Karu_Jaraktar

ҚАРУ-ЖАРАҚТАР * ОРУЖИЕ * WEAPONS * SİLAH * 武器的收藏Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

251

Атырау облысы ҚАРУ-ЖАРАҚТАР * ОРУЖИЕ * WEAPONS *SİLAH * 武器的收藏 ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР
тарихи-өлкетану
АОТӨМ – Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі
музейі НҚ – Негізгі қор
Историко- См – сантиметр
краеведческий Б.з.д. – біздің заманымызға дейін
музей Атырауской БҚАЭ – Батыс Қазақстан археологиялық экспедициясы
АОТӨМ АЭ – Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің археологиялық экспедициясы
области ОЕАЭ – Орта еділ археологиялық экспедициясы
Atyrau Local БНӘДМ – Боран Нысанбаев Әскери Даңқ музейі

History СОКРАЩЕННЫЕ СЛОВА
Museum
Atyrau bölgesi ИКМАО – Историко-краеведческий музей Атырауской области
Yerel Tarih ОФ – Основной фонд
См – сантиметр
Müzesi Г – грамм
阿特劳州历史与地 До н.э. – до нашей эры
ЗКАЭ – Западно-Казахстанская археологическая экспедиция
方志博物馆 АЭ ИКМАО – Археологическая экспедиция историко-краеведческого музея Атырауской
области
СВАЭ – Средневолжская археологическая экспедиция
МБСБН – Музей боевой славы Борана Нысанбаева
252
ABBREVIATIONS

ALHM – Atyrau Local History Museum
CE – core exhibits
Cm – centimeter
G-gram
BC – before Christ
WKAE – West Kazakhstan archaeological expedition
AE ALHM – Archaeological expedition of Atyrau Local History Museum

KISALTILMIŞ KELİMELER

ABYTM – Atyrau bölgesi Yerel Tarih Müzesi
AF – Ana fon
Gr - gram
M.Ö. – Milattan önce
BTAK – Batı Kazakistan arkeolojik keşifi
ABYTM AK– Atyrau bölgesi Yerel Tarih Müzesi arkeolojik keşifi
ABİİM – Atyrau bölgesi İnder İlçesi Müzesi
BNAZM - Boran Nısanbayev Askeri Zafer Müzesi

缩写词

IKMAO –阿特劳州历史与地方志博物馆
OF –主要基金
厘米－ 厘米
克－克
公元前 -公元前
ZKAE – 西哈萨克斯坦考古勘察
AE IKMAO –阿特劳州历史与地方志博物馆的考古勘察

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий
музей Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ҚАРУ-ЖАРАҚТАР * ОРУЖИЕ * WEAPONS * SİLAH * 武器的收藏

1. Қазақтың этнографиялық категориялар ұғымдары мен
атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. 2, 4-том. – Алматы, 2011.

2. Жараған темір кигендер. Қ. Ахметжанов. – Алматы, 1996.
3. Қазақ энциклопедиясы. – Алматы, 2011.
4. Қазақтың дәстүрлі қару-жарағы: даму тарихы, құрылымы,

этномәдени қызметі. Автореферат. – Алматы, 2003.
5. Қазақтың дәстүрлі қару-жарағының этнографиясы. – Алматы кітап ЖШС, 2006.
6. Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі қорының жәдігерлерді тіркеу кітабы.
7. Исатай аудандық музейі қорының жәдігерлерді тіркеу кітабы.

Б. Нысанбаев атындағы «Әскери Даңқ» музейі бөлімшесінің
жәдігерлерді тіркеу кітабы.
8. Федоров. В.М., История винтовки 2017.
9. Д. Алексеев. Энциклопедия оружия. Лучшие мировые образцы. М., 2014.
Дереккөз: https://e-history.kz/kz/news/show/3616/ © e-history.kz

10. Атырау облысы тарихи-өлкетану музейінің ғылыми қоры.

11. Құрманғазы, Индер, Исатай аудандық және Б.Нысанбаев атындағы
Әскери Даңқ музейлерінің ғылыми қоры.

253

Атырау облысы МАЗМҰНЫ
тарихи-өлкетану
Алғы сөз. Р.Харипова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
музейі Степан Разин Жайық бойында. Х.Табылдиев . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Историко- Е.Пугачев отрядының Атырауда болуы. Х.Табылдиев . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
краеведческий Исатай мен Махамбет бастаған ұлт-азаттық көтеріліс. А.Шамғонов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
музей Атырауской Жеңісті жақындатқандар. Ж.Доспанов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Бірінші бөлім. Ату қарулары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
области Екінші бөлім. Шабу, кесу қарулары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .145
Atyrau Local Үшінші бөлім.Түйреу, соғу қарулары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
Төртінші бөлім. Жарақтар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .219
History Қысқартылған сөздер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
Museum Пайдаланылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .253
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ҚАРУ-ЖАРАҚТАР * ОРУЖИЕ * WEAPONS *SİLAH * 武器的收藏 СОДЕРЖАНИЕ

Предисловие. Р.Харипова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Степан Разин на побережье яика. Х.Табылдиев . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
отряд Емельяна Пугачева в Атырау. Х.Табылдиев . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
национально-освободительное восстание под руководством
Исатая и Махамбета. А.Шамгонов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
Те, кто приближали победу. Ж.Доспанов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Первая часть. Стрелковое оружие . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Вторая часть. Колюще-режущее оружие. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
Третья часть. Ударное оружие . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
Четвертая часть. Снаряжения . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
Сокращенные слова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252

CONTENT

Introduction. R.Kharipova . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
Stepan Razin on the bank of ural. Kh.Tabyldiyev. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Yemelyan Pugachev’s detachment in Atyrau. Kh.Tabyldiyev. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
National liberation uprising led by Issatay and Makhambet. А.Shamgonov . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
Those who approached victory. Zh.Dospanov. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
First part. Small arms weapons . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Second part. Thrusting-bladed weapons . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Third part.Strike weapons . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .206
Fourth part. Ammunition . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
Abbreviations . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .252

254

İÇERİK Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Önsöz. R. Haripova . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 музейі
Stepan Razin urallarda. Kh.Tabyldiyev . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Историко-
Yemelyan Pugachev müfrezesi Atyrau’da. Kh.Tabyldiyev. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 краеведческий
Isatay ve Mahambet liderliğindeki ulusal- kurtuluş başkaldirmasi. А.Shamgonov. . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 музей Атырауской
Zaferi yaklaştiranlar. Zh.Dospanov. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 области
Birinci kısın. Atış silahları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Atyrau Local
İkinci kısım. Delici-kesme silahları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 History
Üçüncü kısım. Vurucu silahlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 Museum
Dördüncü kısım. Ekipman . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Atyrau bölgesi
Kısaltılmış kelimeler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

目录 ҚАРУ-ЖАРАҚТАР * ОРУЖИЕ * WEAPONS * SİLAH * 武器的收藏

前言·哈里波娃 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
希斯梅特•塔比勒迪耶夫 斯蒂芬•拉津在乌拉尔之漘.................................... 17
希斯梅特•塔比勒迪耶夫 在阿特劳的埃梅利扬•普加乔夫支队............................ 27
尚戈诺夫 在伊萨蒂和马哈姆贝特的领导下的民族解放起义 ............................. 33
朱马贝•多斯帕诺夫 使胜利时刻提前来临的人. ....................................... 38
第一部、枪械 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
第二部、刀砍刺兵 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
第三部、打击兵器 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
第四部、装备 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
缩写词 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252

255

Атырау облысы әкімдігі
Атырау облысы Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы

Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі
ҚАРУ-ЖАРАҚТАР КОЛЛЕКЦИЯСЫ
ғылыми каталог
«Балауса баспасы» ЖШС-нің
Директоры – Жаңыл Нұралиева
Редакторы – Әлібек Файзуллаұлы

Орыс тілінің аудармашысы – Алма Құлбаева
Ағылшын тілінің аудармашысы – Валентина Тимохина

Түрік тілінің аудармашысы – Ұлпан Қабыкеева
Қытай тілінің аудармашысы – Нұргүл Аманбаева

Суретші-дизайнері – Нуран Айымбет
Фотографы – Назбек Жүсіпқали
Беттеушісі – Айкен Куватова

Корректорлары – Күлән Әтейбекова, Алма Баирова

Жинақты баспаға дайындағандар:
Қалиолла Ахметжан, Рашида Харипова, Айгүл Рамазанова, Бақтыгүл Хасанова

ИБ 153
Басуға 07.12Т.2а0р2а0лықомлық1о0й0ы0лддаын.аП.іТшаіпмсіы5р7ых9с6№1/85. б4а5с8п. а табағы 16.
«Балауса баспасы» ЖШС. 050009. Алматы қаласы, Абай даңғылы, 143. Баспалар үйі, 631-бөлме.

Тел.: +7777-317-51-00
e-mail: [email protected]
Тапсырыс берушінің файлдарынан Қазақстан Республикасы «Полиграфкомбинат» ЖШС-нде басылды.
050002, Алматы қаласы, М. Мақатаев көшесі, 41 үй.
Атырау облысы тарихи-өлкетану музейі, 020006
Қазақстан Республикасы, Атырау облысы,
Атырау қаласы, Бауыржан Момышұлы көшесі, 3 үй,
Байланыс телефондары: 8 7122 323-664, 8 7122 355-305
Электрондық почта: [email protected]
Сайт: www. Atyrau-museum.kz,

instagram: atyrau_museum