พระสุตตันตปิฎก เล่ม 31-33 ebook

562 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสุตตนั ตปิฎก

๙. ตมิ ริ ปปุ ผยิ วรรค

๑. ตมิ ิรปุปผิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระตอมริ ปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านเคยใช้ดอกดีหมีโปรยลงบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ทา่ นไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๒. คตสัญญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระคตสัญญกเถระ
ในอดีตชาตกิ ัปท่ี ๙๒ ท่านเคยโยนดอกนังคลกี ๗ ดอกไปบชู าพระพุทธเจา้ พระนามวา่
ตสิ สะ เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ ม
ดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. นปิ นั นญั ชลกิ เถรา ประวัติในอดตี ชาติของพระนปิ ันนัญชลิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ก่อนสิ้นใจเพราะพิษไข้ ท่านได้ไหว้พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ตสิ สะ ดว้ ยจติ ใจเลือ่ มใส เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ท่านไม่รูจ้ ักทคุ ติเลย ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. อโธปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระอโธปปุ ผยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๓๑ ทา่ นเคยน�ำดอกไมโ้ ปรยลงบนศรษี ะของพระสาวกของพระพทุ ธเจา้
พระนามวา่ สขิ ี เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั
พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๕. รงั สิสัญญกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระรงั สิสญั ญกเถระ
ในอดีตชาตกิ ัปที่ ๙๑ ทา่ นเคยกราบไหวพ้ ระพุทธเจ้าพระนามวา่ วิปสั สี ด้วยจิตเล่ือมใส
ในพระรศั มี เพราะผลแห่งกรรมนนั้ ทา่ นไม่รู้จักทุคติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั
พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. ทตุ ยิ รงั สิสัญญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระทตุ ิยรงั สสิ ัญญกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านเคยไหว้พระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ ด้วยความเลื่อมใส
ในรัศมี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๗. ผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระผลทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปท่ี ๙๒ ท่านเคยถวายผลไมแ้ ด่พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ผสุ สะ เพราะผล
แหง่ ทานนน้ั ท่านไมร่ ู้จกั ทุคติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 563

๘. สัททสญั ญกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระสทั ทสญั ญกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านเคยเล่ือมใสในพระสุรเสียงของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ผุสสะ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๙. โพธิสิญจกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระโพธสิ ญิ จกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๑ ทา่ นเคยน�ำดอกไมแ้ ละนไ้ ปโปรยลงทโ่ี คนตน้ โพธส์ิ ถานทต่ี รสั รขู้ อง
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้
บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. ปทุมปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติกปั ท่ี ๙๒ ท่านเคยโยนดอกปทุมบูชา
พระพทุ ธเจา้ พระนามว่าผสุ สะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี
ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคณุ สมบตั ิของพระเถระ 564
๙. ติมริ ปุปผิยวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่ือท่ีปรากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. ติมิรปปุ ผยิ เถระ สทิ ธตั ถะ -
๒. คตสัญญกเถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กปั ติสสะ - -
๓. นปิ ันนัญชลกิ เถระ - -
๔. อโธปุปผยิ เถระ ” ๙๒ กปั ” - -
๕. รังสิสญั ญกเถระ สิขี - -
๖. ทตุ ยิ รงั สิสญั ญกเถระ ”” วิปัสสี - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ผลทายกเถระ ผุสสะ - -
๘. สัททสัญญกเถระ ” ๓๑ กัป ” - -
๙. โพธสิ ิญจกเถระ ” - -
๑๐. ปทมุ ปุปผยิ เถระ ” ๙๑ กปั วิปสั สี - -
ผุสสะ -
” ๙๒ กัป

””

””

” ๙๑ กัป

” ๙๒ กปั

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 565

๑๐. สธุ าวรรค

๑. สุธาปณิ ฑยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระสธุ าปณิ ฑิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเคยใสป่ นู ขาวในระหวา่ งแผน่ อฐิ ทพ่ี ระเจดยี ข์ องพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๒. สุปีฐยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสุปีฐิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านเคยถวายตั่งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ เพราะผล
แหง่ ทานนนั้ ท่านไมร่ จู้ กั ทุคติเลยตลอด ๙๒ กัป ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ย
คุณวเิ ศษ
๓. อัฑฒเจลกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอฑั ฒเจลกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านเป็นคนเข็ญใจได้ถวายผ้าคร่ึงท่อนแด่พระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าติสสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๔. สจู ทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระสจู ิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นช่างทอง ได้ถวายเข็มแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๕. คันธมาลยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระคนั ธมาลยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ทา่ นสรา้ งสถปู ไมห้ อม และคลมุ ดว้ ยดอกมะลถิ วายแดพ่ ระพทุ ธเจา้
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๖. ติปุปผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระตปิ ปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นพรานเน้ืออยู่ป่า ได้สักการบูชาไม้แคฝอยซึ่งเป็น
ต้นไม้สถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จัก
ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๗. มธุปิณฑกิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระมธปุ ิรฑกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายน้�ำผ้ึงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะ
ผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รูจ้ ักทุคติเลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

566 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๘. เสนาสนทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเสนาสนทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเคยถวายเครอื่ งปลู าดใบไมแ้ ดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สทิ ธตั ถะ
เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ
๙. เวยยาวจั จกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระเวยยาวัจจกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นไวยาวัจกรขวนขวายในกิจทุกอย่างในศาสนาของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้
ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๑๐. พทุ ธปุ ฏั ฐากเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระพุทธุปฏั ฐากเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้เป่าสังข์บูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แหง่ กรรมนน้ั ทา่ นไม่รู้จักทคุ ติเลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคณุ สมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๑๐. สุธาวรรค

จำ�นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทัคคะ ชื่อทีป่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. สธุ าปิณฑิยเถระ สิทธตั ถะ -
๒. สปุ ีฐยิ เถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กปั ตสิ สะ - -
๓. อฑั ฒเจลกเถระ - -
๔. สูจทิ ายกเถระ ” ๙๒ กปั ” - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. คนั ธมาลยิ เถระ วปิ ัสสี - -
๖. ติปปุ ผยิ เถระ ”” สทิ ธัตถะ - -
๗. มธปุ ิณฑิกเถระ วิปัสสี - -
๘. เสนาสนทายกเถระ ” ๙๑ กัป สทิ ธัตถะ - -
๙. เวยยาวัจจกเถระ - -
๑๐. พุทธุปฏั ฐากเถระ ” ๙๔ กปั ” - -
วปิ ัสสี -
” ๙๑ กปั
”
” ๙๔ กปั

””

” ๙๑ กัป

””

567

568 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๑๑. ภิกขทายิวรรค

๑. ภกิ ขทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระภกิ ขทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายภิกษาทพพีหน่ึงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธั
ตถะ เพราะผลแห่งทานนนั้ ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๒. ญาณสัญญิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระญาณสัญญิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านมีจิตเล่ือมใสได้กราบไหว้พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๓. อุปปลหตั ถยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอปุ ปลหตั ถยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านนเป็นช่างดอกไม้มีจิตเลื่อมใสได้ถวามดอกไม้ก�ำมือหนึ่ง
แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เป็นพระราชา ๕๐๐ ชาติ
ไมร่ ูจ้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. ปทปชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระปทปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายดอกมะลิแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ
๕. มฏุ ฐปิ ุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระมุฏฐปิ ปุ ผิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเปน็ ชา่ งดอกไมถ้ วายดอกมะลแิ ดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนาม
วา่ ปทมุ มุตตระ เพราะผลแหง่ ทานน้ัน ทา่ นไมร่ ้จู ักทคุ ติเลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๖. อทุ กปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระอทุ กปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเคยวักน้�ำถวายแด่พระผู้มีพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๗. นฬมาลยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระนฬมาลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายพัดดอกอ้อแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 569

๘. อาสนปุ ฏั ฐานยกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระอาสนุปฏั ฐายกเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๑๑๘ ทา่ นไดถ้ วายแท่นสีหาสน์แดพ่ ระพุทธเจา้ พระนามวา่ อตั ถทัสสี
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๙. พิฬาลทิ ายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระพิฬาลทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายมันมือเสือแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๑๐. เรณุปชู กเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระเรณุปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายดอกกากะทิงบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคณุ สมบัติของพระเถระ 570
๑๑. ภกิ ขทายิวรรค

จำ�นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ช่อื ที่ปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภีรอ์ ื่น ๆ
๑. ภกิ ขทายกเถระ สิทธัตถิ ะ -
๒. ญาณสัญญญิกเถระ ปกติสาวก ๙๔ กัป ” - -
๓. อุปปลหัตถิยเถระ ” - -
๔. ปทปูชกเถระ ”” ” - -
๕. มุฏฐปิ ปุ ผิยเถระ - -
๖. อุทกปชู กเถระ ”” ปทมุ ตุ ตระ - อญั ชนวนยิ เถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. นฬมาลิยเถระ ” - กฏุ วิ ิหารเิ ถระ
๘. อาสนปุ ฏั ฐายกเถระ ”” ” - -
๙. พิฬาลิทายกเถระ - -
๑๐. เรณุปูชกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป อตั ถทสั สี - -
ปทมุ ตุ ตระ -
””
วิปัสสี
””

” ๑๑๘ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

” ๙๑ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 571

๑๒. มหาปริวารวรรค

๑. มหาปรวิ ารเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระมหาปรวิ ารเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเคยเกิดเป็นราชายักษ์ได้ถวายผ้าทิพย์แด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ
๒. สมุ งั คลเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระสุมงั คลเถระ
ในอดตี ชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านเคยฟ้องร�ำ ขบั ร้อง บชู าพระพุทธเจ้าพระนามวา่ อตั ถทัสสี
เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นเสวยมนษุ ยสมบตั แิ ละสวรรคส์ มบตั หิ ลายรอ้ ยชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี
ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๓. สรสณคมนิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระสรณคมนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถึงพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เป็น
สรณะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. เอกาสนิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระเอกาสนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านเกิดเปน็ เทวราชชอื่ วรณุ ะ ได้มาบ�ำรุงพระพทุ ธเจ้าพระนาม
วา่ อตั ถทสั สี เพราะผลแห่งกรรมน้นั ทา่ นเวียนเกดิ เวียนตายอยแู่ ต่เทวดาและมนษุ ย์ดว้ ยทรพั ย์
และยศเป็นอนั มาก ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. สวุ ัณณปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระสวุ ัณณปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกไม้ทองค�ำไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๖. จิตกปูชกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระจิตกปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ประโคมดนตรีบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าสิขี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๗. พทุ ธสัญญกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระพทุ ธสัญญกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ระลึกถึงพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่ง
กรรมนั้น ทา่ นไม่รูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ

572 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน์ พระสุตตันตปิฎก

๘. มัคคสญั ญกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระมัคคสัญญกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านบอกทางและถวายอาหารแด่พระสงฆ์สาวกของ
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี
ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษตงั้ แตอ่ ายุ ๗ ขวบ
๙. ปจั จปุ ฏั ฐานสญั ญกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปจั จปุ ฏั ฐานสญั ญกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านเกิดเป็นยักษ์ ได้สร้างสถูปเก็บพระบรมสารีริกธาตุของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษย์สมบัติ
สวรรคส์ มบัติ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ชาติปูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระชาติปชู กเถระ
ในอดตี ชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านไดบ้ ชู าพระชาต(ิ ความเกิดข้นึ ) ของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายช่ือและคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๑๒. มหาปริวารวรรค

จำ�นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ ำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่อื ทป่ี รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคัมภีรอ์ ืน่ ๆ
วปิ ัสสี -
๑. มหาปริวารเถระ ปกติสาวก ๙๑ กัป อตั ถทสั สี - -
ปทุมุตตระ - -
๒. สมุ งั คลเถระ ” ๑๑๘ กัป อัตถทสั สี - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
วปิ ัสสี - สีวลเี ถระ
๓. สรณคมนิยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั - -
สิขิ - -
๔. เอกาสนิยเถระ มหาสาวก ๑๑๘ กปั วิปัสสี - เมฆยิ เถระ
ปทุมุตตระ - -
๕. สวุ ัณณปปุ ผิยเถระ ปกติสาวก ๙๑ กปั อัตถทสั สี - -
วิปัสสี -
๖. จติ กปูชกเถระ ” ๓๑ กัป

๗. พุทธสญั ญกเถระ มหาสาวก ๙๑ กัป

๘. มัคคสญั ญกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

๙. ปัจจปุ ัฏฐานสญั ญกเถระ ” ๑๑๘ กปั

๑๐. ชาติปชู กเถระ ” ๙๑ กัป

573

574 พระไตรปฎิ กปริทรรศน ์ พระสุตตนั ตปิฎก

๑๓. เสเรยยวรรค

๑. เสเรยยกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระเสเรยยกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเปน็ ผคู้ งแกเ่ รยี น ไดโ้ ยนดอกไมซ้ กึ ไปบชู าพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแห่งกรรมน้นั ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๒. ปุปผถูปิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระปปุ ผถปู ิยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเกดิ เป็นพราหมณ์ผสู้ อนมนต์มีศิษย์มากไดใ้ ช้ดอกไม้
บูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติ
สุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๓. ปายาสทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปายาสทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายทานแดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะผลแหง่
ทานน้ัน ทา่ นไมร่ ูจ้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. คนั โธทกยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระคนั โธทกิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเคยถวายน้�ำหอมไปประพรมบูชาพระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๕. สัมมขุ าถวกิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระสัมมขุ าถวิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเคยพยากรณ์พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ในขณะ
ประสตู ใิ หม่ ๆ ว่าจะไดเ้ ป็นพระพุทธเจา้ และได้ชมเชยพระพทุ ธเจา้ พระองคน์ ้ัน เพราะผลแห่ง
กรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษย์สมบัติและสวรรค์สมมบัติเป็นอันมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๖. กสุ ุมาสนิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระกุสุมานิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นพราหมณ์ผู้รู้มนต์พยากรณ์ลักษณะของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๗. ผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นผู้คงแก่เรียน ได้ถวายเมล็ดบัวแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มที่ ๓๒ 575

๘. ญาณสัญญกิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระญาณสญั ญิกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้มีความทรงจ�ำในพระญาณของพระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๙. คณั ฐิปปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระคณั ฐปิ ปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ท่านเคยใช้ดอกไมบ้ ูชาพระพุทธเจ้าพระนามวา่ วิปัสสี เพราะผล
แหง่ การบูชานัน้ ท่านไม่รู้จกั ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. ปทุมปูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระปทุมปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านใช้ดอกปทุมบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งการบูชานน้ั ท่านไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคุณสมบัตขิ องพระเถระ ๑๓. เสเรยยวรรค 576

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชอ่ื ท่ีปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภรี อ์ ่ืน ๆ
๑. เสเรยยกเถระ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ตุ ตระ -
๒. ปุปผถปู ยิ เถระ ” - -
๓. ปายาสทายกเถระ ”” - -
๔. คนั โธทกยิ เถระ วิปสั สี - -
๕. สัมมขุ าถวิกเถระ ” ๙๑ กัป ” - อาตมุ เถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๖. กุสมุ าสนยิ เถระ ” - -
๗. ผลทายกเถระ ”” ” - -
๘. ญาณสญั ญกิ เถระ - -
๙. คัณฐปิ ุปผยิ เถระ ”” ปทุมุตตระ - -
๑๐. ปทมุ ปชู กเถระ วปิ ัสสี - -
”” ” เมณฑกสิรเถระ
”
” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

” ๙๑ กปั

””

””

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 577

๑๔. โสภิตวรรค

๑. โสภติ เถราปทาน ประวัติในอดชี าตขิ องพระโสภิตเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ประคองอัญชลีต่อพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระเพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๒. สุทสั สนเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสุทัสสนเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกการะเกดบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแหง่ การบชู านน้ั ทา่ นไมร่ ู้จักทคุ ตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วย
คุณวิเศษ
๓. จันทนปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระจนั ทนปชู กเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๑๘ ทา่ นเกดิ เปน็ กนิ นร ไดใ้ ชแ้ กน่ จนั ทรห์ อมบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
อตั ถทัสสี เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ทา่ นไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั
พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๔. ปุปผฉทนิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปปุ ผฉทนิยเถระ
ในอดีตชาติกับที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเกิดเป็นพราหมณ์ผู้คงเรียน ได้ใช้ดอกไม้บูชา
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ในกัปที่ ๑๑๑ท่านได้เกิดเป็น
พระเจ้าจกั รพรรดิ ๓๕ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๕. รโหสัญญิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระรโหสญั ญกเถระ
ในอดีตชาติกปั ที่ ๓๑ ทา่ นเกิดเปน็ พราหมณส์ อนศิษย์เปน็ อนั มากใหเ้ กดิ ความเลื่อมใส
ระลกึ ถงึ พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สขิ ี เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ย
นี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๖. จมั ปกปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ในอดตี ชาติของพระจัมปกปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาตอกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกจ�ำปาบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู
เพราะผลแหง่ การบชู านั้น ทา่ นไม่รูจ้ กั ทุคติเลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ย
คุณวิเศษ
๗. อัตถสันทัสสกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอตั ถสนั ทสั สกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ชมเชยพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ

578 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

๘. เอกรงั สนิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของหระเอกรงั สนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านท�ำจิตให้เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสส
สี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ในกัปท่ี ๑๑๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๙. สาลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระศาลทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๑ ทา่ นไดน้ �ำดอกสาละไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะ
ผลแห่งกรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. ผลทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระผลทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ัปท่ี ๓๑ ทา่ นเปน็ พรานปา่ ไดถ้ วายผลมะหาดแด่พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สิขี เพราะผลแหง่ ทานน้ัน ท่านไม่รูจ้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบตั ิของพระเถระ ๑๔. โสภิตวรรค เลม่ ที่ ๒๔

จ�ำ นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บ�ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่อื ทปี่ รากฏ
๑. โสภิตเถระ บุญกรรมนี้ ปทมุ ุตตระ ในคัมภีร์อน่ื ๆ
เชยี่ วชาญใน
มหาสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปุพเพนวิ าส รกขิตเถระ
อภญิ ญา
๒. สุทัสสนเถระ ปกตสิ าวก ๓๑ กัป สิขี อุคคเถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๓. จันทนปูชกเถระ ” ๑๑๘ กปั อัตถทัสสี - สหี เถระ
๔. ปุปผฉทนยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทุมมตุ ตระ - นีตเถระ
๕. รโหสญั ญกิ เถระ ” ๓๑ กปั - สุนาคเถระ
๖. จัมปกปุปผิยเถระ ” สิขี - เพลฏั กานิเถระ
๗. อัตถสนั ทัสสกเถระ ” ” เวสสภู -
๘. เอกรงั สนิยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ุตตระ - -
๙. สาลทายกเถระ ” อัตถทัสสี - -
๑๐. ผลทายกเถระ ” ๑๑๘ กปั วิปัสสี - -
๙๑ กปั สิขี - -
๓๑ กัป

579

580 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๑๕. ฉัตตวรรค

๑.อธิฉัตตยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอธฉิ ตั ตยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้ท�ำฉัตรบูชาไว้ท่ีพระสถูของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
อัตถทัสสี เพราะผลแห่งการบชู าน้นั ในกัปที่ ๑๑๗ ทา่ นไดเ้ กิดเปน็ ท้าวสักกะตลอดกัป ในชาติ
สดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๒. ถมั ภาโรปกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระถมั ภาโรปกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านสร้างบันไดแล้วน�ำดอกมะลิข้ึนไปบูชาพระสถูปของ
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ธมั มทสั สี เพราะผลแหง่ การบชู านน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี
ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๓. เวทิการกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระเวทกิ ารกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านมีจิตเล่ือมใสได้สร้างแท่นบูชาถวายพระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าปิยทสั สี เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ในกัปที่ ๑๑ ทา่ นได้เกดิ เป็นพระเจ้าจกั รพรรดิ ๓๒ ชาติ
ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๔. สปรวิ ารยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระปรวิ าริยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นมจี ติ เลอื่ มใสไดส้ รา้ งแทน่ บชู าดว้ ยไมแ้ กน่ จนั ทรถ์ วาย
แด่พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าปทุมตุ ตระ เพราะผลแห่งการบชู านัน้ ในกัปที่ ๑๑๕ ท่านไดเ้ กดิ เปน็
พระเจ้าจกั รพรรดิ ๘ ชาติ ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๕. อมุ าปุปผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระอมุ าปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านน�ำดอกฝ้ายไปบูชาพระสถูปของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ เพราะผลแห่งการบชู านนั้ ทา่ นไมร่ ้จู กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั
พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๖.อนุโลมทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระอนุโลมทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดน่ �ำแทน่ บชู าทต่ี น้ โพธสิ์ ถานทตี่ รสั รขู้ องพระพทุ ธเจา้
พระนามวา่ อโนมทสั สี เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ในกปั ท่ี ๑๐๐ ทา่ นไดเ้ กิดเปน็ พระเจา้ จักรพรรดิ
ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๗. มัคคทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระมคั คทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ปรับหนทางให้ราบเรียบถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 581

๘. ผลกทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระผลกทายกเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๙๑ ทา่ นเปน็ ช่างไม้ได้ถวายแผน่ ไม้จันทร์แดพ่ ระพุทธเจ้าพระนามวา่
วปิ สั สี เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๕๗ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๙.วฏังสกิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระวฏงั สกยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายดอกช้างน้าวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สุเมธะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๑๐. ปัลลงั กทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระปัลลังทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายบัลลังก์พร้อมท้ังเพดานแด่พระพุทธเจ้า
พระนามวา่ สุเมธะ เพราะผลแห่งทานนนั้ ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๒๐,๐๐๐ ท่านไดเ้ กดิ
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคุณสมบัติของพระเถระ 582
๑๕. ฉัตตวรรค

จ�ำ นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทัคคะ ชื่อทป่ี รากฏ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภีร์อื่น ๆ
๑. อธิฉัตตยิ เถระ ปกติสาวก อัตถทัสสี -
๒. ถัมภาโรปกเถระ ” ๑๑๘ กับ ธมั มทัสสี - -
๓. เวทิการกเถระ ” ” ปยิ ทัสสี - -
๔. สปรวิ าริยเถระ ” ” ปทมุ ุตตระ - -
๕. อุมาปุปผยิ เถระ ” สิทธัตถะ - ขัณฑสมุ นเถระ
๖. อนุโลมทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั อโนมทสั สี - จักขบุ าลเถระ
๗. มคั คทายกเถระ ” ๙๔ กปั สทิ ธัตถะ - เมตตาชเิ ถระ
๘. ผลทายกเถระ ” วิปัสสี - -
๙. วฏังสกิยเถระ ” ๑ อสงไขยแสนกปั สุเมธะ - ตสิ สเถระ
๑๐. ปัลลงั กทายกเถระ ” ๙๔ กปั - อภยเถระ
๙๑ กปั ” อุตติยเถระ

๓๐,๐๐๐ กปั
”

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 583

๑๖. พันธชุ ีวกวรรค

๑. พนั ธชุ ีวกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระพันธุชวี กเถระ
ในอดีตชาติ ๓๑ ท่านได้ถวายมาลัยดอกชบาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๒. ตมั พปุปผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระตมั พปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเคยน�ำดอกไม้ไปบูชาต้นโพธิ์ซึ่งเป็นสัญญลักษณ์ของ
การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ
๓. วถี ิสัมมชั ชกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระวถี ิสัมมัชชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ใช้ธงบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่ง
การบูชานน้ั ทา่ นไม่รู้จักทุคติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๔. กักการปุ ปุ ผปูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระกักการปุ ุปผปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้น�ำดอกฟักทิพย์ไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๙ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ในชาติสดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๕. มนั ทารวปุปผปูชกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระมันทารวปุปผปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้น�ำดอกมณฑารพไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแหง่ การบูชานั้น ท่านไมร่ ูจ้ กั ทุคติเลย ในกัปที่ ๑๐ ทา่ นได้เกิดเปน็ พระเจ้าจกั รพรรดิ
สมบูรณด์ ้วยรัตนะ ๗ ประการ ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๖. กทมั พปปุ ผิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระกทัมพปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นไดใ้ ชด้ อกไม้บชู าพระปัจเจกพุทธเจ้า ๗ พระองค์ เพราะผล
แห่งการบูชานนั้ ทา่ นไม่ร้จู ักทคุ ตเิ ลย ในกัปท่ี ๙๒ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ ชาติ
ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๗. ติณสลู กเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระติณสูลกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกมะลิบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แห่งการบูชานั้น ท่านไม่ไปสู่วินิบาตเลยตลอด ๙๙,๙๙๙ กัป ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ

584 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๘. นาคปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระนาคปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้ดอกกากะทิงบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมตุ ตระ เพราะผลแห่งการบูชานน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทุคติเลย ในกัปที่ ๓๑ ทา่ นได้เกดิ เป็นพระเจ้า
จกั รพรรดิ ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. ปุนนาคปุปผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปนุ นาคปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ใช้ดอกบุนนาคบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
(ขุ.เถร.อ. ๑/๓๓๐) เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๙๑ ท่านเกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. กุมุททายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกมุ ุททายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเกิดเป็นนกได้น�ำดอกโกมุทไปบูชาพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบชู าน้นั ทา่ นไมไ่ ปสูท่ ุคตเิ ลย ในกัปท่ี ๑๑๖ ทา่ นได้
เกดิ เปน็ พระเจา้ จักรพรรดิ ๘ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๑๖. พันธุชีวกวรรค

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ �ำ เพญ็ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่ือทีป่ รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ืน่ ๆ
-
๑. พนั ธชุ ีวกเถระ ปกตสิ าวก ๓๑ กัป สิขี - เทวสภเถระ
- วนวจั ฉเถระ
๒. ตัมพปุปผิยเถระ ” ๙๑ กัป วปิ ัสสี - วัจฉโคตตเถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
- เชนตเถระ
๓. วถี ิสัมมชั ชกเถระ ” ” ” - อุสภเถระ
- สังฆรกั ขิตเถระ
๔. กักการุปุปผปชู กเถระ ” ๓๑ กัป สขิ ี - ธมั มสฏปิตเุ ถระ
- ธัมมสงั วรเถระ
๕. มนั ทารวปุปผปชู กเถระ ” ” ” - สุเหมันตเถระ

๖. กทัมพปปุ ผยิ เถระ ” ๙๔ กัป ปจั เจกพุทธะ

๗. ติณสลู กเถระ ” ๓๑ กปั สขิ ี

๘. นาคปุปผยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ุตตระ

๙. ปนุ นาคปุปผิยเถระ ” ๙๒ กัป ติสสะ

๑๐. กมุ ุททายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมตุ ตระ

585

586 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสุตตนั ตปฎิ ก

๑๗. สปุ ารจิ รยิ วรรค

๑. สปุ าริจริยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระสปุ ารจิ รยิ เถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นได้บ�ำรงุ พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ุตตระ เพราะ
ผลแหง่ กรรมนน้ั ท่านไม่ไปสทู่ คุ ติเลย ในกปั ที่ ๑๒๙ ท่านได้เกดิ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในชาติ
สุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๒. กณเวรปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระกณเวรปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้น�ำดอกย่ีโถไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบชู าน้ัน ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๘๗ ทา่ นได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผสู้ มบูรณด์ ้วยรัตนะถึง ๔ ชาติ ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๓. ขัชชกทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระขชั ชกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้น�ำผลไม้มาถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งการบูชานน้ั ท่านไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในกปั ที่ ๑๓ ท่านได้เกดิ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผสู้ มบรู ณ์ดว้ ยรัตนะ ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๔. เทสปชู กเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระเทสปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้ประนมมือบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
ด้วยจิตเลื่อมใส เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๑๑๑ ท่านได้เกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๕. กณกิ ารฉัตติยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระกณิการฉัตติยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้น�ำดอกกรรณิการ์มาท�ำเป็นร่มบูชาพระพุทธเจ้า
พระนามว่าเวสสภู เพราะผลแห่งการบชู านนั้ ท่านไมร่ ูจ้ ักทุคติเลย ในกัปที่ ๒๐ ทา่ นไดเ้ กดิ เป็น
พระเจา้ จกั รพรรดผิ สู้ มบรู ณด์ ว้ ยรตั นะถงึ ๗ ชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๖. สปั ปิทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสัปปทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ถวายเนยใสและน้�ำมันแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ
เพราะผลแห่งการบูชาน้นั ทา่ นไม่รจู้ กั ทุคติเลย ในกปั ที่ ๕๖ ท่านไดเ้ กดิ เป็นพระเจา้ จักรพรรดิ
ผสู้ มบรู ณด์ ว้ ยรัตนะ ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 587

๗. ยถู กิ ปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระยถู ิกปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้น�ำดอกเข็มมาบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๕๖ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้สมบูรณด์ ้วยรตั นะ ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๘. ทสุ สทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระทสุ สมายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผ้าแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผล
แหง่ การบูชานั้น ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกัปที่ ๖๗ ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ ู้สมบูรณ์
ด้วยรัตนะ ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๙. สมาทปกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระสมาทปกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ชักชวนอุบาสกร่วมกันท�ำปะร�ำถวายสงฆ์ ในศาสนา
ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๕๙
ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจ้าจักรพรรดิ ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. ปัญจงั คุลิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระปัญจังคลุ ิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้น�ำของหอมไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งการบชู านัน้ ทา่ นไมร่ ้จู ักทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๗๒ ท่านได้เกดิ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้สมบรู ณด์ ว้ ยรตั นะ ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 588
๑๗. สปุ าริจรยิ วรรค

จำ�นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชอ่ื ทปี่ รากฏ
บุญกรรมน้ี ในคมั ภีรอ์ ื่น ๆ
๑. สจุ ปิ าริจรยิ เถระ ปทุมุตตระ -
๒. กณเวรปปุ ผยิ เถระ ปกติสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กัป สทิ ธัตถะ - ชติ กเถระ
๓. ขชั ชกทายกเถระ ตสิ สะ - พันธรุ เถระ
๔. เทสปูชกเถระ ” ๙๔ กปั อตั ถทัสสี - เสตุจฉเถระ
๕. กณกิ ารฉตั ตยิ เถระ เวสสภู -
๖. สปั ปิทายกเถระ ” ๙๒ กปั ผสุ สะ - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ยุธิกปปุ ผิยเถระ สิทธัตถะ - -
๘. ทสุ สทายกเถระ ” ๑๑๘ กปั - -
๙. สมาทปกเถระ ” - -
๑๐. ปญั จังคุลยิ เถระ ” ๓๑ กัป วิปัสสี - -
ตสิ สะ -
” ๙๒ กัป -

” ๙๔ กปั

””

” ๙๑ กปั

” ๙๒ กปั

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 589

๑๘. กมุ ุทวรรค

๑. กุมทุ มาลยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระกุมุทมาลยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๑๘ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ ผเี สอื้ นำ�้ ดรุ า้ ย ไดน้ �ำดอกโกมทุ มาบชู าพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าอัตถทัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๑๕ ท่านได้
เกดิ เปน็ พระเจ้าจกั รพรรดิถึง ๗ ชาติ ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. นสิ เสณทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระนิเสณทิ ายกเถระ
ในอดตี ชาติ ๓ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กปั ทา่ นไดส้ รา้ งบนั ไดขนึ้ ปราสาทถวายพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าโกณฑัญญะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ในกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จักรพรรดถิ งึ ๓ ชาติ ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๓.รัตตปิ ปุ ผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระรตั ติปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นพรานเน้ืออยู่ในป่า ได้ถวายดอกหมวกเหล็กบูชา
พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๘
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๔. อุทปานทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอทุ ปาทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ขุดบ่อน�้ำถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี และได้
ถวายอาหารบิณฑบาต เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๕. สหี าสนทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระสีหาสทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านมีจิตเลื่อมใส ได้กราบไหว้ต้นศรีมหาโพธ์ิสถานท่ี
ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย
ในกัปท่ี ๑,๐๑๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิถึง ๘ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. มคั คทตั ติกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระมคั คทัตติกเถระ
ในอดีตชาติ ๑ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กัป ท่านได้ถวายบังคมและโปรยดอกไม้บูชา
พระพุทธเจ้าพระนามว่าอโนมทัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ในกัปท่ี ๒๐,๐๐๐ ท่านได้เกิด
เป็นพระเจ้าจกั รพรรดิถงึ ๕ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

590 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๗. เอกทีปิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระเอกทปี ิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายดวงประทีปบูชาต้นไม้สถานท่ีตรัสรู้ของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่
๑๖,๐๐๐ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิถึง ๔ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. มณิปูชกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระมณิปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านมีจิตเล่ือมใสได้น�ำแก้วมณีไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ เพราะผลแห่งการบชู านน้ั ทา่ นไม่ร้จู ักทุคติเลย ในกปั ท่ี ๑๒ ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจ้า
จักรพรรดถิ ึง ๘ ชาติ ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๙. ติกจิ ฉกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระติกจิ ฉกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นหมอมีการศึกษาดี ได้ถวายยาบ�ำบัดรักษาโรดแด่
พระที่อุปปัฏฐากพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในกัปที่ ๘ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. สังฆปุ ฏั ฐากเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระอุปัฏฐากพระสงฆใ์ นศาสนา
ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิถึง ๗ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๑๘. กมุ ทุ วรรค

จำ�นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ ำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ช่อื ทีป่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคัมภรี อ์ ื่น ๆ
๑. กุมุทมาลยิ เถระ อตั ถทัสสี -
๒. นสิ เสณิทายกเถระ ปกติสาวก ๑๑๘ กัป โกณฑัญญะ - -
๓. รตั ติปุปผิยเถระ - -
๔. อทุ ปานทายกเถระ ” ๓ อสงไขยแสนกัป วิปัสสี - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. สหี าสนทายกเถระ ” - -
๖. มคั คทตั ตกิ เถระ ” ๙๑ กปั - -
๗. เอกทปี ิยเถระ ปทมุ ุตตระ - -
๘. มรปิ ชู กเถระ ”” อโนมทสั สี - -
๙. ติกิจฉกเถระ ปทมุ ุตตระ - -
๑๐. สังฆปุ ัฏฐากเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป สทิ ธัตถะ - -
-
” ๑ อสงไขยแสนกปั วปิ สั สี
เวสสภู
” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

” ๙๔ กัป

” ๙๑ กัป

” ๓๑ กัป

591

592 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

๑๙. กุฏชปปุ ผิยวรรค

๑. กุฏชปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระกุฏชปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ใช้ดอกโมกมันบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ
เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ท่านไมร่ ูจ้ ักทคุ ติเลย ในกัปที่ ๑๗ ท่านได้เกิดเปน็ พระเจ้าจักรพรรดิ
ถงึ ๓ ชาติ ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๒. พันธชุ ีวกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระพันธุชวี กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้น�ำดอกชบาไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
โสภิตะ (บาลีฉบับพม่าเป็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ) เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน
ท่านไมร่ จู้ ักทุคตเิ ลย ในกัปท่ี ๑๔ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๓. โกฏุมพรยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ ของพระโกฏมุ พรยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้น�ำดอกไม้ไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๐ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผมู้ ีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. ปัญจหตั ถยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระปัญจหตั ถิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ถวายก�ำดอกอุบลแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๓ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผูส้ มบูรณ์ด้วยรัตนะถึง ๕ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๕. อิสิมุคคทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระอสิ มิ ุคคทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ บั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ ววายนำ�้ ผงึ้ แดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ทา่ นไมไ่ ปสูท่ ุคตเิ ลย ในกปั ที่ ๔๐,๐๐๐ ท่านไดเ้ กดิ เป็นพระเจา้ จักรพรรดิ
ผูม้ ีพลานภุ าพมาก ๓๘ ชาติ ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๖. โพธอิ ปุ ฏั ฐายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระโพธอิ ปุ ปัฏฐายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านเป็นคนตีตะโพนได้บ�ำรุงต้นโพธ์ิสถานท่ีตรัสรู้เป็นประจ�ำ
เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมไ่ ปสทู่ คุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๑๑๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระพทุ ธเจา้ จกั รพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๗. เอกจนิ ตกิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระเอกจนิ ติกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเกิดเป็นเทวดาขณะใกล้จะจุติได้ท�ำใจให้เล่ือมใส
ในพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านจุติแล้วอุบัติข้ึนใน

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 593

เทวโลกน้นั อกี ทา่ นไม่ไปสู่ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๘. ติกัณณิปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระติกัณณปิ ุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเกิดเปน็ เทวดาไดน้ �ำดอกอญั ชนั ๓ ดอก ไปบูชาพระพทุ ธเจ้า

พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๗๓ ท่านเกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะถึง ๔ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

๙. เอกจาริยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระเอกจารยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเกดิ เปน็ เทวดาไดน้ �ำดอกมณฑารพไปบชู าพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ใกล้จะปรินิพพาน เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย
ในกัปท่ี ๖๐,๐๐๐ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมากถึง ๑๖ ชาติ ในชาติ
สดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. ตวิ ัณฏปิ ปุ ผิยเถรา ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระตวิ ณั ฏิปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้น�ำดอกบัวไปบูชาสาวกของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ธัมมทัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่ไปสู่วินิบาตทุคติเลย ในกัปที่ ๑๑๓ ท่านได้เกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะถึง ๘ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคณุ สมบตั ิของพระเถระ 594
๑๙. กุฏชปปุ ผยิ วรรค

จำ�นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ช่ือที่ปรากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. กฏุ ชปุปผิยเถระ ปกติสาวก ๙๒ กปั ผสุ สะ -
๒. พันธุชีวกเถระ - -
๓. โกฏุมพริยเถระ ” ๙๔ กัป โสภิตปัจเจกพทุ ธเจา้ - -
๔. ปญั จหัตถยิ เถระ - -
๕. อิสิมคุ คาทายกเถระ ” ๓๑ กปั สขิ ี - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๖. โพธอิ ุปัฏฐายกเถระ - -
๗. เอกจินตกิ เถระ ” ๙๒ กปั ติสสะ - -
๘. ติกณั ณิปุปผิยเถระ - -
๙. เอกจาริยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทมุ ุตตระ - -
๑๐. ติวัณฏิปุปผยิ เถระ - -
” ๑๑๘ กัป - -

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทมุ ุตตระ

” ๙๑ กปั วปิ ัสสี

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ตุ ตระ

” ๑๑๘ กปั ธัมมทสั สี

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 595

๒๐. ตมาลปุปผยิ วรรค

๑. ตมาลปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระตมาลปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๓๑ ทา่ นได้น�ำดอกคูณไปบชู าพระพทุ ธเจ้าพระนามวา่ สิขี เพราะผล
แห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๐ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในชาติ
สดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๒. ติณสันถารทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระติณสันถารทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเป็นฤๅษีได้ถวายหญ้าแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบชู านั้น ท่านไมร่ จู้ กั ทุคติเลย ในกปั ที่ ๖๕ ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจ้าจกั รพรรดิ
ผู้สมบูรณด์ ้วยรตั นะถึง ๔ ชาติ ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. ขัณฑผุลลิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระขัณฑผุลลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ปรับทางให้ราบเรียบถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ผสุ สะ เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๗๗ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผู้สมบรู ณด์ ้วยรตั นถึง ๑๖ชาติ ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๔. อโสกปชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอโสกปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านเป็นคนรักษาพระราชอุทยานได้น�ำดอกไม้อโศกไปบูชา
พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมะ เพราะผลแห่งการบูชานัน้ ท่านไมร่ ูจ้ กั ทุคติเลย ในกัปที่
๗๐ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ สู้ มบรู ณด์ ว้ ยรตั นะถงึ ๑๖ ชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๕. องั โกลกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระอังโกลกเถระ
ในอดตี ชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านน�ำดอกปรูไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสทิ ธตั ถะ เพราะ
ผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๓๖ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มี
อานุภาพมาก ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๖. กสิ ลยปชู กเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกิสลยปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านเป็นเจ้าของสวนดอกไม้ได้โยนใบอ่อนของต้นอโศกไปบูชา
พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี
๒๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

596 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

๗. ตินทุกทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระตนิ ทุกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้เกิดเป็นลิงท่ีแข็งแรงอยู่ในป่าได้น�ำผลมะพลับไปถวาย
พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๕๗
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๘. คริ ิเนลมุฏฐปิ ูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระคริ เิ นลมฏุ ฐิปูชกเถระ
ในอดีตชาตกิ ัปที่ ๓๐,๐๐๐ ทา่ นได้น�ำดอกอัญชนั ไปบูชาถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สเุ มธะ เพราะผลแห่งการบชู านนั้ ท่านไมร่ จู้ ักทุคติเลย ในกปั ที่ ๑๒๓ ทา่ นได้เกดิ เป็นพระเจ้า
จกั รพรรดผิ ้มู พี ลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๙. ติกณั ฑปิ ปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระกัณฑิปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านมีความเล่ือมใส ได้ประคองดอกคล้า ๓ ดอก ไปบูชา
พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสุมังคละ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในกัปที่ ๘๖ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ยถู กิ ปปุ ผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระยถู กิ ปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้น�ำดอกคัดเค้าไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย ในกัปที่ ๕๐ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจ้าจกั รพรรดิผูส้ มบูรณ์ด้วยรัตนะ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๒๐. ตมาลปุปผยิ วรรค

จำ�นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ชอ่ื ที่ปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภรี อ์ ื่น ๆ
๑. ตมาลปปุ ผยิ เถระ -
๒. ติณสัณถารทายกเถระ ปกตสิ าวก ๓๑ กปั สขิ ี - -
๓. ขณั ฑผลุ ลิยเถระ - -
๔. อโสปูชกเถระ ” ๙๔ กัป สิทธัตถะ - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. องั โกลกเถระ - -
๖. กิสลยปูชกเถระ ” ๙๒ กัป ผสุ สะ - -
๗. ตนิ ทกุ ทายกเถระ - -
๘. คริ ิเนลมุฏฐปิ ชู กเถระ ” ๙๔ กัป ปทมุ ปจั เจกพุทธะ - -
๙. ตกิ ณั ฑปิ ุปผยิ เถระ - -
๑๐. ยถู กิ ปุปผยิ เถระ ” ” สทิ ธตั ถะ - -
-
”” ”

”” ”

” ๓๐,๐๐๐ กัป สุเมธะ

” ๙๔ กัป สมุ ังคลปจั เจกพุทธะ

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมตุ ตระ

597

598 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๒๑. กณกิ ารปปุ ผิยวรรค

๑. กณกิ ารปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระกณิการปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านน�ำดอกกรรณิการ์ไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งการบชู านั้น ท่านไมร่ ูจ้ กั ทุคติเลย ในกัปที่ ๓๕ ทา่ นได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผูม้ ีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๒. มเิ นลปปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระเนลปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านใช้ดอกเทียนขาวบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๒๙ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มีพลานุภาพมาก ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๓. กิงกณิกปปุ ผยิ เถราปทาน ประในอดตี ชาติของพระกงิ กณกิ ปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกปัท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกกระด่ิงทองไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๙ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จกั รพรรดิผมู้ ีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๔. ตรณิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระตรณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านเคยส่งพระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี ข้ามฝั่ง
แม่น�้ำคงคา เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๑๓ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจ้าจักรพรรดถิ งึ ๕ ชาติ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๕. นิคคณุ ฑิปุปผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระนิคคณุ ฑิปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้น�ำดอกย่านทรายไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๓๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จกั รพรรดผิ มู้ พี ลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. อทุ กทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระอุทกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายน้�ำด่ืมแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะ
ผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๖๑ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผ้มู ีพลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๗. สลฬมาลิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระสลฬมาลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเคยน�ำพวงดอกม้ไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ย
คุณวิเศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 599

๘. โกรณั ฑปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระโกรัณฑปปุ ผิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดน้ �ำดอกหงอนไกไ่ ปบชู ารอยพระบาทของพระพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าวิปสั สี เพราะผลแห่งการบชู านน้ั ท่านไมร่ ูจ้ ักทุคตเิ ลย ในกปั ท่ี ๕๗ ท่านได้เกดิ เปน็
พระเจ้าจกั รพรรดผิ ู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. อาธารทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอาธารทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายเชิงบาตรแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานนน้ั ในกปั ที่ ๒๗ ทา่ นไดเ้ กิดเป็นพระเจา้ จักรพรรดผิ ู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาติ
สุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ปาปนวิ ารยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระปาปนิวาริยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ถวายร่มคันหน่ึงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗๒ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ถึง ๘ ชาติ ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคุณสมบตั ิของพระเถระ 600
๒๑. กณกิ ารปปุ ผิยวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ �ำ เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชื่อทป่ี รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคัมภรี อ์ น่ื ๆ
๑. กณกิ ารปปุ ผยิ เถระ ตสิ สะ -
๒. มเิ นลปุปผิยเถระ ปกตสิ าวก ๙๒ กปั สขิ ี - อุชชยเถระ
๓. กิงกณิกปุปผิยเถระ วปิ ัสสี - รามเณยยเถระ
๔. ตรณยิ เถระ ” ๓๑ กัป อตั ถทสั สี - สริ วิ ฑั ฒเถระ
๕. นคิ คุณฑปิ ปุ ผิยเถระ วิปสั สี - สีตวนิยเถระ
๖. อทุ กทายกเถระ ” ๙๑ กปั สทิ ธัตถะ - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. สลฬมาลิยเถระ ” - -
๘. โกรณั ฑปุปผิยเถระ ” ๑๑๘ กัป วปิ ัสสี - สานุเถระ
๙. อาธารทายกเถระ สิขี - สมทิ ธเถระ
๑๐. ปาปนิวารยิ เถระ ” ๙๑ กัป ติสสะ - รมณียวิหาริเถระ

” ๙๔ กัป -
-
””

” ๙๑ กปั

” ๓๑ กัป

” ๙๒ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 601

๒๒. หตั ถิวรรค

๑. หตั ถิทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระหตั ถิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเคยถวายช้างประเสริฐควรเป็นพาหนะแด่พระพุทธเจ้า
พระนามวา่ สทิ ธัตถะ เพราะผลแหง่ ทานนั้น ท่านไมร่ ู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในกัปที่ ๗๘ ทา่ นได้เกดิ เปน็
พระเจ้าจกั รพรรดถิ งึ ๑๖ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๒. ปานธิทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปานธิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายรองเท้าคู่หนึ่งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ถึง ๘ ชาติ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๓. สจั จสัญญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระสจั จสญั ญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๓๑ ทา่ นไดเ้ ปน็ คนยากจน แตไ่ ดไ้ ปฟงั ธรรมของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
เวสสภู เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ท่านเกิดในเทพบุรี ๓๐ กัป ในกปั ที่ ๒๖
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๔. เอกสัญญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระเอกสญั ญกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ไหว้ผ้าบังสุกุลของพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู
ซงึ่ พาดอยูบ่ นยอดไม้ เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในกัปที่ ๒๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เป็น
พระเจ้าจกั รพรรดิผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. รงั สสิ ัญญกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระรังสสิ ัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๓๐,๐๐๐ ทา่ นท�ำจติ ใหเ้ ลอื่ มใสในพระรศั มขี องพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สุชาตะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๕๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จักรพรรดผิ ู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๖. สนั ธติ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระสันธติ เถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๓๑ ทา่ นเคยหวนระลกึ ถงึ พระพทุ ธเจา้ พระนามว่าสิขี ทเ่ี คยประทับที่
โคนตน้ อสั สตั ถพฤกษ์ เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นไมร่ ู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๓ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจ้าจกั รพรรดิผูม้ พี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๗. ตาลวัณฏทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระตาลวัณฏทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ถวายใบตาลแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ เพราะ
ผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๖๓ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มี

602 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสุตตนั ตปฎิ ก

พลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. อกั กันตสัญญกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอกั กนั ตสัญญกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ลาดผ้าปิดแผลให้พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ

ทรงเหยียบ และได้กราบไหว้ด้วยใจที่เล่ือมใส เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในกปั ท่ี ๓๗ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดนิ ามวา่ สนุ นั ทะ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

๙. สัปปทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระสปั ปทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านถวายเนยใสกับน�้ำมันแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
นามวา่ ทุติเทพ ผู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุ พระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๑๐. ปาปนวิ ารยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระปาปนวิ ารยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านสร้างที่จงกรมถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสี
เพราะผลแห่งทานนน้ั ในกัปที่ ๑๑ ท่านได้เกิดเปน็ พระเจา้ จักรพรรดินามว่าอัคคเตชะ ในชาติ
สุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคุณสมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๒๒. หัตถิยวรรค

จ�ำ นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ ำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ชือ่ ทีป่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคัมภีรอ์ นื่ ๆ
๑. หตั ถทิ ายกเถระ -
๒. ปานธิทายกเถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กัป สทิ ธัตถะ - -
๓. สจั จสัญญกเถระ - -
๔. เอกสญั ญกเถระ ”” ” - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. รงั สิสัญญกเถระ - -
๖. สนั ธติ เถระ ” ๓๑ กัป เวสสภู - -
๗. ตาลวณั ฏทายกเถระ - สันธติ เถระ
๘. อักกันตสญั ญกเถระ ”” ” - -
๙. สปั ปทิ ายกเถระ - -
๑๐. ปาปนิวารยิ เถระ ” ๓๐,๐๐๐ กัป สุชาตะ - -
-
” ๓๑ กปั สิขี

” ๙๒ กัป ติสสะ

” ๙๔ กัป ติสสปจั เจกพุทธเจา้

” ” สิทธตั ถะ

” ๑๑๘ กปั ปิยทสั สี

603

604 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสุตตันตปิฎก

๒๓. อาลมั พนทายกวรรค

๑. อาลัมพนทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระอาลัมพนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านถวายราวสะพานแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดถิ งึ ๓ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ
๒. อชินทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระอชนิ ทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายแผ่นหนังแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแห่งทานนัน้ ทา่ นไดเ้ กิดเปน็ พระเจ้าจกั รพรรดิผู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๓. ทเวรตนยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระทเวรตนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นพรานเน้ือได้ถวายช้ินเน้ือแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแหง่ ทานนัน้ ทา่ นไมร่ ู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในกัปท่ี ๔ ท่านได้เกิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๔. อารักขทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอารักขทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้สร้างท่ีวางเครื่องบูชาถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๖ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผมู้ พี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. อพั ยาธกิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระอพยาธิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายโรงไฟแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี และ
ได้ถวายเครื่องรองน�้ำร้อนแด่พระภิกษุอาพาธ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในกัปที่ ๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๖. วกลุ ปุปผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระวกลุ ปปุ ผยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดน้ �ำดอกพกิ ลุ ไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะผล
แหง่ การบชู านัน้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคตเิ ลย ในกปั ที่ ๗๔ ท่านไดเ้ กดิ เปน็ พระราชาผ้มู พี ลานุภาพมาก
ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. โสวัณณวฏังสกยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระโสวณั ณวฏังสกยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายมาลัยทองค�ำบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มที่ ๓๒ 605

ผมู้ พี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. มิญชวฏงั สกิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระมิญชวฏังสกิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้น�ำพวงมาลัยประดับศีรษะไปบูชาต้นโพธ์ิสถานท่ีตรัสรู้

ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๖
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ

๙. สกุ ตาเวฬยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระสกุ ตาเวฬิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๓๑ ทา่ นเปน็ ชา่ งดอกไม้ ไดน้ �ำพวงมาลยั ไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สขิ ี เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๒๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผมู้ พี ลานภุ าพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. เอกวันทนิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระเอกวันทนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้อภิวาทพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู ด้วยจิตเลื่อมใส
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๔ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคุณสมบตั ิของพระเถระ 606
๒๓. อาลมั พนทายกวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทัคคะ ชอ่ื ทีป่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีร์อน่ื ๆ
๑. อาลมั พนทายกเถระ อัตถทสั สี -
๒. อชนิ ทายกเถระ ปกตสิ าวก ๑๑๘ กปั สขิ ี - -
๓. ทเวรตนิยเถระ วิปสั สี - -
๔. อารกั ขทายกเถระ ” ๓๑ กัป - -
๕. อัพยาธกิ เถระ สิทธัตถะ - -
๖. วกลุ ปุปผยิ เถระ ” ๙๑ กัป วิปัสสี - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. โสวณั ณวฏงั สกิยเถระ - -
๘. มญิ ชวฏงั สกิยเถระ ” ๙๔ กปั ” - -
๙. สุกตาเวฬยิ เถระ สขี ี - -
๑๐. เอกวนั ทนิยเถระ ” ๙๑ กัป ” - -
” องั คณกิ ภารทวาชเถระ
”” เวสสภู

” ๓๑ กัป

””

””

””

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 607

๒๔. อทุ กาสนทายกวรรค

๑. อุทกาสนทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระอุทกาสนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ลาดแผ่นกระดานส�ำหรับนั่งและต้ังน้�ำใช้คนเดินทาง
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๒. ภาชนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระภาชนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นผู้ดูแลรักษาของสงฆ์ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้
จักทุคติเลย ในกปั ท่ี ๕๓ ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจ้าจักรพรรดิผมู้ พี ลานุภาพมาก ในชาตสิ ุดท้ายนี้
ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๓. สาลปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสาลปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านเป็นคนขายขนมได้ถวายอาหารบิณฑบาต และดอกสาละ
แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๑๔
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. กิลัญชทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระกลิ ญั ชทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านเป็นช่างจักสานได้ให้เส่ือล�ำแพนแก่มหาชนผู้ท�ำการบูชา
พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๗๗
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๕. เวทิทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระเวทิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้สร้างแท่นบูชาไว้ท่ีต้นโพธิ์สถานท่ีตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวปิ สั สี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ทา่ นไม่รู้จักทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๑๑ ท่านไดเ้ กดิ เป็น
พระเจา้ จักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๖. วัณณการกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระวัณณการกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๓๑ ทา่ นเป็นช่างทาสี ไดร้ ะบายสผี ้าทเี่ จดียข์ องพระพทุ ธเจ้าพระนาม
ว่าสิขี ให้มีสีต่าง ๆ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๓ ท่านได้เกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ

608 พระไตรปฎิ กปริทรรศน ์ พระสตุ ตันตปิฎก

๗. ปิยาลปปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระปิยาลปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นพรานเนื้อได้ถวายอาหารบิณฑบาตและดอกมะหาด
แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปสั สี เพราะผลแหง่ ทานน้ัน ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๘. อัมพยาคทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระอมั พยาคทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายผลมะมว่ งแดพ่ ระพุทธเจา้ พระนามวา่ วิปัสสี เพราะ
ผลแหง่ ทานนน้ั ท่านไม่รูจ้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๙. ชคตกิ ารกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระชคติการกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้สร้างลานรอบ ๆ พระสถูปของพุทธเจ้าพระนามว่า
อัตถทัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. วาสทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระวาสทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายมีดเล่มหนึ่งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า สิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคณุ สมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๒๔. อุทกาสนทายกววค

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ �ำ เพญ็ บุญเขต เอตทัคคะ ช่อื ท่ปี รากฏ
บุญกรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. อุทกาสนทายกเถระ คนเดินทาง -
๒. ภาชนทายกเถระ ปกตสิ าวก ๓๑ กัป ภกิ ษุสงฆ์ - -
๓. สาลปปุ ผยิ เถระ - -
๔. กลิ ัญชทายกเถระ ” ๙๑ กปั สขิ ี - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. เวททิ ายกเถระ สิทธตั ถะ - -
๖. วัณณการกเถระ ” ๓๑ กปั วิปสั สี - -
๗. ปิยาลปุปผยิ เถระ - -
๘. อมั พยาคทายกเถระ ” ๙๔ กัป สิขี - -
๙. ชคติการกเถระ วปิ สั สี - -
๑๐. วาสิทายกเถระ ” ๙๑ กัป - -
” -
” ๓๑ กปั อตั ถทัสสี
สิทธัตถะ
” ๙๑ กปั

””

” ๑๑๘ กปั

” ๙๔ กัป

609

610 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๒๕. ตวุ รทายิวรรค

๑. ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระตวุ รฏั ฐิทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปท่ี ๙๑ ท่านไดถ้ วายถว่ั แดงแดพ่ ระสงฆ์ เพราะผลแห่งทานนนั้ ทา่ นไม่รู้
จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๒. นาคเกสรยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระนาคเกสรยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๒ ทา่ นเป็นพรานป่า ได้ใช้ดอกบนุ นาคน้อมบชู าระลกึ พระพุทธเจ้า
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗๗ ท่านได้เกิด
เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ มู้ พี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. นฬนิ เกสริยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระนฬินเกสรยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๒ ทา่ นเกดิ เปน็ นกกานำ้� มจี ติ เลอื่ มใสคาบดอกบวั มาบชู าพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๗๓ ท่านได้เกิด
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๔. วริ วิปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระวริ วิปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้น�ำดอกท้าวยายม่อมไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๕. กุฏิธูปกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระกฏุ ธิ ปู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเป็นคนอบกุฎีของพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ให้มี
กล่ินหอม เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๖. ปตั ตทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระปตั ตทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายบาตรแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะ
ผลแห่งทานนนั้ ท่านไมร่ ูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๗. ธาตุปูชกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระธาตปุ ชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้เก็บพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ ไว้บูชา ๕ ปี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ได้
บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 611

๘. สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสัตตสัตตลิปุปผ-
ปชู กเถระ

ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกมะลิบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู เพราะ
ผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ

๙. พมิ พชิ าลิปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระพมิ พชิ าลิปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดน้ �ำดอกมะกล่ำ� หลวงไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนาม
ว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ในกัปที่ ๖๘ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๑๐. อุททาลทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอุททาลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายดอกราชพฤกษ์แด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
กุกกุธะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ