Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, Soru İşareti, Ünlem İşareti, İki Nokta, Üç Nokta
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
5. Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur.
Örnek: Gölgeler yaklaştılar. Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar:
— Koca Ali... Koca Ali, be!..
UYARI: Ünlem ve soru işaretinden sonra üç nokta yerine iki nokta konulması yeterlidir.
Örnek: Gök ekini biçer gibi!.. Başaklar daha dolmadan.
6. Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır.
Örnek: — Yabancı yok!
— Kimsin?
— Ali...
— Benim!..
UYARI: Üç nokta yerine iki veya daha çok nokta kullanılmaz.
Alıştırma–6
Aşağıdaki cümlelerle üç noktanın kullanılma nedenini eşleştiriniz.
Bana da bunu iş yerinden … söyledi Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan,
1. a
aslında. eksik bırakılan cevaplarda kullanılır.
... düşüncelerini açıklamaya çalışıyor- Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiş-
2. b
du elinden geldiğince… tirmek için konur.
Kaba sayıldığı için veya bir başka sebep-
3. – Anne… Anne!.. c ten dolayı açık yazılmak istenmeyen keli-
me ve bölümlerin yerine konur.
Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınma-
– Bunu da alalım mı?
4. – … d yan kelime veya bölümlerin yerine konur.
– İstersen diğerini alalım.
1. 2. 3. 4.
251
Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, Soru İşareti, Ünlem İşareti, İki Nokta, Üç Nokta
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
SORU İŞARETİ ( ? )
1. Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.
Örnek: Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı?
2. Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur.
Örnek:
Gümrükteki memur başını kaldırdı:
— Adınız?
3. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.
Örnek: Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doğum yeri: ?)
UYARI: mı / mi ekini alan yan cümle, temel cümlenin zarf tümleci olduğunda cümlenin sonuna soru
işareti konmaz.
Örnek: Akşam oldu mu sürüler döner. Hava karardı mı eve gideriz.
UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur:
Örnek:
Çok yakından mı bu sesler, çok uzaklardan mı?
Üsküdar’dan mı, Hisar’dan mı, Kavaklardan mı?
Alıştırma–7
Aşağıdaki cümlelerden gerekli olanların sonuna soru işareti koyunuz.
1. Birkaç yıl sonra nerede, ne yapıyor olacağım acaba ( )
2. Okula kayıt olabilmek için hangi evrakları tamamlamam gerekiyor ( )
3. Onlar İstanbul’a gitti mi gitmedi mi hiç haberim yok ( )
4. Nasıl bir yere gittiğimizi hiçbirimiz anlayamadık ( )
5. Bu otelde mi kalmak istersiniz yoksa diğerinde mi ( )
252
Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, Soru İşareti, Ünlem İşareti, İki Nokta, Üç Nokta
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
ÜNLEM İŞARETİ ( ! )
1. Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin
sonuna konur.
Örnek: Hava ne kadar da sıcak! Aşk olsun! Ne kadar akıllı adamlar var! Vah vah!
2. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
Örnek: Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!
UYARI: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna
da konabilir.
Örnek:
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!
3. Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde
ünlem işareti kullanılır.
Örnek: İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!).
Alıştırma–8
Aşağıdaki cümlelerde ünlem işaretinin kullanımı doğruysa “D” yanlışsa “Y” yazınız.
1. Gençler! Hep birlikte bu okulda bir kütüphane kuralım.
2. Eyvah! Başımıza bunlar da mı gelecekti?
3. Okulda her sınavdan sonra çalışmadığına pişman olurdu!
4. Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak.
5. Hemen bana cevap ver!
6. Biz de hakkımızı almayalım mı!
7. Ey İnsanoğlu! Doğayı unuttun mu?
253
NOKTALAMA İŞARETLERİ
Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, Soru İşareti, Ünlem İşareti, İki Nokta, Üç Nokta
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
İşaretleme
1. Aşağıdaki bilgilerin hangi noktalama işaretlerine ait olduklarını yazınız.
1. Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde
kullanılır.
2. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.
3. Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur.
4. Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için kullanılır.
5. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.
6. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur.
7. Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur.
8. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
9. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
10. Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur.
254
254
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
Bulmaca
2. Aşağıdaki cümlelerde, boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretlerini bulma-
caya yerleştiriniz.
1
2
3
4
5
6
7
1. Of, her zaman bu evi ben toplamayacağım( )
2. Bu bölgede en çok şu iki ürün yetişir ( ) arpa, buğday.
3. Bu bahar akşamında ılık rüzgâr, çiçek kokuları, müzik ( )
4. Erkenden ödevini bitirdi, hazırlıklarını yaptı ( ) dışarı çıktı.
5. Hafta içi günlerde tenis, voleybol ( ) hafta sonunda yüzme, basketbol kurslarına devam ediyordum.
6. Onunla görüşmeyeli aylar oluyor ( )
7. Egemen’i ( ) uzun bir aradan sonra gördüğüme sevinmiş; ne ikram edeceğimi şaşırmıştım.
3. Aşağıdaki fıkrada yay ayraçla gösterilen yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.
Hoca bir gün yol kenarındaki ağaçlardan birine çıkmış ( ) incir yemeye başlamış ( )
Yanından geçen bir yolcu seslenmiş( )
– Hey ( ) Sen kimsin ( ) Ne yapıyorsun orada ( )
– Ben bülbülüm demiş( ) Hoca( )
Adam ( )
– Öyleyse öt bakalım( ) deyince Hoca karga gibi acayip sesler çıkarmış ( )
– Bu ne biçim bülbül sesi yahu ( ) demiş adam( )
– Ne yapalım ( ) Acemi bülbül bu kadar öter ( ) demiş Hoca ( )
255
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
4. 6. İstediğim elbise
En çok sevdiğim sporu,
voleybolu, her hafta 1. için annem 5m. ku- +
sonu oynamaya çalışı- maşa ihtiyacımız
yorum. olduğunu söyledi.
Bu davalarda ba-
şarılı olduğu söy-
2. +
lenen Av. Şahika
Türk’e gittik.
T.B.M.M bugün
yeni kararlar almak
Kıvanç, tahtaya yazdığı cümlede virgülü 3. için görüşmelere -
hangi göreviyle kullanmıştır? başladı.
Yarın 12:45’te bu-
A) Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri 4. luşmak üzere söz- +
ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlele- leşmiştik.
rin başına ve sonuna konur.
B) Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime
ve kelime gruplarının arasına konur. Tabloda noktalama işaretleri doğru kullanı-
C) Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden lan cümleler ( + ) yanlış kullanılanlar ( – ) ile
sonra konur. gösterildiğine göre hangilerinde yanlışlık
yapılmıştır?
D) Hitap için kullanılan kelimelerden sonra
konur. A) 1,3 B) 1,4 C) 2,3 D) 2,4
5. Meyve ağaçlarının arasında onu gördüm. Erik-
ler olmuş mu diye bakıyorum, dedi.
1
Meyve ağaçlarını, çiçekleri tek tek inceledi. 7. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna
2
Düğün hazırlıkları başladı, etraf insan doldu. diğerlerinden farklı bir noktalama işareti
3 getirilmelidir?
O da tıpkı bahçede gezdiği gibi bu sefer de
masalara, sandalyelere, ışıklara uzun uzun A) İyi bir şey mi söyledi kötü bir şey mi hiç
4 anlamadım doğrusu
baktı. B) Bir kere bu işe girmeyi kabul ettin mi artık
geri dönmemelisin
Bu parçada numaralandırılmış virgüllerden
hangileri aynı görevde kullanılmıştır? C) Nasıl bir rüyada olduğumuzu fark eden var
mıydı aramızda
A) 1 - 2 B) 1 - 4 D) Herkes elinden geleni yaptıysa tartışacak
C) 2 - 4 D) 3 – 4 bir durum yok demektir
256
NOKTALAMA İŞARETLERİ
Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, Soru İşareti, Ünlem İşareti, İki Nokta, Üç Nokta
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
Doğru-Yanlış
1. Aşağıdaki cümlelerden noktalama yanlışlığı olmayanları “D”, noktalama yanlışlığı olanları “Y”
ile işaretleyiniz.
1. Of, tatilin bu kadar çabuk geçmesi ne kadar da kötü.
2. Seninle yeni bir resim yapalım, ama bu defa manzara olsun.
3. Aldığımız hediyeler ona uygun mu değil mi bilemedim?
4. 21:30’da burada olması gerektiğini defalarca söyledim ona.
5. Her sınavdan önce hissettiklerim şunlar: korku, tedirginlik.
6. Sınıfın en zekisi (!) olduğu için 100 almış.
7. Başını dayayıp; müzik dinlemek için kulaklığını takmıştı.
8. Olmadığını anladı ki, daha fazla ısrar etmek istemedi.
9. Yaşlı, adama bağırıp çağırmaya başlayınca herkes şaşırdı.
10. Okulun önünde çocuğunun çıkmasını beklerken nasıl da heyecanlıydı.
Boşluk Doldurma
2. Soru işareti, ünlemi hangi noktalama işaretiyle karıştırmıştır; verilen boşluğa yazınız.
Şimdi bir açıklama yapmak
Bu davetine şaşırdım. Beni istiyorum. Bu cümleye buyur
başka biriyle karıştırdın galiba. gel, desem gelir misin acaba?
......................................................................................
257
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
Boşluk Doldurma
3. Aşağıdaki parçada yay ayraçlarla belirtilen yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.
( ) Çeliğe çifte su vermek( ) onun aşkıydı ( ) Gönüllü olarak savaşlara gittiği
zamanlar yeniçerilerin ( ) sipahilerin ( ) sekbanların arasında ( ) Ali Usta işinin övgüsünü
duydukça tadı dille anlatılmaz bir mutluluk duyardı ( ) Ölünceye kadar böyle hiç
durmadan çalışırsa daha birkaç bin gaziye kırılmaz kılıçlar ( ) kalkanlar parçalayan
çelik yatağanlar ( ) zırhlar ( ) keskin ağır saldırmalar yapacaktı ( ) Bunu düşündükçe
gülümser ( ) yüreği tatlı tatlı çarpar ( ) ruhundan kopan bir atılımla örsünün üzerinde
milyonlarca kıvılcım tutuştururdu ( )
– Tak ( )
– Tak ( ) tak ( )
– Tak ( ) tak ( )
İşte bugün de sabah namazından beri durmadan on saat uğraşmıştı ( ) Dövdüğü eğri
namluyu örsünün yanındaki su fıçısına daldırdı ( )
4. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde virgül 5. Çok saygılı ( ) biri olduğu için bağırarak konuş-
yanlış kullanılmıştır? mayı alışkanlık hâline getirmiş.
A) Kardeşimi, ailemizin en küçüğünü, yatılı Bu cümleye alay, kinaye veya küçümseme
okulda bırakmıştık. anlamı kazandırmak için yay ayraçla belir-
B) Hayır, o kadar uzağa gitmeyi isteyen ben tilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerin-
değildim. den hangisi getirilmelidir?
C) Evden çıkar çıkmaz koşmaya başladı, dö- A) … B) ! C) : D) ?
nene kadar durmadı.
D) Elindeki kitabı, bitirdi, yemek hazırlamak
için mutfağa gitti.
258
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
6. Aşağıdakilerin hangisinde noktalama yan- 8.
lışlığı vardır?
A) Aaa! Ne zamandan beri burada oturuyor-
sunuz?
B) Hayır, ben de yalan söylenmesinden hiç
hoşlanmıyorum. Aşağıdaki boşluklardan hangisine bu nok-
talama işareti getirilemez?
C) Baktım sözümü dinlemiyor: gelmesin o
zaman, dedim. A) Serhat ( ) Kamil, Selim ve Aras’ı futbol oy-
D) İyi günde, kötü günde yanında olmalı dostun. namaya çağırmış dün akşam.
B) Kuşlardan sığırcık, serçe, martı ( ) balık-
lardan balina, yunus ve köpek balığının
özelliklerini yazdım.
C) Çocuk, yıllardır görmediği babasına sarıldı
( ) bütün gece kucağından inmedi.
D) Gökyüzünde hızla ilerleyen kara bulutlara
baktı ( ) içine bir sıkıntı yerleşti.
9.
7. Dükkânı erkenden açtım ( ) temizliği hemen
bitirdim ( ) Çiçekleri sulayıp çürüyenleri attım
( ) Dostum Çomar kapıda belirmesin mi ( )
Sonra her günkü alışkanlıklar ( )
Bu metinde bırakılan boşluklara sırasıyla
aşağıdaki noktalama işaretlerinden han-
gileri getirilmelidir? 23.Eylül.2017 akşamı saat 20:30’da 13. Müzik
Festivali’nde buluşmaya ne dersiniz?
A) ( , ) ( . ) ( . ) ( ? ) ( … )
B) ( , ) ( . ) ( , ) ( ! ) ( . ) Bu afişteki noktalama işaretlerinden kaç
C) ( , ) ( . ) ( ; ) ( . ) ( ! ) tanesi yanlış kullanılmıştır?
D) ( ; ) ( . ) ( , ) ( . ) ( ? )
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
259
28.Bölüm NOKTALAMA İŞARETLERİ
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
KISA ÇİZGİ ( - )
1. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur.
Örnek: Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bil-
mem.
2. Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve
sonuna konur, bitişik yazılır.
Örnek: Küçük bir sürü -dört inekle birkaç koyun- köye giren geniş yolun ağzında durmuştu.
3. Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: al-ış, dur-ak, gör-gü-süz-lük vb.
4. Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır.
Örnek: al-, dur-, gör-, ver- başar-, kana-, okut-, taşla-
5. İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konur.
Örnek: -ak, -den, -ış, -lık,-la, -tır
6. Heceleri göstermek için kullanılır.
Örnek: a-raş-tır-ma, bi-le-zik, du-ruş-ma, ku-yum-cu-luk
7. Arasında, ve, ile, ila, ...-den ...-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.
Örnek: Aydın-İzmir yolu, Türk-Alman ilişkileri, Ural-Altay dil grubu
UYARI: Cümle içinde sayı adlarının yinelenmesinde araya kısa çizgi konmaz.
Örnek: On on beş yıl. Üç beş kişi geldi.
8. Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır.
Örnek: 50-20=30
9. Sıfırdan küçük değerleri göstermek için kullanılır.
Örnek: -2 °C
260
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Alıştırma–1
Aşağıdaki cümlelerden hangilerinde kısa çizgi yanlış kullanılmıştır, işaretleyiniz.
1. Birleşik sözcük olan hanımeli, ha-nı-me-li şeklinde hecelere ayrılır.
İki-üç yıl kadar önce köyden kente taşınıp yeni bir hayat kurmuş-
2. x
lardı.
Yazarın bu kitabını-en çok satılan kitabını- ezberleyecek kadar çok
3.
okumuştum.
Budapeşte’de insanların hava -3 derece iken kaplıca sularına gir-
4.
mesine şaşkınlıkla bakmıştık.
On gün sonra hava düzelip karlar erimeye başladığında dere-
5.
ler taşmış, sel tehlikesi başlamıştı.
6. 17-Aralık-2016 tarihinde fabrikanın açılışı yapılmıştı. x
7. ”Görgüsüzlük” sözcüğünün kökü “gör-“ fiilidir.
8. Onunla uzun-uzun konuşup dertleştik dün akşam. x
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
UZUN ÇİZGİ ( – )
1. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna “konuşma çizgisi” de denir.
Örnek: Frankfurt’a gelen herkesin sorduğu şunlardır:
— Eski şehri gezdin mi?
— Rothschild’in evine gittin mi?
2. Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir.
Örnek: Sıtkı Bey — Kaleyi kurtarmak için daha güzel bir çare var. Gerçekten ölecek adam ister.
İslam Bey — Ben daha ölmedim.
UYARI: Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi kullanılmaz.
Örnek: Arabamız tutarken Erciyes’in yolunu:
– “Hancı dedim, bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu’nu?”
261
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
EĞİK ÇİZGİ ( / )
1. Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.
Örnek: Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en
son ocak / O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak / O benimdir, o benim milletimindir ancak.
2. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur.
Örnek: Altay Sokağı No.:21/6 Kurtuluş / ANKARA
3. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Örnek: 18/11/1969, 15/IX/1994 …
4. Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır.
Örnek: -a /-e, -an /-en, -lık /-lik, -madan /-meden…
5. Genel Ağ adreslerinde kullanılır.
Örnek: http://tdk.gov.tr
6. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
Örnek: 70/2=35
7. Fizik, matematik vb. alanlarda birimler arası orantıları gösterirken eğik çizgi araya boşluk konul-
madan kullanılır.
Örnek: g/sn (gram/saniye)
262
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
TIRNAK İŞARETİ ( “ ” )
1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Türk Dil Kurumu binasının yan cephesinde Atatürk’ün “Türk dili, Türk milletinin kalbidir,
zihnidir.” sözü yazılıdır.
UYARI: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tır-
nak içinde kalır:
Örnek: “İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar.
2. Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Yeni bir “barış taarruzu” başladı.
3. Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır.
Örnek: Bugün öğrenciler “Kendi Gök Kubbemiz” adlı şiiri incelediler.
UYARI: Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.
Örnek: Elif Şafak’ın “Bit Palas”ını okudunuz mu?
Alıştırma–2
a. Aşağıdaki metinlerde boş bırakılan yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.
...
Küllenmiş çağla rengi ( ) Fakir Baykurt ( ) un ( ) Köygöçüren ( ) romanında rastlıyorum yeşilin bu
“
“
‘
.
türüne ( ) Sözlükler çokluk ( ) yeşil ( ) der ( ) başka bir şey demez. Oysa değişik çeşitleri vardır yeşilin ( ) :“ “ ,
...
camgöbeği, pas yeşili, İngiliz yeşili, zümrüt yeşili, çinko yeşili, krom yeşili, Çin yeşili ( )
b. Aşağıdaki metinlerde boş bırakılan yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.
Arabacıdan sordum ( ) :
,
( ) Daha atlar yemlerini kesmediler mi ( ) dedim ( ) .
–
,
.
,
( ) Hinçik ( ) hinçik ( ) dedi ve dışarı çıktı ( ) Bende çıktım ( ) hancı da bizi takip etti ( ) .
–
,
263
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
YAY AYRAÇ ( ( ) )
1. Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç
içinde bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonuna uygun noktalama işareti konur.
Örnek: Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek
için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz.
2. Özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılır.
Örnek: Yunus Emre’nin (1240?-1320)
3. Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek
için kullanılır.
Örnek: İhtiyar – (Yavaş yavaş Kaymakam’a yaklaşır.) Ne oluyor beyefendi? Allah rızası için bana
da anlatın
4. Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır.
5. Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konulan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir.
6. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç
içine alınır.
Örnek: Adam, akıllı (!) olduğunu söylüyor.
7. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti
yay ayraç içine alınır.
Örnek: 1496 (?) yılında doğan Fuzuli...
8. Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur.
Örnek: I) 1) A) a)
II) 2) B) b)
264
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Alıştırma–3
Aşağıdaki kullanım amaçlarının altlarına uygun noktalama işaret-
lerini yazınız.
Matematikte bölme işlemin-
de, dizeleri yan yana yazmak- Cümle içerisinde eserlerin, yazıların
ve dil bilgisinde eklerin farklı adlarında, özel olarak vurgulanmak
biçimlerini göstermek için istenen ve başkalarından aktarılan
kullanılır. sözlerde kullanılır.
Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya
Yazıda satır başına alınan kesin olmadığını göstermek için kulla-
konuşmaları göstermek için, nılan soru işaretini içine almak, tiyatro
oyunlarda konuşanın adın- eserlerinde ve senaryolarda konuşanın
dan sonra kullanılır.
hareketlerini, durumunu açıklamak ve
göstermek için kullanılır.
Satıra sığmayan kelimeler Sevinç, kıvanç, korku şaşma gibi duy-
bölünürken arasözleri ve guları anlatan cümlelerin sonunda
ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
kullanılır.
265
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
KÖŞELİ AYRAÇ ( [ ] )
1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır.
Örnek: Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] en güzel eserlerini Bodrum’da
yazmıştır.
2. Metin aktarmalarında, çevirilerde, alıntılarda çalışmayı yapanın eklediği sözler için kullanılır.
Örnek: “Eldem, Osmanlıda en önemli fark[ın], mezar taşının şeklinde ortaya çık[tığını] söyledikten
sonra...” (Hilmi Yavuz)
3. Kaynak olarak verilen kitap veya makalelerin künyelerine ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için
kullanılır.
Örnek: Reşat Nuri [Güntekin], Çalıkuşu, Dersaadet, 1922. Server Bedi [Peyami Safa]
KESME İŞARETİ ( ’ )
1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Örnek: Kurtuluş Savaşı’nı, Atatürk’üm, Türkiye’mizin, Fatih Sultan Mehmet’e, Muhibbi’nin…
Uyarı: Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme
işareti kullanılır.
Örnek: Hisar’dan, Boğaz’dan…
Uyarı: Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük,
yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır.
Örnek: Bu Kanun’un 17. maddesinin c bendi... Yukarıda adı geçen Yönetmelik’in 2’nci maddesine
göre...
Uyarı: Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce
kullanılır.
266
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
Örnek: Yunus Emre’nin (1240?-1320), Yakup Kadri’nin (Karaosmanoğlu)
UYARI: Ek getirildiğinde Avrupa Birliği kesme işareti ile kullanılır: Avrupa Birliği’ne üye ülkeler...
UYARI: Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildi-
ğinde kesme işareti konmaz.
Örnek: Boğaz Köprümüzün güzelliği
UYARI: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Örnek: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan
UYARI: Başbakanlık, Rektörlük vb. sözler ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde Başbakanlığa, Rek-
törlüğe vb. biçimlerde yazılır.
UYARI: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kes-
meyle ayrılmaz.
Örnek: Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Av-
rupalılaşmak, Aydınlı, Konyalı, Bursalı, Ahmetler, Mehmetler,
UYARI: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Halit, Şahap; Bosna-Hersek;
Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme
işaretine rağmen Ahmedi, Halidi, Şahabı; Bosna-Herseği; Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı
biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.
UYARI: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden
sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2. Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: Nihat Bey’e, Ayşe Hanım’dan, Mahmut Efendi’ye, Enver Paşa’ya; Türk Dil Kurumu Başkanı’na
vb.
3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: TBMM’nin, TDK’nin, BM’de, ABD’de, TV’ye vb.
267
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: 1985’te, 8’inci madde, 2’nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik, 657’yle vb.
5. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: Başvurular 17 Aralık’a kadar sürecektir.
6. Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır.
Örnek: Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü m’ola sevdiğimin yurduna
7. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: a’dan z’ye kadar
Alıştırma–4
Aşağıdaki açıklamalardan kesme işaretine ait olanların numaralarını yazınız.
1. Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur.
2. Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra konur.
3. Özel olarak vurgulanmak istenen sözlerde kullanılır.
4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.
5. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır.
6. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
268
NOKTALAMA İŞARETLERİ
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
Doğru-Yanlış
1. Aşağıdaki cümlelerden noktalama yanlışlığı yapılanları işaretleyiniz.
1. Çocuk bunu duyunca adama:
– Ben de ayakkabıcı olacağım, dedi.
2. Galatasaray/Fenerbahçe maçı bu akşam saat 21.00’de başlayacak.
3. Vah! Bu kadar iyi niyetli birinin başına bunların gelmesi çok üzücü.
4. Babam her zaman; “Mantığından çok kalbine güven.” derdi.
5. Yaşar Kemal’in “Ağrı Dağı Efsanesi” kitabını öğrencilere de önerdim.
6. Ahşap evin güzel kokulu bahçesinde güller, sümbüller, menekşeler.
7. Yorucu bir günün sonunda hissettiğim şey şu: mutluluk.
8. Her sınavda hiç çalışmadan (?) bu sonucu alıyormuş.
Boşluk Doldurma
2. Aşağıdaki cümleleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
kesme işareti – kısa çizgi – yay ayraç – eğik çizgi – köşeli ayraç – konuşma çizgisi
1. Satıra sığmayan sözcükleri bölmek için …………………………..kullanılır.
2. Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler
……………………….. ile ayrılmaz.
3. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda ………………………………….kullanılır.
4. İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna………………………konur.
5. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti
………………………..içine alınır.
6. Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için ………………………………. kul-
lanılmaz.
7. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına
……………………. konur.
8. Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde …………………………kullanılmaz.
269
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
Eşleştirme
3. Cümlelerle bu cümlelerde kesme işaretinin (‘) kullanılma nedenlerini eşleştiriniz.
Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada,
Türkçenin kurallarına uymalı, gençlere
1. a bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde
ana dilimizin önemi kavratılmalıdır.
kesme işareti konmaz.
Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki
İstanbul Valiliğinin yaptığı açıklamaya
2. b ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmey-
göre kutlamalar ertelenmiş.
le ayrılmaz.
Galata Kulemizin güzelliği herkes tara- Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş
3. c
fından bilinir. yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
1. b 2. c 3. a
4. Genç çocuğa dönüp ne zaman okula gidece- 5. Sevil Hanım’dan gelen mektubu merakla oku-
ğini sordu. dum. Bana şöyle diyordu: (Bir an önce buraya
gelmelisin.)
Bu cümlede hangi sözcükten sonra virgül
getirilirse anlam karışıklığı olmaz? Bu cümlede hangi noktalama işareti yanlış
kullanılmıştır?
A) dönüp
B) çocuğa A) Kesme işareti
C) genç B) Nokta
D) okula C) İki nokta
D) Yay ayraç
270
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
6. 8. Emeller bu hafta Halikarnas Balık-
sonu Sapanca’ya çısı [Cevat Şakir
tatile gidecekmiş. Kabaağaçlı (1886-
1973)] Bodrum’da
yaşamıştır.
İstanbul-Ankara Alaçatı Lisesi’nin
yolunun bazı bö- bu yılki mezunları
lümlerinde çalış- çok güzel bir gece
ma olduğu için düzenlediler.
trafik vardı.
Bu karikatürdeki iki balığın cümlelerin so- Noktalama yanlışının olduğu kutu çıkarılır-
nuna aşağıdaki noktalama işaretlerinden sa tablonun şekli aşağıdakilerden hangisi
hangileri getirilmelidir? olur?
A) (?) (…) B) (.) (!) A) B)
C) (?) (!) D) (…) (.)
7. Evvelden hastadır yaralı gönlüm C) D)
Sevdayı mahbuba ereli gönlüm
Aşkın gömleğine gireli gönlüm
Hicranı Veysel’den n’ola kendine
Bu şiirdeki altı çizili sözcükte kesme işare-
tinin kullanılma amacı nedir?
A) Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bil-
dirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
B) Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için
konur.
C) Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü
göstermek için kullanılır.
D) Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayır-
mak için konur.
271
NOKTALAMA İŞARETLERİ
Kısa Çizgi, Uzun Çizgi, Eğik Çizgi, Tırnak İşareti, Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kesme İşareti
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
Doğru-Yanlış
1. Aşağıdaki cümlelerde verilen bilgilerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına
“Y” yazınız.
1. “Ödevlerimi yaparken Türkçe-Fransızca sözlüğü hep yanımda bulunduruyorum.” cümlesinde
kısa çizgi “-den…-a” anlamını vermek için kullanılmıştır.
2. “Ege,
— Basketbol kursuna kesinlikle gideceğim, dedi.” cümlesinde konuşma çizgisinin virgülden sonra
gelmesi doğru değildir.
3. “Bir şey var aramızda-Senin bakışından belli-Benim yanan yüzümden” şiirinin dizelerini yan yana
yazmak için kısa çizgi kullanılması doğrudur.
4. “Cumhuriyet Dönemi’nde” örneğinde olduğu gibi akım, çağ ve dönem adlarından sonra gelen
ekler kesmeyle ayrılır.
5. “Akıl (us) danışmak insanı başarıya götürür.” cümlesindeki gibi sözcüklerin eş anlamları, yay ayraç
içinde gösterilebilir.
6. “İng.’yi” örneğinde olduğu gibi nokta ile yapılan kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır.
2. Aşağıdaki parçada yay ayraçlarla belirtilen yerlere uygun noktalama işaretini getiriniz.
Fatih taraflarında ( ) amca derim ( ) bir uzak akrabam oturur. Hâli vakti yerindedir. Üstelik bir rad-
yosu, küçücük, bebek yastığı gibi bir kedisi ve on altı on yedi yaşlarında da bir kızı vardır( ) Kumral saçlı( )
taptaze( ) kadife tenli( ) iri( ) yeşil gözlü( ) canlı( ) cana yakın bir şey. Adı da İclâl.
Bana gelince ben işte böyle( ) yirmi üç yaşımda( ) bütün varlığı ve avuntusu sık saçlar( ) sağlam dişler
ve kırmızı bol( ) kocaman düğümlü kravatı olan( ) pansiyoner bir tıp talebesiyim. Akraba canlısıyım ( )
bu yüzden de sık sık amcamlara taşınırım.
272
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
3. Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş 5. Bir yazının maddelerini
yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. 1. gösteren sayı ve harfler- Yay
den sonra konur. ayraç
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bu açık-
lamaya örnek bir kullanım vardır? 2. Özel olarak vurgulanmak Eğik
istenen sözlerde kullanılır. çizgi
A) Cilalı Taş Devri’nden kalma aletler buluna- Adres yazarken apartman
rak müzeye götürüldü. numarası ile daire numa- Tırnak
3.
B) Yazarın Sözde Kızlar adlı eseri üzerine bir rası arasına ve semt ile işareti
çalışma yapılmıştı. şehir arasına konur.
C) İstanbul Üniversitesinin projeye katkısı Kaynak olarak verilen
büyük oldu. kitap veya makalelerin Köşeli
4. künyelerine ilişkin bazı
D) Okulun önündeki arabalar teker teker bah- ayraç
çeye girdi. ayrıntıları göstermek için
kullanılır.
Tablodaki açıklama ve noktalama işaretle-
rindeki yanlışın giderilmesi için kaç numa-
ralı cümleler yer değiştirmelidir?
A) 1-3
4. B) 1-4
Eklerin başına C) 2-3
konurum.
D) 2-4
Heceleri göstermek
için kullanılırım. 6. Aşağıdakilerden hangisinde tırnak işareti
(“ “) yanlış kullanılmıştır?
A) Amin Maalouf’un “Doğunun Limanları”
Oklardaki açıklamalara göre sarı kutuya romanı en sevdiğim kitaplardan biridir.
hangi noktalama işareti yazılmalıdır?
B) İnsan ilişkilerinde en çok önem verdiğim
A) Eğik çizgi duygu “saygı” dır.
B) Kısa çizgi C) Çehov “Aşılmasına imkân olmayan hiçbir
C) Uzun çizgi duvar yoktur.” der.
D) Tırnak işareti D) O, buradaki herkesten daha bilgili “!” oldu-
ğunu söylüyor.
273
29.Bölüm SÖZCÜĞÜN YAPISI
Kök, Ek
Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
KÖK
Bir kelimenin, daha küçük parçalara ayrılmayan, anlamlı en küçük parçasına “kök” denir.
Kök ve ek arasında anlamlı bir ilişki olmalıdır.
ağaç ağaçlık
simitçi simit
kalemlik kalem
balık bal
274
Kök, Ek
Alıştırma–1
Aşağıdaki tabloda kökü yanlış gösterilen sözcükleri işaretleyiniz.
SÖZCÜK KÖK
1. tatlı tat
2. terlik ter
3. korku kork-
4. büyük büyü-
5. yazı yaz-
6. alçı al-
7. saygı say-
Kılavuz Bilgi
Kök Çeşitleri
İSİM KÖK FİİL KÖK
1. İSİM KÖK:
Varlıkların, kavramların, duyguların adı olan köklerdir. İsim köklerine “-mek/-mak” eki getirilemez.
Örnek: kalem, resimlik, çanta, mum…
2. FİİL KÖK:
İş, oluş, hareket ve durum bildiren köklerdir. Fiil köklerine “-mek/-mak” eki getirilebilir. Fiilin “-mek/-
mak” eki almış biçimine “mastar” adı verilir. Mastar, fiilin adıdır.
Örnek: koş-, sev-, dinle-, bak- …
275
Kök, Ek
Kılavuz Bilgi
Bazı kelimeler, cümledeki kullanım özelliği ve anlamına bağlı olarak “isim kök” ya da “fiil kök” olarak
kullanılabilir. Bu tarz kökler sesteşlik özelliği taşıyorsa sesteş kök; sesteşlik özelliği yoksa ortak kök
adını alır.
Hem isim kökü hem fiil kökü olabilen sesteş köklere örnek: kaz/kaz-, kır/kır-, yaz/yaz-…
Hem isim kökü hem fiil kökü olabilen ortak (kökteş) köklere örnek:guven/guven-, sıva/sıva-, savaş/
savaş-…
Alıştırma–2
Tablodaki sözcüklerden isim köklü olanlara “İ”, fiil köklü olanlara “F” yazınız.
tak kuş
arı yıka
otur öğren
güzel dinle
merak su
hava iskemle
anla dolap
konuş elbise
sev söz
hoş oyun
bahçe yaprak
ağaç kış
iste temizle
merdiven taşı
kelebek kokla
276
Kök, Ek
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
EK
YAPIM EKLERİ ÇEKİM EKLERİ
EK
Kelime türetmek veya kelimenin görevini belirtmek için kullanılan şekil verici ses veya seslerdir.
Eklerin sesçe farklı biçimleri, farklı bir ek değil; aynı ekin çeşitleridir.
Örnek: -lık/-lik/-luk/-lük, -de/-da…
Yapım Ekleri
Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren, yeni bir kelime meydana getiren, eklerdir. Fiil kökü veya
isim kök/gövdelerine getirilerek yeni kelimeler türetir.
Örnek: Simitçi (simit+ci)
Çekim Ekleri
Kelimenin anlamını değiştirmeyen, yeni bir kelime yaratmayan, cümledeki diğer kelimeler ile an-
lam ilişkisi kurmasına yardımcı olan eklerdir. Fiil kökü veya isim kök/gövdelerine getirilerek kelimelere
anlam zenginliği sağlarlar.
İsim kök/gövdelerine gelen çekim ekleri -lar/-ler çoğul eki, ismin durum/ hâl (-i, -e, -de, -den) ekleri,
iyelik ekleri (-im, in, -i, -imiz, -iniz, -leri) ve ilgi (-ın, -ı) ekleridir. Fiil kök/gövdelerine gelen çekim ekleri
kip ekleri ve kişi eklerinden oluşur.
277
Kök, Ek
Alıştırma–3
Aşağıdaki cümlelerde çokluk ekinin (-ler, -lar) cümleye kattığı anlamları eşleştiriniz.
1. Selinler her yaz tatilinde aynı yere gitmekten bıkmamışlar mı?
2. Akşamları serinleyen bahçede oturur, keyifle çayını içerdi.
3. Bu topraklarda yetişecek nice Kemaller olduğunu unutmamalıyız.
4. Yeni evlerine hemen taşınacaklarını duydu ya dünyalar onundu artık.
5. Kitapların tek tek tozunu alıp kitaplığa yerleştirmeyi severdi.
6. Almanlar, o dönemde diğer milletlere göre sanatta daha ileri düzeydeymiş.
7. Beş yaşlarındaki çocuk, sokağın kenarında durmuş; köpeğe bakıyordu.
a. Abartma………………
b. Aile……………………..
c. Çoğul………………….
d. Millet………………….
e. Benzerleri………………….
f. Yaklaşık…………………..
g. Her, sürekli………………
278
Kök, Ek
Alıştırma–4
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin aldığı çekim eklerini eklerini yazınız.
1. Telefon çalınca koşarak eve girdi.
2. Baharı bekleyen kuşların sesi çıkmıyordu.
3. Ağaçlar bu mevsimde ne güzel çiçekler açar.
4. Benden ne çok şey öğrendi.
5. Çöpü sen atar mısın?
6. Eve yeni eşyalar almışlar.
7. Defterden bakarak beş cümle yazmalısın.
8. Durakta otobüs bekleyen on kişi vardı.
279
Kök, Ek
Alıştırma–5
Aşağıdaki görselleri karşılayan sözcüklere sahiplik bildiren çekim eklerini örnekteki gibi geti-
riniz.
Örnek: Çanta-m Örnek: Aile-m
1. tekil
2. tekil
3. tekil
1. çoğul
2. çoğul
3. çoğul
Alıştırma–6
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerdeki ekleri bularak kelimelerin kökünü kutucuğa yazınız.
1. Kitabı okulda olduğundan ödev yapamamış.
2. Dolabı yeni mağazadan satın almışlar.
3. Kazı çalışmaları devam ediyormuş.
4. Karşısında mükemmel bir yapı duruyordu.
5. Çantası o kadar doluydu ki taşıyamadı.
6. Ağacı kesmemek için çok uğraştı.
Kökler
280
Kök, Ek
Alıştırma–7
Aşağıdaki fillerin kökünü ve çekim ekini tabloda gösteriniz.
Örnek: göreceksin / kök: gör- ek: -eceksin
FİİL KÖK EK
1. anlamışlar
2. dinleriz
3. beklemişsiniz
4. koşuyorum
5. gitmişler
6. baksan
7. gideyim
8. yazmalısın
9. oturmadı
281
SÖZCÜĞÜN YAPISI
Kök, Ek
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
De’nin, Ki’nin, Mi’nin
Doğru-Yanlış
Yazımı
1. Aşağıda verilen bilgileri doğru (D) veya yanlış (Y) olarak işaretleyiniz.
1. ”Yağmur” sözcüğünün kökü “yağ-“ fiilidir.
2. ”Eğitim” sözcüğü ek almamıştır.
3. “Dostlarım” sözcüğü çekim eki almıştır.
4. “Sokağı temizlemek için bütün mahalle çalıştı.” cümlesindeki altı çizili sözcük ek almıştır.
5. ”Satıcı” sözcüğünün kökü isim köktür.
6. “Al” sözcüğü sesteş bir köktür.
7. “Müdür Beyler toplantıdalar.” cümlesindeki “-ler” eki alay anlamı katmıştır.
8. “Sınıfta iki öğrenci başarılı oldu.” cümlesinde iki ek vardır.
Boşluk Doldurma
2. Aşağıdaki paragraftaki altı çizili sözcüklerin kökünü yazınız.
İzmir’den trene binip Manisa’ya doğru yönlendiğinizde Ege’nin bereket kaynağı Gediz
Nehri’ni görürsünüz. Emirâlem istasyonunda durduğunuzda küçük bir Anadolu kasabası
görünümündeki bu beldenin, çilek ve şeftali bahçeleri gözlerinizi kamaştırır. Her iki
yanınızdan göz alabildiğince uzayıp giden üzüm bağlarını gördüğünüzde, artık Gediz
Ovası’ndasınız. Ege’nin güneş bahçesinde, mutlu ve varlıklı insanların yaşadığı cennet köşesi.
282
282
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
İşaretleme
3. Aşağıdaki tabloda altı çizili sözcüklerin kök çeşitlerini işaretleyiniz.
İSİM FİİL
KÖK KÖK
1. Bizim alana geçtiği anda topu hemen kap.
2. Sandıktan aklına gelmeyecek eşyalar çıktı.
3. Hepimizin beklediği mutlu bir andı.
4. Dün, yaşadığım en güzel gündü.
5. Sen her zaman ailene güven.
6. Onun sırrını hayatımız boyunca saklamalıyız.
7. Zaman güzel anlarda hep su gibi akar.
8. İzlediğim en güzel dizi filmdi o.
9. Yorganları yere atıp yatak hazırladı.
10. Sözleştiğimiz saatte burada olmasına şaşırdım.
11. Okuldan çıkar çıkmaz akşamın planını yapmış.
12. Eski günlere dönüp sokakta oynamayı kim istemez?
4. Aşağıdakilerin hangisinde “oyuncular” söz- 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili
cüğü kök ve eklerine doğru ayrılmıştır? sözcük daha çok ek almıştır?
A) oyuncu-lar A) Masada duran kitapları toplayıp kutuya
B) oyun-cu-lar yerleştirdi.
C) oy-un-cu-lar B) Kapıyı kapatmadığınız için oda hiç ısınmı-
D) oyun-cular yor.
C) Kıyafetleri nereye koymam gerektiğini hâlâ
anlamadım.
D) Duygularım bana dostlarımın yanında
kalmamı söylüyor.
283
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili 8. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü
sözcük çoğul eki almamıştır? diğerlerinden farklıdır?
A) İnsanlar bu parkta yürüyüş yapmaktan çok A) Sessiz B) Boşluk
hoşlanıyorlar. C) Bilgi D) Gizli
B) Sepetteki portakallar meyve suyu yapılma-
sı için fabrikaya götürüldü.
C) Çocuklar bahar gelince bütün gün yeşillik-
lerde kelebek kovalar.
D) Galerideki resimleri görmek uzun zamanını
almıştı.
7. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde “-dan” 9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-i/-e/-
eki eklendiği sözcüğe “bir yerden ayrılma” de/-den” eklerinden birini almış bir sözcük
anlamı katmıştır? bulunmamaktadır?
A) Uykudan önce masal okumak çocuklara A) Karşımda fırtınalara karşı dimdik durmuş
çok iyi geliyor. bir ağaç vardı.
B) Adada yaşayanların zamandan bol bir şeyi B) Eğitimciler, öğrencilere farklı düşünmeyi
yokmuş gibiydi. öğretmeye çabalıyorlar.
C) Panayırdan çıktıklarında hava kararmaya C) Annem, babam, kardeşim en kıymetli in-
başlamıştı. sanlardı benim için.
D) Çeşit çeşit meyveleri, sebzeleri her hafta D) Saatimi çıkarıp yatağın yanındaki sehpaya
pazardan alırdı. bırakmıştım.
284
SÖZCÜĞÜN YAPISI
Kök, Ek
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
İşaretleme
1. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin kökünü ve ekini gösteriniz.
KÖK EK
1. Adresi bulmak için çok uğraştım.
2. Şapkamı almayı hep unuturum.
3. Saçının rengi bu defa güzel olmuştu.
4. Her sabah erken kalktı.
5. Menekşeler her gün sulanmalı.
6. Bir günde sayfalarca kitap okudum.
7. Şehirden gelen arabalar ilgisini çekmişti.
8. Fidanım aniden büyümüştü.
9. Çöpün kenarına bir poşet bırakmış.
10. Fikirlerim ona çok ilginç gelmişti.
11. Ablam üniversitede okuyor.
Boşluk Doldurma
2. Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları “-i/-e/-de/-den” çekim eklerinden uygun olanlarla tamam-
layınız.
1. Öyküler…… anlatılan olaylara benzer bir şey yaşamıştı.
2. Korku…… ne yapacağını bilmez hâlde dolanmıştı uzun süre.
3. Sen….. buralara kadar boşuna sürüklemek istemezdim.
4. Kimse……. üzmemek için sessizce evden çıkmıştı.
5. Fırın….. gidip ekmek almaya üşenmişti sabah.
6. Pencere….. bakınca kuşların gelmediğini anladı.
285
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
3. “Pencereyi açtığımda içeri dolan deniz kokusu 6. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler-
1 2 3 4 den hangisinin aldığı ek, sözcüğe “bir yere
içimi açmıştı.” cümlesindeki altı çizili kelime- yönelme“ anlamı katmıştır?
lerden hangisinin kökü farklıdır?
A) Düşüncelerdeki farklılıklar insanları yeni
A) 1 fikirlere yönlendirir.
B) 2 B) Çocukları müzelere, tiyatrolara götürmeyi
C) 3 çok seviyordu.
D) 4 C) Gölde bu soğukta yüzen ördeklere yem
atmak istedik.
D) Yolculuğa çıkmadan önce yaşadığı heye-
can onu mutlu ediyordu.
4. Tuna’nın üstünde güneş batarken
Sevgili yurdumu andırır bana 7. Amacım bu alanda insanlara yön verecek bir
1 2 3
Bir hayal isterim Boğaziçi’nden
çalışma yapmak ve gençleri araştırmaya sevk
Bakarım İstanbul diye her yana 4
Bu şiirdeki sözcüklerden kaçının kökü fiil- etmekti.
dir?
Bu cümledeki numaralandırılmış sözcük-
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 lerden hangisi “sahiplik, birine ait olma”
anlamı katan bir ek almıştır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
5. ”-den/-dan” eki aşağıdaki cümlelerden han- 8. Nasrettin Hoca bir köyde heybesini kaybetmiş.
gisine sebep anlamı katmamıştır? Köylülere “Heybemi bulun yoksa yapacağımı-
A) Akşamdan çantanı hazırlarsan sabah zorluk bilirim.” demiş.
çekmezsin. Bu metinde yer alan sözcüklerden kaçının
B) Dün gece düşünmekten uyuyamadım sa- kökü isimdir?
baha kadar.
A) 2
C) Hava şartlarından buraya gelmek zor
oldu. B) 4
D) Okumayı sevdiğinden kitapçılardan çıka- C) 6
mıyordu. D) 8
286
30.Bölüm SÖZCÜĞÜN YAPISI
Yapım Ekleri
Sınıf İçi Alıştırma ve Uygulamalar
Kılavuz Bilgi
Kılavuz Bilgi
YAPIM EKLERİ
Kelimelerin kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni kelimeler türeten eklerdir. Her zaman
çekim eklerinden önce gelirler.
Örnek: öğret-men-lik kız-gın tak-ı bal-lı
Y.E. Y.E. Y.E. Y.E. Y.E.
Alıştırma–1
Aşağıdaki sözcüklerden yapım eki alanları mavi, almayanları pembe buluta yazınız.
dalgıç kıtlık aynalar mavilik
1 2 3 4
çimende gömlek güneşli
5 6 7
masada denizden kalkış sözlü
8 9 10 11
cömert taşlar arabam
12 13 14
287
Yapım Ekleri
Kılavuz Bilgi
YAPIM EKLERİ
İsimden İsim İsimden Fiil Fiilden Fiil Fiilden İsim
Yapma Ekleri Yapma Ekleri Yapma Ekleri Yapma Ekleri
İsimden İsim Yapma Ekleri
İsim kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni isimler türeten eklerdir.
Örnek: kitap-çı tuz-suz ses-li kitap-lık
İ.İ.Y.E. İ.İ.Y.E. İ.İ.Y.E. İ.İ.Y.E.
İsimden Fiil Yapma Ekleri
İsim kök veya gövdelerine gelerek onlardan fiil türeten eklerdir.
Örnek: kötü-le- mor-ar- selam-laş- kan-a-
İ.F.Y.E. İ.F.Y.E. İ.F.Y.E. İ.F.Y.E.
Fiilden Fiil Yapma Ekleri
Fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan fiil türeten eklerdir.
Örnek: sev-in- tak-ıl- coş-tur - kaç-ır-
F.F.Y.E. F.F.Y.E. F.F.Y.E. F.F.Y.E.
Fiilden İsim Yapma Ekleri
Fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan isim türeten eklerdir.
Örnek: say-gı bak-ım at-ık bil-gi
F.İ.Y.E. F.İ.Y.E. F.İ.Y.E. F.İ.Y.E.
288
Yapım Ekleri
Alıştırma–2
Tablodaki ek ve kökleri kullanarak yeni kelimeler türetiniz.
yap- tat kat sez- al- çık- koş- çevir- şans
-lı -ıcı -la -sız -gi -ı -an -iş --im
Kılavuz Bilgi
GÖVDE:
Yapım eki almış bir sözcüğe “gövde” denir.
Türkçede iki tür gövde vardır:
a. İsim gövdeleri
Fiilden isim ya da isimden isim yapan eklerle meydana getirilen gövdelerdir.
Örnek: kap - lık çiçek – çi kat- kı
İ.K. İ.İ.Y.E İ.K. İ.İ.Y.E. F.K. F.İ.Y.E
b. Fiil gövdeleri
İsimden fiil ve fiilden fiil yapan eklerle meydana getirilen gövdelerdir.
Örnek: iz - le yaş - a yap -tır
İ.K. İ.F.Y.E İ.K. İ.F.Y.E. F.K. F.F.Y.E.
289
Yapım Ekleri
Alıştırma–3
Aşağıdaki sözcüklerden gövde olanlara “G” yazınız.
1. batı 11. sanatçı
2. verim 12. okudum
3. haftalar 13. arabam
4. kalbim 14. hayali
5. yazlık 15. temizle
6. yarın 16. kirlendi
7. kültürlü 17. görüş
8. sevmiş 18. köpekler
9. kırlarda 19. ülkemiz
10. bayramlık 20. taşlı
Alıştırma–4
Aşağıdaki sözcüklerden isim ve fiil gövdesi olanları yazınız.
Sözcükler İSİM GÖVDESİ FİİL GÖVDESİ
1. uzunluk
2. karşıladı
3. sıkılmış
4. kardeşçe
5. kesilecek
6. düzenli
7. soğukta
8. uçuş
9. kirli
10. bağlı
11. sildirdi
290
SÖZCÜĞÜN YAPISI
Yapım Ekleri
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
Doğru-Yanlış
1. Aşağıda verilen bilgileri doğru “D” veya yanlış “Y” olarak işaretleyiniz.
1. “dostluklar” sözcüğü hem yapım hem çekim eki almıştır.
2. “yıllık” sözcüğü çekim eki almıştır.
3. “İşimi çok seviyorum.” cümlesinde altı çizili sözcük sadece çekim ekleri almıştır.
4. “Sağlık için her gün spor yapmak ve düzenli beslenmek önemlidir.” cümlesindeki altı çizili iki
sözcük de yapım eki almıştır.
5. “evlendi” sözcüğü isimden fiil yapma eki almıştır.
6. “uçuş” sözcüğü isimden isim yapma eki almıştır.
İşaretleme
2. Aşağıdaki tabloda verilen sözcüklerde geçen yapım eklerinin çeşitlerini işaretleyiniz.
İsimden İsim İsimden Fiil Fiilden İsim Fiilden Fiil
Fiiller
Yapma Eki Yapma Eki Yapma Eki Yapma Eki
1. atla-
2. kısal-
3. giriş
4. bakıcı
5. yazım
6. üretim
7. güzellik
8. avlan-
9. irileş-
10. sevdir-
11. eksil-
12. tüylü
13. atıcı
291
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 1
3. Aşağıdaki görselleri karşılayan sözcükler- 5.
den hangisi yapım eki almıştır?
• köyümüz
A) B) • arkadaş
• törende
• burukluk
• durak
C) D)
Kâğıtta yazan sözcüklerden kaçı gövde-
dir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
6. “Korku, endişe, telaş onu daha da heyecanlı
bir insan hâline getirmişti.” cümlesinde kaç
sözcük yapım eki almıştır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
4. Bilim insanlarının
ortak özelliği çok
çalışmalarıdır.
7. “süzgeç-uçak-havasız” sözcükleri sırasıyla
hangi yapım eklerini almıştır?
Bu cümlede geçen sözcüklerden hangisi A) fiilden isim yapma-fiilden isim yapma-isim-
gövde değildir? den isim yapma
B) fiilden isim yapma-isimden isim yapma-
A) bilim
fiilden isim yapma
B) insanlarının
C) isimden isim yapma-fiilden isim yapma-
C) özelliği
isimden isim yapma
D) çalışmalarıdır
D) isimden isim yapma-isimden isim yapma-
fiilden isim yapma
292
SÖZCÜĞÜN YAPISI
Yapım Ekleri
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
İşaretleme
1. Aşağıdaki sözcüklerin kök ve eklerini inceleyerek tabloya işaretleyiniz.
Sözcükler İsim Kökü Fiil Kökü Yapım Eki Çekim Eki
1. varlık
2. sinirli
3. geceler
4. göreceksin
5. fiziksel
6. sıralandı
7. denizciler
8. bavulda
9. öykü
10. yakışır
11. açık
12. bulmaca
13. kızgın
İşaretleme
2. Aşağıdaki sözcüklerden yapım eki alanları işaretleyiniz.
yıldızlar kiraladı kimlik sevmiş
kirlilik şaşkın masada akış
düdük çocuktan rahatsız yönetici
293
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları – 2
3. 5. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem yapım
hem de çekim eki almıştır?
A) kaşıntı
B) durgun
C) kilimler
D) demircide
Bir yazar, insanlara ışık tutmalıdır; hayata renk
katmalıdır.
Bu cümlede kaç sözcüğün kökü fiildir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 6. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler-
den hangisi yapım eki almıştır?
A) En büyük zenginlik sağlıklı geçirdiğimiz
günlerimizdir.
B) Çatı katına kullanılmayan eşyaları koymuş-
tu annem.
C) Dünyada doğa sevgisiyle dolu olan ne
kadar az insan var.
D) İşlerimi bitirir bitirmez parka oturup onu
4. Bizim de ne süslü uçurtmalarımız vardı. beklemeye başladım.
1 2
Alıp başlarını gitmediler mi?
Gözümüzden bile esirgedik. 7. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi fiil
3
gövdesidir?
Hangi birinin ipi elimizde kaldı?
A) Giydiği her kıyafeti kendine yakıştırırdı.
4
B) Hayatımızdaki tüm engelleri onun sayesin-
Şiirdeki altı çizili sözcüklerden hangileri de aşmıştık.
yapım eki almıştır? C) Birlik içinde olmak varken neden kavga
edelim?
A) 1-2 B) 1-4
D) Kocaman bir oyuncak getirmişti bana ge-
C) 2-3 D) 2-4
lirken.
294
YANIT ANAHTARI
YANIT ANAHTARI
1. BÖLÜM Sözcük Bilgisi/Çok Anlamlılık, Gerçek Anlam, Mecaz Anlam
Alıştırma–1 Alıştırma–2 Alıştırma–3 Alıştırma–10
sona ermek, çok yorulmak, 1. saçmak, serpmek 1. keşfetmek 1
tükenmek, tamamlanmak 2. akıtmak, düşürmek 2. icat etmek 2
3. ödemek 3. seçmek 3
4. teninde kırmızı 4. herhangi bir görüşe varmak 4
lekeler çıkmak 5. ulaşmak
5
6
Alıştırma–4 Alıştırma–5 Alıştırma–6 7
C 4 3 8
9
Alıştırma–7 Alıştırma–8 Alıştırma–9 10
1. boş 1.M - 2.G - 3.M - 4.M - 5.G - 1. özlemek 11
2. kaçmak 6.G - 7.M - 8.M 2. bulmaya çalışmak 12
3. gölge 3. bir kişiyle görüşmek 13
4. gerçek üzere telefon etmek 14
4. ziyarete gitmek 15
5. bulmaya çalışmak
16
17
18
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 1
1. 1-D 2-Y 3-D 4-Y 5-D 6-Y 7-D 2. 1-F 2-E 3-H 4-D 5-B 6-A 7-G 8-C 3-D 4-B 5-C 6-C 7-A 8-A
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 2
1. 1. çok üzülmek 2. mesafeli 3. alışmak 4. yok olmak 5. yetenek 6. dikkatli 7. ortaya çıkarmak 8. sadık 9. sinir-
lenmek 10. götürmek 11. ertelemek
2. 1. D 2. D 3. D 4. D 5. D 3. 1. M 2. M 3. G 4. M 5. M 6. M 7. M 8. M 4-D 5-A 6-B 7-B 8-C
297
YANIT ANAHTARI
2. BÖLÜM Sözcük Bilgisi/Terim Anlam, Yansıma Sözcükler, Somut-Soyut Anlamlı Sözcükler
Alıştırma–1 Alıştırma–2 Alıştırma–3
1. dize-edebiyat 1. havlama
2. penaltı-futbol 2. gürültü
3. kare 3. fısıltı
4. kök-botanik(bitki bilimi) 4. yok
5. yapım eki-dil bilgisi 5. uğultu şırıltı uğultu
6. ova-coğrafya 6. yok
7. nota-müzik 7. çıtırtı
8. otçul-hayvan bilimi(zooloji) 8. cızırtı
9. fotosentez-botanik 9. uluma
10. açı-matematik 10. patır patır
fokurtu gürültü
Alıştırma–4
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 1
1. 1-Y 2-D 3-Y 4-D 2. 1-terim 2-resim, matematik, coğrafya 3-soyut 4-doğadaki 5-soyut, algılanamaz 6-somut, soyut
3. 1, 4, 3, 2 4-B 5-B 6-B 7-D 8-C
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 2
1. 1-D 2-Y 3-Y 4-D 2. 1-terim anlamlı 2-somut 3-yansıma
3. 1-soyut 2-yansıma 3-somut 4-terim 5-yansıma 6-soyut 4-A 5-D 6-D 7-B 8-B
7-somut 8-terim
298
YANIT ANAHTARI
3. BÖLÜM Sözcük Bilgisi/Eş Anlamlı, Zıt Anlamlı, Sesteş, Genel-Özel, Nitel-Nicel, Aynı Kavram Alanına Giren Sözcükler
Alıştırma–1 Alıştırma–2 Alıştırma–3 Alıştırma–4
1-f 2-g 3-h 4-b 5-d 6-c 7-a 8-e 1-duygu 2-vakit 3-mesut 4-va- 1-h 2-g 3-a 4-f 1-süslü 2-yıkıcı 3-yapay
tan 5-masraf 6-güçlü 7-hürriyet 5-c 6-e 7-b 8-d 4-kuru 5-usta 6-derin
8-usanmak 9-özlem
Alıştırma–5 Alıştırma–6 Alıştırma–7
1-aç 1-varlık 2-canlı 3-hayvan 4-kuş
2-var 5-leylek / 1-nota 2-şarkı 3-müzik
3-arı 4-sanat
4-sal Alıştırma–8
5-saz
yay uç taş A
Alıştırma–9
sözcük, orman, şiir, paragraf, defter, şarkı, hafta, yıl, duvar, asır
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 1
1. 1-D 2-Y 3-Y 4-Y 5-D 6-Y 7-D 8-D 2. a-yenik b-yas c-mana d-utangaç e-hızlı f-süre 3-B 4-C 5-C 6-C 7-D 8- D 9-A 10-B
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 2
1. a-Y b-Y c-D d-D e-Y f-D 2. 1-anlamdaş 2-özel 3-zıddı 4-vazo 5-soyut 3-C 4-B 5-D 6-C 7-A 8- A 9-C
4. BÖLÜM Sözcük Bilgisi/Söz Öbeği, Deyim, İkileme
Alıştırma–1 Alıştırma–2 Alıştırma–3
hızlı yürüyebilen sözlerinin anlamlı 1. göze, girmek 2. etekleri, zil çalmak 3. iki, ayağı, bir pabuca,
olması girmek 4. pireyi, deve, yapmak 5. baltayı, taşa, vurmak
Alıştırma–4 Alıştırma–4
1 - 4 - 5 1c - 2e - 3a - 4b - 5d
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 1
1. 1-D 2-D 3-Y 2. 2, 8, 6, 1, 3, 4, 7, 5 3. 1- eş anlamlı sözcüklerle 2- olumlu olumsuz sözcüklerle 3-yakın anlamlı sözcüklerle
4- iki anlamsız sözcüklerle 5-aynı sözcüklerle 6-biri anamlı biri anlamsız sözcüklerle
4-A 5-B 6-D 7-D 8- A
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 2
1. 1-Y 2-D 3-D 2. 1- Bir göreve seçilmek için kendini ileri sürmek 2- Çok genç ve toy olmak 3- Ortalıkta hiç kimse kalmamak
3. 4, 3, 7, 2, 6, 8, 1, 4- dikkatini üzerine toplamak 5- zorluk veya yoksulluk içinde yaşamak 6- verilen bir öğüdü tutmak
10, 5, 9 7- telaş göstermekten kendini alamamak 8- kötü bir duruma düşmek 9- kavgalı bir işi gönül hoşluğuyla
4-B 5-C 6-A 7-B 8- B bitirmek 10- yapamayacağı şeyleri yapabilirmiş gibi göstermek
299
YANIT ANAHTARI
5. BÖLÜM Cümle Bilgisi /Atasözü, Özdeyiş
Alıştırma–1 Alıştırma–2 Alıştırma–3 Alıştırma–4
1, 2, 4, 5, 9, 10 1-aş, uvar 2-el, laç, endi, ürer D A
3-kendine, başkasına 4-cele, Alıştırma–5
yolda 5-aş, ynamaz 6-geçene,
ayıya , dayı Sağlıklı olmak çok önemlidir.
Alıştırma–6 Alıştırma–7
Önemli olan insanın her durumda akıllıca davranmasıdır. Her engeli çaba göstererek aşabiliriz.
Alıştırma–8
C
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 1
1. 1-D 2-D 3-Y 4-D 5-D 2. a-ışık b-dişten c-yosun d-fırtına e-damarda 3. Atasözü: 2,3,5 Özdeyiş: 2,4
f-parmağını g-pazarlığı
4-A 5-C 6-A 7-C 8- D 9-C
Yazılıya Hazırlık ve Ödev Soruları - 2
1. 1-D 2-D 3-D 4-Y 5-D 6-D 7-D 2. 1-dala bakan 2-ayaklar 3-doğru 4-ağız 3. 1- A, 2-B, 3-C
5-çıkarsa 6- kovan, karın
4-D 5-A 6-A 7-B 8- B 9-B
6. BÖLÜM Cümle Bilgisi/Öznel Cümleler, Nesnel Cümleler, Cümleler Arası Anlam İlişkileri,
Karşılaştırma Cümleleri
Alıştırma–1 Alıştırma–2
1- Öznel, 2- Nesnel 3-Öznel 4- Nesnel
5- Öznel 6-Nesnel 7-Öznel 8-Öznel
300
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search