พระสุตตันตปิฎก เล่ม 31-33 ebook

662 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสุตตันตปฎิ ก

ขอ้ สังเกต

ในอปทานภาค ๑ นี้มีข้อสังเกตบางประการขอเสนอเพ่ือพิจารณาประดับสติปัญญา
ดังน้ี

๑. พุทธาปทาน คอื พระประวัติการบ�ำเพญ็ บารมีของพระพทุ ธเจา้ ของเรามี ๒ เร่อื ง
อยใู่ นพุทธาปทาน ๑ เรอ่ื ง และอยู่ในเถราปทาน ๑ เร่อื ง ในพุทธาปทาน (ท่ี ๑) ทรงเลา่ เร่ืองการ
บ�ำเพญ็ บารมขี องพระองคใ์ นศาสนาของพระพทุ ธเจา้ ทงั้ หลาย ตลอดจนในสมยั ทว่ี า่ งศาสนา ทรง
บ�ำเพญ็ บารมี เชน่ ถวายทานแดพ่ ระปัจเจกพทุ ธเจ้า แต่ทรงเนน้ การบ�ำเพ็ญบารมใี นพระชาติท่ี
เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดพิ ระนามวา่ ตโิ ลกวชิ ยั และทรงเนน้ การบ�ำเพญ็ บารมที างจติ และเนอื่ งจาก
ทรงต้ังปณธิ านเพอ่ื เป็นพระสัมมาสมั พทุ ธเจ้า จงึ มิได้ทรงบรรลุมรรคผลนิพพานในระหวา่ งนัน้

ในพุทธาปทาน (ท่ี ๒) มีช่ือว่า ปุพพกัมมปิโลติ ทรงเล่าบุพกรรมของพระองค์
ในพระชาติตา่ ง ๆ ๑๔ ชาติ ทรงเรมิ่ พระชาติแรกทท่ี รงปรารถนาเปน็ พระพทุ ธเจ้า และไดถ้ วาย
ท่อนผ้าเก่าผืนหน่ึงแก่พระผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ผลแห่งทานน้ีได้เกิดแก่พระองค์ การที่ทรงเล่า
บพุ กรรมทั้งฝา่ ยกศุ ลและฝา่ ยอกุศลนก้ี เ็ พอ่ื เปน็ ตัวอย่างว่า พระองค์เมอื่ ยังเป็นปุถชุ น ก็ไดท้ �ำดี
และท�ำชั่วมาแล้ว ทั้งนี้เพื่อให้เป็นบทเรียนแก่พวกเรา ดังที่ตรัสไว้ตอนหน่ึงในพุทธาปทาน
(ท่ี ๑) มใี จความวา่

เมื่อเห็นความเกียจครา้ นเปน็ ภยั
เหน็ ความเพียรเป็นความปลอดภยั
กจ็ งปรารภความเพยี รเถดิ
นเ้ี ป็นค�ำสอนของพระพทุ ธเจ้าทงั้ หลาย
เมอื่ เหน็ การววิ าทกนั เปน็ ภยั
เห็นการไม่ววิ าทกันเปน็ ความปลอดภยั
ก็จงสมคั รสมานไมตรจี ิตตอ่ กนั เถดิ
นเ้ี ป็นค�ำสอนของพระพทุ ธเจ้าทง้ั หลาย
เมื่อเห็นความประมาทเปน็ ภัย
เห็นความไมป่ ระมาทเป็นความปลอดภยั
ก็จงด�ำเนนิ ตามมรรคมอี งค์ ๘ เถิด
นีเ้ ป็นค�ำสอนของพระพทุ ธเจ้าทั้งหลาย
๒. ปจั เจกพทุ ธาปทาน คอื พระประวัติของพระปัจเจกพทุ ธเจ้าจ�ำนวน ๔๑ พระองค์
เฉพาะผู้ทรงกล่าวภาษติ เก่ยี วกบั พระปฏิปทาของพระองค์ว่าเหมอื นนอแรด คอื ชอบอยูผ่ เู้ ดียว

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 663

เท่ียวไปผู้เดียว พระผู้มีพระภาคทรงน�ำมาเล่าเพื่อช้ีให้เห็นปฏิปทาในการบ�ำเพ็ญบารมีเพ่ือ
เป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าตามท่ีท่านพระอานนท์ทูลถาม และทรงยกย่องว่าพระปัจเจกพุทธเจ้า
เป็นบคุ คลผู้ประเสริฐอนั ดับสองรองจากพระสัมมาสมั พุทธเจา้

พระภาษติ ของพระปจั เจกพุทธเจ้า ๔๑ พระองค์ ตง้ั แตข่ ้อ ๙๑ เปน็ ต้นไป ปรากฏอยู่
ในขคั ควิสาณสตู ร ในอรุ ควรรค แห่งสตุ ตนิบาต พระไตรปฎิ กเลม่ ที่ ๒๕ ทา่ นพระสารบี ุตรน�ำไป
อธบิ ายขยายความโดยพิสดารในจฬู นทิ เทส พระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๐ ซึง่ อยใู่ นขุททกนกิ ายนีด้ ้วย
ควรอ่านประกอบดว้ ยเพื่อช่วยให้เข้าใจปัจเจกพทุ ธาปทานดขี นึ้

อนึง่ ในคัมภรี ์วิสุทธชนวิลาสินี อรรถกถาของอปทานภาค ๑ มีค�ำอธบิ ายพระปฏปิ ทา
และพระประวัติของพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้เป็นเจ้าของพระภาษิตแต่ละข้อ (ตั้งแต่ข้อ ๙๐-๙๑
เปน็ ตน้ ไป) ไวด้ ว้ ย แตม่ ไิ ดบ้ อกไวว้ า่ พระปจั เจกพทุ ธเจา้ องคน์ นั้ ๆ มพี ระนามวา่ อยา่ งไร นอกจาก
บอกรวม ๆ ไวท้ ีข่ ้อ ๘๘-๘๙ (หน้า ๑๕๓)

๓. เถราปทาน (ตอนต้น) คอื ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระเถระผเู้ ปน็ พระอรหันตสาวก
(จ�ำนวน ๔๐๙ รูป ในจ�ำนวน ๔๑๐ เร่ือง เพราะอีกเรื่องหนึ่งเป็นบุพกรรมของพระพุทธเจ้า
ได้แก่ พทุ ธาปทานชอ่ื ปพุ พกัมมปิโลต)ิ ประวัติของพระเถระเหล่าน้ี ส่วนมากแสดงการบ�ำเพญ็
ทานบารมี ในรปู แบบต่าง ๆ การบ�ำเพ็ญบารมอี ันดับรองลงไดแ้ ก่ ศลี บารมีและเนกขัมมบารมี
บารมีเหล่านี้ ส่งผลให้ได้มนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ ในอดีตชาติหลายร้อยหลายพันชาติ
มาในชาติสุดท้าย จึงได้นิพพานสมบัติ พร้อมท้ังคุณวิเศษ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘
อภิญญา ๖

พระพทุ ธเจา้ ในอดตี ทเี่ ปน็ บญุ เขตของพระเถระเหลา่ นี้ มพี ระนามปรากฏ ในเถราปทาน
นั้น ๆ จ�ำนวน ๑๘ พระองค์ จัดเรียงตามล�ำดับท่ีปรากฏมากที่สุด ไปหาอันดับที่ปรากฏ
น้อยที่สุด ดังนี้

๑. พระปทมุ ุตตรพุทธเจา้ ๒. พระสทิ ธตั ถพุทธเจา้
๓. พระวปิ ัสสีพุทธเจ้า ๔. พระสขิ ีพทุ ธเจ้า
๕. พระอตั ถทัสสพี ุทธเจา้ ๖. พระตสิ สพทุ ธเจา้
๗. พระเวสสภูพุทธเจ้า ๘. พระสเุ มธพทุ ธเจา้
๙. พระผสุ สพทุ ธเจ้า ๑๐. พระอโนมทัสสีพทุ ธเจา้
๑๑. พระปิยทัสสีพุทธเจา้ ๑๒. พระธมั มทัสสีพุทธเจา้
๑๓. พระโกณฑญั ญพุทธเจา้ ๑๔. พระกกุสันธพุทธเจ้า
๑๕. พระสมุ งั คลพทุ ธเจา้ ๑๖. พระเรวตพุทธเจา้
๑๗. พระปทุมพทุ ธเจา้ ๑๘. พระสุมนพุทธเจา้

664 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสุตตนั ตปิฎก

พระปัจเจกพุทธเจ้าทีเ่ ปน็ บุญเขตของพระเถระเหล่านีม้ ี ๑๔ พระองค์ คือ
๑. พระโสภิตปจั เจกพทุ ธเจา้ ๒. พระอานันทปจั เจกพทุ ธเจ้า
๓. พระโรมสปัจเจกพุทธเจา้ ๔. พระอนรุ ทุ ธปัจเจกพทุ ธเจา้
๕. พระกกุ กธุ ปัจเจกพุทธเจา้ ๖. พระนารทปจั เจกพุทธเจา้
๗. พระอชั ชนุ ปัจเจกพทุ ธเจา้ ๘. พระอปุ ติสสปัจเจกพทุ ธเจ้า
๙. พระโรมสปัจเจกพทุ ธเจา้ ๑๐. พระสทุ สั สนปจั เจกพุทธเจ้า
๑๑. พระสตรังสปี ัจเจกพทุ ธเจา้ ๑๒. สัมภวปจั เจกพทุ ธเจ้า
๑๓. สรุ ภปี ัจเจกพุทธเจา้ ๑๔. อปุ สนั ตปัจเจกพทุ ธเจา้
๓. การจัดแบง่ วรรคตอนของอปทานภาค ๑ ออกจะสับสนเล็กนอ้ ย คือ อรรถกถา กบั
บาลจี ดั วรรคตอนไว้ไมต่ รงกนั ในวรรคที่ ๑ คอื พทุ ธวรรค ทา่ นรวมพทุ ธาปทาน ปจั เจกพุทธา-
ปทาน และเถราปทาน ๑๐ เรอ่ื งแรกเขา้ เปน็ วรรคเดยี วกนั ดไู มอ่ อกวา่ เจตนาจะใหพ้ ทุ ธาปทาน
เปน็ ใหญ่ หรอื ให้เถราปทานเป็นใหญ่ ยง่ิ ไปกวา่ นน้ั การแยกพทุ ธาปทาน ช่อื ปพุ พกมั มปิโลติไป
ไวใ้ นเถราปทาน วรรคที่ ๓๙ เรอื่ งท่ี ๑๐ ท�ำใหเ้ ห็นวา่ นา่ จะยกใหเ้ ถราปทานเปน็ ใหญ่ ส่วนใน
อรรถกถาเหน็ ไดช้ ดั วา่ ทา่ นจดั ใหเ้ ถราปทานเปน็ ใหญ่ เพราะตงั้ เถราปทานเปน็ หวั ขอ้ ใหญ่ จดั ให้
พทุ ธาปทาน และปัจเจกพทุ ธาปทานอยภู่ ายใตห้ วั ข้อใหญ่น้ี จึงขอฝากใหท้ า่ นผูส้ นใจชว่ ยศกึ ษา
ตอ่ ไปว่า เจตนาของพระธรรมสงั คาหกาจารย์ เป็นอย่างไรแน่
๔. พุทธาปทาน ปัจเจกพุทธปทาน และเถราปทาน ดังแสดงไวใ้ นอปทาน
ภาค ๑ คอื พระไตรปฎิ กเลม่ นี้ มคี วามงามในรปู แบบแห่งวรรณศิลปช์ ัน้ สูง มคี วามงาม
ในรูปแบบแห่งมรรคาที่ก่อให้เกิดผลดีมาแล้ว และมีความงามในรูปแบบแห่งเจตนารมณ์
อันบริสุทธ์ิของผู้เป็นเจ้าของอปทานและเปิดเผยอปทานเหล่านี้ คือเจตนาท่ีมุ่งแสดงวิมุตติ
รสแห่งพระพุทธพจน์ จึงเป็นหน้าท่ีของผู้อ่านอปทานเหล่าน้ีว่าจะยินดีน้อมรับความงาม
ดงั กลา่ วไดม้ ากแคไ่ หน

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 665

พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๓

พระสตุ ตนั ตปฎิ ก เล่มที่ ๒๕
(ขทุ ทกนกิ าย อปทาน ภาค ๒ พทุ ธวงศ์และจรยิ า)

พระไตรปิฎกเล่มท่ี ๓๓ คือ พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒
พุทธวงศ์และจริยาปิฎก ซึ่งเป็นพระสุตตันตปิฎกเล่มสุดท้าย และเป็นคัมภีร์ขุททกนิกาย ๓
คัมภรี ์สุดทา้ ย คอื คมั ภีร์ท่ี ๑๓ (อปทาน) คมั ภรี ท์ ี่ ๑๔ (พุทธวงศ์) และคมั ภีร์ท่ี ๑๕ (จริยาปิฎก)
คมั ภีรข์ ทุ ทกนิกายทัง้ ๓ คัมภรี ์นี้ มรี ูปแบบอยา่ ง เดียวกนั คอื เปน็ บรรยายโวหารแบบเลา่ เรือ่ ง
และจัดอยู่ในรูปแบบทางวรรณกรรม อย่างเดียวกัน คือเป็นวรรณกรรมประเภทร้อยกรอง
ลว้ น ซง่ึ เปน็ องคท์ ี่ ๔ คือ คาถา ในจ�ำนวน ๙ องค์ แห่งนวงั คสัตถศุ าสน์

๑. คัมภีรอ์ ปทาน ภาค ๒ ประกอบด้วย เถราปทาน ตอนปลาย และ เถริยาปทาน
เถราปทาน ตอนปลาย ว่าด้วยประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระเถระ อรหันตสาวก จ�ำนวน ๑๕๑ รปู
๑๕๑ เร่ือง แบ่งเป็นวรรคได้ ๑๕ วรรค วรรคละ ๑๐ เร่ือง แต่วรรคสุดท้ายมี ๑๑ เรื่อง
โดยนับล�ำดับวรรคต่อจากเถราปทาน ตอนต้น ในอปทาน ภาค ๑ ส่วนเถริยาปทาน ว่าด้วย
ประวัติในอดีตชาติของพระเถรี อรหันตสาวิกา จ�ำนวน ๔๐ รูป ๔๐ เรื่อง แบ่งเป็นวรรคได้
๔ วรรค วรรคละ ๑๐ เร่อื ง

อนึ่ง เนื่องจากช่ือพระเถระและพระเถรีที่ปรากฏในคัมภีร์อปทานน้ี ส่วนมากไม่ใช่
ช่ือที่บิดามารดาตั้งให้มาแต่เกิด(ชาตินาม) แต่เป็นช่ือที่ต้ังตามพฤติกรรมของท่าน (กิริยานาม)
บางท่านจึงมีช่ือเป็นอย่างอ่ืนในคัมภีร์อ่ืน เช่น พระปิยาลผลทายกเถระ ในคัมภีร์นี้ แต่เป็น
พระปิณโฑลภารทวาชเถระในคัมภีร์อ่ืน คณะบรรณกรจึงท�ำตารางแสดงรายช่ือพระเถระ
เหลา่ นี้เปรียบเทียบใหส้ งั เกตไว้ดว้ ย

๒. คัมภรี พ์ ุทธวงศ์ แปลวา่ วงศ์ของพระพุทธเจา้ ว่าดว้ ยพระประวตั ขิ องพระพุทธเจา้
ในอดีต ๒๔ พระองค์ นับจากพระพุทธเจ้าพระนามว่าทีปังกร จนถึงพระพุทธเจ้าพระนามว่า
กัสสปะ และพระประวัติของพระพุทธเจ้าของเราคือพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคดม รวมเป็น
๒๕ พระองค์

666 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน์ พระสตุ ตันตปิฎก

เนื้อหาของคัมภีร์พุทธวงศ์มี ๑,๔๕๙ คาถา แบ่งเป็น ๓ ตอนใหญ่ ๒๙ ตอนย่อย
แตอ่ าจแบง่ ตามสาระส�ำคัญเปน็ ๕ ตอนใหญ่ คือ

๑. รตนจังกมนกัณฑ์ วา่ ด้วยรัตนจงกรม
๒. สเุ มธกถา ว่าดว้ ยความปรารถนาของสเุ มธดาบส
๓. พทุ ธวงศ์ ว่าดว้ ยวงศ์ของพระพทุ ธเจา้ ๒๕ พระองค์ มี
ทีปงั กรพุทธวงศเ์ ปน็ ตน้
๔. พุทธปกณิ ณกกณั ฑ์ ว่าด้วยเร่อื งเบด็ เตลด็ เก่ยี วกบั พระพุทธเจา้
๕. ธาตุภาชนยี กถา วา่ ด้วยการแบ่งพระบรมสารรี กิ ธาตุ
คัมภีร์พุทธวงศ์นี้ พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแก่พระประยูรญาติ ณ นิโครธาราม เขต
กรงุ กบลิ พสั ด์ุ เมอ่ื เสดจ็ โปรดพระพทุ ธบดิ าเปน็ ครง้ั แรก ทง้ั นตี้ ามค�ำทลู ขอของทา่ นพระสารบี ตุ ร
และทรงประสงค์จะท�ำลายทิฏฐิมานะของพระประยูรญาติท่ีเห็นว่า พระองค์เป็นเพียงศากยะ
ช้ันลูกหลาน จึงไม่แสดงความเคารพ จุดเน้นของพุทธวงศ์ คือทรงเล่าพระประวัติการส่ังสม
บารมีของพระองค์ เริ่มตั้งแต่เสวยพระชาติเป็นสุเมธดาบสเร่ือยมา โดยทรงเล่าพระประวัติ
ของพระพุทธเจ้าในอดีต ๒๔ พระองค์ท่ีเป็นบุญเขตของพระองค์ไว้ด้วย ดังที่ทรงสรุปไว้ใน
ตอนทา้ ยของพทุ ธวงศ์น้ัน ๆ ความจรงิ ยังมีพระนามพระพทุ ธเจ้าอีก ๓ พระองค์ ทป่ี รากฏใน
พทุ ธปกณิ ณกกณั ฑ์ คือ (๑) พระตัณหังกรพทุ ธเจ้า (๒) พระเมธงั กรพุทธเจา้ (๓) พระสรณงั กร-
พุทธเจ้า ทั้ง ๓ พระองค์นี้เสด็จอุบัติข้ึนในกัปเดียวกับพระทีปังกรพุทธเจ้า แต่เพราะมิได้เป็น
บุญเขตของพระองค์ จงึ ไม่ทรงเลา่ พระประวัตไิ ว้
๓. คมั ภีร์จรยิ าปฎิ ก ว่าด้วยพุทธจรยิ าสน้ั ๆ ทเ่ี กี่ยวกับการบ�ำเพญ็ บารมใี นอดีตชาติ
ของพระผมู้ ีพระภาค รวม ๓๕ เรื่อง ใน ๓๕ ชาติ แบง่ เป็นวรรคได้ ๓ วรรค วรรคท่ี ๑ ประมวล
พทุ ธจรยิ าทีเ่ กยี่ วกบั การบ�ำเพญ็ ทานบารมี ๑๐ เรือ่ ง ใน ๑๐ ชาติ วรรคที่ ๒ ประมวลพทุ ธจรยิ า
ที่เกี่ยวกับการบ�ำเพ็ญศีลบารมี ๑๐ เรื่องใน ๑๐ ชาติ และวรรคที่ ๓ ประมวลพุทธจริยา
ที่เกี่ยวกับการบ�ำเพ็ญเนกขัมมบารมี ๖ เร่ือง สัจจบารมี ๖ เรื่อง อธิษฐานบารมี ๑ เรื่อง
เมตตาบารมี ๒ เร่ือง และอุเบกขาบารมี ๑ เร่ือง รวมเป็น ๑๕ เรื่อง ใน ๑๕ ชาติ
คัมภีร์จริยาปิฎกน้ี พระผู้มีพระภาคทรงแสดงตามค�ำทูลขอของท่านพระสารีบุตรเช่นเดียวกับ
พทุ ธวงศ์
ตอ่ ไปขอแนะน�ำสาระส�ำคญั ของอปทาน ภาค ๒ พทุ ธวงศ์และจริยาปิฎก เพ่ือช่วยให้
เหน็ ภาพรวมและสามารถเขา้ ใจเนือ้ หาของพระไตรปิฎกเล่มน้ีไดร้ วดเรว็ ย่งิ ขึ้น

เล่มท่ี ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๓ 667

แนะน�ำอปทาน ภาค ๒

เถราปทาน (ตอนปลาย)

๔๒. ภทั ทาลวิ รรค

๑. ภทั ทาลิเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระภัททาลิเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๐,๐๐๐ ท่านได้สร้างมณฑป ๔ เสา มุงด้วยดอกสาละถวาย
แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและ
สวรรค์สมบัตหิ ลายรอ้ ยชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษเหลา่ นี้ คือ
ปฏสิ ัมภิทา ๔ วโิ มกข์ ๘ อภญิ ญา ๖
หมายเหตุ ตอ่ ไป ค�ำว่า คณุ วเิ ศษเหลา่ นี้ จะใชส้ ัน้ ๆ วา่ “คุณวิเศษ”
๒. เอกฉัตตยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระเอกฉตั ตยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้ยืนถือเศวตฉัตรกางก้ันถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า
อัตถทัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายพันชาติ
ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๓. ตณิ สลู กฉาทนิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระตณิ สูลกฉาทนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ใช้ดอกมะลิซ้อนบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาติ
สุดท้ายนี้ ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๔. มธุมงั สทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระมธมุ ังสทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายเครื่องในสุกรต้มปรุงผสมเน้ือช้ันดีถวายพระสงฆ์
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาติ
สดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๕. นาคปัลลวกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระนาคปลั ลวกเถระ
ในอดตี ชาติกปั ท่ี ๙๑ ท่านไดใ้ ชก้ ง่ิ ไม้กากะทิงบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๖. เอกทีปยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระเอกทปี ยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ทา่ นไดจ้ ดุ ประทปี ทจ่ี ติ กาธานของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สทิ ธตั ถะ

668 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาติ
สุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ

๗. อุจฉงั คปุปผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระอุจฉงั คปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ใช้ดอกไม้บูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งการบูชาน้ัน ท่านเวียนเกิดเวียนตายอยู่ในมนุษยโลกและเทวโลกหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๘. ยาคุทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระยาคทุ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายข้าวยาคูแด่พระสงฆ์ผู้ถูกน้�ำท่วมไป
บณิ ฑบาตไมไ่ ด้ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไดเ้ สวยมนษุ ยสมบตั แิ ละสวรรคส์ มบตั หิ ลายรอ้ ยชาติ
ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. ปตั โถทนทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปัตโถทนทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ท่านได้ถวายข้าวสุกที่หุงจากข้าวสาลที ะนานหนง่ึ แด่พระปัจเจก-
พุทธเจ้าผู้ก�ำลังเสด็จเที่ยวบิณฑบาต เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและ
สวรรคส์ มบตั ิหลายร้อยชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. มญั จทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระมญั จทายกเถระ
ในอดีตชาติกปั ท่ี ๙๔ ท่านไดน้ �ำเตียงไปถวายพระสงฆ์ เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ท่านได้
เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อม
ดว้ ยคณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๔๒. ภทั ทาลวิ รรค

จำ�นวน ชอื่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ ำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ชื่อทป่ี รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภีร์อ่นื ๆ
๑. ภทั ทาลเิ ถระ ไม่มี สามัญญกานเิ ถระ
๒. เอกฉตั ตยิ เถระ ปกตสิ าวก ๓๐,๐๐๐ กปั สุเมธะ ”
๓. ตณิ สลู กฉาทนยิ เถระ ”
๔. มธุมงั สทายกเถระ ” ๑๑๘ กัป อัตถะทสั สี ” พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. นาคปัลลวกเถระ ”
๖. เอกทีปยิ เถระ ” ๙๒ กัป ตสิ สะ ”
๗. อุจฉังคปุปผิยเถระ ”
๘. ยาคทุ ายกเถระ ” ๙๑ กัป พระสงฆ์ ”
๙. ปัตโถทนทายกเถระ ”
๑๐. มัญจทายกเถระ ” ” วิปัสสี ”

” ๙๔ กปั สทิ ธัตถะ

” ๙๑ กปั วปิ สั สี

” ๓๐,๐๐๐ กัป พระสงฆ์

” ๙๔ กปั จักเจกพุทธะ

” ” พระสงฆ์

669

670 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๔๓. สกิงสัมมชั ชกวรรค

๑. สกิงสมั มัชชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระสกงิ สัมมัชชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้กวาดลานต้นโพธิ์ซึ่งเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า
พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นไปเกดิ ในชาตใิ ด ๆ กไ็ มเ่ คยปว่ ยเปน็ โรคผวิ หนงั เลย
และไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระเอกทุสสทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายผา้ สาฎกแดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลาย
แสนชาติ ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๓. เอกาสนทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระเอกาสนทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายอาสนะแดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่เคยตกนรกเลย ได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลาย
รอ้ ยชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. สตั ตกทัมพปปุ ผิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสัตตกทัมพปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายดอกกระทุ่มแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า ๗ พระองค์
องค์ละดอก เพราะผลแหง่ ทานนั้น ท่านไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ได้เสวยมนษุ ยสมบตั ิและสวรรค์สมบตั ิ
หลายรอ้ ยชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. โกรณั ฑปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระโกรณั ฑปปุ ผยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๒ ทา่ นไดถ้ วายดอกหงอนไกบ่ ชู ารอยพระยคุ ลบาทของพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เสวย มนุษยสมบัติและ
สวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๖. ฆฏมัณฑทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระฆฏมัณฑทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายน�้ำมันเนยแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
สุจินติตะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ
ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. เอกธัมมสั สวนยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระเอกธมั มสวนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาคร้ังเดียวจากพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ
หลายแสนชาติ ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 671

๘. สุจินตติ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสุจนิ ติตเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายขา้ วใหมแ่ ดพ่ ระสงฆม์ พี ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
ปทุมุตตระ เป็นประธาน เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ
หลายแสนชาติ ชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๙. โสณณกงิ กณยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระโสณณกิงกณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้ถวายดอกกระดิ่งทองแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
อัตถทัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ
ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. โสวัณณโกนตริกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระโสวัณณโกนตริกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้กะโหลกน�้ำเต้าตักน�้ำถวายแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ
หลายแสนชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายช่ือและคณุ สมบตั ขิ องพระเถระ 672
๔๓. สกิงสมั มชั ชกวรรค

จ�ำ นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชอ่ื ทปี่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีร์อืน่ ๆ
๑. สกงิ สัมมัชชกเถระ -
๒. เอกทุสสทายกเถระ ปกติสาวก ๙๑ กปั วปิ สั สี - -
๓. เอกาสนทายกเถระ - -
๔. สตั ตกทมั พปปุ ผิยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ุตตระ - -
๕. โกรณั ฑปุปผยิ เถระ - -
๖. ฆฏมัณฑทายกเถระ ”” ” - สคุ ันธเถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. เอกธมั มสั สวนยิ เถระ - -
๘. สจุ ินตติ เถระ ” ๙๔ กปั ปจั เจกพุทธ ๗ พระองค์ - -
๙. โสณณกงิ กณิยเถระ - -
๑๐. โสวณั ณโกนตริกเถระ ” ๙๒ กัป ติสสะ - -
-
” ๙๔ กัป สุจนิ ติตปัจเจกพุทธะ

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทุมุตตระ

”” ”

” ๑๑๘ กปั อตั ถทสั สี

” ๑๐๐,๐๐๐ กบั ปทุมตุ ตระ

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๓ 673

๔๔. เอกวิหารวิ รรค

๑. เอกวหิ าริยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระเอกวิหาริยเถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัปนี้ สมัยแห่งพระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ ท่านได้หนีความ
เกี่ยวข้องวุน่ วายไปปฏบิ ัติธรรมอยูใ่ นป่าผเู้ ดียว เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ในชาติสดุ ท้ายน้ี ท่านได้
บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๒. เอกสงั ขิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระเอกสงั ขยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ทา่ นได้เป่าสงั ข์บูชาต้นโพธซ์ิ ่งึ เปน็ สถานทตี่ รัสร้ขู องพระพุทธเจา้
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย จะไปเกิดในท่ีใด ๆ ก็มีดนตรี
ขับกลอ่ มตลอดเวลา ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๓. ปาฏหิ รี สญั ญกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระปาฏิหรี สญั ญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้เลื่อมใสในปาฏิหาริยข์ องพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมตุ ตระ ทา่ นไมร่ ูจ้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๔. ญาณัตถวกิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระญาณัตถวิกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดส้ ดดุ พี ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผล
แห่งกรรมน้นั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๕. อุจฉขุ ัณฑกิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระอุจฉขุ ัณฑิกเถระ
ในอดตี ชาติกัปที่ ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายทอ่ นออ้ ยแดพ่ ระพุทธเจ้าพระนามวา่ วิปัสสี เพราะ
ผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไม่รู้จกั ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๖. กลมั พทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกลมั พทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายผักบุ้งแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าโรมสะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๗. อัมพาฏกทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระอัมพาฏกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลมะกอกแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแห่งทานน้นั ท่านไม่รจู้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๘. หรตี กทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระหรีตกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผลสมอ มะขามป้อม มะม่วง หว้า สมอพิเภก
กระเบา รกฟ้า และมะตูม ปรุงยาถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่ง
ทานนัน้ ท่านไม่รูจ้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

674 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๙. อัมพปิณฑิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระอัมพปิณฑิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผลมะม่วงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ชมั พผู ลยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระชัมพผู ลยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายผลหวา้ แดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคุณสมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๔๔. เอกวหิ ารวิ รรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชอ่ื ท่ีปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. เอกวหิ าริยเถระ กสั ปะ -
๒. เอกสังขิยเถระ ปกตสิ าวก ภทั รกัป วปิ สั สี - -
๓. ปาฏิหรี สญั ญกเถระ ปทุมุตตระ - -
๔. ญาณัตถวิกเถระ ” ๙๑ กัป - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. อุจฉุขัณฑกิ เถระ ” - -
๖. กลมั พทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป วิปสั สี - -
๗. อมั พาฏกทายกเถระ โรมปจั เจกพุทธะ - -
๘. หรีตกทายกเถระ ”” สิขี - -
๙. อมั พปณิ ฑิยเถระ สิทธตั ถะ - -
๑๐. ชมั พูผลิยเถระ ” ๙๑ กัป - -
” -
” ๙๔ กปั ปทุมตุ ตระ

” ๓๑ กัป

” ๙๔ กัป

””

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

675

676 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสุตตันตปฎิ ก

๔๕. วเิ ภทกวิ รรค

๑. วเิ ภทกพชี ยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระวิเภทกพชี ยิ เถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัป ท่านได้ถวายเมล็ดพืชเครือเถาว์แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
กกุสันธะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. โกลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระโกลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลพุทราแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๓. เวลวุ ผลิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเวลวุ ผลยิ เถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัป ท่านได้ถวายผลมะตูมแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. ภลั ลาตกทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระภลั ลาตกทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้ถวายผลรกฟ้าแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. อมุ าปุปผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระอมุ าปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัป ท่านได้ใช้ดอกผักตบบูชาต้นโพธิ์ซ่ึงเป็นสถานท่ีตรัสรู้ของ
พระพุทธเจ้า เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๖. อมั พาฏกิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระอัมพาฏกยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกมะกอกบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. สหี าสนิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระสีหาสนิกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านไดถ้ วายพระแท่นสหี าสน์แด่พระพุทธเจา้ พระนามวา่
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. ปาทปฐี ิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปาทปีฐยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายต่ังส�ำหรับวางพระยุคลบาทแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าสุเมธะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

เล่มท่ี ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๓ 677

๙. เวทกิ ารกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระเวทิการกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายไพที (แท่นบูชา) แด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๑๐. โพธิฆรการกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระโพธิฆรการกเถระ
ในอดตี ชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ทา่ นได้สร้างเรอื นโพธิ์ถวายพระพุทธเจา้ พระนามวา่ สเุ มธะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้ไปเกิดในเรือนแก้วของสวรรค์ช้ันดุสิต ในกัปท่ี ๖๕ ได้เกิดเป็น
พระเจา้ จกั รพรรดิ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคณุ สมบตั ิของพระเถระ 678
๔๕. วเิ ภทกวิ รรค

จ�ำ นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ช่ือท่ีปรากฏ
บุญกรรมนี้ ในคัมภรี อ์ ื่น ๆ
๑. วิเภทกพชี ิยเถระ กกุสันธะ -
๒. โกลทายกเถระ ปกตสิ าวก ภทั รกัป สิขี - -
๓. เวลวุ ผิยเถระ - -
๔. ภลั ลาตกทายกเถระ ” ๓๑ กปั กกุสนั ธะ - -
๕. อมุ าปุปผิยเถระ อตั ถทัสสี - -
๖. อมั พาฏกยิ เถระ ” ภทั รกปั โพธิพฤกษ์ - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. สีหาสนกิ เถระ เวสสภู - -
๘. ปาทปีฐยิ เถระ ” ๑๑๘ กปั ปทมุ ุตตระ - -
๙. เวทกิ ารกเถระ สเุ มธะ - -
๑๐. โพธฆิ รการกเถระ ” ภทั รกปั ปทุมุตตระ - -
สเุ มธะ -
” ๓๑ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

” ๓๐,๐๐๐ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

” ๓๐,๐๐๐ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ที่ ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๓ 679

๔๖. ชคติทายกวรรค

๑. ชคตทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระชคติทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๑๘ ทา่ นไดส้ ง่ั ใหส้ รา้ งแทน่ บชู าทโ่ี คนตน้ โพธซ์ิ งึ่ เปน็ สถานทตี่ รสั รขู้ อง
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ธมั มทสั สี เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้
ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๒. โมรหัตถิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระโมรหัตถยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๓๑ ทา่ นไดถ้ วายพดั หางนกยงู แดพ่ ระพทุ ธเจา้ เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั
ทา่ นไม่ร้จู ักทุคติเลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วย คณุ วเิ ศษ
๓. สหี าสนพชี ยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสหี าสนพชี ิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๒ ทา่ นไดถ้ วายงานพดั พทุ ธอาสนข์ องพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ตสิ สะ
เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๔. ตณิ กุ กธาริยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระตณิ กุ กธารยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้จุดคบเพลิงบูชาต้นโพธิ์ซึ่งเป็นสถานท่ีตรัสรู้ของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติ
สุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. อกั กมนทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอกั กมนทายกเถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัป ท่านได้ถวายฉลองพระยุคลบาทแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
กกุสันธะ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๖. วนโกรณั ฑยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระวนโกรณั ฑยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ใช้ดอกช้างน้าวบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแหง่ การบชู านัน้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วย
คุณวิเศษ
๗. เอกฉัตติยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเอกฉตั ตยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้กั้นร่มถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่เคย
ไปเกดิ ในทคุ ติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ

680 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตันตปิฎก

๘. ชาตปิ ปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระชาตปิ ุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้ดอกไม้บูชาพระสรีระของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ
หลายแสนชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๙. สัตติปัณณิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระสัตติปณั ณิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้ดอกมะลิบูชาพระสรีระของพระพุทธเจ้า
(พระนามว่าปทุมุตตระ) ในขณะท่ีมหาชนก�ำลังอัญเชิญออกไปถวายพระเพลิง เพราะผลแห่ง
การบูชานัน้ ทา่ นไม่รจู้ กั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. คนั ธปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระคนั ธปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้ของหอมบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้า
พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุ
วิชชา ๓ พร้อมด้วยคุณวิเศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคณุ สมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๔๖. ชคติทายกวรรค

จำ�นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ ำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชอ่ื ทป่ี รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีร์อื่น ๆ
๑. ชคติทายกเถระ ธมั มทัสสี -
๒. โมรหตั ถยิ เถระ ปกติสาวก ๑๑๘ กัป - - นนั ทเถระ
๓. สีหาสนพชี ิยเถระ -
๔. ตณิ ุกกธาริยเถระ ” ๓๑ กปั ติสสะ - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. อกั กมนทายกเถระ ปทมุ ุตตระ -
๖. วนโกรณั ฑยิ เถระ ” ๙๒ กัป กกุสันธะ -
๗. เอกฉตั ตยิ เถระ สิทธตั ถะ -
๘. ชาตปิ ุปผยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ตุ ตระ -
๙. สัตติปัณณยิ เถระ -
๑๐. คันธปูชกเถระ ” ภัทรกปั ” -
”
” ๙๔ กัป ”

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

””

””

””

681

682 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

๔๗. สาลกุสมุ ยิ วรรค

๑. สาลกุสมุ ยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสาลกุสมุ ยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ใช้ดอกสาละบูชาพระสรีระของพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ บนจิตกาธาน เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลยหลาย
แสนชาติ ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๒. จติ กปูชกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระจิตกปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกจ�ำปาบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สขิ ี เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ย
คุณวิเศษ
๓. จิตกนพิ พาปกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระจิตกนิพพาปกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๓๑ ทา่ นไดใ้ ชน้ ำ้� หอมดบั จติ กาธานของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ เวสสภู
เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. เสตุทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเสตุทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๙๑ ท่านได้สรา้ งสะพานถวายพระพทุ ธเจา้ พระนามว่าวปิ ัสสี ผ้กู �ำลงั
เสด็จจงกรมอยู่ เพราะผลแห่งกรรมนัน้ ทา่ นไมร่ ้จู กั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๕. สุมนตาลวัณฏยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระสมุ นตาลวัณฏิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายพัดใบตาลแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๖. อวฏผลยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอวฏผลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสตรังสี
เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. ลพุชผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระลพชุ ผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายผลขนุนส�ำปะลอแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. มลิ ักขผุ ลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องทา่ นมลิ ักขุผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้ถวายผลไทรน้อยแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ

เล่มท่ี ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 683

๙. สยมั ปฏิภาณยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระสยัมปฏิภาณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านใช้ปฏิภาณกล่าวสดุดีพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ ด้วยความเลื่อมใส เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี
ได้บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. นมิ ติ ตพยากรณิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระนิมติ ตพยากรณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้พยากรณ์นิมิตแห่งการเกิดขึ้นของพระพุทธเจ้า ท�ำให้
มหาชนเกิดความดีใจ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคณุ สมบตั ิของพระเถระ 684
๔๗. สาลกสุ มุ ยิ วรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชื่อที่ปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ืน่ ๆ
๑. สาลกุสมุ ยิ เถระ ปทมุ ุตตระ - ขชุ ชโสภติ เถระ
๒. จิตกปชู กเถระ ปกติสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั สขิ ี -
๓. จิตกนิพพาปกเถระ เวสสภู -
๔. เสตทุ ายกเถระ ” ๓๑ กปั วปิ สั สี -
๕. สุมนตาลวัณฏิยเถระ -
๖. อวฏผลยิ เถระ ”” สิทธัตถะ - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ลพชุ ผลทายกเถระ สตรังสปี จั เจกพทุ ธะ -
๘. มลิ ักขุผลทายกเถระ ” ๔๑ กัป -
๙. สมยั ปฏภิ าณิยเถระ วปิ สั สี -
๑๐. นิมิตตพยากรณิยเถระ ” ๙๔ กปั อัตถทัสสี -
ปทมุ ุตตร
”” มหาชน

” ๙๑ กัป

” ๑๑๘ กัป

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

” ๙๒ กปั

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๓ 685

๔๘. นฬมาลวิ รรค

๑. นฬมาลิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระนฬมาลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกไม้ประเภทพวงดอกอ้อบูชาพระพุทธเจ้า เพราะ
ผลแห่งการบูชานน้ั ท่านไมร่ ู้จกั ทุคติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๒. มณิปูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระมณิปูชกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดใ้ ชแ้ กว้ มณบี ชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๓. อกุ กาสตกิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระอกุ กาสติกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้จุดคบเพลิงบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าโกสิกะ
เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทุคตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. สุมนวีชนิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระสมุ นวชี นยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดใ้ ชพ้ ดั วชิ นพี ดั ตน้ โพธซิ์ งึ่ เปน็ สถานทตี่ รสั รขู้ องพระพทุ ธเจา้
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๕. กุมมาสทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระกมุ มาสทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายขนมกุมมาสแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๖. กุสัฏฐกทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระกสุ ฏั ฐกทายกเถระ
ในอดตี ชาติในภัทรกัป ท่านไดถ้ วายหญา้ คา ๘ ก�ำ แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่ากสั สปะ
เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. คิริปุนนาคยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระคิรปิ ุนนาคิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ใช้ดอกบุนนาคเขาบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
โสภิตะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๘. วลั ลิการผลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระวัลลิการผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสุมนะ
เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ

686 พระไตรปฎิ กปริทรรศน ์ พระสุตตันตปิฎก

๙. ปานธทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระปานธทิ ายกเถระ
ในอดตี ชาติ ๑ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กปั ทา่ นไดถ้ วายรองเทา้ แดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
อโนมทัสสี เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ
ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๑๐. ปุฬนิ จงั กมิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระปฬุ นิ จงั กมยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ขนทรายมาใส่ท่ีจงกรมของพระพุทธเจ้า เพราะผลแห่ง
กรรมนน้ั ท่านไมร่ ู้จกั ทุคติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคุณสมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๔๘. นฬมาลิวรรค

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี ำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ช่ือที่ปรากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีรอ์ ่นื ๆ
๑. นฬมาลยิ เถระ -
๒. มณปิ ชู กเถระ ปกติสาวก ๓๑ กปั พระพทุ ธเจา้ -
๓. อกุ กาสตกิ เถระ -
๔. สุมนวีชนยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ตุ ตระ - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. กุมมาสทายกเถระ -
๖. กุสฏั ฐกทายกเถระ ” ๙๔ กัป โกสิกปจั เจกพุทธะ -
๗. คริ ิปุนนาคิยเถระ -
๘. วลั ลกิ ารผลทายกเถระ ” ๙๑ กัป วิปสั สี -
๙. ปานธิทายกเถระ -
๑๐. ปฬุ นิ จังกมนิยเถระ ”” ” -

” ภัทรกัป กัสสปะ

” ๙๔ กัป โสภติ ปัจเจกพุทธะ

” ๓๑ กัป สุมนปจั เจกพทุ ธะ

” ๑ อสงไขยแสนกัป อโนมทัสสี

” ๓๑ กัป พระพทุ ธเจา้

687

688 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสุตตันตปฎิ ก

๔๙. ปังสกุ ูลวรรค

๑. ปงั สกุ ลู สัญญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระปังสุกลู สัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๙๑ ท่านได้ประนมมอื ไหว้ผา้ บงั สกุ ุลจวี รของพระพทุ ธเจ้าพระนามว่า
ติสสะ เพราะผลแห่งการไหว้นั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๒. พุทธสญั ญกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระพทุ ธสัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นได้ระลกึ ถงึ พระพุทธเจ้าพระนามวา่ สทิ ธตั ถะ เพราะทา่ นไม่มี
โอกาสไดไ้ ปเฝา้ เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ท่านไมร่ จู้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาติ สุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓
พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. ภิสทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระภิสทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายเหงา้ บวั แดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทุคติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. ญาณัตถวกิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระญาณตั ถวกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้สรรเสริญพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ เพราะ
ผลแห่งกรรมน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จักทุคติเลย
ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. จนั ทนมาลยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระจนั ทนมาลิยเถระ
ในอดีตชาติกปั ท่ี ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายแก่นจันทนแ์ ดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามว่าสเุ มธะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทุคติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๖. ธาตุปูชกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระธาตปุ ชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้บูชาพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๗. ปุฬนิ ปุ ปาทกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปฬุ นิ ุปปาทกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ก่อเจดีย์ทรายบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ การบชู านน้ั ทา่ นไดเ้ สวยมนษุ ยสมบตั แิ ละสวรรคส์ มบตั หิ ลายแสนชาติ
ไมร่ ูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มที่ ๓๓ 689

๘. ตรณิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระตรณิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้เกิดเป็นเต่า ได้ให้พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
ขี่หลังข้ามแม่น้�ำ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลาย
แสนชาติ ไมร่ ู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. ธมั มรจุ เิ ถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระธมั มรุจเิ ถระ
ในอดีตชาติ ๔ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กัป ท่านได้เกิดเป็นมาณพผู้หน่ึงชื่อเมฆะ ได้ฟัง
ค�ำพยากรณ์ที่พระพุทธเจ้าพระนามว่าทีปังกร พยากรณ์ท่านสุเมธดาบส ก็เกิดความยินดี
มาในชาตนิ ไี้ ดฟ้ งั ค�ำวา่ โคตโม กเ็ กดิ ความยนิ ดยี งิ่ ขน้ึ ไดบ้ วชในพระพทุ ธศาสนา ตอ่ มากไ็ ดบ้ รรลุ
วชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. สาลมัณฑปยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสาลมณั ฑปิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้สร้างปะร�ำมุงด้วยดอกสาละถวายแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าปิยทัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลาย
แสนชาติ ไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 690
๔๙. ปงั สุกลู วรรค

จ�ำ นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่ือที่ปรากฏ
บุญกรรมนี้ ในคัมภรี ์อน่ื ๆ
๑. ปังสุกูลสัญญกเถระ ติสสะ -
๒. พทุ ธสญั ญกเถระ ปกตสิ าวก ๙๑ กปั สิทธัตถะ -
๓. ภิสทายกเภระ ปทมุ ตุ ตระ -
๔. ญาณตั ถวิกเถระ ” ๙๔ กัป สุเมธะ -
๕. จนั ทนมาลิยเถระ -
๖. ธาตุปชู กเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ” - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ปุฬนิ ุปปาทกเถระ สทิ ธตั ถะ -
๘. ตรณิยเถระ ” ๓๐,๐๐๐ กปั ปทุมตุ ตระ -
๙. ธมั มรจุ เิ ถระ อัตถทัสสี -
๑๐. สาลมณั ฑปิยเถระ ”” ทีปังกร -
ปยิ ทัสสี
” ๙๔ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

” ๑๑๘ กัป

” ๔ อสงไขยแสนกัป

” ๑๑๘ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มท่ี ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 691

๕๐. กิงกณปิ ุปผวรรค

๑. ตีณกิ งิ กณิปปุ ผิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระตณี ิกิงกณปิ ปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ใช้ดอกกระด่ิงทองบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รจู้ ักทุคติเลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๒. ปงั สุกลู ปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปงั สกุ ูลปชู กเถระ
ในอดตี ชาติกปั ท่ี ๙๑ ท่านได้ใชด้ อกกระดงิ่ ทองบชู าผ้าบังสุกลุ จวี รท่แี ขวนอยู่บนกง่ิ ไม้
เพราะผลแหง่ การบูชาน้ัน ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๓. โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระโกรณั ฑปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ใช้ดอกหงอนไก่บูชารอยพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๔. กิงสกุ ปปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระกิงสุกปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้น้อมดอกทองกวาวบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู
ในอากาศ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. อปุ ัฑฒทุสสทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอุปฑั ฒทสุ สทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายผ้าครึ่งผืนแด่พระสาวกของพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติ
หลายแสนชาติ ไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๖. ฆตมัณฑทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของฆตมณั ฑทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ทา่ นไดถ้ วายตะกอนเปรียงแด่พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสิทธตั ถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ไม่รู้จัก
ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๗. อุทกทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอทุ กทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายน�้ำด่ืมแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุต
ตระ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ ู้จักทุคติเลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วิเศษ

692 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสุตตันตปิฎก

๘. ปุฬนิ ถูปิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปฬุ นิ ถูปยิ เถระ
ในอดีตชาติในพุทธสุญญกัป ท่านได้ก่อพระสถูปทรายถวายพระพุทธเจ้า เพราะผล
แห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ในชาติสุดท้ายนี้
ได้บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๙. นฬกุฏกิ ทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระนฬกฏุ กิ ทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้สร้างกุฎีไม้อ้อถวายแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
นารทะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ
ไมร่ ู้จักทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ปิยาลผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระปยิ าลผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลมะหาดแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแหง่ ทานนั้น ท่านไมร่ ู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๕๐. กงิ กณปิ ุปผวรรค

จำ�นวน ชอื่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ �ำ เพญ็ บุญเขต เอตทคั คะ ชอื่ ทป่ี รากฏ
บุญกรรมน้ี ในคมั ภีรอ์ ่ืน ๆ
๑. ตีณิกงิ กณิปุปผิยเถระ วปิ ัสสี - จติ ตกเถะร
๒. ปังสกุ ลู ปชู กเถระ ปกตสิ าวก ๙๑ กปั ผ้าบงั สุกลุ - มหากาลเถระ
๓. โกรัณฑปปุ ผยิ เถระ - สุคนั ธเถระ
๔. กิงสกุ ปุปผยิ เถระ ”” ติสสะ - ชัมพุคามิกบตุ รเถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. อุปัฑฒทสุ สทายกเถระ เวสสภู -
๖. ฆตมณั ฑทายกเถระ ” ๙๒ กัป ปทุมุตตระ - วสภเถระ
๗. อุทกทายกเถระ สิทธัตถะ - นารทะ
๘. ปุฬนิ ถูปยิ เถระ ” ๓๑ กัป ปทุมตุ ตระ -
๙. นฬกุฏิกทายกเถระ เจดยี ์ทราย -
๑๐. ปิยาลผลทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปัจเจกพุทธะ -

” ๙๔ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

” พุทธสุญกปั

” ๓๑ กปั

””

693

694 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๕๑. กณกิ ารวรรค

๑. ตณี ิกณิการปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระตีณกิ ณิการปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายดอกกรรณิการ์แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สุเมธะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ
ไมร่ ูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๒. เอกปัตตทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระเอกปตั ตทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายบาตรดินลูกหนึ่งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วปิ สั สี เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๓. กาสมุ ารกิ ผลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระกาสมุ ารกิ ผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายผลมะร่ืนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แห่งทานนน้ั ท่านไม่รู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๔. อวฏผลิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระอวฏผลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสหัสสรังสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๕. จารผลยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระจารผลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายผลมะม่วงกะล่อนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งทานนน้ั ทา่ นไม่รจู้ กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ย
คุณวิเศษ
๖. มาตลุ งุ คผลทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระมาตุลุงคผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายผลมะง่ัวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แหง่ ทานนั้น ท่านไมร่ ู้จกั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๗. อชั เชลผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอัชเชลผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผลรกฟ้าแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ
๘. อโมรผลิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระอโมรผลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลอโมระ (ผลไม้หวานชนิดหน่ึง) แด่พระพุทธเจ้า

เลม่ ที่ ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มที่ ๓๓ 695

พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
วิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

๙. ตาลผลิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระตาลผลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายผลตาลแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
สหัสสรังสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๑๐. นาฬเิ กรผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระนาฬเิ กรผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายมะพร้าวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คุณวิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคณุ สมบัติของพระเถระ 696
๕๑. กณกิ ารวรรค

จำ�นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชื่อทป่ี รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภรี ์อ่นื ๆ
-
๑. ตณี กิ ณกิ ารปปุ ผยิ เถระ ปกตสิ าวก ๓๐,๐๐๐ กปั สเุ มธะ -
-
๒. เอกปตั ตทายกเถระ ” ๙๑ กปั วิปัสสี -
-
๓. กาสมุ ารกิ ผลทายกเถระ ” ๓๑กัป สขิ ี - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
-
๔. อวฏผลิยเถระ ” ๙๔ กปั สหสั สรงั สีปัจเจกพทุ ธะ -
-
๕. จารผลยิ เถระ ” ๙๑ กปั วิปสั สี -

๖. มาตุลงุ คผลทายกเถระ ” ๓๑ กัป สิขี

๗. อชั เชลผลทายกเถระ ” ๙๔ กปั สทิ ธตั ถะ

๘. อโมรผิยเถระ ” ๙๑ กปั วปิ ัสสี

๙. ตาลผลิยเถระ ” ๙๔ กัป สหสั สรงั สปี จั เจกพุทธะ

๑๐. นาฬเิ กรผลทายกเถระ ” ๙๑ กัป วปิ สั สี

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มที่ ๓๓ 697

๕๒. ผลทายกวรรค

๑. กรุ ัญชิยผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกุรัญชิยผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายผลอัญชันขาวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. กปฏิ ฐผลทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระกปฏิ ฐผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคติเลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๓. โกสุมพผลยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระโกสมุ พผลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลสะคร้อแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะ
ผลแหง่ ทานนั้น ทา่ นไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. เกตกปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระเกตกปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ใช้ดอกการะเกดบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ การบชู าน้ัน ทา่ นไมร่ ้จู ักทุคติเลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วย
คณุ วเิ ศษ
๕. นาคปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระนาคปุปผิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดใ้ ชด้ อกกากะทงิ บชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ วปิ สั สี เพราะ
ผลแหง่ การบูชานั้น ทา่ นไม่รูจ้ ักทุคติเลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๖. อชั ชนุ ปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระอชั ชุนปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติ ท่านได้เกิดเป็นกินนร ได้ใช้ดอกรกฟ้าขาวบูชาพระพุทธเจ้า เพราะผล
แห่งการบูชานั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาติสุดท้ายนี้
ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๗. กฏุ ชปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระกุฏชปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ทา่ นได้ถวายดอกอัญชันเขียวแดพ่ ระปัจเจกพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สุทัสสนะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้ทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๘. โฆสสญั ญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระโฆสสญั ญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๓๑ ทา่ นไดท้ �ำจติ ใหเ้ ลอ่ื มใสในเสยี งธรรมของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สขิ ี เพราะผลแหง่ กรรมนั้น ท่านไม่รจู้ กั ทุคติเลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ย
คณุ วเิ ศษ

698 พระไตรปฎิ กปริทรรศน ์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๙. สัพพผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระสพั พผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายผลไม้ต่าง ๆ แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. ปทมุ ธาริยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปทุมธาริยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๓๑ ทา่ นไดใ้ ชด้ อกปทมุ กนั้ แทนรม่ ถวายพระปจั เจกพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สัมภวะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคุณสมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๕๒. ผลทายกวรรค

จ�ำ นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บ�ำ เพ็ญ บุญเขต เอตทัคคะ ชือ่ ทปี่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภีรอ์ นื่ ๆ
๑. กรุ ณั ชยิ ผลทายกเถระ สิขี -
๒. กปฏิ ฐผลทายกเถระ ปกติสาวก ๓๑ กัป วิปัสสี - โลมสกังคยิ เถระ
๓. โกสุมพผลิยเถระ สขิ ี - ทารติ เถระ
๔. เกตกปุปผิยเถระ ” ๙๑ กปั วปิ ัสสี - คหรุ ตรี ยิ เถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. นาคปุปผยิ เถระ - สปุ ปิยเถระ
๖. อชั ชนุ ปุปผยิ เถระ ” ๓๑ กปั ” - สปั ปกเถระ
๗. กฏุ ชปปุ ผิยเถระ - -
๘. โฆสสัญญกเถระ ” ๙๑ กปั สทุ ัสสนปัจเจกพทุ ธะ -
๙. สพั พผลทายกเถระ สขิ ี -
๑๐. ปทมุ ธาริกเถระ ”” ปทมุ ตุ ตระ -
อภิสมั มวปัจเจกพุทธะ
”-

” ๓๑ กัป

””

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

” ๓๑ กปั

699

700 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๕๓. ตณิ ทายกวรรค

๑. ตณิ มฏุ ฐิทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระติณมฏุ ฐทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายหญ้าก�ำมือหน่ึงแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
อุปติสสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. เวจจกทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระเวจจกทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายเวจกฎุ ีแด่พระพทุ ธเจา้ พระนามว่าวปิ สั สี เพราะผล
แห่งทานนั้น ทา่ นไม่ร้จู กั ทคุ ติเลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๓. สรณคมนิยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสรณคมนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้รับสรณคมน์กับภิกษุรูปหนึ่งเมื่อเรือใกล้จะอับปาง
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๔. อัพภญั ชนทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอัพภญั ชนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายยาหยอดตาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. สปุ ฏทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระสปุ ฏทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผ้าเน้ือดีแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะ
ผลแหง่ ทานนั้น ทา่ นไม่รจู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๖. ทณั ฑทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระทัณฑทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายไม้แขวนผ้าแด่พระสงฆ์ เพราะผลแห่งกรรมนั้น
ท่านไม่ร้จู ักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๗. คริ ิเนลปูชกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระคริ ิเนลปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ใช้ดอกไม้บูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แห่งการบชู านน้ั ท่านไมร่ ้จู ักทคุ ตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๘. โพธิสัมมชั ชกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระโพธิสมั มัชชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้กวาดใบโพธ์ิออกจากลานพระเจดีย์ของพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ติสสะ (ขุ.เถร.อ. ๒/๗๖/๑๖๒) เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
เวียนเกิดเวียนตายอยู่แต่ในภพเทวดาและมนุษย์เท่านั้น ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ

เลม่ ท่ี ๒๕ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 701

๙. อามณั ฑผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระอามณั ฑผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายผลแฟงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๑๐. สคุ นั ธเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระสคุ นั ธเถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัปน้ี ท่านได้สรรเสริญพระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ เพราะผล
แห่งกรรมน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติเป็นอันมาก ในชาติสุดท้ายน้ีได้
บรรลุวิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคณุ สมบตั ิของพระเถระ 702
๕๓. ติณทายกวรรค

จำ�นวน ชอื่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชือ่ ทปี่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภรี ์อน่ื ๆ

๑. ตณิ มฏุ ฐทิ ายกเถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กปั (หรอื ๙๒ กัป) อปุ ติสสปจั เจกพุทธเจ้า - โปสิยะเถระ

๒. เวจจกทายกเถระ ” ๙๑ กัป วปิ สั สี -

๓. สรณคมนยิ เถระ ” ๓๑ กัป ภิกษรุ ูปหนึง่ - นนั ทกุมารบุตรเถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์

๔. อัพภญั ชนทายกเถระ ” ๙๑ กัป วิปัสสี -

๕. สุปฏทายกเถระ ” ” ” - พสทุ ันตเถระ

๖. ทณั ฑทายกเถระ ” ๙๔ กปั พระสงฆ์ - ควัมปติเถระ

๗. คิริเนลปูชกเถระ มหาสาวก ๓๑ กัป สิขี - ติสสเถระ

๘. โพธสิ ัมมัชชกเถระ ” - ติสสะ -

๙. อามัณฑผลทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมตุ ตระ -

๑๐. สุคันธเถระ ” ภทั รกปั กัสสปะ -

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓ 703

๕๔. กจั จายนวรรค

๑. มหากจั จายนเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระมหากจั จายนเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ แล้วได้ใช้พวงดอกไม้บูชาพระธรรมและได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็น
สาวกผู้เลิศกว่าภิกษุท้ังหลายในการแสดงธรรมย่อได้โดยพิสดารเช่นกับพระสาวกรูปหนึ่งของ
พระพทุ ธเจา้ พระนามว่าปทมุ ุตตระ เพราะผลแห่งกรรมน้นั ท่านไม่รู้จกั ทคุ ติเลย ในชาติสุดท้าย
นี้ ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๒. วักกลเิ ถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระวักกลเิ ถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายภัตตาหารและไตรจีวรแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ พร้อมด้วยพระสงฆ์ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวก
ผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายผู้มีศรัทธาของพระพุทธเจ้าพระองค์ใดพระองค์หนึ่งในกาลภายหน้า
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๓. มหากัปปินเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระมหากปั ปนิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่าภิกษุท้ังหลายในทางให้
โอวาทแกภ่ กิ ษทุ ง้ั หลาย ของพระพทุ ธเจา้ พระองคใ์ ดพระองคห์ นง่ึ ในกาลภายหนา้ เพราะผลแหง่
กรรมนนั้ ท่านไมร่ ู้จกั ทุคติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. ทัพพมัลลปตุ ตเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระทพั พมลั ลบุตรเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนาม
ว่าปทุมุตตระ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายผู้จัดแจง
เสนาสนะ ของพระพุทธเจ้าพระองค์ใดพระองค์หน่ึงในกาลภายหน้า เพราะผลแห่งกรรมน้ัน
ท่านไมร่ ู้จกั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๕. กุมารกัสสปเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกุมารกัสสปเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายทานท�ำการบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และไดต้ ง้ั ความปรารถนาวา่ ขอใหไ้ ดเ้ ปน็ สาวกผเู้ ลิศกวา่ ภิกษุทั้งหลายผกู้ ลา่ วธรรม
อย่างวิจิตร ของพระพุทธเจ้าพระองค์ใดพระองค์หนึ่งในกาลภายหน้า เพราะผลแห่งกรรมนั้น
ทา่ นเวยี นเกดิ เวยี นตายอยใู่ นภพน้อยภพใหญ่หลายแสนชาติ ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓
พร้อมด้วยคุณวิเศษ

704 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสุตตันตปิฎก

๖. พาหยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระพาหยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ท�ำสักการบูชาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทมุ ตุ ตระ และไดต้ งั้ ความปรารถนาวา่ ขอใหไ้ ดเ้ ปน็ สาวกผเู้ ลศิ กวา่ ภกิ ษทุ ง้ั หลาย ผตู้ รสั รเู้ รว็ พลนั
ของพระพทุ ธเจา้ พระองคใ์ ดพระองคห์ นง่ึ ในกาลภายหนา้ เพราะผล แหง่ กรรมนนั้ ทา่ นเวยี นเกดิ
เวียนตายอยู่ในภพน้อยภพใหญ่หลายแสนชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๗. มหาโกฏฐิกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระมหาโกฏฐกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายผ้าจีวรใหม่แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ต้งั ความปรารถนาวา่ ขอใหไ้ ด้เป็นสาวกผูเ้ ลศิ กว่าภกิ ษทุ ง้ั หลาย ผแู้ ตกฉาน
ในปฏิสัมภิทา เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านท่องเที่ยวไปในสุคติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
วิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๘. อุรุเวลกัสสปเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอรุ ุเวลกสั สปเถระ
ในอดีตชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดฟ้ ังพระธรรมเทศนาและถวายทานดว้ ยศรทั ธาแด่
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่า
ภกิ ษุทั้งหลายผู้มบี ริวารมาก เพราะผลแห่งกรรมนนั้ ทา่ นเกิดในภพใด ๆ ก็เปน็ ผ้มู บี ริวารมาก
โดยตลอด ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. ราธเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระราธเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดฟ้ งั พระธรรมเทศนาและท�ำสกั การะแดพ่ ระพทุ ธเจา้
พระนามว่าปทุมุตตระ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่าภิกษุท้ังหลาย
ผู้มีปฏิภาณ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านเวียนเกิดเวียนตายอยู่ในมนุษย์และสวรรค์หลาย
รอ้ ยชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๑๐. โมฆราชเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระโมฆราชเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ คนยากจน ไดก้ อ่ ไฟผงิ ในศาลาทพ่ี กั รมิ ทาง
ท�ำใหศ้ าลาด�ำ และขณะนน้ั ทา่ นไดป้ ฏบิ ตั พิ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ ซงึ่ มาพกั ทศี่ าลานนั้
และได้ยินพระองค์ทรงสรรเสริญภิกษุผู้ห่มจีวรเศร้าหมอง ท่านจึงตั้งความปรารถนาว่า ขอให้
ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่าภิกษุท้ังหลายผู้ใช้จีวรเศร้าหมอง เพราะผลแห่งการท�ำให้ศาลาด�ำน้ัน
ทา่ นตอ้ งไปตกนรกนบั พนั ปี มรี อยต�ำหนทิ ต่ี วั ถงึ ๕๐๐ ชาติ แตเ่ พราะกรรมทไ่ี ดป้ ฏบิ ตั พิ ระพทุ ธเจา้
จงึ ไดไ้ ปเกิดในสวรรค์ ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายช่ือและคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๕๔. กัจจายวรรค

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบ�ำ เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชอ่ื ที่ปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภีรอ์ ่ืน ๆ
ปทุมุตตระ ขยายความ
๑. มหากจั จายนเถระ มหาสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั ” หลุพ้นด้วยศรทั ธา มหากัจจายนเถระ
” กล่าวสอนภกิ ษุ วักกลเิ ถระ
๒. วกั กลิเถระ ” ” ” จดั แจงเสนาสนะ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
” แสดงธรรมไดว้ ิจติ ร มหากปั ปนิ เถระ
๓. มหากัปปนิ เถระ ” ” ” มีปัญญาตรสั รูเ้ ร็ว ทพั พมลั ลบตุ รเถระ
” บรรลุปฏิสัมภิทา กมุ ารกสั สปเถระ
๔. ทพั พมลั ลบตุ รเถระ ” ” ”
” มบี รวิ ารมาก พาหิยเถระ
๕. กุมารกสั สปเถระ ” ” ” มปี ฏิภาณแจม่ แจ้ง มหาโกฏฐิกเถระ
ทรงจีวรเศร้าหมอง อุรุเวลกสั สปะ
๖. พาหยิ เถระ ” ”
ราธเถระ
๗. มหาโกฏฐกิ เถระ ” ” โมฆราชเถระ

๘. อรุ เุ วลกัสสปเถระ ” ”

๙. ราธเถระ ””

๑๐. โมฆราชเถระ ” ”

705

706 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน์ พระสุตตันตปิฎก

๕๕. ภทั ทยิ วรรค

๑. ลกณุ ฏกภัททิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระลกุณฏกภทั ทยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดฟ้ งั พระธรรมเทศนาและท�ำสกั การะแดพ่ ระพทุ ธเจา้
พระนามว่าปทุมุตตระ และได้ต้ังความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่าภิกษุท้ังหลาย
ผู้มีเสียงไพเราะ ต่อมาในกัปท่ี ๙๒ ในสมัยพระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ ท่านได้เกิดเป็น
นกดเุ หวา่ มจี ติ เลอื่ มใสไดส้ ง่ เสยี งรอ้ งอยา่ งไพเราะ และไดถ้ วายผลมะมว่ งสกุ แดพ่ ระพทุ ธเจา้ แลว้
ได้ไปเกิดในสวรรค์ ในภัทรกัปน้ี เมื่อมหาชนก�ำลังสร้างเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่า กัสสปะ ท่านให้ลดขนาดของพระเจดีย์ลง ไม่ให้สร้างสูงเกินไป
เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านเวียนเกิดเวียนตายอยู่ในสุคติภูมิเป็นอันมาก ในชาติสุดท้ายน้ี
เพราะกรรมคือการใหล้ ดขนาดเจดยี ์ลง ท่านจงึ มรี า่ งกายต�่ำเตย้ี แตไ่ ดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๒. กังขาเรวตเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระกงั ขาเรวตเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ยินพระองคท์ รงสรรเสรญิ ภิกษุรูปหนึง่ ผนู้ ัง่ เข้าฌานในทา่ มกลางพุทธบรษิ ัท
เกิดความประทบั ใจ จงึ ได้ตั้งความปรารถนาต�ำแหนง่ น้ัน เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านเวยี นเกดิ
เวยี นตายอยูใ่ นภพนอ้ ยภพใหญอ่ กี เปน็ เวลานาน แต่ไม่รจู้ ักทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุ
วชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๓. สีวลีเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระสีวลีเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้เกิดเป็นกษัตริย์ในสมัยพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ยินพระองค์ทรงสรรเสริญพระสาวกผู้มีลาภมาก ท่านจึงได้ถวายทานแด่
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ พรอ้ มดว้ ยพระสาวก แลว้ ปรารถนาต�ำแหนง่ นน้ั ในกปั ที่ ๙๑
สมัยพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ท่านเกิดเป็นคนรับใช้ของเศรษฐีในกรุงพันธุมดี ได้น�ำ
นมส้มและน้�ำผึ้งไปร่วมถวายแด่พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ ในชาติต่อมา ได้เกิดเป็นกษัตริย์
กรุงพาราณสี สั่งให้ล้อมเมืองของศัตรูไว้วันหน่ึง เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านจึงไปตกนรก
เป็นเวลานาน ในชาติสุดท้ายน้ี เกิดเป็นโอรสของพระนางสุปปวาสา ธิดาแคว้นโกลิยะ
เพราะวิบากกรรมในการล้อมประตูเมืองยังเหลือ ท่านจึงอยู่ในพระครรภ์ของพระมารดา
นานถึง ๗ ปี กับ ๗ วัน เมื่อประสูติแล้วได้อุปสมบทและได้บรรลุอรหัตตผลในวันนั้นเอง
ทา่ นเปน็ ผูเ้ ลศิ กว่าภกิ ษทุ งั้ หลายผ้เู ลิศด้วยลาภ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ

เล่มท่ี ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๓ 707

๔. วังคสี เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของทา่ นพระวงั คีสเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทมุ ตุ ตระ ได้ถวายทานและผ้าครอง แล้วไดต้ ั้งความปรารถนาวา่ ขอให้ ไดเ้ ปน็ สาวกผูเ้ ลศิ กว่า
ภกิ ษทุ ง้ั หลายผกู้ ลา่ วสดดุ เี กยี รตคิ ณุ ของพระพทุ ธเจา้ เพราะ ผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นเวยี นเกดิ เวยี น
ตายอยใู่ นภพน้อยภพใหญ่เปน็ อันมาก ในชาติ สุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๕. นนั ทกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระนันทกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ยินพระองค์ทรงสรรเสริญภิกษุผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลาย ในทางให้โอวาทแก่
นางภกิ ษณุ ี จงึ ตง้ั ความปรารถนาต�ำแหน่งนั้น เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นเวยี นเกิดเวยี นตาย
อย่ใู นภพนอ้ ยภพใหญเ่ ป็นอันมาก ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๖. กาฬุทายเี ถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกาฬุทายีเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้ท�ำสักการะพร้อมทั้งได้ตั้งความปรารถนาว่า ขอให้ได้เป็นสาวกผู้เลิศกว่า
ภิกษุทั้งหลายผู้ท�ำตระกูลให้เลื่อมใส เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านเวียนเกิดเวียนตายอยู่ใน
สคุ ตภิ ูมเิ ป็นอนั มาก ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๗. อภยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอภยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาและออกผนวชในศาสนา
ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ และได้แต่งคาถาสรรเสริญพระพุทธเจ้าถึง ๔ คาถา
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้เกิดเป็นพระโอรสของ
พระเจ้าพิมพิสาร ได้ออกผนวชในพระพุทธศาสนาและไดบ้ รรลุวชิ ชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๘. โลมสตยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระโลมสตยิ เถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัปนี้ ท่านได้บวชในศาสนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านเวียนเกิดเวียนตายอยู่ในสวรรค์เป็นเวลานาน ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ วชในพระพทุ ธศาสนาและไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๙. วนวจั ฉเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระวนวัจฉเถระ
ในอดีตชาติในภัทรกัปนี้ ท่านได้บวชในศาสนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ
จุติจากชาติน้ันแล้วได้ไปเกิดในสวรรค์ จุติจากสวรรค์ได้ไปเกิดเป็นนกพิราบ อยู่ในป่า ชอบไป
หาภิกษุผู้ประพฤติธรรมอยู่ในป่าเป็นประจ�ำ ได้ทั้งอาหารและได้ฟังพระธรรมเทศนาอยู่เสมอ
จุติจากชาตินั้นแล้วได้ไปเกิดในสวรรค์ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้ไปเกิดในตระกูลพราหมณ์ใน
กรงุ กบิลพสั ด์ุ ออกบวชในพระพทุ ธศาสนา ได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

708 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสุตตันตปฎิ ก

๑๐. จฬู สุคนั ธเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระจูฬสุคันธเถระ
ในอดตี ชาตใิ นภทั รกปั น้ี ทา่ นไดฟ้ งั พระธรรมเทศนาของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ กสั สปะ
และไดใ้ ชค้ นั ธชาติ ๔ ชนดิ ทาพนื้ พระคนั ธกฏุ เี ดอื นละ ๘ วนั และปรารถนาขอใหม้ กี ลน่ิ กายหอม
จตุ ิจากชาตนิ ้ันแลว้ ไดไ้ ปเกดิ ในสวรรค์ ในชาติสุดท้ายนี้ เกิดมากม็ ีกลิน่ กายหอม เพราะผลแห่ง
กรรมนนั้ ไดบ้ วชในพระพทุ ธศาสนาและได้บรรลุวชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคณุ สมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๕
๕๕. ภทั ทิยวรรค

จำ�นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชอ่ื ท่ีปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคัมภีร์อ่ืน ๆ
๑. ลกณุ ฏกภทั ทิยเถระ ปทมุ ุตตระ มเี สียงไพเราะ ลกณุ ฏกภัททิยเถระ
๒. กังขาเรวตเถระ มหาสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั ” ยินดีในฌาน กังขาเรวตเถระ
๓. สีวลเี ถระ ”
๔. วังคีสเถระ ”” ” มีลาภ สวี ลเี ถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๓
๕. นนั ทกเถระ ” มปี ฏภิ าณ วงั คสี เถระ
๖. กาฬทุ ายีเถระ ”” ” สอนนางภกิ ษุณี นนั ทกเถระ
๗. อภยเถระ ” ยงั สกลุ ให้เลือ่ มใส กาฬุทายีเถระ
๘. โลมสติยเถระ ”” อภยเถระ
๙. วนวจั ฉเถระ กสั สปะ - โลมสติยเถระ
๑๐. จูฬสคุ นั ธเถระ ”” ” - วนวัจฉเถระ
” - จูฬสคุ นั ธเถระ
”” -

ปกตสิ าวก ”

” ภทั รกัป

””

””

709

710 พระไตรปฎิ กปริทรรศน ์ พระสุตตนั ตปฎิ ก

๕๖. ยสวรรค

๑. ยสเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระยสเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สุเมธะ และได้ถวายทานเป็นอันมาก จุติจากชาตินั้นแล้วได้ไปเกิดในสวรรค์ ในชาติสุดท้ายนี้
ได้บวชในพระพทุ ธศาสนาและไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. นทกี ัสสปเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระนทกี สั สปเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายผลไม้แดพ่ ระพทุ ธเจ้าพระนามว่าปทุมตุ ตระ
ผู้ก�ำลังเสด็จบิณฑบาต เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
วิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. คยากสั สปเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระคยากสั สปเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายผลกระเบาแด่พระพุทธเจ้า เพราะผลแห่งทานน้ัน
ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. กิมิลเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระกมิ ิลเถระ
ในอดตี ชาตใิ นภทั รกปั น้ี ทา่ นไดใ้ ชด้ อกสบประดบั มณฑปทบี่ รรจพุ ระบรมสารรี กิ ธาตขุ อง
พระพุทธเจ้าพระนามวา่ กกสุ นั ธะ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไมร่ ู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี
ได้บรรลวุ ิชชา ๓ พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๕. วชั ชปี ตุ ตเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระวชั ชบี ุตรเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายพวงผลไม้ทั้งหมดแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนาม
ว่าสหัสสรังสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓
พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๖. อุตตรเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระอุตตรเถระ
ในอดีตชาตกิ ัปท่ี ๓๐,๐๐๐ ท่านไดเ้ กดิ เปน็ วิทยาธรเหาะไปทางอากาศ ไดเ้ ห็นพระรัศมี
ของพระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ ผู้เข้าสมาธิอยใู่ นปา่ จึงลงไปใชด้ อกกรรณกิ ารบ์ ชู า ๓ ดอก
เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ในชาติ
สดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๗. อปรอุตตรเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอปรอตุ ตรเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ชักชวนหมู่ญาติบูชาพระพระบรมสารีริกธาตุของ
พระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สทิ ธตั ถะ เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้
ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

เล่มที่ ๒๕ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๓ 711

๘. ภทั ทชิเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระภัททชเิ ถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายเหงา้ บวั แดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ วิชชา ๓ พร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๙. สิวกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระสวิ กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายขนมกุมมาสแด่พระพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลวุ ชิ ชา ๓ พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. อปุ วานเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระอุปวานเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ เมื่อมหาชนสร้างเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ และก�ำลังฉลองอยู่ ท่านเกิดเป็นคนยากจนไม่มีส่ิงใดจะ
ท�ำบญุ จงึ น�ำผา้ หม่ มาผกู เปน็ ธงบชู าพระเจดยี ์ เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไดเ้ สวยมนษุ ยสมบตั ิ
และสวรรค์สมบัติหลายแสนชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลวุ ิชชา ๓ พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๑. รัฏฐปาลเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระรัฏฐบาลเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดถ้ วายชา้ งเป็นพาหนะแด่พระพุทธเจา้ พระนามว่า
ปทุมุตตระ และได้สร้างปราสาทถวาย เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านได้เสวยมนุษยสมบัติและ
สวรรค์สมบัติหลายร้อยชาติ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุวิชชา ๓ พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ