พระสุตตันตปิฎก เล่ม 31-33 ebook

ตารางแสดงรายช่ือและคณุ สมบัติของพระเถระ 612
๒๕. ตุวรทายวรรค

จ�ำ นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชอ่ื ท่ีปรากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
-
๑. ตวุ รฏั ฐิทายกเถระ ปกติสาวก ๙๑ กัป ภิกษสุ งฆ์ - -
- -
๒. นาคเกสริยเถระ ” ๙๒ กปั ติสสะ - -
- -
๓. นฬินเกสริยเถระ ” ” ” - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
- -
๔. วริ วิปปุ ผิยเถระ ” ๙๑ กัป วิปสั สี - -
- -
๕. กุฏธิ ูปกเถระ ” ๙๔ กัป สิทธตั ถะ - -
-
๖. ปัตตทายกเถระ ” ” ”

๗. ธาตปุ ูชกเถระ ”””

๘. สตั ตสตั ตลปิ ปุ ผปชู กเถระ ” ๓๑ กัป เวสสภู

๙. พมิ พิชาลิปปุ ผยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมตตระ

๑๐. อุททาลทายกเถระ ” ๓๑ กปั ปัจเจกพุทธะ

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 613

๒๖. โถมกวรรค

๑. โถมกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระโถมกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งกรรมนัน้ ท่านไมร่ จู้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๒. เอกาสนทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระเอกาสนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านถวายอาหารแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๓. จิตกปชู กเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระจติ กปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้สร้างจิตกาธานถวายพระเพลิงพระปัจเจกพุทธเจ้า
พระนามว่าอานันทะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. จมั ปกปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระจัมปกปุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกจ�ำปาไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่า วิปัสสี
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อม
ด้วยคุณวิเศษ
๕. สตั ตปาฏลยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระสตั ตปาฏลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ใช้ดอกแคฝอยบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อม
ด้วยคณุ วิเศษ
๖. อุปาหนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระอุปาหนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายรองเท้าคู่หน่ึงแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า เพราะผล
แห่งทานนนั้ ท่านไม่รจู้ ักทุคติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๗. มญั ชริปชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระมัญชรปิ ชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ถวายพุ่มดอกไม้แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗๓ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผมู้ ีพลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ

614 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๘. ปณั ณทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระปณั ณทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายอาหารบิณฑบาตแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๒๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จกั รพรรดผิ ้มู ีพลานภุ าพมาก ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๙. กฏุ ทิ ายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระกฏุ ิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้สร้างบรรณศาลาถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วปิ สั สี เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๓๘ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ถึง ๑๖ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. อัคคปปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระอคั คปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายดอกบัวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แหง่ ทานน้ัน ทา่ นไม่รจู้ กั ทุคตเิ ลย ในกัปที่ ๒๕ ทา่ นได้เกดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิผมู้ พี ลานุภาพ
มาก ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๒๖. โถมกวรรค

จำ�นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บ�ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชอ่ื ทปี่ รากฏ
บุญกรรมน้ี ในคัมภีร์อนื่ ๆ
๑. โถมกเถระ วิปัสสี -
๒. เอกาสนทายกเถระ ปกตสิ าวก ๙๑ กปั ปทุมตุ ตระ - -
๓. จิตกปชู กเถระ อานนั ทปัจเจกพุทธเจา้ - -
๔. จมั ปกปุปผยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. สตั ตปาฏลิยเถระ วิปัสสี - -
๖. อปุ าหนทายกเถระ ” ๙๑ กปั สิทธตั ถะ - -
๗. มญั ชรปิ ูชกเถระ ปจั เจกพทุ ธะ - -
๘. ปณั ณทายกเถระ ”” ผสุ สะ - -
๙. กุฏิทายกเถระ สทิ ธตั ถะ - -
๑๐. อัคคปุปผิยเถระ ” ๙๔ กัป วปิ ัสสี - -
-
” ๙๑ กัป สิขี

” ๙๒ กัป

” ๙๔ กปั

” ๙๑ กปั

” ๓๑ กปั

615

616 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตันตปฎิ ก

๒๗. ปทุมุกเขปวรรค

๑. อากาสกุ ขิปิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอากาสกุ ขปิ ิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้โยนดอกบัวขึ้นไปบนอากาศถวายแด่พระพุทธเจ้า
พระนามวา่ สิทธัตถะ เพราะผลแหง่ กรรมนั้น ทา่ นไม่รจู้ กั ทคุ ติเลย ในกัปที่ ๓๒ ท่านไดเ้ กดิ เปน็
พระเจา้ จกั รพรรดิผมู้ พี ลานภุ าพมาก ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. เตลมกั ขยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระเตลมักขิยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๙๔ ทา่ นใชน้ ้ำ� มนั ทาแทน่ บชู าท่ตี ้นโพธ์สิ ถานทีต่ รัสรู้ของพระพทุ ธเจ้า
พระนามวา่ สทิ ธัตถะ เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ท่านไม่รูจ้ ักทุคติเลย ในกปั ท่ี ๒๔ ทา่ นได้เกดิ เป็น
พระเจา้ จกั รพรรดผิ ู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๓. อฑั ฒจนั ทิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระอฑั ฒจันทิยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ท่ี ๙๒ ท่านไดถ้ วายอัฒจันทร์ไว้ทีต่ น้ โพธสิ์ ถานทตี่ รัสรขู้ องพระพทุ ธเจ้า
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๒๕ ท่านได้เกิด
เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ มู้ พี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. ทปี ทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระทปี ทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายประทีป ๕ ดวง แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ เพราะผลแหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๕๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผ้มู ีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๕. วิฬาลทิ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระวิฬาลทิ ายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ถวายมันมือเสือแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๖. มัจฉทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระมัจฉทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเกิดเป็นนกออกได้คาบปลาตัวใหญ่ไปถวายพระพุทธเจ้า
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. ชวหงั สกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระชวหังสกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเป็นพรานป่าได้ประคองอัญชลี ต่อพระพทุ ธเจ้าพระนามว่า
สทิ ธตั ถะ ซง่ึ เหาะไปทางอากาศ เพราะผลแหง่ กรรมนัน้ ทา่ นไม่รู้จกั ทุคติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี
ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 617

๘. สลฬปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระสลฬปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเกิดเป็นกินนรได้น�ำดอกช้างน้าวไปถวายพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๙. อุปาคตหาสนยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอุปาคตหาสนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเกิดเป็นผีเสื้อน�้ำได้กราบไหว้พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ตรณิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระตรณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้พายเรือส่งพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งกรรมน้นั ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 618
๒๗. ปทุมุกเขปวรรค

จำ�นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่ือทป่ี รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภีรอ์ ่ืน ๆ
๑. อากาสกุ ขปิ ยิ เถระ สทิ ธัตถะ -
๒. เตลมกั ขยิ เถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กัป ” - -
๓. อัฑฒจันทยิ เถระ - -
๔. ทปี ทายกเถระ ”” ติสสะ - -
๕. วิฬาลิทายกเถระ สทิ ธตั ถะ - -
๖. มัจฉทายกเถระ ” ๙๒ กัป - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ชวหังสกเถระ ” - -
๘. สลฬปปุ ผิยเถระ ” ๙๔ กปั ” - -
๙. อปุ าคตหาสนิยเถระ ” - -
๑๐. ตรณยิ เถระ ”” วิปัสสี - -
” -
”” ”

””

” ๙๑ กปั

””

””

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 619

๒๘. สุวัณณพิพโพหนวรรค

๑. สวุ ณั ณพพิ โพหนยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระสวุ ัณณพิพโพหนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายหมอนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะ
ผลแห่งทานนั้น ทา่ นไมร่ ้จู กั ทุคติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๒. ติลมฏุ ฐยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระติลมฏุ ฐยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายงาก�ำมือหนึ่งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไมร่ จู้ ักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคณุ
วิเศษ
๓. จงั โกฏกิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระจังโกฏกิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้น�ำดอกไม้ไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จกั ทุคตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๔. อพั ภญั ชนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระอพั ภัญชนทายกเถระ
ในอดีตชาติ ๓ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กัป ท่านได้ถวายยาหอมแด่พระพุทธเจ้า
พระนามวา่ โกณฑัญญะ เพราะผลแหง่ ทานน้นั ท่านไมร่ ู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ท่ี ๑๕ ทา่ นได้เกดิ
เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๕. เอกญั ชลิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระเอกญั ชลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ถวายเครื่องลาดที่ท�ำด้วยดอกไม้แด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๔ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจ้าจกั รพรรดผิ มู้ พี ลานภุ าพมาก ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๖. โปตถทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระโปตถทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายผา้ เปลอื กไมบ้ ชู าพระรตั นตรยั เพราะผลแหง่ ทานนน้ั
ทา่ นไม่รจู้ กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๗. จิตกปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระจติ กปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้น�ำดอกย่านทรายไปบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลยในกัปที่ ๖๗ ท่านได้เกิด
เปน็ พระเจ้าจกั รพรรดิ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

620 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสุตตันตปฎิ ก

๘. อาลุวทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระอาลวุ ทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๓๑ ท่านไดถ้ วายหัวมันแด่พระอรหนั ต์รูปหนึ่ง เพราะผลแหง่ ทานนัน้
ท่านไม่รู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๙. ปุณฑรีกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระปุณฑรกี เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายดอกบัวขาวแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
โรมสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๑๐. ตรณียเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระตรณยี เถระ
ในอดีตชาติกปั ที่ ๙๑ ทา่ นได้สรา้ งสะพานที่ทางใหญไ่ ว้ในสมัยพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
วปิ สั สี เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๕๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
ผู้มีพลานภุ าพมาก ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคณุ สมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๒๘. สวุ ัณณพิพโพหนวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ช่อื ทปี่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
-
๑. สุวัณณพพิ โพหนยิ เถระ ปกตสิ าวก ๙๑ กปั วปิ สั สี - -
- -
๒. ติลมุฏฐิยเถระ ” ” ” - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
- -
๓. จังโกฏกยิ เถระ ” ๙๔ กปั สิทธตั ถะ - -
- -
๔. อัพภญั ชนทายกเถระ ” ๓ อสงไขยแสนกปั โกณฑัญญะ - -
- -
๕. เอภัญชนทายกเถระ ” ๙๒ กปั ติสสะ - -
-
๖. โปตถทายกเถระ ” ๙๑ กปั พระรัตนตรัย

๗. จติ กปูชกเถระ ” ๙๔ กปั สิทธตั ถะ

๘. อาลวุ ทายกเถระ ” ๓๑ กัป พระอรหันต์

๙. ปณุ ฑรกี เถระ ” ๙๔ กปั ปัจเจกพุทธะ

๑๐. ตรณยี เถระ ” ๙๑ กปั วปิ สั สี

621

622 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตันตปิฎก

๒๙. ปัณณทายกวรรค

๑. ปณั ณทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปณั ณทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้ถวายใบไม้แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะ
ผลแหง่ ทานน้นั ทา่ นไม่รู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๒. ผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้รับเสด็จพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผล
แห่งกรรมนัน้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคติเลย ในกัปที่ ๕๗ ทา่ นได้เกิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ ู้มพี ลานุภาพ
มาก ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๓. ปจั จุคคมนิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปัจจคุ คมนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้รับเสด็จพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผล
แห่งกรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ตเิ ลย ในกัปที่ ๒๗ ทา่ นได้เกดิ เปน็ พระเจ้าจักรพรรดผิ ูม้ พี ลานภุ าพ
มาก ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๔. เอกปุปผิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเอกปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเกิดเป็นปีศาจอยู่ที่ประตูกรุงพันธุมดี เห็นพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เสด็จผ่านมา จึงน�ำดอกไม้ไปบูชา เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จัก
ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๕. มฆวปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระมฆวปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านมีจิตเล่อื มใสได้น�ำดอกดหี มไี ปบชู าพระพุทธเจา้ พระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๖. อปุ ฏั ฐายิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอปุ ฏั ฐายิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านถวายความอุปัฏฐากแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๕๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มีพลานภุ าพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. อปทานยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอปทานิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ถวายอภิวาทพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้า เพราะผล
แห่งกรรมน้ัน ท่านไมร่ ู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มที่ ๓๒ 623

๘. สตั ตาหปัพพชิตเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระสตั ตาหปพั พชติ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ต้ังใจบวชในศาสนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
ได้เพียง ๗ วัน เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๖๗ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจา้ จักรพรรดผิ ู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๙. พุทธปุ ฏั ฐายิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระพุทธปุ ัฏฐายกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้บ�ำรุงพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี ด้วยความเคารพ
เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๓ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผมู้ พี ลานุภาพมากถงึ ๔ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. ปุพพงั คมนยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปพุ พังคมนิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านพร้อมด้วยเพ่ือน ๆ ๘๔,๐๐๐ คน ออกบวชด้วยความ
เลือ่ มใสในพระพุทธเจา้ พระนามว่าสทิ ธัตถะ และพระอรหนั ตท์ งั้ หลาย เพราะผลแหง่ กรรมนัน้
ทา่ นไม่ร้จู กั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 624
๒๙. ปัณณทายกวรรค

จำ�นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี �ำ เพญ็ บุญเขต เอตทัคคะ ชอ่ื ทปี่ รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีร์อน่ื ๆ
๑. ปณั ณทายกเถระ -
๒. ผลทายกเถระ ปกตสิ าวก ๙๔ กปั สทิ ธตั ถะ - -
๓. ปัจจุคคมนยิ เถระ - -
๔. เอกปปุ ผิยเถระ ”” ” - -
๕. มฆวปปุ ผยิ เถระ - -
๖. อุปฏั ฐายกิ เถระ ”” ” - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. อปทานยิ เถระ - -
๘. สตั ตาหปัพพชิตเถระ ” ๙๑ กปั วิปสั สี - -
๙. พทุ ธปุ ฏั ฐายิกเถระ - -
๑๐. ปพุ พังคมนยิ เถระ ”” ” - -
-
” ๙๔ กัป สทิ ธตั ถะ

” ๙๒ กัป สมั มาพทุ ธะ

” ๙๑ กปั วปิ ัสสี

” ๓๑ กัป สขิ ี

” ๙๔ กัป สมั มาสมั พุทธะ

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 625

๓๐. จติ กปชู กวรรค

๑. จติ กปชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระจิตกปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านเกิดเป็นพราหมณ์ได้น�ำดอกไม้ไปโปรยลงที่จิตกาธาน
ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๗
ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมากถึง ๗ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๒. ปุปผธารกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระปปุ ผธารกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๑ ทา่ นบวชเปน็ ฤาษไี ดน้ �ำดอกปารชิ าตไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนาม
วา่ วิปสั สี เพราะผลแหง่ การบูชานนั้ ท่านไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในกัปที่ ๘๗ ท่านไดเ้ กิดเป็นพระเจา้
จกั รพรรดิผ้มู ีพลานภุ าพมาก ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๓. ฉัตตทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระฉตั ตทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ท่านได้น�ำฉัตรไปบชู าจติ กาธานของพระอรหันต์ท้ังหลาย เพราะ
ผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๒๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
,ผู้มีพลานภุ าพมากถึง ๗ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๔. สัททสญั ญกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระสทั ทสญั ญกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้เลื่อมใสในค�ำสรรเสริญว่าพระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เกิดข้ึนแล้วในโลก แต่ตลอดชีวิตของท่านก็ไม่ได้เฝ้าพระพุทธเจ้า เพราะผลแห่ง
กรรมน้นั ทา่ นไม่รู้จกั ทุคตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. โคสีสนิกเขปกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระโคสีสนิกเขปกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้ลาดไม้จันทน์เหลืองเป็นสะพานให้พระสงฆ์ได้เดิน
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มพี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. ปทปชู กเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระปทปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเกิดเป็นกินนรในป่าหิมพานต์ได้น�ำ (ผง) จันทน์แดง และ
กฤษณามาโปรยลงที่พระยุคลบาทของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน
ทา่ นไมร่ ูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๗. เทสกติ ตกิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระเทสกิตติกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านเกิดเป็นพราหมณ์ได้อภิวาทพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้า
ด้วยความเล่ือมใส เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ

626 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสุตตันตปฎิ ก

พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๘. สรณคมนยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระสรณคมนยิ เถระ
ในอดีตชาติกปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดเ้ ขา้ เฝา้ พระพทุ ธเจ้าพระนามวา่ วิปัสสี ขอถึงพระรัตนตรยั

เป็นท่ีพึ่งที่ระลึก เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

๙. อัมพปณิ ฑยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอัมพปิณฑิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลมะม่วงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๑๐. อนุสงั สาวกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอนุสงั สาวกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายภิกษาทัพพีหน่ึงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๐. จิตกปูชกวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทัคคะ ชือ่ ทปี่ รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. จิตกปชู กเถระ -
๒. ปปุ ผธารกเถระ ปกตสิ าวก ๓๑ กัป สิขี - -
๓. ฉตั ตทายกเถระ - -
๔. สทั ทสัญญกเถระ ” ๙๑ กปั วิปสั สี - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. โคสีสนกิ เขปกเถระ - -
๖. ปทปชู กเถระ ” ๙๔ กัป พระอรหนั ต์ - -
๗. เทสกติ ตกิ เถระ - -
๘. สรณคมนิยเถระ ” “ สิทธัตถะ - -
๙. อมั พปณิ ฑิยเถระ - -
๑๐. อนสุ ังสาวกเถระ ” ” พระสงฆ์ - -
-
” ๙๑ กปั วปิ สั สี

” ๙๒ กัป สัมมาพุทธะ

” ๙๑ กปั วิปสั สี

”““

”““

627

628 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสุตตนั ตปฎิ ก

๓๑. ปทมุ เกสรยิ วรรค

๑. ปทมุ เกสริยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระปทมุ เกสริยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๙๑ ท่านเกดิ เป็นช้างพลายตระกลู มาตังคะ มีจิตเลอ่ื มใส ได้น�ำเกสร
บัวไปโปรยลงบชู าพระปัจเจกพุทธเจ้า เพราะผลแหง่ การบชู านั้น ท่านไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในชาติ
สดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๒. สัพพคันธิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระสพั พคนั ธิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายดอกไม้และของหอมแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จกั รพรรดผิ ูม้ ีพลานภุ าพมาก ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๓. ปรมันนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระปรมันนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายข้าวอย่างดีแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๔. ธัมมสญั ญกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระธัมมสัญญกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งกรรมนั้น ท่านไม่ร้จู ักทคุ ตเิ ลย ในกัปท่ี ๓๓ ทา่ นไดเ้ กิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดผิ ู้มพี ลานภุ าพ
มาก ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. ผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งทานน้ัน ทา่ นไมร่ ูจ้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๖. สัมปสาทิกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสมั ปสาทิกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผล
แห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๗. อารามทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอารามทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้สร้างอารามถวายแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๓๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมากถงึ ๗ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 629

๘. อนุเลปทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอนเุ ลปทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้ช่วยพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
อัตถทัสสี ฉาบทาสีมา เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๙. พุทธสัญญกิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระพทุ ธสญั ญกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านมีจิตเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะ
ผลแห่งกรรมนัน้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. ปพั ภารทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปพั ภารทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านได้ท�ำความสะอาดถ้�ำของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปิยทัสสี เสร็จแล้วตั้งน�้ำใช้น้�ำฉันไว้ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านได้ไปเสวยสุขอยู่ในสวรรค์
ตลอด ๑ กปั ในกัปที่ ๓๒ ท่านไดเ้ กิดเปน็ พระเจา้ จักรพรรดผิ ู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบัตขิ องพระเถระ 630
๓๑. ปทมุ เกสริยวรรค

จำ�นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทีบ่ �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ช่อื ท่ปี รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. ปทมุ เกสรยิ เถระ ปจั เจกพุทธเจา้ -
๒. สัพพคันธยิ เถระ ปกติสาวก ๙๑ กปั วปิ สั สี - -
๓. ปรมันนทายกเถระ ” - -
๔. ธมั มสญั ญกเถระ ”” ” - -
๕. ผลทายกเถระ ” - -
๖. สมั ปสาทกิ เถระ ”” สทิ ธตั ถะ - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. อารามทายกเถระ ” - -
๘. อนเุ ลปทายกเถระ ”” สิทธัตถะ - -
๙. พุทธสญั ญิกเถระ สิทธตั ถะ - -
๑๐. ปพั ภารทายกเถระ ”” ปยิ ทัสสี - -
-
” ๙๔ กปั

””

” ๑๑๘ กปั

” ๙๔ กปั

” ๑๑๘ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 631

๓๒. อารักขทายกวรรค

๑. อารกั ขทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอารกั ขทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๑๘ ทา่ นไดส้ รา้ งรว้ั ถวายอารกั ขาแดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ธมั มทสั สี
เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ทา่ นไม่ร้จู ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณ
วิเศษ
๒. โภชนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระโภชนทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ถวายโภชนะแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๒๕ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคุณวิเศษ
๓. คตสญั ญกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระคตสัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเหน็ ชายจวี รของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สทิ ธตั ถะ เกดิ ความ
เล่ือมใสจ�ำได้ เพราะผลแหง่ กรรมน้ัน ท่านไม่ร้จู กั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๔. สัตตปทมุ ิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระสัตตปทุมยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านได้น�ำดอกบัวไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
ผูม้ พี ลานภุ าพมาก ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. ปุปผาสนทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระปปุ ผาสนทายกเถระ
ในอดตี ชาติกัปที่ ๙๔ ทา่ นไดถ้ วายอาสนะดอกไมแ้ ด่พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสิทธตั ถะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๖. อาสนสันถวิกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระอาสนสันถวกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้กล่าวค�ำสรรเสริญและท�ำนิมิตกราบไหว้อาสนะของ
พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผลแหง่ กรรมน้นั ท่านไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในกัปท่ี ๒๗ ท่านได้
เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมากถึง ๗ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๗. สัททสญั ญกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระสทั ทสัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ทา่ นไดจ้ �ำพระสรุ เสยี งของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ สทิ ธตั ถะ เพราะ
ผลแห่งกรรมนนั้ ทา่ นไมร่ ู้จักทุคตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ

632 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๘. ตริ งั สิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระตริ งั สิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้สรรเสริญพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผล
แหง่ กรรมนัน้ ท่านไม่รู้จกั ทุคติเลย ในกปั ท่ี ๖๑ ท่านไดเ้ กิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผมู้ ีพลานภุ าพ
มาก ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. นาลปิ ปุ ผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระนาลิปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านได้น�ำดอกบัวไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
เพราะผลแห่งการบชู าน้ัน ทา่ นไม่รู้จักทุคติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อมดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๑๐. กมุ ุทมาลยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระกมุ ทุ มาลยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้โปรยดอกโกมุทบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ การบูชาน้นั ท่านไมร่ ู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วย
คุณวิเศษ

ตารางแสดงรายช่อื และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๒. อารกั ขทายกวรรค

จ�ำ นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาที่บำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชื่อที่ปรากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. อารักขทายกเถระ ธมั มทสั สี -
๒. โภชนทายกเถระ ปกตสิ าวก ๑๑๘ กัป เวสสภู - -
๓. คตสญั ญกเถระ สทิ ธตั ถะ - -
๔. สัตตปทมุ ยิ เถระ ” ๓๑ กปั - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. ปุปผาสนทายกเถระ ” - -
๖. อาสนสนั ถวกิ เถระ ” ๙๔ กัป ” - -
๗. สทั ทสญั ญกเถระ สขิ ี - -
๘. ตริ งั สิยะเถระ ”” สิทธัตถะ - -
๙. นาลปิ ุปผยิ เถระ ” - -
๑๐. กุมทุ มาลยิ เถระ ”” ” - -
วปิ ัสสี -
” ๓๑ กัป

” ๙๔ กัป

””

””

” ๙๑ กัป

633

634 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๓๓. อุมาปปุ ผยิ วรรค

๑. อมุ าปปุ ผยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอมุ าปปุ ผยิ เถระ
ในอดตี ชาติกัปท่ี ๙๔ ทา่ นได้น�ำดอกสามหาวไปบูชาพระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสทิ ธัตถะ
เพราะผลแหง่ การบูชานน้ั ทา่ นไมร่ ู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในกปั ที่ ๕๕ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จักรพรรดิ
ผู้มพี ลานุภาพมาก ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๒. ปุฬินปูชกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระปฬุ ินปชู กเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้โปรยทรายลงในทางเสด็จของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
วิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๓. หาสชนกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระหาสชนกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเห็นผ้าบังสุกุลของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี จึงได้
เปล่งวาจาสรรเสริญด้วยเสียงอันดัง เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติ
สดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. ยญั ญสามกิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระยัญญสามิกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ทา่ นเมือ่ คราวมอี ายุ ๗ ขวบกเ็ รียนจบไตรเพท ปรารภจะบชู ายญั
ด้วยสัตว์จ�ำนวนมาก แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ได้เสด็จมาแสดงธรรมโปรด
ท่านเกดิ ความเลอ่ื มใส เพราะผลแห่งกรรมนน้ั ท่านไม่รู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๕. นมิ ติ ตสญั ญกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระนมิ ติ ตสัญญกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเหน็ กวางเดนิ อยใู่ นปา่ แลว้ ท�ำใจเลอ่ื มใสระลกึ ถงึ พระพทุ ธเจา้
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๖. อนั นสงั สาวกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอนั นสงั สาวกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๔ ท่านมีจิตเล่ือมใสได้ถวายภิกษาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เพราะผลแหง่ ทานนัน้ ทา่ นไม่รู้จกั ทคุ ติเลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ ม
ดว้ ยคณุ วิเศษ
๗. นิคคณุ ฑิปุปผิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระนิคคุณฑิปุปผิยเถระ
ในอดตี ชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเกดิ เปน็ เทวดา เมอื่ จะจตุ ิจากเทวโลก เกดิ ความกลัว
ว่าจะปฏิสนธิในที่ไม่ดี พระสุมนะสาวกของพระพุทธเจ้าพระนามว่า ปทุมุตตระ ขึ้นไปสอน

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 635

ให้มีจิตเล่ือมใสในพระพุทธเจ้า เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลยตลอดกาลนาน
ในกัปที่ ๒๕,๐๐๐ ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ พระเจ้าจักรพรรดผิ ู้มีพลานุภาพมาก ๑๖ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ย
นี้ ไดบ้ รรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

๘. สมุ นาเวฬยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระสุมนาเวฬยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้ใส่ก้อนปูนขาวและวางพวงมาลัยดอกมะลิ ไว้หน้า
แท่นบูชาของพระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในกัปที่ ๑๑ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๙. ปุปผฉตั ติยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระปุปผฉตั ติยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๙๔ ทา่ นไดน้ �ำฉตั รดอกบวั ไปบชู าพระพทุ ธเจ้าพระนามวา่ สทิ ธัตถะ
เพราะผลแหง่ การบูชาน้นั ท่านไม่รูจ้ ักทุคตเิ ลย ในกัปที่ ๗๔ ท่านได้เกดิ เป็นพระเจา้ จกั รพรรดิ
ผูม้ พี ลานภุ าพมาก ๘ ชาติ ในชาติสุดทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๑๐. สปรวิ ารฉตั ตทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระสปรวิ ารฉตั ตทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตตระ เกิดความเล่ือมใสโยนร่มขึ้นไปในอากาศเพื่อเป็นพุทธบูชา เพราะผลแห่งการ
บูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปท่ี ๑๐๗ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพ
มากถึง ๓๖ ชาติ ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบตั ิของพระเถระ 636
๓๓. อุปมาปุปผยิ วรรค

จ�ำ นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบำ�เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชือ่ ทป่ี รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภีรอ์ นื่ ๆ
สทิ ธตั ถะ -
๑. อมุ าปุปผยิ เถระ ปกติสาวก ๙๔ กัป วิปัสสี - จกั ขบุ าลเถระ
- -
๒. ปฬุ ินปูชกเถระ ” ๙๑ กปั ” - -
สิทธัตถะ - -
๓. หาสชนกเถระ ” ” - - พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
” - -
๔. ยญั ญสามกิ เถระ ” ๙๔ กัป ” - -
ปทุมุตตระ - -
๕. นิมติ ตสญั ญกเถระ ” ” เวสสภู - -
สทิ ธัตถะ -
๖. อันนสังสาวกเถระ ” ” ปทุมุตตระ

๗. นคิ คุณฑิปุปผิยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั

๘. สุมนาเวฬิยเถระ ” ๓๑ กปั

๙. ปปุ ผฉตั ติเถระ ” ๙๔ กปั

๑๐. สปริวารฉัตตทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 637

๓๔. คนั โธทกวรรค

๑. คันธธูปยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระคันธธูปิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ท่านไดถ้ วายธปู หอมอบดว้ ยดอกมะลแิ ดพ่ ระพุทธเจา้ พระนามว่า
สิทธตั ถะ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไม่รจู้ ักทุคติเลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ ม
ด้วยคณุ วิเศษ
๒. อุทกปชู กเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอุทกปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านวกั นำ้� ขึ้นบนอากาศถวายแดพ่ ระพุทธเจา้ พระนามว่า
ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในกัปที่ ๑๖๕ ท่านได้เกิดเป็น
พระเจา้ จกั รพรรดผิ มู้ ีพลานภุ าพมากถงึ ๓ ชาติ ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๓. ปนุ นาคปปุ ผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระปุนนาคปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านเป็นพรานป่า เห็นดอกบุนนาคหอมจึงก่อเจดีย์ทราย
แล้วบูชาระลึกถึงพระพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จัก
ทุคติเลย ในกัปท่ี ๙๑ ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพมาก ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ รรลุพระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๔. เอกทสุ สทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระเอกทุสสทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นคนเก่ียวหญ้าขาย มีศรัทธาได้น�ำผ้าสาฎกผืน
หน่ึงไปถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่ไปสู่ทุคติเลย
ในกปั ที่ ๓๖ ท่านไดเ้ กดิ เปน็ พระเจา้ จักรพรรดผิ ้มู พี ลานุภาพ มากถงึ ๓๓ ชาติ ในชาติสุดทา้ ยนี้
ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๕. ผุสติ กัมมิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระผุสิตกมั มยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้น�ำน�้ำผสมดอกโกสุมไปประพรมพระพุทธเจ้า
พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ไดค้ รองความเปน็ ทา้ วสกั กะ
และได้ครองความเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ เพราะการถวายน�้ำน้ัน ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๖. ปภังกรเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระปภังกรเถระ
ในอดีตชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นคนท�ำงานในป่า เห็นพระสถปู ของพระพทุ ธเจา้
พระนามวา่ วปิ สั สี ทถ่ี กู ทง้ิ รา้ งในป่า จึงถางป่าตดั ต้นไม้และเถาวัลยท์ �ำความสะอาด และกราบ
ไหว้ด้วยจิตเลื่อมใส เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่านได้เกิดเป็นท้าวสักกะ

638 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน ์ พระสุตตันตปิฎก

๓๐๐ ชาติ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๕ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ

๗. ตณิ กุฏทิ ายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระติณกฏุ ิทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นคนยากจนรับจ้างผู้อ่ืนเลี้ยงชีวิต ขออนุญาตนายจ้าง
หยุดงาน ๑ วัน แล้วไปเกี่ยวหญ้าหาไม้มาสร้างกุฎีมุงด้วยหญ้า ถวายแด่พระสงฆ์ เพราะผล
แหง่ ทานนัน้ ทา่ นไมร่ ู้จกั ทุคตเิ ลย ในชาติสุดท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๘. อตุ ตเรยยทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระอตุ ตเรยยทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเกิดเป็นพราหมณ์ผู้คงแก่เรียน ได้ถวายผ้าแด่
พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เกิดเป็น
ทา้ วสักกะ ๕๐ ชาติ เกิดเปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ ๓๖ ชาติ ในชาติสุดทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั
พร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๙. ธมั มัสสวนิยเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระธัมมัสสวนิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นไดฟ้ งั ธรรมเรอื่ งอนจิ จตา (ความไมเ่ ทย่ี ง) ไดอ้ นจิ จสญั ญา
(ความหมายวา่ ไมเ่ ทยี่ ง) จากส�ำนกั ของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั
ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๕๑ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลานุภาพ
มากถงึ ๗๑ ชาติ ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ
๑๐. อุกขติ ตปทมุ ยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระอุกขติ ตปทุมยิ เถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเปน็ ช่างท�ำดอกไม้ได้ถวายดอกปทุมแดพ่ ระพทุ ธเจา้
พระนามว่าปทุมุตตระ ดอกเดียว เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เกิดเป็น
ท้าวสักกะ ๑,๐๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๕ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราช
นับชาติไมถ่ ้วน ในชาตสิ ุดทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคณุ สมบตั ิของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๔. คนั โธทกวรรค

จำ�นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทคั คะ ชือ่ ทป่ี รากฏ
บญุ กรรมน้ี ในคมั ภรี ์อ่ืน ๆ
สุเหมนั ตเถระ
๑. คันธธปู ิยเถระ ปกติสาวก ๙๔ กปั สิทธตั ถะ -

๒. อทุ กปูชกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมุตตระ - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒

๓. ปนุ นาคปุปผิยเถระ ” ๙๒ กปั ติสสะ* -

๔. เอกทุสสทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทมุ ตุ ตระ -

๕. ผสุ ติ กัมมยิ เถระ ” ” ”-

๖. ปภงั กรเถระ ” ” ”-

๗. ติณกุฏทิ ายกเถระ ” ๙๑ กัป พระสงฆ์ -

๘. อุตตเรยยทายกเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทุมุตตระ -

๙. ธัมมัสสวนยิ เถระ ” ” ”-

๑๐. อกุ ขติ ตปทุมยิ เถระ ” ” ”-

* ในบาลอี ปทานไม่ได้ระบไุ ว้ แตม่ ใี นเถรอรรถกถา ภาค ๑ หน้า ๓๓๐ เร่ืองสุเหมนั ตเถระ

639

640 พระไตรปิฎกปรทิ รรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๓๕. เอกปทมุ วรรค

๑. เอกปทุมยิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระเอกปทมุ ิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเกดิ เปน็ พญาหงส์ ไดค้ าบดอกบวั ไปบชู าพระพทุ ธเจา้
พระนามวา่ ปทมุ ตุ ตระ เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลุ
พระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๒. ตณี ปุ ปลมาลิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระตีณปุ ปลมาลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเกิดเป็นวานรอยู่ในป่าได้น�ำดอกบัวไปบูชาพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย เกิดเป็นท้าวสักกะ
๓๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อม
ดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๓. ธชทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระธชทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านได้ถวายธงเป็นพุทธบูชาแก่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ติสสะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่านได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๓๐๐ ชาติ
เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชนับชาติไม่ถ้วน ในชาติ
สดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหตั พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. ตณี ิกิงกณปิ ชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระติณกี งิ กณปิ ูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านเห็นผ้าบังสุกุลคล้องอยู่บนก่ิงไม้ เกิดเลื่อมใสศรัทธาจึงน�ำ
ดอกหงอนไกไ่ ปบชู า เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๕. นฬาคารกิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระนฬาคารกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านได้สร้างเรือนไม้อ้อถวายพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
นารทะ (เถร.อ. ๑/๒๖๐/๓๘๑) เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่องเที่ยวอยู่
ในเทวโลก ๑๔ กัป ได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๗๔ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๗ ชาติ
ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๖. จมั ปกปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระจมั ปกปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสุทัสสนะ เพราะ
ผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒ 641

๗. ปทมุ ปูชกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระปทุมปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกบัวไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
โสภิตะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๘. ติณมฏุ ฐิทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระตณิ มุฏฐิทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเปน็ พรานเนอ้ื ไดถ้ วายหญา้ ส�ำหรบั รองนงั่ แดพ่ ระปจั เจกพทุ ธเจา้
พระนามว่าอุปติสสะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๙. ตินทกุ ผลทายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระตินทกุ ผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้น�ำผลมะพลับไปถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า วิปัส
สี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๑๐. เอกญั ชลิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระเอกัญชลิยเถระ
ในอดตี ชาติกัปท่ี ๙๔ ทา่ นได้ไหวพ้ ระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามวา่ เรวตะ ดว้ ยจิตเลื่อมใส
เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชือ่ และคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 642
๓๕. เอกปทุมวรรค

จำ�นวน ช่ือในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชือ่ ท่ปี รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคัมภรี ์อน่ื ๆ
๑. เอกปทมุ ิยเถระ ปทุมุตตระ -
๒. ตีณุปปลมาลยิ เถระ ปกติสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั วปิ ัสสี - -
๓. ธชทายกเถระ ติสสะ - -
๔. ตีณกี งิ กณิปชู กเถระ ” ๙๑ กปั - -
๕. นฬาคารกิ เถระ ผา้ บังสุกุล - -
๖. จัมปกปุปผยิ เถระ ” ๙๒ กปั นารทปัจเจกพุทธะ - วลั ลิยเถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. ปทมุ ปชู กเถระ สทุ ัสสนปัจเจกพุทธะ - -
๘. ตณิ มฏุ ฐทิ ายกเถระ ” ๓๑ กัป โสภิตปัจเจกพทุ ธะ - -
๙. ตินทกุ ผลทายกเถระ อุปตสิ สปัจเจกพุทธะ - -
๑๐. เอกัญชลยิ เถระ ”- - -
วิปัสสี -
” ๓๑ กัป เรวตปจั เจกพุทธะ

” ๙๑ กปั

” ๙๔ กัป

” ๙๑ กัป

” ๙๔ กปั

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 643

๓๖. สทั ทสญั ญิกวรรค

๑. สทั ทสัญญกิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาตขิ องพระสทั ทสญั ญิกเถระ
ในอดีตชาติกปั ที่ ๓๑ ทา่ นไดถ้ วายดอกไมแ้ ละของหอมแด่พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าสขิ ี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วเิ ศษ
๒. ยวกลาปิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระยวกลาปิยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ท่ี ๓๑ ท่านเปน็ ชาวนาปลกู ขา้ วเหนียว เห็นพระพุทธเจ้าพระนามวา่ สขิ ี
เสดจ็ ผา่ นมา จงึ ถวายฟอ่ นข้าวเหนยี วให้เป็นทป่ี ระทบั เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ท่านไมร่ จู้ กั ทคุ ติ
เลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๓. กิงสกุ ปูชกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระกิงสุกปชู กเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นเหน็ ดอกทองกวาวบานสะพรงั่ จงึ ประนมมอื ระลกึ ถงึ พระพทุ ธเจา้
พระนามว่าสิทธัตถะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๔. สโกสกโกรณั ฑทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระสโกสกโกรณั ฑทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านน�ำดอกหงอนไก่ไปบูชารอยพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าสิขี เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๕. ทณั ฑทายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระทณั ฑทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ที่ ๙๔ ทา่ นตัดไม้ไผ่ท�ำเปน็ ขอส�ำหรบั แขวนสิ่งของถวายสงฆ์ เพราะผล
แห่งทานนัน้ ท่านไมร่ ้จู กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. อมั พยาคุทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระอัมพยาคทุ ายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นไดถ้ วายมะมว่ งและขา้ วยาคแู ดพ่ ระปจั เจกพทุ ธเจา้ พระนามวา่
สตรงั สี เพราะผลแหง่ ทานน้ัน ทา่ นไม่รู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหตั พร้อม
ดว้ ยคุณวิเศษ
๗. สุปุฏกปชู กเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระสปุ ุฏกปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้ถวายห่อเกลือแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะ
ผลแห่งทานนนั้ ทา่ นไมร่ ูจ้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาติสุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวเิ ศษ

644 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสตุ ตันตปิฎก

๘. มัญจทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาติของพระมัญจทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายเตียงแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผล
แห่งทานน้ัน ท่านไม่รจู้ ักทคุ ตเิ ลย ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๙. สรณคมนยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระสรณคมนยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้สมาทานไตรสรณคมน์ในขณะที่เรือก�ำลังจะอับปาง
เพราะผลแห่งกรรมนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คณุ วิเศษ
๑๐. ปิณฑปาตกิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระปณิ ฑปาตกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านเป็นเทวดาลงมาถวายอาหารบิณฑบาตแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่า ติสสะ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชอ่ื และคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๖. สทั ทสัญตกิ วรรค

จ�ำ นวน ชอ่ื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี ำ�เพญ็ บุญเขต เอตทัคคะ ชอ่ื ที่ปรากฏ
บุญกรรมน้ี ในคมั ภรี ์อนื่ ๆ
๑. สทั ทสัญญกิ เถระ ปกติสาวก ๓๑ กปั สิขี -
- -
๒. ยวกลาปิยเถระ ” ” ” - - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
- -
๓. กงิ สกุ ปูชกเถระ ” ๙๔ กปั สทิ ธตั ถะ - -
- -
๔. สโกสกโกรณั ฑทายกเถระ ” ๓๑ กปั สิขี - -
- -
๕. ทัณฑทายกเถระ ” ๙๔ กัป พระสงฆ์ - สามญั ญกานิเถระ
- -
๖. อัมพยาคทุ ายกเถระ ” ” สตรังสีปัจเจกพุทธะ -

๗. สุปุฏกิ ปชู กเถระ ” ๙๑ กัป วิปสั สี

๘. มญั จทายกเถระ ” ” ”

๙. สรณคมนิยเถระ ” ๓๑ กัป ภกิ ษุ

๑๐. ปิณฑปาตกิ เถระ ” ๙๒ กัป ติสสะ

645

646 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปิฎก

๓๗. มนั ทารวปปุ ผิยวรรค

๑. มนั ทารวปุปผยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระมนั ทารวปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นเทวดาแปลงกายเป็นมาณพถือดอกมณฑารพไปยืนก้ัน
พระพทุ ธเจา้ พระนามว่าวิปัสสี ผ้เู ข้าสมาธอิ ยู่ ๗ วนั เพราะผลแหง่ กรรมน้นั ทา่ นไม่รู้จักทคุ ติ
เลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๒. กกั การปุ ปุ ผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระกักการุปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านเป็นเทวดาลงมาถวายดอกฟักทิพย์แด่พระปัจเจกพุทธเจ้า
พระนามว่าโคดม เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๓. ภิสมุฬาลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระภสิ มุฬาลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๒ ท่านได้ถวายเหง้าบัวและรากบัวแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
ผุสสะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๔. เกสรปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระเกสรปปุ ผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้น�ำดอกบุนนาคไปถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่า
เวสสภู เพราะผลแห่งทานนน้ั ทา่ นไมร่ ้จู ักทคุ ติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ ม
ดว้ ยคณุ วิเศษ
๕. องั โกลปุปผิยเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระอังโกลปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านน�ำดอกปรูไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมะ
เพราะผลแหง่ การบชู านนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย นบั จากกปั นี้ ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๖. กทมั พปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระกทัมพปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกกระทุ่มไปบูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแหง่ การบชู าน้นั ท่านไมร่ ูจ้ กั ทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ย
คณุ วเิ ศษ
๗. อุททาลกปุปผิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระอุททาลกปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านน�ำดอกราชพฤกษ์ไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
สุชาตะ (บางแห่งวา่ อนาถะ) เพราะผลแหง่ การบูชานัน้ ทา่ นไมร่ จู้ ักทุคติเลย ในชาติสดุ ทา้ ยน้ี
ได้บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ

เล่มท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 647

๘. เอกจมั ปกปุปผยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระเอกจัมปกปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้น�ำดอกจ�ำปาไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้า เพราะผลแห่ง
การบูชาน้ัน ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๙. ตมิ ิรปปุ ผยิ เถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระตมิ ิรปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านได้น�ำดอกไม้รังไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
อปุ สนั ตะ เพราะผลแหง่ การบชู านั้น ท่านไม่รจู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัต
พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. สลฬปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระสลฬปปุ ผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเป็นกินนรอาศัยอยู่ในป่า ได้น�ำดอกช้างน้าวไปบูชา
พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งการบูชานน้ั ทา่ นไมร่ จู้ ักทคุ ติเลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี
ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชอื่ และคุณสมบัตขิ องพระเถระ 648
๓๗. มนั ทารวปปุ ผิยวรรค

จ�ำ นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี �ำ เพ็ญ บญุ เขต เอตทัคคะ ชอ่ื ท่ปี รากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภีร์อน่ื ๆ
๑. มนั ทารวปปุ ผิยเถระ วิปสั สี -
๒. กักการุปปุ ผยิ เถระ ปกติสาวก ๙๑ กัป โคคตมปัจเจกพุทธะ - -
๓. ภสิ มฬุ าลทายกเถระ - -
๔. เกสรปปุ ผยิ เถระ ” ๙๒ กปั ผสุ สะ - -
๕. องั โกลปปุ ผิยเถระ เวสสภู - -
๖. กทมั พปปุ ผยิ เถระ ”” ปทมุ ปจั เจกพทุ ธะ - อนูปมเถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. อทุ ทาลกปปุ ผยิ เถระ วิปสั สี - -
๘. เอกจมั ปกปปุ ผิยเถระ ” ๓๑ สชุ าตปัจเจกพทุ ธะ* - -
๙. ติมริ ปุปผิยเถระ อุปสนั ตปัจเจกพุทธะ - วชั ชติ เถระ
๑๐. สลฬปปุ ผยิ เถระ ”” ปัจเจกพุทธะ - -
วิปัสสี -
” ๙๑ กัป

” ๓๑ กปั

””

””

” ๙๑ กปั

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ที่ ๓๒ 649

๓๘. โพธิวนั ทนวรรค

๑. โพธวิ นั ทกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระโพธิวันทกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๙๑ ทา่ นไหวต้ น้ แคฝอยซงึ่ เปน็ ตน้ ไมต้ รสั รขู้ องพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่
วปิ ัสสี เพราะผลแหง่ กรรมน้ัน ทา่ นไมร่ ูจ้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อม
ด้วยคณุ วเิ ศษ
๒. ปาฏลิปุปผยิ เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระปาฏลปิ ุปผยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายดอกแคฝอยแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ
๓. ตีณุปปลมาลิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระตีณุปปลมาลิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๒ ท่านเกิดเป็นวานรมีจิตศรัทธาน�ำดอกบัวไปบูชาพระพุทธเจ้า
พระนามว่าผุสสะ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่านได้เกิดเป็นท้าวสักกะ
๓๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ชาติ ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๔. ปัตติปุปผยิ เถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระปัตติปุปผิยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้บูชาพระบรมศพของพระพุทธเจ้าพระนามว่า
ปทมุ ุตตระ เพราะผลแห่งการบชู านน้ั ท่านไมร่ ู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั
พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๕. สัตตปัณณิยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระสตั ตปัณณยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านน�ำต้นตีนเป็ดไปบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนาม
วา่ สุมนะ เพราะผลแหง่ การบชู านั้น ทา่ นไม่รจู้ ักทุคตเิ ลย ในชาติสุดทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหตั
พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๖. คนั ธมฏุ ฐยิ เถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระคนั ธมฏุ ฐยิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านน�ำของหอมไปบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชานั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี
ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ
๗. จิตกปูชกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระจิตกปูชกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านน�ำดอกสาละไปบูชาจิตกาธานของพระพุทธเจ้า
พระนามว่า ปทุมุตตระ เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้

650 พระไตรปฎิ กปริทรรศน์ พระสุตตันตปฎิ ก

บรรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๘. สมุ นตาลวณั ฏิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระสุมนตาลวณั ฏิยเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปท่ี ๙๔ ท่านถวายพัดใบตาลอบด้วยดอกมะลิแดพ่ ระพทุ ธเจา้ พระนามวา่

สิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ

๙. สมุ นทามิยเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระสุมนทามิยเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๔ ท่านถวายพวงมาลัยดอกมะลิแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่า
สิทธัตถะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๑๐. กาสมุ ารผิ ลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระกาสมุ าริผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๓๑ ท่านถวายผลมะร่ืนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี เพราะผล
แหง่ ทานนนั้ ทา่ นไมร่ ู้จกั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดท้ายนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคณุ วิเศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคณุ สมบัติของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๘. โพธวิ นั ทนวรรค

จำ�นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบี่ ำ�เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ชื่อท่ีปรากฏ
บุญกรรมนี้ ในคมั ภรี อ์ ื่น ๆ
๑. โพธวิ นั ทกเถระ ไมม่ ี
๒. ปาฏลปิ ุปผิยเถระ ปกติสาวก ๙๑ กัป วปิ ัสสี ” -
๓. ตีณุปปลมาลิยเถระ ” -
๔. ปตั ติปปุ ผิยเถระ ”” ” ” - พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. สตั ตปณั ณยิ เถระ ” -
๖. คันธมฏุ ฐยิ เถระ ” ๙๒ กปั ผสุ สะ ” -
๗. จติ กปชู กเถระ ” -
๘. สมุ นตาลวัณฏยิ เถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทุมุตตระ ” -
๙. สุมนทามยิ เถระ ” -
๑๐. กาสุมารผิ ลทายกเถระ ” ” สุมนปัจเจกพทุ ธะ ” -
-
” ” ปทุมตุ ตระ

”” ”

” ๙๔ กัป สทิ ธัตถะ

”” ”

” ๓๑ กปั สขิ ี

651

652 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสุตตนั ตปิฎก

๓๙. อัมพฏผลวรรค

๑. อมั พฏผลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอมั พฏผลทายกเถระ
ในอดีตชาตกิ ปั ท่ี ๙๔ ทา่ นถวายผลไมแ้ ด่พระปัจเจกพทุ ธเจ้าพระนามว่าสตรังสี เพราะ
ผลแห่งทานนน้ั ท่านไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๒. ลพชุ ทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาติของพระลพุชทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านเป็นคนเฝ้าสวนได้ถวายขนุนส�ำมะลอแด่พระพุทธเจ้า
ผู้ประเสริฐ (พระนามว่าวิปัสสี) เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี
ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคุณวิเศษ
๓. อทุ ุมพรผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระอทุ มุ พรผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลมะเด่ือแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
ผู้ประเสริฐ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต
พร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. ปิลกั ขผลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาตขิ องพระปิลกั ขผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๑๘ ท่านได้ถวายผลดีปลีแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี
เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๕. ผารสุ ผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาตขิ องพระผารุสผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้ถวายผลมะปรางแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี
ผู้มีฉวีวรรณดังทอง เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. วลั ลิผลทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระวลั ลิยผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ (พระนามว่าสิขี)
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๗. กทลผิ ลทายกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระกทลิผลทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๑ ท่านได้ถวายผลกล้วยแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ (พระนามว่า
สิข)ี เพราะผลแห่งทานนน้ั ทา่ นไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ย
คณุ วเิ ศษ

เลม่ ที่ ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 653

๘. ปนสผลทายกเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระปนสผลทายกเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๙๑ ทา่ นไดถ้ วายผลขนนุ สกุ แดพ่ ระปจั เจกพทุ ธเจา้ พระนามวา่ อชั ชนุ ะ
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวเิ ศษ
๙. โสณโกฏิวสี เถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระโสณโกฏิวสี เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๙๑ ท่านได้สร้างถ�้ำถวายแด่พระสงฆ์ในศาสนาของพระพุทธเจ้า
พระนามว่าวิปัสสี เพราะผลแห่งกรรมน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. พุทธาปทานช่ือว่าปุพพกัมมปิโลติ พระประวัติในอดีตชาติของพระพุทธเจ้าว่า
ดว้ ยบพุ กรรมเกา่ พระพุทธเจ้าทรงแสดงบพุ กรรม ในอดตี ชาตขิ องพระองค์ ไว้ดังน้ี
๑. ไดถ้ วายผา้ เกา่ แกภ่ กิ ษผุ อู้ ยใู่ นปา่ เปน็ วตั ร แลว้ ปรารถนาจะเปน็ พระสพั พญั ญพู ทุ ธเจา้
จึงไดต้ รสั รู้ เพราะผลการถวายผ้าเก่า
๒. ในอดีตชาติเกิดเป็นคนเลี้ยงโค เคยห้ามแม่โคไม่ให้กินน�้ำขุ่น ในชาตินี้ในวันจะ
ปรินพิ พาน เมื่อพระองคท์ รงกระหายนำ�้ จงึ มีเหตใุ หไ้ มไ่ ด้น้ำ� ด่มื ตามที่ทรงปรารถนา
๓. ในอดีตชาติ เกิดเป็นนักเลงชื่อปุนาลิ เคยกล่าวตู่พระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่า
สุรภี ด้วยค�ำไม่จริง ชาตนิ จี้ งึ ถกู นางสนุ ทรใี ส่ความ
๔. ในอดตี ชาติ เคยกลา่ วตพู่ ระเถระรูปหนึ่งชอ่ื ว่านนั ทะ ซ่ึงเปน็ สาวกของพระพุทธเจ้า
เพราะผลแหง่ กรรมนัน้ ถูกคนกล่าวตู่ และถูกนางกิญจมาณวกิ าใส่ความ
๕. ในอดีตชาติ เกดิ เปน็ พราหมณ์ผ้คู งแกเ่ รยี นมศี ษิ ย์ถงึ ๕๐๐ ได้กลา่ วตบู่ อกแกศ่ ิษย์
เหล่าน้ันว่า ฤๅษีได้อภิญญา ๕ นี้ บริโภคกามคุณ เพราะผลแห่งกรรมน้ัน จึงถูกนางสุนทรีใส่
ความพร้อมกบั พระสงฆ์ในพระเชตวันทัง้ ๕๐๐ รูป
๖. ในอดีตชาติ ไดฆ้ า่ นอ้ งชายต่างมารดาเพราะเรื่องมรดก โดยใช้หนิ ทุบจนตายแล้ว
เอาหนิ ทบั ไวใ้ นซอกเขา เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั จงึ ถกู พระเทวทตั กลง้ิ หนิ ลงมาถกู พระบาทท�ำให้
หอ้ พระโลหิต
๗. ในอดตี ชาติ ยงั เปน็ เดก็ เลน่ อยใู่ นหนทาง เอากอ้ นกรวดหวา่ นลงในทางทพ่ี ระปจั เจก-
พุทธเจา้ ก�ำลงั เสดจ็ มา เพราะผลแหง่ กรรมน้นั จงึ ถูกพระเทวทัตจ้างนายขมงั ธนมู าลอบท�ำร้าย
๘. ในอดีตชาติ เกิดเป็นนายควาญช้าง ได้ไสช้างไล่พระปัจเจกพุทธเจ้าขณะที่ก�ำลัง
บณิ ฑบาตในซอยแคบ ๆ เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั จึงถูกพระเทวทตั ใหป้ ลอ่ ยช้างนาฬาคิรตี กมนั
ให้มาท�ำร้าย

654 พระไตรปิฎกปริทรรศน ์ พระสตุ ตันตปิฎก

๙. ในอดตี ชาติ เกดิ เปน็ ทหารราบ ใชห้ อกฆา่ คนเปน็ จ�ำนวนมาก เพราะผลแหง่ กรรม
นน้ั จึงถูกไฟไหมพ้ ระตจะหลังพระบาท

๑๐. ในอดตี ชาติ เกิดเปน็ ลูกชาวประมง เห็นเขาฆ่าปลาก็ดใี จสนุกสนาน เพราะผลแห่ง
กรรมนั้น จงึ ทรงปวดพระเศียรเมื่อทรงเหน็ พระประยูรญาตถิ ูกพระเจ้าวฑิ ฑู ภะปลงพระชนม์

๑๑. ในอดตี ชาติ ไดเ้ คยดา่ บรภิ าษสาวกของพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ ผสุ สะวา่ ขอใหฉ้ นั
แตข่ ้าวเหนียว อยา่ ไดฉ้ นั ข้าวสาลีเลย เพราะผลแห่งกรรมน้นั คราวจ�ำพรรษาทีเ่ มืองเวรัญชา จงึ
เสวยแตข่ า้ วเหนียวตลอด ๓ เดือน

๑๒. ในอดีตชาติ เกดิ เป็นนกั มวยปล�้ำ ไดท้ �ำใหน้ ักมวยปล้�ำคนหน่งึ หลงั เดาะ เพราะผล
แห่งกรรมน้ัน ในชาตินี้ จึงทรงมีโรคปวดหลงั

๑๓. ในอดีตชาติ เกิดเป็นหมอรักษาโรค ให้ยาถ่ายแก่ลูกชายเศรษฐีเกินขนาดถึงแก่
ความตาย เพราะโกรธทเี่ ศรษฐไี มจ่ า่ ยคา่ ยา เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ในชาตนิ ้ี จงึ ทรงพระประชวร
เป็นโรคปักขนั ทกิ าพาธ

๑๔. ในอดีตชาติ ได้กลา่ วดูถูกพระกสั สปสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า การตรัสร้เู ปน็ ของได้โดย
ยาก ทา่ นจกั ไดม้ าแตท่ ไี่ หน เพราะผลแหง่ กรรมนนั้ ในชาตนิ พี้ ระองคท์ รงท�ำทกุ รกริ ยิ านานถงึ ๖ ปี

กรรมทกุ อยา่ งทตี่ รสั มาแลว้ นน้ั สง่ ใหไ้ ปเสวยกรรมในนรกเปน็ เวลานานกอ่ นแลว้ ในชาติ
สดุ ทา้ ยนี้ จงึ ทรงได้รับผลกรรมอนั เบาน้ี

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบตั ขิ องพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๓๙. อัมพฏผลวรรค

จ�ำ นวน ชื่อในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาทบ่ี �ำ เพญ็ บญุ เขต เอตทคั คะ ช่ือทีป่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคมั ภรี ์อ่ืน ๆ

๑. อัมพฏผลทายกเถระ ปกติสาวก ๙๔ กปั สตรังสีปจั เจกพทุ ธะ ไม่มี

๒. ลพุชทายกเถระ ” ๙๑ กัป วปิ สั สี ” พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒

๓. อุทุมพรผลทายกเถระ ” ” ””

๔. ปิลกั ขผลทายกเถระ ” ๑๑๘ กปั อัตถทัสสี ” ปจั จยเถระ

๕. ผารุสผลทายกเถระ ” ๙๑ กปั วิปัสสี ”

๖. วัลลผิ ลทายกเถระ ” ๓๑ กปั สขิ ี ”

๗. กทลผิ ลทายกเถระ ” ” ””

๘. ปนสผลทายกเถระ ” ๙๑ กปั อชั ชุนปจั เจกพุทธะ ”

๙. โสณโกฏีวสี เถระ มหาสาวก ๙๑ กัป วปิ สั สี มคี วามเพยี รมาก โสณโกฏิวสี เถระ

๑๐. ปพุ พกัมมปิโลติเถระ* ไม่ใชส่ าวก ๔ อสงไขยแสนกัป ทปี ังกี - โคตมพทุ ธะ

*การทพี่ ระสทั ธรรมสงั คาหกาจารยน์ �ำเอาพทุ ธาปทาน เรอื่ งนม้ี าไวใ้ นวรรคนี้ มจี ดุ ประสงคเ์ พอ่ื แสดงกศุ ลกรรม อกศุ ลกรรมใหป้ รากฏ

655

656 พระไตรปิฎกปริทรรศน์ พระสตุ ตนั ตปฎิ ก

๔๐. ปิลินทวจั ฉวรรค

๑. ปิลินทวัจฉเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระปลิ ินทวัจฉเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ทา่ นเปน็ คนเฝา้ ประตู คดิ อยากจะถวายทาน ตอ่ มาไดถ้ วาย
ทานแด่พระพทุ ธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ตามทคี่ ิด ด้วยทานวัตถุเป็นอนั มาก เพราะผลแห่ง
ทานนนั้ ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ ทา้ วสกั กะ ๑,๐๐๐ ชาติ เกดิ เปน็ พระเจา้ จกั รพรรดิ
๑,๐๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชนับชาติไม่ถ้วน ทุกชาติท่ีเกิดสมบูรณ์ด้วยสมบัติ
ทุกประการ ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๒. เสลเถราปทาน ประวัตใิ นอดีตชาติของพระเสลเถระ
ในอดตี ชาตกิ ปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นเจ้าของถนนสายหนึง่ ในกรุงหงสวดี ชกั ชวนหมู่
ญาติสร้างศาลาโรงฉันอย่างสวยงามถวายพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่ง
ทานน้นั ท่านไม่รจู้ ักทุคติเลย ทา่ นไดเ้ กิดเป็นทา้ วสักกะ ๕๐๐ ชาติ เกดิ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ
๑,๐๐๐ ชาติ เกดิ เปน็ พระเจา้ ประเทศราชอกี นบั ชาตไิ มถ่ ว้ น ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั
พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ
๓. สพั พกติ ติกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระสัพพกิตตกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นเป็นนักบวชนุ่งผ้าเปลือกไม้ เกิดความเลื่อมใส
ได้กล่าวค�ำสรรเสริญพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ไว้มาก เพราะผลแห่งกรรมนั้น
ทา่ นไม่ร้จู ักทุคติเลย ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหตั พรอ้ มด้วยคุณวเิ ศษ
๔. มธทุ ายกเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาตขิ องพระมธุทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านเป็นอาจารย์สอนประวัติศาสตร์แก่ศิษย์จ�ำนวนมาก
ได้ถวายน้�ำผึ้งแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ในชาตสิ ดุ ทา้ ยน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๕. ปทมุ กฏู าคารกิ เถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระปทมุ กูฏาคาริกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๑๘ ท่านเกิดเป็นพรานเน้ือ เห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าปิยทัสสี
นั่งอยู่ในเรือนแก้วท่ีมุงด้วยดอกปทุมเก่า ๆ ท่านจึงหาดอกปทุมมามุงให้ใหม่ เพราะผลแห่ง
กรรมน้นั ท่านไม่รู้จักทุคตเิ ลย ในชาตสิ ดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ
๖. พักกุลเถราปทาน ประวตั ิในอดตี ชาติของพระพักกุลเถระ
ในอดีตชาติ ๑ อสงไขย ๑๐๐,๐๐๐ กัป ท่านได้ถวายยาแก้โรคลมแด่พระพุทธเจ้า
พระนามว่าอโนมทัสสี เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้า
จักรพรรดิ ๑๐๐ ชาติ เกิดทุกชาติเป็นคนมีอาพาธน้อย ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัต

เล่มที่ ๒๔ พระไตรปิฎกภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 657

พร้อมดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๗. คิริมานนั ทเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระคิริมานนั ทเถระ
ในอดตี ชาตกิ ัปที่ ๓๐,๐๐๐ ทา่ นสูญเสยี บุตร ภรรยา พร้อมทัง้ มารดาบดิ า และพช่ี าย

ในคราวเดียวกัน เกิดความเศร้าโศกเสียใจมาก เมื่อพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ เสด็จมา
โปรดท่านจึงคลายความเศร้าโศก และได้น�ำดอกไม้มาบูชาพระพุทธเจ้า เพราะผลแห่ง
การบชู านน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทุคตเิ ลย ในชาติสดุ ท้ายน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พรอ้ มด้วยคณุ วเิ ศษ

๘. สลฬมณั ฑปิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระสลฬมัณฑปยิ เถระ
ในอดตี ชาตใิ นภทั รกปั น้ี ทา่ นไดน้ �ำดอกชา้ งนา้ วไปบชู าพระพทุ ธเจา้ พระนามวา่ กกสุ นั ธะ
ผู้ปรินิพพานแล้ว เพราะผลแห่งการบูชาน้ัน ท่านจึงไปเกิดในสวรรคขึ้นดาวดึงส์ ในชาติ
สุดทา้ ยน้ี ไดบ้ รรลพุ ระอรหตั พร้อมด้วยคณุ วเิ ศษ
๙. สัพพทายกเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระสัพพทายกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายภัตตาหารแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ
พร้อมด้วยพระสงฆ์ ๑๐๐,๐๐๐ องค์ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ร่ืนรมย์
อยู่ในเทวโลก ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ชาติ ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหตั พร้อมด้วยคุณวเิ ศษ
๑๐. อชิตเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาติของพระอชิตเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเห็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เกิดความ
เล่ือมใส ได้ถวายน้�ำมนั และนำ้� ผ้งึ และได้ตามประทีปถวาย เพราะผลแหง่ ทานนัน้ ท่านไมร่ ูจ้ กั
ทุคติเลย ได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๓๖ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๐๐ ชาติ เกิดเป็น
พระเจา้ ประเทศราชนบั ชาตไิ มถ่ ว้ น ในชาตสิ ดุ ท้ายนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคณุ สมบัตขิ องพระเถระ 658
๔๐. ปิลนิ ทวัจฉวรรค

จ�ำ นวน ช่อื ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่บี ำ�เพ็ญ บุญเขต เอตทคั คะ ชอื่ ทปี่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคัมภรี อ์ ่นื ๆ
๑. ปนิ ลินทวจั ฉเถระ ปทุมุตตระ เปน็ ที่รกั ของเทวดา ปิลินทวัจฉเถระ
๒. เสลเถระ มหาสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั ” -
๓. สพั พกติ ตกิ เถระ ” - อธิมตุ ตเถระ
๔. มธุทายกเถระ ”” - มหานามเถระ
๕. ปทุมกูฏาคาริกเถระ สเุ มธะ - ปาราปริยเถระ
๖. พักกลุ เถระ ปกตสิ าวก ” ปิยทสั สี พากลุ เถระ พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์
๗. คริ ิมานันทเถระ อโนมทัสสี ไมม่ ีโรค คริ มิ านนั ทเถระ
๘. สฬลมณั ฑปยิ เถระ ” ๓๐,๐๐๐ กัป สุเมธะ - กมิ พลิ เถระ
๙. สัพพทายกเถระ กกุสันธะ -
๑๐. อชติ เถระ ” ๑๑๘ กัป สเุ มธะ - ยสเถระ
ปทุมตุ ตระ - อชติ เถระ
มหาสาวก ๑ อสงไขยแสนกัป

ปกติสาวก ๓๐,๐๐๐ กปั

มหาสาวก ภทั รกัป

” ๓๐,๐๐๐ กปั

” ๑๐๐,๐๐๐ กัป

พระสุตตนั ตปฎิ ก

เลม่ ท่ี ๒๔ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เลม่ ท่ี ๓๒ 659

๔๑. เมตเตยยวรรค

๑. ตสิ สเมตเตยยเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระติสสเมตเตยยเถระ
ในอดตี ชาติกปั ที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นดาบสชอื่ โสภติ ะ บชู าไฟอย่ใู นป่า พระพทุ ธเจา้
พระนามวา่ ปทมุ ุตตระ สอนให้ท่านบชู าไฟตามแบบอยา่ งพระองค์ ท่านเกดิ ความเลอ่ื มใสจึงได้
ถวายผลไมพ้ รอ้ มกบั น้ำ� ผ้งึ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไดเ้ กดิ เปน็ ทา้ วสกั กะ ๒๕ ชาติ เกิดเป็น
พระเจา้ จักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ชาติ ในชาติสดุ ท้ายน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มด้วยคุณวิเศษ
๒. ปุณณกเถราปทาน ประวตั ิในอดีตชาติของพระปุณณกเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๙๑ ท่านเห็นความอัศจรรย์ของพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้ก�ำลังจะ
ปรินิพพาน เม่ือพระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้วท่านได้ถวายพระเพลิงพระสรีระของพระองค์
เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วย
คุณวิเศษ
๓. เมตตคูเถราปทาน ประวัตใิ นอดตี ชาตขิ องพระเมตตคเู ถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๓๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายเนยใสแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ
เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ท่านได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๓ ชาติ เกิดเป็น
พระเจ้าจักรพรรดิ ๕๑ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชอีกนับชาติไม่ถ้วน ในชาติสุดท้ายนี้
ไดบ้ รรลุพระอรหัตพร้อมดว้ ยคณุ วิเศษ
๔. โธตกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระโธตกเถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านพร้อมด้วยศิษย์ได้สร้างสะพานข้ามแม่น้�ำภาคีรถี
ถวายให้พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ พร้อมด้วยพระสงฆ์ได้ข้ามประจ�ำ เพราะผลแห่ง
ทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทคุ ตเิ ลย ในชาตสิ ุดทา้ ยน้ี ได้บรรลพุ ระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคุณวิเศษ
๕. อุปสีวเถราปทาน ประวัติในอดตี ชาตขิ องพระอปุ สวี เถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านได้ถวายหญ้าท�ำเป็นเคร่ืองปูลาดและบูชาด้วย
ดอกสาละแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานนั้น ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ได้เกิดเป็นท้าวสักกะ ๗๑ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้า
ประเทศราชนับชาตไิ มถ่ ว้ น ในชาตสิ ดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วเิ ศษ
๖. นันทกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระนนั ทกเถระ
ในอดีตชาติ ท่านเป็นพรานเน้ือได้สร้างมณฑปดอกไม้ถวายแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า
พระนามว่าอนุรุทธะ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ในชาติสุดท้ายน้ี ได้บรรลุ
พระอรหตั พรอ้ มดว้ ยคุณวเิ ศษ

660 พระไตรปฎิ กปรทิ รรศน ์ พระสุตตันตปฎิ ก

๗. เหมกเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระเหมกเถระ
ในอดตี ชาติกัปท่ี ๑๑๘ ทา่ นเปน็ ดาบสชือ่ วา่ อโนมะ ได้ท�ำจติ ใหเ้ ลือ่ มใสต่อพระพุทธเจา้
พระนามวา่ ปยิ ทสั สอี ยเู่ สมอ เพราะผลแหง่ กรรมนน้ั ทา่ นไมร่ ้จู กั ทคุ ตเิ ลย ไดเ้ กดิ เป็นทา้ วสักกะ
๓๒ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๕ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชนับชาติไม่ถ้วน
ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ยคณุ วิเศษ
๘. โตเทยยเถราปทาน ประวตั ใิ นอดีตชาตขิ องพระโตเทยยเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นพระราชาพระนามว่าวิชิตชัย ในกรุงเกตุมดี
เพราะเกิดสงคราม ได้ท�ำลายศัตรูเป็นอันมาก ท�ำให้เกิดสลดพระทัยจึงสละราชสมบัติ
ออกผนวช ได้ใช้จุรณจันทน์ไล้ทาพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ เพราะผลแห่งกรรมนั้น
ท่านไม่รู้จักทุคติเลย ได้เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชนับชาติไม่ถ้วน ในชาติสุดท้ายนี้ ได้บรรลุ
พระอรหัตพร้อมด้วยคณุ วิเศษ
๙. ชตกุ ัณณิกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาตขิ องพระชตกุ ัณณกิ เถระ
ในอดีตชาติกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นบุตรเศรษฐีกรุงหงสาวดี ร่ืนรมย์อยู่ด้วย
กามคุณ ได้ถวายอาหารบิณฑบาต แด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ พร้อมด้วย
พระสงฆ์ ๑๐๐,๐๐๐ องค์ เพราะผลแหง่ ทานนน้ั ทา่ นไมร่ จู้ กั ทคุ ตเิ ลย ทา่ นไดเ้ กดิ เปน็ ทา้ วสกั กะ
๖๔ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๔ ชาติ เกิดเป็นพระเจ้าประเทศราชนับชาติไม่ถ้วน
ในชาติสดุ ทา้ ยนี้ ได้บรรลพุ ระอรหัตพร้อมดว้ ยคุณวิเศษ
๑๐. อเุ ทนเถราปทาน ประวตั ใิ นอดตี ชาติของพระอุเทนเถระ
ในอดีตชาติกัปท่ี ๑๐๐,๐๐๐ ท่านเป็นดาบสสร้างอาศรมอยู่ในป่าหิมพานต์ ได้ถวาย
ดอกปทุมแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลแห่งทานน้ัน ท่านไม่รู้จักทุคติเลย
ทา่ นไดเ้ กดิ เป็นพระเจา้ จักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ชาติ ในชาตสิ ุดท้ายน้ี ได้บรรลุพระอรหัตพรอ้ มดว้ ย
คุณวเิ ศษ

ตารางแสดงรายชื่อและคุณสมบตั ิของพระเถระ เลม่ ที่ ๒๔
๔๑. เมตเตยยวรรค

จ�ำ นวน ชือ่ ในอปทาน ประเภทสาวก ระยะเวลาท่ีบ�ำ เพญ็ บุญเขต เอตทคั คะ ชอ่ื ทปี่ รากฏ
บญุ กรรมนี้ ในคัมภรี อ์ นื่ ๆ
๑. ติสสเมตเตยยเถระ -
๒. ปุณณกเถระ มหาสาวก ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทมุ ตุ ตระ - ตสิ สเมตเตยยเถระ
๓. เมตตคูเถระ - ปณุ ณกเถระ
๔. โธตกเถระ ” ๙๑ กปั ปัจเจกพุทธะ - เมตตคเู ถระ พระไตรปฎิ กภาษาไทย เล่มท่ี ๓๒
๕. อุปสีวเถระ - โธตกเถระ
๖. นันทกเถระ ” ๓๐,๐๐๐ กัป สุเมธะ - อุปสวี เถระ
๗. เหมกเถระ - -
๘. โตเทยยเถระ ” ๑๐๐,๐๐๐ กัป ปทมุ ุตตระ - เหมกเถระ
๙. ชตกุ ัณณกิ เถระ - โตเทยยเถระ
๑๐. อเุ ทนเถระ ”” ” - ชตกุ ัณณกิ เถระ
-
” - อนุรทุ ธปัจเจกพุทธะ

” ๑๑๘ กัป ปยิ ทัสสี

” ๓๐,๐๐๐ กปั สเุ มธะ

” ๑๐๐,๐๐๐ กปั ปทุมุตตระ

ปกติสาวก ” ”

661