การปฏิบัติกรรมฐาน

238

ปฏิบัติให้พอเหมาะ แก่จริต จะได้ผลเป็นสมาธิมีอารมณ์ ตั้งมั่นได้รวดเร็ว พรหมวิหาร 4 อย่างที่ทำให้ผู้
ประพฤติ ปฏบิ ตั เิ ปน็ ผปู้ ระเสริฐ ได้แก่ 1) เมตตา คุมอารมณ์ไว้ตลอดวัน ให้มคี วามรัก อนั เน่ืองด้วยความ
ปรารถนาดี ไม่มีอารมณ์เนื่องด้วยกามารมณ์ เมตตาสงเคราะห์ผู้อื่นให้พ้นทุกข์ 2) กรุณา ความ สงสาร
ปรานี มีประสงค์จะสงเคราะห์แก่ทั้งคนและสัตว์3) มุทติ า มีจติ ช่ืนบาน พลอยยินดีเมื่อ ผู้อ่ืนได้ดี ไม่มีจิต
ริษยาเจือปน 4) อุเบกขา มีอารมณ์เป็นกลางวางเฉย อรูปธรรม 4 อย่างเป็น การปล่อยอารมณ์ ไม่ยึดถือ
อะไร มีผลทำให้จิตว่าง มีอารมณ์เป็นสุขประณีต อาหาเรปฏิกูล สัญญา 1 อย่างคือการกำหนดพิจารณา
ความเป็นปฏิกูลในอาหาร หรือการเพ่งอาหารให้เห็น เป็นของปฏิกูลน่าเกลียด จัดเข้าในหมวดสัญญา
(ศราพร หาญยุทธกร, 2563, น.54-55)

สรุปได้ว่า หลักการทางพุทธธรรมทางพุทธศาสนาได้วางไว้แล้วเรื่องสัมมากัมมันตะ
สัมมาอาชวี ะ ศีล 5 เป็นตน้ (พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโฺ ต), 2555, น.917.) หลักคำสอนขององค์
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้อธิบายเกี่ยวกับ ไตรสิกขาโดยจัดอยู่ในอริยมรรคมีองค์ 8 ดังที่ปรากฏ
ในพระไตรปฎิ ก ได้แก่ (1) สมั มาทฏิ ฐิเหน็ ชอบ (2) สมั มาสงั กัปปะดำริชอบศาล (3) สมั มาวาจา เจรจา
ชอบ (4) สัมมากัมมันตะ กระทำชอบ (5) สัมมาอาชีวะเล้ียงชีพชอบ (6) สัมมาวายามะพยามชอบ (7)
สมั มาสติ ระลกึ ชอบ (8) สัมมาสมาธิ ตง้ั จติ มนั่ ชอบ (ม.อ. (ไทย) 14/325/392.)

องค์ประกอบที่สำคัญยิ่งที่จะทำให้พุทธจริยธรรมในพระพุทธศาสนาเกิดความงอกงามภายใน คือ
ปรโตโฆสะที่ดี กัลยาณมิตร และโยนิโสมนสิการ การทำในใจโดยแยบคาย ที่สำคัญอย่างยิ่งคือ สัมมาทิฏฐิ
เป็นองค์ประกอบสำคัญของมรรค ในฐานะเป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิบัติธรรม เป็นสิ่งที่ต้องพัฒนาให้ดี
ชัดเจน จนไปส่จู ดุ หมายสงู สดุ ทางศาสนาให้ได้ ดังนั้น การส่งเสริมสมั มาทิฏฐิจงึ เปน็ สง่ิ สำคัญยงิ่ (พระพรหม
คุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโฺ ต), 2555, น.563) มีขอ้ ความในพระไตรปฏิ ก แสดงหลักการสร้างเสรมิ สมั มาทิฏฐิไว้
ดังนี้ “ภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งสัมมาทิฏฐิ มี 2 ประการ ดังนี้ คือ ปรโตโฆสะ โยนิโส
มนสิการ” (องฺ.ทุก. (ไทย) 20/371/110.) พระราชปริยัติกวี, ศ.ดร. (2560). กล่าวว่า กรรมฐานใน
พระพุทธศาสนา: บทเรียนจากมหาสติปัฏฐานสูตรและความนิยมในสังคมไทยในวารสารมหาจุฬา
วชิ าการ ปีที่ 4 ฉบบั ท่ี 2.ว่า กรรมฐานในพระพุทธศาสนาเป็นวิธีการฝึกฝนจิตใจให้มีสมาธิ และจิตที่มี
สมาธิย่อมประกอบด้วยคุณภาพ สุขภาพ และสมรรถภาพ ซึ่งจะส่งผลให้บุคคลมีประสิทธิภาพสูง
ทำงานทุกอย่างประสบความสำเร็จ กรรมฐานในพระพุทธศาสนามี 2 อย่างคือ สมถกรรมฐานและ
วปิ ัสสนากรรมฐานตามหลกั ไตรสิกขา กรรมฐานทง้ั 2 อย่างน้มี ีเป้าหมายเดียวกันคือให้จิตมสี มาธิ และ
เพื่อทำนิพพานให้แจ้งโดยสมถกรรมฐาน ทำให้เกิดสมาธิอันเป็นฐานให้วิปัสสนากรรมฐาน ทำให้เกิด
วิปัสสนาญาณ อันทำนพิ พานใหแ้ จง้

การประยุกต์สติปัฏฐานเพื่อการปฏิบัติในสำนักต่างๆ มีความแตกต่างหลากหลาย วิธีปฏิบัติ
คือกำหนดให้ผู้ปฏิบัติเดิน ยืน นั่งเป็นหลัก และให้มีสติระลึกรู้ชัดตลอดเวลา นี่คือกายานุปัสสนา
ขณะทเี่ ดิน ยืน นง่ั อยนู่ ้นั ถ้ารสู้ ึกปวดเมอื่ ยก็ใหก้ ำหนดรชู้ ัด นีค่ อื เวทนานปุ ัสสนา ส่วนอริ ยิ าบถนอนนนั้

239

ใหป้ ฏบิ ัติตอนที่จะเขา้ นอน ถ้าจติ คดิ ฟ้งุ ซา่ นก็ใหก้ ำหนดร้ชู ัด นีค่ ือจิตตานุปสั สนา ในขณะเดียวกัน เมื่อ
จิตนิ่งได้ที่แล้วก็ให้ตรวจสอบกิเลสคือนิวรณ์ ตรวจสอบขันธ์ อายตนะ โพชฌงค์ และอริยสัจ นี่คือธัม
มานุปัสสนา การปฏบิ ัติธรรมเพ่อื การกำหนดรู้ รูปกับนาม

ในมหาสติปัฏฐานสูตรพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงอิริยาปถปัพพะ และสัมปชัญญปัพพะไว้
โดย ทางวิปัสสนา และในคัมภีร์วิสุทธิมรรค (วิสุทธิ. 2/15) ก็แสดงไว้ว่า อิริยาปถปัพพะ (หมวด
อิริยาบถใหญ่ 4 คือยืน เดิน นั่ง นอน) สัมปชัญญปัพพะ (หมวดอิริยาบถย่อย เช่น คู้ เหยียด ก้ม เงย
ฯลฯ) และธาตุมนสิการปัพพะ (หมวดพิจารณาธาตุ) ทั้ง 3 หมวดนี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้โดย
ทางวปิ ัสสนา ต้องรูต้ ัวท่ัวพร้อมอยตู่ ลอดเวลา ในการปฏบิ ัติวิปัสสนาตามหลักสติปัฏฐาน 4 ครั้งแรกผู้
ปฏิบตั จิ ะยงั กำหนดทุกอริ ยิ าบถทัง้ ใน อิรยิ าบถใหญ่ และ อริ ยิ าบถย่อย ไมไ่ ด้ ทา่ นจึงกำหนดให้นำเอา
อิริยาบถ 4 คือ ยืน เดิน นั่ง นอน มาปฏิบัติก่อน และในอิริยาบถ 4 นั้น ให้นำเอาอิริยาบถ 2 คือ
อริ ิยาบถเดนิ เรยี กวา่ เดินจงกรม และอริ ยิ าบถน่ัง เรียกวา่ น่งั สมาธิ มาเป็นหลกั ในการปฏิบัติ และถือ
เป็นอินทรีย์หลักคู่หนึ่งในอินทรีย์ 5 คือ วิริยะ กับสมาธิ ดังที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ใน อปัณณก-
สูตร ว่า อนึ่ง ภิกษุชื่อว่าเปน็ ผู้ประกอบความเพียรในการปฏิบัติตนให้ตื่นอยู่เสมออย่างไร ดูก่อนภิกษุ
ทั้งหลาย ภกิ ษใุ นพระศาสนานี้ ในกลางวัน ทำจิตให้บรสิ ุทธิจ์ ากนวิ รณ์และอกศุ ลธรรมทงั้ หลายอันเป็น
เครื่องกำบังใจ ด้วยการเดินจงกรม ด้วยการนั่งสมาธิ (รวมทั้งยืน ) ในเวลากลางคนื ก็ทำจิตให้บริสุทธ์ิ
จากนิวรณ์และอกุศลธรรมทั้งหลาย อันเป็นเครื่องกำบังใจ ด้วยการเดินจงกรม ด้วยการนั่งสมาธิ
ตลอดปฐมยาม (ยามต้น) ครั้นถึงมัชฌิมยาม (ยามกลาง) ในเวลากลางคืน ก็สำเร็จสีหไสยาสน์เอาข้าง
ขวาลง (นอนตะแคงขวา)วางเท้าเหลื่อมเท้า มีสติสัมปชัญญะ ทำไว้ในใจกำหนดจะลุกขึ้น ครั้นถึ ง
ปัจฉมิ ยาม (ยามสดุ ทา้ ย) ในคนื น้นั กล็ ุกขนึ้ ทำจิตใหบ้ ริสุทธ์จิ ากนวิ รณ์และอกุศลธรรมทัง้ หลายอันเป็น
เครื่องกำบังใจ ด้วยการเดินจงกรม ด้วยการนั่งสมาธิ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ประกอบ
ความเพยี รในการทำตนให้ต่นื อยู่เสมอ ด้วยวธิ กี ารปฏบิ ตั อิ ยา่ งน้แี ล (อง.ฺ ตกิ . 20/16/109)

จำนวนชัว่ โมงทส่ี อน 3 ช่ัวโมง

กจิ กรรมการเรียนการสอน
1. ทำแบบประเมินผลกอ่ นเรยี น
2. นำเข้าสบู่ ทเรียน บรรยาย ซกั ถาม
3. สรปุ ผลการเรียน ทำแบบประเมินผลหลังเรยี น

240

ส่ือการสอน
1. เอกการประกอบการสอน

2. Power Point
3. แบบประเมินผลกอ่ นเรียน - หลังเรยี น

การประเมนิ ผลการเรยี น
1. ประเมนิ ผลจากแบบประเมนิ ตนเองก่อนเรียนและหลังเรียน
2. ประเมนิ จากการมีส่วนรว่ มในห้องเรียน
3. ประเมนิ จากการชกั ถาม

เนอื้ หาทจี่ ะสอน
1. แนวคดิ การปฏิบัตกิ รรมฐานทีถ่ กู ตอ้ งตามหลกั คำสอนในพระพทุ ธศาสนา
2. กจิ เบอ้ื งตน้ ท่คี วรร้แู ละควรทำก่อนเข้าปฏบิ ตั ิกมั มัฏฐาน
3. แผเ่ มตตา เมอื่ อธิษฐานเสร็จแลว้ ก็แผ่เมตตาใหแ้ ก่ตวั เองและผู้อืน่ ตลอดสรรพสัตวท์ ั่วไป

คำถามท้ายบท
1. นักศกึ ษาจงสรุปแนวคิดการปฏบิ ตั กิ รรมฐานที่ถกู ตอ้ งตามหลกั คำสอนในพระพทุ ธศาสนา
2. กิจเบือ้ งต้นท่ีควรร้แู ละควรทำก่อนเข้าปฏิบตั ิกัมมฏั ฐานตอ้ งปฏบิ ัตอิ ยา่ งไร
3. จุดมุ่งหมายของการแผ่เมตตา เมื่ออธิษฐานเสร็จแล้ว ก็แผ่เมตตาให้แก่ตัวเองและผู้อื่น

ตลอดสรรพสัตวท์ ่ัวไปมีไว้เพื่ออะไร
4. นักศึกษาจงอธิบายอริสัจ 4 ประการ มาพอให้เขา้ ใจ
5. นกั ศกึ ษาจงอธบิ ายปฏจิ จสมปุ บาทมาใหเ้ ข้าใจอยา่ งไรละเอียด

เอกสารอ้างอิง บทที่ 15
แนบ มหานีรานนท์. (2557). หลักของวิปัสสนาโดยสังเขป และหลักปฏิบัติ 15 ข้อ สำหรับผู้เริ่มเข้า

กรรมฐาน. นครปฐม : มลู นิธแิ นบมหานรี านนท์.
Posted by pimahn. (2551). ธรรมะกับชีวิตประจำวัน - เรื่อง มาเปน็ พรหมกนั เถอะนะ. [ออนไลน์].

ส ื บ ค ้ น เ ม ื ่ อ ว ั น ท ี ่ 10 ก ร ก ฎ า ค ม 2 5 6 4 . จ า ก แ ห ล ่ ง ท ี ่ ม า .
http://oknation.nationtv.tv/blog/pimahn/2008/04/28/entry-2.

241

คณาจารย์มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั , ธรรมะภาคปฏิบัติ 1 (Buddhist MeditationI),
พิมพ์ครั้งที่ 3, (พระนครศรีอยุธยา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย,
2559),หนา้ 4.

ธรรมภาคปฏบิ ตั ิ 7. (2561). ความหมายของสมถกัมมฏั ฐาน. [ออนไลน์]. สบื คน้ เม่ือวนั ท่ี 9 กรกฎาคม
2564. จากแหล่งที่มา. https://sites.google.com/site/mcukk0004575405203023/2-1-1-
khwam-hmay-khxng-sm-thkammat-than
บ้านจอมยทุ ธ. (2543). พทุ ธปรชั ญาในฐานะธรรมาธปิ ไตยนิยม บทวิเคราะหเ์ รื่องอนตั ตา. [ออนไลน์].

ส ื บ ค ้ น เ ม ื ่ อ ว ั น ท ี ่ 10 ก ร ก ฎ า ค ม 2 5 6 4 . จ า ก แ ห ล ่ ง ท ี ่ ม า .
https://www.baanjomyut.com/library_extension-
3/the_educational_issues_in_buddhist_philosophy/05_11.html.
พระ พี. วชิรญาณมหาเถระ. แปลโดย ชูศักดิ์ ทิพย์เกสร. (2534). สมาธิในพระพุทธศาสนา,
กรุงเทพมหานคร:โรงพมิ พ์มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย.
พระเทพวิสุทธิกวี (พิจิตร ตวณฺโณ). (2542). คู่มือการบำเพ็ญกรรมฐาน. พิมพ์ครั้งที่ 7.
กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พม์ หามกุฏราชวทิ ยาลยั .
พระครูสริ กิ ิจจาภรณ์ (เสรมิ กตกจิ โฺ จ). (2549). “โสสานกิ ธดุ งค์ในพระพุทธศาสนา : กรณีศึกษาหลวง
พ่อเกษม เขมโก”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหา
จฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 12.
กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั .
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. (พิมพ์ครั้งที่ 12).
กรุงเทพมหานคร : โรงพมิ พ์มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั .
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2554). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์.
กรงุ เทพมหานคร:สหธรรมกิ .
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุง และขยายความ. พิมพ์ครั้งท่ี
11. กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพ์ บรษิ ัท สหธรรมิก จำกัด.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยตุ โฺ ต), ธรรมะฉบับเรียนลดั , พิมพค์ รงั้ ท่ี 30, (นครปฐม: วัดญาณเวศกวัน,
2555), หนา้ 24- 25.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2555(. พุทธธรรมฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 35.
กรงุ เทพมหานคร : สำนกั พมิ พ์เพท็ แอนด์โฮมจำกดั .
พระพรหมคุณาภรณ์ ป.อ.ปยุตฺโต. (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 32.

กรงุ เทพมหานคร:สำนักพมิ พผ์ ลธิ มั ม์.

242

พระมหาปราโมทย์ วิริยธมฺโม. (2559). การปฏิบัติและการสอบอารมณ์กรรมฐานตามหลัก
พระพุทธศาสนาเถรวาท ในประเทศสมาชิกอาเซียน. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัย
มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยา่ลัย. มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั .

พระราชปริยัติกวี, ศ.ดร. (2560). กรรมฐานในพระพุทธศาสนา: บทเรียนจากมหาสติปัฏฐานสูตรและ
ความนิยมในสงั คมไทย. วารสารมหาจุฬาวชิ าการ ปีท่ี 4 ฉบับท่ี 2. น.บทคดั ย่อ.

พระราชวรมุนี (ประยทุ ธ์ ปยุตโฺ ต). (2528). พจนานกุ รมพุทธศาสตร.์ ด่านสทุ ธาการพมิ พ์ จำกัด.
พระศรวี รญาณ (ว)ิ . (2542). เกบ็ เพชรจากคัมภรี ์พระไตรปิฎก. โรงพมิ พม์ หาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

กรุงเทพมหานคร. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2564. จากแหล่งที่มา.
http://oldweb.mcu.ac.th/mcutrai/menu2/Article/article_02.htm.)
พุทธทาสภิกขุ. ธรรมบรรยาย ระดบั มหาวิทยาลยั เลม่ 2. จดั พิมพ์โดยศรทั ธาบรจิ าคของสภุ ี คลอ่ งการ
ยงิ .
มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปฎิ กภาษาไทยฉบบั มหาจุฬาลงกรณราช
วทิ ยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพมิ พ์มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย.
วศนิ อนิ ทสระ. (2530). พทุ ธปรัชญาเถรวาท. กรงุ เทพมหานคร : น่ำกังการพมิ พ.์
วิโรจน์ นาคชาตรี. (2542). พุทธปรัชญาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย
รามคำแหง.
ศราพร หาญยุทธกร. (2563). รูปแบบการสอนกรรมฐานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารมหา
จฬุ านาครทรรศน.์ Vol.7 No.2 (February 2020) ปีท่ี 7 ฉบบั ท่ี 2 เดือนกุมภาพันธ2์ 563. น.
54-55.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพมหานคร :
มหาวทิ ยาลัยเอเชยี อาคเนย์ เป็นขอ้ มลู ดิจิทลั โดย นายแพทยณ์ รงค์ เลาหวริ ภาพ.

243

บรรณานุกรม
1. ภาษาไทย
กนกรัตน์สิริ ทวีสุข, พญ.กรองกาญจน์ แก้วชัง. (ม.ป.พ.). แนวคิดแรงจูงใจตามหลักพระพุทธศาสนา

(Motivation Concept in Buddhism). หลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัย
มหาจุฬาลงลงกรณราชวทิ ยาลยั .
กองพุทธศาสนศึกษา สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2553). สำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัด
ดีเด่น ประจำปี 2553. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พ์สำนกั งานพระพุทธศาสนาแห่งชาต.ิ
เกศรา สว่างวงศ์. (2556). “ความสุขผ่านมุมมองของพระพุทธศาสนา”. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นคร

ลำปางปที ี่ 2 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม – ธนั วาคม 2556): 1-6.

คณะศิษยุนุศิษย์ พระราชพรหมาจารย์. (2547). ทางสายเอก (ฉบับสมบูรณ์) Pathe to Nibbana

(Complete Edition). พิมพค์ รั้งที่ 6. เชียงใหม:่ โรงพมิ พช์ า้ งเผือก.

คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2559). ธรรมะภาคปฏิบัติ 1 (Buddhist
MeditationI). พิมพ์ครั้งที่ 3. พระนครศรีอยุธยา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ
ราชวทิ ยาลยั .

คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเชียง. (2551). ธรรมวิจารณ์ ฉบับมาตรฐาน. นักธรรมชั้นเอก.
กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์เล่ียงเชียง.

คลีนิกปรัชญา. (2560). บทที่ 1 ประวัติและวิวัฒนาการของการปฏิบัติกรรมฐาน. [ออนไลน์]. สืบค้น
เม่ือวันท่ี 9 กรกฎาคม 2564 แหล่งที่มาจาก. www.philosophychicchic.com.

ชาญชยั อาจนิ สมาจาร. (2545). สดุ ยอดเทคนคิ สู่ครมู อื อาชีพ. กรุงเทพมหานคร : บอี ีซ.ี
ณอภัย พวงมะลิ (Naapai Puangmali). (2561). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์โดยการปฏิบัติวปิ ัสสนา

กรรมฐานตามแนวสติปัฏฐานสี่ (The Four Focuses Insight Meditation Practice for
Human Resource Development). Veridian E-Journal, Silpakorn University ISSN
1906 – 3431 ฉบับภาษาไทย สาขามนษุ ยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ ปที ี่ 11 ฉบับท่ี 1
เดือนมกราคม – เมษายน 2561. น.1593-1594.)
ทองย้อย แสงสินชัย. (2563). นิพพาน หมายถึงอะไร. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม
2564 แหล่งทมี่ าจาก. http://dhamma.serichon.us/2020/02/01/.
เทอดศักดเ์ิ ดชคง. (2547). ความฉลาดทางอารมณ.์ กรงุ เทพมหานคร : พฆิ เนศพรน้ิ ติง้ เซ็นเตอร์.
ธรรมภาคปฏิบตั ิ 7. (2561). ความหมายของสมถกัมมัฏฐาน. [ออนไลน์]. สบื ค้นเม่ือวนั ท่ี 9 กรกฎาคม
2564. จากแหล่งที่มา. https://sites.google.com/site/mcukk0004575405203023/2-
1-1-khwam-hmay-khxng-sm-thkammat-than.

244

ธรรมสมาธิ, อานาปานสติ สติปัฏฐาน , ธรรมสมาธิ 5. [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม
2564 แหล่งที่มาจาก: https://sites.google.com/site/ smartdhamma.

นพดล พิมพิลา. (2523). พุทธปรัชญาผ่ายเถรวาท. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัย
รามคำแหง.

นิภา แก้วศรีงาม. (2547). ความคิดเชิงบวก (Positive Thinking) พึงคิดว่าทุกปัญหามีทางออกไม่ใช่
ทกุ ทางออกเปน็ ปญั หา. วารสารวงการคร.ู 1(12): 76–78.

แนบ มหานีรานนท์. (2557). หลักของวิปัสสนาโดยสังเขป และหลักปฏิบัติ 15 ข้อ สำหรับผู้เริ่มเข้า
กรรมฐาน. นครปฐม : มูลนิธิแนบมหานีรานนท์.

บรรจบ บรรณรุจิ. (2561). บทความวิชาการเรื่อง ปฏิจจสมุปบาท : ขั้นตอนการรู้แจ้งความจริงของ
พระพุทธเจ้า และการปรบั ใช้เพ่อื แก้ปัญหาสงั คม. มหาวทิ ยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย.

บ้านจอมยุทธ. (2543). กสิณ10. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2564. จากแหล่งที่มา.
https://www.baanjomyut.com/pratripidok/33.html

บา้ นจอมยุทธ. (2543). พุทธปรชั ญาในฐานะธรรมาธิปไตยนิยม บทวเิ คราะห์เร่ืองอนตั ตา. [ออนไลน์].
สบื คน้ เม่ือวันท่ี 10 กรกฎาคม 2564. จากแหลง่ ที่มา.
https://www.baanjomyut.com/library_extension3/the_educational_issues_in_b
uddhist_philosophy/05_11.html.

ประกาศิต ประกอบผล. (2560). “การพัฒนาคุณภาพจิตตามแนววปิ ัสสนากรรมฐาน”. วารสารวไลย
อลงกรณ์ปริทัศน์, มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ปีที่ 7 ฉบับที่ 3 (กันยายน – ธันวาคม
2560): 85-100.

ปราโมทย์ น้อยวัฒน์. (2547). คำสอนในพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พบ์ รษิ ัทสหธรรมิก
จำกดั .

พงพนั ธ์ พงษ์โสภา. (2544). จติ วิทยาการศกึ ษา. กรงุ เทพมหานคร : พฒั นาการศกึ ษา.
พระ พี. วชิรญาณมหาเถระ. แปลโดย ชูศักดิ์ ทิพย์เกสร. (2534). สมาธิในพระพุทธศาสนา,

กรุงเทพมหานคร:โรงพมิ พ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูธรรมธรครรชิต คุณวโร, “จิตตภาวนากับการเปลี่ยนแปลงในพระพุทธศาสนา”, วารสาร

ศึกษาศาสตร์, มหาวทิ ยาลัยนเรศวร ปีท่ี 15 ฉบบั ที่ 2 (เมษายน – มิถุนายน 2556): 143.
พระครปู ลัดสนุ ทร สุนฺทโร (แซ่เตยี ว). (2554). “ศกึ ษาหลกั ปฏิบัติวิปสั สนาภาวนาแบบพอง – ยุบตาม

แนวการปฏบิ ัตขิ องพระโสภณมหาเถระ”. ปริญญาพทุ ธศาสตรมหาบณั ฑติ สาขาวิชาวปิ สั สนา
ภาวนา. บณั ฑติ วทิ ยาลยั : มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย.

245

พระครูปลัดสุวัฒนพรหมคุณ (ณรงค์ จิตฺตโสภโณ) บรรณาธิการ. (2540). วิปัสสนากรรมฐานใน
พระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พม์ หาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั .

พระครูรัตนญาณโสภิต(บุญเลิศ รตฺนญาโณ). (ม.ป.พ.) ศึกษาปฏิปทาในการถือธุดงค์ของพระ
มหากัสสปเถระ (A STUDY MODE PRACTICE OF PHRA MAHAKASSAPA THERA IN
DHUTANGA UNDERTAKING. พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา บัณฑิต
วิทยาลัย มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั .

พระครูวิเวกธรรมาภิราม (สงัด วิเวโก). (2558). “ศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในภาวนาสูตร”.

พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬา

ลงกรณราชวทิ ยาลัย.
พระครูสริ กิ ิจจาภรณ์ (เสริม กตกจิ โฺ จ). (2549). “โสสานิกธดุ งค์ในพระพุทธศาสนา : กรณีศึกษาหลวง

พ่อเกษม เขมโก”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหา
จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูสุเมธปทมุ าภรณ.์ (2564). ธาตุ 4 และการปฏบิ ัติกรรมฐานในพระพุทธศาสนา (4 Dhãtu and
the Meditation Practice in Buddhism). วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์. ปีที่ 6 ฉบับที่ 1
(2564) : มกราคม - มถิ ุนายน.
พระเจริญ อคฺควิริโย (เกษม วิริยะเลิศ). (2554). “การรับรู้เร่ืองสติปฏั ฐาน 4 ของอุบาสก – อุบาสิกา
วัดพิชย ญาติการาม กรุงเทพมหานคร”. ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑติ สาขาวิชาวปิ สั สนา

ภาวนา. บัณฑติ วทิ ยาลัย: มหาวทิ ยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั .

พระไตรปิฎก เล่มที่ 22 พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 14 อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต. อนุสสติฏฐาน
สูตร. เนื้อความพระไตรปิฎก เล่มที่ 22 บรรทัดที่ 7387-7430 หน้าที่ 324-326. [ออนไลน์].
สบื คน้ เม่อื วนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2564. จากแหลง่ ท่มี า.
http://84000.org/tipitaka/pitaka2/v.php?B=22&A=7387&Z=7430&pagebreak=0)

พระเทพวิสุทธิกวี (พิจิตร ตวณฺโณ). (2542). คู่มือการบำเพ็ญกรรมฐาน. พิมพ์ครั้งที่ 7.
กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกฏุ ราชวิทยาลยั .

พระเทพวิสุทธิกวี (พิจิตร ตวณฺโณ). (2543). การพัฒนาจิต. พิมพ์ครั้งที่ 6.กรุงเทพมหานคร: มหาม
กุฏราชวทิ ยาลัย.

พระธรรมกิตติ. (2551). พจนานุกรม เพื่อการศึกษาพุทธศาสน์. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร :
ธรรมสภาและสถานบนั ลอื ธรรม.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ. 9, ราชบัณฑิต),. (2550). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธ
ศาสตร์ ชุดศัพท์วเิ คราะห์. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์เลย่ี งเซยี ง.

246

______________________. (2544). ภาษาธรรม. กรุงเทพมหานคร : เลีย่ งเชยี ง.
พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก าณสิทฺธิ). (2531). หลักปฏิบัติสมถะ-วิปัสสนากรรมฐาน.

กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พม์ หาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย.
___________________. (2532). วิปัสสนากรรมฐาน ภาค 2. กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นต้ิ

งกรุ๊ป.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2541). การศึกษาเครื่องมือพัฒนาที่ยังต้องพัฒนา. พิมพ์ครั้งที่ 2.

กรงุ เทพมหานคร : มลู นธิ ิพุทธธรรม.
______________________. (2543). ความคิด แหล่งสำคัญของการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 2.

กรงุ เทพมหานคร : สหธรรมกิ .
______________________. (2546). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 12.

กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
______________________. (2551). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. (พิมพ์ครั้งที่ 12).

กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั .
______________________. (2547). สัมมาสมาธิและสมาธิแบบพุทธ. กรุงเทพมหานคร :

ธรรมสภา.

______________________. (2547). สัมมาสมาธิและสมาธิแบบพุทธ. กรุงเทพมหานคร :

ธรรมสภา.

พระพรหมคณุ าภรณ์ (ป. อ. ปยตุ ฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์คร้ัง
ที่ 25. กรุงเทพมหานคร : ผลิธมั ม์.

__________________________. (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. พิมพ์ครั้งที่
11. กรุงเทพมหานคร : สหธรรมกิ .

__________________________. ( 2 5 5 1 ) . ร ู ้ ห ล ั ก ก ่อน แ ล้ วศ ึก ษ า แล ะส อน ใ ห้ได้ผล.
กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา.

__________________________. (2554). การเสริมสร้างคุณลักษณะเด็กไทย. พิมพ์ครั้งที่ 3.
กรุงเทพมหานคร : พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

__________________________. (2554). การแพทย์ยุคใหม่ในพุทธทัศน์. พิมพ์ครั้งที่ 7.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพส์ หธรรมมิก.

__________________________. (2554). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์.
กรุงเทพมหานคร:สหธรรมกิ .

247

__________________________. (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุง และขยายความ. พิมพ์ครั้งที่
11. กรุงเทพมหานคร : โรงพมิ พ์ บรษิ ทั สหธรรมกิ จำกดั .

__________________________. (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์คร้ัง
ที่ 17). กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพม์ หาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั .

__________________________. (2557). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 39.
กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พม์ หาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั ,

__________________________. (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม.
กรุงเทพมหานคร : มูลนธิ ิการศึกษาเพอื่ สันตภิ าพ พระธรรมปฎก (ป. อ. ปยตุ โฺ ต).

__________________________. ความสุข 5 ชั้น , [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม
2 5 6 4 แ ห ล ่ ง ท ี ่ ม า จ า ก : http://www.dharma-gateway.com/monk/preach/lp-
prayuth/lp-prayuth-11.htm.

__________________________. (2550). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งท่ี
11. นครปฐม : วดั ญาณเวศกวนั .

__________________________. (2555). ตามรอยพุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร:
ไทยยเู น่ียนกราฟฟกิ ส์.

__________________________. (2555). ธรรมะฉบับเรียนลัด. พิมพ์ครั้งที่ 30. นครปฐม: วัด
ญาณเวศกวนั .

__________________________. (2555) .พทุ ธธรรมฉบบั ปรับขยาย. พมิ พ์ครงั้ ท่ี 35. กรงุ เทพมหานคร
: สำนกั พิมพ์เพ็ทแอนดโ์ ฮมจำกดั .

__________________________. (2555(. พทุ ธธรรมฉบบั ปรับขยาย. พิมพค์ รงั้ ท่ี 35. กรุงเทพมหานคร
: สำนกั พิมพ์เพท็ แอนด์โฮมจำกัด.

__________________________. 2555). พุทธธรรมฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 35.
กรงุ เทพมหานคร : สำนักพิมพเ์ พท็ แอนดโ์ ฮมจำกดั .

__________________________. (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 32.
กรงุ เทพมหานคร:สำนกั พิมพผ์ ลิธมั ม์.

__________________________. ( Phra Brahmagunabhorn (P. A. Payutto). (2 5 5 9 ) .
พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบบประมวลธรรม (Dictionary of Buddhism). กรุงเทพมหานคร :
มูลนธิ ิการศกึ ษาเพอ่ื สันติภาพ.

248

พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต ป.ธ.9, Ph.D.),. (2558). พระธรรมเทศนาในอเมริกา. พิมพ์คร้ัง

ท่ี 1. กรุงเทพมหานคร: นติ ธิ รรมการพมิ พ์.

พระพรหมโมลี (วิลาศ าณวโร). (2543). ภาวนาทปี น.ี กรุงเทพมหานคร: ดอกหญา้ .
พระพุทธโฆษาจารย์ ผู้รจนา. (2527). วิสุทธิมรรคแปล ภาค 3 ตอน 1. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์

มหามกุฏราชวิทยาลัย.
_____________________. (2553). คัมภีร์วิสุทธิมรรค แปลและเรียบเรียงโดย สมเด็จพระพุฒา

จารย์ (อาจ อาสภมหาเถร). พมิ พค์ รง้ั ท่ี 9. กรงุ เทพมหานคร: ธนาเพรส.
_____________________. คัมภีร์วิสุทธิมรรค, แปลและเรียบเรียงโดย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ

อาสภมหาเถร), หนา้ 7 , พระสัทธัมมโชติกะ ธัมมาจริยะ, ปรมัตถโชติกะ ปริจเฉทที่ 1 – 2 – 6,
หน้า 6.)
_____________________. (2547). คัมภีร์วิสุทธิมรรค. แปลและเรียบเรียงโดย สมเด็จพระพุฒา
จารย์ (อาจ อาสภมหาเถร). พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ประยูรวงศ์พริ้นท์ต้ิง
จำกดั .
_____________________. ผู้แปล สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร). (2547). คัมภีร์วิ
สทุ ธิมรรค.กรุงเทพมหานคร: บรษิ ทั ประยูรวงศพ์ ริ้นตงิ้ จากัด.
พระภัททันตะ อาสภมหาเถระ อัครมหากัมมัฏฐานาจริยะ. (2536). วิปัสสนาธุระ. กรุงเทพมหานคร:

บจก.ซี 100 ดีไซน์.

พระมหาจรญู ปญฺ าวโร (อินทรย์ งค์). (2540). “การศกึ ษาบทบาทของพระมหากสั สปเถระในการเผย
แผ่พระพุทธศาสนาเถรวาท”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั .

พระมหาปราโมทย์ วิริยธมฺโม. (2559). การปฏิบัติและการสอบอารมณ์กรรมฐานตามหลัก
พระพุทธศาสนาเถรวาท ในประเทศสมาชิกอาเซียน. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัย
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยา่ลยั . มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาภาธร อาภาธโร (อินทะพูล). (2561). การศึกษาวิเคราะห์ความสาคัญของอายตนะ
ในสฬายตนวิภังคสูตร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. ปีที่ 7 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม-
กันยายน 2561. น.107.

พระมหาโยธิน โยธิโก. (2561). การจดั การขันธ์ 5 เพ่อื แกป้ ัญหาและพัฒนามนุษย์ในพระพุทธศาสนา.
วารสารวชิ าการธรรมทรรศน์. ปที ี่ 18 ฉบบั ที่ 3 (กันยายน - ธนั วาคม 2561).

พระมหาเลอเดช วรวํโส (วงศศรีชา). (2548). การศึกษาวิเคราะหปญญาบารมีของพระมโหสถิ (AN
ANALYTICAL STUDY OF PAÑÑĀPĀRAMĪ (PERFECTION IN WISDOM) OF

249

MAHOSATHA). วิทยานิพนธ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชา
พระพุทธศาสนา บณั ฑิตวทิ ยาลยั . มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย.
พระเมธาวี อาภสฺสโร (ฉัตรวิไล). (2555). “การศึกษาเชิงวิเคราะห์ธดุ งควตั รในคมั ภีร์พระพุทธศาสนา
เถรวาท”. วิทยานพิ นธพ์ ทุ ธศาสตรมหาบัณฑิต บณั ฑิตวทิ ยาลยั มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณ
ราชวิทยาลัย.
พระราชปริยัตกิ วี, ศ.ดร. (2560). กรรมฐานในพระพุทธศาสนา: บทเรียนจากมหาสตปิ ฏั ฐานสูตรและ
ความนิยมในสงั คมไทย. วารสารมหาจฬุ าวชิ าการ ปที ่ี 4 ฉบับที่ 2. น.บทคัดย่อ.
___________________. (2560). กรรมฐานในพระพุทธศาสนา: บทเรียนจากมหาสติปัฏฐานสูตรและ
ความนยิ มในสงั คมไทย. วารสารมหาจฬุ าวชิ าการ ปีที่ 4 ฉบบั ที่ 2. น.บทคัดยอ่ .
_________________. (2560). กรรมฐานในพระพุทธศาสนา:บทเรยี นจากมหาสติปัฏฐานสูตรและความ
นิยมในสังคมไทย (Kammatฺtฺhāna in Buddhism Lessons from Mahā- satipatฺtฺhāna
Sutta and Popularity in Thai Society). วารสารมหาจุฬาวิชาการ ปที ี่ 4 ฉบับที่ 2. น.3-4.
พระราชพรหมาจารย์ (พระอาจารย์ทอง สิริมงฺคโล). (2545). คู่มือการปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน ใน
แนวสตปิ ฏั ฐาน 4. เชียงใหม่: คณะศิษยานศุ ษิ ย์.
พระราชพุทธญิ าณ. (มปป). วปิ ัสสนากรรมฐาน (แนวมหาสติปฏั ฐานสูตร). (ม.ป.ท.: หน้า 10-11)

พระราชวรมุนี (ป. อ. ปยุตฺโต). (2530). ทางสายกลางของการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร :
อมรินทรฟ์ พร้ินตง้ิ กรฟุ๊ .

พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยตุ โฺ ต). (2528). พจนานุกรมพทุ ธศาสตร.์ ดา่ นสทุ ธาการพิมพ์ จำกัด.
พระศรีวรญาณ (วิ). (2542). เก็บเพชรจากคัมภีร์พระไตรปิฎก. โรงพิมพม์ หาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

กรุงเทพมหานคร. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2564. จากแหล่งที่มา.
http://oldweb.mcu.ac.th/mcutrai/menu2/Article/article_02.htm.)
พระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ). (2553). วิปัสสนาชุนี หลักการปฏิบัติวิปัสสนา. จำรูญ ธรรมดา
แปล. พิมพ์ครัง้ ที่ 1. กรงุ เทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกดั ประยูรสาสนไ์ ทยการพิมพ.์
พระอุปตสิ สเถระ. วมิ ุตติมรรค. แปลโดย พระเทพโสภณ (ประยูร ธมฺมจติ โฺ ต) และคณะ. (2548). พมิ พ์
ครัง้ ท่ี 6.กรุงเทพมหานคร :โรงพิมพม์ หาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พันตารวจโทหญิง สุชาดา พระเขียนทอง. (2560). การปฏิบัติธรรมโดยการพิจารณาขันธ์ 5 ของพุทธ
ศาสนิกสตรีไทย. ดุษฎีนิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชา
พระพุทธศาสนา. บัณฑิตวทิ ยาลยั : มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั .
พทุ ธทาสภิกข.ุ (2547). ความสุข. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์บริษัท ตถตา พบั ลิเคช่ัน จำกัด.

พทุ ธทาสภิกขุ. ธรรมบรรยาย ระดับมหาวิทยาลัย เล่ม 2. จัดพิมพโ์ ดยศรัทธาบรจิ าคของสุภี คล่องการยงิ .

250

แพทย์หญิงเสริมสุข วิจารณ์สถิต,“พัฒนาการของกำเนิดมนุษย์ในครรภ์เชิงเปรียบเทียบทรรศนะทาง
พทุ ธศาสนา และสูติศาสตร์”, หน้า 245-248.

มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั . (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับมหาจุฬาลงกรณราช
วทิ ยาลัย. กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพม์ หาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย.

มิลินทปัญหา. (2516). มิลินทปญั หา ฉบับพิศดาร. กรุงเทพมหานคร : ศลิ ปาบรรณาคาร.
มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา. (2555). กรรมฐาน. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9

กรกฎาคม 2564. จากแหล่งทม่ี า.
https://www.dhammahome.com/webboard/topic21712.html.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานกุ รมราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร :นานมีบุคส์
พบั ลเิ คช่ันส.์
ราชบัณฑติ ยสถาน. (2554). พจนานกุ รมฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน พ.ศ.2554.. กรงุ เทพมหานคร: อักษร
เจรญิ พัฒน.์
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่2.
กรุงเทพมหานคร : บรษิ ทั นานมบี ๊คุ ส์พบั ลิเคชัน่ ส์ จากัด.
ลม เปลี่ยนทิศ. (2562). อริยสัจ 4 กับความสุขของชีวิต. [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม

2564 แหลง่ ท่ีมาจาก: https://www.thairath.co.th/newspaper/columns/1665025.

วศนิ อินทสระ. (2530). พุทธปรัชญาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร : นำ่ กงั การพิมพ์.
วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม. (2553). คมู่ ือปฏิบัตสิ มถวิปัสสนากัมมฏั ฐาน 5 สาย. นครปฐม: บริษัท

เพชรเกษมพริ้นติ้งกรปุ๊ จำกดั .

วิโรจน์ นาคชาตรี. (2542). พุทธปรัชญาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย
รามคำแหง.

ศ.ดร.วัชระ งามจิตรเจริญ. (2556). พระพุทธศาสนาเถรวาท. ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 3 แก้ไขเพ่ิมเติม.
กรงุ เทพมหานคร : หา้ งหุ้นส่วนจำกัด สามลดา.

ศราพร หาญยุทธกร. (2563). รูปแบบการสอนกรรมฐานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารมหา
จุฬานาครทรรศน.์ Vol.7 No.2 (February 2020) ปีท่ี 7 ฉบบั ท่ี 2 เดือนกุมภาพนั ธ2์ 563. น.
54-55.

ศาลาปฏิบัติธรรม ศีล สมาธิ ปัญญา. (ม.ป.พ.). อสุภกรรมฐาน. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9
กรกฎาคม 2564. จากแหล่งท่ีมา.
http://www.larnbuddhism.com/grammathan/asupa1.html

251

ศิลา ผรณาปิติ. (2554). “การศึกษาวิเคราะห์อารัญญิกธุดงค์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท : ศึกษา
เฉพาะกรณีพระเรวตเถระ”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย
มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั .

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพมหานคร :
มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์ เปน็ ข้อมลู ดจิ ิทลั โดย นายแพทย์ณรงค์ เลาหวริ ภาพ.

_____________________. (2561). พจนานกุ รมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรงุ เทพมหานคร :
สหธรรมกิ จำกดั .

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (ม.ป.พ.). วิธีปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐานตามหลักสติปัฏฐาน 4.
[ออนไลน]์ . สืบคน้ เมือ่ วันท่ี 16 ก.ค. 2564. แหลง่ ท่มี าจาก
https://www.onab.go.th/th/content/category/detail/id/82/iid/4104.

สวี ลี ศิรไิ ล. (2528). จริยศาสตร์สำหรับพยาบาล. มหาสารคาม : ปรีดาการพิมพ์.
สุรีย์ มีผลกิจ และวิเชียร มีผลกิจ. (2545). พระพุทธกิจ 45 พรรษา. กรุงเทพมหานคร: บริษัทคอม

ฟอรม์ จำกดั .
แสง จนั ทร์งาม. (2540). วธิ สี อนของพระพทุ ธเจา้ . กรุงเทพมหานคร : มหามกุฏวทิ ยาลยั
หลวงเทพดรุณานุศิษฎ์(ทวี ธรรมธัช). ธาตุปฺปทีปิกาหรือพจนานุกรมบาลี ไทย. กรุงเทพมหานคร :

มหามกุฎราชวทิ ยาลัย, 2534.
หลวงพ่อจรัญ ตธมฺโม. (2554). พิชิตกรรมร้าย หายป่วยด้วยโพชฌังคปริตร. กรุงเทพมหานคร: โรง

พิมพเ์ ล่ยี งเชยี ง.
หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม. (2564). ธรรมะเพื่อการพ้นทุกข์. [ออนไลน์]. สืบค้น

เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2564. จากแหล่งที่มา. https://www.dhamma.com/samatha-
and-vipassana/.

2. ภาษาองั กฤษ
Leu, J.; Wang, J.; & Koo, K. (2 0 1 1 ) . Are positive emotions just as “positive” across

cultures? Emotion. 11: 1-5.
philosophychicchic. (2558). ประวัติและวิวฒั นาการของ การปฏิบัติกรรมฐาน. [ออนไลน์]. สืบค้น

เมื่อวันท่ี 16 ก.ค. 2564. แหลง่ ท่มี าจาก https://philosophychicchic.com.
Posted by pimahn. (2551). ธรรมะกับชีวิตประจำวัน - เรื่องมาเป็นพรหมกันเถอะนะ. [ออนไลน์].

ส ื บ ค ้ น เ ม่ื อ ว ั น ท ี ่ 10 ก ร ก ฎ า ค ม 2 5 6 4 . จ า ก แ ห ล ่ ง ท ี ่ ม า .
http://oknation.nationtv.tv/blog/pimahn/2008/04/28/entry-2.

252

Prapromkunaporn (P.A. Payutto). (2012). Added Buddha Dhamma. 32nd Edition.
Bangkok : Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Shime J, et al. “Prolonged pregnancy: surveillance of the fetus and the neonate and
the course of labor and delivery”, American Journal of Obstetrics and
Gynecology, Vol. 148 Iss. 5 , Mar: 547-552, 1984.

253

ประวัตผิ ู้เรยี บเรยี ง

ชื่อ-นามสกุล

(ภาษาไทย) พระครวู นิ ัยธรสญั ชยั ญาณวโี ร (ทิพยโ์ อสถ) ดร.

(ภาษาองั กฤษ) PHRAKHRU VINAIDHORN SANCHAI NANAVIRO (THIPOSOT)

เลขบตั รประจำตวั ประชาชน

ตำแหน่งปจั จุบัน อาจารย์ สาขาวิชาพุทธศาสตร์

หนว่ ยงานทีส่ ังกดั 103 ถ.พระปกเกลา้ ต.พระสงิ ห์ อ.เมอื ง จ.เชียงใหม่

แผนกพทุ ธศาสตร์

คณะศาสนาและปรชั ญา

มหาวทิ ยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลยั วทิ ยาเขตลา้ นนา

โทรศพั ท:์ 08-6422-7439

อีเมล:์ [email protected]

ประวัตกิ ารศึกษา

2561 ปริญญาเอก สาขาวิชาพระพุทธศาสนา (พธ.ด.)

มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั

2550 ปรญิ ญาโท สาขาวิชาพทุ ธศาสนาและปรัชญา (ศน.ม.)

มหาวทิ ยาลัยมหามกฏุ ราชวิทยาลัย

2548 ประกาศนียบตั รวิชาชีพครู สาขาวชิ าพุทธศาสตร์ (ปวค.)

มหาวทิ ยาลยั มหามกุฏราชวทิ ยาลัย วิทยาเขตลา้ นนา

2546 ปรญิ ญาตรี สาขาวชิ าพทุ ธศาสตร์ (ศน.บ.)

มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลัย

2540 จบมัธยมศึกษาปีท6่ี มธั ยมศึกษาตอนปลายทีโ่ รงเรยี นพระปริยตั ธิ รรมโรงเรียน

สามัคควี ิทยาทาน เชียงใหม่

2539 เปรยี ญธรรม ประโยค 1-2 สำนกั เรยี นวดั เจดยี ์หลวง เชียงใหม่

2535 นกั ธรรม ชนั้ เอก สำนักเรยี นวัดวชิราลงกรณวราราม ตำบลหนอง

น้ำแดง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา

ประวตั ิการทำงาน

2542-2547 เป็นครพู ระสอนวชิ าพระพุทธศาสนาในโรงเรยี นของจัง

หวดั เชียงใหม่ ยุพราชวทิ ยาลยั

254

2544-2548 เปน็ วทิ ยากรโครงการค่ายคณุ ธรรมของวดั เจดีย์หลวง

วรวหาร อำเภอเมอื ง จงั หวดั เชยี งใหม่

2548-2553 เป็นเจ้าหน้าทบี่ รหิ ารงานทวั่ ไปของสำนกั งานศูนย์

การศึกษาบัณฑติ วทิ ยาลยั วทิ ยาเขตล้านนา

2554-ปัจจุบัน เปน็ อาจารยผ์ รู้ บั ผิดชอบหลกั สตู รศาสนศาสตรบัณฑติ

สาขาวิชาพุทธศาสตร์ (ศน.บ.) และหลักสตู รศิลปะศาสตร

บัณฑติ สาขาวิชาพุทธศาสตร์เพอื่ การพฒั นา

การฝกึ อบรม

2564 อบรมโครงการ Smart Gen Smart Media ร่วมกับมหาวิทยาลัยนอร์ท-

เชยี งใหม่ ระหว่างวนั ท่ี 16-18 กรกฎาคม 2564

2564 วันที่ 13 กรกฎ 2564 ได้เป็นกรรมการประเมินคุณภาพการศึกษา ระดับ

ปริญญาตรี สาขาวิชาพุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราช

วิทยาลยั วิทยาเขตสริ ินธรราชวิทยาลยั จังหวัดนครปฐม

2564 อบรมการใช้โปรแรม Anyflip การสร้างเว็บไชต์ Googlesite 18/มิ.ย/2564

อาจารยป์ ระจำหลกั สตู ร มมรล้านนา มมร ลา้ นนา

2564 โครงการอบรมเพื่อเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รอง

ศาสตราจารย์ ศาสตราจารย์ ณ มมร ศาลายา จ.นครปฐม 23/02/2564

2564 โครงการอบรมE-Sar, E-Port, จากส่วนกลางร่วมก้บวิทยาเขตล้านนาonline

22/01/2564

2564 โครงการอบรมบุคลากร มมร วทิ ยาเขตลา้ นนา 08/01/2564

2563 โครงพฒั นาอาจารย์ประจำปี 2563 มหาวิทยาลยั มหามกุฏราชวิทยาลัย วทิ ยา

เขตลา้ นนา 18/12/2563

2563 โครงการอบรมพัฒนาบุคลากรสายวิชาการและสายสนับสนุนวิชาการ

มหาวิทยาลัยมหามกฏุ ราชวทิ ยาลัย วทิ ยาเขตลา้ นนา มอ่ นววิ ดอย โปง่ แยง อ.

แม่ริม จ.เชียงใหม่ 12/12/2563

2563 โครงการเครือข่ายนักศึกษา รู้เท่าทันสื่อ ม.นอร์ท -เชียงใหม่2563

11/11/2563

2563 พิธีซอ้ มรับปริญญาบตั รนักศึกษาทีจ่ บการศึกษา2562 08/11/2563

2563 พธิ ีปัจฉิมนเิ ทศนกั ศึกษาท่ีจบการศกึ ษาปกี ารศกึ ษา2562 07/11/2563

2563 ประชมุ คณะกรรมการประเพณยี ี่เปง็ จงั หวัดเชยี งใหม่ 28/10/2563

2563 ประชมุ บุคลากรมมรลา้ นนา15.10.2563 15/10/2563

255

2563 คณะกรรมการคุมสอบภาคเรยี นที่1/2563 29/09/2563
2563 ประชุมเตรียมความพร้อมเปิดเรียน/พิจารณารายวิชาสอนที่ในภาคเรียน

ท2ี่ /2563 18/09/2563
2563 ประชมุ ถอดบทเรยี นการประกนั คณุ ภาพการศึกษา2562 11/09/2563
2563 เป็นวิทยากรอบรมโปรแกรมSPSSการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติเบ้ืองและ

บทท4่ี บทท5่ี 28/08/2563
2563 โครงการประกันคณุ ภาพการศึกษาวิทยาเขตล้านนา2563 20/08/2563
2563 โครงการประกนั คุณภาพการศกึ ษารวมหลกั สตู รศาสนศาสตรบัณฑิตสาขาวิชา

พทุ ธศาสตร์(SAR ONLINE 2563) 30/07/2563
2563 โครงการประกันคุณภาพการศึกษา (SARONLINE)ของปีการศึกษา2562

13/07/2563
2563 มมร ล้านนา: อบรมพัฒนาศักยภาพบุคลากรทักษะความรู้การใช้งาน

คอมพิวเตอร์ Photoshop , Qr Code , Ads 10/07/2563
2563 มมร ล้านนา: ประชุมคณะกรรมการจัดทำแผน งบประมาณปี 65

10/07/2563
2563 ประชุมบคุ ลากรมมร ล้านนา 29/06/2563
2563 โครงการประชุมปฐมนิเทศครูพระสอนศีลธรรมในโรงเรียน 2563

22/06/2563
2563 ประชุมคณะกรรมการโครงการอบรมพัฒนาศักยภาพพระสอนศีลธรรมใน

โรงเรียน2563 08/06/2563
2563 อบรมการใช้Program microsoft team 02/06/2563
2563 สัมมนาออนไลน์การประเมินออนไลน์ร่วมกับมจธและมมรล้านนา

01/06/2563
2563 ประชมุ อาจารยส์ อนกอ่ นเปดิ ภาคเรยี นที่1/2563, 29/05/2563
2563 อบรมออนไลนเ์ ตรยี มความพร้อมให้นักศึกษาสาขาพทุ ธศาสตรเ์ พื่อการพัฒนา

2563 22/05/2563
2563 ประชุมออนไลน์ปฐมนเิ ทศนักศึกษาใหม่ มมร ล้านนา สาขาพุทธศาสตร์ และ

สาขาภาษาอังกฤษ 09/05/2563
2563 อบรมการใช้GoogleClassroom 24/04/2563
2563 ประชุมอาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตร์และสาขาอื่นเพื่อพิจารณา

อาจารยใ์ นภาคเรียนท๒ี่ /๒๕๖๓ 02/03/2563

256

2563 ประชุมโครงการพระสอนศีลธรรม/บวชสามเณรภาคฤดูร้อน 2563
28/02/2563

2563 อบรมการใช้ระบบโปรแกรมการจัดเก็บข้อมูลแบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-PORT &
E-SAR) 17/02/2563

2563 คณะกรรมการจัดการงานหลวงปู่มน่ั ภูริทตั โต เพ่อื เชิดชูเกยี รติท่ีได้รับการยก
ยอ่ งเป็นบุคคลสำคญั ของโลก สาขาสนั ตภิ าพ 18/01/2563

2562 โครงการแนะแนวการศึกษาต่อและรับสมคั รนักศึกษา 02/12/2562
2562 ประชุมคณะกรรมพัฒนางานประกันคุณภาพการศึกษามมรล้านนา

22/11/2562
2562 โครงการประกันคุณภาพการศึกษามมรวิทยาเขตล้านนา 22/09/2562
2562 โครงการพัฒนาการเรียนการสอนตามเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษา คณะ

ศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวทิ ยาลยั 11/09/2562
2562 โครงการประกันคุณภาพการศึกษามมรรวมส่วนกลาง ศาลายา จังหวัด

นครปฐม02/09/2562
2562 โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ “การจัดทำแผนกลยุทธ์และแผนปฏิบัติงานของ

มหาวทิ ยาลยั มหามกุฏราชวิทยาลัย วทิ ยาเขตล้านนา” วิทยากรโดย ผศ.เฉลิม
เกียรติ ดุลสัมพันธ์ วันที่ 3-4 สิงหาคม 2562 ณ ห้องคอมพิวเตอร์ MBU2
03/08/2562
2562 โครงการพัฒนาบุคลากรสายวิชาการและสายสนับสนุนวิชาการ มมร วิทยา
เขตลา้ นนา เรือง “การเสริมสร้างและพฒั นาการปฏบิ ัตงิ านท่ีมปี ระสิทธิภาพ”
28/06/2562
2562 สัมมนาถอดบทเรียน คณะกรรมการแนะแนว ปี 2562 วทิ ยาเขตลา้ นนา
2562 โครงการประชุมวิภาษณ์หลักสูตร ณ อาคารพระพรหมมุนี คณะศาสนาและ
ปรัชญามหาวทิ ยาลัยมหามกฏุ ราชวิทยาลยั
2562 โครงการปรับปรุงหลักสูตรใหม่ คณะศาสนาและปรัชญาได้ดำเนินการร่วม
ประชุมพัฒนาหลกั สตู รปรบั ปรุง พ.ศ. 2562 จังหวดั พระนครศรอี ยุทธยา
2561 อบรมการเขียนโครงการวิจัยเพื่อขอทุนของสำนักงบประมาณแห่งชาติผ่าน
สถาบันวิจยั ญาณสงั วร
2561 อบรมเกี่ยวกับการเขียนโครงการวิจัยเพื่อเสนอขอทุนของสำนักงบประมาณ
แหง่ ชาติผา่ นสถาบนั วิจยั ญาณสังวร

257

2561 เป็นกรรมการผู้ตรวจประเมินประกันคุณภาพการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาม
กุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช จ.นครศรีธรรมราชกรกฎาคม
2560

2561 ประชมประเมินประกนั คุณภาพการศกึ ษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวทิ ยาลยั
วิทยาเขตสริ ินธร จ.นครปฐม กรกฎาคม 2560

2561 โครงการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ประจำปี 2560 มหาวิทยาลัยมหามกุฏ
ราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตล้านนา วันที่ 16-17 มิถนุ ายน 2561

2561 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดทำแผนราชการประจำปีและแผนปฏิบัติ
ราชการ 4 ปี และพัฒนาสมรรถนะของบุคคลากรสายวิชาการและสาย
สนบั สนุนวชิ าการ มมร.ล้านนา 25 มีนาคม 2561.

2561 โครงการอบรมค่ายพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของโรงเรียนโสภณจริยธรรม
วทิ ยา อ.เชยี งของ จ.เชียงราย

2559 โครงการจดั ทำแผนยุทธศาสตร์ มมร วทิ ยาเขตลา้ นนา ณ มหาวิทยาลัยมหาม
กฏุ ราชวิทยาลยั วิทยาเขตลา้ นนา

2559 พระนักเผยแผ่ล่มุ นำ้ โขง มหาวิทยาลัยมหามกฏุ ราชวิทยาลัย วทิ ยาเขตอีสาน
2559 โครงการอบรมบุคลากร มมร ล้านนา ณ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

วิทยาเขตล้านนา
2559 อบรมการเขียนวิจัยเชิงปฏิบัตการของคณะศาสนาและปรัชญา รุ่นที่ 1

มหาวิทยาลัยมหามกฏุ ราชวิทยาลัย ศาลายา จ.นครปฐม
ผลงานวจิ ัย

หัวหนา้ โครงการวิจยั
2565 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การพัฒนารูปแบบการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับ

ศาสตร์พระราชาเพื่อการป้องกันตนเองและเสริมสร้างสิ่งแวดล้อมทางสังคมที่เป็นสุขใน
รูปแบบชีวิตวิถีใหม่ (New Normal) ภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรน่า
(COVID 19) ในชุมชนบ้านห้วยแทง ตำบลป่าพลู อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัด ลำพูน.
Development of the Integration Model of Buddhist Principles and Kings’
Philosophy for Self-Defense and Enhancement of a Happy Social Environment
in a New Normal Life After the Coronavirus (COVID 19) Outbreak In Huay Thang
community Papru Sub-sub district, Ban Hong District, Lamphun Province. ทุ น
วิจัยจาก วช.

258

2563 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การพัฒนาการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของนักศึกษา
สาขาพุทธศาสตร์ มหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา เป็นงานวิจัยหลักสูตร งานวิจัย
เกี่ยวกบั การเรียนการสอนของสาขาวิชา

2562 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การเสริมสร้างพุทธจริยธรรมของนักศึกษามหาวิทยาลยั
สงฆ์: ศึกษาเฉพาะกรณี วิทยาเขตล้านนา ทุนอุดหนุนจากชมรมพุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนา
สังคมและส่ิงแวดล้อม

2561 พระสัญชัย ญาณวีโร, รูปแบบการเรียนรู้เรื่องไตรสิกขาในรายวิชาพระไตรปิฏกศึกษา 1 ของ
นักศึกษามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ทุน
วจิ ยั พฒั นาอาจารยส์ ถาบนั วิจยั ญาณสงั วร

2561 พระสัญชยั ญาณวโี ร, การเสริมสรา้ งความเข้มแข็งตามหลักบุญกิรยิ าวัตถุของชุมชนบ้านแสน
คำ อำเภอแมว่ าง จงั หวัดเชียงใหม่ The Empowerment on the Strengthening forward
Puññakiriyà-vatthu of Saen Kom Community Mae Wang District, Chiang Mai
Province ทนุ วิจยั งบประมาณแผน่ ดนิ (วช).

2560 พระสัญชัย ญาณวีโร, การจัดการท่องเที่ยวเชิงศาสนาและวัฒนธรรมของวัดเจดีย์หลวง
วรวหิ าร อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ทุนวิจยั พัฒนาอาจารย์สถาบันวจิ ัยญาณสงั วร

2559 พระสัญชัย ญาณวีโร, กระบวนการขัดเกลาพฤติกรรมของสามเณรวัดเจดีย์หลวง วรวิหาร
อำเภอเมือง จังหวดั เชียงใหม่ ทุนวจิ ัยพฒั นาอาจารยส์ ถาบันวิจัยญาณสังวร

2557 พระสัญชัย ญาณวีโร, การนําศีล 5 ไปประยุกต์ใชในชีวิตประจําวันของนักศึกษาระดับ
ปริญญาตรีเพื่อพัฒนาทักษะด้านคุณธรรม ในรายวิชาการปฏิบัติกรรมฐาน ทุนวิจัยพัฒนา
อาจารยส์ ถาบันวิจัยญาณสังวร
ผู้ร่วมโครงการวจิ ัย

2563 การพัฒนานักเรียนโรงเรียนเมตตาศึกษา ในพระราชูปถัมภ์ฯ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่
ด้วยหลักคุณธรรมพื้นฐาน 8 ประการ, ทุนวิจัยพัฒนาอาจารย์ มมร ล้านนา ผ่านสถาบันวจิ ัย
ญาณสงั วร

2563 การเสริมสร้างพุทธจริยธรรมตามหลักไตรสิกขาของสามเณรวัดเจดีย์หลวงวรวิหาร อำเภอ
เมือง จงั หวดั เชียงใหม่, ทนุ วจิ ยั พฒั นาอาจารย์ มมร ล้านนา ผา่ นสถาบนั วจิ ัยญาณสังวร

2559 การฟื้นฟูสภาพแวดล้อมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของชุมชนบ้านสระลงเรือ อำเภอห้วย
กระเจา จังหวัดกาญจนบรุ ี ทนุ วจิ ัยสถาบันวจิ ัยญาณสงั วร มมร

2555 ความพึงพอใจของสถานศึกษาที่มีต่อครูพระสอนศีลธรรมในโรงเรียนมหาวิทยาลัยมหามกุฏ
ราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา ทุนวิจัยงบประมาณแผ่นดิน (วช). สถาบันวิจัยญาณสังวร
มมร

259

2554 หลักธรรมท่เี หมาะสมในการแก้ปญั หาพฤติกรรมผิดศีลธรรมของเยาวชน 8 จงั หวัดภาคเหนือ
ตอนบน
ทุนวิจัยงบประมาณแผน่ ดนิ (วช).

หนงั สือ/ตำรา
พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร (ทิพย์โอสถ) ดร., วิเคราะห์ทรรศนะของพระพุทธศาสนาที่มีต่อ

เดรัจฉานวชิ าหรือไสยศาสตร์ (Analyze the views of Buddhism with the Low arts or
superstition), เชยี งใหม่ : โรงพิมพ์สยามลา้ นนาการพมิ พ,์ 2562. 106 หนา้ .
พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร (ทิพย์โอสถ) ดร., ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับพระไตรปิฎกศึกษา1, พระ
ไตรปิฏกศึกษา 1 BU 5002 Tipitaka Studies 1, (ปรับปรุงเพิ่มเติม), เชียงใหม่ : โรงพิมพ์
สยามลา้ นนาการพิมพ์, 2562.
พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร (ทิพย์โอสถ) ดร., PH1038คู่มือเตรียมความพร้อมก่อนฝึกงาน
PH1038การเตรยี มความพร้อมก่อนการฝกึ งาน 100 หน้า 1/2563 (อัดสำเนา)

การตีพมิ พ์บทความวจิ ยั /บทความวิชาการ
2567 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การจัดการท่องเที่ยวเชิงศาสนาและวัฒนธรรมของวัด

เจดีย์หลวง วรวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ทุนวิจัยพัฒนาอาจารย์สถาบันวิจัยญาณ
สงั วร (บทความวิจัย)
2564 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระไตรปิฎก
Sufficiency Economy Philosophy according to the Tipitaka วารสาร มมร วิชาการ
ล้านนา ISSN 2286-8267 (บทความวิชาการ) เสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ลงในวารสารสห
วทิ ยาการ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์
2564 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. แนวคิดเรื่องมงคลตามแนวทางพุทธปรัชญาThe
Concept of ‘Mangala’ (Blessing) in Buddhist Philosophy. วารสารต่างประเทศ.....
อนิ เดีย (บทความวิชาการ)
2564 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร (ทิพย์โอสถ) Phrakhu Vinaidhorn Sanchai Ñănaviro
(Thiposot) วิเคราะห์เดรัจฉานวิชาที่ปรากฏในคัมภีร์พระไตรปิฎก (ANALYZE THE LOW
ARTS AS APPEARS IN TIPITAKA) วารสาร มมร วิชาการลา้ นนา ISSN 2286-8267 ปที ่ี
2564 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของนักศึกษามหาวิทยาลัย
มหามกุฏราชวทิ ยาลัย วิทยาเขตล้านนา21st Century Learning Of Students Mahamakut
Buddhist University : Lanna Campus. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์ปีท่ี 4 ฉบับที่ 1
ประจำเดือนมกราคม-เมษายน พ.ศ.2564 (บทความวิชาการ)

260

2563 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การพัฒนาชุมชนลดปัจจัยเสี่ยง “ลด ละ เลิก บุหรี่ และ
สุราในชุมชนหว้ ยแทง อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพนู ” ตามแนวพระพุทธศาสนา Community
Development Reduces Risk Factors "Reduce, stop smoking and alcohol in the
Ban Huaytang, Ban Hong District Lamphun Province "according to the Buddhism.
2563 การประชุมวิชาการระดับชาติ คร้งั ท่ี 2 The 2nd, National Academic Conference,
หัวข้อเรื่อง ปรัชญาสุวรรณภูมิ กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาชีวิตในศตวรรษท่ี
21, วันที่ 18 กันยายน 2563, ณ ห้องประชุมอาคารสุชีพ ปุญญานุภาพ มหาวิทยาลัยมหาม
กฏุ ราชวทิ ยาลยั . (บทความวชิ าการ)

2563 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การเสริมสร้างพุทธจริยธรรมในชุมชนพระบาทห้วยต้ม
Strengthening Buddhist ethics in the community of Ban Phra Bat Huay tom.
2563 วารสาร มมร วิชาการล้านนา ISSN 2286-8267 ปีที่ Vol. 9 No. 2 (2020): july-
december (บทความวชิ าการ)

2562 พระสญั ชัย ญาณวีโร, ดร. การเสรมิ สร้างความเข้มแข็งตามหลักบุญกิริยาวัตถุของชุมชนบ้าน
แสนคำ อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่. 2562 วารสาร มมร วิชาการล้านนา ISSN 2286-
8267 ปที ี่ 8 เลม่ ทรา 2 กรกฎาคม-ธนั วาคม 2562 (บทความวจิ ัย)

2562 พระสัญชัย ญาณวีโร, การส่งเสริมพฤติกรรมเชิงพุทธจริยธรรมของนิสิตและนักศึกษา
มหาวิทยาลัยสงฆใ์ นภาคเหนอื Encouragement on the Buddhist Ethical Behaviors of
Buddhist University Students in Northern Region. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช ปีที่ 6 ฉบับที่ 5
(กรกฎาคม 2562) TCI Group 1. หนา้ 2271. (บทความวิจัย)

2561 พระสัญชัย ญาณวีโร, หลักธรรมที่เหมาะสมในการแก้ปญัหาพฤติกรรมผิดศีลธรรมของ
เยาวชน 8 จังหวัด ภาคเหนือตอนบน. ในการประชุมสัมมนาวิชาการนำเสนอผลงานวิจัย
ระดับชาติ “วิชาการล้านนาเพื่อการศึกษาและพัฒนายุค 4.0” 13 กุมภาพันธ์ 2562 TCI
Group 2 หนา้ 136. (บทความวจิ ัย)

2561 พระสัญชัย ญาณวีโร, กระบวนการขัดเกลาพฤติกรรมของสามเณร วัดเจดีย์หลวง วรวิหาร
อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่: ในการประชุมสัมมนาวิชาการนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ
“วชิ าการลา้ นนาเพ่อื การศึกษาและพฒั นายคุ 4.0” 13 กุมภาพันธ์ 2562 TCI Group 2 หน้า
159. (บทความวิจยั )

2561 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพุทธศาสตร์,
Efficiency Economics on the Buddhist Concept, วารสารชัยภูมิปรทิ รรศน์ปีที่ 1 ฉบับ

261

ที่ 3 (กันยายน – ธันวาคม 2561) Vol. 1 No. 3 (August – December 2018) น.26.
(บทความวิชาการ)
2561 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. โลกิยทรัพย์ในพุทธปรชั ญา MUNDANE PROPERTY IN
BUDDHISM PHILOSOPHY วารสารชัยภูมิปริทรรศน์ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม – เมษายน
2561) Vol. 1 No. 1 (January – April 2018) น.1. (บทความวชิ าการ)
2561 พระครูวนิ ยั ธรสัญชยั ญาณวโี ร, ดร. การเสริมสรา้ งพฤติกรรมเชิงพุทธจรยิ ธรรมของนักศึกษา
มหาวิทยาลัยในภาคเหนือStrengthening the Buddhist ethical behavior of students
and university in the Northern region. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์ ปีที่ 1 ฉบับที่ 3
(กันยายน – ธนั วาคม 2561) Vol. 1 No. 3 (August – December 2018) น.16. (บทความ
วชิ าการ)
2561 พระครูวินัยธรสัญชัย ญาณวีโร, ดร. การนําศีล 5 ไปประยุกต์ใชในชีวิตประจําวันของ
นกั ศกึ ษาระดบั ปริญญาตรีเพ่ือพฒั นาทักษะด้านคุณธรรม ในรายวชิ าการปฏบิ ตั ิกรรมฐาน ทุน
วิจัยพัฒนาอาจารย์สถาบันวิจัยญาณสังวร วารสารปรัชญาปริทรรศ์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 1
มกราคม - มิถุนายน พ.ศ.2561 -.39- Vol 23 No.1 January – June 2018.หน้า37-58.
(บทความวิจัย)
2559 พระสัญชัย ญาณวีโร, การท่องเที่ยวเชิงพุทธศาสนาและวัฒนธรรมกับการสร้างมูลค่าเพ่ิม
ทางการตลาด. วารสาร มมร วชิ าการล้านนา ISSN 2286-8267 ปีท่ี 5 ฉบบั ที่ 2 กรกฎาคม –
ธันวาคม 2559 TCI Group 2 , หน้า 159. (บทความวิชาการ)
2558 พระสญั ชัย ญาณวีโร, ศึกษาเปรียบเทยี บแนวคดิ เรอ่ื งทุกข์ในพทุ ธปรชั ญาเถรวาท กับแนวคิด
ทุกขนิยมของโชเป็นเฮาเออร์. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา มจร ปีที่ 6 ฉบับที่ 2 2558 TCI
Group 1, หนา้ 46. (บทความวิชาการ)

การประชมุ วิชาการระดบั นานาชาติ
-

การประชุมวชิ าการระดบั ชาติ
ภาคบรรยาย

2563 พระครูวนิ ยั ธรสญั ชัย ญาณวีโร.ดร., การพฒั นาชมุ ชนลดปจั จัยเส่ียง “ลด ละ เลิก บุหรี่ และ
สรุ าในชมุ ชนหว้ ยแทง อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวดั ลำพูน” ตามแนวพระพทุ ธศาสนา Community
Development Reduces Risk Factors "Reduce, stop smoking and alcohol in the
Ban Hauytang, Ban Hong District Lamphun Province "according to the Buddhism.
การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2 การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2 The 2nd

262

National academic conference ในหัวข้อเรื่อง "ปรัชญาสุวรรณภูมิ" "Suvarnabhumi
Philosophy : Buddhist Paradigm for life Development in the 21st century" วันท่ี
18 กันยายน 2563 ที่ มมร ศาลายา จงั หวัดนครปฐม
2562 พระสัญชัย ญาณวีโร, กระบวนการขัดเกลาพฤติกรรมของสามเณร วัดเจดีย์หลวง วรวิหาร
อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่: ในการประชุมสัมมนาวิชาการนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ
“วชิ าการล้านนาเพอ่ื การศกึ ษาและพฒั นายุค 4.0” 13 กุมภาพันธ์ 2562 TCI Group 2 หน้า
159
2562 พระสัญชัย ญาณวีโร, หลักธรรมที่เหมาะสมในการแก้ปญัหาพฤติกรรมผิดศีลธรรมของ
เยาวชน 8 จังหวัด ภาคเหนือตอนบน. ในการประชุมสัมมนาวิชาการนำเสนอผลงานวิจัย
ระดับชาติ “วิชาการล้านนาเพื่อการศึกษาและพัฒนายุค 4.0” 13 กุมภาพันธ์ 2562 TCI
Group 2 หนา้ 136

ภาคโปสเตอร์

ผู้ทรงคุณวฒุ ิ/กรรมการวิทยานิพนธ์และพจิ ารณาบทความวารสารวชิ าการ
ผู้ทรงคุณวุฒพิ จิ ารณาบทความ

ผทู้ รงคุณวฒุ ิ/กรรมการควบคุมและสอบวิทยานิพนธป์ ริญญาโท/เอก

ทป่ี รึกษาโครงการวิจยั
2564 เรื่อง การปฏิบัติธรรมตามแนวสติปัฏฐาน 4 ของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดเชียงใหม่
แหง่ ที่ 14

วดั สนั กา้ งปลา ตำบลทรายมลู อำเภอสนั กำแพง จังหวดั เชียงใหม่
2564 เรื่อง ศึกษาการดำเนินงานโรงเรียนวิถีพุทธของโรงเรียนวันท่าต้นกวาว ตำบลชมภู อำเภอ
สารภี

จังหวัดเชยี งใหม่
2564 เรื่อง ศึกษาการจัดการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสนาในโรงเรียนพระปริยัติธรรม วัดแม่
รมิ วทิ ยา

ตำบลริมใต้ อำเภอแมร่ ิม จงั หวัดเชยี งใหม่
2564 เรื่องการพัฒนาการเรียนการสอน ด้านพระพุทธศาสนา (B-NET) โรงเรียนวัดวิเวกวนาราม
ตำบล

263

หนองหาร อำเภอสันทราย จงั หวัดเชียงใหม่
2564 เร่อื ง ศกึ ษาการนำศลี 5 ไปใชใ้ นชวี ิตประจำวันของชุมชนบ้านแช่ช้าง (ปา่ ไผ่) ตำบลแช่ช้าง

อำเภอสนั กำแพง จังหวดั เชยี งใหม่
2564 เรื่อง การเสริมสร้างความเข้มแข็งตามหลักบุญกิริยาวัตถุของชุมชนวัดเวฬุวัน ตำบลเหมือง
แกว้

อำเภอแมร่ ิม จังหวดั เชียงใหม่
2564 เรอ่ื ง หลักวฒุ ิธรรม 4 กบั กิจกรรมการสร้างภาวะผนู้ ำของนักศึกษามหาวิทยาลยั มหามกุฏราช
วทิ ยาลัย

วิทยาเขตลา้ นนา จงั หวดั เชยี งใหม่
2564 เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์ : ศึกษาเฉพาะกรณี วัดสวนดอก พระอาราม
หลวง

ตำบลสุเทพ อำเภอเมอื ง จังหวดั เชียงใหม่
2564 เรอ่ื ง การบริหารจัดการพระธาตุดอยสเุ ทพ จังหวดั เชียงใหม่
2564 เรื่องการบริหารกิจการพระพุทธศาสนาของวัดบ้านไร่ ตำบลดอยเต่า อำเภอดอยเต่า จังหวัด
เชียงใหม่
2564 เรื่อง การประยุกต์หลักธรรมและเทคโนโลยีไปใช้ในชีวิตของนักศึกษามหาวิทยาลัยมหา
มกฏุ ราช

วทิ ยาลัย จังหวัดเชียงใหม่
2564 เร่ือง หลกั อิทธบิ าท 4 ในการปฏบิ ัตติ นของนกั เรียนชั้น ป.4-ป.6 ของนักเรยี น ชุมชนบา้ นบวก
ครก

เหนือ ตำบลหนองปา่ ครั่ง อำเภอเมือง จงั หวัดเชยี งใหม่
2564 เรื่อง การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ศึกษาเฉพาะกรณี ตำบลดอยหล่อ อำเภอดอย
หล่อ

จงั หวัดเชยี งใหม่

ขอรับรองวา่ ประวัตแิ ละผลงานทั้งหมดขา้ งตน้ เป็นความจรงิ ทกุ ประการ

(พระครูวนิ ัยธรสัญชัย ทิพย์โอสถ ดร.)

264
เจา้ ของประวตั ิ