้อยละ 60 ผ่าน
- การตอบคำถาม - ถามตอบ
ด้านความรู้ (K) - ตรวจ - แบบฝกึ หดั เกณฑ์
1. อธบิ ายวธิ ีการป้องกันการ แบบฝกึ หัด
กดั กร่อนของโลหะได้ - แบบประเมินการ ระดับคุณภาพ 2
- สงั เกต ปฏิบัตกิ าร ผ่านเกณฑ์
ด้านทกั ษะ/กระบวนการ (P) พฤติกรรม
2. ทำการทดลองเพ่ือศึกษา
การปอ้ งกนั การกัดกรอ่ นของ
เหล็กได้

จุดประสงค์ วธิ ีวัด เครอ่ื งมือ เกณฑก์ ารประเมนิ
ดา้ นคณุ ลกั ษณะ (A)
3. ทำงานร่วมกับผอู้ ่ืน - สงั เกต - แบบสงั เกต ไดเ้ กณฑ์ในระดับ
มีสว่ นรว่ มในการแสดง พฤติกรรมการ พฤติกรรม ดขี น้ึ ไป
ความคิดเห็นภายในกลมุ่ ทำงาน การทำงาน
ยอมรับฟังความคิดเห็นของ
ผู้อื่น และรับผิดชอบต่อหนา้ ที่
ที่ไดร้ ับมอบหมาย

ปฏบิ ตั กิ าร

เร่ือง การปอ้ งกนั การกดั กร่อนของเหล็ก

จดุ ประสงคก์ ารทดลอง ปรมิ าณตอ่ กลุ่ม
1. ทดลองเพื่อศึกษาวธิ กี ารป้องกนั การกัดกร่อนของเหล็ก
2. อธบิ ายวธิ กี ารป้องกันการกัดกร่อนของเหล็กได้ 3 หยด
3 หยด
วัสดุ อุปกรณ์ และสารเคมี
รายการ 1 เสน้
1 เสน้
สารเคมี 15 mL
1. สารละลาย K2Fe(CN)6
2. ฟนี อล์ฟทาลนี 1 แผ่น
3. วาสลนี หรอื เทปใส 7 อนั
4. ลวดแมกนเี ซียม ขนาด 0.2 x 2.5 cm 7 ตวั
5. ลวดทองแดง ขนาด 0.2 x 2.5 cm 2 เส้น
6. น้ำกลนั่ 2 ชดุ
วัสดแุ ละอุปกรณ์
1. กระดาษทราย
2. บีกเกอร์ ขนาด 50 mL
3. ตะปูเหล็ก ยาว 5 cm
4. ลวดตวั นำ
5. กระบะถ่านไฟฉาย

วิธที ำการทดลอง
1. นำบีกเกอร์ มา 7 ใบ และตะปูเหล็ก จำนวน 7 ตวั แลว้ ขัดผิวใหส้ ะอาด จากนน้ั จดั อปุ กรณ์ ดังนี้
บกี เกอร์ใบที่ 1 ใส่ตะปทู ่ีขดั ผวิ สะอาดแลว้
บีกเกอร์ใบที่ 2 ใส่ตะปูท่ีเคลือบผิวด้วยวาสลีนหรือพันด้วยเทปใส แล้วเติมน้ำกลั่นสูงประมาณ
2 cm
บกี เกอรใ์ บที่ 3 ใส่ตะปใู นแนวต้ังให้หัวตะปูอยูด่ ้านบน แล้วเตมิ น้ำกลนั่ สูงประมาณ 2 cm

บกี เกอร์ใบท่ี 4 ใส่ตะปูทพ่ี นั ด้วยลวดแมกนีเซยี มทีข่ ดั ผิวแลว้
บีกเกอร์ใบที่ 5 ทำเช่นเดียวกับบีกเกอร์ใบที่ 4 แต่ใช้ลวดทองแดงที่ขัดผิวแล้วแทน
ลวดแมกนีเซียม
บีกเกอร์ใบที่ 6 ใส่ตะปูด้านปลายแหลมลงในบีกเกอร์ที่มีน้ำสูงประมาณ 2 cm จากนั้นต่อ
หวั ตะปกู ับลวดตวั นำ แลว้ นำไปตอ่ เขา้ กบั ขวั้ บวกของกระบะถา่ นไฟฉาย 6 โวลต์
บีกเกอร์ใบ 7 ทำเช่นเดียวกับบีกเกอร์ใบที่ 6 แต่ต่อลวดตัวนำเข้ากับขั้วลบของกระบะ
ถ่านไฟฉาย 6 โวลต์
2. นำบกี เกอรท์ ั้ง 7 ใบ ตงั้ ท้ิงไวป้ ระมาณ 1 วัน แลว้ สังเกตการเปลย่ี นแปลง
3. หยดฟีนอล์ฟทาลีน 2-3 หยด ลงบนตะปูและในน้ำของบีกเกอร์ทั้ง 7 ใบ แล้วสังเกตการ
เปล่ยี นแปลง
4. ทำการทดลองเช่นเดยี วกบั ขอ้ 3. แตใ่ ช้สารละลาย K2Fe(CN)6 แทนฟนี อล์ฟทาลนี

ใบบันทกึ กจิ กรรมการทดลอง

เรือ่ ง การปอ้ งกันการกัดกรอ่ นของเหลก็

กลุม่ ท.่ี ......................... จำนวนสมาชกิ ........................
ชื่อผรู้ ายงาน …………………………………………………………………....... เลขท…่ี ……………………….
ช่อื ผู้ร่วมรายงาน 1. ………………………………………………………………….. เลขท…่ี ……………………….

2. ……………………………………………………………........ เลขท่ี………………………….
3. .……………………………………………………………....... เลขท่ี………………………….
4. …………………………………………………….………....... เลขที่………………………….
5. …………………………………………………….………....... เลขท…่ี ……………………….

ช้นั …………………………………

ผลการทดลอง การเปลย่ี นแปลงที่สงั เกตได้ หยด K2Fe(CN)6
บกี เกอร์ เมื่อต้ังทิ้งไว้ 1 วัน หยดฟนี อลฟ์ ทาลีน

1

2

3

4

5

6

7

อภปิ รายผลการทดลอง
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................ ....
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

สรุปผลการทดลอง
............................................................................................................................. ...................................
............................................................................................................................. ...................................
................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................
........................................................................................................................................ ........................





แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 30 ภาคเรียนท่ี 2/2564
ช้ันมัธยมศกึ ษาปีท่ี 5
กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
รายวชิ าเพมิ่ เติม เคมี 4 ว 32224 เวลา 27 ช่วั โมง
บทท่ี 11 เคมีไฟฟ้า
เร่ือง เทคโนโลยีท่ีเก่ียวขอ้ งกับเคมีไฟฟ้า จำนวน 2 ช่วั โมง
ครูผูส้ อน นางสาวเมทนิ ี สุภาพันธ

ผลการเรยี นรู้
สืบคน้ ข้อมลู และนำเสนอตัวอย่างความกา้ วหน้าทางเทคโนโลยที เี่ กีย่ วข้องกบั เซลลเ์ คมีไฟฟ้าใน

ชวี ติ ประจำวนั

สาระสำคัญ
ปฏิกิริยาเคมีหลายปฏิกิริยาที่พบในชีวิตประจําวันเป็นปฏิกิริยารีดอกซ์ เช่น ปฏิกิริยาการ

เผาไหม้ปฏิกิริยาในเซลล์เคมีไฟฟ้า ซึ่งความรู้เรื่องเซลล์เคมีไฟฟ้าและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี
เกีย่ วข้องกบั เซลลเ์ คมไี ฟฟ้า นําไปสู่นวัตกรรมดา้ นพลงั งานทเี่ ป็นมติ รตอ่ สิ่งแวดล้อม

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
หลังจบกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ นักเรียนสามารถ
ดา้ นความรู้ (K)
1. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับเซลล์

เคมไี ฟฟ้าได้
2. บอกส่วนประกอบและหลักการทำงานของแบตเตอรี่อิเล็กโทรไลต์ของแข็ง แบตเตอร่ี

อากาศ และการทำอเิ ลก็ โทรไดอะลซิ สิ นำ้ ทะเลได้
ดา้ นทักษะ/กระบวนการ (P)
3. เขียนสมการแสดงปฏิกิริยาท่ีเกิดข้ึนในแบตเตอรี่อิเล็กโทรไลต์ของแข็งและแบตเตอรี่

อากาศได้

ดา้ นคุณลกั ษณะ (A)
4. ทำงานร่วมกับผู้อื่น มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นภายในกลุ่ม ยอมรับฟัง

ความคิดเหน็ ของผู้อ่นื และรับผิดชอบตอ่ หน้าท่ที ไ่ี ดร้ บั มอบหมาย

สาระการเรยี นรู้
ปฏิกิริยาเคมีหลายปฏิกิริยาที่พบในชีวิตประจําวันเป็นปฏิกิริยารีดอกซ์ เช่น ปฏิกิริยาการ

เผาไหม้ปฏิกิริยาในเซลล์เคมีไฟฟ้า ซึ่งความรู้เรื่องเซลล์เคมีไฟฟ้าและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี
เก่ียวขอ้ งกับเซลลเ์ คมไี ฟฟ้า นําไปสนู่ วัตกรรมด้านพลงั งานทีเ่ ปน็ มติ รต่อสิ่งแวดลอ้ ม

สมรรถนะสำคัญของผ้เู รียน
1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคิด
1) ทกั ษะการสงั เกต
2) ทกั ษะการตคี วามหมายข้อมูลและลงข้อสรุป
3. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
1. มีวนิ ัย
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มงุ่ มน่ั ในการทำงาน

การจดั กิจกรรมการเรียนรู้ดว้ ยรปู แบบ 5E
ข้นั ที่ 1 สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูถามคำถามว่า “เซลล์ไฟฟ้าเคมีมปี ระโยชน์ต่อชีวิตประจำวนั อย่างไร” ให้นกั เรยี น

ร่วมกนั ตอบคำถาม จากนนั้ ครูและนักเรยี นรว่ มกนั อภิปราย
(แนวตอบ : เซลล์กัลวานิกนำมาทำเป็นแบตเตอรี่ที่เป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้ากระแสตรง

นำหลักการของเซลล์อิเล็กโทรลิติก มาใช้ในกระบวนการแยกสารละลายด้วยกระแสไฟฟ้า
การชุบโลหะ การทำโลหะใหบ้ ริสทุ ธิ์ และการปอ้ งกนั การกดั กร่อนของโลหะ)

2. ครูและนักเรียนร่วมกันทบทวนหลักการของเซลล์กัลวานิกและเซลล์อิเล็กโทรลิติก
รวมทั้งการนำหลักการของเซลล์ไฟฟ้าเคมีทั้งสองประเภทมาใช้ประโยชน์ เพื่อนำเข้าสู่การเรียนการ
สอน เร่ือง ความกา้ วหน้าทางเทคโนโลยที ่เี กย่ี วข้องกับเซลล์ไฟฟ้า

ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore)
3. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 3 คน โดยแต่ละกลุ่มศึกษาเนื้อหาเรื่อง ความก้าวหน้า

ทางเทคโนโลยที เี่ ก่ยี วขอ้ งกบั เซลลไ์ ฟฟา้ ดังนี้
• แบตเตอรอี่ เิ ล็กโทไลต์ของแข็ง
• แบตเตอร่อี ากาศ
• การทำอเิ ลก็ โทรไดอะลซิ สิ น้ำทะเล

4. นักเรยี นนำขอ้ มลู ที่ได้จากการคน้ ควา้ ทำเป็นรปู แบบต่าง ๆ ตามความคิดเหน็ ของแต่
ละกลุ่ม เชน่ แผนภาพ แผนผัง เขยี นบรรยาย

ขนั้ ท่ี 3 อธิบายความรู้ (Explain)
5. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมานำเสนอเรื่องที่ได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลและผลงาน

การจัดทำขอ้ มลู ของกลุ่มตนเองหนา้ ชน้ั เรียนทีละกลุม่ เพอ่ื แลกเปล่ียนความคดิ เหน็ กนั จนครบทกุ กลุ่ม
6. ครยู กตัวอยา่ งโจทยเ์ ก่ยี วกับ ความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยีท่เี กยี่ วข้องกับเซลล์ไฟฟ้า

โดยครเู ขยี นโจทยแ์ ละแสดงวธิ ีทำใหน้ ักเรียนดูบนกระดาน ดังน้ี
1) จงเขียนปฏิกิริยาที่ขั้วแคโทด แอโนด และปฏิกิริยารวมของแบตเตอรี่

อเิ ลก็ โทรไลตข์ องแขง็ ท่มี ี TiS2 และ MnO2 เป็นขวั้ แคโทด
วิธีทำ แบตเตอรี่อิเลก็ โทรไลตข์ องแข็งที่มี TiS2 เปน็ ขัว้ แคโทด
ที่ข้ัวแคโทด : TiS2 (s) + e- → TiS2- (s)
ที่ขัว้ แอโนด : Li (s) → Li+ (ในอเิ ล็กโทรไลตแ์ ขง็ ) + e-
ปฏกิ ริ ยิ ารวม : Li (s) + TiS2 (s) → LiTiS2 (s)
แบตเตอร่ีอเิ ลก็ โทรไลตข์ องแข็งที่มี MnO2 เป็นขวั้ แคโทด
ทีข่ ้ัวแคโทด : MnO2 (s) + Li+ (ในอิเล็กโทรไลตแ์ ข็ง) + e- → LiMnO2 (s)
ท่ีข้วั แอโนด : Li (s) → Li+ (ในอิเล็กโทรไลตแ์ ข็ง) + e-
ปฏกิ ิรยิ ารวม : Li (s) + MnO2 (s) → LiMnO2 (s)

2) จงเขียนปฏิกิริยาที่ขั้วแคโทด แอโนด และปฏิกิริยารวมของแบตเตอร่ี
อะลูมิเนยี ม-อากาศและแบตเตอรีส่ ังกะสี-อากาศ

วธิ ที ำ แบตเตอร่ีอะลูมเิ นยี ม-อากาศ
ทีข่ ัว้ แคโทด : 3O2 (g) + 6H2O (l) + 12e- → 12OH- (aq)
ที่ขวั้ แอโนด : 4Al (s) + 16OH- (aq) → 4Al(OH)4- (aq) + 12e-
ป ฏ ิ ก ิ ร ิ ย า ร ว ม : 4Al (s) + 3O2 (g) + 6H2O (l) + 4 OH- (aq) →
4Al(OH)4- (aq)
แบตเตอร่ีสงั กะสี-อากาศ
ทีข่ ั้วแคโทด : 21O2 (g) + 2e- → O2- (g)
ท่ีขัว้ แอโนด : Zn (s) → Zn2+ (aq) + 2e-
ปฏกิ ริ ิยารวม : Zn (s) + 21O2 (g) → ZnO (s)

ข้นั ท่ี 4 ขยายความเขา้ ใจ (Elaborate)
7. ครถู ามคำถาม ดังนี้
• เซลล์กัลวานิกและเซลล์อิเล็กโทรไลติกสามารถนำมาใช้ประโยชน์ใน

ชวี ติ ประจำวันไดอ้ ยา่ งไร
(แนวตอบ : เซลล์กัลวานิกนำมาทำเป็นแบตเตอรี่ที่เป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้า

กระแสตรง นำหลักการของเซลล์อเิ ลก็ โทรไลติก มาใช้ในกระบวนการแยกสารละลายด้วยกระแสไฟฟ้า
การชุบโลหะ การทำโลหะใหบ้ ริสทุ ธ์ิ และการป้องกันการกัดกร่อนของโลหะ)

8. ครูและนกั เรยี นร่วมสรุปเนอ้ื หาในบทเรยี น แล้วใหน้ กั เรยี นทำแบบฝกึ หัดทา้ ยบท

ขน้ั ท่ี 5 ตรวจสอบผล (Evaluate)
9. ครตู รวจแบบฝึกหัดทา้ ยบท

ส่ือการเรยี นการสอน/แหลง่ เรยี นรู้
1. หนงั สอื เรียนวิทยาศาสตรเ์ พม่ิ เติม เคมี ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 เลม่ 4
2. Power point เรื่อง เทคโนโลยที ่ีเกยี่ วขอ้ งกบั เคมไี ฟฟา้

การวัดและการประเมินผล

จดุ ประสงค์ วิธีวัด เครอื่ งมอื เกณฑ์การประเมนิ
ดา้ นความรู้ (K) - ถามตอบ
1. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ - การตอบคำถาม - แบบฝึกหดั ร้อยละ 60 ผา่ น
- ตรวจ เกณฑ์
ตวั อยา่ งความกา้ วหน้าทาง แบบฝกึ หัด - แบบประเมินการ
ปฏิบตั กิ าร ระดับคุณภาพ 2
เทคโนโลยที เ่ี กี่ยวขอ้ งกบั เซลล์ ผ่านเกณฑ์
- แบบสังเกต
เคมีไฟฟา้ ได้ พฤติกรรม ได้เกณฑ์ในระดับ
การทำงาน ดขี ึน้ ไป
2. บอกส่วนประกอบและ

หลักการทำงานของแบตเตอร่ี

อเิ ลก็ โทรไลต์ของแขง็

แบตเตอรี่อากาศ และการทำ

อิเลก็ โทรไดอะลซิ สิ น้ำทะเลได้

ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการ (P) - สงั เกต
3. เขียนสมการแสดง พฤติกรรม

ปฏกิ ริ ยิ าทเี่ กิดข้ึนใน

แบตเตอรี่อเิ ลก็ โทรไลตข์ องแข็ง

และแบตเตอรีอ่ ากาศได้

ด้านคุณลกั ษณะ (A) - สังเกต
4. ทำงานรว่ มกับผอู้ ่ืน พฤติกรรมการ
มสี ว่ นร่วมในการแสดง ทำงาน
ความคิดเห็นภายในกลุม่
ยอมรับฟังความคิดเหน็ ของ
ผูอ้ น่ื และรบั ผดิ ชอบต่อหน้าท่ี
ที่ไดร้ บั มอบหมาย