LAPORAN AKHIR LATIHAN MENGAJAR 2

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 199 /34

1.6.3 Peraturan Elektrik 1994 Dan
➢ Perkara Yang Berkaitan Dengan Kerja-Kerja Pepasangan, Pengendalian,

Penyeliaan Elektrik:

▪ Pada menjalankan kuasa yang diberikan oleh seksyen 53 Akta Bekalan Elektrik 1990, Menteri

membuat peraturan-peraturan yang berikut:
o Peraturan-peraturan ini bolehlah dinamakan Peraturan-Peraturan Elektrik

1994 dan hendaklah, tertakluk kepada subperaturan (2), mula berkuatkuasa

pada 30hb Januari 1994.

o Tertakluk kepada subperaturan (1) peraturan-peraturan yang berikut

hendaklah mula berkuatkuasa pada 30hb Januari 1996:

i. peraturan 13;

ii. subperaturan 23(2), 23(3) dan 23(4);

iii. perenggan 78(2)(c); iv. perenggan 78(3)(c}; v.

perenggan 78(4)(c); vi. perenggan 78(5)(c);

vii. perenggan 81(c); viii. perenggan 85(c);

ix. peraturan 88; dan

x. peraturan 57.

Berikut disenaraikan Peraturan-Peraturan yang mana didalamnya terkandung maklumat serta
panduan yang perlu diketahui dan dipatuhi dalam menjalankan kerja-kerja PEPASANGAN,
PENGENDALIAN dan PENYELIAAN elektrik. Dengan merujuk kepada buku Akta & Peraturan
Elektrik, baca perkara dan keterangan tajuk utama pada bahagian yang berkaitan dan lihat pada
nombor Peraturan dibahagian sebelah kirinya. Berpandukan nombor tersebut cari dan baca secara
terperinci apa yang terkandung di dalam Peraturan tersebut.

BAHAGIAN II

PEPASANGAN
Pendaftaran Pepasangan
Peraturan

3. Permohonan bagi pendaftaran pepasangan
4. Fee bagi pendaftaran pepasangan

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 200 /34

5. Pemeriksaan dan ujian pepasangan
6. Fee bagi pemeriksaan dan ujian pepasangan

6A. Daftar
7. Pembatalan Perakuan Pendaftaran Pepasangan

Lesen bagi Pepasangan
8. Lesen bagi pepasangan awam
9. Lesen bagi pepasangan persendirian
10. Fi bagi pepasangan awam atau persendirian

Penyeliaan dan Ujian Pepasangan
11. Kelulusan bagi memulakan pendawaian
12. Penyeliaan dan penyiapan pepasangan
13. Ujian pepasangan
14. Perakuan Penyeliaan dan Penyiapan dan Perakuan Ujian

Bahan, Kelengkapan dan kaedah Pepasangan
15. Radas, konduktor, aksesori dsb.
16. Suis, fius suis, suis fius, pemutus litar, penyentuh, fius, dsb.
17. Janakuasa, motor, pengubah, dsb.
18. Cara pengasingan

Pepasangan Papan Suis
19. Susunan papan suis secara am
20. Mengendalikan papan suis
21. Papan suis dikendalikan pada voltan tinggi atau voltan amat tinggi

Talian Bekalan Bawah Tanah Peraturan
22. Sesalur dan sambungan bawah tanah
23. Cantuman, sambungan atau penamatan

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 201 /34

Radas Mudah Alih
24. Radas mudah alih secara am.
25. Radas mudah alih di atas kapal korek atau struktur terapung.

Pemasangan Papan Tanda Elektrik
26. Papan tanda elektrik.
27. Suis bomba, notis dan pengubah.
28. Langkah-langkah yang hendaklah diambil oleh pemunya atau pengurusan.

Pepasangan Lain
29. Pepasangan yang tidak digunakan.
30. Kuasa Suruhanjaya membuat pelarasan atau pindaan kepada pepasangan.
31. Pepasangan bagi peleburan elektrik. X-ray, dsb.
32. Pepasangan di tempat-tempat hiburan awam.
33. Pepasangan di atas kapal korek atau struktur terapung.

Pembumian Pepasangan
34. Pembumian bahagian logam, poin neutral, dsb.
35. Kaedah pembumian.
36. Perlindungan terhadap arus kebocoran bumi.
Kehendak-Kehendak Am Pepasangan
37. Ruang bagi papan suis atau kelengkapan.
38. Notis.
39. Arahan bagi rawatan renjatan elektrik.
40. Alat pemadam api.

Pepasangan Talian Aerial
41. Syarat-syarat am talian aerial
42. Talian aerial dikendalikan pada voltan rendah
43. Talian aerial dikendalikan pada voltan tinggi atau voltan amat tinggi

Pemeriksaan Tetap oleh Orang Kompeten
Peraturan

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 202 /34

66. Pepasangan hendaklah dilawati dan diperiksa oleh orang kompeten.

67. Orang kompeten dan kekerapan lawatan dan pemeriksaan.

68. Kewajipan Jurutera atau Penyelia memeriksa dan melapor.

69. Suruhanjaya menentukan bilangan lawatan.

70. Kewajipan memberitahu dan membaiki kecacatan.

1.6.4 Ms 1979: 2007 (Cop)
▪ Setelah 3 tahun dalam draf dan selepas 2 tahun diwartakan, pengumuman

awam oleh Suruhanjaya Tenaga boleh dilihat dalam satu surat pekeliling

bertarikh Julai 2008.
o MS 1979:2007 : Pemasangan Elektrik Bangunan – (Code of Practice) COP.

o MS 1936:2006 : Pemasangan Elektrik Bangunan - Panduan MS IEC

60364. Secara ringkasnya adalah seperti berikut:
▪

➢ COP05 - Semua kandang logam peralatan elektrik mesti disambungkan kepada
pengalir perlindungan. Air, paip gas, bahagian logam struktur bangunan dan ducting
sistem penyaman udara juga perlu dihubungkan dengan ikatan pembumian utama.

➢ COP06 - Pengasingan dari litar rosak. Perlindungan menggunakan RCD , fius ,
pemutus litar dan lain-lain mesti mematuhi Ra x la < 50V

Ra = Rintangan elektrod bumi & konduktor perlindungan;
Ia = Arus semasa pengendalian peranti perlindungan ( sensitivy RCD dan perjalanan
semasa 5s untuk inverse time relay ).
50V voltan kendalian selamat ditakrifkan oleh IEC60749 -1.

➢ COP07 - Rintangan pembumian mesti kurang daripada 10Ω untuk operasi RCD tetapi
rintangan kurang daripada 1Ω adalah lebih baik.

➢ COP08 - Peralatan elektrik hendaklah dipasang dalam bahan-bahan yang boleh
menahan suhu yang dihasilkan (oleh peralatan).

➢ COP10 - Pemanas air atau pemanas udara paksa atau penjana wap perlu dilengkapi
dengan lebih daripada alat-alat pemanasan dan pepotong (cut out).

➢ COP12 - In> Ib
➢ COP13 - Iz > In

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 203 /34

➢ COP14 - I2 < 1.45 x Iz

In = arus nominal;
Ib = reka bentuk semasa (beban)
Iz = kapasiti membawa arus bagi kabel;

I2 = arus peranti perlindungan yang sesuai
➢ COP16 - Memerlukan penentuan semasa litar pintas dalam pemasangan. TNB
jurutera daerah perlu mengeluarkan maklumat mengenai litar point of common
coupling ( PCC) di kawasan pemasangan.
➢ COP19 - Surge Protector Device (SPD) adalah disyorkan untuk bekalan dari talian
atas.
➢ COP26 - Lenturan jejari hendaklah 12 kali diameter kabel. Ini memerlukan sesiku dan
simpang digunakan di mana kabel perubahan arah. Di Malaysia, kebanyakkan
pemasangan pendawaian GAGAL KRITERIA INI.
➢ COP27 - Faktor ruang untuk kondiut hendaklah 40% dan untuk trunking hendaklah
45%.
➢ COP28 - Kabel yang terpasang di belakang dinding (iaitu tertanam dalam konkrit)
hendaklah selari melintang atau menegak dengan bahagian tepi bilik dan dalam
150mm dari atas dan 150mm dari tepi dinding.
➢ COP30 - Pendawaian dalam ruang siling (di bawah bumbung) perlu disediakan
dengan perlindungan mekanikal (iaitu dipasang di dalam saluran yang
DILULUSKAN). Di samping itu kabel perlu dipasang sama ada selari atau sepanjang
bahagian tepi dinding.
➢ COP31 - Litar pemanas air hendaklah mempunyai suis 2 kutub (double pole) dan
dipasang pada tempat yang sesuai atau berdekatan dengan beban.
➢ COP32 - Litar AC hendaklah mempunyai soket (jenis unswitched adalah accepable )
pada setiap unit.
➢ COP35 - Saiz pengalir neutral mesti saiz sama seperti fasa pengalir.
➢ COP36 - Saiz pengalir neutral boleh dikurangkan ( merujuk kepada COP35 ) mengikut
budi bicara Jurutera Rekabentuk Profesional (iaitu hanya orang berkelayakkan yang
boleh membuat keputusan ).
➢ COP39 - Saiz kabel minimum hendaklah 1.5mm ≤ tembaga atau 2.5mm ≤ aluminium.
Oleh itu amalan menggunakan 1.25mm ≤ kabel tembaga adalah dilarang sama sekali!

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 204 /34

Nota : Penggunaan kabel aluminium DALAM BANGUNAN adalah BAHAYA

dan harus dipertimbangkan dengan teliti oleh jurutera yang berkelayakan. Di India,
amalan ini paling lazim menggunakan kabel aluminium dan hanya kabel di atas 50mm
≤ mungkin aluminium sahaja boleh digunakan.

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 205 /34
➢-

COP41 Dibenarkan kejatuhan voltan adalah 4%. Kejatuhan voltan untuk motor

permulaan boleh mencapai 10 %.
➢ COP42 - TIDAK DIBENARKAN menyambung kabel dengan pateri (lihat COP43 di

bawah).
➢ COP43 - Sambungan konduktor atau kabel hendaklah melalui soket dan Crimping

➢ COP44 - Kabel untuk sub litar TIDAK BOLEH DISAMBUNG .
➢ COP51 - RCD (atau jenis ELCB semasa) untuk pemasangan fasa tunggal tidak boleh

melebihi 100mA ( sebelumnya disebut dalam peraturan-peraturan adalah 30mA ).
➢ COP52 - RCD untuk pemasangan 3 fasa tidak melebihi 100mA . Tiga unit tunggal

RCD jenis tiang dan bukannya RCD 3-fasa boleh digunakan DENGAN SYARAT tiada

beban 3 fasa digunakan.
➢ COP53 - Peralatan Tangan hendaklah mempunyai RCD tidak melebihi 30mA.
➢ COP54 - RCD tidak melebihi 10mA hendaklah dipasang untuk lokasi khas (

tempattempat hiburan awam; tempat-tempat basah; perlindungan pemanas air

elektrik ).
➢ COP56 - Memerlukan RCD yang hendak diuji secara tetap, sekurang-kurangnya dua

kali setahun.
➢ COP59 - Adalah disyorkan untuk meletakkan Surge Protection Device (SPD)

sebelum RCD ( jika ada permintaan )
➢ COP61 - Surge Protection Device (SPD) harus berkadar yang tidak kurang daripada

5kA .
➢ COP64 - Sambungan bumi minimum dari SPD ke terminal bumi utama hendaklah

tidak kurang daripada 10mm ≤ tembaga dan hendaklah sesingkat mungkin ( 0.5m ).

➢ COP65 - Setiap litar hendaklah disediakan dengan cara pengasingan.
➢ COP67 - Peranti semikonduktor tidak boleh digunakan untuk pengasingan . Oleh itu

soft stater mesti disokong dengan suis fizikal .
➢ COP70 - Elektrod bumi hendaklah rod tembaga bersarung keluli , pita tembaga

konduktor , rod atau paip atau bar keluli diperkukuhkan asas-asas konkrit

bangunan. Pilihan terakhir basbar menjadi pilihan kegemaran untuk ramai pereka

tetapi walau bagaimanapun perlu direka, yang dinyatakan dan dipasang oleh

pengamal berpengalaman.
➢ COP71 - Paip air atau gas TIDAK dibenarkan untuk digunakan sebagai satusatunya

cara pembumian tetapi ikatanequipotential dibenarkan.

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 206 /34
➢-

➢ COP72 - Memerlukan sistem pembumian diperiksa setiap tahun

COP73 Pembumian konduktor dikebumikan di tanah dan tanpa perlindungan

terhadap hakisan hendaklah 25mm minimum ≤ tembaga terdedah . Nilai ini boleh

dikurangkan kepada 16mm ≤ jika terdapat pada tembaga perlindungan.

Nota : Pita tembaga (cooper tape) standard di 25mmx3mm mematuhi keperluan ini.

➢ COP74 - Sambungan konduktor bumi dikebumikan di tanah menggunakan kimpalan
eksotermik atau cad well adalah disyorkan. Sambungan ke elektrod bumi yang
memerlukan pemeriksaan berkala di dan jenis pengapit.

➢ COP76 - Perlindungan konduktor adalah seperti berikut:
o saiz sama seperti talian konduktor jika kurang daripada 16mm ≤ o
16mm ≤ jika garis konduktor adalah lebih daripada 16mm ≤ dan sehingga

35mm ≤
o separuh saiz garis konduktor jika lebih daripada 35mm ≤.

➢ COP77 - Perlindungan ikatan kepada terminal bumi utama hendaklah ≤ 6mm untuk
tembaga atau 16mm ≤ untuk aluminium.

➢ COP78 - Pengalir neutral hendaklah berasingan apabila digunakan.
➢ COP79 - Perlindungan untuk fire fighting adalah penting (contohnya pumpsets

melawan kebakaran ) boleh diketepikan. Peranti perlindungan arus lebih jika
disediakan , boleh mengadakan peruntukan penggera sahaja.
➢ COP82 - Penyeliaan kerja-kerja pemasangan fasa LV hendaklah di bawah
tanggungjawab langsung Pendawai (fasa tunggal atau sekatan 3- fasa). Borang
perakuan penyiapan kerja di bawah Borang G.
➢ COP83 - Penyeliaan kerja-kerja LV pemasangan 3 fasa hendaklah di bawah
tanggungjawab langsung Pendawai ( sekatan 3- fasa). Yang Pendawai dikehendaki
mengesahkan siap di bawah Borang G.
➢ COP 84 - Ujian untuk pemasangan fasa hendaklah melalui Pendawai ( fasa tunggal
atau sekatan 3- fasa) di bawah Borang H.
➢ COP 85 - Ujian untuk pemasangan 3 fasa hendaklah melalui Pendawai ( sekatan
3fasa) di bawah Borang H.

ID UNIT KOMPETENSI / NIT ID EE-320-3:2012-CO3/P(1/6) Muka 207 /34
➢-

➢ COP86 - Pemasangan di lebih tinggi daripada voltan rendah hendaklah diuji oleh
Jurutera Perkhidmatan Elektrik di bawah Borang H.

COP87 Elektrik TIDAK AKAN DISAMBUNG sehingga Borang G & H dikemukakan

oleh pemilik atau pengendali bangunan.
➢ COP88 - Ukuran Penebat hendaklah dijalankan pada pemasangan LV menggunakan

voltan AT. Di mana 500Vdc digunakan , rintangan penebatan itu hendaklah lebih

daripada 1Mega Ohm
➢ COP91 - Setelah selesai pemasangan hendaklah disediakan rajah skematik dan

dipamirkan. Rajah hendaklah diendorskan oleh pereka bentuk jurutera elektrik

profesional.

Nota: Borang G dan H di bawah COP 82-85 dan elektrik sambungan di bawah COP87
hendaklah diserahkan kepada pihak berkuasa bekalan untuk penyambungan bekalan.

1.6.5 Electrical Installation Of Buildings – Code Of Practice (Cop)

1.6.6 Berdasarkan Arahan Terbaru Oleh Badan Pengawalseliaan

ALAT TAMBAH STANDARD

Ros Siling BS 476

Pemegang Lampu BS 5042

Soket Alur Keluar BS 1363

Palam berfius dan soket alur keluar 2 kutub dan berbumi (a.u) BS 1363 & BS 1362

Palam berfius atau tidak dan soket alur keluar 2 kutub dan BS 546 & BS 646
berbumi (a.u)

Palam berfius atau tidak dan soket alur keluar berpelindung 2 BS 196
kutub dengan sentuhan bumi

Palam dan soket alur keluar jenis yang terdapat di panggung BS 5550
wayang
BS 4343
Palam dan soket alur keluar jenis perusahaan BS 196, BS 1778 &
Penyambung dan pengganding kabel
BS 4343

1.7 Occupational Safety & Health Act 514 (OSHA) 1994
1.7.1 Mempunyai limabelas (15) bahagian

1. Permulaan (preliminary);
2. Perlantikan pegawai (appointment of officers);
3. Majlis negara bagi keselamatan &kesihatan (national council for osh);
4. Kewajipan am majikan & orang yang bekerja sendiri (general duties of
employers and self-employed persons
5. Kewajipan am perekabentuk, pengilang & pembekal (general duties of
designers, manufacturers and suppliers);
6. Kewajipan am pekerja (general duties of employees);
7. Organisasi keselamatan & kesihatan (safety and health organizations)
8. Pemberitahuan mengenai kemalangan, kejadian; berbahaya, keracunan
pekerjaan & penyakit pekerjaan & siasatan (notification of accidents, dangerous
occurrence, occupational poisoning and occupational diseases and inquiry);
9. Larangan terhadap penggunaan loji atau bahan (prohibition against use of plant
or substance);
10. Tataamalan industri (industry codes of practice);
11. Penguatkuasaan & penyiasatan (enforcement and investigation);
12. Liabiliti bagi kesalahan (liability for offences);
13. Rayuan (appeals);
14. Peraturan-peraturan (regulations);
15. Pelbagai (miscellaneous).
1.8 Keperluan Kebenaran Untuk Mengakses Tapak
1.8.1 Green card

i. Apakah yang dimaksudkan dengan program kad hijau?

Program Kad Hijau ialah program keselamatan yang mewajibkan semua personel binaan menjalani
’Kursus Induksi Keselamatan Dan Kesihatan Untuk Pekerja Binaan’ selama sehari. Peserta kursus
akan didaftarkan dengan CIDB dan diberikan Kad Hijau. Disamping itu peserta juga akan dibekalkan
buku panduan keselamatan serta perlindungan Takaful secara percuma.

ii. Apakah Kad Hijau?

Kad hijau adalah kad yang dikeluarkan oleh CIDB bagi mendaftarkan semua pekerja yang terlibat di
tapak binaan. Tanpa kad hijau mereka tidak dibenarkan memasuki tapak binaan. Melalui kad ini
seseorang personel itu dapat dikenalpasti bidang kerja serta tahap kemahiran yang dimilikinya. iii.
Apakah syarat-syarat yang diperlukan untuk memohon Kad Hijau?

1. Terdiri dari individu yang bekerja di tapak binaan

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 209/ 283

2. Mempunyai dokumen pengenalan diri yang sah.

3. Berumur tidak kurang dari 16 tahun iv. Bagaimanakah cara untuk

mendapatkan Kad Hijau?

• Pemohon mestilah mengisi ’Borang UPP1’ dengan lengkap dan lampirkan
dokumen sokongan serta bayaran yang diperlukan. Borang boleh dicetak melalui
laman web CIDB Malaysia. Hantar permohonan ke pejabat CIDB terdekat.
• Pihak CIDB seterusnya akan mengatur ’Kursus Induksi Keselamatan dan
Kesihatan bagi Personel Binaan’ selama satu hari untuk setiap pemohon. Kad Hijau
akan diserahkan selepas pemohon menghadiri kursus ini.

v. Bagaimanakah cara untuk memperbaharui Kad Hijau?

• Pembaharuan kad hijau boleh dibuat secara datang sendiri ke pejabat CIDB
terdekat atau melalui pos. Pemohon perlu mengisi Borang UPP1 dan lampirkan
gambar, salinan kad pengenalan/pasport dan permit serta bayaran yang diperlukan.
• Bagi permohon yang berurusan di kaunter, kad baru akan diproses terus
semasa pemohon berurusan dikaunter. Permohonan yang dibuat oleh wakil akan
diproses terus hanya jika jumlah permohonan yang dikemukakan kurang dari lima.
• Jika pemohon memilih untuk berurusan melalui pos, bayaran hendaklah dibuat
melalui wang pos/bank draf/cek bank atas nama ’Lembaga Pembangunan Industri
Pembinaan Malaysia’. CIDB akan menghantar kad baru melalui pos.

vi. Bagaimanakah caranya untuk mendapatkan Kad Hijau baru bagi menggantikan kad
yang telah hilang?

* Jika Kad Hijau yang hilang masih sah laku, anda boleh mendapatkan kad gantian dengan
mengemukakan kepada CIDB perkara-perkara berikut:

• Gambar berwarna terbaru berukuran gambar kad pengenalan
• Salinan kad pengenalan/salinan paspot dan permit kerja
• Bayaran denda RM 20.00

* Jika Kad Hijau yang hilang telah tamat tempoh sahlaku, prosedur untuk mendapatkan kad adalah
sama seperti prosedur membuat pembaharuan.

1.8.3 Safety Passport
Keanggotaan NIOSH bertujuan untuk membangunkan sekelompok Ahli yang komited, profesional,
berpengetahuan dan mahir dalam bidang Keselamatan, Kesihatan dan Alam Sekitar Pekerjaan.
Ini termasuk :

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 210/ 283

i. Profesional yang terlibat dalam reka bentuk, pengurusan dan pembuatan peralatan OSH. ii.
Pengamal OSH. iii. Badan-badan korporat termasuk industri kecil dan sederhana.
iv. Ahli akademik yang terlibat dalam bidang keselamatan, kesihatan dan alam sekitar.
Keahlian Individu Individu persendirian yang merupakan warganegara Malaysia dan terlibat dalam
persekitaran kerja keselamatan dan kesihatan. Keanggotaan Perbadanan Syarikat yang
diperbadankan di bawah Akta Syarikat 1965 atau organisasi yang ditubuhkan di bawah Akta
Pertubuhan 1966.

Bagaimana?
i. Anda perlu mengenal pasti nama dan tarikh kursus yang anda ingin ambil. Anda boleh merujuk
kepada Kalendar Kursus kami. ii. Bagi syarikat yang menyumbang kepada HRDF, kalendar itu
akan memberitahu anda skim untuk kursus yang berkaitan.

iii. Muat turun, cetak dan lengkapkan Borang Pendaftaran Kursus. Sila ambil
perhatian bahawa anda dikehendaki menyatakan pengaturan pembayaran
anda. Iaitu Syarikat-Tuntutan, Tuntutan Sendiri dan / atau tuntutan HRDF

(jika berkaitan).
iv. Faks permohonan anda ke +603 8926 3900 atau e-mel kepada Jabatan

Latihan kami.
v. Pemohon hendaklah dikemukakan sekurang-kurangnya SATU (1) BULAN
sebelum tarikh kursus yang berkaitan. Surat tawaran akan dikeluarkan kepada
anda / syarikat anda dua (2) minggu sebelum tarikh kursus jadual dan
pengesahan anda diperlukan satu minggu sebelum permulaannya.
vi. Bayaran hendaklah dibuat semasa pengesahan kursus. Tindakan akan diambil
jika pembayaran penuh tidak diterima pada akhir kursus. vii. Untuk pertanyaan
lanjut, anda boleh e-mel: latihan [niosh.com.my]

Apakah Keperluan Yang Diperlukan Untuk Mengikuti Kursus Latihan NIOSH
1. Program Kesedaran OSH

Kursus ini terbuka kepada semua dan tiada keperluan atau kelayakan diperlukan. Anda hanya
perlu melengkapkan borang permohonan latihan kami dan ikuti prosedur.

2. Program Kecekapan / Cetificate
Program Sijil Pegawai Keselamatan dan Kesihatan:

•Lulus minimum SPM (Gred 3).
Program Sijil Doktor Kesihatan Pekerjaan:

•Pemohon perlu menjadi pengamal perubatan yang berdaftar dengan Majlis
Perubatan Malaysia. Sila lampirkan surat pendaftaran MMC dengan borang
permohonan latihan.
Program Sijil Jururawat Kesihatan Pekerjaan:

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 211/ 283

•Pemohon perlu menjadi jururawat berdaftar dengan Lembaga Jururawat
Malaysia. Sila lampirkan Surat Pendaftaran Lembaga Kejururawatan dengan
borang permohonan latihan.
Juruteknik Kebersihan 1 & 2 Program Sijil:
•SPM minimum dengan kredit Matematik dan Sains.
•Keperluan lain boleh didapati dalam Garis Panduan atau Pendaftaran
Penilai, Juruteknik Kebersihan dan Dokter Helath Pekerjaan atau anda boleh
merujuk terus kepada Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan
(JKKP).
Program Sijil Penaksiran Risiko Kesihatan Kimia:
•Pass STPM, dengan kredit dalam Kimia di peringkat SPM.
•Keperluan lain boleh didapati dalam Garis Panduan atau Pendaftaran
Penilai, Juruteknik Kebersihan dan Dokter Helath Pekerjaan atau anda boleh
merujuk terus kepada Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan
(JKKP).
Kursus Perancah Asas (Frame / Tubular):
•Minimum enam (6) tahun pengalaman dalam bidang yang berkaitan.
Boleh membaca dan menulis.
3. Program Pengajar

Keperluan ini berbeza mengikut kursus.
Adakah Saya Layak Menjadi Fasilitator / Jurulatih NIOSH.

- Mempunyai Ijazah Sarjana Muda dalam Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan dan
minimum 5 (lima) tahun pengalaman bekerja dalam bidang berkaitan, atau

- Mempunyai Ijazah Sarjana Muda Sains Kejuruteraan, Kimia, Perubatan, Kesihatan atau
Alam Sekitar dan sekurang-kurangnya lima (5) tahun pengalaman bekerja dalam bidang
berkaitan, atau

- Memiliki sekurang-kurangnya (10) tahun pengalaman bekerja dalam Keselamatan dan
Kesihatan Pekerjaan atau kawasan berkaitan. dan / atau

- Mempunyai sebarang Sijil Kecekapan yang diiktiraf oleh Kerajaan Malaysia.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 212/ 283
SOALAN/QUESTION :

1. Nyatakan empat kerosakan yang sering berlaku di dalam pemasangan domestik tiga fasa

2. Nyatakan maksud ‘litar pintas’ dan terang sebab kerosakan , kaedah mengesan serta
penyelesaiannya.

3. Nyatakan maksud ‘litar bocor ke bumi ’ dan terang sebab kerosakan , kaedah mengesan serta
penyelesaiannya

4. Nyatakan maksud ‘litar buka’ dan terang sebab kerosakan , kaedah mengesan serta
penyelesaiannya

5. Nyatakan maksud ‘kerosakan alat perlindungan’ dan terang sebab kerosakan , kaedah
mengesan serta penyelesaiannya

RUJUKAN/REFERENCE :

1. PEMASANGAN DAN PENYENGGARAAN ELEKTRIK
ISRIHERWAN SENAIN
TAHUN 2012

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 213/ 283

KEMENTERIAN BAHAGIAN PENDIDIKAN DAN LATIHAN
PENDIDIKAN TEKNIKAL VOKASIONAL,
MALAYSIA
KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA,
ARAS 5&6, BLOK E14, PARCEL E,

PUSAT PENTADBIRAN KERAJAAN
PERSEKUTUAN,

62604 PUTRAJAYA

KOD DAN NAMA KERTASPENERANGAN2
PROGRAM / PROGRAM’S
CODE & NAME EE-320-3:2012
THREE PHASE ELECTRICAL INSTALLATION & MAINTENANCE

TAHAP / LEVEL LEVEL 3

NO DAN TAJUK UNIT EE-320-3:2012-C 03 THREE PHASE WIRING MAINTENANCE
KOMPETENSI /
COMPETENCY UNIT NO. 1. IDENTIFY SINGLE PHASE WIRING MAINTENANCE
AND TITLE REQUIREMENT
NO. DAN PERNYATAAN 2. IDENTIFY SINGLE PHASE WIRING TOOL, EQUIPMENT
AKTIVITI KERJA / WORK AND MATERIAL
ACTIVITIES NO. AND
STATEMENT

3. CARRY OUT ELECTRICAL WIRING INSPECTION

4. CARRY OUT ELECTRICAL WIRING MAINTENANCE

5. INSPECT ELECTRICAL WIRING FUNCTIONALIT

6. RECORD WIRING SYSTEM MAINTENANCE
ACTIVITIES

EE-320-3:2012-C03/P(2/6) Muka Surat / Page : 1
Drp / of : 24
NO. KOD / CODE NO.

TAJUK/TITLE :
MENGENALPASTI PERALATAN DAN BAHAN PENDAWAIAN TIGA FASA

TUJUAN/PURPOSE :
Kertas penerangan ini bertujuan menerangkan keperluan pendawaian tiga fasa dari segi peralatan
dan bahan pendawaian mengikut spesifikasi dan prosedur untuk membantu melaksanakan kerjakerja
pemasangan pendawaian elektrik supaya kerja dapat dilaksanakan dengan sempurna, cepat dan
mematuhi standard kerja yang dikehendaki .
PENERANGAN:

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 214/ 283

2.0 Alatan Dan Kelengkapan Pendawaian

Senarai Peralatan tangan mengikut kategori kumpulan sepertI

memotong,melelas,mengukur,menanda dan lain-lain.

Kerja-kerja pendawaian elektrik memerlukan beberapa alatan tangan khas disamping
perkakas kerja berkuasa elektrik/bateri.Dengan menggunakan perkakas yang betul dan
sesuai akan membolehkan kita membuat kerja dengan sempurna dan pantas.Di antara
perkakas kerja yang perlu ada pada setiap pendawaian adalah seperti berikut:

❖ Pemutar skru
❖ Playar gabung
❖ Playar pemotong sisi
❖ Pisau kecil
❖ Meter pelbagai(Multimeter)
❖ Tukul pendawai(wiring hammer)
❖ Gergaji besi(Haksaw blade)
❖ Pita pengukur
❖ Beg galas
❖ Gerimit(Gimlet)
❖ Pena ujian(Test pen)
❖ Playar muncung tirus
❖ Penjerut Kabel(Wire Stripper)
Perkakas asas perlu dimiliki oleh seorang Juruelektrik untuk kerja pendawaian.Keyakinan
pengguna terhadap Juruelektrik ketika membuat kerja pendawaian juga bergantung kepada alat
kelengkapan perkakas kerja yang dimilikinya. Berikut adalah perkakas dan keterangan ringkas
mengenai penggunaanya.

Jadual 1: Alatan Tangan

Pemutar Skru Juruelektrik memerlukan sekurang-kurangnya tiga
saiz pemulas skru yang berbeza seperti
kecil,sederhana dan besar.Selain daripada saiz dan
panjang yang berlainan,perlu juga memilih hujung
skru philip dan flat.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 215/ 283
Playar gabung
Playar Lazimnya digunakan untuk memegang alatan
dan membengkok wayar dan juga untuk memegang
nat kecil serta washer.Player tambahan daripada
jenis pemotong sisi dan muncung panjang juga
diperlukan.Pelbagai jenis playar mestilah
mempunyai penebat pada bahagian pemegangnya.

Playar Pemotong Sisi Pemotong Sisi digunakan untuk memotong hujung
wayar dan meratakan hujung kabel pada sesuatu
tamatan.manakal pelucut penebat dari jenis yang
boleh dilaras mengikut saiz kabel berkeupayaan
melucut penebat dengan baik tanpa merosakkan
wayar pengalir.

Membuang penebat juga boleh dilakukan dengan
menggunakan pisau kecil.Segala kerja yang
dilakukan hendaklah dengan berhati-hati supaya
tidak merosakkan bahagian wayar pengalir.

Pisau

Alat ini digunakan untuk mengukur Voltan,Arus dan
juga Rintangan dengan melaraskan julat.

Meter Pelbagai(Multimeter)

Sebaik-baiknya seorang Juruelektrik mempunyai tiga
jenis tukul, jenis clawa yang digunakan untuk kerja
am,jenis pin untuk memasang klip kabel dan jenis
club untuk digunakan dengan pahat

Tukul pendawai(Wiring
Hammer)

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 216/ 283

Pelbagai jenis gergaji digunakan untuk kerja
pendawaian yang berkaitan dengan kayu,logam dan
plastic.bagi melakukan pemotongan sesalur PVC
kecil dan kayu perlu menggunakan gergaji jenis
tenon.Gergaji ini sesuai digunakan untuk memotong
logam dan kabel besar.Untuk memotong skru dan bol
sesuai menggunakan gergaji logam yang kecil
dengan bilah boleh ganti semula.

Gergaji Besi(Hacksaw Blade)

Pita digunakan untuk mengukur penempatan
aksesori dengan tepat.Terdapat pelbagai saiz pita
pengukur.Dalam kerja-kerja pendawaian lazimnya
menggunakan pita bersaiz 12 kaki atau 3 meter.Pita
ini juga digunakan untuk membuat anggaran panjang
kabel bagi sesuatu pendawaian.

Pita Pengukur

Beg Galas • Seseorang juruelektrik melakukan kerja pendawaian

di pelbagai tempat seperti di atas siling,tingkat satu

dan tingkat bawah.Perkakas kerja asas seperti

tukul,playar,pemulas skru lazimnya dalam keadaan

sentiasa digunakan dalam apa jua kerja yang

dilakukan.

• Selain itu bahan keperluan seperti paku,skru dan klip

kabel boleh ditempatkan pada ruang khas di beg
tersebut.Perkakas kerja yang tajam tidak sesuai
disimpan didalam saku baju atau seluar kerana boleh
mendatangkan bahaya.Oleh itu,perkakas kerja
tersebut boleh disimpan pada beg galas pendawaian
seperti yang ditunjukkan pada rajah sebelah.beg ini
boleh digantung pada bahagian hadapan supaya
perkakas mudah diambil apabila diperlukan.Beg
galas kerja ini boleh didapati dari bahan kanvas,kain
tebal atau kulit asli.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 217/ 283

Digunakan untuk membuat lubang permulaan bagi
skru papan (wood screw)mudah dipasang dan
diletak.

Gerimit(Gimlet)

Kegunaannya adalah untuk mengesan kebocoran
arus elektrik atau kabel hidup.Selain itu juga boleh
digunakan untuk kerja ringan seperti mengetat skru
kecil.Pena ujian ini sesuai dan selamat digunakan
untuk mengesan voltan 50v-500v.

Pena Ujian (Test Pen)

Kegunaannya adalah untuk memegang benda yang
kecil,memotong,membentuk dan mencapai sesuatu
di ruang yang sempit dan rumit.

Playar muncung tirus

Kegunaannya adalah untuk membuang penebat
kabel.

Penjerut Kabel(Wire Stripper)

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 218/ 283
2.1 Mesin Elektrik (Power Tools)

Senarai “Power Tools” mengikut kategori kumpulan seperti menebuk, memotong, mencanai
dan lain-lain.

Untuk melaksanakan kerja-kerja pendawaian elektrik sekurang-kurangnya memerlukan
beberapa perkakas kerja berkuasa elektrik/bateri.Dengan menggunakan perkakas yang betul
dan sesuai akan membolehkan kita membuat kerja dengan sempurna dan pantas.Di antara
perkakas kerja berkuasa elektrik yang perlu ada pada setiap pendawai adalah seperti berikut:

❖ Gerudi tangan mudah alih

❖ Pemulas/gerudi mudah alih

❖ Gergaji jig (Jig Saw)

❖ Gerudi impak(Demolition Hammer)

❖ Mesin Pencanai (Grind)

❖ Pemulas skru bateri(cordless drill)

Jadual 2: Mesin Elektrik
Hand Drill

Alat ini digunakan untuk kerja-kerja menebuk
dipermukaan kayu,simen dan logam.Operasi kendalian
menggunakan kuasa elektrik 240V dan juga boleh laras
samada untuk menebuk kayu,simen atau logam.
Peralatan ini amat penting dan luas penggunaannya
serta perlu ada bagi seorang setiap pendawai.

Batery Drill

Alat ini juga sama fungsinya dengan Hand Drill dan tidak
berapa sesuai untuk melakukan penebukan pada
permukaan yang agak keras. Alat gerudi tangan jenis
bateri memberi banyak kemudahan dalam melakukan
tugas-tugas penebukan yang kecil dan operasi kendalian
menggunakan kuasa bateri 12V atau 24V. Peralatan ini
amat penting dan luas penggunaannya serta perlu ada
bagi seorang setiap pendawai.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 219/ 283

Demolition Hammer

Alat ini kebiasaannya untuk menebuk lubang pada
dinding konkrit dan untuk kerja-kerja yang agak besar
permukaan konkrit yang perlu dipecahkan.Alat ini sesuai
untuk kerja-kerja yang melibatkan permukaan konkrit.

Jig Saw

Alat untuk memotong kayu,plywood dan lain-lain benda
yang agak lembut.Tidak sesuai untuk memotong
bendabenda logam.Alat ini banyak juga penggunaannya
dalam kerja-kerja pendawaian elektrik.

Grinder
Alat ini digunakan untuk kerja-kerja permotongan
trunking pvcdan meratakan permukaan logam atau
lainlain benda yang agak keras fizikalnya.

2.2 Jenis Kabel Elektrik Tiga Fasa
2.2.1 Jenis-Jenis Kabel

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 220/ 283
i. XLPE/SCT/PVC 11KV

N DescriptioMn aterial
o.
P se
h Conducto
ar

Conductor Hard Drawn Aluminium Wires

Conducor Semi-conductive Compound
Screen

Insulation Cross-Linked Polyethylene

Insulation
Semi-conductive Compound

Screen

Metallic ScCreoepnper Tape

Binder Polyester Non-Woven Tape

Outer SheaBthlack PVC (ST2) + Ultra Violet
Resistant

Mssenger
e

Bare Stranded Galvanized Steel

Conductor Wire

Rajah 1. 1

Rajah 1. 2

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 221/ 283

ii. PVC/PVC SINGLE CORE PVC INSULATED

Fungsi:

▪ Untuk penyambungan di antara alatubah & Papan Pembahagian Voltan

Rendah. (Low Voltage Distribution Board)

▪ Untuk penyambungan di antara alatubah & Papan Agihan Voltan Rendah.

(Low Voltage Feeder Piller)

▪ Untuk penyambungan di antara alatubah & Papan Suis Utama Pengguna (Main

Switch Board).
▪ Untuk sistem pembahagian pelbagai pengguna.

Penebatan:
▪ Penebatan PVC yang digunakan adalah teguh & boleh tahan panas sehingga 85%

Celsius.

Pengalir:
▪ Pengalir biasanya dibuat dari Aluminium atau Tembaga.

Pemilihan Kabel PVC/PVC

KVA Rating Jenis kabel PVC/PVC yang digunakan

300 KVA dan ke bawah 1 x 300mm² per fasa (Al)

(417 Amp)

300 KVA hingga 500KVA 2 x 300mm² per fasa (Al)

(695 Amp)

500 KVA hingga 750 KVA 2 x 500mm² per fasa (Al)

(1043 Amp)

750 KVA hingga 1000 KVA 2 x 500mm² per fasa (Cu)

(1391 Amp)

1000 KVA hingga 1125 KVA 1.0 x 630mm² per fasa (Cu)

(1565 Amp)

iii. PVC/SWA/PVC Multi cores Pilot Cable

Angka tanda teras (Core Identification):

▪ Teras pengalir adalah diangkakan dengan nombor 1, 2, 3 atau 0, 1, 2, 3 di atas
penebat tiap-tiap teras untuk kabel 3 atau 4 teras.

▪ Pengalir
- 7/029 Kuprum – 2.5mm²

▪ Nombor teras, penandaan dan kegunaan.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 222/ 283

No Teras Penanda Kegunaan
1,2,3,4, Battery charge ke O.C.B.
4

7 1,2,3,4,5,6,7 Tran slays

12 1,2,3,…….,12 Bekalan utama dari
dari
Substation

19 1,2,3,…….,19 Bekalan utama

Substation

iv. Kabel Yang Mempunyai Tekanan Minyak Dan Gas ▪ Digunakan di
2.2.2
darat dan dalam laut.# ▪ Contoh:

o Darat – penghantaran bekalan dari kuala Lumpur ke Syah Alam. o

Laut–penghantaran bekalan dari Seberang Prai Ke Pulau Pinang ▪ Kadar
Voltan adalah HV iaitu 33KV, 66KV, dan 132KV ▪ Jenis yang biasa di

gunakan: o Salut Timah Hitam ( Lead Alloy E ) o Salut Aluminium Ombak.

▪ Selalu berada berhampiran dengan kabel tekanan penggera (Alarm).

Gambarajah Kabel Bawah Tanah:

i. PVC/PVC Single cores

Rajah 1.3 Gambarajah Kabel PVC/PVC
ii. PVC/SWA/PVC Two Cores kabel lampu jalan.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 223/ 283

Rajah 1.4 Gambarajah Kabel PVC/SWA/PVC Two Cores
iii. PVC/SWA/PVC Multi cores Pilot Cable

Rajah 1.5 Gambarajah Kabel PVC/SWA/PVC

2.2.3 Pengenalan Bagi Kord Dan Kabel Boleh Lentur.

Bagi kord dan kabel boleh lentur mestilah dibuat pengenalan pada keseluruhan kabel
mengikut jadual dibawah :

Bilangan teras Fungsi teras kabel Pengenalan warna
1, 2 atau 3 Pengalir fasa Coklat
Biru
Pengalir neutral Hijau kuning
Pengalir perlindungan

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 224/ 283
4 atau 5
Pengalir fasa Coklat atau hitam
Pengalir neutral Biru
Pengalir perlindungan
Hijau dan kuning.

2.3 Jenis Peralatan Dan Aksesori Elektrik
2.3.1 Aksesori Elektrik

Kerja pemasangan dan pendawaian elektrik memerlukan aksesori seperti pemegang lampu, ros
siling, soket keluaran, fius, suis palam, pemutuslitar, kotak agihan pengguna, pemutus litar bocor
ke bumi dan lain-lain sebagai melengkapkan satu sistem pendawaian.

Cuba perhatikan disekeliling anda.Tentu anda telah dapat menyenaraikan beberapa aksesori yang
telah dikenal pasti.Aksesori digunakan mengikut kesesuaian dan keperluannya dipadankan
dengan fungsi kegunaannya.Binaan dan kendalian setiap aksesori tertakluk kepada peraturan
I.E.E dan dalam peraturan ini menekankan kadaran voltan dan arus bagi setiap alat kelengkapan
yang dipasang

Rajah 1.6: Pelbagai Aksesori Pepasangan Elektrik
Jadual 3: Aksesori Elektrik

Pemegang lampu pendaflour dari jenis skru pemasangan tekan masuk
pemasangan bawah dan tekan masuk pemasangan tepi.

Pemegang lampu pendaflour(lamp holder
pendaflour

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 225/ 283
Starter
Lampu Pendaflour memerlukan ‘Starter’ atau disebut suis pemula tiub
pendaflour

- Suis Bara 2 pin berkualiti tinggi
- Kelongsong dibuat dari bahan’polycarbonate’ tahan hentakan
- Dipasang dengan kapasitor penindasan gangguan isyarat radio
- Terdapat juga starter jenis denyut elektronik

Pemegang Starter tiub pendaflour boleh didapati daripada jenis tekan
masuk dan jenis skru.Kedua-duanya mempunyai punca tamatan kabel
jenis tekan

Pemegang Starter (Starter Holder)

Lampu pendaflour jenis compact digunakan kerana

ia boleh menjimatkan tenaga dengan pencahayaan

yang sama dengan lampu biasa berkadaran tinggi

- Boleh menjimatkan tenaga sehingga 80 % dibandingkan

dengan lampu biasa

- Memberi jangka hayat ketahanan sehingga lapan kali ganda
- Disahkan dari ujian gangguan electromagnet
- Boleh diganti terus dengan lampu biasa

Lampu Pendaflour ‘Compact’(PLC lamp)

Merupakan aksesori yang menyediakan bekalan kuasa dari kotak

agihan

Kegunaannya adalah mendapatkan punca bekalan kuasa dengan
menyambungkan kepada alat kelengkapan elektrik mudah alih
seperti televisyen, seterika, peti sejuk, radio, komputer dan lain-lain

Soket alir keluar

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 226/ 283

Palam digunakan untuk menyambungkan kelengkapan elektrik
dengan soket alir keluar melalui kord atau kabel boleh lentur.

Palam/plug

- Kotak ini adalah tempat untuk pengagihan tenaga elektrik
utama kepada litar-litar kecil akhir ataupun ke kotak fius agihan sub.
- Ia mengandungi peralatan perlindungan

seperti suis
utama,pemutus litar bocor ke bumi (RCCB,RCD) dan fius

Kotak Fius Agihan Suis ialah suatu alat mekanikal yang boleh memutus, membawa dan
Suis 1 gang
Suis 2 gang menyambungkan arus litar secara manual dalam keadaan normal.

Terdapat berbagai-bagai jenis suis kutub tunggal yang digunakan

pada masa ini yang berbeza dari segi bentuk,kawalan dan

sebagainya.Di antaranya adalah seperti berikut

i) Suis Sehala ii)
Suis Dua hala iii)
Suis Perantaraan

Suis 3 gang Photo cell merupakan sejenis pengesan cahaya. Ia digunakan
Photo cell untuk menggantikan suis dan bertindak secara automatik apabila
mengesan cahaya

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 227/ 283

Sebagai pengehad arus yang masuk dalam rumah. Ia
jugabertindak sebagai penyambung dan pemutus bekalan dari
pihak pembekal.

Pepotong

Perangkai Neutral

Digunakan oleh pembekal untuk menyukat jumlah tenaga yang
digunakan oleh pengguna.

Meter Kilowatt Jam

Berfungsi sebagai alat menyukat masa

Timer delay relay

Digunakan untuk memegang lampu. Terdapat pelbagai jenis
pemengang lampu untuk lampu yang berlainan seperti:

• Pemengang lampu jenis pangkal kilas
• Pemengang lampu jenis skru Edison
• Pemengang lampu jenis pin

Pemegang lampu

2.3.2 Aksesori Pvc Konduit

Jadual 4: Aksesori PVC Konduit

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 228/ 283
Jenis Aksessori Kegunaannya

Coupler (Pengganding) Mempunyai bebenang di sebelah dalam dan
Long Bend disediakan mengikut saiz-saiz ukuran
conduit.Coupler digunakan untuk menyambung
Elbow(Sesiku) antara dua conduit pada larian

Conduit Boxes Digunakan pada pemasangan conduit yang
Penyambung(aKno)tak ada penukaran hala bersudut
Bush sesendal tepat,selalunya dipasang pada bengkokan
biasa
Penyuai Konduit
Berombak atau reducer Digunakan untuk bengkokanakhir yang
memerlukan sudut dekat

Digunakan di perlu bagi

tempat yang dtaibnupa lebig
membolehkan kabel inspection
ka ditarikitu banyak

ketegangan.Penggunaan conduit box adoaulathlet
banyak

selesa dibandingkan dengan tebend atau berbagai

kerana ruangnya luas.Disamping

penggunaan kotak penyambungan

faedahnya seperti untuk terminasi suis,soket
dan lencongan arah lakroiannduit yang
simpang.Conduit boxes terdapat dalam
hala

Ia digunakan untuk menyambung conduit dengan
trunking atau pada aksessori lain seperti kotak suis.Ia
terdiri kepada dua jenis iaitu sesendal jantan dan
sesendal betina.

Ia digunakan untuk menyambung conduit
dengan trunking atau pada aksessori lain
seperti kotak suis dan sebagainya, tetapi ianya
biasa digunakan pada conduit mudah lentur.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 229/ 283
2.3.3 Jenis-Jenis Penyokong Konduit

Clip(Klip)

Multiple Saddle Saddle and Back Plate
(Pelana Berbilang) (Pelana dan Plet Tapak)

Spacing Saddle Conduit Run Along Girder
(Pelana Penjarak) (Konduit Lalu Sepanjang Gelegar)

Conduit Run Across Girde
(Konduit Lalu Merentasi Gelegar)

2.4 Alat uji elektrik
2.4.1 Jenis-Jenis Alat Uji

i. Mega Insulation Tester (penguji rintangan penebatan)
ii. Earth Tester (penguji rintangan bumi)
iii. Multi Meter – Jangka Ohm, Jangka Volt
iv. RCCB Tester
v. Clamp Meter
vi. Tacho Meter

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 230/ 283

vii. Ring Main Tester
viii. AVO Meter
ix. Loceng Elektrik
x. Test Lamp (lampu penguji)

i. Mega Insulation Tester (Penguji Rintangan Penebatan)
▪ Diguna untuk menguji rintangan penebatan & keterusan.
▪ Alat ini mengeluarkan voltan 500 volt DC ( ujian pemasangan satu fasa)1000 volt DC (ujian
pada pemasangan 3 fasa
▪ Terdapat 2 jenis o Mega Insulation Tester jenis manual
(memerlukan pusingan sebanyak 120 pusingan seminit) o
Mega Insulation Tester jenis bateri.
(digital & analog)
▪ Meggar Insulation Tester - Bateri o Periksa bateri dengan berpandukan kepada lampu LED
o Pastikan selepas menggunakan MIT, alat uji mesti di’OFF’kan
▪ Meggar Insulation Tester - Manual o Pemutar hendaklah hendaklah diputarkan dengan
kelajuan 120 pusingan seminit. o Terminal Line (L) & Earth (E) digunakan untuk sambungan
kabel penguji.

ii. Earth Tester (Jangka Penguji Bumi)

Ia digunakan untuk menguji rintangan elektrod bumi. Ujian ini diperlukan sekiranya nilai
bacaan galangan gelung bumi tinggi daripada yang ditetapkan.

iii. Multi Meter

▪ Ia digunakan untuk menyukat voltan a.c, voltan d.c (Jangka Volt), arus d.c (Jangka Ampere)
& rintangan (Jangka Ohm)

▪ Ia juga digunakan untuk menguji keterusan alat-alat elektrik dan pendawaian elektrik.Ia
mestilah dilaraskan pada kedudukan ohm ( Ω )

▪ Selepas Multimeter digunakan ia mestilah di’OFF’kan @ pada kedudukan voltan a.c, jangan
sesekali pada kedudukan ohm sekiranya Multimeter itu tidak digunakan.

▪ Multimeter boleh digunakan untuk menguji keterusan, ia hendaklah dilaraskan pada
kedudukan ohm.
Contoh :
Ada keterusan : Jarum pada Multimeter akan
bergerak ke kanan meter (bacaan
sifar ‘0’)
Tiada keterusan : Jarum pada Multimeter tidak bergerak
(tetap pada kedudukan infiniti)

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 231/ 283

iv. Rccb Tester
▪ Ia digunakan untuk menguji kepantasan @ keberkesanan pemutus litar bocor kebumi pada
sesuatu pemasangan supaya ia sentiasa boleh berkendali.

v. Clamp Meter
▪ Ia digunakan untuk menguji a.c volt, ohm dan ammeter (voltan, arus & rintangan)

vi. Tacho Meter
▪ Ia digunakan untuk menyukat kelajuan motor elektrik berputar dalam masa satu minit. vii.

Ring Main Tester

▪ Ia digunakan untuk menguji kekutuban soket keluaran bagi pengalir fasa,neutral dan earth.
▪ Kendalian :

- kekutuban betul- pengalir fasa dan
neutral terbalik
- Tiada neutral- tiada
bumi

- Pengalir fasa dan- tiada bekalan bumi terbalik

viii. Avo Meter
▪ Ia digunakan untuk menguji atau menyukat Arus,Voltan dan Rintangan
▪ Ia boleh sebagai Jangka Volt, Jangka Ampere dan Jangka Ohm xi. Loceng

Elektrik : Berbunyi
▪ Ia digunakan untuk menguji keterusan o Ada keterusan

o Tiada keterusan : Tiada berbunyi
▪ Ia digunakan dalam keadaan litar mati sahaja

xii. Lampu Penguji
▪ Ia digunakan untuk menguji keterusan dalam litar hidup
o Ada keterusan : Lampu menyala o Tiada keterusan :
Lampu tidak menyala

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 232/ 283

2.5 Keperluan kalibrasi untuk peralatan ujian elektrik

Kalibarasi (Penentukuran) adalah proses membandingkan dan membetulkan keluaran sesuatu
instrumen dengan nilai piawai. Kalibarasi (Penentukuran) juga suatu proses pembandingan
antara nilai keluaran peralatan yang hendak diuji dengan peralatan yang telah diketahui
ketepatannya menggunakan nilai masukan yang sama dibekalkan kepada keduadua peralatan
tersebut . Prosedur ini dilakukan untuk julat masukan yang mencakupi semua julat ukuran yang
boleh diukur oleh peralatan terbabit.

2.5.1 Kepentingan Kalibrasi

Antara kepentingan kalibrasi adalah :-

i. Menjamin mutu, dalam pengertian setiap produk memerlukan bukti bahwa hasil

ukur telah mampu telusur (traceable) pada standard kebangsaan mahu pun

antarabangsa.

ii. Tidak terdapat cacat/kesalahan hasil pengukuran. iii. Menjamin

Kepentingan Keselamatan Manusia. iv. Menjamin Keadaan alat

pengukuran tetap terjaga sesuai spesifikasinya.

2.5.2 Proses Kalibrasi

Semasa proses penentukuran, peralatan akan diuji dengan mengulangi proses perbandingan
untuk semua julat yang boleh diukurnya. Apa yang paling penting ialah sekiranya berlaku kerosakan
kepada sesebuah peralatan yang sedang digunakan untuk kerja-kerja pengukuran, peralatan piawai
ini sama sekali tidak boleh dijadikan sebagai peralatan pengganti.Peralatan yang dikhaskan untuk kerja
penentukuran perlu diasingkan daripada peralatan yang lain.Penentuan frekuensi penentukuran
bergantung kepada beberapa faktor.

Jika peralatan diperlukan untuk mengukur kuantiti tertentu yang mempunyai ketepatan
±2%,maka pengurangan pelaksanaan tertentu boleh dibenarkan sekiranya ketepatan ketika
pengulangan tetukur ialah ±1%.Apa yang penting ialah bentuk pengurangan pelaksanaan mestilah
dapat dinyatakan dengan jelas.Pengulangan penentukuran boleh dilakukan sebelum ketepatan
peralatan menjadi semakin kurang dibahagikan dengan had penggunaannya. Tindakan yang sesuai
hendaklah dikenalpasti bagi memastikan langkah-langkah yang perlu diambil apabila terdapat
peralatan yang terkeluar dari daripada spesifikasi yang sebenar. Contohnye jika masukan yang sama
diberikan dan didapati keluaranya berbeza daripada tentukuran peralatan, tindakan yang perlu diambil
bergantung kepada jumlah perbezaan dan jenis peralatan yang tertelibat. Dalam kebanyakan kes,
perbezaan yang sedikit boleh diperbetulkan dengan membuat sedikit pengubahsuaian pada peralatan.

Frekuansi tentukuran dan juga proses penetukuran yang dijalankan perlu dikaji dari masa
kesemasa agar kualitinya dapat dipertingkatkan.Perkara yang utama yamg perlu diperiksa rapi semasa
pengulangan penentukuran ini ialah samaada jarak masa penentukuran tersebut masih bersesuaian.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 233/ 283

Catatan sejarah penentukuran sesebuah peralatan akan menjadi rujukan utama apabila pengulangan
penentukuran dibuat.Sejarah ini membolehkan seseorang mengetahui jika peralatan tersebut terkeluar
dari tentukuran sebenar dalam jangkamasa yang begitu cepat, sama ada disebabkan oleh faktor usia
peralatan ataupun perubahan operasi persekitaran.Keadaan atau cara pengguanaan peralatan juga
mungkin berubah mengikut keadaan.Setiap syarikat adalah perlu memilih satu bahagian atau badan
tentukur yang berkemampuan untuk menentukur peralatan berdasarkan stadard/piawai nasional dan
antarabangsa. Kegagalan berbuat demikian, membolehkan produk yang dihasilkan tidak berkualiti dan
tidak mengikut standard. Ia berfungsi menyenaraikan sejumlah besar peralatan yang hendak dilakukan
penentukuran, merangkumi sebuah syarikat yang besar.

2.5.3 Jenis-Jenis Ralat

Ralat ditakrifkan sebagai perbezaan antara bacaan yang diberikan oleh instrumen/meter
dibandingkan dengan nilai sebenar parameter yang diukur. Ralat terjadi akibat daripada
beberapasebab dan boleh dikategorikan kepada 3 iaitu ralat pengguna (ralat kasar), ralat sistematik
danralat rawak.

a) Ralat Kasar/Pengguna
Ralat kasar biasanya disebabkan oleh manusia/pengguna sendiri kerana kesilapan memilih
instrumen yang tidak sesuai, salah mengambil bacaan, salah mengendalikan instrumen,
terlupa set zero, kesan beban dilupakan dll. Ralat ini boleh dikurangkan dan dihapuskan
dengan memberi perhatian yang sepenuhnya semasa membuat pemilihan instrumen
pengukuran, semasa membuat pengukuran dan kiraan. Berjaga-jaga dengan had keupayaan
instrumen, ambil bacaan sekurang-kurangnya 3 kali untuk mengelakkan ralat kasar, membaca
manual instrumen, baca penunjuk dengan tepat, tiada zero offset dan ralat parallax.2.

b) Ralat Sistematik
Ralat sistematik akan berulang jika beberapa pengukuran dilakukan dalam keadaan dan
menggunakan instrumen yang sama. Ralat sistematik boleh disebabkan oleh 2 punca utama
iaitu :
a. ralat instrumen
b. ralat sekitaran.

c) Ralat Instrument

Ralat instrument terjadi akibat ketidak sempurnaan instrumen itu sendiri seperti kesan dari
geseran penunjuk, komponen tidak linear, ralat tentukuran alat, alat rosak. Ralat boleh
ditentukan dengan membandingkan bacaan yang diberikan dengan nilai piawai dan boleh
tentukan samada ralat adalah tetap atau berkadaran. Ralat instrumen boleh dikurangkan
dengan melakukan penentukuran alat, dapatkan faktor pembetulan daripada ralat yang
didapati, lakukan lebih dari satu cara pengukuran. Seelok-eloknya selalu lakukan pemeriksaan
alatan untuk memastikan bacaan adalah tepat seperti yangdikehendaki.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 234/ 283

d) Ralat Sekitaran

Ralat sekitaran adalah akibat dari pengaruh keadaan sekitaran seperti suhu, kelembapan,
medan magnet, elektrik/elektrostatik. Untuk mengelakkan berlakunya ralat jenis ini lakukan
eksperimen/tempatkan instrumen pada suhu/kelembapan sekitaran yang dibenarkan,
hindarkan dari kesan medan magnet dll. Seeloknya gunakan instrumen yang tahan terhadap
perubahan keadaan sekitaran/tahan lasak.

e) Ralat Rawak

Ralat yang selain dari ralat kasar/pengguna dan sistematik yang telah dipertimbangkan dalam
pengukuran. Ralat rawak boleh dikenalpasti jika bacaan berubah dengan tidak
menentu,walaupun pengukuran dilakukan berulangkali. Ralat jenis ini tidak diketahui puncanya
dan selalunya kurang diambil kira melainkan pengukuran memerlukan kejituan yang tinggi.
Analisis secara statistik terhadap data yang diperolehi boleh dilakukan untuk melihat ketepatan
pengukuran, dengan mendapatkan min dan sisihan piawainya.

SOALAN :
1. Mengapakah peralatan penting dalam kerja - kerja pendawaian eletrik
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
____________________________________________

2. Bagaimanakah menjaga peralatan supaya ia tidak mudah rosak
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
____________________________________________

3. Berikan 2 keburukan jika pengguna menggunakan peralatan yang sudah rosak
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
____________________________________________

RUJUKAN :

1. Teori Pemasangan Elektrik oleh T. G Francis
2. ISRIHERWAN BIN SENAIN oleh Pemasangan Dan Penyelenggaraan

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 235/ 283

KEMENTERIAN BAHAGIAN PENDIDIKAN DAN LATIHAN
PENDIDIKAN TEKNIKAL VOKASIONAL,
MALAYSIA
KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA,
ARAS 5&6, BLOK E14, PARCEL E,

PUSAT PENTADBIRAN KERAJAAN
PERSEKUTUAN,

62604 PUTRAJAYA

KERTASPENERANGAN3

KOD DAN NAMA EE-320-3:2012
PROGRAM / PROGRAM’S THREE PHASE ELECTRICAL INSTALLATION & MAINTENANCE

CODE & NAME

TAHAP / LEVEL LEVEL 3
EE-320-3:2012-C 03 THREE PHASE WIRING MAINTENANCE
NO DAN TAJUK UNIT
KOMPETENSI /
COMPETENCY UNIT NO.
AND TITLE

1. IDENTIFY SINGLE PHASE WIRING MAINTENANCE

REQUIREMENT

NO. DAN PERNYATAAN 2. IDENTIFY SINGLE PHASE WIRING TOOL, EQUIPMENT
AKTIVITI KERJA / WORK
ACTIVITIES NO. AND AND MATERIAL
STATEMENT
3. CARRY OUT ELECTRICAL WIRING INSPECTION

4. CARRY OUT ELECTRICAL WIRING MAINTENANCE

5. INSPECT ELECTRICAL WIRING FUNCTIONALIT

6. RECORD WIRING SYSTEM MAINTENANCE
ACTIVITIES

NO. KOD / CODE NO. EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / Page : 1
Drp / of : 10

TAJUK/TITLE : MENJALANKAN PEMERIKSAAN PENDAWAIAN ELEKTRIK

TUJUAN :

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 236/ 283

Kertas penerangan ini menerangkan bagaimana untuk mengenalpastikerosakan,
membaca skematik diagram, mengesan dan menjalankan pemeriksaan pendawaian elektrik
mengikut prosedur serta cara-cara untuk menguji dan mengesahkannya.

PENERANGAN :

Tujuan utama pengujian dan pemeriksaan dijalankan adalah untuk memastikan bahawa
sesuatu pepasangan dilaksanakan dengan sempurna dan selamat , selaras dengan kehendak
undang-undang dan peraturan pemasangan elektrik. Undang-undang dan peraturan tersebut
antara lain :

i. Electricity Regulations.

ii. Electricity (Board Supplies) Rules. iii. Electricity
Ordinance. iv. Safety Regulations.
v. IEE Regulations for electrical installations. vi.
Akta Bekalan Elektrik.

Sesuatu pepasangan pada umumnya akan mengalami kerosakan. Kerosakan yang biasa
berlaku pada pepasangan elektrik seperti :

i. Litar pintas.

ii. Arus bocor ke bumi. iii. Peralatan tidak
berfungsi.

Mengikut peraturan, pemeriksaan dan pengujian hendaklah dibuat terhadap
pepasanganpepasangan berikut :

i. Pepasangan baru elektrik.

ii. Pepasangan sedia ada untuk tujuan tambahan atau ubahsuaian.

iii. Pepasangan sedia ada secara berkala mengikut

perencanaan bagi tujuan penyelenggaraan.

iv. Tambahan pepasangan, khususnya tambahan besar.

v. Ujian di atas permintaan pengguna. Ini biasanya apabila berlaku kerosakan
terhadap pepasangan.
vi. Ujian untuk proses kemasukan bekalan oleh TNB.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 237/ 283

3.0 MENTERJEMAHKAN GAMBARAJAH SKEMATIK PENDAWAIAN TIGA FASA

1

1

2
3
4
5

6

27

8
9

10

12 3 4 5 67

Seseorang perlu kenalpasti fungsi peranti perlindungan litar. Secara umumnya fungsi
peranti adalah seperti berikut :

1. Cut out dan neutral link
Saiz fius 60A dapat ditentukan. Pemasangan dibuat oleh pihak pembekal (TNB).
2. Meter Tenaga (Kwh meter)
Meter tenaga dipasang oleh pihak pembekal (TNB).
3. Suis utama (Main switch)
Kadaran saiz fius yang digunakan ditentukan dari beban yang tersambung.
4. ELCB@RCCB
Fungsinya memberi perlindungan arus bocor ke bumi.

• ELCB@RCCB 1 : Melindungi litar kecil akhir bagi litar alat tetap.

Penentuan saiz ELCB@RCCB bergantung pada jumlah beban tersambung.
Sensitiviti 100mA – litar alat tetap.
• ELCB@RCCB 2 : Melindungi litar kecil akhir bagi litar kuasa.
Sensitiviti 30mA – Litar radas tangan.
5. MCB (Pemutus Litar Kenit)
Fungsinya mengawal arus lebih.
Ditentukan bergantung kepada jumlah beban tersambung.
6. Saiz kabel bagi litar kecil akhir
Ditentukan dari jumlah arus beban yang digunakan setelah faktor kepelbagaian.
7. Bilangan litar kecil akhir
Rujukan bagi mengetahui berapa jumlah kuasa atau arus yang digunakan dalam pepasangan.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 238/ 283

3.1 PERATURAN MENJALANKAN PEMERIKSAAN

i. Mengikut Peraturan 12 (1) dan (2), Peraturan-peraturan Elektrik 1994 menyatakan
bahawa setiap pendawaian dalam sesuatu pepasangan perlu sedia oleh Pendawaian
dengan sekatan Fasa Tunggal atau Sekatan Tiga Fasa. Setelah siap, pendawaian
berkenaan hendaklah memperakukan mengesahkan suatu Perakuan Penyeliaan dan
Penyiapan.

ii. Mengikut Peraturan 13 (1) dan (2), Peraturan-peraturan Elektrik 1994 menyatakan
pepasangan itu hendaklah diuji oleh Pendawai dengan Sekatan Satu Fasa atau oleh
Pendawai dengan Sekatan Tiga Fasa yang diberikuasa untuk menguji mana-mana
pepasangan, dan yang hendaklah mengesahkan Perakuan Ujian bagi pepasangan itu.
iii. Mengikut Peraturan 14 (1) Peraturan-peraturan Elektrik 1994 menyatakan Perakuan
Penyeliaan dan Penyiapan dan Perakuan Ujian dalam peraturan 12 dan 13 hendaklah
masing-masing dalam Borang G dan H yang ditetapkan dalam Jadual Pertama.

3.2 PROSEDUR MENJALANKAN PEMERIKSAAN

i. Uji dengan ujian litar mati.

ii. Uji pepasangan. Ikut prosedur di atas.

• Ujian keterusan.
• Ujian penebatan.
iii. Ujian yang dilakukan bergantung kepada kerosakan yang berlaku. iv. Uji dengan ujian litar
hidup.
v. Uji bahagian yang telah dibaik pulih. vi.
Masukkan segala data baikpulih di dalam log book.

3.3 MENGESAN DAN MEMBAIKI KEROSAKAN

Di dalam mengenalpasti kerosakan yang berlaku seseorang pendawai itu hendaklah
mengetahui kaedah melakukan ujian. Kaedah menggunakan peralatan untuk menguji adalah
kemahiran asas yangsepatutnya ada pada seseorang pendawai.

Pemeriksaan penglihatan adalah dicadangkan dilakukan terlebih dahulu sebelum diadakan
sebarang ujian. Pemeriksaan penglihatan adalah pemeriksaan dengan cara melihat untuk tujuan
antara lain seperti berikut:

i. Untuk memastikan alat-alat elektrik ysng dipasang adalah mengikut British
Standard (BS), Malaysian Standard (MS), Suruhanjaya Tenaga (ST), IEE dan SIRIM.
Sekiranya alat tersebut tidak ada sebarang tanda kelulusan, pihak pemborong
hendaklah diminta supaya mengemukakn surat kelulusan berkenaan.
ii. Untuk memastikan keseluruhan pepasangan dijalankan mengikut peraturan IEE
dan lain- lain peraturan seperti dalam perkara di atas.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 239/ 283

iii. Untuk memastikan bahawa tidak ada kerosakan zahir pada alat-alat
pemasangan atau yang disambung kepadanya
3.3.1 Litar Pintas

Litar pintas bermaksud persentuhan tanpa melalui beban pada litar yang mengalirkan arus
elektrik. Bagi pemasangan satu fasa, litar pintas ialah pencantuman di antara pengalir fasa
dengan pengalir neutral

Bagi kerosakan jenis ini dapat dikenalpasti apabila dilaporkan oleh pihak pengguna melalui
MCB atau fius yang sering terpelantik atau putus apabila litar tersebut digunakan. Begitu juga
apabila kerosakan itu berlaku pada papan suis utama(PSU), maka fius utama akan didapati
sering terputus bekalan apabila di ‘ON’ kan.

Di antara penyebabnya ialah : i.
Penebat kabel terkoyak.
ii. Penebat kabel cair.

iii. Benda asing seperti cicak , tikus , air dan kepingan logam yang menyentuh
pengalir elektrik.
iv. Kerosakan alat perkakas dan aksesori elektrik seperti pemisah terminal motor
elektrik yang pecah pemisahnya, soket yang pecah menyebabkan persentuhan antara
pengalir elektrik dan sebagainya.

A. Kaedah Mengesan Kerosakan

Di antara kaedah mengesan kerosakan adalah seperti berikut :
i. Matikan bekalan elektrik pada suis utama untuk menggelakkan berlakunya
renjatan semasa kerja-kerja mengesan kerosakan dilakukan.
ii. ‘OFF’kan PBLK dan semua MCB yang mengawal litar kecil akhir.

iii. Sekiranya suis utama, PBLK dan semua MCB tidak dapat di’OFF’kan kerana
bekalan sedang digunakan, penguji hanya perlu ‘OFF’ kan MCB untuk litar yang rosak
sahaja dan mesti berhati-hati semasa melakukan kerja mengesan kerosakan.
Gunakan pakaian dan peralatan tangan keselamatan yang disyorkan.
iv. Gunakan alat uji rintangan penebat( Insulation Resistor Tester ) untuk mengesan
kerosakan litar pintas ini.
v. Terlebih dahulu asingkan beban seperti lampu , perkakas elektrik dari litar
sebelum diuji. (sekiranya sukar ditanggalkan beban-beban tersebut suisnya perlu
di’OFF’kan ). Ini adalah untuk menggelakkan daripada salah mendapat keputusan ujian
dan mungkin merosakkan alat-alat elektrik disebabkan voltan dari alat uji tersebut.
vi. Lakukan ujian pada setiap litar satu demi satu di antara pengalir-pengalirnya (
fasa dengan fasa dan neutral ).
vii. Sekiranya bacaan alat uji menunjukkan kurang daripada 0.5 megaohm, maka
litar tersebut telah berlaku litar pintas.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 240/ 283

viii. Teruskan mengesan litar-litar lain kerana mungkin terdapat litar lain yang rosak.

ix. Tumpukan ujian pada satu demi satu litar yang lebih dari satu litar yang rosak
sehingga punca kerosakan dapat dikenalpasti.
B. Penyelesaian

Setelah dikenalpasti litar yang rosak dan punca kerosakannya maka baiki atau tukar
baru pemasangan pendawaian elektrik yang rosak itu mengikut mana yang sesuai.

Kerosakan seperti kabel terkoyak ( sedikit ), benda asing seperti tikus, cicak, air dan
kepingan logam bersentuhan antara pengalir boleh dibaiki tanpa menukar baru pemasangan
pendawaian itu . Kabel yang terkoyak boleh diatasi dengan dibalut tempat yang koyak
tersebut dengan pita PVC, andainya bahagian yang koyak itu sedikit iaitu memadai dengan
dibalut sahaja. Benda asing seperti tikus, cicak, air dan kepingan logam yang menjadi punca
kerosakan juga boleh diatasi dengan membersihkan penyebabpenyebab tersebut.

Kerosakan yang disebabkan oleh penebat kabel cair (disebabkan oleh kebakaran atau
arus lampau tinggi melaluinya) dan kerosakan alat-alat elektrik hanya boleh diatasi dengan
menukar kabel dan alat-alat elektrik untuk litar itu dengan yang baru.

3.3.2 Litar Bocor Ke Bumi

Litar bocor ke bumi membawa maksud terdapat arus yang bocor daripada pemasangan
pendawaian yang membawa arus elektrik (sama ada dari sebelah fasa-fasa atau neutral) ke bumi.
Kejadian ini biasanya berlaku dari kabel atau alat-alat elektrik yang membawa arus elektrik kepada
bahagian logam berbumi atau kabel bumi sendiri.

Kerosakan jenis ini biasanya dapat dikenalpasti apabila dilaporkan oleh pengguna bahawa
PBLK terpelantik apabila digunakan litar yang rosak itu. Begitu juga apabila kerosakan itu berlaku
pada papan suis utama (PSU), maka fius utama akan didapati sering terputus apabila di ‘ON’kan

Penyebab kerosakan adalah disebabkan seperti berikut :
i. Penebat kabel yang mengalirkan arus elektrik danmenyentuh
bahagian logam berbumi.
ii. Penebat kabel yang mengalir arus elektrik cair dan bercantum dengan kabel
bumi atau bahagian logam berbumi.
iii. Benda asing seperti cicak , tikus , air dan kepingan logam yang menyentuh
antara pengalir-pengalir arus elektrik dan bumi.
iv. Kerosakan alat elektrik seperti kerosakan terminal motor , lampu , soket alir
keluar yang menyebabkan bersentuhan dengan bumi.
v. Kabel tersepit pada bahagian logam seperti skeru pada trunking yang berbumi
atau tersepit pada bahagian logam mesin elektrik yang berbumi .

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 241/ 283

A. Kaedah Mengesan Kerosakan

Di antara kaedah yang perlu diketahui dalam mengesan kerosakan adalah seperti berikut :
i. Matikan bekalan elektrik pada suis utama ( main switch ) untuk menggelakkan
sebarang bahaya semasa kerja-kerja mengesan kerosakan dilakukan.
ii. ‘OFF’kan PBLK dan semua MCB yang mengawal litar kecil akhir.

iii. Sekiranya suis utama, PBLK dan semua MCB tidak di’OFF’kan kerana bekalan
elektrik sedang digunakan, penguji perlu ‘OFF’kan MCB untuk litar yang rosak sahaja
dan mesti berhati-hati semasa melakukan kerja mengesan kerosakan. Sila gunakan
pakaian dan alat-alat kerja tangan keselamatan yang disyorkan.
iv. Gunakan alat penguji rintangan penebat ( Insulatioan Resistor Tester ) untuk
mengesan kerosakan litar dan litar bocor ke bumi itu.
v. Terlebih dahulu asingkan beban seperti lampu , motor elektrik dan alat-alat
elektrik dari litar sebelum diuji ( sekiranya sukar ditanggalkan beban-beban tersebut
suisnya perlu di’OFF’kan ). Ini adalah untuk menggelakkan daripada salah mendapat
keputusan ujian dan mungkin merosakkan alat-alat elektrik disebabkan voltan dari alat
uji tersebut.
vi. Lakukan ujian pada setiap litar satu demi satu di antara pengalir-pengalirnya
dengan bumi ( fasa –fasa, neutral dan bumi ).
vii. Sekiranya bacaan alat uji menunjukkan kurang daripada 0.5 megaohm , maka
litar tersebut telah dikatakan bocor ke bumi (rujuk Jadual 71A Peraturan IEE-Edisi 16).
viii. Teruskan mengesan litar-litar kerana mungkin terdapat litar lain yang rosak.

ix. Tumpukan ujian pada satu demi satu litar yang rosak sekiranya terdapat lebih
dari satu litar yang rosak sehingga dapat mengenalpasti punca kerosakan

B. Penyelesaian

Setelah dikenalpasti litar yang rosak dan punca kerosakannya maka baiki atau tukar baru
pemasangan pendawaian elektrik yang rosak itu mengikut mana yang sesuai.

Kerosakan seperti kabel terkoyak (sedikit) , benda asing seperti tikus, cicak, air dan
kepingan logam bersentuhan antara pengalir boleh dibaiki tanpa menukar baru tempat yang koyak
tersebut dengan pita PVC, andainya bahagian yang koyak itu sedikit iaitu memadai dengan dibalut
sahaja . Benda asing seperti tikus, cicak, air dan kepingan logam yang menjadi punca kerosakan
juga boleh diatasi dengan membersihkan penyebab-penyebab tersebut.

Kerosakan yang disebabkan oleh penebat kabel cair ( disebabkan oleh kebakaran atau arus
lampau tinggi melaluinya ) dan kerosakan alat-alat elektrik hanya boleh diatasi dengan menukar
kabel dan alat-alat elektrik untuk litar itu dengan yang baru.

i. Litar Pintas

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 242/ 283

Simptom : MCB terpelantik dan fius putus.

Kaedah Ujian :
Ujian Keterusan.

Alat - Multimeter (Ohm meter).
Punca ujian - Pengalir fasa dan pengalir neutral.
Beban - Ditanggalkan.

ii. Arus Bocor Ke Bumi
Simptom : RCCB – Terpelantik.

Kaedah ujian :
Ujian Rintangan Penebatan.

Alat - Insulation Tester.
Punca Ujian - Pengalir fasa dan pengalir pelindung.

- Pengalir neutral dan pengalir pelindung.
Berbeban - Semua suis dalam keadaan “OFF”.
Tanpa Beban - Semua suis dalam kedaan “ON”.

iii. Peralatan tidak

berfungsi Ujian yang dijalankan.

Alat - Multimeter (Ohm meter)

Ujian Keterusan. a. Uji fius.

b. Uji suis yang berada pada alat.

c. Uji pengalir tersambung pada alat.

3.4 Kerosakan Pendawaian Tiga Fasa

Bil Jenis Kerosakan Peralatan Prosedur
ujian

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 243/ 283
1 Litar pintas
Multimeter 1. “ON”kan semua suis yang ada.
(ohm meter) 2. “OFF”kan semua MCB.
3. “ON”kan satu persatu MCB

4. MCB terpelantik apabila litar yang
rosak di “ON”kan.

5. “OFF”kan MCB yang dikenalpasti.
6. “OFF”kan semua suis bagi litar yang

bermasaalah.
7. “ON”kan MCB yang dikenalpasti.
8. “ON”kan suis litar yang bermasaalah

satu persatu.

9. MCB terpelantik bila

kerosakan ditemui.

10. Periksa bahagian yang telah

dikenalpasti rosak.

11. Periksa alat yang rosak.

12. Ganti alat yang rosak

Jenis Kerosakan Peralatan ujian Tindakan
2 Arus bocor ke bumi
Insulation tester 1. Uji terminal L & E dengan ujian
Multimeter(Ohm
meter) penebatan

2. Dapatkan bacaan. (Kelemahan
- lebih 1MΩ (Baik)
- kurang 1MΩ

penebat)

3. Kenalpasti kerosakan.

4. Periksa penebat L & E

*Jika tiada kerosakan pergi ke step

yang berikutnya.

5. Uji terminal N & E dengan ujian

penebatan

6. Dapatkan bacaan. (Kelemahan
- lebih 1MΩ (Baik)
- kurang 1MΩ

penebat)

3. Kenalpasti kerosakan.

4. Periksa penebat N & E

5. Kerosakan dikenalpasti.

6. Buka tamatan pada

bahagian rosak.

7. Baiki kerosakan.

NO. KOD / CODENO EE-320-3:2012-C03/P(3/6) Muka Surat / : 10/
3 10

Peralatan tidak Multimeter(Ohm 1. Pastikan supply ada.
berfungsi. meter) 2. Periksa sambungan pada terminal

SOALAN penyambungan suis dan beban.
3. Uji fius ke beban (jika fius ada).

4. Uji keterusan pengalir pada alat.

5. Kerosakan dikenalpasti.

6. Baiki kerosakan.

7. Ganti bahagian yang rosak.
Jika tak boleh diganti pisahkan dari
pepasangan.

1. Ujian yang dijalankan dengan hanya menggunakan alat uji sahaja dinamakan ujian
…………………………….

2. Ujian yang dijalankan dengan menggunakan supply dinamakan ujian ………………

RUJUKAN

1. Teori Pemasangan Elektrik oleh T. G Francis
2. ISRIHERWAN BIN SENAIN oleh Pemasangan Dan Penyelenggaraan



FAKULTI PENDIDIKAN TEKN
UNIVERSITI TUN HUSS

LAMPIRAN SOALAN KUIZ

NAMA : MUHAMMAD AFIQ BIN ZURKIFLI

NO MATRIK : DB170175

SEMESTER : SEM2 / 20202021

NO TEL. : 0113-1279225
MULAI : 4 APRIL 2021
HINGGA : 17 JUN 2021

NIKAL DAN VOKASIONAL
SEIN ONN MALAYSIA

Z/ UJIAN/ PEPERIKSAAN

KEMENTERIAN BAHAGIAN PENDIDIKAN DAN LATIHAN TEKNIKAL
PENDIDIKAN VOKASIONAL,
KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA,
ARAS 5&6, BLOK E14, PARCEL E,
PUSAT PENTADBIRAN KERAJAAN PERSEKUTUAN,
MALAYSIA 62604 PUTRAJAYA

PENILAIAN PENGETAHUAN

( KNOWLEDGE ASSESSMENT )

KOD UNIT EE-320-3:2012-C03
KOMPETENSI / COMPETENCY THREE PHASE WIRING
UNIT CODE

TAJUK UNIT
KOMPETENSI / COMPETENCY
UNIT TITLE

NO KOD / CODE NO. EE-320-3:2012/C03/KA(1/1)
1 jam 30 minit
NAMA CALON / CANDIDATE’S
NAME
NO KAD PENGENALAN / NRIC
NO.

MASA / TIME

TARIKH / DATE

KEPUTUSAN PENILAIAN / ASSESSMENT RESULT

MARKAH / SCORE : % TERAMPIL / BELUM TERAMPIL
COMPETENT / NOT COMPETENT

ULASAN PEGAWAI PENILAI / ASSESSORCOMMENT :