New โครงการวิจัยและพัฒนาระบบบริการฯ

การคัดแยกผบู้ าดเจ็บเพอ่ื ทาการรักษา

เรง่ ด่วน - ผู้ปว่ ยท่ีตอ้ งการการรกั ษาทนั ที เพื่อรักษาชีวติ แขน ขา ดวงตา
รอได้ - ผปู้ ่วยทีต่ อ้ งการทาใหอ้ าการคงท่ีก่อน และทาการรักษาแต่สามารถรอได้

หลายๆ ชว่ั โมง โดยท่ไี มเ่ ป็นอันตรายต่อร่างกาย
เลก็ นอ้ ย - ผู้บาดเจ็บเลก็ นอ้ ย โดยอาการไมแ่ ย่ลงไปกวา่ เดิม ผู้บาดเจ็บเหลา่ นี้

สามารถทาการชว่ ยเหลอื ตนเองได้ ชว่ ยเพอื่ นได้
หมดหวงั - ผูบ้ าดเจบ็ ทคี่ าดว่าจะเสยี ชีวิต ดังนั้นการใช้ทรัพยากรทางการแพทยอ์ าจ

เกิดประโยชนน์ ้อย ควรใช้เวลาในการรักษา ผู้บาดเจบ็ ท่มี ีความสาคัญ
เรง่ ด่วนกวา่

141

Triage Casualty : no pulse
algorithm / no respirations

for TCCC 142

ข้นั ตอนตา่ งๆ ในการคดั แยกผบู้ าดเจบ็

ก. สถานการณท์ างยทุ ธวิธี และประมาณการ
❑ ค้นหาผูบ้ าดเจ็บ และแบง่ แยกเพอื่ การรักษา
❑ ประเมินและจดั แบ่งผู้บาดเจบ็ เพอื่ ใช้ เจ้าหน้าท่แี ละอุปกรณท์ ม่ี อี ยู่ ใหเ้ กิด

ประโยชนส์ ูงสดุ
❑ ใหก้ ารรักษาขนั้ แรกสาหรับผ้บู าดเจ็บท่ีมโี อกาสรอดชีวิตก่อน
❑ เป้าหมายแรกคอื การส่งกาลงั พลท่ีมีบาดแผลเลก็ น้อยกลบั ไปปฏิบตั หิ นา้ ท่ี
❑ ทาการคดั แยก และจัดลาดับความเร่งด่วนในการรักษา

143

ก. สถานการณท์ างยทุ ธวธิ ี และประมาณการ (ต่อ)
❑ ผบู้ าดเจ็บจาเปน็ ตอ้ งถกู สง่ ไปยังพ้นื ที่ปลอดภัยเพือ่ การรักษาหรือไม่
❑ สารวจจานวนผู้บาดเจบ็ ตาแหนง่ ทบี่ าดเจ็บ และความรนุ แรงในการบาดเจบ็
❑ ความช่วยเหลือที่มีอยู่ (ชว่ ยเหลือตนเอง เพอ่ื นช่วยเพื่อน เจ้าหนา้ ทแ่ี พทย์)
❑ ความสามารถในการสนบั สนนุ การส่งกลับ และความตอ้ งการมอี ะไรบ้าง

144

ข. ประเมนิ ผบู้ าดเจบ็ และ จัดลาดบั ความสาคญั ในการรักษา

1) เรง่ ดว่ น หมายถงึ ผบู้ าดเจบ็ ทต่ี ้องการการรกั ษาทันทีเพื่อรักษาชีวติ แขน ขา

ดวงตา ผูบ้ าดเจ็บท่มี คี วามสาคญั มากเปน็ อนั ดบั หนึง่ ในการรักษา ได้แก่
✓ ผู้บาดเจ็บท่มี กี ารอดุ ก้ันของระบบทางเดินหายใจ
✓ ผูบ้ าดเจบ็ ท่ีระบบหวั ใจขดั ข้อง
✓ ผู้บาดเจ็บที่ทรวงอก ทม่ี ีภาวะหายใจลาบาก
✓ เลอื ดออกเปน็ จานวนมาก ช็อก
✓ แผลไหมบ้ รเิ วณใบหนา้ คอ แขน เท้า อวยั วะเพศ

หมายเหตุ ผบู้ าดเจบ็ ท่อี ย่ใู นภาวะ Cardio respiratory distress ไมถ่ ูกจัดอยใู่ นพวก
เรง่ ด่วน ในสนามรบ ผบู้ าดเจ็บเหลา่ น้ีถกู จดั อยู่ในภาวะหมดหวงั

145

2) รอได้ หมายถึงผ้บู าดเจบ็ ท่ไี ม่ได้มคี วามเสย่ี งถึงชีวิต แตไ่ ม่สามารถช่วยเหลอื
ตนเองได้ ไดแ้ ก่
✓แผลเปดิ ที่หนา้ อก ท่ีไมม่ ีภาวะหายใจลาบาก
✓แผลเปิดท่ีชอ่ งท้อง โดยไม่มีอาการช็อก
✓การบาดเจ็บทตี่ า แตไ่ มม่ ปี ัญหาการมองเห็น
✓แผลเปิดอืน่ ๆ ที่ชว่ ยเหลือตวั เองไมไ่ ด้
✓กระดกู หักทีช่ ่วยเหลือตวั เองไมไ่ ด้
✓แผลไหมร้ ะดับสองและสาม (ไม่รวมทีใ่ บหนา้ มือ เท้า อวยั วะเพศ) มีพ้ืนท่ี 20%
ของพื้นผิวร่างกายทั้งหมดหรือมากกว่า
✓มีอาการเลก็ น้อย จากการโดนสารพิษ

146

3) บาดเจบ็ เลก็ นอ้ ย สามารถช่วยเหลือตนเองได้
✓มีแผลถลอกเล็กนอ้ ย และแผลฟกชา้
✓กล้ามเนือ้ ตงึ เคลด็ ขดั ยอก
✓มปี ญั หาความเครียดเล็กนอ้ ย
✓มแี ผลไหม้ระดบั หนึง่ และสอง

147

4) ผูบ้ าดเจบ็ หมดหวงั ผูบ้ าดเจ็บที่มีอาการรนุ แรง ซบั ซ้อนและต้องใชเ้ วลานานในการ
รกั ษาเพ่อื ชว่ ยให้รอดชีวติ ไดแ้ ก่

✓บาดเจบ็ ท่ศี ีรษะอย่างรนุ แรง
✓มแี ผลไหม้เกนิ 85 % ของพน้ื ผวิ รา่ งกาย
✓มอี าการแสดงวา่ ไดร้ บั พิษจากสารเคมี และอนั ตรายถึงชวี ิต

*** (update) แต่ควรพจิ ารณาการทา CPR กอ่ นการสง่ กลับทางยทุ ธวิธี ในราย

ดังตอ่ ไปน้ี
✓ Hypothermia ผูบ้ าดเจ็บทม่ี ีอาการอณุ หภูมิกายตา่
✓ Near drowning ผู้บาดเจ็บทม่ี อี าการจากการจมน้า
✓ Electrocution ผบู้ าดเจบ็ ที่มอี าการจากการถูกไฟฟ้าช็อต
✓ Other non-traumatic causes สาเหตุอน่ื ที่ไมไ่ ดเ้ กดิ จากการบาดเจบ็

148

ค. การจดั ลาดับความเร่งด่วนในการส่งกลับทางการแพทย์

(1) ประเภทดว่ นที่สดุ (Urgent) ทาการสง่ กลบั เรว็ ที่สุดเท่าทจี่ ะเปน็ ไปได้

หรือภายใน 2 ชม. เพอ่ื ทาการรกั ษาชีวติ แขน ขา ดวงตา
❑ ถา้ เราไม่สามารถควบคมุ อาการผบู้ าดเจบ็ ได้ แต่ผ้บู าดเจ็บมีโอกาสรอดชวี ติ ให้จดั

อยู่ในประเภทน้ี
❑ กลุ่มอาการทอี่ ยใู่ นประเภทน้ี ไดแ้ ก่

✓สภาวะ ท่ีการหายใจ ลาบาก
✓ชอ็ ก ท่ีไม่ตอบสนองต่อการใหส้ ารน้าทางหลอดเลอื ดดา
✓ไมร่ สู้ ึกตัว เป็นเวลานานๆ
✓บาดเจบ็ ท่ศี ีรษะ มแี รงดันในสมอง (Intracranial injuries)

149

✓ แผลไหม้ 20-85 %
✓ แผลเปดิ ช่องอก ช่องทอ้ ง ทม่ี ีความดนั โลหิตลดลง
✓ บาดแผลทะลุ ทีค่ วบคุมเลอื ดที่ออกไม่ได้
✓ กระดูกหักเปิด มเี ลือดออก ควบคุมเลือดทีอ่ อกไมไ่ ด้
✓ มบี าดแผลที่ใบหนา้ อยา่ งรุนแรง

150

(2) ประเภทดว่ น (Priority) ตอ้ งทาการสง่ กลบั ภายใน 4 ชม.
❑ ผู้บาดเจ็บประเภทน้ี อย่ใู นสภาพท่มี ีอาการไมค่ งท่ี หรือมีอาการแยล่ งและ

เสยี่ งต่อภาวะแทรกซอ้ นจากการบาดเจ็บ ไดแ้ ก่

✓ บาดแผลปิดท่ีทรวงอก เชน่ กระดกู ซีโ่ ครงหักแตไ่ ม่มเี ศษช้ินสว่ น หรอื การบาดเจบ็
ทีร่ บกวนการหายใจ

✓ การบาดเจบ็ ทเี่ น้อื เยอ่ื ออ่ น และแผลหกั แบบเปิด-ปิด
✓ บาดแผลท่ชี ่องท้อง แตค่ วามดนั โลหติ ยังไมล่ ดลง
✓ การบาดเจ็บทีด่ วงตา แต่ไม่เป็นอันตรายต่อการมองเห็น
✓ การบาดเจ็บทีก่ ระดูกสนั หลัง
✓ บาดแผลไหมท้ ่ี มอื หน้า เท้า อวยั วะเพศ เหลอื พ้ืนทีผ่ วิ หนังของรา่ งกาย < 20%

151

(3) แบบปกติ (Routine) เป็นการส่งกลับทางการแพทย์ภายใน 24 ชม.
สาหรบั การรักษาตอ่ ไม่จาเป็นตอ้ งรบี ทาการสง่ กลับอยา่ งเร่งด่วน

➢ผู้บาดเจ็บอย่ใู นภาวะทไี่ ม่ร้ายแรงสามารถรอการส่งกลับได้ นานถงึ 24 ชม.

➢ผบู้ าดเจบ็ ในกลมุ่ น้ีไดแ้ ก่ บาดแผลตา่ งๆดังนี้
✓แผลไหม้ 20-80 % ของพื้นท่รี า่ งกาย ผูบ้ าดเจบ็ ตอบสนองต่อการให้ IV
✓กระดกู หักท่ีไม่รุนแรง
✓แผลเปดิ แผลท่ที รวงอกโดยไม่มภี าวะหายใจลาบาก
✓ผู้ป่วยจิตเวช ท่ี
✓ผู้ปว่ ยท่สี น้ิ สุดการรักษา

152

(4) แบบด่วนยทุ ธการ (Tactical Urgent)
เปน็ การสง่ กลบั ทางการแพทย์เมอื่ มียานพาหนะในการสง่ กลบั ไดแ้ ก่

✓ผูบ้ าดเจบ็ ที่มแี ผลเปดิ เลก็ นอ้ ย
✓เคล็ด ขดั ยอก
✓แผลไหม้ < 20 %

153

สรปุ ประเด็นสาคญั

❑ ถ้ายังไมป่ ลอดภัยจะยงั ไมท่ าการรกั ษาผบู้ าดเจบ็ ใหย้ ิงตอบโตก้ ่อนเพ่อื ให้เกดิ
อานาจการยงิ ทีเ่ หนอื กว่า

❑ ปอ้ งกันตัวเองก่อน ยงั มผี บู้ าดเจ็บคนอ่นื ท่ีต้องการรักษา
❑ ถา้ ไม่มสี ัญญาณชพี จะไมท่ าการรักษา ไมท่ าCPR (ยกเวน้ ในบางราย)
❑ ป้องกนั การเสียเลือดก่อนเป็นลาดบั แรก เพอ่ื ลดการเสยี ชวี ิต
❑ เมอ่ื ปลอดภยั และมีเวลาพอจงึ ทาการประเมนิ ตรวจเพิม่ เติมและทาการรักษาต่อ
❑ รบี ทาการเคล่อื นยา้ ยและสง่ กลบั เมอ่ื ทาได้

154



การเคลอ่ื นยา้ ยทางอากาศ

การลาเลยี งผปู้ ่ วยทางอากาศ

 การเคลอื่ นยา้ ยผปู ้ ่ วยทางอากาศ ภายใตก้ าร
ดแู ลรักษาพยาบาลของเจา้ หนา้ ทช่ี ดุ ลาเลยี ง
ผปู ้ ่ วยทางอากาศ

ประโยชน ์

 ลดอตั ราการเสยี ชวี ติ
 ลดอตั ราทพุ พลภาพชนดิ ถาวร
 ลดเวลาเจ็บป่ วยในโรงพยาบาล
 ลดความคบั คงั่ ของการสญั จรทางภาคพน้ื

พยาบาลเวชศาสตรก์ ารบนิ

 พยาบาลทไ่ี ดร้ ับการศกึ ษาหลักสตู รพยาบาลเวช
ศาสตรก์ ารบนิ ภายหลังจากสาเร็จการศกึ ษาจาก
สถาบนั การศกึ ษาพยาบาลแลว้ และไดป้ ฏบิ ตั ิ
หนา้ ทใ่ี นการลาเลยี งผปู ้ ่ วยทางอากาศ

 ในอากาศยานจากดั ดว้ ยเนอื้ ท่ี น้าหนักการ
บรรทกุ ผเู ้ ชย่ี วชาญเฉพาะโรค และทสี่ าคญั คอื
อาจเกดิ เหตฉุ ุกเฉนิ เฉพาะหนา้ ไดต้ ลอดเวลา

ความเป็ นมา

 เรมิ่ ตน้ เป็ นครัง้ แรกโดยกองทพั บกสหรัฐอเมรกิ า
ในสงครามโลกครัง้ ท่ี 1 (ค.ศ.1910)

 ครัง้ แรกทม่ี พี ยาบาลรว่ มเดนิ ทางไปดว้ ย คอื ใน
สงครามโลกครัง้ ที่ 2 ค.ศ.1942 (พ.ศ.2485)



ความรแู ้ ละทกั ษะ

 ชนดิ ของอากาศยานทใ่ี ชใ้ นการลาเลยี ง
สรรี วทิ ยาการบนิ

 พยาธสิ รรี วทิ ยาของโรค
 ผลกระทบทอี่ าจเกดิ กบั ผปู ้ ่ วยเจ็บในการเดนิ ทาง

โดยอากาศยาน
 ทักษะในการพยาบาลเฉพาะในอากาศยาน
 มคี วามเป็ นผนู ้ าสามารถตดั สนิ ใจแกไ้ ขปัญหา

เฉพาะหนา้

ชนดิ ของอากาศยานทใ่ี ชใ้ นการ
ลาเลยี ง

ชนดิ ของอากาศยาน

 MILITARY AIRCRAFT

 Fixed wing
 Rotor wing
 Pressurized / non pressurized cabin

 CIVILIAN / COMMERCIAL AIRCRAFT

 Fixed wing
 Rotor wing
 Pressurized / non pressurized cabin









ขอ้ จากดั

 จากดั เนอื้ ท่ี
 จากดั น้าหนักบรรทกุ
 จากดั ผเู ้ ชยี่ วชาญเฉพาะโรค
 เกดิ เหตฉุ ุกเฉนิ เฉพาะหนา้ ไดเ้ สมอ









การเตรยี มการกอ่ นบนิ

 ศึกษารายละเอียดของผปู้ ่ วย
 วางแผนการพยาบาล และจดั เตรียมอปุ กรณ์
 ศึกษาชนิดของอากาศยานท่ีใช้
 การจดั เตรียมเอกสาร
 ตรวจสอบอุปกรณ์เครื่องมือเคร่ืองใช้
 ติดต่อประสานงานกบั นกั บินเก่ียวกบั เสน้ ทางบิน
 ประสานงานกบั เจา้ หนา้ ที่ขนส่งทางอากาศในการติดต้งั เปล
 เตรียมตนเองใหพ้ ร้อมสาหรับการเดินทาง













MULTIMORNITOR AND DEFIBRILLATOR

TRANSPORT
RESPIRATOR

SUCTION
EQUIPMENT

OXYGEN EQUIPMENT

DRUG MODULE

EMERGENCY DRUG
CARDIAC DRUG
PEDIATRIC DRUG





การจัดบรรทกุ ผปู ้ ่ วย

 รับมอบรายงานและเอกสารประจาตวั ผปู้ ่ วย
 ตรวจประเมินสภาพผปู้ ่ วย
 ตรวจอุปกรณ์เคร่ืองใชท้ ่ีติดมากบั ผปู้ ่ วย
 ตรวจสอบ และดูแลเรื่องสัมภาระผปู้ ่ วย
 อธิบายข้นั ตอนและหมายกาหนดการต่างๆ ใหแ้ ก่ผปู้ ่ วย
 ควบคุมการจดั บรรทกุ ผปู้ ่ วยข้ึนอากาศยาน
 ประสานการปฏิบตั ิกบั Air Crew

LOADING PROCEDURE