เอกสารประกอบการสอน “การจัดการทางการเงินสำหรับผู้ประกอบการ”

โครงการพฒั นาตาราวิชาการ ๑๑๕ ปี
มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรอี ยุธยา

การจัดการทางการเงิน
สาหรบั ผู้ประกอบการ

ผศ.สมุ นา พูลผล

คณะวทิ ยาการจัดการ
มหาวิทยาลยั ราชภัฏพระนครศรอี ยธุ ยา

ISBN 978-974-429-652-8

การจัดการทางการเงนิ สำหรบั ผ้ปู ระกอบการ

ผ้ชู ว่ ยศาสตราจารย์ สมุ นา พูลผล

คณะวทิ ยาการจัดการ
มหาวิทยาลยั ราชภฏั พระนครศรอี ยุธยา

2564

การจัดการทางการเงินสำหรบั ผูป้ ระกอบการ
สมุ นา พูลผล
พิมพค์ รั้งท่ี 1 : ตุลาคม 2564
ราคา 200 บาท

ข้อมลู ทางบรรณานุกรมของสำนักหอสมดุ แหง่ ชาติ
สมุ นา พูลผล
การจัดการทางการเงนิ สำหรบั ผปู้ ระกอบการ--
พระนครศรอี ยธุ ยา :
มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรอี ยธุ ยา, 2564.
197 หนา้ .
1. การจัดการทางการเงนิ - ผ้ปู ระกอบการ. ชอ่ื เรื่อง.

ISBN: 978-974-429-652-8

จดั ทำโดย มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏพระนครศรอี ยุธยา
ลิขสทิ ธขิ์ องมหาวิทยาลยั ราชภฏั พระนครศรีอยุธยา
บรษิ ทั แดเนก็ ซ์ อินเตอรค์ อรป์ อเรชั่น จำกัด
เลขท่ี 99/164 หมู่ 2 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง
เขตหลกั สี่ กรงุ เทพ
E-mail : [email protected]

ข

คำนำ

ตำราวิชาการจัดการทางการเงินสำหรับผู้ประกอบการ (Financial Management for
Entrepreneur) มีเนื้อหาภายใต้ขอบเขตของคำอธิบายรายวิชาการจัดการทางการเงินสำหรับ
ผู้ประกอบการ ซึ่งเป็นวิชาในหลักสูตรชั้นการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิชาการเป็น
ผู้ประกอบการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎพระนครศรีอยุธยาโดยเอกสาร
ประกอบการสอนเล่มนี้ได้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 8 บท ได้แก่ การบริหารสภาพคล่อง , การบริหาร
โครงสร้างเงินทุน, การเพ่ิมมูลค่าทางธุรกิจ, การวเิ คราะห์ต้นทุน, ความเส่ียง และผลตอบแทนจาก
การลงทุน, การวิเคราะห์การลงทนุ , การประมาณการทางการเงิน และการควบคุมทางการเงนิ

ผูเ้ ขียนหวังเปน็ อยา่ งยง่ิ ว่าตำราวิชา การจัดการทางการเงินสำหรับผู้ประกอบการ เล่มน้ีจะ
เป็นประโยชน์ต่อผูเ้ รียน นกั ศึกษา อาจารยผ์ ้สู อนวิชานีต้ ลอดจนบคุ คลท่ัวไปท่มี ีความสนใจ

หากตำราเล่มน้ีมีความบกพร่อง หรือ ความผิดพลาดประการใดอั นเกิดจากความเข้าใจ
คลาดเคลอื่ นไปจากข้อเท็จจรงิ ความไมส่ มบรู ณ์ของเนอื้ หา และการนำเสนอในส่วนตา่ ง ๆ นน้ั ผูเ้ ขยี น
ขอน้อมรับไว้แต่เพียงผู้เดยี ว และจะนำข้อเสนอแนะท้งั หลายไปปรบั ปรุงแก้ไขตำราเล่มน้ี ใหม้ คี วาม
ถูกต้อง และความสมบูรณ์มากข้นึ ในอนาคต

สดุ ทา้ ยน้ีผ้เู ขยี นขอขอบพระคุณสาขาวชิ าการเป็นผู้ประกอบการ และมหาวิทยาลัยราชภัฎ
พระนครศรอี ยธุ ยาที่ได้สนับสนุนในการจัดทำตำราเล่มน้ี มาโดยตลอดรวมทั้งขอขอบพระคุณครูบา
อาจารย์ทุกท่านท่ีได้ประสิทธ์ิประสาทความรู้ให้กบั ผู้เขียน และที่สำคัญขอขอบพระคุณอยา่ งสงู ต่อ
ผเู้ ขียนผลงานทางวิชาการทไี่ ด้ใช้ในการศึกษาค้นคว้า และอา้ งองิ ทุกท่านมา ณ โอกาสนี้

ผศ.สมุ นา พูลผล
สาขาวิชาการเป็นผู้ประกอบการ

คณะวิทยาการจดั การ
มหาวทิ ยาลัยราชภฎั พระนครศรอี ยธุ ยา

ก

คำนยิ ม

มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา เป็นสถาบันการศึกษาที่เก่าแก่แห่งหน่ึง และจะมี
อายุครบรอบ 115 ปี ในวนั ท่ี 1 กรกฎาคม 2563 โอกาสอันเป็นมงคลยิ่งนี้สถาบนั วิจยั และพัฒนา ได้
ดำเนินโครงการ “พัฒนาตำราวิชาการเน่ืองในโอกาสครบรอบ 115 ปีของมหาวิทยาลัย” โดยมี
วัตถุประสงค์ของโครงการเพ่ือให้คณาจารย์ได้แสดงศักยภาพทางวิชาการ นักศึกษาได้มีตำราหรือ
หนังสือใช้ประกอบการเรียน เป็นการเพิ่มผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนรู้ให้กับนักศึกษาและจะมีการนำ
ผลงานของคณาจารย์ทง้ั หมด ไปจัดแสดงนทิ รรศการทางวิชาการในงานเฉลิมฉลองครบรอบ 115 ปี
ของมหาวทิ ยาลยั

ในนามของคณะผู้บริหารมหาวิทยาลัยขอแสดงความชื่นชมต่อ ผศ.สุมนา พูลผล
ที่สมัครเข้าร่วมโครงการ มีความวิริยะ อุตสาหะ และต้ังใจในการแต่ง เรียบเรียงตำราเร่ืองระบบ
บริหารราชการไทย จนแล้วเสร็จสมบูรณ์เป็นไปตามวัตถุประสงค์ท่ีกล่าวไว้แล้วข้างต้น
และขอขอบคุณคณะผู้บริหารสถาบันวิจัยและพัฒนาที่เป็นผู้ริเริ่มโครงการนี้ และดำเนินการ
ประสานงานต่าง ๆ จนโครงการสำเรจ็ ลลุ ่วงไปด้วยดี

รศ.ดร.ชูสทิ ธิ์ ประดับเพช็ ร์
อธกิ ารบดีมหาวทิ ยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

ค

สารบัญ

คำนิยม หน้า
คำนำ
สารบัญ ก
สารบัญรปู ภาพ ข
ประวัติผแู้ ต่ง ค
ง
บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง จ
1.1 ความหมายของสภาพคลอ่ ง
1.2 อัตราส่วนสภาพคลอ่ ง (Liquidity Ratio) 1
1.3 การวเิ คราะหส์ ภาพคล่องโดยใช้อตั ราสว่ นทางการเงนิ 1
1.4 การคำนวณเงนิ ทุนหมุนเวยี น (รายเดอื น) 2
1.5 เทคนคิ ในการบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 7
1.6 การคำนวณเงนิ ทนุ หมนุ เวยี น โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป และ 26
แอปพลเิ คชนั่ 28
สรปุ 32
คำถามทา้ ยบท
เอกสารอา้ งอิง 34
36
บทท่ี 2 การบรหิ ารโครงสร้างเงนิ ทนุ 37
2.1 โครงสรา้ งของเงนิ ทนุ 39
2.2 ปจั จยั ทมี ีผลต่อการจัดการโครงสรา้ งเงนิ ทนุ 39
2.3 ทฤษฎโี ครงสรา้ งเงนิ ทนุ 40
2.4. โครงสร้างเงนิ ทุนทเี่ หมาะสม 44
56

ค การจดั การทางการเงินสำหรบั ผปู้ ระกอบการ หนา้
57
สรปุ 59
คำถามทา้ ยบท 61
เอกสารอา้ งองิ 65
บทท่ี 3 การเพิม่ มูลคา่ ทางธรุ กิจ 65
3.1 คุณสมบตั ิธุรกิจทีก่ อ่ เกิดมลู คา่ สงู 69
3.2 วิธีการคำนวณมลู ค่า 72
3.3 คณุ สมบตั ขิ องธรุ กิจเพ่ือการเพิ่มมลู ค่า 76
3.4 แนวคดิ และทฤษฎีมลู คา่ ธุรกจิ 77
3.5 นยิ ามของมูลคา่ แรงงาน 76
3.6 แนวคดิ และทฤษฎมี ลู ค่าธรุ กิจ 86
3.7 การตดั สนิ ใจลงทุนโดยพิจารณามลู ค่าของธุรกจิ 88
สรปุ 90
คำถามท้ายบท 91
เอกสารอา้ งองิ
บทที่ 4 การวเิ คราะห์ตน้ ทุน 93
4.1 ทฤษฎีต้นทนุ ธรุ กรรม (Transaction Cost Theory) 93
4.2 จำแนกตามประเภทตน้ ทุน 95
4.3 ตน้ ทุนทหี่ ลกี เลยี่ งได้ และต้นทุนทห่ี ลีกเลี่ยงไม่ได้ 97
4.4 การวิเคราะห์ต้นทนุ 98
4.5 ประเภทต้นทนุ ตามการบรหิ ารองค์กร 104
4.6 คำนวณต้นทุน 105
สรปุ 110
คำถามทา้ ยบท 112
เอกสารอ้างอิง 114

บทที่ 5 ความเส่ยี งและผลตอบแทนจากการลงทนุ ค
5.1 ปจั จัยความเสีย่ ง (Risk Factor)
5.2 การประเมินความเสย่ี ง (Risk Assessment) หน้า
5.3 ขั้นตอนในการประเมินความเส่ียง 116
5.4 วธิ กี ารประเมนิ ความเสีย่ งในการปฏิบัตกิ าร 116
5.5 การควบคมุ ความเส่ียง (Control Risk) 118
5.6 ลงทนุ กบั ความเสย่ี ง 123
สรปุ 124
คำถามท้ายบท 130
เอกสารอ้างองิ 131
135
บทที่ 6 การวเิ คราะห์การลงทนุ 137
6.1 แนวคดิ การบริหารแบบ Balanced Scorecard กบั การลงทนุ 138
6.2 การวิเคราะหก์ ารลงทุน 139
6.3 ปัจจัยทค่ี วรพจิ ารณากอ่ นตัดสนิ ใจลงทุน 141
6.4 การวเิ คราะหล์ งทุน 150
6.5 การวเิ คราะหง์ บการเงิน 152
สรปุ 155
คำถามทา้ ยบท 156
เอกสารอา้ งอิง 158
159
บทที่ 7 ประมาณการทางการเงนิ 160
7.1 เกณฑ์การตดั สนิ ใจเพื่อการลงทุนแบบไมป่ รบั ค่าของเวลา 161
7.2 เกณฑก์ ารตัดสนิ ใจเพ่อื การลงทนุ แบบปรับคา่ ของเวลา 161
7.3 รูปแบบของเกณฑ์การตัดสนิ ใจเพื่อการลงทนุ แบบปรบั ค่าของเวลา 163
7.4 มลู คา่ เพิ่มทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Value Added : EVA) 165
สรปุ 172
คำถามท้ายบท 179
เอกสารอา้ งอิง 180
181

ค การจัดการทางการเงินสำหรับผ้ปู ระกอบการ หนา้
182
บทท่ี 8 การควบคมุ ทางการเงิน 182
8.1 การควบคมุ จากหน่วยงานรัฐ 184
8.2 ความหมายของการควบคุมภายใน 186
8.3 วัตถุประสงค์ของการควบคมุ ภายใน 188
8.4 แนวคดิ การควบคุมภายในของ COSO 191
8.5 การควบคุมแผนการเงิน 197
สรปุ 198
คำถามท้ายบท 199
เอกสารอา้ งอิง

ง

สารบัญรูปภาพ

รปู ภาพที่ 1.1 แสดงคำนวณอตั ราสว่ นสภาพคลอ่ ง หน้า
รปู ภาพท่ี 1.2 แสดง หนา้ จอวิธีการคำนวณเงินทนุ หมนุ เวียน
รปู ภาพท่ี 1.3 แสดง หน้าจอการใหบ้ ริการคำนวณเงินทนุ หมนุ เวยี น 24
รปู ภาพท่ี 2.1 แสดงแบบจำลองการบรหิ ารเงิน 33
รูปภาพท่ี 2.2 แสดงนักทฤษฎที ฤษฎโี ครงสร้างเงนิ ทนุ 33
รูปภาพที่ 2.3 แสดงมลู ค่าของธรุ กจิ รา้ นอาหารไทย 43
รูปภาพที่ 2.4 แสดงนกั ทฤษฎีทฤษฎี Pecking Order Theory (POT) 45
รปู ภาพท่ี 2.5 แสดงแนวคดิ ทฤษฎที ฤษฎี The Market Timing Theory 51
รูปภาพที่ 2.6 แสดงโปรแกรมสำเร็จรปู 53
รูปภาพที่ 3.1 แสดงนกั ทฤษฎเี ศรษฐศาสตร์มลู คา่ 55
รปู ภาพที่ 3.2 แสดงนักทฤษฎที ฤษฎีเศรษฐศาสตรท์ ี่เกีย่ วข้องกบั แนวคิดดา้ นมลู ค่า 59
รูปภาพท่ี 3.3 แสดงแนวคดิ การคำนวณมลู คา่ โดย Paul Cockshott and Allin 67
68
Cottrell
รูปภาพที่ 3.4 แสดงแนวคิด Input - Output Table เพอ่ื การคำนวณมูลค่า 69
รูปภาพที่ 3.5 แสดงแนวคิด Sixth ‘Industrialization 70
รปู ภาพที่ 3.6 แสดง Theories of Surplus Value Part 1: Pt. 1 (Theory of 71

Surplus Value) 80
รปู ภาพท่ี 3.7 แสดงนกั เศรษฐศาสตร์ Karl Marx 81
รูปภาพท่ี 4.1 แสดงนักทฤษฎีทฤษฎีตน้ ทนุ ธุรกรรม Ronald Harry Coase
94
และ Oliver Eaton Williamson 100
รปู ภาพท่ี 4.2 แสดงแผนผงั ต้นทุน ทางตรง และทางออ้ ม
100
รูปภาพท่ี 4.3 แสดงแผนผงั ตน้ ทุน แบบคงที่ และแบบผนั แปร

รปู ภาพที่ 4.4 แสดง โปรแกรม FORMULA และหนา้ จอการใชง้ าน 109
รปู ภาพท่ี 5.1 แสดง Albert S. Humphrey 117
รปู ภาพท่ี 5.2 แสดง Risk Matrix 123
รปู ภาพที่ 5.3 แสดง Risk Matrix แบบ COSO 123
รูปภาพท่ี 5.4 แสดงการแยกความแตกตา่ งความเสย่ี งจากโควดิ 19 125
รูปภาพท่ี 5.5 แสดงวธิ กี ารลงทุน 133
รูปภาพที่ 6.1 แสดงนักทฤษฎี Robert Kaplan และ David Norton 142
รูปภาพที่ 6.2 แสดง Balanced Scorecard 143
รูปภาพที่ 6.3 แสดง Balanced Scorecard การบินไทย 144
รปู ภาพท่ี 6.4 แสดง : การวเิ คราะหก์ ารลงทุน 151
รูปภาพที่ 7.1 แสดงเสน้ NPV 170
รปู ภาพที่ 8.1 แสดงสภาพแวดล้อมการควบคมุ 189
รูปภาพที่ 8.2 แสดง Survival Ratio 193
รูปภาพที่ 8.3 แสดง Wealth Ratio 193
รปู ภาพท่ี 8.4 แสดงปริ ามิดการเงิน (Financial Planning Pyramid) 194
รปู ภาพท่ี 8.5 แสดงงบดลุ ส่วนบคุ คลเปรียบเทียบระดบั องค์กร 195

ง

สารบัญตาราง

หน้า

ตารางที่ 1.1 แสดงคำนวณอัตราส่วนสภาพคล่อง 24
ตารางที่ 1.2 แสดงตารางแปลผลการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคลอ่ งของบริษทั เจริญ 25

โภคภัณฑอ์ าหาร จำกดั (มหาชน) และบรษิ ทั ยอ่ ย 84
ตารางที่ 3.1 แสดงแนวคิดหลกั ของนกั เศรษฐศาสตร์ 103
ตารางที่ 4.1 แสดงโครงสรา้ งการลงทุน 103
ตารางท่ี 4.2 แสดงสมมตฐิ านรายจ่าย 103
ตารางท่ี 4.3 แสดงรายละเอยี ดค่าจ้างพนกั งาน 104
ตารางท่ี 4.4 แสดงสมมตฐิ านรายได้ 130
ตารางท่ี 5.1 แสดงความเสย่ี งระดบั เงนิ สดในองค์กร แบบ Risk Map 136
ตารางท่ี 5.2 แสดงการแบง่ นกั ลงทุน 145
ตารางที่ 6.1 แสดง BSC กบั แสดงปฏบิ ัตกิ าร 149
ตารางที่ 6.2 แสดง การปเรียบเทยี บ Balanced Scorecard กบั มติ กิ ารลงทุน 162
ตารางตัวอยา่ งที่ 7.1 แสดงคา่ ใช้จา่ ย ผลประโยชน์และผลประโยชน์สทุ ธขิ องโครงการ 165
ตารางตัวอย่างที่ 7.2 แสดงการคำนวณหา PV 168
ตารางตวั อย่างท่ี 7.3 ตัวเลขของค่า NPV
ตารางท่ี 7.4 แสดงการใชท้ รพั ยากรในโครงการ A และ B (Rs.000) และผลลพั ธ์ของ 169

การใชเ้ กณฑ์การตดั สินใจลงทนุ (r=8%)

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 1

บทท่ี 1

การบริหารสภาพคลอ่ ง

สำหรบั การขาดสภาพคลอ่ งทางการเงนิ เป็นปญั หาทเี่ กดิ ขนึ้ ได้กับธุรกิจทุก ๆ ประเภท และ
เกิดขน้ึ ได้จากหลากหลายสาเหตุ ซงึ่ มีทง้ั ควบคุมได้ และควบคมุ ไมไ่ ด้ อยา่ งเชน่ ภาวะเศรษฐกิจชะลอ
ตวั จากโรคระบาด นโยบายจากภาครฐั เป็นต้น ฉะนั้นการจดั การสภาพคลอ่ ง จงึ เป็นสง่ิ สำคัญอยา่ งย่งิ
ท้ังในดา้ นการบรหิ ารเงนิ สดโดยการเร่งเงนิ สดในระบบรบั เขา้ และชะลอการจา่ ยเงนิ สด การดำรง
รักษาเงนิ สดขัน้ ต่ำ ดว้ ยการบรหิ ารทนุ หมนุ เวยี น ในบทน้ีไดก้ ลา่ วถึงการวเิ คราะหส์ ภาพคลอ่ งดว้ ย
อัตราส่วนทางการเงนิ การคำนวณเงนิ ทุนหมนุ เวียน เทคนคิ การบรหิ ารสภาพคลอ่ งโดยการบรหิ าร
ลูกหนกี้ ารค้า และ สินค้าคงคลงั
1.1 ความหมายของสภาพคล่อง

ราชบณั ฑติ ยสภา ให้ความหมายของ “สภาพคลอ่ ง” หมายถึงความสามารถทที่ รพั ย์สินใด ๆ
จะเปลีย่ นสภาพเป็นเงนิ สด ทรัพยส์ ินใดทส่ี ามารถเปลยี่ นเปน็ เงินสดไดง้ า่ ย และรวดเร็ว ถือว่า
ทรพั ยส์ ินนนั้ มสี ภาพคล่องสูง ดงั นั้นกิจการหรอื สถาบันใดทม่ี ีทรพั ยส์ ินทส่ี ามารถเปลีย่ นเป็นเงนิ สดได้
งา่ ยเปน็ จำนวนมาก กจิ การหรือสถาบันการเงินน้ันจะมสี ภาพคลอ่ งสงู

พจนานุกรมศัพท์ทางธุรกิจ กำหนดความหมายของ “สภาพคล่อง (Liquidity)” ไว้หลาย
ความหมาย ดงั นี้

1) สภาพคล่อง คือ การวัดขอบเขตทบี่ คุ คลหรอื องค์กรมเี งนิ สดในการปฏิบัติตาม
ภาระผูกพันในทนั ทแี ละระยะสัน้ หรอื สินทรัพยท์ สี่ ามารถเปลย่ี นได้อย่างรวดเร็ว
เพอ่ื ทำสง่ิ นี้

2) สภาพคลอ่ งทางการบญั ชี หมายถึง ความสามารถของสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวียน
เพอื่ ใหส้ อดคลอ้ งกบั หนสี้ ินหมุนเวยี น

3) สภาพคลอ่ งในมมุ มองของการลงทุน หมายถึง ความสามารถในการเปลี่ยน
พอร์ตการลงทนุ ใหเ้ ป็นเงนิ สดไดอ้ ย่างรวดเร็วโดยมมี ลู ค่าขาดทุนเพียงเลก็ นอ้ ย
หรอื ไมม่ เี ลย

2 การจดั การการเงนิ สำหรับผ้ปู ระกอบการ

วกี พิ ีเดีย (Wikipedia) ให้คำนยิ ามของ “สภาพคลอ่ ง” หมายถึงความสามารถในการเปล่ียน

สิง่ ของหรอื สนิ ทรพั ยไ์ ปเปน็ เงนิ สด เชน่ การขายสนิ ค้าพอขายสนิ คา้ ก็จะไดเ้ งินสดกลบั มา การที่จะมี
สภาพคล่องสงู หรอื ต่ำนน้ั ข้ึนอยูก่ บั การทจี่ ะเปล่ียนสนิ ทรัพยช์ นิดน้นั ไปเปน็ เงนิ ไดใ้ นระยะเวลาเท่าใด
และเป็นสินทรัพยท์ ีมีอปุ สงค์ (Demand) และอปุ ทาน (Supply) มากพอสมควร สินทรัพย์ทมี่ สี ภาพ
คลอ่ งสูงสามารถเปล่ียนเปน็ เงินสดไดท้ ันที สว่ นสินทรัพย์ทมี ีสภาพคล่องต่ำจะไมส่ ามารถเปล่ยี นเปน็
เงนิ สดไดใ้ นทันทแี ตต่ ้องใช้ระยะเวลา ข้ึนอยกู่ บั วา่ เป็นสนิ ทรัพยป์ ระเภทใด

Investopedia ใหค้ ำนยิ าม “สภาพคล่อง” ทางการบญั ชี คอื การวัดความง่ายดายที่บุคคล
หรอื บริษัท สามารถปฏบิ ตั ติ ามภาระผูกพนั ทางการเงนิ กบั สนิ ทรัพยส์ ภาพคล่องท่ีมี

ดร.ดนัย ปัตตพงศ์ ให้ความหมายของ “สภาพคล่อง” หมายถึงความสามารถของธุรกิจที่
จะแปรสภาพสนิ ทรัพยท์ ี่มอี ยู่ให้เป็นเงนิ สดในระยะเวลาอนั ส้นั หรือหมายถงึ ความสามารถทีจ่ ะระดม
ทุนทม่ี ีอยูม่ าจ่ายชำระหนส้ี ินท่มี อี ย่ใู นระยะเวลาอันสั้น

จากคำนยิ ามขา้ งตน้ ดังกลา่ ว สรปุ ไดว้ า่ “สภาพคล่อง” หมายถึง ความสามารถของ
ผ้ปู ระกอบการทีส่ ามารถชำระหน้ี (ภาระผกู พัน) ได้ทันตามกำหนดเวลา โดยการเปลี่ยนสินทรัพยเ์ ปน็
เงนิ สดเพ่ือใชใ้ นการชำระหนี้
1.2 อตั ราสว่ นสภาพคล่อง (Liquidity Ratio)

อตั ราสว่ นสภาพคลอ่ ง (Liquidity Ratios) ท่ีสำคัญ ซ่งึ บริษัทจดทะเบียนกบั ตลาดหลักทรพั ย์
แหง่ ประเทศไทย นิยมใชแ้ ละแสดงอยู่ในรายงานประจำปีของแต่ละบริษัท ไดแ้ ก่

1.อตั ราส่วนสภาพคล่อง (เท่า) = สนิ ทรัพยห์ มนุ เวียนรวม /หนส้ี ินหมนุ เวียนรวม
Current ratio = Total current assets / Total current liabilities

อัตราสว่ นสภาพคลอ่ ง (Current Ratio) วดั สภาพคลอ่ งของกจิ การ โดยพจิ ารณาสนิ ทรพั ย์
หมุนเวยี นรวม ท่สี ามารถเปลี่ยนเปน็ เงนิ สด และนำมาชำระหนส้ี นิ หมนุ เวียนรวม ผลทีค่ ำนวณได้ ถา้ มี
ค่า เท่ากบั 1 หรอื มากกว่า หมายถงึ กจิ การมีสภาพคล่อง ในทางกลับกัน หากผลที่คำนวณ นอ้ ยกว่า
1 หมายถงึ กจิ การไมม่ สี ภาพคลอ่ ง การตัดสินใจวา่ ในปปี จั จบุ ัน กิจการมสี ภาพคลอ่ งอยู่ในระดบั ดี
หรือไม่ ทำโดยการนำผลทีค่ ำนวณได้ในปีนัน้ ไปเปรยี บเทียบกบั คา่ เฉลย่ี อุตสาหกรรม, ค่แู ขง่ หรอื
ค่าเฉล่ียอตั ราส่วนสภาพคลอ่ ง (Current Raito) ของกจิ การ ในรอบ 5 ปที ผ่ี า่ นมา

บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 3

2.อตั ราสว่ นสภาพคลอ่ งหมนุ เรว็ (เท่า) = (เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด + เงิน
ลงทุนชวั่ คราว +ลกู หนกี้ ารคา้ และลกู หน้อี ่ืนสุทธ)ิ /หนสี้ ินหมนุ เวียนเฉลีย่

Quick ratio = (Cash and cash equivalents + Short term investment +
Accounts receivable + trade and others) / Total current liabilities

อตั ราส่วนสภาพคล่องหมุนเรว็ (Quick Ratio) วดั สภาพคลอ่ งของกจิ การ โดยเจาะจงเฉพาะ
สนิ ทรพั ย์หมุนเวียนทส่ี ามารถเปลย่ี นเปน็ เงินสดได้เร็วเรยี งตามลำดับ ได้แก่ เงินสดและรายการ
เทียบเท่าเงินสด, เงินลงทุนชว่ั คราว, ลกู หนีก้ ารคา้ และลกู หนอี้ ืน่ สทุ ธิ ผลท่คี ำนวณได้ ถา้ มคี ่า เทา่ กับ
1 หรือมากกวา่ หมายถึงกจิ การมสี ภาพคลอ่ ง ในทางกลบั กนั หากผลทค่ี ำนวณ นอ้ ยกวา่ 1 หมายถึง
กจิ การไม่มสี ภาพคลอ่ ง การตัดสินใจว่า ในปปี จั จุบนั กจิ การมีสภาพคลอ่ งอยใู่ นระดับดหี รือไม่ ทำโดย
การนำผลที่คำนวณได้ในปนี ัน้ ไปเปรยี บเทยี บกบั คา่ เฉลย่ี อุตสาหกรรม, คู่แขง่ หรอื คา่ เฉลีย่
อตั ราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว (Quick Raito) ของกจิ การเองในระยะเวลา 5 ปีทผี่ ่านมา

การวัดสภาพคลอ่ งของบริษัทเดียวกนั ในรอบปีเดยี วกัน ดว้ ยอตั ราส่วนสภาพคลอ่ ง
(Current Ratio) และอตั ราสว่ นสภาพคล่องหมุนเร็ว (Quick Ratio) จะพบวา่ คา่ ทค่ี ำนวณได้ของ
อตั ราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว (Quick Ratio) จะมีค่านอ้ ยกวา่ คา่ ที่คำนวณไดข้ อง อัตราสว่ นสภาพ
คลอ่ ง (Current Ratio) เหตเุ พราะ อัตราสว่ นสภาพคล่องหมนุ เรว็ (Quick Ratio) เจาะจงสินทรพั ย์
หมนุ เวียนเพียงบางรายการเท่านั้น โดยเฉพาะสินทรพั ย์หมนุ เวียนที่สามารถเปล่ยี นเป็นเงนิ สดได้เร็ว
ได้แก่ เงินสดและรายการเทียบเทา่ เงินสด, เงนิ ลงทนุ ช่วั คราว, ลกู หน้ีการคา้ และลกู หน้อี นื่ สทุ ธิ

3.อตั ราส่วนสภาพคล่องกระแสเงนิ สด (เทา่ ) = เงนิ สดสทุ ธจิ ากกิจกรรมดำเนินงาน /
หนีส้ ินหมนุ เวียนเฉลีย่

Cash flow liquidity ratio = Net cash provided by operating activities /
Average

current liabilities

อตั ราสว่ นสภาพคลอ่ งกระแสเงินสด (Cash Flow Liquidity Raito) วัดสภาพคลอ่ งของ
กิจการ โดยพิจารณาจากกระแสเงินสดสุทธจิ ากกจิ กรรมดำเนนิ งาน ในรอบปนี น้ั ผลที่คำนวณได้ ถา้
มคี า่ เทา่ กับ 1 หรือมากกว่า หมายถึง กิจการมีสภาพคล่อง ในทางกลบั กัน หากผลที่คำนวณ น้อยกว่า
1 หมายถงึ กจิ การไมม่ สี ภาพคล่อง ในรอบปนี ั้น กิจการมกี ระแสเงนิ สดสุทธจิ ากกจิ กรรมดำเนินงาน

4 การจัดการการเงนิ สำหรบั ผปู้ ระกอบการ

นอ้ ยกว่าหนี้สนิ หมุนเวียนเฉลี่ย เปน็ การสง่ สญั ญาณวา่ กิจการมคี วามเสี่ยงในการชำระหนรี้ ะยะสน้ั
การตดั สนิ ใจวา่ ในปปี จั จุบัน กจิ การมสี ภาพคลอ่ งอยู่ในระดบั ดหี รอื ไม่ ทำโดยการนำผลที่คำนวณได้
ในปีนน้ั ไปเปรยี บเทียบกบั คา่ เฉลย่ี อุตสาหกรรม , คู่แข่ง หรือ คา่ เฉล่ยี อตั ราส่วนสภาพคลอ่ งกระแส
เงินสด (Cash Flow Liquidity Raito) ในระยะเวลา 5 ปที ผี่ า่ นมา

4.อตั ราหมุนเวียนของลูกหนีก้ ารค้า (ป/ี ครงั้ )= รายได้จากการขายสุทธิลกู หนก้ี ารคา้ /
และลกู หนี้อน่ื เฉลยี่

Accounts Receivable Turnover = Net Sales / Average Accounts
Receivable + Trade and Others

อตั ราหมนุ เวยี นลกู หนก้ี ารค้า (Accounts Receivable Turnover) ใช้วดั ความเร็วในการ
เก็บหนจ้ี ากลูกหนก้ี ารค้า ถ้ากิจการมคี ่าอตั ราหมนุ ของลกู หนก้ี ารค้ามาก หมายถึง กจิ การสามารถ
เรยี กเกบ็ หนจ้ี ากลกู หนีก้ ารค้าไดบ้ ่อยครงั้ การเกบ็ หนจี้ ากลกู หนก้ี ารค้าได้บ่อยครง้ั จะทำใหก้ ิจการมี
กระแสเงนิ สดรบั เข้าจากการดำเนินงานบอ่ ยครง้ั ดว้ ย การตดั สนิ ใจว่า ระดับของอตั ราหมุนเวียนของ
ลกู หนี้ตอ้ งมคี ่าเทา่ ไรจงึ เหมาะสม กิจการควรนำค่าทไ่ี ด้ ไปเปรยี บเทียบกบั คา่ มาตรฐานอตุ สาหกรรม,
คู่แข่ง หรือ เปรยี บเทยี บค่าเฉลี่ย อัตราหมุนเวยี นลูกหน้ีการค้า (Accounts Receivable Turnover)
ของกิจการ 5 ปี ยอ้ นหลงั

5.ระยะเวลาเกบ็ หนเี้ ฉล่ีย (วัน)= ลกู หนก้ี ารค้าเฉลย่ี 360*รายไดร้ วม/
Collection Period = Average Accounts Receivable / Total

Revenues *360

กิจการที่มีระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ยสั้น ย่อมเกิดผลดีต่อกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
หมายถงึ กจิ การมกี ระแสเงินสดจากการดำเนนิ รับเขา้ มาในระยะเวลาสน้ั ๆ ตวั เลขทค่ี ำนวณได้ในแต่
ละปี ถ้าจะตัดสนิ วา่ ดี หรือไม่ดี กิจการควรนำไปเปรยี บเทียบกบั ค่าเฉลี่ยอตุ สาหกรรม, คู่แข่ง หรือ
ค่าเฉลี่ยของกจิ การเองในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา

6.อัตราหมุนเวยี นของสินค้าคงเหลอื (ป/ี ครัง้ )= ตน้ ทุนสนิ คา้ สินค้าสำเร็จรปู เฉลี่ย/
Inventory turnover ratio = Cost of Sale of Goods / Average Finished
Goods
,

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 5

อัตราหมนุ เวยี นของสินคา้ คงเหลอื (Inventory Turnover Ratio) เปน็ อัตราสว่ นท่ใี ชว้ ัดความเร็วของ
การขายสนิ คา้ ถา้ กิจการมอี ตั ราหมุนเวยี นของสนิ คา้ คงเหลือในระดับสงู หมายถึง กจิ การสามารถขาย
สนิ คา้ คงเหลอื ออกไดอ้ ย่างรวดเร็ว สง่ ผลใหก้ จิ การมกี ระแสเงินสดรบั จากการดำเนินงานเพิม่ ขน้ึ และ
รบั เขา้ มาอยา่ งรวดเรว็ ค่าทคี่ ำนวณได้ในแตล่ ะปนี น้ั หากตอ้ งการตัดสินวา่ ดหี รอื ไม่ดี กจิ การควรนำ
ค่าทีค่ ำนวณได้ ไปเปรยี บเทยี บกบั ค่าเฉล่ยี อตุ สาหกรรม, คแู่ ข่ง หรือ คา่ เฉล่ยี อัตราหมุนเวยี นของ
สินคา้ คงเหลือ (Inventory Turnover Ratio) ของกจิ การในอดีต 5 ปีทผ่ี า่ นมา

7.ระยะเวลาขายสนิ ค้าเฉลยี่ (วัน)= 360อัต/ราหมนุ เวยี นของสินคา้ คงเหลอื
Inventory turnover = 360 / Inventory turnover ratio

กิจการท่ีมีระยะเวลาขายสินค้าเฉลีย่ (Inventory Turnover) ในระยะสั้น ย่อมเกิดผลดีต่อ
กิจการ นั่นหมายถึง กิจการมีกระแสเงินสดรบั เข้าจากการดำเนินงานรวดเร็ว เป็นเงนิ สดรับเขา้ จาก
การขายสินค้านั่นเอง ตัวเลขที่คำนวณได้ในปีปัจจุบัน กิจการควรมีการเปรียบเทียบกับค่าเฉล่ี ย
อุตสาหกรรม, คูแ่ ขง่ หรอื ค่าเฉล่ยี ระยะเวลาขายสนิ คา้ เฉลี่ย (Inventory Turnover) ของกิจการเอง
ในชว่ ง 5 ปที ่ีผ่านมา

8. อตั ราหมนุ เวยี นเจ้าหนี้ (ป/ี ครัง้ )= ตน้ ทนุ สินคา้ เจา้ หนก้ี ารคา้ เฉล่ยี /
Accounts payable turnover = Cost of sale of goods / Average accounts

payable

อัตราหมุนเวียนเจ้าหนี้ (Accounts Payable Turnover) เป็นอัตราส่วนที่แสดงให้เห็นว่า
กจิ การมคี วามสามารถชำระหน้ีคืนใหก้ บั เจา้ หน้กี ารค้าไดบ้ อ่ ยครงั้ หรอื ไม่ ในมมุ มองของเจา้ หน้กี ารคา้
กิจการท่ีมคี ่าอตั ราหมุนของเจ้าหนี้สูง ย่อมแสดงให้เห็นว่ากิจการเปน็ ลูกหนีท้ ีม่ ีคุณภาพดี มีสภาพ
คลอ่ ง ส่งผลต่อการใหเ้ ครดิตในอนาคต แต่ในมมุ มองของกจิ การผู้เปน็ ลูกหน้ี อัตราหมนุ เวียนเจ้าหนี้
ท่ีมคี ่าสงู ๆ หมายถึงกิจการมกี ระแสเงนิ สดจ่ายออกจากกจิ กรรมดำเนนิ งานคอ่ นขา้ งบ่อยครง้ั สง่ ผล
ให้กจิ การต้องเรง่ เก็บหน้ีจากลูกหนกี้ ารคา้ เรง่ ขายสินค้า หรือแปลงสินทรัพย์หมนุ เวยี นตวั อืน่ ๆ เป็น
เงินสดให้เร็วข้ึน เพื่อนำเงินมาชำระหนี้เจ้าหนี้การค้า ค่าที่คำนวณได้ของอัตราส่วนนี้ กิจการควร
นำไปเปรียบเทยี บกบั คา่ เฉลี่ยอุตสาหกรรม , คู่แข่ง หรือ ค่าเฉลยี่ อัตราหมนุ เวยี นเจ้าหนี้ (Accounts

6 การจดั การการเงนิ สำหรับผูป้ ระกอบการ

Payable Turnover) ของกิจการเองในระยะเวลา 5 ปีที่ผ่านมา เพื่อตัดสินใจว่า ตัวเลขที่ได้เป็น
มาตรฐาน หรือ เหมาะสมกบั กจิ การหรอื ไม่

9.ระยะเวลาชำระหนี้ (วัน)= 360อตั ราหมนุ เวียนเจ้าหน/ี้
Payable period = 360 / Accounts payable turnover

กจิ การทมี่ รี ะยะเวลาชำระหนี้สน้ั แสดงถึง การมสี ภาพคลอ่ ง ความสามารถชำระหนี้ มีความ
เสยี่ งในการชำระหนร้ี ะดบั ต่ำ ซง่ึ หากเจา้ หนี้ไดพ้ จิ ารณา ระยะเวลาชำระหนี้ ของกจิ การแลว้ เจ้าหนี้
ยอ่ มเกดิ ความไว้วางใจในการให้เครดิตกับกิจการในอนาคตขา้ งหน้า ในอีกมมุ มองของกจิ การผูเ้ ปน็
ลกู หนี้ ระยะเวลาชำระหนี้ทส่ี ัน้ มาก ๆ หมายถงึ กจิ การมีการจ่ายออกของกระแสเงนิ สดจากการ
ดำเนินงานบอ่ ยครั้ง ทำให้กจิ การตอ้ งเรง่ เปล่ียนสนิ ทรัพยห์ มุนเวยี นบางตัวเป็นเงินสดใหไ้ ว้ขน้ึ เชน่
เรง่ รัดการเกบ็ หนจี้ ากลกู หน้ี เรง่ การขายสนิ คา้ หรอื เปลย่ี นสนิ ทรัพยห์ มนุ เวยี นบางรายการเป็นเงนิ สด
ให้ไวข้ึน ตัวเลขของระยะเวลาชำระหนี้ ในปปี จั จบุ นั กจิ การควรนำไปเปรียบเทียบกบั คา่ เฉล่ีย
อุตสาหกรรม , คู่แขง่ หรือ คา่ เฉลี่ย ระยะเวลาชำระหนี้ ของกิจการเอง ในรอบ 5 ปีทีผ่ ่านมา เพอื่
ประเมินประสิทธิภาพในการบรหิ ารจัดการหนส้ี นิ ระยะส้นั ของกิจการ

Cash Cycle (day) = ระยะเวลาเกบ็ หนเ้ี ฉล่ีย + ระยะเวลาขายสนิ คา้ เฉล่ีย -
ระยะเวลาชำระหนี้

Cash Cycle = Average collection period + Inventory turnover –
Payable period

Cash Cycle คือ วงจรเงินสด หมายถึง รอบระยะเวลาทีเ่ ริ่มตน้ จากกิจการ จ่ายเงินสดเพื่อ
การดำเนินงานออกไป เช่น จา่ ยเปน็ ต้นทนุ สนิ คา้ การขายสินคา้ เป็นเงนิ เชอ่ื จนถงึ วันท่ีกิจการได้รับ
เงินสดจากการดำเนนิ งานคนื มา กิจการใดทีม่ ีวงจรเงนิ สดระยะส้นั ๆ นบั เป็นผลดกี บั กิจการ เพราะ
กิจการมรี อบเวลาของการรบั เงินสดเข้าอยา่ งรวดเรว็ การทจ่ี ะใหก้ ิจการมีรอบการรบั เงินสดเขา้ อย่าง
รวดเร็ว มีองค์ประกอบ 3 อย่างตามสมการ คือ กิจการต้องเก็บหนี้จากลูกหนีก้ ารค้าให้เรว็ ขึ้น ขาย
สินค้าออกให้ไว และจ่ายชำระหน้ีเจา้ หนีอ้ ย่างช้า ๆ ระยะเวลาของ Cash Cycle ในปีปัจจุบนั กิจการ
ควรนำไปเปรียบเทียบกับค่าเฉลยี่ อุตสาหกรรม ,ค่แู ข่ง หรอื ค่าเฉลีย่ ของกจิ การเองในรอบ 5 ปีท่ีผ่าน
เพื่อวัดประสิทธภิ าพในการบรหิ ารจัดการเงนิ สด

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 7

จากอัตราส่วนทางการเงิน สำหรบั การวดั สภาพคลอ่ งของกจิ การ ตามทกี่ ล่าวมาข้างตน้ ทำให้
เหน็ ความสมั พันธ์ระหวา่ ง สภาพคล่องกบั สนิ ทรัพยห์ มนุ เวยี น กจิ การทส่ี ามารถแปลงสินทรพั ย์
หมนุ เวยี นเป็นเงนิ สดไดร้ วดเร็ว ยอ่ มมสี ภาพคลอ่ งดี มคี วามสามารถชำระหนส้ี นิ หมุนเวยี น (หนี้สนิ
ระยะสนั้ ) ไดอ้ ย่างเรว็ ทำให้มคี วามเสยี่ งในการชำระหน้ีระยะส้ันตำ่

1.3 การวเิ คราะหส์ ภาพคลอ่ งโดยใช้อัตราส่วนทางการเงิน

บริษทั เจรญิ โภคภณั ฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย
งบแสดงฐานะการเงิน

สนิ ทรพั ย์ งบการเงินรวม หน่วย :พันบาท
31 ธันวาคม 2559
2560

สนิ ทรัพยห์ มุนเวียน 22,971,716 34,100,378
เงินสดและรายการเทยี บเท่าเงินสด 3,866,394 6,756,586
เงินลงทนุ ชว่ั คราว 36,133,672 30,678,922
ลูกหนกี้ ารคา้ และลกู หน้อี ่ืน
- -
เงนิ ใหก้ ยู้ มื ระยะส้ันแกบ่ ริษทั ย่อย
558,541 -
เงินใหก้ ูย้ มื ระยะสน้ั แกก่ ารร่วมค้า
เงินใหก้ ยู้ มื ระยะยาวแก่บรษิ ทั ย่อย - -
55,117,570 54,991,065
ทถี่ งึ กำหนดรับชำระภายในหนึง่ ปี 29,973,327 29,177,777
สนิ ค้าคงเหลอื
สนิ ทรพั ยช์ ีวภาพสว่ นทีห่ มนุ เวียน

8 การจดั การการเงินสำหรบั ผู้ประกอบการ 6,657,021 3,440,623
2,110,715 2,127,342
เงนิ จ่ายลว่ งหน้าคา่ สินคา้ 170,632 176,668
คา่ ใช้จา่ ยจ่ายลว่ งหนา้
เงินปนั ผลค้างรบั 818,209 1,472,236
เงนิ ฝากสถาบนั การเงนิ ทม่ี ีขอ้ จำกดั 6,069,307 3,447,272
ในการเบิกใช้ 164,447,104 166,368,869
สินทรพั ย์หมนุ เวยี นอืน่
รวมสนิ ทรัพย์หมุนเวียน

บทท่ี 1 การบริหารสภาพคล่อง 9

บริษทั เจรญิ โภคภัณฑอ์ าหาร จำกัด (มหาชน) และบริษัทยอ่ ย
งบแสดงฐานะการเงิน

สินทรพั ย์ (ต่อ) งบการเงินรวม 2559
31 ธันวาคม
2560

สนิ ทรพั ย์ไมห่ มุนเวยี น 5,910,158 5,265,228
เงนิ ลงทนุ เผอื่ ขาย - -
เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั ย่อย
เงินลงทุนในบริษัทรว่ ม 84,225,527 75,785,532
เงนิ ลงทุนในการรว่ มค้า
เงินลงทนุ ในบริษัททเี่ กยี่ วขอ้ งกัน 6,949,351 4,581,774
เงนิ ลงทุนในบรษิ ทั อนื่
เงินใหก้ ู้ยมื ระยะยาวแกบ่ ริษทั ยอ่ ย 1,542,009 1,604,989
เงนิ ใหก้ ยู้ ืมระยะยาวแก่บรษิ ทั รว่ ม
อสงั หารมิ ทรพั ย์เพอ่ื การลงทนุ 34,395 420,565
ท่ดี นิ อาคารและอปุ กรณ์ - -

2,700 -

1,729,341 1,371,945

189,060,060 176,176,780

10 การจดั การการเงินสำหรับผู้ประกอบการ 7,764,161 7,524,720
99,522,368 107,491,745
สินทรพั ยช์ วี ภาพส่วนที่ไมห่ มนุ เวียน 16,484,693 18,688,277
คา่ ความนยิ ม
สนิ ทรพั ย์ไมม่ ีตัวตนอื่น 2,577 1,076
เงนิ ฝากสถาบันการเงินทม่ี ีขอ้ จำกดั
ในการเบกิ ใช้ 4,727,324 3,302,684
สนิ ทรพั ย์ภาษเี งนิ ได้รอการตดั บญั ชี
สทิ ธกิ ารเช่า 7,869,990 7,728,437
สินทรพั ยไ์ ม่หมนุ เวยี นอน่ื
รวมสนิ ทรพั ย์ไม่หมุนเวยี น 3,225,190 5,866,409

รวมสินทรัพย์ 429,049,844 415,810,161

593,496,948 582,179,030

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 11

บรษิ ัท เจริญโภคภณั ฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) และบริษัทยอ่ ย
งบแสดงฐานะการเงนิ

หนี้สินและส่วนของผูถ้ ือห้นุ งบการเงนิ รวม 2559
31 ธนั วาคม
2560

หนส้ี ินหมนุ เวยี น 68,077,205 68,389,281
เงินเบกิ เกนิ บญั ชีและเงินกู้ยมื ระยะส้นั 35,945,586 43,562,400
34,837,343 31,561,944
จากสถาบันการเงนิ 417,608 290,600
ต๋ัวแลกเงนิ
เจ้าหนกี้ ารค้าและเจา้ หนอ้ี ื่น 25,251,497 23,189,797
เงินก้ยู ืมระยะสัน้ จากการร่วมค้า 10,996,851 10,583,205
หน้สี ินระยะยาวท่ีถึงกำหนดชำระ 1,625,305 1,832,589
13,467,004 11,088,686
ภายในหน่ึงปี
ค่าใชจ้ ่ายคา้ งจ่าย
ภาษีเงินไดค้ า้ งจ่าย
หนส้ี นิ หมุนเวยี นอ่ืน

12 การจดั การการเงินสำหรับผปู้ ระกอบการ 190,618,399 190,498,502

รวมหนส้ี ินหมนุ เวียน 159,018,495 177,295,450
9,985,310 13,680,506
หน้สี นิ ไมห่ มนุ เวยี น
หนส้ี ินระยะยาว 5,765,752 5,484,489
หนส้ี ินภาษเี งนิ ไดร้ อการตัดบัญชี
ประมาณการหนสี้ ินสำหรับผลประโยชน์ 1,467,136 1,513,673
พนกั งาน
176,236,693 197,974,118
ประมาณการหนี้สินและอ่ืนๆ
รวมหนีส้ ินไมห่ มุนเวยี น 366,855,092 388,472,620

รวมหนีส้ นิ

บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 13

บรษิ ัท เจรญิ โภคภณั ฑ์อาหาร จำกดั (มหาชน) และบริษทั ย่อย
งบแสดงฐานะการเงนิ

หนสี้ นิ และส่วนของผู้ถอื หนุ้ (ตอ่ ) งบการเงนิ รวม 2559
31 ธนั วาคม
2560

ส่วนของผู้ถือหุน้ 9,291,530 7,742,942
ทุนเรอื นหนุ้
ทุนจดทะเบียน

ทุนท่อี อกและชำระแลว้ 8,611,242 7,742,942
หนุ้ ทุนซอ้ื คนื (2,909,249) (1,135,146)
ส่วนเกนิ มลู คา่ หนุ้
36,462,883
ส่วนเกนิ มลู คา่ หุ้นสามญั 57,298,909 3,470,021

สว่ นเกนิ ทนุ อนื่ 3,470,021 4,001,573
ส่วนเกนิ ทนุ จากการเปลยี่ นแปลงส่วนไดเ้ สยี (5,159)

ในบรษิ ัทยอ่ ยและบริษทั รว่ ม 3,949,783
ส่วนเกนิ ทุนจากรายการกับกจิ การ (5,159)
ภายใตก้ ารควบคุมเดยี วกัน
กำไรสะสมจดั สรรแล้ว

14 การจดั การการเงนิ สำหรับผปู้ ระกอบการ 929,166 820,666

ทนุ สำรองตามกฎหมาย 82,115,694 74,782,483
ยงั ไมไ่ ดจ้ ัดสรร
องค์ประกอบอ่นื ของสว่ นของผู้ถอื ห้นุ (445,209) 7,557,420
รวม
ห้นุ กดู้ อ้ ยสิทธิทม่ี ลี ักษณะคล้ายทนุ 153,015,198 133,697,683
รวมส่วนของผูถ้ อื หุน้ ของบริษทั
สว่ นได้เสียทไ่ี มม่ ีอำนาจควบคมุ 15,000,000 -
รวมส่วนของผ้ถู ือหุ้น 168,015,198 133,697,683

รวมหนสี้ นิ และส่วนของผู้ถอื หุ้น 58,626,658 60,008,727
226,641,856 193,706,410

593,496,948 582,179,030

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 15

บรษิ ทั เจริญโภคภณั ฑอ์ าหาร จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย

งบกำไรขาดทนุ

(หน่วย: พันบาท)

งบการเงินรวม

สำหรบั ปีสน้ิ สุดวันที่

31 ธันวาคม

2560 2559

รายได้ 464,464,888
790,842
รายได้จากการขายสินค้า 501,507,496 73,658
387,664
ดอกเบี้ยรบั 936,923 2,125,803
2,327,344
เงนิ ปันผลรบั 97,287 470,170,199

กำไรจากอัตราแลกเปลยี่ นสทุ ธิ - 391,822,154

กำไรจากการขายเงนิ ลงทนุ 10,428,763 888,852
18,760,445
รายได้อน่ื 2,226,472 26,712,415

รวมรายได้ 515,196,941

ค่าใชจ้ ่าย

ต้นทนุ ขายสินค้า 441,421,552

ขาดทนุ จากการเปลย่ี นแปลงมลู ค่ายตุ ิธรรม

ของสินทรพั ยช์ ีวภาพ 56,554

ต้นทุนในการจดั จำหนา่ ย 20,597,460

ค่าใช้จา่ ยในการบรหิ าร 31,190,622

ขาดทนุ จากอัตราแลกเปลยี่ นสทุ ธิ 21,487 -
ตน้ ทนุ ทางการเงนิ 11,743,356 10,601,235
รวมคา่ ใช้จา่ ย 505,031,031 448,785,101

16 การจดั การการเงินสำหรบั ผปู้ ระกอบการ 7,983,044 6,512,494
6,668,451 (1,962,938)
ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทนุ ในบรษิ ทั ร่วม 250,648 7,211,808
และการร่วมค้า 6,417,803 (9,174,746)

กำไรก่อนคา่ ใชจ้ า่ ย (รายได)้ ภาษเี งินได้
ค่าใช้จ่าย (รายได้) ภาษเี งนิ ได้
กำไรสำหรับปี

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 17

บริษัท เจรญิ โภคภณั ฑอ์ าหาร จำกดั (มหาชน) และบรษิ ทั ย่อย

งบกระแสเงินสด

หนว่ ย:พนั บาท

งบการเงินรวม

สำหรบั ปสี ้นิ สุดวันที่

31 ธันวาคม

2560 2559

กระแสเงินสดจากกจิ กรรมดำเนนิ งาน 20,685,784

กำไรสำหรบั ปี 17,898,306 12,284,721
963,839
ปรบั รายการทก่ี ระทบกำไรเป็นเงินสดรบั (จ่าย) 5,259,442
205,369
ค่าเสือ่ มราคา 14,385,569
(88,598)
คา่ ตัดจำหน่าย 1,496,822 (790,842)
(73,658)
คา่ เสือ่ มราคาของสนิ ทรพั ย์ชีวภาพ 5,366,291 10,601,235
(2,125,803)
หน้สี ญู และหนสี้ งสัยจะสญู 184,581 -
718,361
(กลบั รายการ) ขาดทนุ จากการปรบั ลด
8,002
มลู ค่าสินคา้ คงเหลือ 10,197
10,505
ดอกเบย้ี รบั (936,923)

เงินปนั ผลรบั (97,287)

ตน้ ทนุ ทางการเงิน 11,743,356

กำไรจากการขายเงินลงทุน (10,428,763)

กำไรจากการเลิกบริษทั ยอ่ ย (1,766)

ประมาณการหนีส้ นิ สำหรบั ผลประโยชนพ์ นักงาน 551,546
ขาดทุนจากการด้อยค่าของอสงั หารมิ ทรพั ยเ์ พื่อการ

ลงทนุ -

ขาดทุน (กำไร) จากการขายและตัดจำหนา่ ย

ทดี่ นิ อาคาร และอุปกรณ์ 234,953

18 การจดั การการเงินสำหรับผูป้ ระกอบการ

ขาดทุน (กำไร) จากการขายและตดั จำหน่ายสนิ ทรัพย์

ไม่มตี ัวตนอน่ื 5 278,295

(กลบั รายการ) ขาดทุนจากการดอ้ ยค่าของ 62,317

อาคาร (72,808)
-
และอปุ กรณ์ และสนิ ทรพั ย์ที่ถือไว้เพอ่ื ขาย 669,239
888,852
ขาดทุน (กำไร) จากอตั ราแลกเปลีย่ นที่ยงั ไม่
(6,512,494)
เกดิ ขึน้ จริง 10,055 7,211,808
49,514,327
ขาดทนุ จากการด้อยค่าของเงินลงทนุ -

ขาดทนุ จากการเปลยี่ นแปลงมูลคา่ ยตุ ธิ รรม

ของสินทรัพย์ชีวภาพ 56,554

ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุนในบริษทั ร่วมและ

การรว่ มค้า (7,983,044)

คา่ ใชจ้ ่าย (รายได)้ ภาษเี งนิ ได้ 250,648

33,410,339

บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 19

บรษิ ัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) และบรษิ ัทยอ่ ย
งบกระแสเงนิ สด

กระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงาน งบการเงินรวม 2559
(ตอ่ ) สำหรับปีส้นิ สดุ วนั ท่ี
การเปลีย่ นแปลงในสนิ ทรัพยแ์ ละหนสี้ ิน 31 ธันวาคม (3,206,628)
ดำเนินงาน 2560 (701,948)
ลกู หนก้ี ารคา้ และลูกหนอ้ี ่ืน
สินค้าคงเหลอื (5,257,836) (7,776,494)
สินทรพั ยช์ ีวภาพส่วนทหี่ มนุ เวียนและไม่ (296,329) 672,390
หมนุ เวยี น (2,728,142)
สินทรพั ย์หมนุ เวยี นอืน่ (8,245,373) 2,089,229
สินทรพั ย์ไม่หมนุ เวยี นอื่น (3,535,259) 852,204
เจา้ หนกี้ ารคา้ และเจ้าหนอี้ ื่น (745,755) (910,078)
หน้สี ินหมุนเวยี นอื่น 5,701,018 (6,573,759)
จ่ายผลประโยชน์พนักงาน 1,341,625
จ่ายภาษีเงนิ ได้ (278,714) 31,231,101
กระแสเงินสดสทุ ธไิ ดม้ าจาก (ใช้ไปใน) (4,837,852)
กจิ กรรมดำเนนิ งาน
17,255,864

20 การจัดการการเงินสำหรบั ผ้ปู ระกอบการ

กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมลงทุน 945,064 777,506
ดอกเบ้ียรับ 3,592,307 3,705,652
เงนิ ปันผลรบั - -
เงนิ ใหก้ ยู้ ืมระยะสน้ั แก่บรษิ ัทยอ่ ย (556,607) -
เงนิ ใหก้ ูย้ มื ระยะสั้นแก่การร่วมค้า 2,565,408 530,688
เงนิ สดรบั จากเงินลงทนุ ชว่ั คราว (12,363,780) (10,155,317)
เงนิ สดจ่ายเพอ่ื ซ้อื เงินลงทุน 15,811,535 4,273,503
เงนิ สดรบั จากการขายเงนิ ลงทนุ (2,154,233) (40,688,006)
เงนิ สดจา่ ยสทุ ธิจากการซอ้ื บรษิ ทั ยอ่ ย
- -
เงนิ ใหก้ ยู้ ืมระยะยาวแกบ่ ริษัทยอ่ ย (2,700) -
เงินใหก้ ยู้ ืมระยะยาวแกบ่ รษิ ัทร่วม
- (8,860)
เงนิ สดจ่ายเพอื่ ซื้ออสงั หารมิ ทรพั ยเ์ พ่ือการลงทุน (30,475,043) (22,174,627)
เงินสดจา่ ยเพื่อซื้อทีด่ นิ อาคารและอปุ กรณ์ (132,741) (201,349)
เงนิ สดจ่ายเพ่อื ซอ้ื สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ีตัวตนอืน่
เงนิ สดรับจากการขายอสงั หารมิ ทรัพยเ์ พอ่ื การ - 480
ลงทุน 320,322 1,348,138
เงินสดรับจากการขายทด่ี นิ อาคารและอุปกรณ์
82 -
เงินสดรับจากการขายสินทรัพยไ์ มม่ ีตวั ตนอืน่

บทที่ 1 การบริหารสภาพคล่อง 21

บริษัท เจรญิ โภคภัณฑอ์ าหาร จำกดั (มหาชน) และบริษทั ยอ่ ย
งบกระแสเงินสด

กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมลงทนุ (ตอ่ ) งบการเงนิ รวม 2559
เงินสดจา่ ยค่าสทิ ธิการเช่า สำหรบั ปีส้นิ สดุ วนั ที่ (191,420)
31 ธนั วาคม -
เงนิ สดรบั จากการเลกิ บรษิ ทั ยอ่ ย (ใช้ไปใน) 2560 (62,783,612)
กระแสเงินสดสุทธิไดม้ าจาก
กิจกรรมลงทนุ (31,645)

-

(22,482,031)

กระแสเงินสดจากกจิ กรรมจดั หาเงิน (11,751,387) (10,538,041)

ดอกเบ้ยี จ่าย 3,251,892 (20,303,312)
เงินสดรบั จาก (จ่ายเพ่อื ชำระคืน) เงินกูย้ มื ระยะ (8,360,479) 24,392,400
ส้นั 140,802 (63,705)
(19,356) (15,961)
จากสถาบันการเงินและบรษิ ทั อนื่
เงนิ สดรบั จาก (จา่ ยเพื่อชำระคืน) ตัว๋
แลกเงิน
เงินสดรับจาก (จ่ายเพ่ือชำระคืน) เงนิ กู้ยมื ระยะสัน้
จากการร่วมค้า

เงนิ สดทีผ่ เู้ ช่าจ่ายเพอ่ื ลดจำนวนหนส้ี ินซงึ่ เกดิ ขึ้น

จากสญั ญาเชา่ การเงนิ

22 การจัดการการเงนิ สำหรับผู้ประกอบการ 9,524,517 37,726,772

เงนิ สดรับจากเงนิ กู้ยมื ระยะยาวจากสถาบนั (13,156,107) (27,083,380)
การเงิน - 53,516,429
เงนิ สดจา่ ยเพอื่ ชำระเงินกู้ยมื ระยะยาวจาก (7,000,000) (16,885,878)
สถาบันการเงิน
เงนิ สดรับจากการออกหุ้นกู้ 15,000,000 -
เงินสดจา่ ยเพอ่ื ชำระคนื หุ้นกู้
เงินสดรับจากการออกหุ้นกู้ดอ้ ยสทิ ธิ (336,780) (497,778)
ที่มลี กั ษณะคลา้ ยทุน 20,171,864 135,506
เงินสดจา่ ยชำระต้นทุนธุรกรรมทาง
การเงิน (7,411,616) (7,018,475)
เงนิ สดรบั จากการออกหนุ้ สามัญเพมิ่ ทุน (2,456,433) (3,746,080)
จา่ ยเงินปนั ผลของบริษทั สทุ ธจิ ากสว่ นท่ีเปน็ ของ
หุ้นทุนซื้อคืนทถี่ อื โดยบริษทั ยอ่ ย (114,406) -
เงินปันผลจ่ายใหส้ ่วนได้เสียทีไ่ มม่ อี ำนาจควบคุม
เงินสดจา่ ยเพื่อซ้อื ส่วนไดเ้ สยี ทไ่ี ม่มีอำนาจ (2,517,489) 29,618,497
ควบคุม
กระแสเงินสดสทุ ธิไดม้ าจาก (ใช้ไปใน) กิจกรรม
จัดหาเงิน

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 23

บรษิ ัท เจริญโภคภัณฑอ์ าหาร จำกดั (มหาชน) และบริษทั ยอ่ ย
งบกระแสเงนิ สด

เงินสดและรายการเทียบเท่าเงนิ สด งบการเงนิ รวม 2559
ลดลงสทุ ธิ สำหรบั ปสี น้ิ สุดวันท่ี
31 ธันวาคม (1,934,014)
กอ่ นผลกระทบของอัตราแลกเปล่ียน 2560
ผลกระทบของอตั ราแลกเปลี่ยนทม่ี ีต่อเงิน 520,207
สดและรายการ (7,743,656) (1,413,807)
32,387,481
เทียบเท่าเงินสด (1,307,531) 30,973,674
เงินสดและรายการเทยี บเทา่ เงนิ สดลดลง (9,051,187)
สุทธิ 30,973,674
เงินสดและรายการเทียบเทา่ เงินสด ณ 21,922,487
วนั ตน้ ปี
เงนิ สดและรายการเทยี บเทา่ เงินสด ณ
วันส้ินปี

24 การจัดการการเงนิ สำหรับผ้ปู ระกอบการ

จากงบการเงินของ บริษทั เจริญโภคภณั ฑอ์ าหาร จำกดั (มหาชน) และบรษิ ทั ยอ่ ย นำมา

คำนวณอตั ราส่วนสภาพคลอ่ งได้ ดังนี้

ตารางที่ 1.1 : แสดงคำนวณอัตราส่วนสภาพคล่อง

ชอ่ื อตั ราสว่ น แทนค่า ผลลัพธ์

Current Ratio (Times) 164,447,104 / 190,618,399 0.86

22,971,716 + 3,866,394 +

Quick Ratio (Times) 36,133,672 0.33

190,618,399

Cash Flow Liquidity Ratio (Times) 17,255,864 0.10
[(166,368,869 + 164,447,104)/2]

Account Receivable Turnover 501,507,496 15.18
(Times) [(30,678,922 + 36,133,672)/2]

Collection Period (Days) 360/15.18 23.71

441,421,552

Inventory Turnover (Times) *14,699,352.38 30.03
*สนิ คา้ สำเรจ็ รปู เฉลยี่ จากรายงาน

ประจำปี

Inventory Turnover (Days) 360/30.03 12

Account Payable Turnover 441,421,552 13.16
(Times) [(31,561,944 + 34,837,343)/2]

Payable Period (Days) 360/13.16 27

Cash Cycle (Days) 23.71+12-27 9

ตารางที่ 1.1 การคำนวณค่าอตั ราสว่ นสภาพคล่องประเภทตา่ ง ๆ ของบรษิ ทั เจริญโภค
ภัณฑอ์ าหาร จำกัด (มหาชน) และบรษิ ทั ยอ่ ย

จากการคำนวณค่าอตั ราสว่ นสภาพคลอ่ งประเภทต่าง ๆ ของบริษทั เจรญิ โภคภณั ฑ์อาหาร
จำกัด (มหาชน) และบริษทั ยอ่ ย สามารถแปลผลไดด้ งั น้ี

บทที่ 1 การบริหารสภาพคลอ่ ง 25

ตารางที่ 1.2 ตาราง : แสดงแปลผลการวเิ คราะห์อตั ราสว่ นสภาพคลอ่ งของบริษทั เจริญโภคภัณฑ์อาหาร

จำกดั (มหาชน) และบรษิ ัทย่อย

ชือ่ อัตราส่วน ผลลพั ธ์ ค่าเฉลย่ี ของกจิ การ คา่ เฉลย่ี การแปลผล
ย้อนหลัง 5 ปี อุตสาหกรรม

Current Ratio 0.86 1.01 1.18 ไม่มสี ภาพลอ่ ง
(Times)

Quick Ratio (Times) 0.33 0.41 1.91 ไมม่ สี ภาพคลอ่ ง

Cash Flow

Liquidity ratio 0.10 0.11 N/A ไม่มสี ภาพคล่อง

(Times)

Account 15.18 17 14.2 เกบ็ หนจี้ ากลกู หนไ้ี ด้
Receivable เร็วกวา่ มาตรฐาน
Turnover (Times)

Collection Period 23.71 22 25 เก็บหนจี้ ากลูกหน้ไี ด้
(Days) เรว็ กว่ามาตรฐาน

Inventory Turnover 30.03 29 5.51 ขายสินค้าไดเ้ รว็ กว่า
(Times) มาตรฐาน

Inventory Turnover 12 13 65 ขายสนิ คา้ ไดเ้ ร็วกว่า
(Days) มาตรฐาน

Account Payable 13.16 16 N/A จา่ ยชำระหนไ้ี ดช้ า้
Turnover (Times) กว่าอดตี ท่ผี ่านมา

Payable Period 27 23 N/A จ่ายชำระหนีไ้ ด้ช้า
(Days) กว่าอดีตท่ีผา่ นมา

Cash Cycle (Days) 9 11 N/A วงจรเงนิ สดส้ันกว่า
อดีตทผี่ ่านมา

ตารางท่ี 1.2 ตารางแปลผลการวิเคราะห์อัตราสว่ นสภาพคล่องของบรษิ ัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร

จำกดั (มหาชน) และบริษทั ย่อย

26 การจัดการการเงนิ สำหรบั ผปู้ ระกอบการ

การวิเคราะหส์ ภาพคล่องโดยรวมของกจิ การ พบว่า ในปี 2560 กจิ การสามารถไมม่ สี ภาพ
คลอ่ ง เพราะค่าของ Current Ratio, Quick Ratio และ Cash Flow Liquidity Ratio น้อยกวา่ 1
แตก่ ิจการสามารถบริหารลูกหนี้การค้า สนิ คา้ คงเหลอื และการจ่ายชำระเจ้าหนี้ ไดอ้ ย่างดี เพราะ
ระยะเวลาเกบ็ หนี้และระยะเวลาการขายสนิ คา้ สนั้ กว่าในอดตี ทผ่ี ่านมา รวมทงั้ ระยะเวลาการชำระหนี้
นานกว่า สง่ ผลใหใ้ นปีนี้ กจิ การมี Cash Cycle สัน้ กวา่ ในอดีตทีผ่ ่านมา

จากตวั อย่างการวิเคราะห์สภาพคล่องโดยใช้อัตราส่วนสภาพคล่อง (Liquidity Ratio) และ
รายการท่ีมีความสมั พนั ธ์กบั กระแสะเงินสดของกจิ กรรมดำเนนิ งาน พบว่า สภาพคล่องของกจิ การมี
ความสัมพันธก์ บั ลูกหนีก้ ารคา้ สินคา้ คงคลัง และเจ้าหน้กี ารค้า ทงั้ สามรายการทก่ี ลา่ วมา สามารถ
นำมาคำนวณเงินทุนหมนุ เวยี นของกจิ การได้ ดังจะกลา่ วตอ่ ไปน้ี
1.4 การคำนวณเงนิ ทนุ หมุนเวียน (รายเดือน)

เงินทนุ หมุนเวยี นในส่วนที่เกีย่ วกบั สนิ ทรพั ย์ดำเนินงาน รายการสำคัญคอื ลกู หนีก้ ารคา้ และ
สนิ คา้ คงคลัง ส่วนหนส้ี นิ ดำเนนิ งาน รายการทส่ี ำคัญคอื เจ้าหนก้ี ารค้า ดังนัน้ เราสามารถเขยี น
สมการเงินทนุ หมนุ เวียน ของสามรายการ ดงั นี้

เงนิ ทนุ หมนุ เวียน(บาท) = มลู คา่ ลกู หนี้การค้า+มูลค่าสนิ คา้ คงคลงั -มลู ค่าเจ้าหน้กี ารคา้

สำหรับตัวเลขทีค่ ำนวณออกมาไดน้ ั้น ก็คือ ตัวชี้ว่าในแต่ละรอบ ธุรกิจมีเงินขั้นต่ำในธุรกจิ
เท่าไหร่ โดยหากคำนวณออกมาได้ค่าติดลบ แสดงว่าธุรกจิ มเี งนิ ใช้ แตถ่ ้าค่าทีไ่ ด้เป็นบวก แสดงว่า
ธรุ กิจกำลังขาดเงิน

มูลคา่ ของลกู หนกี้ ารค้า มลู ค่าของสนิ คา้ คงคลงั มลู คา่ ของเจา้ หนก้ี ารคา้ สามารถคำนวณได้
ตามสมการ ดังน้ี

มลู ค่าลกู หน้กี ารค้า (บาท)
ยอดขายต่อเดือนx อตั ราการขายเชอื่ (%)xระยะเวลาการเกบ็ หนี้ (วนั )

มลู คา่ สนิ คา้ คงคลัง (บาท)
ต้นทนุ ขายตอ่ เดอื น x ระยะเวลาการเกบ็ สนิ ค้าในสตอ๊ ก (วนั )

มูลคา่ เจ้าหนี้การคา้ (บาท)
ตน้ ทนุ ขายตอ่ เดอื น xอตั ราการซอ้ื เชอ่ื (% )x ระยะเวลาการชำระหนี้ (วนั )

บทท่ี 1 การบริหารสภาพคลอ่ ง 27

Cash cycle (วนั )
ระยะเวลาการเกบ็ หนี้ +ระยะเวลาเกบ็ สนิ ค้าในสต๊อก –ระยะเวลาชำระหน้ี

ตวั อย่างท่ี 1 บรษิ ทั สามเหมียว จำกดั มยี อดขาย 200,000 บาท เป็นยอดขายเช่ือ 75% ให้
เครดติ กับลกู หนี้ 2 เดือน ตน้ ทนุ ขาย 110,000 บาท เปน็ ยอดซ้ือเช่ือ 60% ไดเ้ ครดติ จากเจา้ หน้ี 1
เดือน และใช้เวลาประมาณ 1.5 เดอื น จึงจะขายสนิ ค้าในสตอ็ กออกไปได้ นำมาคำนวณได้ดงั น้ี

มูลคา่ ลูกหน้กี ารคา้ (บาท) = 200,000 x 75% x 2 = 300,000

มูลคา่ สินคา้ คงคลัง (บาท) = 110,000 x 1.5 = 165,000

มลู คา่ เจ้าหนี้การคา้ (บาท)= 110,000 x 60% x 1 = 66,000

เงนิ ทุนหมนุ เวียน (บาท) = 300,000 + 165,000 - 66,000 = 399,000

Cash Cycle (เดือน) = 2 + 1.5 - 1 = 2.5

จากขอ้ มลู ทค่ี ำนวณไดส้ รปุ ได้ว่าบริษัท สามเหมียว จำกดั ยงั ขาดเงินหมนุ เวียนในการดำเนนิ
ธรุ กิจอยู่ 399,000 บาท และต้องรออีก 2.5 เดอื น จึงจะไดร้ ับเงินสดเข้ามาในกิจการ ซง่ึ ระหว่างนี้
บรษิ ทั อาจจะต้องตอ่ รองกับเจา้ หน้กี ารคา้ เพอ่ื ยืดเวลาจา่ ยเงนิ ขอเจรจาลดเครดติ เทอมของลกู หน้ี
หรือต้องหาแหลง่ เงินทุนเพม่ิ เตมิ เช่น ขอกเู้ งนิ จากธนาคาร เพือ่ นำมาใช้หมุนเวียนในธรุ กจิ

ตัวอย่างที่ 2 บรษิ ทั สหายโฮ่ง จำกดั มยี อดขาย 600,000 บาท เปน็ ยอดขายเช่ือ 15% ให้
เครดติ กบั ลกู หนี้ 1 เดือน ตน้ ทนุ ขาย 390,000 บาท เปน็ ยอดซอ้ื เช่อื 80% ได้เครดติ จากเจา้ หน้ี 1.5
เดอื น และใชเ้ วลาประมาณ 0.5 เดอื น จงึ จะขายสินคา้ ในสตอ็ กออกไปได้ นำมาคำนวณได้ดงั น้ี

28 การจัดการการเงินสำหรบั ผู้ประกอบการ

มูลค่าลูกหน้ีการค้า (บาท) = 600,000 x 15% x 1 = 90,000

มูลคา่ สินค้าคงคลงั (บาท) = 390,000 x 0.5 = 195,000

มูลค่าเจา้ หนีก้ ารค้า (บาท)= 390,000 x 80% x1 = 384,000

เงนิ ทนุ หมุนเวยี น (บาท) = 90,000 + 195,000 - 384,000 = -99,000

Cash Cycle (เดอื น) = 1 + 0.5 - 1.5 = 0

จากข้อมลู ทีค่ ำนวณได้ บริษัท สหายโฮง่ จำกดั มเี งนิ เกนิ อย่ใู นธรุ กิจ 99,000 บาท พอเพียง

ตอ่ การใช้เดอื นชนเดอื น ไมส่ ามารถนำเงินสว่ นเกินไปลงทุนต่อยอดอยา่ งอื่นได้

1.5 เทคนคิ ในการบริหารสภาพคลอ่ ง
ดังที่กล่าวมาแล้ว สภาพคล่อง มีความสัมพนั ธ์กับการบริหารลูกหนี้การค้า สินค้าคงเหลือ

และเจ้าหนี้การค้า รายการที่กิจการสามารถบริหารจัดการได้ด้วยตนเอง ได้แก่ลูกหนี้การค้าและ
สินค้าคงเหลือ โดยการกำหนดนโยบาย เงื่อนไข เทคนิค วิธีการ สำหรับเจ้าหนี้การค้า กิจการไม่
สามารถบรหิ ารจดั การไดเ้ พราะกจิ การอยูภ่ ายใต้เงือ่ นไขของเจ้าหนก้ี ารคา้ แตล่ ะราย ในบทนี้ขอเสนอ
เทคนคิ การบรหิ ารสภาพคล่องดว้ ยการบริหารลูกหน้ีการค้า และ สินคา้ คงเหลอื

1.5.1 เทคนิคการบรหิ ารสภาพคล่องด้วยการบรหิ ารลกู หน้ีการค้า
การบรหิ ารลูกหนก้ี ารค้า สามารถแบ่งออกเป็น 2 สว่ นชว่ งระยะเวลา คือ

1) ช่วงระยะเวลาการพจิ ารณาคณุ สมบัตลิ กู หนก้ี ารคา้ รายใหม่ กิจการควรใช้หลกั 5 Cs
ซ่งึ เปน็ ระบบทผี่ ู้ให้เครดติ ใช้ประเมินความน่าเชอ่ื ถือ และความสามารถในการชำระ
หนข้ี องลกู หนี้ โดย พจิ ารณา ลักษณะเฉพาะของธรุ กจิ (Character), ความสามารถ
(Capacity), เงินทนุ (Capital), หลกั ทรัพย์ (Collateral) และเงอ่ื นไข
(Conditions) Conditions) กอ่ นตดั สินใจใหเ้ ครดิต การพจิ ารณาลักษณะเฉพาะ
ของธรุ กจิ (Character) พจิ ารณาจาก รายงานเครดติ คะแนนเครดติ คณุ สมบัตสิ ว่ น
บุคคล บคุ คลอา้ งอิง การพจิ ารณาความสามารถในการชำระหน้ี (Capacity)
พจิ ารณาจากงบกระแสเงนิ สด ประมาณการกระแสเงนิ สด งบการเงนิ อตั ราส่วน
ความสามารถในการชำระหน้ี (DSCR) อัตราสว่ นหนส้ี ินตอ่ รายได้ (DTI) การ
พจิ ารณาเงินทุน (Capital) พิจารณาจากจำนวนเงินทนุ ของเจ้าของทลี่ งทนุ ในธุรกจิ
ทุนจดทะเบียน จำนวนเงนิ ลงทุนของธรุ กจิ ในโครงการตา่ ง ๆ การพิจารณา
หลักทรพั ย์ (Collateral) ผู้ใหเ้ ครดิตทกุ คนมขี ้อกำหนดทแี่ ตกตา่ งกัน สำหรบั

บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 29

หลักประกัน บางคนต้องการสินทรพั ยท์ เ่ี ฉพาะเจาะจงทจี่ ะนำเสนอเปน็ หลกั ประกนั
เช่น ทดี่ นิ อาคาร เคร่อื งจกั รอปุ กรณ์ ยานพาหนะ หลกั ทรพั ย์ลงทุนในต่างประเทศ
พันธบตั รตา่ งประเทศ เปน็ ต้น การพจิ ารณาเง่ือนไข (Conditions) หรอื สถานการณ์
อันอาจสง่ ผลกระทบตอ่ รายได้ของลกู หน้ี ได้แก่ อตั ราดอกเบ้ยี อัตราแลกเปล่ียน
เงนิ ตราตา่ งประเทศ วัฎจักรอุตสาหกรรม ภาวะเศรษฐกจิ คแู่ ขง่
2) ชว่ งระยะเวลาทล่ี กู หนรี้ ายใหมผ่ ่านการพจิ ารณา 5C’s ในชว่ งนี้ กจิ การตอ้ งกำหนด
ระยะเวลาการให้เครดติ กับลูกหนี้ โดยสอดคล้องกับระยะเวลาเครดติ ที่กจิ การไดร้ บั
จากเจ้าหนี้ ปกตริ ะยะเวลาการใหเ้ ครดิตกบั ลกู หนี้ ควรสนั้ กวา่ ระยะเวลาเครดิตที่
กจิ การไดจ้ ากเจา้ หนี้ เพ่อื ทีก่ จิ การสามารถเกบ็ เงินจากลูกหนม้ี าชำระหน้ใี ห้กบั
เจ้าหน้ีของกจิ การไดท้ นั กำหนดเวลา กิจการควรระมดั ระวงั การใหเ้ ครดติ กบั ลกู หน้ี
ที่ยาวนานเกินไป อาจเกดิ หนสี้ ูญได้ กจิ การควรมกี ารกระตุ้นยอดขายโดยใหล้ กู คา้
ชำระคา่ สนิ คา้ หรือบรกิ ารผา่ นบตั รเครดติ ในประเด็นนี้ ถอื เปน็ การโอนความเสี่ยงไป
ให้บุคคลทส่ี ามแทน นอกจากนี้ การเพ่มิ ยอดขายอาจทำไดโ้ ดยการใหส้ ่วนลดเงินสด
เช่น เดมิ ให้เครดติ ลกู หนี้ 30 วนั อาจกำหนดวา่ ถ้าชำระภายใน 15 วนั จะได้สว่ นลด
การชำระหนเี้ พมิ่ อกี 2% เป็นตน้ การจดั ลำดบั ความสำคญั การเรียกเกบ็ เงนิ และ
ออกใบแจง้ หนี้ เป็นเรอื่ งสำคัญทก่ี จิ การตอ้ งเรมิ่ สรา้ งระบบในการออกใบแจ้งหนี้
ทันทที ่ีการขายเชอ่ื หรอื การใหบ้ รกิ ารเสรจ็ สิน้ การสง่ ใบแจง้ หนี้ทร่ี วดเร็วสรา้ งโอกาส
ให้ลกู หน้จี า่ ยชำระหน้ีตามกำหนดเวลา ควรสรา้ งระบบ มกี ารกำหนดหมายเลข
หรือออกใบแจง้ หนี้ให้มีความสอดคลอ้ งกบั จำนวนหนี้และระยะเวลาเครดิต มกี าร
บนั ทกึ กำหนดระยะเวลาการชำระหน้ีของลกู หนอ้ี ย่างชัดเจน ในแตล่ ะใบแจ้งหนี้
เพื่อใหล้ ูกหนขี้ องกจิ การ ทราบทนั ทเี มื่อถึงกำหนดชำระเงิน การจัดทำรายงานแยก
อายลุ ูกหน้กี ารค้า เปน็ เอกสารสำคัญท่ีกจิ การต้องจัดทำ (หรืองบแยกอายลุ กู หน)้ี
เพื่อมองเห็นภาพรวมของจำนวนลกู หนคี้ า้ งชำระ มลู ค่าหนค้ี ้างชำระ กำหนดเวลา
เรียกเก็บหนี้ เปน็ ต้น กจิ การควรเพม่ิ ช่องทางท่ีสะดวกในการชำระหนใี้ ห้ลกู หน้ี เช่น
ใชว้ ิธีชำระเงินอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ PayPal, e-Banking, e-Money และ e-Wallet เปน็
ตน้ นอกจากน้ี กจิ การควรมกี ารตรวจสอบรปู แบบการกำหนดราคาสนิ คา้ หรือ
บริการ การตง้ั ราคาของกจิ การมคี วามเหมาะสมหรือไม่ กิจการขายสินค้า หรอื

30 การจดั การการเงินสำหรบั ผูป้ ระกอบการ

บริการตามมลู คา่ หรือไม่? เม่อื เทียบกบั คแู่ ขง่ หากลูกค้าของกจิ การเชื่อมัน่ ว่า เขา
ไดร้ ับสนิ ค้าหรอื บรกิ ารท่คี มุ้ ค่ากบั ราคา แนวโน้มการชำระหน้ตี รงเวลากจ็ ะมีมากขึน้
1.5.2 เทคนคิ การบรหิ ารสภาพคลอ่ งด้วยการบรหิ ารสนิ คา้ คงคลงั
ธรุ กิจจำเป็นตอ้ งมสี ินค้าคงคลงั ไว้เพยี งพอ เพื่อให้มกี ารลงทุนในสนิ ค้าคงคลังนอ้ ยท่สี ุดให้
เพยี งพอแก่การผลติ และการขาย รวมถงึ ใหม้ ีสินคา้ คงคลังท่อี ยู่ในสภาพพร้อมทจี่ ะใช้ในการผลิตการ
ขาย และการใชง้ านไดต้ ลอดเวลาที่ต้องการสำหรบั การดำเนินงานตามปกติ เทคนิคการบรหิ ารสภาพ
คลอ่ งด้วยการบรหิ ารสินค้า ไดแ้ ก่
1) จัดลำดบั ความสำคญั ของสินคา้ การแบ่งหมวดหมสู่ นิ คา้ คงคลังออกเปน็ กลมุ่
ตามลำดับความสำคญั สามารถช่วยใหก้ ิจการวางแผนการสง่ั ซื้อสนิ ค้า โดยทว่ั ไป
ผ้เู ชยี่ วชาญแนะนำใหแ้ ยกสินคา้ ออกเป็นกลมุ่ A, B และ C รายการสนิ ค้าในกลมุ่ A
เป็นรายการสนิ ค้าทม่ี รี าคาสูงแต่ความต้องการของลกู คา้ มีนอ้ ยกวา่ รายการสนิ ค้า
ในกลุ่ม C เป็นรายการทมี่ ีตน้ ทุนตำ่ กว่าซ่งึ มกี ารหมนุ เวียนสนิ คา้ คงคลังอย่างรวดเร็ว
กลุม่ B เปน็ รายการสินค้าที่ มรี าคาปานกลางและขายออกชา้ กว่ารายการสนิ ค้าใน
กลมุ่ C แตเ่ ร็วกว่ารายการสินค้าในกลมุ่ A
2) ติดตามการขาย เพอ่ื อพั เดตยอดรวมสินค้าคงคลัง กจิ การจะตอ้ งวิเคราะหข์ ้อมลู
เหลา่ นี้ เชน่ สนิ ค้ารายการใดขายเรว็ ขน้ึ หรือลดลง สนิ ค้ารายการใดขายเปน็ ฤดกู าล
สนิ คา้ รายการใดท่ขี ายบ่อยครง้ั การทำความเขา้ ใจกับสง่ิ เหล่าน้ี ไมเ่ พียงแตม่ ผี ล
ยอดขายรวมเทา่ นน้ั แต่เป็นการทำใหส้ ินคา้ คงคลงั อยู่ในการควบคมุ ดว้ ย
3) วเิ คราะหป์ ระสิทธิภาพของซพั พลายเออร์ (Supplier) ผจู้ ดั หาทไ่ี ม่นา่ เช่ือถืออาจทำ
ให้เกดิ ปญั หากบั สินค้าคงคลงั หากกิจการมซี ัพพลายเออรส์ ง่ ของลา่ ช้าบ่อยครง้ั
กจิ การควรพดู คยุ กับซพั พลายเออร์ เกยี่ วกบั ปัญหาและคน้ หาวา่ ปัญหาคืออะไร
เตรยี มพร้อมท่ีจะเปล่ยี นค่คู า้ เพอ่ื จดั การกบั ระดบั สตอ็ คสินคา้ (Stock Products)
ที่ไมแ่ น่นอนและความเป็นไปได้ทสี่ นิ ค้าจะขาดแคลน
4) กำหนดระดบั สินคา้ คงคลัง โดยคำนึงถงึ ฤดกู าลของตลาดและความต้องการของ
ลกู ค้าทผี่ นั ผวน กจิ การควรมกี ารสำรองเพือ่ ลดตน้ ทนุ การขนส่ง และลดระดับสนิ ค้า
คงคลงั สำหรับสินค้าทม่ี ีคำสง่ั ซือ้ นอ้ ยเพอ่ื ลดตน้ ทุนในการบรหิ ารสนิ คา้ คงเหลอื
5) ตรวจสอบและติดตาม ระดบั สนิ คา้ คงคลงั อยเู่ สมอ โดยทำการติดตามและตรวจสอบ
แบบเรียลไทม์ หากพบขอ้ ผดิ พลาด กิจการตอ้ งทำการแกไ้ ขก่อนจะได้รับคำสง่ั ซอื้

บทท่ี 1 การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง 31

และสง่ มอบสินคา้ ใหล้ กู ค้า เพือ่ ปอ้ งกันปญั หาที่ไมส่ ามารถสง่ มอบได้ทันตาม
กำหนด การสญู เสียรายได้ และความนา่ เชอ่ื ถอื ของกิจการ
6) ตรวจสอบสนิ คา้ ใหมท่ งั้ หมดท่กี จิ การสงั่ เขา้ มา กจิ การควรตรวจสอบว่าสินคา้ ใหม่ที่
ได้รบั ตรงตามขอ้ มลู เฉพาะ (Spec) ทกี่ จิ การสงั่ ซ้อื บางครงั้ ซพั พลายเออรม์ ีการสง่
สินค้าผิดประเภท ดงั น้นั เม่ือกิจการได้รบั สนิ คา้ ทส่ี ่งั เขา้ มาใหม่ กจิ การควร
ตรวจสอบความถูกต้อง เพราะหากเม่อื กจิ การมยี อดสงั่ ซอ้ื จากลกู คา้ แตก่ จิ การมี
สนิ ค้าท่ีไมต่ รงตามความต้องการของลกู คา้ ทำให้เสียเวลา เสยี โอกาสในการขาย
7) สรา้ งฉลากทช่ี ดั เจนสำหรับแตล่ ะผลติ ภณั ฑ์ ผลิตภณั ฑ์แต่ละตวั ในสตอ็ กของกจิ การ
จะตอ้ งมฉี ลากชัดเจนพร้อมหมายเลขผลติ ภณั ฑ์ปริมาณคำอธบิ ายพน้ื ฐานรวมถึงชอื่
ผู้ขายและรายละเอยี ดทสี่ ำคญั อ่ืน ๆ การติดฉลากทำให้การระบุผลิตภัณฑ์งา่ ยขึน้
มาก ทำใหก้ ารติดตามง่ายขึ้นเน่ืองจากกิจการสามารถทราบเนือ้ หาของกล่องด้วย
ปรมิ าณที่แน่นอน สง่ิ นสี้ ามารถทำไดโ้ ดยใช้บารโ์ ค้ดแทนฉลาก
8) ติดตามวนั หมดอายุ หากกจิ การสง่ มอบผลิตภัณฑ์ทหี่ มดอายตุ ่อลูกค้า กจิ การจะตอ้ ง
รบั ผดิ ชอบค่าปรบั อย่างมาก ดงั น้ันจงึ เป็นเรื่องสำคัญทก่ี จิ การจะต้องตดิ ตามวัน
หมดอายขุ องผลิตภณั ฑ์ เพื่อทำการคดั แยก และนำไปจำหนา่ ยกอ่ นหมดอายุ
9) ฝึกกฎสนิ ค้าคงคลงั 80/20 ตามกฎทวั่ ไปผลกำไรของกิจการ 80 เปอร์เซน็ ต์ มาจาก
สินค้า 20% ทำใหก้ ารจัดการสินค้าคงคลงั มคี วามสำคัญ ควรทำความเข้าใจวงจร
ชีวติ การขายของรายการเหลา่ น้ีอย่างสมบรู ณร์ วมถงึ จำนวนทีข่ ายในหนงึ่ สปั ดาห์
หรอื หน่งึ เดือน และตรวจสอบอยา่ งใกล้ชิด
10) จดั ทำ คำส่งั ซื้อ และ Re-Order ด้วยตนเอง ซพั พลายเออร์บางรายเสนอที่จะทำ
re-order ให้กจิ การ โดยอ้างวา่ จะชว่ ยใหก้ จิ การประหยัดพนกั งานและเวลา แตใ่ น
ความเป็นจริง ซพั พลายเออร์ไมม่ ีขอ้ มลู ลำดบั ความสำคัญของสนิ ค้าเหมอื นกนั กบั ที่
กจิ การมี ดังนนั้ กิจการควรจดั ทำ Order และ Re-Order เอง
11) การจดั การสนิ คา้ ทถ่ี ูกสง่ คืนอย่างมปี ระสทิ ธิภาพ ส่วนใหญ่ในตลาดแฟชั่นและ
อิเลก็ ทรอนกิ ส์ เมอ่ื กจิ การไดร้ ับคนื สนิ ค้า เพราะเหตุ ความบกพรอ่ งกจิ การตอ้ ง
ตรวจสอบใหแ้ นใ่ จ สินคา้ ท่ถี กู สง่ คนื จะไม่นำไปบันทึกซ้ำซอ้ น หรอื นำกลบั ไปเกบ็ ไว้
ในคลงั สนิ ค้า กิจการควรมีการตรวจเชค็ รายการทสี่ งั่ ซอื้ กบั ซพั ลายเออรใ์ ห้เปน็
ปัจจุบนั

32 การจดั การการเงินสำหรับผปู้ ระกอบการ

การลงทุนในเทคโนโลยีการจัดการสนิ คา้ คงคลงั และใชเ้ ทคโนโลยีทท่ี ำงานร่วมกันได้ดใี ช้
ซอฟตแ์ วร์ในการจดั การสินคา้ คงคลัง ทำให้งานงา่ ยขึน้ กอ่ นทจ่ี ะเลอื กโซลชู นั ซอฟตแ์ วรต์ รวจสอบให้
แน่ใจวา่ กิจการเขา้ ใจในสงิ่ ที่ต้องการแล้ว ซอฟต์แวรใ์ หก้ ารวิเคราะหท์ สี่ ำคญั กบั ธรุ กจิ รวมทงั้ การใช้
งานง่าย ซอฟต์แวรก์ ารจดั การสินค้าคงคลัง ไมใ่ ชเ่ ทคโนโลยีเดยี วทสี่ ามารถชว่ ยจัดการสนิ ค้าคงคลงั
สแกนเนอร์มอื ถือและระบบ POS สามารถช่วยให้กิจการไมพ่ ลาดการติดต่อ เมอ่ื ลงทุนในเทคโนโลยี
ควรใหค้ วามสำคัญกบั ระบบที่ทำงานรว่ มกัน การใช้โซลชู นั อตั โนมตั ิสำหรบั การจดั การสินค้าคงคลัง
และการควบคมุ ระดบั สตอ็ ก โซลชู นั (Solution) เหล่านมี้ ีเครือ่ งมือจำนวนมากสำหรบั การจัดการ
สนิ ค้าคงคลงั อย่างเหมาะสมและมปี ระสทิ ธิภาพและทำใหก้ จิ การไมต่ อ้ งเสียเวลา ชว่ ยลดขอ้ ผิดพลาด
และเพม่ิ ผลผลิต กจิ การสามารถใช้โซลชู นั อตั โนมตั บิ นคลาวด์ (Cloud) สำหรบั การจัดการสินคา้ คง
คลัง พรอ้ มใช้งานได้ทกุ ที่และทกุ เวลาท่ตี อ้ งการ สง่ิ เหลา่ น้ีสามารถส่งผลตอ่ กำไร และช่วยให้กจิ การ
เติบโตได้เร็วข้ึน

1.6 การคำนวณเงนิ ทุนหมุนเวียน โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป และ แอปพลิเคชั่น
ดงั ทก่ี ลา่ วมาข้างต้น เงนิ ทุนหมุนเวียน มีความสำคัญเปน็ อยา่ งมาก เป็นเงนิ ทนุ ทก่ี จิ การตอ้ ง

ใช้หมุนเวียนสำหรบั การดำเนนิ งาน ก่อนทก่ี จิ การจะได้รับเงนิ สดจากการขายสินคา้ และบริการ หรอื
การชำระหนีจ้ ากลกู หนกี้ ารค้า หรอื เป็นเงินทุนท่ีกจิ การตอ้ งมีสำรองไว้ใชห้ มุนเวียน ตัง้ แตก่ จิ การเรมิ่
จา่ ยเงนิ สดในการชำระค่าสินคา้ /วตั ถุดบิ หรือชำระหนี้คืนเจ้าหน้กี ารค้า และจา่ ยคา่ ใช้จา่ ยดำเนนิ งาน
ต่าง ๆ จนกว่ากิจการจะไดร้ ับเงนิ สดจากการขายสนิ ค้าหรอื บริการ หรอื รบั ชำระเงินจากลกู หนกี้ ารคา้
(โดยไมน่ บั รวมถึงการซื้อสนิ ทรพั ย์ เชน่ อาคาร เครื่องจกั ร ยานพาหนะ อปุ กรณ์ เครื่องใชส้ ำนักงาน
เป็นต้น) เพอ่ื ให้กจิ การสามารถขายสนิ ค้าและบริการไดต้ ามเป้าหมาย (งานจัดเกบ็ รายได้ ศนู ย์
การแพทยส์ มเดจ็ พระเทพรตั นราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, 2562)

ซ่งึ ในปจั จบุ นั องค์กรมคี วามสะดวกรวดเร็วมากขน้ึ เนอื่ งจากเทคโนโลยที ส่ี ามารถชว่ ย และ
ส่งเสรมิ การทำงานใหม้ ปี ระสทิ ธิภาพมากยงิ่ ดงั รปู ภาพแสดงโปรแกรมสำเรจ็ รูป (Online)
https://www.krungsri.com จากธนาคารกรงุ ศรีอยธุ ยา ทส่ี ร้างรปู แบบการคำนวณต่าง ๆ ไวใ้ ห้กับ
องค์กรอยา่ งครบถว้ น

บทท่ี 1 การบริหารสภาพคลอ่ ง 33
รปู ภาพที่ 1.2 แสดง หน้าจอวธิ ีการคำนวณเงินทนุ หมุนเวยี น
รูปภาพที่ 1.3 แสดง หนา้ จอการใหบ้ ริการคำนวณเงินทุนหมนุ เวยี น

34 การจดั การการเงนิ สำหรบั ผู้ประกอบการ

สรุป

ในบทนี้กล่าวถงึ ความหมายของสภาพคลอ่ ง อัตราสว่ นสภาพคล่อง การวเิ คราะห์สภาพ
คล่องด้วยอัตราสว่ นทางการเงนิ การคำนวณเงินทุนหมนุ เวยี น เทคนิคการบรหิ ารสภาพคล่องด้วย
การบริหารลกู หน้ีการคา้ เทคนิคการบรหิ ารสภาพคลอ่ งดว้ ยการบรหิ ารสนิ ค้า โดยสภาพคลอ่ ง
(Liquidity) หมายถงึ ความสามารถของผปู้ ระกอบการท่สี ามารถชำระหนี้ (ภาระผกู พนั ) ไดท้ ันตาม
กำหนดเวลา โดยการเปลี่ยนสินทรพั ยเ์ ป็นเงินสดเพอื่ ใชใ้ นการชำระหน้ี อตั ราส่วนสภาพคลอ่ ง
ประกอบดว้ ย

1) อัตราส่วนสภาพคลอ่ ง (Current Ratio)
2) อตั ราส่วนสภาพคลอ่ งหมนุ เรว็ (Quick Ratio)
3) อัตราสว่ นสภาพคล่องกระแสเงนิ สด (Cash Flow Liquidity Ratio)
4) อตั ราหมุนเวยี นลกู หนก้ี ารค้า (Account Receivable Turnover)
5) ระยะเวลาเกบ็ หนเ้ี ฉล่ีย (Collection Period)
6) อัตราหมนุ เวียนสนิ ค้าคงเหลอื (Inventory Turnover)
7) ระยะเวลาสินคา้ คงเหลือ (Inventory Turnover)
8) อตั ราหมุนเวยี นเจา้ หนี้ (Account Payable Turnover)
9) ระยะเวลาชำระหน้ี (Payable Period)
10) Cash Cycle การวเิ คราะหส์ ภาพคลอ่ งด้วยอัตราสว่ นทางการเงิน

ซงึ่ สภาพคล่องของกจิ การมีความสมั พนั ธก์ บั กระแสเงนิ สดจากการดำเนนิ งาน ทีไ่ ด้รบั จาก
ลกู หนกี้ ารคา้ และสนิ ค้า เงนิ ทุนหมนุ เวียน (บาท) คำนวณไดจ้ าก มลู คา่ ลกู หนี้ (บาท) + มลู คา่ สนิ ค้า
คงคลงั (บาท) - มลู คา่ เจ้าหนี้ (บาท) ค่าทีค่ ำนวณได้ ถ้าตดิ ลบ หมายถึง กจิ การมเี งินทนุ หมนุ เวยี นเกิน
ถ้าคา่ ทคี่ ำนวณไดม้ ีคา่ บวก หมายถงึ กจิ การขาดเงนิ ทุนหมุนเวยี น เทคนคิ การบริหารสภาพคลอ่ งโดย
การบริหารลกู หน้ีการค้า ได้แก่ การบรหิ ารลกู หนีก้ ารคา้ สามารถแบ่งออกเป็น 2 ส่วนช่วงระยะเวลา
คือ

ช่วงแรก กอ่ นการรบั ลกู หนรี้ ายใหม่ ต้องมกี ารพิจารณาคุณสมบัติลกู หนรี้ ายใหม่ โดยใช้ หลกั
5 Cs ประกอบดว้ ยพิจารณา ลักษณะเฉพาะของธรุ กจิ (Character), ความสามารถ (Capacity),
เงนิ ทนุ (Capital), หลกั ทรัพย์ (Collateral), และเงอ่ื นไข (Conditions)

บทที่ 1 การบรหิ ารสภาพคล่อง 35

ชว่ งที่สอง หลงั จากรบั ลูกหนมี้ าแล้ว กจิ การควรกำหนดระยะเวลาการใหเ้ ครดติ ทเ่ี หมาะสม
การกระตนุ้ ยอดขาย การจัดลำดับความสำคญั การเรียกเกบ็ เงนิ และออกใบแจง้ หนี้

ทั้งนกี้ ารจัดทำรายงานแยกอายลุ ูกหนก้ี ารค้า การเพ่มิ ช่องทางทส่ี ะดวกในการชำระหนใ้ี ห้
ลกู หน้ี การตรวจสอบรูปแบบการกำหนดราคาสินค้าหรอื บรกิ าร เทคนคิ การบริหารสภาพคลอ่ งด้วย
การบรหิ ารสินค้าคงคลงั ไดแ้ ก่ การจดั ลำดับความสำคญั ของสนิ ค้า การตดิ ตามการขาย การวิเคราะห์
ประสทิ ธิภาพของซพั พลายเออร์ การกำหนดระดบั สินคา้ คงคลงั การตรวจสอบ และติดตามระดบั
สินคา้ คงคลงั อยู่เสมอ ตรวจสอบสินค้าใหม่ทงั้ หมดท่กี จิ การสงั่ เข้ามา สรา้ งฉลากท่ชี ัดเจนสำหรบั แต่
ละผลติ ภณั ฑ์ ตดิ ตามวนั หมดอายุของสินค้า ฝกึ กฎสินค้าคงคลัง 80/20 จดั ทำ คำสั่งซอ้ื และ Re-
Order ด้วยตนเอง การจัดการสนิ ค้าทีถ่ กู สง่ คืนอย่างมีประสิทธภิ าพ การลงทนุ ในเทคโนโลยีการ
จัดการสินค้าคงคลงั และใช้เทคโนโลยที ที่ ำงานรว่ มกันได้ดี

36 การจัดการการเงนิ สำหรบั ผูป้ ระกอบการ

คำถามท้ายบท

1) ทา่ นเห็นว่าเหตใุ ด สภาพคล่องของกจิ การ กบั ลูกหนก้ี ารค้า จงึ มีความสัมพันธ์ต่อกนั
2) ให้นักศกึ ษาคำนวณอัตราส่วนสภาพคลอ่ งตามตัวอย่างในบทนี้ โดยใชข้ อ้ มูลของบรษิ ัทจด

ทะเบยี นกบั ตลาดหลักทรัพย์ และใช้งบการเงนิ ในรอบปจั จบุ นั
3) ใหน้ กั ศกึ ษาเขยี นบทวิเคราะหจ์ ากผลการคำนวณอัตราส่วนสภาพคล่องในขอ้ 2
4) ให้นักศกึ ษาเขียนนโยบายการบรหิ ารเงินทนุ หมุนเวียนทคี่ ิดวา่ เหมาะสมกับกจิ การท่ี

นกั ศกึ ษาไดเ้ ลอื กไวเ้ ปน็ กรณศี ึกษา พรอ้ มอธบิ ายเหตผุ ลวา่ เหมาะสมอยา่ งไร?
5) ใหน้ ักศึกษาสบื ค้น เทคนคิ การบรหิ าร ลกู หนกี้ ารคา้ และ สนิ ค้าคงคลงั พรอ้ มเขยี นตัวอยา่ ง

อย่างละ 5 ประเด็น
6) ใหน้ กั ศกึ ษาแบ่งกลุม่ และ ทดลองใช้โปรแกรมสำเรจ็ คำนวณเงนิ ทุนหมุนเวยี น จาก

https://www.krungsri.com/th/calculator/loan-calculator/working-capital-
calculation โดยใชข้ ้อมลู กรณีศึกษา ของธรุ กจิ ชุมชน ทีแ่ ตล่ ะกลมุ่ ไดร้ บั มอบหมาย
7) จากขอ้ มลู และการปฏิบตั ิในขอ้ 6) มธี รุ กจิ ใดบา้ งท่ี ตอ้ งการเงินทุนหมุนเวยี นเพมิ่ ใหร้ ะบชุ ื่อ
ธุรกิจ และ จำนวนเงนิ ทุนหมุนเวยี น
8) จากข้อมลู และการปฏบิ ตั ใิ นข้อ 6) มีธรุ กิจใดบ้างที่ ไม่ต้องการเงนิ ทนุ หมุนเวยี น ให้ระบุ ช่อื
ธุรกิจ และ จำนวนเงนิ ทนุ หมุนเวียน
9) ให้นักศกึ ษาบอกชื่อสถาบนั การเงนิ ท่ีสนบั สนุนเงินทุนหมนุ เวียนให้กับธรุ กจิ ชมุ ชน
ยกตัวอยา่ ง 3 แหลง่
10) นักศึกษาเห็นดว้ ยกับ คำกลา่ วน้ี หรอื ไม่ “สภาพคล่องของกจิ การ มาจากปจั จยั ภายนอก
ดว้ ย” ให้เขียนเหตผุ ลประกอบ

บทท่ี 1 การบริหารสภาพคลอ่ ง 37

เอกสารอ้างอิง

ดนยั ปัตตพงศ์. (2560). การบรหิ ารสภาพคลอ่ ง .สืบค้นเม่ือ 20 กมุ ภาพันธ์ 2561 จาก
http://it.nation.ac.th/faculty/danai/download/mbamadeeasy117.pdfDefmacro

Software Pvt. Ltd. (2018). Working Capital Management – Applicability, Analysis &
Ratios. Retrieved Feb 1.2019. from https://cleartax.in/s/working-capital-
anagement- formula-ratio

C.Boophati and John Leeson. (2016). Concept of Working Capital Management.
IRACST – International Journal of Commerce, Business and Management
(IJCBM), ISSN: 2319–2828Vol. 5, No.2, Mar-Apr 2016

Charoen Pokph and Foods. (2017). Annual Report 2017. Retrieved Mar 1.2019. from
https://www.cpfworldwide.com

EduPristine. (2018). Working capital management. Retrieved Mar 1.2019. from
https://www.edupristine.com/blog/working-capital-management

Finextra Research. (2018). Role of working capital management in business success.
Retrieved Feb 1.2019. from
https://www.finextra.com/blogposting/15015/roleof-working-capital-
management-in-business-successInterspace. (2016). Cash flow management.
Retrieved Feb 1.2019. from https://moneyhub.in.th/article/business-cash-
flow/

LSK Sim. (2013). Working capital management is part of the financial considerations.
Retrieved Feb 1.2019. from http://studentsrepo.um.edu.

JKM Mawutor. (2014). Working Capital Management and Profitability of Firms: A
Study of Listed Manufacturing Firms in Ghana. Retrieved Feb 1.2019. from
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2573319

Jim Mueller. (2018). Understanding financial. Retrieved Feb 1.2019. from
https://www.investopedia.com/articles/basics/07/liquidity.asp
J.P. Morgan Commercial Banking. (2018). Optimizing Cash flow: How to Manage
Working Capital. Retrieved Feb 1.2019. from https://www.jpmorgan.com

38 การจัดการการเงนิ สำหรบั ผูป้ ระกอบการ

Katz, Jerome A. (2009). Entrepreneurial small business. USA: McGraw-Hill.
W.StuartPier and A.Abetti. (1990). Impact of entrepreneurial and management

experience on early performance. Journal of Business Venturing Volume 5,
Issue 3, May 1990, Pages 151-162
Sharon Garrison. (2018). Working Capital Management. Retrieved Feb1.2019. from
http://www.studyfinance.com/lessons/workcap/
S Rogers, R Makonnen. (2014). Entrepreneurial finance: Finance and business
strategies for the serious entrepreneur. Retrieved Feb1.2019. from
http://cnetreadpdf.com/entrepreneurial-finance-finance-and-business-
strategies-for-the-serious-entrepreneur-steven-rogers-free-e-books-for-all-
devices.pdf
Steven C. Michael and James G. Combs. (2007). Entrepreneurial Failure: The Case of
Franchisees. Retrieved Feb 1.2019. from https://onlinelibrary.wiley.com
Web Finance Inc. (2019). Liquidity. Retrieved Feb1.2019. from
http://www.businessdictionary.com/definition/liquidity.html