เหนือกว่าลูกน้องแบบไอน์สไตน์ คือเจ้านายอัจฉริยะ (Einsteins Boss 10 Rules for Leading Genius) by Robert Hromas (โรเบิร์ต โรมาส), Christopher Hromas (คริสโตเฟอร์ โรมาส), ชัชวนันท์ สันธิเดช (z-lib.org)

อจั ฉรยิ ะหลายคนกเ็ หมอื นกบั สนุ ขั ลาบราดอร์ รที รฟี เวอรส์ ทก่ี �ำ ลงั ไล่
ตามกระรอก พวกเขามกั หา้ มตวั เองไม่ไดจ้ ากการไลล่ ่าไอเดียด ี ๆ ทว่ี าบ
ขึ้นมาในมโนทัศน์เพียงชั่วขณะ เม่ือมีคอนเซ็ปต์อ่ืนที่สำ�คัญมาดึง
ความสนใจ พวกเขากจ็ ะหกั พวงมาลัยและเปล่ียนเสน้ ทาง โดยไปไลล่ ่า
คอนเซ็ปตใ์ หมน่ ัน้ ทนั ที

การถูกรบกวนสมาธิจากไอเดียที่น่าสนใจนั้นง่ายและมีชีวิตชีวากว่า
การมงุ่ เนน้ อยกู่ บั สงิ่ เดยี ว ชวี ติ ของลาบราดอร์ รที รฟี เวอรส์ จงึ เตม็ ไปดว้ ย
แรงปรารถนาและความต่ืนเต้น การว่ิงไล่กระรอกน้ันปลุกเร้ายิ่งกว่า
การเดินข้างกายใครบางคนอยา่ งเงียบ ๆ

สำ�หรับผู้นำ�ของอัจฉริยะ ความสำ�เร็จท่ีสมบูรณ์แบบที่สุดคือศัตรู
ของความส�ำ เรจ็ ทดี่ ี การไลล่ า่ ไอเดยี อนั สมบรู ณแ์ บบอาจรบกวนสมาธขิ อง
อจั ฉรยิ ะ จนไมอ่ าจท�ำ อะไรส�ำ เร็จเป็นเรื่องเปน็ ราวสักอยา่ งเดยี ว ไอเดยี
ที่ดกี ว่าน้นั จะมเี ขา้ มาเสมอ และจะมาดึงความสนใจไปกับคอนเซ็ปตต์ รง
หน้า การไล่ตามกระรอกอาจดูดพลังจนผลิตภาพสูญเสียไปเยอะมาก
การมุ่งเน้นที่จะเอาไอเดียดี ๆ สักไอเดียหน่ึงไปทำ�เป็นการค้าให้จงได้
ต้องใช้ความวิริยะอุตสาหะซึ่งเป็นส่ิงที่อัจฉริยะอาจไม่ได้มีอยู่ตลอด
หากอัจฉริยะสักคนทำ�ให้ทีมรวนไปทั้งทีมจากการไปไล่ตามกระรอก
ทีมของคุณคงไมม่ ีทางไปถงึ เปา้ หมายทตี่ ัง้ ไว้

201

การมงุ่ เนน้ ไปยงั วสิ ยั ทศั นเ์ ดยี วจะทำ�ใหม้ นั เขม้ แขง็ ขนึ้

ในปี 1930 พน่ี อ้ งแบมเบอรเ์ กอรต์ กลงซอ้ื วสิ ยั ทศั นข์ องเฟลก็ ซเ์ นอร์
ในการสร้างสถาบนั วิทยาศาสตร์ และให้เขาคมุ IAS โดยแต่งต้งั เขาเป็น
ผอู้ �ำ นวยการสถาบนั เฟลก็ ซเ์ นอรร์ ตู้ งั้ แตแ่ รกแลว้ วา่ IAS จะสไู้ ปทกุ อยา่ ง
ไมไ่ ด้ เขาจงึ อยากจะเปน็ ระดบั โลกในไมก่ เ่ี รอ่ื งเทา่ นนั้ ตอนทเี่ ขาเรมิ่ ท�ำ IAS
เฟลก็ ซเ์ นอรต์ ดั สนิ ใจเนน้ ไปทค่ี ณติ ศาสตรอ์ ยา่ งเดยี ว เวบ็ เลน ไอนส์ ไตน์
และ เฮอร์มนั น์ ไวล์ คือหวั กะทิท่ีเก่งที่สดุ ท่เี ขาจ้างมาในยุคแรก และ
พวกเขากเ็ กง่ ทส่ี ดุ ในโลกจรงิ ๆ สมยั ทเ่ี ขายงั ใชท้ รพั ยากรอยา่ งมงุ่ เนน้ และ
ไล่ลา่ นกั วิทยาศาสตร์ทเ่ี ก่งที่สุดโลกในแตล่ ะสาย เขากไ็ ดต้ วั คนพวกนนั้
มาจริง ๆ วิธีอันมุง่ เนน้ ของเขาเปน็ กา้ วส�ำ คญั ส่นู วัตกรรมใหม่ เนื่องจาก
ทีไ่ หนมคี วามรู้ ความกา้ วหนา้ มักตามมาเสมอ การจะก้าวพน้ สิง่ ท่คี ณุ รู้
อยู่แล้ว คณุ จึงตอ้ งตวี งวิสยั ทศั น์ของคุณให้แคบลงมา

เฟล็กซเ์ นอรม์ งุ่ ม่ันกับวิสยั ทศั นห์ ลกั ของ IAS ในฐานะโอเอซสิ แหง่
ความกา้ วหนา้ ทางวทิ ยาศาสตร์ และปฏเิ สธทจ่ี ะรบั นกั ศกึ ษามาเรยี นที่ IAS
หรอื จดั หลกั สตู รปรญิ ญาเหมอื นกบั สถาบนั การเรยี นรขู้ น้ั สงู สว่ นใหญ่ ทง้ั น้ี
เพือ่ รกั ษาวิสยั ทัศนน์ ้นั ไว้ แมจ้ ะถกู ประท้วงเปน็ ระยะจากสมาชกิ ในคณะ
บางคนทอ่ี ยากให้ IAS เปน็ เหมือนมหาวิทยาลยั ทว่ั ไป

เฟลก็ ซเ์ นอรเ์ ชอื่ วา่ การสอนนกั ศกึ ษาจะท�ำ ใหค้ นของเขาท�ำ การทดลอง
ไดน้ อ้ ยลง และการเปน็ ทปี่ รกึ ษาปรญิ ญาเอกจะดงึ ความสนใจของบคุ ลากร
ให้หลุดไปจากงานของตัวเอง “ด้วยจุดยืนแห่งองค์กรของเรา สถาบัน
แห่งน้ีจะเรียบง่าย และเป็นแบบแผนน้อยท่ีสุดเท่าที่จะจินตนาการได้”
เฟล็กซเ์ นอร์เขยี นไวเ้ ช่นนี้

อัจฉริยะที่ IAS อยู่โดดเดี่ยวในสภาพแวดล้อมที่เหมือนวัดและ
กนั ดารมาก ทำ�ใหพ้ วกเขามงุ่ เนน้ กบั งานไดม้ ากเปน็ พเิ ศษ เพราะสง่ิ ลอ่ ใจ

202

มีอยูน่ ้อยมาก มีครง้ั หนง่ึ ทีน่ กั วชิ าการจากอังกฤษมาเหน็ นักวทิ ยาศาสตร์
เหลา่ น้ีทุม่ เททำ�งาน จนถึงกบั ตง้ั คำ�ถามว่า “น่ที กุ คนทำ�งานกันถงึ ตีสอง
หมดเลยหรอื ”

การตวี งจดุ มงุ่ เนน้ ใหแ้ คบเขา้ จะท�ำ ใหส้ ง่ิ ทมี่ งุ่ เนน้ มพี ลงั และหนกั แนน่
ขนึ้ เหมอื นกบั การตอกตะปู ผมเคยถามนกั วทิ ยาศาสตรข์ องผมคนหนงึ่ วา่
เขาแข็งแรงพอที่จะเอาค้อนมาอนั หนง่ึ แลว้ ทบุ โตะ๊ วอลนัตทีเ่ ราน่ังกนั อยู่
ใหท้ ะลุลงไปไดห้ รือเปล่า

“ไม่ได้แน ่ ๆ” เขาตอบผม “คอ้ นมนั ท่อื เกินไป ผมคงท�ำ ให้โตะ๊ ผุได้
แต่ไมม่ ีวนั ทบุ ให้มันทะลลุ งไปได้หรอก”

“เดย๋ี วผมจะใหต้ ะปกู ับคณุ ” ผมตอบกลบั ไป “ทีนี้ คณุ จะเอาค้อน
ตอกตะปใู หท้ ะลุโตะ๊ ลงไปไดห้ รือยงั ล่ะ”

“แนน่ อน” เขาหัวเราะ “มนั ต้องไดอ้ ยูแ่ ล้ว”

ผมจึงอธิบายต่อไปว่า ปัญหาท่ีเขาพยายามแก้อยู่นั้นซับซ้อนมาก
จนไม่ว่าเขาจะพยายามแก้ด้วยความทุ่มเทและใช้วิธีที่ดีแค่ไหน เขาก็
ไม่มีวันท่ีจะแก้ได้ท้ังหมดหากทำ�ทุกอย่างพร้อมกัน ผมจึงบอกเขาไปว่า
“เลอื กมาอย่างหนงึ่ แล้วตอกตะปูใหท้ ะลโุ ตะ๊ ไปเลย”

การไล่ตามกระรอกเป็นเร่อื งสนุก

ในชว่ งทา้ ยของอาชพี เฟลก็ ซเ์ นอรส์ ญู เสยี ความมงุ่ เนน้ และไดช้ อ่ื วา่
ชอบไลล่ า่ สง่ิ ลอ่ ใจทเี่ ขา้ มา ตอนทมี่ คี อลเลกชนั บทกวชี อื่ ดงั จากตน้ ฉบบั ของ
จนี มาเสนอขาย เฟลก็ ซเ์ นอรเ์ ฉอื นเงนิ กองทนุ สว่ นหนงึ่ เพอื่ เอาไปซอื้ ไวเ้ ปน็
สมบัตขิ อง IAS ปัญหาก็คอื IAS ไมไ่ ดม้ ผี ้เู ชี่ยวชาญเรอื่ งจนี ศกึ ษาเลย
แม้แตค่ นเดียว และไมไ่ ด้มแี ผนท่ีจะขยายงานไปยังสายจนี ดว้ ย

203

เฟลก็ ซเ์ นอรบ์ อกคณะกรรมการของ IAS วา่ นเี่ ปน็ โอกาสครงั้ เดยี ว
ในชวี ติ เขายงั คาดการณด์ ว้ ยวา่ ในศตวรรษทย่ี สี่ บิ เอด็ จะเกดิ ความสนใจ
ในประเทศจีนอย่างใหญห่ ลวง การคาดการณข์ องเขากลายเปน็ ความจรงิ
ในอีก 50 ปีต่อมา เม่อื เหมาน�ำ พรรคคอมมิวนิสตย์ ึดจนี ได้ แต่ IAS ก็
ไมเ่ คยมนี กั วิชาการสายจีนเลยแม้แต่คนเดยี ว ทวา่ เฟลก็ ซ์เนอร์ไดใ้ ชเ้ งิน
กอ้ นโตของ IAS ไปกบั การคว้าดาว ซึง่ ไม่ได้อยู่ในจดุ ม่งุ เนน้ ของสถาบนั

ต้นทุนของคอลเลกชันน้ีถือว่าสูงมากสำ�หรับ IAS เม่ือพิจารณา
จากเงนิ ทุนทจี่ ำ�กดั ในเวลานัน้ และการซอื้ ครง้ั ดงั กล่าวก็ไดบ้ บี ใหเ้ ขาตอ้ ง
ผดิ สญั ญาตอ่ ผหู้ ญงิ และสมาชกิ รนุ่ หนมุ่ สาวในคณะทเ่ี คยสญั ญาวา่ จะขน้ึ
เงนิ เดอื นให้ แมก้ ารซอื้ คอลเลกชนั ชอื่ ดงั ดงั กลา่ วจะเปน็ เรอ่ื งนา่ ตนื่ ตาตน่ื ใจ
แต่กลบั ไมไ่ ดส้ ง่ ผลดีตอ่ องค์กรของเฟล็กซ์เนอรใ์ นระยะยาวเท่าไรนกั

ปญั หาในการไลต่ ามกระรอกกค็ อื มนั สนกุ ธรรมชาตขิ องสงิ่ ล่อใจ
มักสนุกกว่าสิ่งท่ีคุณทำ�อยู่แต่แรกเสมอ เพราะท้ังใหม่และดึงดูดใจ
การไลต่ ามสง่ิ ลอ่ ใจ แทนทจี่ ะกา้ วขน้ึ บนั ไดไปทลี ะขน้ั กบั โปรเจกตป์ จั จบุ นั
ทที่ ำ�อยู่น้ันงา่ ยกวา่ กันเยอะ

ตัดสนิ ใจว่าจะไม่ทำ�ส่ิงใด

ตอนทเ่ี ฟลก็ ซเ์ นอรท์ �ำ งานกบั มลู นธิ ริ อ็ กเกอเฟลเลอร์ (Rockefeller
Foundation) ประธานมูลนิธิตัดสินใจท่ีจะให้เงินก้อนเล็กหลายก้อน
แทนทจี่ ะใหเ้ งนิ กอ้ นใหญก่ อ้ นเดยี วซง่ึ จะพลกิ โฉมองคก์ รไดเ้ ลย เฟลก็ ซเ์ นอร์
แยง้ ว่า การทำ�เช่นน้จี ะท�ำ ใหพ้ นั ธกิจขององคก์ รนั้นพรา่ มวั จนแทบไม่เห็น
ผลอะไรเดน่ ชัด และดเู หมือนเขาจะพดู ถูก เพราะแมใ้ นยคุ แรก มลู นธิ ิ
รอ็ กเกอเฟลเลอรจ์ ะพฒั นากลายเปน็ มหาวทิ ยาลยั ชคิ าโกและมหาวทิ ยาลยั

204

ร็อกเกอเฟลเลอร์ ซ่ึงท้ังสองมหาวทิ ยาลยั ต่างกลายเปน็ แหลง่ ผลติ ผ้ทู ีไ่ ด้
รบั รางวัลโนเบลชั้นดี แต่หลงั จากน้นั หลายคนอาจมองว่า มลู นิธินีไ้ ม่ได้
ท�ำ อะไรเป็นช้นิ เปน็ อันเหมือนชว่ งเริ่มแรกเลย

เม่ือใดก็ตามท่ีต้องเร่ิมต้นโปรเจกต์ใหม่ การตัดสินใจที่ยากท่ีสุดที่
ผนู้ �ำ ตอ้ งท�ำ ไมใ่ ชก่ ารคดิ วา่ จะท�ำ อะไรกอ่ น แตค่ อื การคดิ วา่ จะไมท่ �ำ อะไร
นกั วทิ ยาศาสตรจ์ �ำ นวนมากหลงรกั ไอเดยี ของตวั เอง การจะท�ำ ใหพ้ วกเขา
ละท้ิงไอเดียสักหน่ึงไอเดียได้นั้น แทบจะต้องใช้ทนายด้านการหย่าร้าง
ระดบั เทพเลยทเี ดยี ว

การมุ่งเน้นหมายถึงการเสียสละ ไม่ว่าคุณจะมุ่งเน้นอะไรคุณต้อง
ไม่ทำ�ส่ิงอื่นเลย ในทุกการตัดสินใจของคุณย่อมมีต้นทุนแฝงอยู่เสมอ
โจนี ไอฟ์ ผูอ้ �ำ นวยการดา้ นการออกแบบของแอปเปิลกลา่ วไวว้ า่ “ค�ำ ว่า
มงุ่ เนน้ หมายถงึ การตอบปฏเิ สธสงิ่ ทที่ กุ อณขู องรา่ งกายคณุ คดิ วา่ มนั เปน็
ไอเดยี ทส่ี ดุ ยอด และคณุ กค็ ิดถงึ มนั ทกุ เช้าท่ตี ื่นขึน้ มา แต่สุดทา้ ยคณุ ก็
ตอ้ งตอบปฏเิ สธ เพราะคณุ กำ�ลงั มงุ่ เน้นกับสิ่งอืน่ อย”ู่

อจั ฉรยิ ะจะโอบกอดความสวยงามของสมการของเขา แตผ่ นู้ �ำ ตอ้ งระวงั
อย่าหลงรักความสวยงามของไอเดียหนึ่งไอเดียใด เพราะความสวยงาม
นัน้ อาจเป็นเพยี งภาพลวงตา หากคณุ มองไม่เหน็ หนทางทีจ่ ะแปรเปลีย่ น
ไอเดยี ให้กลายเปน็ ความจรงิ ไอเดยี นน้ั กอ็ าจไมค่ ุ้มคา่ ท่จี ะไปไล่ลา่

“สิ่งประดิษฐไ์ มเ่ หมือนกับนวัตกรรม” ลอวเ์ รนซ์ ฮูซกิ ทนายด้าน
สทิ ธบิ ัตร ซ่ึงสอนอย่ทู ี่มหาวทิ ยาลัยจอนสฮ์ อปกินส์กล่าวไว้ “ส่ิงประดิษฐ์
คือสิ่งท่ีทำ�ข้ึนใหม่ แต่นวัตกรรมคือสิ่งท่ีทำ�ขึ้นใหม่และสร้างมูลค่า”
งานของคุณคือการทำ�ให้อัจฉริยะมุ่งเน้นอยู่กับการสร้างนวัตกรรมและ
ประดษิ ฐใ์ ห้น้อยลง

205

สง่ิ ล่อใจ ก่อใหเ้ กดิ การโตแ้ ย้ง

การไลต่ ามกระรอก หมายถงึ การเปลย่ี นแนวทาง หากตวั คณุ ในฐานะผนู้ �ำ
เคยรบั ปากไวว้ า่ จะท�ำ ตามแนวทางเกา่ การเปลยี่ นแนวทางกเ็ ทา่ กบั คณุ ท�ำ
ผิดคำ�พูด การผดิ ค�ำ พูดจึงเป็นหนึง่ ในผลจากการไล่ตามกระรอกนน่ั เอง

ออสวลั ด์ เว็บเลน หวั หน้าภาควชิ าคณิตศาสตรข์ อง IAS ในสงั กัด
ของเฟล็กซ์เนอร์ เป็นคนท่ีโน้มนา้ วเกง่ หวั แข็ง ไมย่ อมใคร และคดิ วา่
ตวั เองรดู้ ที ส่ี ดุ เสมอ ดว้ ยความทเ่ี ขามกั หลดุ ออกนอกเสน้ ทาง เขาจงึ มกั ผดิ
ค�ำ พดู กบั เฟลก็ ซเ์ นอรแ์ ละไอนส์ ไตนอ์ ยเู่ ปน็ ประจ�ำ ทเี่ ปน็ เชน่ นน้ั เพราะเขา
หลงอยกู่ บั ไอเดยี ใหม่ ไมใ่ ชเ่ พราะไอเดยี นนั้ ดเี ดอ่ ะไร แตเ่ พราะความใหม่
ของมันล้วน ๆ แล้วเขาก็เอาทรัพยากรที่เคยจัดสรรไว้ให้คนอื่นรวมทั้ง
ไอนส์ ไตน์ไปใช้กับไอเดยี ใหมข่ องเขา

แมเ้ ฟลก็ ซเ์ นอรต์ อ้ งการสรา้ งสถาบนั วจิ ยั ซง่ึ คนในคณะไมต่ อ้ งมภี าระ
ผกู พนั ในการสอนนกั ศกึ ษา แตเ่ วบ็ เลนกลบั เปดิ รบั นกั ศกึ ษาระดบั บณั ฑติ
ศกึ ษา เขาสนุกกบั การมปี ฏิสมั พนั ธก์ ับนกั ศึกษา เพราะเขามอบหมายให้
คนเหลา่ นนั้ ไปทดลองไอเดยี ใหมไ่ ด้ ดว้ ยเหตนุ ี้ เวบ็ เลนจงึ รบั นกั ศกึ ษาระดบั
บณั ฑิตศึกษา แมจ้ ะตกลงกบั เฟล็กซเ์ นอรไ์ ว้ว่าจะไมร่ ับเด็กเขา้ มาสอน

เฟล็กซ์เนอร์จึงนัดพบกับเว็บเลนเพ่ือเตือนเขาถึงสิ่งที่เคยตกลงกัน
ไว้แต่แรก เว็บเลนจึงเอาเรื่องน้ีไปฟ้องกับที่ประชุมบุคลากรของ IAS
ซึง่ ก็กลายเปน็ ว่าตัวเขาโดนเสยี เอง เพราะคนในคณะอยู่ข้างเฟล็กซ์เนอร์
เฟล็กซ์เนอร์ต้องดึงเว็บเลนกลับเข้าสู่พันธกิจหลักของ IAS น่ันคือ
การมุ่งเน้นทำ�วิจัยโดยไม่สอน เหตุที่ความสับสนอลหม่านทางการเมือง
เกิดข้ึนก็เพราะเว็บเลนชอบสิ่งล่อใจ เขาชอบให้คนหลายคนเอาหลาย ๆ
ไอเดยี ไปดำ�เนินการพรอ้ มกนั

206

จดุ มุง่ เน้นของไอนส์ ไตน์

“เราเป็นทาสของห้องนำ้� ตู้เย็น รถยนต์ วิทยุ และสิ่งของอื่น ๆ
อีกหลายลา้ นอย่าง” เลโอโปลด์ อินเฟลด์ เพอ่ื นรว่ มงานของไอนส์ ไตน์ท่ี
IAS กลา่ วไว้ ไอนส์ ไตนเ์ ชอื่ หมดใจในเรอ่ื งนี้ เขาจงึ ถอดรอ้ื ทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ ง
ในชีวิต เขาไมเ่ คยสวมถุงเทา้ ไม่เคยตัดผม ไมม่ ีชุดนอน ยิง่ ทที่ �ำ งาน
ของเขาย่ิงระเกะระกะ เพราะการทำ�ความสะอาดเป็นการสูญเสียเวลา
อันมีคา่ และท่ีจรงิ ย่งิ ไปกว่าน้ันคอื มนั ดงึ ความสนใจของเขาไป

เอลซา โลเวนทาล ภรรยาคนท่ีสองของไอน์สไตน์จัดการทุกอย่าง
ให้เขา เพ่ือท่ีเขาจะมุ่งเน้นอยู่กับงานได้ เธอไม่เคยร้องขออะไรจากเขา
เป็นการแลกเปล่ียนเลย เย็นวันหนึ่ง ท้ังคู่อยู่กับสามีภรรยาอีกคู่หนึ่ง
พอไดย้ นิ ภรรยาขอใหส้ ามไี ปหยบิ เสอื้ โคต้ ให้ เอลซาถงึ กบั ชอ็ ก เธอบอกวา่
“ฉันไม่มีทางขอให้อาจารย์ท�ำ อย่างนั้นแน่”

คร้ันเอลซาเสียชีวิตจากภาวะไตและหัวใจล้มเหลว ไอน์สไตน์เดิน
ง่วนไปรอบบ้านเหมอื นกบั เดก็ นอ้ ยทก่ี �ำ ลังหลงทาง เขาทุ่มความสนใจอยู่
กบั งานจนไม่รวู้ ่าจะบริหารบ้านของตัวเองอยา่ งไร

ไอน์สไตน์ชอบฝันกลางวันมากจนถึงขนาดลืมทางกลับบ้าน มีอยู่
ครั้งหนึง่ เขาโทรศัพทไ์ ปที่สำ�นกั งานคณบดีมหาวิทยาลัยพรินซ์ตนั และ
ถามพนกั งานรับโทรศพั ท์ว่า บา้ นของดอกเตอรไ์ อนส์ ไตน์อยู่ท่ไี หน คร้นั
พนกั งานตอบกลบั มาวา่ เธอไมส่ ามารถใหข้ อ้ มลู ดงั กลา่ วได้ เขาจงึ อธบิ ายวา่
เขานีแ่ หละคอื ดอกเตอร์ไอน์สไตน์ และเขากำ�ลงั ลืมทางกลับบา้ น

ไอนส์ ไตนแ์ ละเอลซาซ้ือบ้านเลก็  ๆ หลังหนึง่ ในพรนิ ซต์ ัน เลขที่ 112
เมอรเ์ ซอร์สตรีต ใกลก้ บั IAS เพ่อื ทเี่ ขาจะเดินไปท�ำ งานได้หากอากาศ
เป็นใจ ท่วงท่าในการเดินของไอน์สไตน์กลายเป็นภาพจำ�แห่งพรินซ์ตัน

207

คือเขาจะเดินทอดน่องไปตามทางเดินริมถนนท่ีปกคลุมด้วยเงาไม้ โดย
จดจ่ออยูก่ ับความคดิ ของตัวเอง สมองของเขาหมกม่นุ อยู่กับการทดลอง
จนเขามกั ไม่สังเกตเห็นสง่ิ แวดลอ้ มทอ่ี ยู่ข้างทาง

บ่อยคร้ังที่นักท่องเท่ียวเห็นไอน์สไตน์ระหว่างเดินกลับบ้านและจำ�
เขาได้ จงึ เข้าไปทักและขอถา่ ยรปู ดว้ ย ซ่งึ ไอน์สไตนก์ จ็ ะหยุดและท�ำ ตาม
ที่คนพวกนน้ั ขอ จากนนั้ กเ็ ดินต่อไปโดยไมพ่ ดู อะไรเลย ราวกับไมม่ ใี คร
ขดั จังหวะความคดิ ของเขาได้ ราวกับเขามองไม่เห็นนกั ทอ่ งเทย่ี วเหล่าน้นั
อย่ใู นสายตา

ฝนั กลางวันเกีย่ วกับฟิสกิ ส์

ไอนส์ ไตนข์ นึ้ ชอ่ื วา่ ชอบหลงใหลไปกบั สงิ่ ลอ่ ใจ การฝนั กลางวนั สมยั
ยงั เปน็ เสมยี นสทิ ธบิ ตั รทซี่ รู กิ ของเขาไดท้ �ำ ใหเ้ กดิ ทฤษฎสี มั พทั ธภาพพเิ ศษ
(the special theory of relativity)* ขนึ้ จงึ ยากมากทหี่ วั หนา้ คน
ไหนจะดงึ ให้เขากลับมาสนใจกบั งานตรงหน้า ไมม่ กี ารเชิญไปพดู ท่ีไหนที่
ไอนส์ ไตนไ์ มอ่ ยากรับ แม้การไปพูดนั้นจะตรงกับเวลาทีเ่ ขาควรนง่ั ท�ำ งาน
อยู่ที่ IAS ก็ตาม หลงั จากเขา้ รบั ต�ำ แหนง่ ที่ IAS ไอน์สไตน์ไดข้ อให้
IAS จา้ งเขารว่ มกบั แคลเทค (สถาบนั เทคโนโลยแี คลฟิ อรเ์ นยี ) ซงึ่ ท�ำ ให้
เฟลก็ ซเ์ นอรใ์ จหายและเปน็ กังวลอยา่ งย่ิง แต่เขากต็ อบกลับไปแบบแบง่
รบั แบ่งสู้ โดยบอกวา่ การท่ี IAS จะโตไดน้ ้นั สถาบนั จำ�เปน็ ต้องใชท้ ักษะ
ทั้งหมดของไอน์สไตน์ และบอกด้วยว่า ไอน์สไตน์จะมีประโยชน์ที่สุด
หากเขาอยใู่ นท่เี ดียวและท�ำ งานกบั โปรเจกตเ์ ดียว

สงิ่ ทเี่ ฟลก็ ซเ์ นอรพ์ ดู นน้ั ถกู ตอ้ งแลว้ IAS ตอ้ งมไี อนส์ ไตนไ์ วเ้ พอื่ เปน็
หนา้ เปน็ ตาตอ่ สาธารณะ เพอื่ ขอเงนิ บรจิ าค และเพอ่ื ดงึ ตวั นกั วทิ ยาศาสตร์

* ทฤษฎสี มั พทั ธภาพพเิ ศษ เกย่ี วขอ้ งกบั ระบบทม่ี คี วามเรว็ คงท่ี เป็นระบบทไ่ี มม่ คี วามเรง่ คอื
เมอ่ื ทกุ สิ่งหยุดนง่ิ หรอื มีความเร็วเทา่ กัน เราจะไมส่ ามารถบอกได้วา่ สง่ิ ใดเคลื่อนที่
208

คนอื่นเข้ามาเพ่ิม แม้ว่าถ้าไอน์สไตน์ย้ายไปอยู่ท่ีแคลเทค เขาอาจทำ�
ประโยชนไ์ ดม้ ากกว่ากต็ าม เพราะเขาจะได้ท�ำ งานรว่ มกับนักฟิสิกสอ์ ย่าง
มลิ ลแิ กน และไฟนแ์ มน แทนทจี่ ะท�ำ งานเปน็ ศลิ ปนิ เดยี่ วทถี่ กู ตอ่ ตา้ นโดย
เหล่านกั คณติ ศาสตรท์ ี่ IAS

ในปี 1941 ไอน์สไตนม์ อี นั ตอ้ งอับอายจากการโดนสงิ่ ล่อใจดงึ สมาธิ
ในช่วงเวลาอันเลวรา้ ยที่สดุ ของสงครามโลกครั้งทีส่ อง จากการเข้าไปข้อง
เก่ยี วกบั จิตแพทย์ วิลเฮลม์ ไรช์ ซึ่งเขียนบอกไอน์สไตนว์ ่า เขาค้นพบ
“พลงั งานชวี ยงั ผล (biology effective energy)” ซง่ึ ตา่ งจากพลงั งาน
ในรปู แบบอน่ื  ๆ ทง้ั หมดทม่ี ใี นปจั จบุ นั และอาจใชเ้ พอื่ “ตอ่ สกู้ บั โรคระบาด
ร้ายแรงของฟาสซิสต”์ ไรชอ์ า้ งว่า เขายังไม่ได้ตพี มิ พก์ ารค้นพบนี้ เพราะ
เขามี “ประสบการณ์อันเลวรา้ ย” กับนักวทิ ยาศาสตร์กายภาพแบบเดมิ  ๆ

ใครก็ตามที่ได้ยินเรื่องเช่นน้ีคงตั้งข้อสงสัยต่อพลังงานชีวจิตวิทยา
ไรข้ ีดจำ�กัด (infinite bio-psychological energy) ซึ่งไมเ่ คยถกู
คน้ พบมากอ่ นนเ้ี ปน็ แนแ่ ท้ แตไ่ อนส์ ไตนค์ อื ผทู้ ค่ี น้ พบแหลง่ พลงั งานใหม่
ไร้ขีดจำ�กดั โดยสมการ E = mc2* ของเขา มวลสารสามารถแปลงเป็น
พลงั งานได้ ตรงนเ้ี องทนี่ �ำ ไปสกู่ ารแยกยเู รเนยี มใหก้ ลายเปน็ 2 อะตอมยอ่ ย
ซ่งึ มวลสารทั้งหมดยังน้อยกวา่ อะตอมตัวแม่เสยี อกี และ 2 อะตอมยอ่ ย
นไ้ี ดป้ ลอ่ ยพลังงานมหาศาลอนั น�ำ ไปสกู่ ารระเบิดของปรมาณู นอกจากน้ี
ไอน์สไตนย์ ังอยากเอาชนะพวกนาซีในสงครามมาก

ทง้ั สองคนพบกนั หลายครงั้ ทบี่ า้ นของไอนส์ ไตนใ์ นพรนิ ซต์ นั และคยุ 209
กนั หลายตอ่ หลายชวั่ โมง พวกเขาตดิ ตอ่ สอ่ื สารกนั อยหู่ ลายปี ไอนส์ ไตนไ์ ด้
สรา้ งเครอ่ื งมอื ทดลองเพอื่ ทดสอบแหลง่ พลงั งานของไรช์ และไดพ้ บค�ำ อธบิ าย
ทางแม่เหล็กไฟฟ้าง่าย ๆ และหลังจากอธิบายกับไรช์ว่า ทฤษฎีน้ีไม่ได้
มอี ะไรพเิ ศษตรงไหนเลย ไอนส์ ไตนก์ ็ตัดสินใจยุติความสัมพันธค์ รงั้ นี้

* สมการ E = mc2 เมอ่ื E คอื พลงั งาน, M คอื มวล และ C คอื คา่ ความเรว็ แสงในสญุ ญากาศ
หมายความวา่ มวลของวตั ถจุ ะเปลยี่ นเปน็ พลงั งานได้ และมวลของวตั ถจุ ะเพม่ิ ขน้ึ ตามความเรว็
และท�ำ ใหพ้ ลังงานเพ่มิ ข้ึนด้วย

แตไ่ รช์กลับเอาเหตกุ ารณ์ดังกลา่ วไปเขยี นและตีพมิ พ์เป็นหนงั สือช่ือ
“เรอ่ื งราวกบั ไอนส์ ไตน์ (The Einstein Affair)” โดยเขาเลา่ ถงึ การพดู คยุ
ปรกึ ษาและเขยี นจดหมายตดิ ตอ่ กบั ไอนส์ ไตน์ โดยอา้ งดว้ ยวา่ ไอนส์ ไตน์
สนบั สนนุ ทฤษฎขี องเขา แมไ้ อนส์ ไตนจ์ ะแยง้ กลบั ไปกวา่ “ผมไมไ่ ดม้ นั่ ใจ
ในตัวทฤษฎี” เขาก็มีอันต้องด่างพร้อยเพราะนักวิทยาศาสตร์กำ�มะลอ
ขณะทีน่ ักฟสิ กิ ส์คนอนื่ ทพี่ รนิ ซ์ตันหวั เราะเยาะเขาลบั หลงั

สิง่ ล่อใจหม่ืนล้าน

การบีบให้อัจฉริยะมุ่งเน้นอยู่กับเป้าหมายท่ีตั้งไว้แล้วเป็นพิเศษ
ย่อมหมายความวา่ พวกเขาอาจพลาดท่จี ะสร้างการค้นพบอนั ยิ่งใหญ่ได้
การคน้ พบอนั ยงิ่ ใหญส่ ว่ นมากมกั เกดิ จากการทอี่ จั ฉรยิ ะฝนั กลางวนั ในเรอื่ งท่ี
เปน็ คู่ขนาน โดยไมไ่ ดม้ อี ะไรข้องเกย่ี วกบั หวั ข้อที่เขาได้รับมอบหมายเลย
ดังเช่นไอนส์ ไตน์สมัยทท่ี ำ�งานอยู่กบั ส�ำ นักงานสทิ ธิบตั รนน่ั เอง

คนเปน็ ผนู้ �ำ จะไมอ่ ยากจ�ำ กดั กระบวนการคดิ ของพวกอจั ฉรยิ ะ สว่ น
ส�ำ คญั ของงานของผูน้ �ำ คือการปลดปลอ่ ยความคิดของอจั ฉริยะ และส่ิง
ลอ่ ใจบางอยา่ งอาจเปน็ กญุ แจสกู่ ารคน้ พบครง้ั ส�ำ คญั ซงึ่ คมุ้ คา่ ทจี่ ะทมุ่ เงนิ
ลงไปก็เปน็ ได้

ลองคดิ ถงึ ธรุ กจิ ใหญ ่ ๆ ทเ่ี รมิ่ ตน้ จากสง่ิ ลอ่ ใจดกู ไ็ ด้ สตารบ์ คั สเ์ รม่ิ ตน้
จากการเป็นผู้ขายส่งเมล็ดกาแฟและอุปกรณ์ชงเอสเพรสโซ การขาย
กาแฟร้อนท่ีชงสดใหม่เป็นไอเดียที่ตามมาในภายหลัง ทวิตเตอร์เป็น

โปรเจกต์ทดลองคู่ขนานของโอดโี อ* บริษัท 3M ขยายธรุ กิจจนใหญ่โต

เพราะหนง่ึ ในตวั แทนขายกระดาษทรายรมู้ าวา่ ตลาดส�ำ หรบั กระดาษแปะ
พน้ื ผวิ ทดี่ งึ ออกไดน้ นั้ จะใหญม่ าก การอดุ ชอ่ งวา่ งตรงนนี้ �ำ ไปสเู่ ทปปดิ คลมุ
พืน้ ผวิ สก็อตช์เทป และโพสตอ์ ิต

* Odeo บริษทั พอดแคสติง
210

ทาง 2 แพรง่ ของการน�ำ อจั ฉรยิ ะ คอื การสรา้ งสมดลุ ระหวา่ งการมงุ่ เนน้
กับอิสระในการทำ�งาน อัจฉริยะจะประสบความสำ�เร็จมากกว่าหากเขา
มุ่งเน้นกับโปรเจกต์ตรงหน้า แต่บ่อยคร้ังท่ีสิ่งล่อใจคือความเข้าใจทะลุ
ปรุโปร่งอันอาจนำ�ไปสู่อุตสาหกรรมใหม่ได้ กระรอกบางตัวก็คุ้มค่าที่จะ
ไลต่ าม กุญแจส�ำ คญั คอื ต้องแยกแยะมันให้ได้

สิง่ ลอ่ ใจกบั นวัตกรรม

ผนู้ �ำ สว่ นใหญไ่ มส่ ามารถแยกแยะไอเดยี อนั เปน็ นวตั กรรมของอจั ฉรยิ ะ
กับสิ่งล่อใจที่มาแย่งเอาผลิตภาพของงานไป อัจฉริยะยืนอยู่ท่ามกลาง
พื้นที่ว่างระหว่างสองทัพที่กำ�ลังทำ�สงครามกัน ด้านหน่ึงคือสิ่งล่อใจอัน
ไร้คา่ สว่ นอีกด้านหนึง่ คือนวัตกรรมทีจ่ ะปฏิวัติบรษิ ทั ของคณุ ซงึ่ คุณจะ
บอกลว่ งหนา้ ไม่ไดห้ รอกว่าอะไรคอื อะไร

แต่ละด้านล้วนต้องใช้ความสนใจจากอัจฉริยะด้วยกันท้ังน้ัน ซ่ึง
อาจทำ�ให้ท้ังคณุ และพวกเขางอ่ ยเปล้ยี ไปท้งั คู่ ท้ังยังท�ำ ให้ผลิตภาพหยุด
ชะงกั ลง อปุ สรรคใหญก่ ค็ อื จะตดั สนิ ใจอยา่ งไรวา่ ไอเดยี ไหนคอื นวตั กรรม
และไอเดียไหนคือส่ิงล่อใจราคาแพง การทดสอบความคิดด้วยคำ�ถาม
สองขอ้ ตอ่ ไปน้ีจะชว่ ยใหค้ ุณได้ค�ำ ตอบ

1 คนที่อยู่เบื้องหลังไอเดียน้ีใช้เงินของเขาเองในการขับเคล่ือนไอเดีย

ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์จริงหรือเปล่า เมื่อคนเราต้องใชท้ รัพยากรของ
ตวั เองไปกบั การท�ำ ใหไ้ อเดียกลายเปน็ จริง เขาจะวพิ ากษ์วิจารณ์หนกั ขนึ้
กว่าเดมิ

211

2 ไอเดียน้ีชว่ ยสง่ เสรมิ พนั ธกิจหลกั ของคุณหรือเปล่า ไอเดียใหม่น้จี ะ

ช่วยยกระดับส่ิงท่ีคุณทำ�ไปอีกข้ันหนึ่งหรือเปล่า ด้วยการขายกาแฟร้อน
ในรา้ นค้าปลกี ท�ำ ให้สตารบ์ คั สพ์ บลูกค้าที่ดีท่ีสุดส�ำ หรับเมลด็ กาแฟและ
เครื่องชงเอสเพรสโซ น่ันกค็ ือ “ตวั เอง” พันธกจิ หลกั ของสตาร์บคั ส์คือ
การส่งเสริมการดื่มกาแฟ เป้าหมายเฉพาะหน้าของบริษัทคือการขาย
เครอ่ื งชงเอสเพรสโซและเมลด็ กาแฟคณุ ภาพสงู การขายกาแฟเฉพาะอยา่ ง
ตามทลี่ กู คา้ สงั่ ในรา้ นคา้ ปลกี ไมไ่ ดช้ ว่ ยเตมิ เตม็ เปา้ หมายหลกั ของโปรเจกต์
แตช่ ว่ ยเตมิ เตม็ พนั ธกจิ หลกั ของบรษิ ทั สดุ ทา้ ยแลว้ มนั จะเตมิ เตม็ เปา้ หมาย
ทต่ี ง้ั ไว้ก่อนหน้าของบริษัท คอื การขายเมล็ดกาแฟในร้านค้าปลีกน่นั เอง
โอดีโอถูกค้นพบจากหลักคิดที่ต้องการเพิ่มความเช่ือมต่อระหว่าง
ผคู้ น แตท่ วติ เตอรท์ �ำ ไดด้ กี วา่ ความพยายามหลายครง้ั ของโอดโี อ โอดโี อ
ตระหนักว่าทวิตเตอร์เติมเต็มพันธกิจหลักของตัวเองได้ดีกว่า พวกเขา
จึงเปิดรับมัน โอดีโอรู้จักจัดลำ�ดับความสำ�คัญของพันธกิจหลักไว้เหนือ
โปรเจกต์ทง้ั หมด

212

5 คำ�ถามเพื่อชว่ ยใหค้ ณุ เลือกไอเดียทจ่ี ะชนะ

มีคำ�ถามอยู่ 5 คำ�ถามที่จะช่วยให้คุณและอัจฉริยะประเมินว่า
ไอเดยี หน่งึ  ๆ คมุ้ ค่าทจ่ี ะออกไล่ลา่ หรือไม่ ค�ำ ถามทงั้ หมดจะแสดงอย่ใู น
แผนภาพดา้ นล่าง

1 วิธีดังกล่าวเป็นนวัตกรรมใหม่หรือไม่ ปัญหาน้ันอาจเป็นปัญหาที่

พยายามแก้ไขกนั มาแลว้ หลายคร้ัง แตห่ ากวิธีไม่ใหมจ่ รงิ ไอเดยี ก็ยาก
ที่จะประสบความสำ�เร็จ วิธีดั้งเดิมจะไม่ประสบความสำ�เร็จ เพราะมัน
อาจเป็นสินทรพั ย์ทางปัญญาของคนอน่ื มาก่อนแลว้ คณุ อาจกำ�ลังทำ�งาน
ของคนอ่นื แทนเขาก็ได้ หัวหน้าหอ้ งทดลอง แจ็ก นิโคลอฟฟ์ ได้ตัง้ ขอ้
สังเกตแบบเหน็บแนมเอาไว้วา่ เราสามารถประหยดั เวลาทง้ั เดอื นที่ใชไ้ ป
กบั การทดลองดว้ ยการเสิรช์ อนิ เทอร์เน็ตในช่วงบา่ ยวนั เดียวเท่านน้ั คุณ
จะประหลาดใจหากได้รู้ว่า มีความพยายามมากมายแค่ไหนท่ีทุ่มไปกับ
การทดลองซ�ำ้ แลว้ ซ�้ำ อกี ทง้ั ทมี่ ผี ลแสดงใหเ้ หน็ วา่ วธิ เี ชน่ นน้ั เคยลม้ เหลว
มากอ่ นแลว้ คณุ อาจพบความลม้ เหลวมากมายทเี่ คยเกดิ ขน้ึ ถา้ คณุ ใชเ้ วลา
มองหาใหด้ ี นคี่ อื เหตผุ ลทไ่ี อนส์ ไตนเ์ ลอื กตพี มิ พผ์ ลงานทล่ี ม้ เหลว เพราะ
ประตูที่ปดิ อยู่อาจเปน็ ข้อมูลส�ำ คญั ของคนอีกมากมาย

2 ไอเดียน้ีท�ำ ไดจ้ ริงหรอื ไม่ ไอเดยี ใหม่มักสุ่มเส่ยี งวา่ จะเปน็ ไปไดห้ รือ

ไม่ แต่เราต้องเลือกเฉพาะทีเ่ ปน็ ไปได้เทา่ น้นั ตัวอย่างเช่น การเดนิ ทาง
ไปดาวอังคารเป็นส่ิงที่เป็นไปได้ แต่ดาวศุกร์นั้นมีช้ันบรรยากาศท่ีเป็น
กรดซัลฟิวริกความร้อนสูงถึง 870 องศาฟาเรนไฮต์ ซงึ่ รอ้ นจนกระท่ัง
หลอมตัวนำ�ได้ หากมีใครในภาควิชาของผมเสนอไอเดียที่เทียบเท่ากับ
การไปดาวศกุ ร์ ก็คงยากทีผ่ มจะสนบั สนนุ ไอเดยี นัน้ ได้

213

3 องค์กรของคุณมีเงินพอส�ำ หรับไอเดยี นนั้ หรือไม่ เวน้ เสียแต่องคก์ ร

ของคุณจะไดร้ บั การสนับสนนุ จากบิล เกตส์ คณุ ก็ต้องเลือกไอเดยี ทจ่ี ะ
ทดสอบได้ด้วยทรัพยากรที่คุณมี คุณอาจเดิมพันทุกสิ่งกับไอเดียหน่ึง
เหมอื นทเ่ี รยเ์ ธียนทำ�กบั ไมโครเวฟ แตห่ ากคณุ ไมม่ ขี อ้ มูลเพียงพอว่า จะ
หาเงินทนุ เพ่มิ เติมไดจ้ ากทไี่ หน โดยที่คณุ ก็ท�ำ ทุกอย่างเทา่ ทจี่ ะท�ำ ไดแ้ ล้ว
ไอเดยี หนึง่ เดียวน้นั อาจท�ำ ใหอ้ งคก์ รของคณุ พังราบลงก็เปน็ ได้

4 ไอเดียน้ันมีความเฉพาะตัวเพียงพอท่ีจะไม่ไปทำ�ให้ส่ิงอ่ืนท่ีทำ�อยู่

เสยี หายหรอื ไม่ การทดสอบไอเดยี ตอ้ งมตี น้ ทนุ คา่ เสยี โอกาสทไี่ มส่ งู จนเกนิ
ไป หากไอเดยี หนงึ่ ถงึ ทางตนั มนั ตอ้ งไมไ่ ปท�ำ ใหโ้ ปรเจกตด์ งั้ เดมิ เสยี หาย
จนแกไ้ ขไมไ่ ด้ ไมม่ ีใครควรถกู ไล่ออกเพราะทีมของคณุ ลองไอเดียใหม ่

5 ไอเดียนั้นเรียบหรูพอหรือไม่ คุณจะประเมินความเรียบหรูของ

ไอเดียอย่างไร ความเรียบหรูน้ันมีอยู่ 2 แบบ หนึ่งคือสิ่งที่เรียกว่า
ความเรยี บหรแู บบตบหนา้ ผาก กลา่ วคอื เมอ่ื มคี นเอาไอเดยี หนงึ่ มาอธบิ าย
ให้คณุ ฟงั แลว้ คุณตบหน้าผากตวั เองและบอกว่า “โธ่เอย๋ ฉันน่าจะคิด
ไดต้ ัง้ นานแลว้  !” คอื เปน็ วิธีทใี่ หม่ แตท่ มี ท้ังทีมกเ็ ข้าใจมนั ได้ ไม่ใชเ่ พยี ง
อจั ฉริยะเทา่ น้นั ทุกคนเห็นเลยวา่ ไอเดียนี้เวริ ก์ แน่ ไอเดียนีเ้ ป็นเหมอื น
เรื่องตลก คอื ทุกคนเข้าใจและมนั ก็ท�ำ ให้ทุกคนยม้ิ ได้

ความเรยี บหรูอีกอยา่ งหนง่ึ คือแบบท่ีมาจากโลกอืน่ มันเหมือนกบั
สุริยุปราคา ทำ�ให้คุณรู้สึกตัวเล็กลงในจักรวาลอันไพศาล ปฏิกิริยาท่ี
คนมีต่อความเรียบหรูชนิดนี้ก็คือ ความรู้สึกหวั่นเกรงต่อความยิ่งใหญ่
ของมนั มนั จะมสี �ำ นกึ แหง่ ความศกั ดส์ิ ทิ ธป์ิ ะปนอยู่ เปน็ ไอเดยี ทอี่ ยเู่ หนอื
ความสามารถของทมี ชดุ ปัจจุบนั และคนในทีมกร็ สู้ ึกเปน็ เกียรติทไ่ี ดเ้ ปน็
สว่ นหนง่ึ ของมนั โดยไอเดยี ทเี่ สนอมานจี้ ะท�ำ ใหผ้ คู้ นตกตะลงึ อา้ ปากคา้ ง
เหมือนกับตอนทเี่ ดนิ เข้าไปโบสถน์ อ้ ยซสิ ทนี ครั้งแรกยงั ไงยงั งัน้

214

ความเรียบหรูแบบศักดิ์สิทธิ์เป็นไอเดียชนิดท่ีอาจฝังรากลึกอยู่
ในใจของคุณ และยากที่จะขจัดออกไปได้หากมันล้มเหลวขึ้นมา
ความนา่ เกรงขามอนั ไดร้ บั แรงบนั ดาลใจจากความเขา้ ใจอนั ลกึ ซง้ึ ไมค่ วร
ถกู น�ำ ไปสบั สนกบั โอกาสในการน�ำ มนั ไปใช้ ความเรยี บหรใู นลกั ษณะนอี้ าจ
ตบตาอจั ฉรยิ ะ ทง้ั ผนู้ �ำ และอจั ฉรยิ ะกอ็ าจสมรสกบั ไอเดยี เหลา่ นแี้ ละใชช้ วี ติ
อยกู่ บั มนั ไมว่ า่ จะยามทกุ ขห์ รอื ยามสขุ ไมว่ า่ มนั จะชว่ ยองคก์ รไดจ้ รงิ หรอื ไม่
จึงเป็นหน้าที่ของผู้นำ�ท่ีดีท่ีจะต้องช่วยให้อัจฉริยะก้าวผ่านความสวยงาม
ของสมการไปยงั สิ่งทช่ี ว่ ยเหลอื ทมี ไดจ้ ริง ขอใหด้ ภู าพที่ 9.1 ประกอบ

และเหมือนเช่นเคย ความสมดลุ จะทวีความส�ำ คญั อย่างใหญ่หลวง
ในการนำ�อัจฉริยะ การปล่อยให้อัจฉริยะไล่ล่าสิ่งล่อใจทุกอย่างจะทำ�ให้
พันธกิจหลักกระจดั กระจาย และเกิดการสูญเสยี ความร่วมมอื กนั ในทมี
ไม่เพียงโปรเจกต์ด้ังเดิมจะไม่เสร็จ แต่อัจฉริยะจะไล่ล่าไอเดียใหม่
จนไมม่ ีอะไรส�ำ เร็จสักอยา่ ง

คุ้มค่า
แก่การไลล่ า่ !

ปรบั จุดมุ่งเนน้ ของทมี

มคี วามเฉพาะ เรียบหรู
มีทุนเพียงพอ เจาะจง
เป็นนวัตกรรม
ใหม่ เป็นอไปยไดู่ใหจ้ ร้เหิงนือกว่ามหาสมุทรแห่งไอเดีย

ภาพที่ 9.1

215

ในอีกทางหนึง่ การมุ่งเน้นที่บบี บังคับมากจนเกนิ ไป จะจ�ำ กดั ทักษะ
ในการคดิ สร้างสรรคข์ องอจั ฉรยิ ะ และพวกเขากจ็ ะไม่สามารถคน้ พบส่งิ
ท่ียิ่งใหญ่ได้ ดว้ ยการใชค้ �ำ ถามทัง้ 5 ขา้ งตน้ เพ่ือทดสอบไอเดียกอ่ นที่จะ
เอามนั ไปท�ำ จริง จะเป็นการฝึกความม่งุ เนน้ โดยตัวของมนั เอง เพราะคณุ
จะเลอื กมันอย่างระมดั ระวงั ค�ำ ถามเหลา่ น้ีจะช่วยให้คณุ จำ�แนกไอเดยี ท่ี
นำ�ออกสู่ตลาดได้จรงิ ออกมา
คนเป็นอัจฉริยะมักถูกทำ�ให้ไขว้เขวจากโปรเจกต์ได้ง่ายอันเกิดจาก
ธรรมชาติของพวกเขาเอง ไม่ว่าจะฉลาดแค่ไหน อัจฉริยะก็ไม่สามารถ
ศกึ ษาทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ งได้ เนอ่ื งจากสง่ิ ลอ่ ใจอาจน�ำ ไปสกู่ ารสรา้ งอตุ สาหกรรม
ใหมข่ ้ึนมาได้ การเลือกส่งิ ล่อใจจึงอาจเปน็ การตดั สนิ ใจที่ส�ำ คัญที่สดุ ของ
ผนู้ �ำ กเ็ ปน็ ได้

216

ผนู้ ำ�ที่ดไี มส่ นใจกระรอก
แตผ่ ้นู ำ�ทยี่ ง่ิ ใหญ่

จะเลือกมันอย่างระมัดระวัง
แล้วคอ่ ยไลต่ ามไป

217

บทที่ 10

กฎขอ้ ท่ี 8

สรา้ งสมดลุ ระหวา่ งหวั ใจกบั ความคดิ

RULE 8: HARMONIZE HEARTS AND MINDS

ไม่วา่ เราจะคิดอยา่ งไร ไมว่ ่าเราจะพยายามอดทนและเปน็ มืออาชพี
แคไ่ หน ทงั้ เราและอจั ฉรยิ ะกจ็ ะถกู อารมณค์ วบคมุ ชวี ติ อยดู่ ี การทอ่ี จั ฉรยิ ะ
จะมีผลติ ผลมากท่ีสดุ ไดน้ นั้ หัวใจของเขาตอ้ งสมดุลกับความคดิ หากใจ
มีปัญหา ความคิดกจ็ ะไขว้เขวและสร้างสรรค์ไมไ่ ด้ สตปิ ญั ญาของเขาจะ
ตดิ แหงก็ อยกู่ บั ความสบั สนวนุ่ วายของอารมณ์ ไมโ่ บยบนิ อยา่ งเปน็ อสิ ระ
ไปในดินแดนแห่งจนิ ตนาการ

การจะรู้ซ้ึงถึงส่ิงนี้ เฟล็กซ์เนอร์ต้องใช้ความเมตตากรุณาสูงมาก
ตวั อยา่ งทดี่ ที ส่ี ดุ ของเรอ่ื งนอี้ าจเปน็ การทเี่ ขาไลล่ า่ ตวั นกั ฟสิ กิ สค์ ณติ ศาสตร์
ชื่อดังชาวเยอรมัน เฮอรม์ ันน์ ไวล์ มาร่วมทีมด้วย ดังท่ีไดเ้ ล่าไปแลว้
ก่อนหน้านี้ว่าไวล์มีภรรยาเป็นชาวยิวซึ่งเขารักมาก แม้เขาจะรักชาติแต่
ก็กลัวการข้ึนสู่อำ�นาจของพวกนาซี ตอนท่ีเฟล็กซ์เนอร์เสนอตำ�แหน่งให้
เขาในปี 1932 ไวล์ยังเป็นหัวหน้าภาควิชาคณิตศาสตร์ท่ีมหาวิทยาลัย
เกิททิงเงิน ซึ่งได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นศูนย์รวมของ
นักคณิตศาสตร์ที่เก่งที่สุดในโลก ไวล์รับข้อเสนอของเฟล็กซ์เนอร์
แล้วกเ็ ปล่ียนใจปฏิเสธก่อนจะรับมันอกี ครงั้ “อยา่ งเสยี ไม่ได้”

เฟล็กซเ์ นอร์ดใี จจนตัวส่ัน และคณะกรรมการของ IAS ก็อนมุ ัติ
การแต่งตั้งทนั ทใี นปี 1933 แต่แล้ว ก่อนท่เี วย์ลจะเก็บขา้ วของยา้ ยมา
สหรฐั ฯ ไม่นานแมย่ ายของเขาก็เสียชวี ิตจากโรคไขห้ วัดใหญ่ ไวล์จงึ สง่
ขอ้ ความหาเฟลก็ ซ์เนอร์วา่ เขาคดิ ว่าควรอยูใ่ นเยอรมนตี ่อ

219

ไวลอ์ ธบิ ายภายหลงั วา่ เขาหวงั วา่ จะใชอ้ ทิ ธพิ ลของตนเองในการชว่ ย
กำ�หนดทิศทางของเยอรมนี แต่แล้วพวกนาซีก็รวบอำ�นาจได้สำ�เร็จ
ไม่ว่าเขาจะพยายามอย่างไร ไวล์อ่อนต่อโลกมากจนคิดว่า ตัวเขา
คนเดยี วจะหยดุ ยง้ั การกา้ วขนึ้ สอู่ �ำ นาจของนาซไี ด้ ดว้ ยความทต่ี กอยตู่ รง
กลางระหวา่ งความรกั ทม่ี ตี อ่ มหาวทิ ยาลยั และประเทศ กบั ความรกั ทม่ี ตี อ่
ภรรยา เขาจึงเร่มิ ป่วยเป็นโรคซมึ เศร้า และตอ้ งเขา้ รับการรักษาท่ซี รู ิก

คณะกรรมการของ IAS รู้สึกโดนดูถูกจากการปฏิเสธของไวล์
พวกเขาจงึ ยกเลกิ ค�ำ สงั่ แตง่ ตงั้ แลว้ เอาต�ำ แหนง่ นน้ั ไปมอบใหแ้ ก่ จอหน์ ฟอน
นอยมนั น์ ผมู้ บี ทบาทส�ำ คญั ในการพฒั นาคอมพวิ เตอร์ ดงั ทไี่ ดเ้ ลา่ ไปแลว้

ระหว่างท่ีไวล์นอนอยู่ในโรงพยาบาลนั้น พวกนาซีได้ไล่อาจารย์
ชาวยิวท้ังหมดที่เกิททิงเงินออก คณาจารย์ท่ีเหลือจึงลาออกด้วยเพื่อ
เปน็ การประท้วง หลงั จากกลับเข้ามาท�ำ งานในโครงการคณติ ศาสตรท์ ถ่ี ูก
ทำ�ลายเสียย่อยยับของเกิททิงเงิน ไวล์เอ่ยปากขอโทษภรรยาที่ทำ�ให้เธอ
ตกอยใู่ นอนั ตราย เขาร้นู านแลว้ วา่ ควรจะหนอี อกจากเยอรมนีเพือ่ รักษา
ชีวิตของเธอ แต่เขาลงั เลอยู่นานเกนิ ไป

ไวลไ์ ด้ติดตอ่ ไปยงั มหาวทิ ยาลยั หลายแห่ง แตไ่ มม่ ีท่ไี หนมีต�ำ แหนง่
ว่างเลย เพราะนักวทิ ยาศาสตรเ์ กง่  ๆ จำ�นวนมากพากันหนีจากเยอรมนี
ไปกอ่ นหนา้ นน้ั แลว้ เขายงั คงติดต่อกับเวบ็ เลนซง่ึ ได้ไปบอกเฟล็กซเ์ นอร์
วา่ ไวล์เปน็ หว่ งความปลอดภัยของภรรยาเขาเปน็ อย่างยิง่

เฟลก็ ซ์เนอรจ์ งึ เสนอต�ำ แหนง่ ให้ไวลอ์ กี คร้ังด้วยความใจกวา้ ง และ
ไวล์ก็ตอบรับมันทันที เขากับครอบครัวหนีออกจากเยอรมนีได้ทันก่อน
ท่ีนาซีจะรู้เร่ืองข้อเสนอนี้ ไวล์เขียนถึงเฟล็กซ์เนอร์ในอีก 3 ปีต่อมา
โดยบอกว่า “ทุกปีท่ีเราเดินทางออกจากพรินซ์ตัน (เพ่ือไปพักร้อน)

220

คุณนายไวล์กับผมตระหนักดีว่า เราเป็นหน้ีบุญคุณแค่ไหน ดอกเตอร์
เฟล็กซ์เนอร์ทรี่ ัก”

เฟล็กซ์เนอร์เข้าใจดีว่า ความขัดแย้งทางอารมณ์ของไวล์ ตลอด
จนหน้าท่ีที่มีต่อมหาวิทยาลัย ความรักชาติ และความรักภรรยา ได้
บบี ค้ันจนเขาไม่อาจกระท�ำ สง่ิ ตา่ ง ๆ อยา่ งเป็นเหตุเป็นผล เฟลก็ ซ์เนอร์
เขา้ ใจดีว่า อัจฉริยะทุกคนก็เป็นมนุษย์ธรรมดา ความเปน็ อัจฉริยะเป็น
เพียงเรื่องรอง

เฟล็กซ์เนอรไ์ มถ่ อื โทษโกรธเคอื งไวล์จากการปฏิเสธขอ้ เสนอ การที่
เขามองขา้ มการถกู ไวลป์ ฏเิ สธในอดตี ไดช้ ว่ ยภรรยาของไวลไ์ วจ้ ากการถกู
สังหารหมู่ ความใจกว้างและรู้จักให้อภัยอันหาได้ยากย่ิงของเขา ทำ�ให้
เฟล็กซเ์ นอรร์ ักษาความสัมพันธก์ บั ไวล์เอาไวไ้ ด้ตลอดมา แมไ้ วล์จะเคย
เปลยี่ นใจและปฏเิ สธ IAS ก็ตาม

คืนวันศุกรอ์ ันเปล่ยี วเหงา

คนื วนั ศกุ รห์ นง่ึ ขณะทผ่ี มก�ำ ลงั จะออกจากศนู ยแ์ พทย์ ผมไดพ้ บกบั
แพทย์โรคหวั ใจชือ่ ดังทส่ี ดุ ของคณะ เปน็ ผู้ท่ีมีส่วนร่วมในการคิดค้นล้ิน
หวั ใจเทยี ม โดยเขาอยู่ในชดุ ผ่าตัดทใ่ี ส่ในหอ้ งฉกุ เฉิน ผมรวู้ ่าเขาเขา้ เวร
มาต้ังแตเ่ มอ่ื คนื กอ่ น จงึ ถามเขาว่าท�ำ ไมยังไม่กลับบา้ นอีก

“ผมทะเลาะกับภรรยาหนกั มาก ไม่รวู้ ่าจะพดู กับเธออกี ไดย้ งั ไง ผม
เลยอยู่ทโ่ี รงพยาบาลดีกว่าทีจ่ ะกลบั บ้าน” เขาตอบผม

นไี่ มใ่ ชค่ �ำ ตอบทถ่ี กู ตอ้ งเลย ไมว่ า่ จะเรอื่ งใหญห่ รอื เลก็ แคไ่ หนกต็ าม
ผมจึงหยดุ แลว้ นงั่ คุยกับเขา ผมพยายามอธิบายให้เขาฟงั วา่ การท่ีเขาอยู่

221

กะดกึ มากเกินไปเชน่ นไี้ มไ่ ดเ้ ป็นผลดกี บั คนไขเ้ ลยแมแ้ ต่นอ้ ย นอกจากน้ี
การทำ�งานเป็นช่วั โมงท่ีนานเกนิ จะย่งิ ท�ำ ให้เขาห่างกบั ภรรยามากขน้ึ ไปอีก
เขาไมม่ ที างแกป้ ญั หาจากการทะเลาะกบั ภรรยาดว้ ยการหลบหนา้ เธอไดแ้ น่
การเงยี บเป็นแค่การซือ้ เวลาเทา่ นั้น ไมใ่ ช่การแกป้ ญั หาแน่นอน

เราคุยกันว่า ความเหน็ดเหน่ือยจะทำ�ให้เขาสูญเสียความสามารถ
ในการสร้างสรรค์ และสุดท้ายเขาก็จะรักษาคนไข้ไปอย่างซังกะตาย
การที่คนไข้มาหาเขาก็เพราะพวกเขาอยากหาหนทางใหม่ในการรักษาโรค
หัวใจ หากเขามีปัญหาท่ีบ้านแล้วมาฝังตัวอยู่ท่ีโรงพยาบาลเพื่อหลีกหนี
ความเจ็บปวดจากปัญหาครอบครัว เขาจะเสยี สมาธิและเหน็ดเหน่ือยกับ
การเปน็ หมอทค่ี นไขอ้ ยากใหเ้ ขาเปน็ คนไขต้ อ้ งการอจั ฉรยิ ภาพของเขาเพอื่
ท่จี ะช่วยใหม้ ีชวี ติ อยูต่ อ่ ไป แต่ถ้าเปน็ อยา่ งนเ้ี ขาคงจะไม่มสี มาธิเพยี งพอ
ทจ่ี ะชว่ ยคนไขไ้ ดแ้ น่ เขาถอนหายใจและตดั สนิ ใจทจ่ี ะกลบั บา้ นในคนื นนั้
กอ่ นทเ่ี ขาและภรรยาจะตดั สนิ ใจไปขอรบั คำ�ปรกึ ษา และฟน้ื ฟคู วามสมดลุ
ระหว่างหวั ใจกับสติปัญญากลบั มาไดอ้ กี ครง้ั

แม้จะเป็นอจั ฉริยะกต็ ้องมที มี คอยชว่ ย

ความก้าวหน้าครั้งย่ิงใหญ่มักเกิดข้ึนจากทีมที่มีอัจฉริยะตัวจริง
หลายคนคอยสนับสนุนซึ่งกันและกัน เร่ืองราวของอัจฉริยะผู้โดดเดี่ยว
ท�ำ งานในหอ้ งใตด้ นิ ทปี่ ดิ เงยี บและสรา้ งเทคโนโลยอี นั ยง่ิ ใหญข่ นึ้ มาไดน้ น้ั
ทุกวันน้ีแทบไม่ได้ยินกันอีกแล้ว ในอดีตอัจฉริยะอาจจะซ่อนบุคลิกอัน
บกพรอ่ งของตวั เองเอาไวไ้ ด้ เพราะสว่ นใหญเ่ ขาจะอยโู่ ดดเดยี่ วตลอดเวลา
คนส่วนใหญ่บอกว่า นิวตันเป็นคนข้ีโมโหและโหดร้าย แต่เขาทำ�งาน
คนเดียว โดยใช้ระบบคณิตศาสตร์ท่ีเอื้อใหเ้ ขาเป็นคนแบบนน้ั ได้

222

ทุกวันนี้ความก้าวหน้าทางฟิสิกส์เกิดจากทีมของอัจฉริยะกลุ่มใหญ่
แตล่ ะคนคอยแกป้ ญั หาเชงิ ลกึ ในแตล่ ะเรอ่ื ง ความโกรธเกรยี้ ว ชอบรงั แก
คนอื่น และเห็นแก่ตัว เปน็ สิ่งทีไ่ มอ่ าจหลบซ่อนกันไดอ้ ีกต่อไป และใคร
กต็ ามทีม่ ีบคุ ลกิ เชน่ นัน้ จะท�ำ ให้ทีมพบกับหายนะ การท่ที กุ วันน้ีอจั ฉรยิ ะ
สว่ นใหญต่ อ้ งท�ำ งานเคยี งบา่ เคยี งไหลก่ นั เพอ่ื สรา้ งความกา้ วหนา้ การสอ่ื สาร
ความซื่อสัตย์ และความห่วงใยต่อทีมจึงสำ�คัญกว่าเมื่อก่อน บุคลิก
เหลา่ นก้ี ่อตัวข้นึ มาจากหัวใจมากกว่าความคิด

อจั ฉรยิ ะตอ้ งมแี รงปรารถนาในตวั เองซง่ึ จดุ ตดิ ขนึ้ มาได้ งานของคณุ
คือการหาเชื้อไฟมาจุดแรงปรารถนาน้ันให้ลุกโชนข้ึน อัจฉริยะทุกคนมี
บคุ ลิกเฉพาะของตวั เอง การที่จะจุดไฟในใจพวกเขา ตวั คุณในฐานะผู้น�ำ
ตอ้ งเข้าไปในใจเพอ่ื สมั ผสั ตวั ตนของเขา

การทอ่ี จั ฉรยิ ะจะสรา้ งความกา้ วหนา้ ครงั้ ยง่ิ ใหญใ่ หเ้ กดิ ขนึ้ ได้ เขาตอ้ ง
ใสใ่ จปัญหาอยา่ งลึกซ้ึงและมีอารมณร์ ว่ มกบั มัน อจั ฉริยะตอ้ งมีอิสรภาพ
ในการคดิ อะไรกไ็ ด้ ไมว่ า่ จะอนั ตรายหรอื ไรส้ าระขนาดไหน อสิ รภาพนจ้ี ะ
เกดิ ข้ึนก็ตอ่ เม่อื อจั ฉรยิ ะอยู่ในสภาพแวดล้อมท่อี บอนุ่ ให้การสนับสนุน
และเอือ้ ใหค้ ิดสงิ่ ตา่ ง ๆ ได้โดยปราศจากภาระต้นทนุ ใด ๆ

กาลิเลโอสร้างผลงานได้น้อยลงมาก หลังจากถูกเอาเครื่องทรมาน
นักโทษมาให้ดูแล้วขู่ว่า ถ้ายังศึกษาเร่ืองโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ต่อไป
จะถูกจับทรมาน ความสรา้ งสรรค์หลักของไอนส์ ไตน์จดุ ตดิ ขนึ้ สมัยทเี่ ขา
เป็นเสมียนสทิ ธบิ ัตรอยู่ทซี่ รู กิ โดยห้อมล้อมดว้ ยเพือ่ นฝงู มากมาย และ
อยูร่ ะหว่างสมั พนั ธ์รกั อนั แรงกล้าและอบอ่นุ กบั มเิ ลวาภรรยาคนแรก

223

ฟงั แมรพี ูด

โรเบริ ต์ เคด ผู้คดิ คน้ เครอ่ื งด่มื เกลือแร่เกเตอเรด (Gatorade)
เปน็ ตวั อยา่ งของอจั ฉรยิ ะทมี่ คี วามสขุ เขานา่ จะเปน็ อจั ฉรยิ ะคนแรกทย่ี อมรบั
วา่ ตวั เองคดิ คน้ หลายอยา่ งขน้ึ มาไดจ้ ากการคยุ กบั แมรี ภรรยาซงึ่ ไมร่ อู้ ะไร
เกย่ี วกับการทำ�งานของไต อันเปน็ ความสามารถเฉพาะทางของเขาเลย

ในชว่ งพกั จากเวลางาน เขาจะเดนิ ไปทสี่ นามกฬี าเพอ่ื ชมทมี ฟลอรดิ า
เกเตอร์สซ้อมอเมริกันฟุตบอล ฤดูร้อนในฟลอริดาให้ความรู้สึกเหมือน
มีใครเอาผ้าหม่ ช้นื  ๆ มาคลมุ หัวเราไว้ หายใจแทบจะไม่ออก เหงื่อแตก
โทรมกาย แตห่ ยาดเหงอ่ื นน้ั กลบั ไหลออกมาไมเ่ คยหมด พวกนกั อเมรกิ นั
ฟุตบอลด่ืมน้ำ�กันเป็นแกลลอนในการซ้อมแต่ละครั้ง แต่เคดสังเกตว่า
พวกเขาไม่ตอ้ งปัสสาวะหลังซอ้ มเสร็จเลย เขาจงึ ถามคำ�ถามท่ีกำ�ลังดงั ใน
เวลาน้ีวา่ “ทำ�ไมนักอเมริกนั ฟุตบอลไมต่ อ้ งช้ิงฉ่องหลังซอ้ มละ่ ”

จากการนำ�เหง่ือของนักอเมริกันฟุตบอลไปทดสอบว่า พวกเขาเสีย
เกลือประเภทไหน ทำ�ให้เขาทราบว่า รา่ งกายของนกั อเมริกันฟตุ บอลขบั
ของเหลวออกมาเกือบ 18 ปอนด์ในแตล่ ะเกม โดยไมเ่ พยี งขับโซเดียม
แตย่ งั ขบั โพแทสเซยี มออกมาดว้ ย ดว้ ยความทก่ี ารดมื่ น�ำ้ เปลา่ อยา่ งเดยี วไม่
เพยี งพอตอ่ การรกั ษาปรมิ าตรเลอื ดและเรย่ี วแรงระหวา่ งเกม เขาจงึ คดิ ขนึ้
มาไดว้ า่ รา่ งกายของนกั อเมรกิ นั ฟตุ บอลตอ้ งการโซเดยี มและโพแทสเซยี ม
เช่นเดียวกบั นำ้� ท้ังยังต้องการกลโู คสเพื่อดูดซึมเกลือนน้ั อกี ดว้ ย

ด้วยความตื่นเต้นที่จะได้ทำ�ให้ทีมอเมริกันฟุตบอลของฟลอริดาได้
เปรียบทีมคู่แข่ง เคดและทีมของเขาจึงผลิตเคร่ืองดื่มทดแทนสำ�หรับ
ด่ืมระหว่างเล่นกีฬาขึ้นมา โดยทดสอบกับนักอเมริกันฟุตบอลปีหน่ึง
ผลปรากฏวา่ แมด้ เู หมอื นมนั จะชว่ ยรกั ษาเรย่ี วแรงของผเู้ ลน่ เอาไวไ้ ด้ แตก่ ลบั

224

ไม่มใี ครอยากด่ืมมันเลย เพราะ “รสชาติมนั อย่างกับน�ำ้ ลา้ งสว้ ม” ดาน่า
เชเรส์ สมาชกิ คนหน่งึ ในทีมของเคดบอกผม

เย็นวันหนึ่ง เคดบน่ ให้แมรภี รรยาของเขาฟงั วา่ เขาท�ำ ให้ผู้เล่นด่มื
เครอ่ื งดม่ื ใหเ้ พยี งพอตอ่ การทดแทนของเหลวทพี่ วกเขาสญู เสยี ไประหวา่ ง
เกมไมไ่ ด้ เพราะรสชาตมิ นั หว่ ยมาก เธอจงึ เกดิ ไอเดยี วา่ นา่ จะเตมิ สว่ นผสม
เปน็ น�้ำ มะนาวทซี่ อื้ จากรา้ นขายของชำ�ลงไป และแลว้ เกเตอเรดจงึ เกดิ ขน้ึ  !

เกเตอเรดเรมิ่ สรา้ งช่ือเมอ่ื ปี 1965 ในเกมอเมริกนั ฟุตบอลระหว่าง
ทมี ฟลอรดิ าเกเตอรส์ กบั ทมี แอลเอสยจู ากการทต่ี อ้ งเลน่ ทา่ มกลางอณุ หภมู ิ
102 องศาฟาเรนไฮต์ ทำ�ให้ทีมแอลเอสยูหมดแรงในช่วงคร่ึงหลัง แต่
ทีมฟลอริดาเกเตอร์สซงึ่ ไดร้ ับการเติมพลังระหวา่ งเกมกลบั ไมเ่ ปน็ เชน่ น้นั
พวกเขาแซงกลับมาเอาชนะจนได้ในที่สุด โค้ชของทีมฟลอริดาเกเตอร์ส
เชอื่ วา่ เกเตอเรดคอื สาเหตุ จงึ ขอใหเ้ คดชว่ ยผลติ มนั ใหพ้ อสำ�หรบั นกั กฬี า
ทง้ั ทีมดมื่ ตลอดฤดกู าลทเ่ี หลอื

จากนน้ั ฟลอรดิ าเกเตอรส์ กโ็ ดง่ ดงั ขนึ้ มาในระดบั ประเทศในฐานะทมี ทไี่ ม่
เคยหมดแรง ดว้ ยการพลกิ กลบั มาเอาชนะทมี ออเรนจโ์ บวล์ และจอรเ์ จยี เทค
โดยบอ็ บบี ดอ็ ดด์ โคช้ ของทมี จอรเ์ จียเทคให้เหตผุ ลถึงความพ่ายแพใ้ น
การแถลงขา่ วตอ่ สือ่ หลงั เกมวา่ เปน็ เพราะ “เราไม่มีเกเตอเรด”

ภาควิชาเก่าของผมและมหาวิทยาลัยฟลอริดาเองก็ได้รับประโยชน์
จากเกเตอเรดเช่นกัน ค่าลิขสิทธ์ิจากตราสินค้าทวีมูลค่ากลายเป็นหลาย
พนั ลา้ นเหรยี ญ และคา่ ลขิ สทิ ธเิ์ หลา่ นน้ั กไ็ ดถ้ กู น�ำ มาใชส้ นบั สนนุ งานวจิ ยั
ด้านชีวแพทย์ และฝึกอบรมนักวทิ ยาศาสตร์รุ่นใหม่เกยี่ วกับโรคไต

แม้เคดจะเสียชีวิตลงเมื่อปี 2007 แต่แมรียังมาร่วมงานสังสรรค์ที่
มหาวิทยาลัยของเราจัดอยู่เสมอ ในการฉลองใหญ่ครบรอบวันเกิดของ

225

เกเตอเรดคร้ังหนึง่ ผมโน้มตัวเขา้ ไปหาเธอและบอกวา่ “ถ้าไมม่ ีคณุ งาน
น้ีคงไมม่ ีวนั เกิดขึน้ ได้”

แตเ่ ธอกลบั หวั เราะแลว้ พดู ออกมาวา่ “มนั ตอ้ งมอี ยแู่ ลว้ ถงึ ฉนั ไมท่ �ำ
ยังไงคนอื่นกต็ อ้ งทำ�”

ซึ่งผมไม่เห็นด้วย เพราะส่วนสำ�คัญของความเป็นอัจฉริยะ คือ
การท�ำ สงิ่ ทไ่ี มเ่ คยมใี ครเหน็ ใหเ้ กดิ ขน้ึ แมรที มุ่ เทกบั บรษิ ทั มลู คา่ หลายพนั
ลา้ นเหรยี ญไมน่ อ้ ยไปกวา่ ทบ่ี อ็ บท�ำ บอ็ บปนี ปา่ ยขนึ้ ไปจนถงึ คอ่ นหนง่ึ ของ
ภูเขา แต่แมรีเป็นคนผลักเขาขึ้นไปจนถงึ ยอด ผมเชือ่ ว่าความสมั พนั ธ์
ระหวา่ ง บ็อบ เคด กับแมรี ชว่ ยใหบ้ อ็ บประสบความส�ำ เร็จ มากกว่าท่ี
เขาจะท�ำ ไดห้ ากตอ้ งท�ำ มนั เพยี งคนเดยี ว แมรใี หก้ ารสนบั สนนุ และอสิ ระใน
การสรา้ งสรรค์ เธอใหค้ วามสนใจกบั บอ็ บเวลาเขาพดู ถงึ ปญั หาในทท่ี �ำ งาน
เธอฝึกการฟงั แบบเชงิ รุก แมฟ้ ังแล้วจะไมร่ ู้เรอื่ งอะไรมากนัก บ็อบเจรญิ
ก้าวหนา้ ข้นึ มาได้ก็ดว้ ยสภาพแวดล้อมทางอารมณ์ท่ีสนับสนุนเขานั่นเอง

ผมอดสงสัยไมไ่ ดว้ ่า มอี ัจฉรยิ ะมากมายเท่าไรท่พี ลาดโอกาส เพยี ง
เพราะเขาไมไ่ ด้อยู่ในสภาพแวดลอ้ มทางอารมณท์ ่ถี ูกต้อง ผนู้ �ำ ท่ียิง่ ใหญ่
มักเล็งเห็นอัจฉริยะ แล้วสร้างสภาพแวดล้อมทางอารมณ์ท่ีให้พลังและ
มั่นคงปลอดภัยที่สุดให้กับพวกเขาโดยเฉพาะ ผู้นำ�ที่ยิ่งใหญ่จะค้นพบ
และพฒั นาอัจฉรยิ ะขึ้นมาได้

เรอ่ื งรักใครข่ องไอน์สไตน์

แมแ้ ตไ่ อนส์ ไตนก์ ม็ คี วามออ่ นไหวทางอารมณ์ ซงึ่ ท�ำ ใหเ้ ขามพี ฤตกิ รรม
ทีผ่ ิดแปลก และไปจ�ำ กัดผลติ ภาพของตัวเขาเองด้วยเชน่ กนั ในปี 1905
ไอน์สไตน์คิดค้นทฤษฎีควอนตัมของปรากฏการณ์โฟโตอิเล็กทริก ซ่ึง

226

ทำ�ใหเ้ ขาไดร้ ับรางวลั โนเบล และทฤษฎสี มั พัทธภาพพเิ ศษ ซง่ึ โดง่ ดังจาก
สมการ E = mc2 เขาเรียกชว่ งเวลาน้วี า่ Annus Mirabilis ซ่งึ แปลวา่
“ปีแหง่ ความมหศั จรรย”์ เพราะเขาเกดิ ความเขา้ ใจในส่ิงต่าง ๆ มากมาย
จนไม่สามารถแจกแจงแยกประเภทมนั ได้ทัง้ หมด

ไอเดยี มหศั จรรยม์ ากมายพรง่ั พรอู อกมาจากสมองของเขา ไอเดยี แลว้
ไอเดยี เลา่ และเขากร็ ีบจดมนั ลงบนบตั รดัชนี (index card) ทีว่ างอยู่
บนโต๊ะที่สำ�นักงานสิทธิบัตรในเมืองเบิร์น เขาหมกมุ่นอยู่กับสิ่งเหล่านั้น
เขารกั ความงดงามของสมการคณติ ศาสตร์ เขารกั การทมี่ นั ชว่ ยเปดิ ประตู
ส่จู กั รวาล และสาเหตุที่ปีมหศั จรรยเ์ กดิ ข้นึ ไดก้ เ็ พราะเขาตกอยใู่ นหว้ งรกั
กับ มิเลวา มารกิ นกั ศึกษาฟิสิกสท์ เ่ี ขาได้พบทีม่ หาวทิ ยาลยั เบริ ์นนั่นเอง

วนั หนงึ่ ในระหว่างท่ีเขาฝนั กลางวนั และเขียนขอ้ ความหวดั  ๆ ลงบน
บตั รดชั นบี นโตะ๊ ท�ำ งานอยนู่ นั้ ไดบ้ งั เกดิ สงิ่ ทเ่ี ขาเรยี กภายหลงั วา่ “ความคดิ
ทโ่ี ชคดที ส่ี ดุ ในชวี ติ ของผม” โดยไอนส์ ไตนเ์ กดิ มโนภาพเปน็ ผชู้ ายคนหนง่ึ
ก�ำ ลังตกจากตกึ และเหน็ ความสมั พันธ์ระหว่างผชู้ ายคนนั้นกับวตั ถุทเี่ ขา
ปล่อยออกจากมือหลังจากตวั เขาก�ำ ลังร่วงหลน่ ลง เขาใชม้ โนภาพนส้ี ร้าง
ทฤษฎสี มั พทั ธภาพพเิ ศษ ซง่ึ ประยกุ ตไ์ ปเปน็ การคน้ พบแรงโนม้ ถว่ งในทส่ี ดุ

ช่วงเวลาแห่งความคิดสร้างสรรค์อันพลุ่งพล่านน้ี แตกต่างอย่าง
ส้นิ เชิงกบั อกี หนึ่งทศวรรษตอ่ มา ซึ่งชีวิตสมรสของเขากับมิเลวามีอนั ต้อง
สน้ิ สุดลง ทัง้ สองคนทะเลาะกนั ตลอดในช่วงทีไ่ อน์สไตนเ์ ร่มิ โด่งดัง การ
งานทรี่ ดั ตวั ดงึ เอาเวลาของครอบครวั ไป ปฏสิ มั พนั ธร์ ะหวา่ งไอนส์ ไตนก์ บั
ภรรยากลายเปน็ เร่ืองเครียดและขมขื่นไปเสียหมด

ไอน์สไตน์ตั้งใจว่าจะรักษาชีวิตสมรสไว้เพราะเห็นแก่ลูก แต่ด้วย
ความเป็นนักวิทยาศาสตร์ เขาจึงเขียนสิ่งท่ีตนเองต้องการออกมาโดย
ละเอียดเพื่อแลกกับการอยู่ร่วมกันต่อไปในฐานะสามีภรรยา ซ่ึงเป็นส่ิง

227

ท่ีใครอ่านแล้วก็ต้องอึ้ง เขาระบุลงรายละเอียดออกมาเลยว่า เธอต้อง
ทำ�ความสะอาดหอ้ ง เตรียมอาหารวันละ 3 มือ้ ตามทเ่ี ขาตอ้ งการ เลิกคยุ
เร่ืองส่วนตัวรวมทั้งเลิกความใกล้ชิดทางกายท้ังหมด โดยเธอต้องไม่
คาดหวงั วา่ เขาจะมเี วลาใหเ้ ธอหรอื ตามเธอไปท�ำ ธรุ ะ และเธอตอ้ งหยดุ พดู
เม่อื เขาบอกให้หยุด

ไอน์สไตน์รู้สึกผดิ อยา่ งมากทีเ่ ขยี นข้อเรยี กรอ้ งออกไปอยา่ งน้นั เขา
เขยี นจดหมายหาเพ่อื นชอ่ื มิเชล เบสโซ โดยบอกวา่ “ผูช้ ายเราเปน็ สัตว์
โลกที่นา่ เวทนาและต้องพ่ึงพาผอู้ ่ืน”

ครน้ั มิเลวากับไอน์สไตน์แยกกันอยู่ เบสโซไดพ้ ยายามย่นื มือเข้ามา
เพ่ือเป็นกาวใจให้ทงั้ คคู่ ืนดกี ัน หลังจากไปเยีย่ มมิเลวาท่ีซรู ิกเมอ่ื ปี 1916
เขาได้เขียนถึงไอน์สไตน์ให้พยายามคืนดีกับเธอในระหว่างช่วงปิดเทอม
ฤดรู ้อน แต่ไอนส์ ไตนป์ ฏเิ สธ

“ผมคงล่มสลายทั้งกายและใจ หากไม่มีพลังพอท่ีจะกอดเธอไว้ได้
อย่างสนิทใจ” เขาเขยี นตอบกลับไป

สุดท้าย ไอน์สไตน์ก็หย่ากับมิเลวา โดยสัญญาว่าจะยกเงินที่ได้
จากรางวัลโนเบลให้เธอทั้งหมด ต่อมาเขาแต่งงานกับลูกพ่ีลูกน้องห่าง ๆ
ชอ่ื เอลซา โลเวนทาล ในปี 1919 แล้วใหเ้ ธอเข้ามาบรหิ ารครอบครัวแบบ
เบด็ เสรจ็ ทงั้ จา่ ยบลิ ตา่ ง ๆ คอยจดั ตาราง และทสี่ �ำ คญั ทส่ี ดุ คอื เธอไมเ่ คย
บน่ อะไรเลย ไมเ่ คยขออะไร และพอใจทจ่ี ะหลบอยใู่ ตเ้ งาของเขา

ชีวิตสมรสของทั้งคู่ในช่วงแรกถูกมองว่าอยู่ด้วยกันฉันเพ่ือน
เช่ือกันว่า ไอน์สไตน์มีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับผู้หญิงอีกหลายคนใน
ชว่ งชวี ิตสมรส เขาอาจจะเคยมีความสัมพันธ์กับเบตตี นอยมนั น์ เลขา
ของเขา เขาเป็นไอคอนทางวัฒนธรรมที่มีเสน่ห์ จึงเป็นท่ีต้องตาต้องใจ

228

ของผูห้ ญิงมากมาย ไมเ่ ฉพาะนักวิทยาศาสตรด์ ้วยกันเทา่ น้ัน ในหนงั สือ
รวบรวมจดหมายทเ่ี ขาเคยเขยี น ไอน์สไตนไ์ ด้สาธยายถงึ ผ้หู ญงิ 6 คนท่ี
เช่อื กนั ว่า เขาน่าจะเคยมคี วามสมั พนั ธ์ด้วย

ฝา่ ยเอลซากเ็ หมอื นจะไมใ่ สใ่ จ เธอคอยดแู ลบา้ นเลขท่ี 112 บนถนน
เมอร์เซอร์ในพรินซ์ตันให้เขา และปล่อยให้เขามีอิสระในชีวิตสมรสดังท่ี
เขามที ่ี IAS

ครนั้ ไอนส์ ไตนเ์ ตบิ โตขน้ึ เขากเ็ รม่ิ มชี อ่ื เสยี งในดา้ นของความใจกวา้ ง
และสุภาพนุ่มนวล ภาพท่ีคนมองว่าเขาโหดในระหว่างชีวิตสมรสกับ
มิเลวาไม่ใช่ตัวตนท่ีแท้จริงของเขา พฤติกรรมของเขาแสดงให้เห็นว่า
ความกดดนั และความตึงเครียดในใจอาจส่งผลให้แม้แตค่ นทฉ่ี ลาดที่สดุ
ก็ทำ�พฤติกรรมแย่ ๆ ได้ แม้อัจฉริยะนิสัยดียังอาจทุกข์ทนกับอารมณ์
ความรสู้ กึ และถกู ผลกั ดนั ให้ท�ำ สิง่ ที่โหดรา้ ย ใจของคนเราจะส่งผลตอ่
การท�ำ งานของสมอง ซงึ่ ไมม่ ใี ครหลกี หนมี นั ไดพ้ น้ แมจ้ ะเปน็ ไอนส์ ไตนก์ ต็ าม

สภาพแวดลอ้ มทางอารมณ์ทส่ี ่งผลตอ่ อัจฉรยิ ะ

ตอนทีท่ ำ�งานอยู่ที่ส�ำ นกั งานสทิ ธบิ ัตร ไอนส์ ไตน์มเี พ่ือนฝูงมากมาย
สภาพแวดลอ้ มทเี่ บริ น์ ทงั้ เปน็ บวกและยอมรบั ในตวั เขา หวั หนา้ ของเขาทน่ี นั่ คอื
ฟรดี รชิ ฮาลเลอร์ ซง่ึ เป็นคนใจดี เขาปลอ่ ยใหไ้ อนส์ ไตนเ์ ขยี นโนต้ หวดั  ๆ
ลงบนบัตรดัชนีของเขาไปเร่ือยเป่ือยโดยไม่เข้าไปแทรกแซง ไอน์สไตน์
มาบอกภายหลงั วา่ “ผมรา่ งไอเดยี ทด่ี ที ส่ี ดุ ทนี่ นั่ ” เพอ่ื นคนหนง่ึ ของไอนส์ ไตน์
ทีเ่ บริ ์นคอื มาร์เซล กรอสแมน ซง่ึ เปน็ เพ่ือนรว่ มช้ันตอนเรียนวทิ ยาลัย
ทมี่ ฐี านะร�่ำ รวย สมยั เรยี นเขาเคยใหไ้ อนส์ ไตนอ์ า่ นโนต้ ของเขาเพอ่ื เตรยี ม
สอบ เพราะไอนส์ ไตนโ์ ดดเรยี นบอ่ ยมาก ครนั้ ไอนส์ ไตนเ์ รยี นจบจากเบริ น์
และจะหางานท�ำ กรอสแมนกช็ ว่ ยใหเ้ ขาไดง้ านทส่ี �ำ นกั งานสทิ ธบิ ตั รแหง่ นี้

229

มิเชล เบสโซ ซ่ึงไอน์สไตน์ถือเป็นเพื่อนที่ดีที่สุด เป็นผู้ที่คอย
สนับสนุนไอน์สไตน์ทางด้านอารมณ์ความรู้สึกเร่ือยมา เขากระตุ้นให้
ไอนส์ ไตนอ์ า่ นงานของนกั ปรชั ญาอยา่ ง แอนสท์ มาค ซง่ึ ระบชุ ดั วา่ ผลสรปุ
จากการทดลองและการวเิ คราะหท์ างคณิตศาสตร์เทา่ นัน้ จึงจะเชื่อถอื ได้

ไอน์สไตน์ช่นื ชม “ความเคลือบแคลงโดยสุจริตใจ” ของมาค เขา
ลอกแบบปรชั ญาเชงิ ประจกั ษน์ ไี้ ปใชก้ บั นสิ ยั ของตนเองทชี่ อบเคลอื บแคลง
สงสัยสิ่งต่าง ๆ ด้วยความเบิกบานใจ โดยไม่ปล่อยให้อีโกของตนเข้า
มาขัดขวางไมใ่ ห้ยอมรบั เม่ือตวั เองกระทำ�ผิด และเขาก็มกั จะทดสอบขอ้
สนั นษิ ฐานของตวั เองอยา่ งระมดั ระวงั เสมอ

การไดท้ �ำ งานทส่ี �ำ นกั งานสทิ ธบิ ตั รมบี ทบาทส�ำ คญั อยา่ งยง่ิ ตอ่ พฒั นาการ
แห่งอัจฉริยภาพของไอน์สไตน์ แม้งานที่นั่นจะน่าเบ่ือ เพราะต้องใส่ใจ
กับรายละเอียดและต้องจำ�อะไรมากต่อมาก เนื่องจากสิทธิบัตรท่ีอนุมัติ
จะละเมิดกันเองไม่ได้ ความรู้ด้านวิศวกรรมและคณิตศาสตร์จึงเป็นส่ิง
จำ�เป็นสำ�หรับงานน้ี การทำ�งานที่สำ�นักงานสิทธิบัตรได้ฝึกฝนความคิด
ของไอน์สไตนใ์ หค้ ิดอย่างระมัดระวงั และใช้ตรรกะเหตุผล

งานในการพิจารณาออกสิทธิบัตรของไอน์สไตน์ที่ตกทอดถึงทุกวัน
น้ีมเี พยี งช้นิ เดยี ว เปน็ เอกสารจากศาลเมอื่ ปี 1907 ส�ำ นกั งานสทิ ธบิ ัตร
ของเบริ น์ ได้ทำ�ลายงานท่ีเหลือของไอน์สไตน์ท้ังหมด หลงั จากไอน์สไตน์
กลายเป็นคนดังระดับโลก ผลงานการพิจารณาคร้ังเดียวท่ีหลงเหลือ
หลักฐานอยู่ คือการที่เขาปฏิเสธไม่ออกสิทธิบัตรให้บริษัทอุปกรณ์
เครือ่ งใช้ไฟฟ้าเออจี ีแห่งเบอรล์ ิน ส�ำ หรบั เคร่ืองกำ�เนดิ ไฟฟ้ากระแสสลับ
เนือ่ งจากมนั “ถูกเตรียมไว้อยา่ งไมถ่ กู ต้อง ไม่แมน่ ย�ำ และไมช่ ัดเจน”
ความแม่นย�ำ ถือเปน็ เครอื่ งหมายการคา้ ของไอน์สไตนเ์ ลยก็วา่ ได้

230

เนอ่ื งจากงานอนั แสนจะนา่ เบอ่ื ทสี่ �ำ นกั งานสทิ ธบิ ตั รมกั เสรจ็ เรว็ ท�ำ ให้
เขามเี วลาที่เหลือในแต่ละวนั ส�ำ หรบั การเขียนสมการคณติ ศาสตรล์ งบน
บตั รดชั นใี บเลก็  ๆ ซง่ึ เขาจะเอาหลบไวใ้ ตโ้ ตะ๊ ทกุ ครง้ั ทหี่ วั หนา้ เดนิ ผา่ นมา
งานที่สำ�นักงานสทิ ธบิ ตั รไม่เพียงฝึกเขาใหค้ ิดอยา่ งละเอียดถว้ นถ่ี แตย่ ัง
ช่วยได้มากกับชีวิตท่ีหมดอาลัยตายอยากอยู่ในขณะนั้น งานดังกล่าว
ยงั ท�ำ ใหเ้ ขามโี อกาสคดิ อยา่ งอสิ ระโดยไมถ่ กู ขดั จงั หวะ แถมยงั ไดเ้ งนิ อกี ดว้ ย
ดว้ ยความทเ่ี ขายงั ไมจ่ บปรญิ ญาเอก ความคดิ อคตแิ ละโมเดลทค่ี รอบง�ำ
วงการฟสิ กิ สอ์ ยใู่ นเวลานน้ั จงึ ไมไ่ ปตกี รอบเขา เนอื่ งจากเขาไดร้ บั ต�ำ แหนง่
นักวิจัยก่อนจะไปร่วมงานกับคณะหน่ึงคณะใดของมหาวิทยาลัยไหน ๆ
เสยี อกี ระหวา่ งการท�ำ งานทสี่ �ำ นกั งานสทิ ธบิ ตั ร เขาอาจถกู ขดั จงั หวะนอ้ ย
กวา่ การทำ�งานทอ่ี นื่ ตลอดชวี ติ ของเขากเ็ ปน็ ได้
สภาพแวดลอ้ มท่ีเอื้อเชน่ นี้ ท�ำ ให้อัจฉริยภาพของไอนส์ ไตนเ์ บง่ บาน
ขน้ึ ได้ เรามกั คดิ กนั ไปเองวา่ อจั ฉรยิ ะเกดิ มาพรอ้ มกบั ความเฉลยี วฉลาดใน
ตวั ทเ่ี หนอื กวา่ พวกเราทกุ คน แตเ่ ราไมไ่ ดค้ ดิ ถงึ บทบาทของสภาพแวดลอ้ ม
ท่เี อ้ือใหอ้ จั ฉรยิ ะเฟื่องฟูข้ึนมา

231

ความมั่นคงในจติ ใจ

เปา้ หมายสงู สดุ ในการดแู ลจติ ใจของอจั ฉรยิ ะ คอื การน�ำ พวกเขาไปสู่
ความมนั่ คงในจติ ใจ โดยหวั ใจและสมองของพวกเขาตอ้ งสอดคลอ้ งไปใน
ทิศทางเดียวกนั ไม่มใี ครทง้ั นน้ั แมแ้ ต่อัจฉรยิ ะท่ีจะท�ำ สง่ิ ตา่ ง ๆ ได้ดีใน
เวลาทอ่ี ารมณก์ บั สติปัญญาไม่สมดุลกัน ผลของ “การไมล่ งรอยกันของ
การรคู้ ดิ (cognitive dissonance)” อาจทรงพลังหรอื เจบ็ ปวดอย่าง
มากก็เป็นได้ ท่วี า่ ทรงพลังก็เพราะมันอาจเปล่ียนพฤตกิ รรมของอจั ฉริยะ
ทเ่ี ขม้ แขง็ ทส่ี ดุ ทวี่ า่ เจบ็ ปวดกเ็ พราะมนั อาจท�ำ รา้ ยอจั ฉรยิ ะรนุ แรงจนท�ำ ให้
เขาหลกี หนีอปุ สรรคทีค่ ณุ อยากใหเ้ ขาฝา่ ฟนั ไปใหไ้ ด้

การไมล่ งรอยกนั ของการรคู้ ดิ อาจท�ำ ใหอ้ จั ฉรยิ ะท�ำ อะไรแปลก ๆ ซงึ่
ทำ�ให้ทีมพงั ได้ การใสใ่ จจติ ใจของเขาจึงเป็นการช่วยใหเ้ ขามุง่ ไปถึงภาวะ
แห่งความมั่นคงภายใน ซ่ึงอารมณ์และสติปัญญาจะสอดคล้องต้องกัน
อย่างลงตัว นแี่ หละคือจดุ ท่ีใช่ ในการก�ำ เนดิ ความคดิ สรา้ งสรรค์

คนเรามักยอมทำ�อะไรมากมายเพื่อรักษาความสมำ่�เสมอระหว่าง
สภาพแวดลอ้ มภายในและภายนอก เมอ่ื หวั ใจและสมองของคนเราอดึ อดั
กับอะไรบางส่ิง เราจะพยายามบังคับสิ่งอ่ืนให้เกิดความสม่ำ�เสมอเป็น
การทดแทน หากความรูส้ กึ ของเราบอกวา่ เราต้องการอะไรทลี่ กึ  ๆ แลว้
เรารวู้ า่ เปน็ ไปไม่ได้ เรากจ็ ะพยายามหาเหตผุ ลมาบอกตัวเองวา่ ท�ำ ไมเรา
จงึ ไมไ่ ดต้ ้องการมนั ต้งั แตแ่ รก

การทดลองท่ีเป็นที่รู้จักกันดีเกี่ยวกับการไม่ลงรอยกันของการรู้คิด
ปรากฏผลออกมาว่า คนเรามักโกหกตัวเองเพ่ือหลีกเล่ียงการไม่ลงรอย
ของการรู้คิด การทดลองที่ว่าน้ีได้ให้กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่มทำ�ภารกิจที่
นา่ เบือ่ ภารกิจหนงึ่ จากนัน้ จงึ ให้เงินกลุ่มแรก 20 เหรียญ และให้เงินอกี

232

กล่มุ หนง่ึ 1 เหรียญ พอทำ�ภารกิจเสร็จแล้ว ก็ใหท้ ้งั สองกลุ่มไปพดู ให้
คนอน่ื เช่ือว่า ภารกิจนนั้ สนุกมากโดยรู้ท้งั รู้ว่ามันแสนจะนา่ เบอื่ หลังจาก
พยายามไปโนม้ นา้ วคนอน่ื ทง้ั สองกลมุ่ จะถกู ถามวา่ ทจี่ รงิ แลว้ ภารกจิ นน้ั
สนุกหรอื ไม่ ปรากฏวา่ กลมุ่ ท่ีได้เงนิ 20 เหรียญบอกว่าภารกจิ นา่ เบื่อ แต่
กลุ่มทไ่ี ด้ 1 เหรียญกลบั บอกว่าภารกจิ สนกุ

นักจิตวิทยาท่ีเป็นผู้ทำ�การศึกษาคร้ังน้ีวิเคราะห์ว่า เหตุท่ีกลุ่มท่ี
ได้เงินน้อยบอกว่าภารกิจสนุก เพราะพวกเขาจำ�เป็นต้องมีความม่ันคง
ในจิตใจ เพ่ือที่จะไปโน้มน้าวคนอ่ืนว่ามันสนุก ความอึดอัดจากการไม่
ลงรอยของการรคู้ ดิ บงั คบั ใหพ้ วกเขาโกหกตัวเองวา่ ภารกจิ สนกุ เพอ่ื ท่ีจะ
ได้ไปโกหกคนอื่นอีกตอ่ หนง่ึ แตก่ ลมุ่ ท่ไี ด้เงินเยอะกวา่ จะมองวา่ ตัวเอง
รับเงินมาเพ่ือแลกกับการโกหก พวกเขาจึงไม่จำ�เป็นต้องหาเหตุผลจาก
ภายในเพ่ือใช้ในการโกหกนน้ั

ความไมล่ งรอยกนั ของการรคู้ ดิ เปน็ ปญั หาส�ำ คญั ของอจั ฉรยิ ะ เพราะ
อัจฉริยะจะแสวงหาความสมดุลภายใน แม้นั่นจะหมายถึงการโน้มน้าว
ตัวเองในส่ิงท่ีไม่ใช่ความจริง อัจฉริยะจำ�เป็นต้องปรับเปลี่ยนหนทางใน
การมองความจริง เพือ่ ท่ีจะรกั ษาความสมดุลภายในเอาไว้ให้ได้ การท�ำ
เช่นน้จี ะใสจ่ ดุ บกพรอ่ งสำ�คัญอันเปรียบเสมือนหนอนคอมพวิ เตอรเ์ ข้าไป
ในกระบวนการคิดของอจั ฉรยิ ะ

ความไม่สมดุลกนั ระหว่างหัวใจกับความคดิ ของอจั ฉรยิ ะ อาจกอ่ ให้
เกิดการไม่ลงรอยกันภายใน ซึ่งจะทำ�ลายความสามารถทางปัญญาของ
พวกเขา การท่ีจะทนต่อการไม่ลงรอยของการรู้คิดได้น้ัน พวกเขาต้อง
บอกตัวเองในส่ิงที่ไม่จริง การปล่อยให้ความยุ่งเหยิงทางจิตใจดำ�รงอยู่
แม้ในซอกหลืบของความคิด จะเฉือนเอาความแข็งแกร่งทางจิตใจออก
ไปจากความสรา้ งสรรคข์ องเขา

233

ความไม่สมดุลกันระหว่างหัวใจกับความคิด ระหว่างสติปัญญา
กับความรู้สึก อาจเกิดขึ้นจากความรักท่ีไม่มีความสุข หรือเพราะขาด
การสนบั สนนุ จากผนู้ �ำ การไมล่ งรอยกนั อาจเกดิ ขนึ้ ไดห้ ากหวั ใจของอจั ฉรยิ ะ
ถูกดึงดูดด้วยอำ�นาจหรือเงินตรา ซ่ึงจะทำ�ให้อัจฉริยะมีพฤติกรรมอัน
ไมเ่ หมาะสม ในสถานการณ์ลักษณะนี้ หัวใจของอจั ฉริยะจะขบั เคลื่อน
สติปญั ญาใหท้ ำ�ในส่งิ ทโี่ ดยปญั ญาแล้วกร็ ้ดู อี ย่วู า่ ไม่เปน็ ผลดี

ไม่วา่ อจั ฉรยิ ะจะตระหนกั รถู้ ึงการกระท�ำ เหล่าน้หี รือไม่ มันจะส่งผล
เสียหายตอ่ เขาในอนาคต เขาจะหยุดมันไมไ่ ด้ เพราะเขาไดป้ ลอ่ ยให้เรอ่ื ง
โกหกครอบง�ำ จติ ใจไวห้ มดแลว้ เขาจะยอมรบั ในสงิ่ ทผี่ ดิ เพอ่ื รกั ษาการไม่
ลงรอยกันของการรู้คดิ น้ันไวต้ อ่ ไป

วิธกี ารแก้ไขการไมล่ งรอย

การแกไ้ ขความไมล่ งรอยอนั เกดิ จากความไมส่ อดคลอ้ งระหวา่ งอารมณ์
กบั สตปิ ญั ญา ตอ้ งใชท้ งั้ เวลาและความอดทน เพราะกอ่ นอนื่ คณุ ตอ้ งสรา้ ง
ความสัมพนั ธก์ ับอัจฉรยิ ะคนน้นั เพอ่ื หาจดุ ทไ่ี มส่ มดลุ ออกมาใหไ้ ด้ โดย
วธิ กี ารสรา้ งสมั พันธ์กับอจั ฉรยิ ะมดี งั ต่อไปนี้

การประเมินตนเองของคุณเป็นขั้นตอนแรกซ่ึงสำ�คัญอย่างยิ่ง
ในการหลกี เลย่ี งไมใ่ หค้ ณุ เอาตวั เองเปน็ ทตี่ ง้ั เพอ่ื ทคี่ ณุ จะละเอยี ดออ่ นพอท่ี
จะรวู้ า่ เกดิ อะไรขนึ้ ในใจของอจั ฉรยิ ะ การประเมนิ ตนเองจะทำ�ใหต้ วั คุณ
เขา้ ถึงได้ง่ายข้ึนในทางความรสู้ กึ ส�ำ หรบั อัจฉริยะผู้เป็นลูกนอ้ งของคณุ

การฟังแบบเชิงรุก จะช่วยให้คุณพูดคุยในประเด็นที่กำ�ลังรบกวน
จิตใจของอัจฉริยะจนทะลุปรุโปร่ง ก่อนที่มันจะกลายเป็นหายนะ และ
ด้วยความที่พวกอัจฉริยะมักจะยุ่ง การจัดตารางเวลามาคุยกันจึงเป็น

234

ไอเดียท่ีดี ผมมักจะหาเคร่ืองด่ืมไม่ว่าจะเป็นกาแฟหรือน้ำ�อัดลมท่ีไม่มี
น�้ำ ตาลเตรยี มไว้ เพราะการกลนื อาหารลงทอ้ งอยา่ งชา้ ๆ จะชว่ ยลดอตั รา
การเตน้ ของหวั ใจและลดความตงึ เครยี ดได้

ผมจะถามค�ำ ถามออ้ ม ๆ กอ่ นเพอื่ หลกี เลย่ี งไมใ่ หเ้ ขาตงั้ การด์ ปอ้ งกนั
แทนทีจ่ ะถามตรง ๆ วา่ ความสัมพันธก์ ับคคู่ รองของเขาเป็นอย่างไร ผม
จะถามว่า เขากับคู่ครองได้ไปใช้เวลาโรแมนติกช่วงสุดสัปดาห์ด้วยกัน
อยา่ งเพยี งพอหรอื ไม่ แทนทจี่ ะถามวา่ ลกู ๆ ของเขามพี ฤตกิ รรมอยา่ งไร
บา้ ง ผมจะถามอัจฉริยะว่า เขาแฮปปีกบั โรงเรียนของลูกหรือไม่ จงเปิด
ประเดน็ ด้วยค�ำ ถามที่ไมค่ กุ คาม จากนั้นจึงใช้การทวนความและติดตาม
ในรูปแบบของการฟงั แบบเชิงรุกเพ่ือคน้ ลกึ ลงไป

ความโปรง่ ใสเปน็ ปจั จยั สำ�คญั ในการสรา้ งความไวเ้ นอื้ เชอื่ ใจ อนั เปน็
สง่ิ จ�ำ เปน็ ทจี่ ะท�ำ ใหอ้ จั ฉรยิ ะเปดิ ใจเกยี่ วกบั ประเดน็ ทก่ี �ำ ลงั รบกวนจติ ใจเขา
อยู่ หากอัจฉริยะไมเ่ ชือ่ ใจว่า คณุ ไมไ่ ด้มวี าระแอบแฝงใด ๆ เวน้ เสยี แต่
ความห่วงใยท่ีมีต่อเขา เขาจะไม่เปิดเผยประเด็นที่กำ�ลังจำ�กัด
ความสรา้ งสรรคข์ องเขาแก่คณุ

ส่งเสรมิ การเล่นแร่แปรธาตุเพอ่ื สรา้ งความสมั พันธใ์ นทมี อนั จะชว่ ย
ให้อัจฉรยิ ะไมร่ ู้สึกโดดเด่ียว ดว้ ยการเอาบคุ ลิกทเ่ี กีย่ วข้องมาผสมผสาน
เข้าด้วยกัน คุณจะสามารถสร้างสรรค์โอกาสมากมายในการให้อัจฉริยะ
เปดิ เผยเกยี่ วกบั ความเครียดทีเ่ ขาเผชิญอยู่

จงใช้เวลาเพื่อพิจารณาชีวิตของอัจฉริยะ คนเป็นผู้นำ�มักหลีกเล่ียง
ท่ีจะทำ�เช่นน้ี เพราะเขาคิดว่า มันจะกลายเป็นตัวดูดเวลาและพลังงาน
ของเขา แตผ่ มขอแยง้ วา่ ถ้าคณุ ไมท่ �ำ คุณจะสญู เสยี มากกว่าในภายหลัง
ในรปู แบบของผลิตผลท่ีเสยี ไป

235

จงมองหาสญั ญาณเตอื นถงึ ความไมส่ มดลุ ในตวั อจั ฉรยิ ะ โดยสงั เกต
ว่า พวกเขาเสียสมาธิหรือกระสับกระส่ายอยู่หรือไม่ พวกเขาโกรธหรือ
หงุดหงิดง่ายตลอดเวลาหรือไม่ พวกเขาชอบเถียงหรือชอบขวางอย่าง
ผิดปกติหรือไม่ นี่คือสัญญาณแห่งความไม่ลงรอยกันระหว่างหัวใจและ
ความคดิ ผมเรียกมันวา่ “การความแตกแยกทางอารมณ์ (emotional
disintegration)” ดงั ทภี่ าพต่อไปน้แี สดงไว้ หากหัวใจและความคิดไม่
ลงรอยกนั อารมณ์ของอจั ฉริยะกจ็ ะไมส่ อดคลอ้ งกับส่งิ ที่เขาก�ำ ลังคดิ อยู่
ในหวั ดภู าพท่ี 10.1

ควมแตกแยก บรู ณาการในตวั เอง
ทางอารมณ์

การโดดเด่ียวทางตัวตน บรู ณาการในตัวเอง

การแยกจากกนั ของสติปัญญา ความสอดคลอ้ งของ

แจละำอ�ากรมัดณ์ สตปิปญัลญดาปแลละอ่อารยมณ์
ความสร้างสรรค์ ความสรา้ งสรรค์

236 ภาพท่ี 10.1

มนั จะคลา้ ยกบั วา่ หวั ใจและความคดิ ก�ำ ลงั พดู กนั คนละภาษา ราวกบั
หัวใจและความคิดไมเ่ ข้าใจกนั และกัน ซึง่ จะสง่ ผลใหเ้ กิด “การแตกแยก
(disintegration)” มีกรณีมากมายท่ีอัจฉริยะปฏิเสธไม่ยอมรับ
ความจรงิ วา่ ความแตกแยกก�ำ ลงั เกดิ ขนึ้ อนั เนอื่ งมาจากความเจบ็ ปวดจาก
การไมล่ งรอยของการรคู้ ดิ หนา้ ทข่ี องคณุ คอื ชว่ ยใหเ้ ขารวู้ า่ เขาก�ำ ลงั หลอก
ตัวเองอยู่

ข้ันต่อไปก็คือ อัจฉริยะจะแยกตัวเองออกจากสมาชิกคนอ่ืนในทีม
ความสรา้ งสรรคข์ องเขาจะถูกจ�ำ กดั ไว้ เพราะเขาจะไม่สามารถมุ่งเน้นใน
การแกป้ ญั หาได้ มแี ตอ่ จั ฉรยิ ะทบ่ี รู ณาการในตวั เองโดยหวั ใจและความคดิ
สอดคล้องต้องกนั เท่าน้นั จึงจะบรู ณาการกบั คนอื่นในทีมได้

คุณควรมองว่า เวลาท่ีใช้ในการจัดหาเครื่องมือให้กับอัจฉริยะใน
การบรู ณาการหวั ใจและความคดิ คอื การลงทนุ เพอ่ื ทมี ของคณุ เพราะผล
ที่จะได้รับก็คือความสร้างสรรค์ท่ีสูงข้ึน อารมณ์จะไปกระตุ้นความคิด
และนำ�ทางไปสู่การค้นพบใหม่ ๆ ได้ ความเรียบหรูจากการค้นพบอัน
ยง่ิ ใหญ่อาจดึงดูดใจในทีแรก ไอน์สไตน์เองยังรู้สกึ เลยว่า ความสวยงาม
แหง่ สมการของเขาไดค้ อยเพรยี กหาเขาผา่ นหมอกควนั อันลกึ ลบั

บางครง้ั คนเปน็ ผนู้ �ำ อาจชว่ ยอะไรไมไ่ ดม้ าก เพราะอจั ฉรยิ ะอาจมปี ญั หา
ที่ยากจะแก้ไข เชน่ ลูกปว่ ยเปน็ มะเร็ง ซง่ึ คณุ ช่วยอะไรไมไ่ ด้ ในเวลา
เชน่ นน้ั สง่ิ เดยี วทผี่ นู้ �ำ ท�ำ ไดก้ ค็ อื ยนื อยเู่ คยี งขา้ งอจั ฉรยิ ะและรว่ มแบง่ ปนั
ความเจ็บปวดกับเขา ซึ่งแม้จะไม่ได้ช่วยบรรเทาปัญหา แต่อย่างน้อย
กช็ ว่ ยใหเ้ ขาไมว่ า้ เหว่

หน่ึงในหัวหน้าแผนกใต้บังคับบัญชาของผมสูญเสียลูกสาวด้วยโรค
ลคู เิ มยี ไปเมอ่ื หลายปกี ่อน เพือ่ นรว่ มคณะในแผนกของเขาหมุนเวยี นกนั
ไปเฝ้าลกู ใหท้ ่โี รงพยาบาลเพอื่ ทเ่ี ขาจะได้ไม่ตอ้ งทิง้ บ้านไปนานเกิน เพอื่ น

237

รว่ มคณะเหลา่ นย้ี งั ชว่ ยเขาตง้ั โครงการกศุ ลเพอ่ื รกั ษาเดก็ ทป่ี ว่ ยเปน็ มะเรง็
ในสาธารณรัฐโดมนิ ิกันชอ่ื วา่ มลู นธิ เิ คียร่า เกรซ ตามชอ่ื ลูกสาวของเขา
เขาจึงรสู้ กึ ซาบซ้ึงในบญุ คุณของเพอ่ื นรว่ มคณะไปตลอดกาล และสง่ิ นไี้ ด้
ช่วยให้เขาบรู ณาการกบั ทมี ได้ดีขึ้นไปอกี
การสนบั สนนุ อจั ฉรยิ ะในชว่ งทเ่ี ขาก�ำ ลงั ผจญความทกุ ขจ์ ากจดุ พลกิ ผนั
ของชวี ติ จะกอ่ ใหเ้ กดิ สายสมั พนั ธอ์ นั ยากจะตดั ขาด สมยั ทผี่ มอายุ 5 ขวบ
กอ่ นทจ่ี ะมรี ะเบยี บการลาปว่ ย พอ่ ของผมเคยปว่ ยเปน็ ไขร้ มู าตกิ และไมไ่ ด้
ไปทำ�งานถงึ 6 เดอื น แต่นายจา้ งของพ่อกจ็ ่ายเงินให้ไม่เคยขาด และ
อนุญาตให้กลับมาทำ�งานทีละน้อย เพ่ือจะได้ไม่ต้องหักโหมเกินไป
ความใจกว้างของนายจ้างได้สร้างความภักดีท่ีย่ังยืน และพ่อของผมก็
ท�ำ งานกับนายจา้ งคนน้นั จนตลอดชีวติ
การใสใ่ จกบั หวั จติ หวั ใจของอจั ฉรยิ ะกเ็ ชน่ เดยี วกนั ความใจกวา้ งจะ
สร้างความภักดี และความภักดีคอื กญุ แจของการสร้างทีมที่มน่ั คง

238

อจั ฉรยิ ะสรา้ งสรรคส์ ่งิ ตา่ ง ๆ
โดยใชห้ วั ใจ

ไมน่ ้อยไปกวา่ สมอง

239

บทที่ 11

กฎข้อที่ 9

ใช้ปัญหาเป็นตัวดึงดูดอัจฉริยะ

RULE 8: LET THE PROBLEM SEDUCE THE GENIUS

การจะใหอ้ จั ฉรยิ ะมาท�ำ งานในโปรเจกตท์ จ่ี �ำ เปน็ ส�ำ หรบั องคก์ ร แทนที่
จะเปน็ โปรเจกตท์ เี่ ขาอยากท�ำ นนั้ เปน็ ความทา้ ทายอยา่ งยง่ิ ส�ำ หรบั คนเปน็
ผนู้ �ำ ของอจั ฉรยิ ะ ใครกต็ ามทม่ี คี วามมงุ่ เนน้ เฉกเชน่ อจั ฉรยิ ะ จะมพี ลงั งาน
แหง่ ความกระตอื รอื รน้ อนั สงู สง่ กับโปรเจกต์ การจะใหพ้ วกเขาหยดุ สิง่ ที่
ทำ�อยู่เพ่อื มาท�ำ โปรเจกตใ์ หมจ่ ึงต้องใชพ้ ลังงานมากขน้ึ แมโ้ ปรเจกต์ใหม่
จะนา่ สนใจอยา่ งมาก แตก่ ารใหอ้ จั ฉรยิ ะท�ำ ในสงิ่ ทพ่ี วกเขาไมอ่ ยากท�ำ นน้ั
ยากย่ิงกวา่ เสยี อีก

อจั ฉรยิ ะอาจมเี หตผุ ลทดี่ ี 50 ขอ้ วา่ ท�ำ ไมเขาจงึ ควรท�ำ ในสง่ิ ทอี่ ยากท�ำ
ไม่ใชส่ ่งิ ทคี่ ณุ อยากใหเ้ ขาท�ำ และดว้ ยความท่เี ขาฉลาดกวา่ คณุ เหตุผล
เหล่าน้ันจึงมักฟังดูดีและเข้าท่ามากกว่า แต่เน่ืองจากโปรเจกต์ใหม่
มีความสำ�คัญที่สุด ดังนั้นคณุ จึงนา่ จะเป็นฝา่ ยถูก การโนม้ นา้ วอจั ฉริยะ
น้ันยากมาก แต่เพื่อประโยชน์ขององค์กร คณุ จ�ำ เปน็ ตอ้ งดงึ อัจฉรยิ ะมา
ส่เู ส้นทางเดียวกบั ทีมให้ได้

หน้าที่ของคุณในฐานะผู้นำ�คือการใช้ปัญหาเป็นตัวดึงดูดอัจฉริยะ
ดว้ ยการน�ำ เสนอเปา้ หมายใหเ้ หน็ วา่ มนั คอื ทางแกห้ รอื ผลติ ภณั ฑท์ ไ่ี มเ่ คย
มีมาก่อน หากหน่ึงในนิยามของความเปน็ อจั ฉริยะคอื การท�ำ ส่งิ ทไี่ มเ่ คย
มีใครเหน็ ให้คนเหน็ และท�ำ ให้ในสิ่งที่ไมม่ ใี ครคิดฝันให้เปน็ ไปได้ งาน
ของคุณย่อมเป็นการทำ�ให้อัจฉริยะเช่ือว่าโปรเจกต์นั้นเป็นเร่ืองของส่ิงท่ี
ไม่มใี ครเคยเห็น ซ่งึ ก�ำ ลงั รอให้เขาไปค้นพบ ดไวต์ ไอเซนฮาวร์ กลา่ ววา่

241

“การจูงใจคือศิลปะในการทำ�ให้คนทำ�ส่ิงที่คุณอยากให้เขาทำ� โดยท่ีเขา
อยากท�ำ มันจริง ๆ”

เฟล็กซ์เนอร์มีพลงั จากแรงปรารถนาที่สูงมาก ตอนทีแ่ บมเบอร์เกอร์
กบั เพอ่ื นรว่ มงานประชมุ กบั เฟลก็ ซเ์ นอรค์ รง้ั แรกวา่ จะใชจ้ า่ ยเงนิ กนั อยา่ งไร
พวกเขาอยากตั้งคณะแพทย์สำ�หรับนักศึกษาชาวยิวในนิวยอร์ก แต่
เฟลก็ ซเ์ นอรเ์ ชอื่ วา่ ในบรเิ วณตวั เมอื งนวิ ยอรก์ มคี ณะแพทยท์ ร่ี บั นกั ศกึ ษา
ชาวยิวอยู่ไม่น้อยแล้ว เฟล็กซ์เนอร์จึงถามกลับไปว่า “พวกคุณกล้าฝัน
ในฝันอันย่ิงใหญ่หรือเปล่า” ก่อนจะนำ�เสนอแผนการก่อตั้งสถาบันเพื่อ
การศกึ ษาชั้นสงู และพ่นี ้องแบมเบอร์เกอร์กซ็ ือ้ วสิ ัยทัศน์ดังกลา่ ว

วิสัยทศั น์เชิงกลยุทธ์เพ่อื ลอ่ ใจ

เครอ่ื งมอื จงู ใจอนั ทรงพลงั ทส่ี ดุ ของผนู้ �ำ คอื การใชป้ ญั หาเพอ่ื ยว่ั ยวน
อจั ฉรยิ ะ จนถงึ ปี 1930 ไอนส์ ไตนต์ ดั สนิ ใจวา่ เขาไมม่ อี นาคตในเยอรมนี
อีกต่อไปแล้ว จากการเรืองอำ�นาจข้ึนมาของพวกนาซี ในขณะที่ตัวเขา
ได้รับข้อเสนอมากมายจากมาดริด ปารีส ไลเดน ออกซฟอร์ด ตุรกี
มหาวิทยาลยั ฮบิ บรู และสถาบันเทคโนโลยแี คลิฟอร์เนยี (แคลเทค) แม้
ไอน์สไตน์จะถูกไล่ล่าตัวโดยสถาบันช่ือดังจากท่ัวโลก แต่เขากลับเลือก
เฟลก็ ซเ์ นอร์และ IAS จากวิสยั ทศั น์ท่เี ฟล็กซเ์ นอรส์ ่ือสารออกมา

โรเบริ ต์ มิลลิแกน ประธานของแคลเทคพยายามจ้างไอนส์ ไตนม์ า
หลายปี มิลลิแกนได้สร้างภาควิชาฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ขั้นเทพข้ึนมา
ในเวลาอันรวดเร็ว เขาได้รับรางวัลโนเบลจากการทดลอง ซ่ึงพิสูจน์ข้อ
สมมตฐิ านของไอน์สไตน์ในปี 1905 ว่า แสงมีคุณสมบตั เิ ป็นอนุภาค ใน
เวลาน้ัน IAS ยังไม่เป็นรูปเป็นร่างอะไรเลย เป็นแค่ไอเดียในหัวของ

242

เฟล็กซเ์ นอร์ ซ่งึ ได้รบั การสนบั สนุนจากเงนิ ของครอบครัวแบมเบอรเ์ กอร์
โดยไอน์สไตน์ได้รับเชิญแบบลับ ๆ ให้ไปเป็นอาจารย์พิเศษท่ีแคลเทค
ในช่วงท่ีเฟล็กซ์เนอร์ไปพบมิลลิแกน เพ่ือปรึกษาหารือเก่ียวกับไอเดียที่
จะตัง้ IAS

เฟล็กซ์เนอร์บอกว่า เขาไม่เคยคิดมาก่อนว่าจะได้เสนองานให้กับ
นกั วิทยาศาสตร์ช่ือดงั ทีส่ ดุ ในโลก ท้ังเฟลก็ ซเ์ นอรแ์ ละไอน์สไตน์ตา่ งเปน็
แขกของมิลลิแกน และมิลลิแกนก็กำ�ลังพยายามชวนไอน์สไตน์มาอยู่ท่ี
แคลเทค ซ่ึงหากเฟล็กซ์เนอร์ย่ืนข้อเสนอให้ไอน์สไตน์ในเวลาท่ีเขาเป็น
แขกของมลิ ลแิ กนอยใู่ นตอนนั้น ก็คงจะเปน็ เรื่องทส่ี งั คมรบั ได้ยากอยู่

ไอน์สไตน์แกป้ ญั หานด้ี ว้ ยการย้ายมาอยู่ท่แี คลเทคก่อน แตก่ ต็ ดิ ต่อ
กบั เฟลก็ ซเ์ นอรไ์ วก้ อ่ นหนา้ นนั้ แลว้ ครนั้ สบโอกาสเฟลก็ ซเ์ นอรจ์ งึ เปดิ เกม
ตอ๊ื อีกครงั้ ในการพบกันครงั้ แรกเฟล็กซเ์ นอรบ์ อกว่า เขาชอบบคุ ลกิ ผดู้ ี
ของไอนส์ ไตน์ และ “กริ ยิ าทา่ ทางอนั เรยี บงา่ ย มเี สนห่ ์ และความถอ่ มตน
อย่างจริงใจของเขา” ท้ังสองคนคุยกันเป็นเวลากว่าหน่ึงชั่วโมง เดินไป
เดินมาบนทางเดินในโถงที่แคลเทค จนต้องมีคนมาเตือนไอน์สไตน์ถึง
3 รอบวา่ เขามีนดั อีกนัดหนึ่ง ไอน์สไตน์จงึ แยกตวั ออกมา

ไม่ก่เี ดอื นตอ่ มา เฟล็กซเ์ นอร์ไปพบไอนส์ ไตน์ที่ออกซฟอรด์ ทง้ั สอง
คนเดินคยุ กันครงึ่ คอ่ นวนั ทั่วแคมปัส โดยพดู คยุ แลกเปล่ียนกนั เก่ียวกับ
วสิ ัยทศั น์ของเฟล็กซเ์ นอรต์ ่อ IAS ในระหว่างการคุยกนั เฟล็กซเ์ นอร์
ได้เสนอต�ำ แหนง่ อะไรกไ็ ดใ้ ห้ไอนส์ ไตนต์ ามช่อื ตำ�แหนง่ ที่เขาตอ้ งการ แต่
ไอนส์ ไตน์ยงั ไมต่ อบตกลง

ระหว่างที่ตามจีบไอน์สไตน์อยู่นั้น เฟล็กซ์เนอร์ยังเสนอตำ�แหน่ง
ให้แก่ จอร์จ เบิร์กออฟ นักคณิตศาสตร์จากฮาร์วาร์ดด้วย ทว่าหลัง
จากตกลงรับตำ�แหน่งเป็นลายลักษณ์อักษรและกำ�ลังจะเริ่มงานอยู่แล้ว

243

เบริ ก์ ออฟกลบั แถลงตอ่ สาธารณะวา่ เขาจะอยทู่ ฮี่ ารว์ ารด์ ตอ่ ไป การกระท�ำ
ของเขาท�ำ ลายความนา่ เชอ่ื ถอื ของ IAS ในสายตาของเปา้ หมายอกี หลายคน
ทเ่ี ฟลก็ ซเ์ นอรห์ มายตาไวเ้ ปน็ อยา่ งมาก ดว้ ยความโกรธทเ่ี บริ ก์ ออฟปฏเิ สธ
เขาในทีส่ าธารณะ เฟลก็ ซเ์ นอร์จึงรักษาวิสัยทัศน์อนั กระตอื รือร้นทเี่ ขามี
ต่อ IAS ไวต้ อ่ ไป แทนทีจ่ ะม่งุ เอาคนื เบริ ์กออฟ เขากลับเอาพลังงานไป
ทุม่ กบั การล่าตัวไอน์สไตน์แทน

เฟลก็ ซเ์ นอรแ์ ละไอนส์ ไตนเ์ ปน็ คนทต่ี า่ งกนั สดุ ขวั้ เฟลก็ ซเ์ นอรป์ ระณตี
จริงจงั มรี ะเบยี บ มีภรรยาคนเดยี ว และประคบประหงมลูกมาก ขณะท่ี
ไอน์สไตน์ออกจะกระเซอะกระเซงิ ออ่ นโยน ไรร้ ะเบียบ เสนห่ แ์ รง และ
แทบไมเ่ คยสงุ สงิ กบั ลกู เลย แตไ่ อนส์ ไตนก์ เ็ หน็ ดเี หน็ งามกบั วสิ ยั ทศั นข์ อง
เฟล็กซเ์ นอรแ์ ละ IAS ซ่ึงเป็นสถาบนั ทีเ่ นน้ การวิจยั โดยยดึ ความสันโดษ
วิสยั ทศั น์ตรงนี้ดงึ ดูดใจไอนส์ ไตน์เปน็ อยา่ งยงิ่

ต่อมา เฟล็กซ์เนอร์บินไปหาไอน์สไตน์ถึงบ้านเกิดที่เยอรมนี และ
ยื่นข้อเสนอให้เขาอีกหลายครั้ง แต่หนนีไ้ อนส์ ไตนต์ กลงวา่ จะยน่ื เงอื่ นไข
กลบั ไปใหเ้ ฟลก็ ซเ์ นอร์ วา่ กนั วา่ ไอนส์ ไตนบ์ อกเฟลก็ ซเ์ นอรว์ า่ “เขาฮกึ เหมิ
อย่างย่ิงกับไอเดียน้ี” สุดท้าย ความพยายามของเฟล็กซ์เนอร์ก็ประสบ
ผลส�ำ เรจ็ เขาเดนิ ทางกลบั สหรฐั อเมรกิ าดว้ ยค�ำ ตอบตกลงจากไอนส์ ไตนว์ า่ จะ
มาทำ�งานกับ IAS ซงึ่ เขาไดใ้ ช้คำ�ตอบตกลงนี้ในการตอกตะปูรับประกนั
การสนับสนุนจากพี่น้องแบมเบอร์เกอร์ ในจุดเริ่มต้นของช่วงเศรษฐกิจ
ตกตำ�่ คร้งั ใหญ่

เฟล็กซ์เนอร์มีข้อได้เปรียบอยู่ 2 ประการในการเจรจากบั ไอนส์ ไตน์
ประการแรกคอื เขาเสนอเงนิ เดอื นไดม้ ากกวา่ ใครทงั้ หมด และอกี ประการ
หน่ึงคือ เขาส่ือสารวิสัยทัศน์ออกมาได้น่าดึงดูดใจอย่างย่ิง มิลลิแกน
โกรธมากที่ไอน์สไตน์เลือกไปร่วมงานกับ IAS โดยปฏิเสธแคลเทค

244

เขาตอ่ วา่ เฟลก็ ซเ์ นอรว์ ่า ขโมยไอน์สไตน์ไป และมลิ ลิแกนย่ืนขอ้ เสนอตอ่
เฟลก็ ซเ์ นอรอ์ กี ครง้ั ขอใหไ้ อนส์ ไตนแ์ บง่ เวลาครง่ึ หนง่ึ มาท�ำ งานกบั แคลเทค
เพราะฟสิ กิ สใ์ นแขนงของไอนส์ ไตนน์ น้ั กา้ วหนา้ กวา่ ของแคลเทคอยา่ งมาก
อยา่ งไรตาม แมว้ ่าตอนท�ำ งานท่แี คลเทค ไอน์สไตนจ์ ะสรา้ งสรรคง์ านได้
มากข้ึนกจ็ รงิ แต่มลิ ลิแกนเป็นพวกบ้ากองทพั และชาตินยิ ม ซ่ึงเป็นนิสัย
2 อย่างท่ีไอน์สไตน์เกลียดชัง อันท่ีจริงมิลลิแกนเพิ่งรับเงินก้อนโตจาก
กองหนุนนาซีคนหน่ึง ด้วยเง่ือนไขว่า แคลเทคจะไม่ทำ�กิจการอะไรที่
เปน็ การตอ่ ตา้ นเยอรมนั หากไอนส์ ไตนร์ เู้ รอ่ื งขอ้ ตกลงลบั น้ี ความสมั พนั ธ์
ของทง้ั คคู่ งมอี นั ตอ้ งแตกหกั กนั ไปนานแลว้ เหตทุ ม่ี ลิ ลแิ กนแพเ้ กมดงึ ตวั
ไอนส์ ไตน์ กเ็ พราะเขาไมส่ ามารถสอื่ สารวสิ ยั ทศั นท์ มี่ ผี ลตอ่ จนิ ตนาการของ
ไอนส์ ไตน์ออกมาไดน้ ั่นเอง

สิ่งลอ่ ใจของแต่ละคน

การสรรหาบุคลากรของเฟลก็ ซเ์ นอรม์ แี งม่ มุ อนั ละเอียดออ่ นอยดู่ ว้ ย
เช่นกัน เช่น เขาเข้าใจว่าไอน์สไตน์ชอบส่ิงแวดล้อม และชอบทำ�งาน
คนเดยี วในบรรยากาศธรรมชาติ เขาจึงสรา้ งสิ่งแวดล้อมในการทำ�งานท่ี
IAS เหมอื นการไปพกั ผ่อนในชนบท ซงึ่ นักวทิ ยาศาสตร์ท�ำ งานวจิ ัยของ
ตวั เองได้ โดยไมต่ อ้ งไปแออดั กบั ผคู้ นมากมายในเมอื ง ไมต่ อ้ งไปวนุ่ วาย
กับนักศึกษาหรือถูกขัดจังหวะเหมือนการทำ�งานกับมหาวิทยาลัยใหญ่
หมู่บ้านพรินซ์ตันอยู่ท่ามกลางเรือกสวนไร่นาและป่าไม้ ซึ่งไอน์สไตน์
สามารถเดินทอดหุ่ยเงียบ ๆ ไปได้ ไอน์สไตน์ชอบพายเรือ และเขาก็
สามารถผูกเรือไว้ไม่ห่างตัว เพ่ือท่ีจะพายออกไปใช้ความคิดกลางนำ้�
เงียบ ๆ คนเดียวหลายชัว่ โมงได้

245

ไอน์สไตน์มักถูกเชิญตัวไปพูดอยู่เสมอ และสถาบันอีกมากมายก็
พยายามแย่งตัวเขาจาก IAS แต่พรินซ์ตันเป็นท่ีเดียวท่ีเขารู้สึกเหมือน
บ้าน เฟล็กซ์เนอร์เข้าใจถึงความปรารถนาท่ีไอน์สไตน์ไม่เคยเอ่ยปาก
ออกมา นั่นคอื การอยูค่ นเดียวทา่ มกลางธรรมชาติ ซึ่งเป็นส่ิงทไี่ ม่เคยมี
ใครรเู้ ลย

เงินและแรงจงู ใจ

องคก์ รสว่ นใหญด่ ำ�เนนิ ไปโดยความคดิ ทวี่ า่ พนกั งานจะทำ�งานหนกั
ตราบใดทเี่ ราใหค้ า่ ตอบแทนแกเ่ ขา คา่ ตอบแทนในทนี่ ไี้ มใ่ ชเ่ งนิ เดอื นเทา่ นน้ั
ความมนั่ คงในงาน เงนิ พเิ ศษจากบรษิ ทั และสถานะในสายตาของคนนอก
ล้วนเป็นรปู แบบของค่าตอบแทนด้วยกันทงั้ นัน้

แมค้ า่ ตอบแทนจะเปน็ แรงจูงใจให้พนักงานได้ แตเ่ งนิ เดอื นและผล
ประโยชนอ์ นื่ ๆ ไมค่ วรถกู เขา้ ใจผดิ วา่ เปน็ แรงจงู ใจ ความหมายของค�ำ วา่
“แรงจงู ใจ” รวมถึงความรูส้ ึกวา่ ตนเองไดส้ รา้ งสิง่ ใหม่ อัจฉริยะจะเลอื ก
ทำ�งานดว้ ยแรงจูงใจไมน่ ้อยไปกว่าตัวเงิน คา่ ตอบแทนท่ีไม่มีแรงจูงใจจะ
นำ�ไปสู่ความเบอื่ หนา่ ยและเปล่ียนงานในเวลาไมน่ าน

หากอจั ฉรยิ ะรสู้ กึ วา่ ตนเองไดค้ า่ ตอบแทนอยา่ งไมย่ ตุ ธิ รรม ความรสู้ กึ
ดังกล่าวจะกลายเป็นสิง่ รบกวนสมาธทิ ีค่ อยสรา้ งความรำ�คาญ เขาจะร้สู ึก
ถกู เอาเปรียบและหงดุ หงิด แม้เงินจะไมม่ ผี ลต่ออัจฉรยิ ะส่วนใหญ่ และ
ค่าตอบแทนจะจูงใจอัจฉริยะได้ไม่มากนัก แต่อัจฉริยะก็อาจเสียสมาธิ
จากคา่ ตอบแทนท่ตี ำ่� หากเงนิ จ�ำ นวนน้นั นอ้ ยเกินกวา่ ทจ่ี ะท�ำ ให้เขามชี ีวติ
ท่ีสะดวกสบาย

246

เงนิ อาจเปน็ แรงจงู ใจทยี่ อดเยย่ี มในยคุ อตุ สาหกรรม ซง่ึ คนงานท�ำ งาน
ในโรงงานไปวัน ๆ แบบไร้จิตใจ แต่การงานสำ�หรับผู้คนเปล่ียนไปมาก
หุ่นยนต์ได้เข้ามาทำ�งานแทนคนจริง ๆ การค้นพบส่วนใหญ่ในตอนน้ัน
มกั เปน็ ทฤษฎตี ง้ั ตน้ และตอ้ งใชเ้ วลาอกี หลายปกี วา่ จะประยกุ ตก์ ารคน้ พบ
นัน้ ไปใช้ได้จริง

เฟลก็ ซเ์ นอรเ์ องกร็ ถู้ งึ ความเปลยี่ นแปลงตรงน้ี เขาเขยี นไวใ้ นบทความ
ทมี่ ชี อื่ วา่ “ประโยชนข์ องความรทู้ ไ่ี รป้ ระโยชน”์ เขาเสนอวา่ เนอ่ื งจากไมม่ ี
ใครร้วู า่ การคน้ พบใดท่ีจะถูกนำ�ไปแปลงให้สาธารณชนใช้ในวงกว้าง งาน
วจิ ัยทุกช้ินจงึ ควรไดร้ ับการสนบั สนนุ ไวก้ ่อน

สำ�หรับผู้นำ�ส่วนใหญ่ พ้ืนท่ีแห่งความปลอดภัยของพวกเราคือ
การจ่ายค่าตอบแทน ผู้นำ�ส่วนใหญ่ถูกฝึกมาให้ใช้ค่าตอบแทนเป็น
เครอื่ งมอื ตง้ั แตช่ วั่ โมงแรกของการฝึกอบรมผบู้ รหิ าร ผนู้ �ำ ของอจั ฉรยิ ะตอ้ งให้
คา่ ตอบแทนที่เพยี งพอ เพอื่ ท่ีพวกเขาจะไดไ้ ม่ตอ้ งกงั วลเรือ่ งเงนิ อนั จะ
เปน็ การปลดปลอ่ ยอจั ฉรยิ ะใหม้ งุ่ เนน้ อยกู่ บั โปรเจกตข์ องเขา โดยไมต่ อ้ ง
รำ�คาญส่งิ ทีค่ อยเข้ามากวนใจและท�ำ ให้ไขว้เขว

วิธีหนึ่งในการทำ�ให้หมดห่วงเร่ืองค่าตอบแทนคือ จ่ายให้อัจฉริยะ
มากกว่าคุณค่าท่ีเขาประเมินตัวเองไว้ ไอน์สไตน์ขอเงินเดือนน้อยกว่าท่ี
เฟล็กซ์เนอร์ตั้งใจจะให้เสียอีก ในข้ันสุดท้ายของการดึงตัวไอน์สไตน์
เฟล็กซ์เนอร์ถึงกับต้องโน้มน้าวไอน์สไตน์ให้ยอมรับเงินมากขึ้น แทนท่ี
จะยนิ ดจี ่ายเงินเดอื นใหไ้ อน์สไตนเ์ ท่าท่ีเขารอ้ งขอ เฟล็กซ์เนอร์กลบั เถียง
ไอนส์ ไตนว์ า่ เขาควรไดร้ บั เงนิ มากกวา่ นน้ั เพราะเขาไมอ่ ยากใหไ้ อนส์ ไตน์
รู้สกึ ไม่พอใจกบั เงินเดือนในภายหลัง

247

ความสุขจากการคน้ พบอนั นา่ ดงึ ดูดใจ

ผู้นำ�จ�ำ นวนมากรวู้ ่า พวกเขาบังคบั ใหอ้ ัจฉริยะเปล่ยี นแนวทางไมไ่ ด้
พวกเขาจงึ ค่อย ๆ ดนั (nudge) ซึง่ หมายถงึ การผลักดนั เบา ๆ เพื่อให้
เกดิ พฤตกิ รรมทป่ี รารถนาโดยไมไ่ ปท�ำ ลายทางเลือกอน่ื ริชาร์ด ธาเลอร์
เจ้าของรางวัลโนเบล อธิบายว่า การดันเป็นการเล่นกับความปรารถนา
ข้ันพื้นฐานท่ีเราทุกคนต่างก็มี แม้พวกเราส่วนใหญ่อาจถูกล่อใจไปกับ
การเตมิ เตม็ ความปรารถนาเหลา่ นนั้ แตพ่ วกอจั ฉรยิ ะมกั มคี วามปรารถนา
ทต่ี า่ งจากเรา

หนึ่งในหัวหน้าแผนกใต้บังคับบัญชาของผมบ่นกับผมเม่ือไม่นาน
มานี้ว่า เขาจะผลักจะดันลกู นอ้ งอยา่ งไรกไ็ มเ่ คยเวริ ์กเลย นัน่ เพราะเขา
ดนั ในสิ่งท่ีไดผ้ ลกบั ตวั เอง แตไ่ มน่ า่ สนใจส�ำ หรบั อัจฉริยะที่ท�ำ งานใหเ้ ขา
การจะดนั อัจฉริยะต้องมคี วามเฉพาะตัว

ความสขุ จากการคน้ พบคือ ความปรารถนาอันมากล้นประการหนึ่ง
ส�ำ หรับอจั ฉริยะ เมอื่ ผู้ส�ำ รวจทราบถึงความส�ำ คัญของสงิ่ ท่ตี ัวเองคน้ พบ
พวกเขาจะรู้สึกลิงโลด คือทั้งประหลาดใจและต่ืนเต้นจนแทบจะหยุด
หายใจ พวกเขารู้สึกเป็นบุญเป็นคุณราวกับไม่สมควรได้รับ พวกเขา
จะรสู้ กึ ปลมื้ ปตี เิ ออ่ ลน้ และไรเ้ ทยี มทานในเวลาเดยี วกนั และเมอ่ื อจั ฉรยิ ะ
ได้สัมผัสถึงความรู้สึกน้ันแล้ว พวกเขาจะใช้ชีวิตท่ีเหลือเพื่อไล่ล่ามัน
การค้นพบเป็นส่วนท่ีคุ้มค่ามากที่สุดของงานของพวกเขา และผู้นำ�ก็ใช้
สง่ิ นค้ี อยดันพวกเขาได้

“ส�ำ หรบั ผมแลว้ มนั เหมอื นกบั ผมเปน็ เพยี งเดก็ ทก่ี �ำ ลงั เลน่ สนกุ อยทู่ ่ี
ชายทะเล และเพลดิ เพลนิ ไปเรอ่ื ย ๆ บนหาดทรายเพอื่ หากอ้ นกรวดทอี่ อ่ น
นุ่มหรอื เปลือกหอยท่ีสวยงามผดิ ธรรมดา โดยมมี หาสมุทรแหง่ ความจรงิ

248

อนั ย่ิงใหญ่ เตม็ ไปดว้ ยสิง่ ต่าง ๆ สารพัดรอให้ผมไปค้นพบ” นีเ่ ปน็ วรรค
ทองทว่ี า่ กันวา่ นิวตันกล่าวไวก้ ่อนตาย

หนง่ึ ในนกั วทิ ยาศาสตรร์ นุ่ ใหมใ่ นหอ้ งทดลองของผม ท�ำ งานอยู่ 3 ปี
เพอ่ื หาการท�ำ งานของเอนไซม์โดยไม่มีความคบื หน้าใด ๆ วนั หนึ่ง ขณะ
กำ�ลังส่องกล้องจุลทรรศน์อยู่น้ัน เธอก็พบคำ�ตอบขึ้นมา “ขนท่ีต้นคอ
ด้านหลังของฉันลุกชันข้ึนมาเลยตอนที่ฉันเห็นการเปลี่ยนแปลงของ
นวิ เคลยี สเปน็ คร้ังแรก” เธอบอก “มนั เป็นความรู้สกึ ทฉ่ี ันจะไม่มวี นั ลืม”

หลงั จากไดร้ บั รางวัลโนเบลเมือ่ ปี 1981 อาร์เธอร์ ชอว์โลว์ ถกู ถาม
ในการสัมภาษณ์ครงั้ หนึง่ ว่า ความแตกต่างระหวา่ งอจั ฉรยิ ะกบั คนฉลาด
คืออะไร เขาตอบว่า “เร่ืองของการทุ่มพลังงานเพ่ือสิ่งที่รักน้ันสำ�คัญ
มาก” ก่อนจะกล่าวต่อว่า “นักวิทยาศาสตร์ท่ีประสบความสำ�เร็จที่สุด
มกั ไมใ่ ช่คนที่มที ักษะสงู สุด แต่คือคนทีถ่ ูกผลกั ดนั ด้วยความฉงนสงสัย
ท่ีไม่วา่ ยงั ไงกต็ ้องรู้คำ�ตอบใหไ้ ด”้

ขณะท่ีไอนส์ ไตน์กล่าวว่า “ผมไมไ่ ด้มีทักษะพิเศษอะไรเลย ผมแค่
ฉงนสงสยั ดว้ ยไฟปรารถนาเท่านัน้ ”

ศิลปะของเด็กก่อนวัยเรียนก็เหมือนกับอัจฉริยะ
ในทที่ ำ�งาน

การทดลองทางจิตวิทยาในเร่ืองของความสำ�คัญของการค้นพบ
ส่ิงใหม่ที่เป็นยอมรับกันโดยทั่ว เกิดข้ึนเม่ือปี 1970 ด้วยการให้
เดก็ กอ่ นวยั เรยี นลองวาดภาพ เดก็ เหลา่ นนั้ ถกู แบง่ ออกเปน็ 3 กลมุ่ โดยบอก
กลุ่มหน่งึ ว่า หากวาดภาพไดด้ จี ะได้รบิ บน้ิ สฟี ้า อกี กลุ่มหนงึ่ ไมบ่ อกอะไร

249

เลย แต่จ ู่ ๆ กเ็ อาริบบิน้ สีแดงให้กบั คนทว่ี าดภาพดี สว่ นกลมุ่ สดุ ทา้ ยไม่
บอกอะไร และกไ็ ม่ไดใ้ ห้อะไรแมจ้ ะวาดภาพดี

เวลาผ่านไป 2 สปั ดาห์ เดก็ ใน 2 กลุ่มทไ่ี มม่ ีใครบอกว่าจะได้อะไร
เปน็ รางวลั ยังคงวาดอยา่ งสร้างสรรค์และกระตอื รือร้นตอ่ ไป แตเ่ ด็กใน
กลมุ่ ริบบนิ้ ฟ้ากลับไมส่ นกุ กับการวาดภาพและวาดได้ไม่ดี แรงจูงใจจาก
ภายนอกได้ทำ�ลายความสนใจในการสร้างสรรค์ของเด็กกลุ่มนั้น เพราะ
การวาดภาพกลายเปน็ หน้าท่ี มันจงึ นา่ เบอ่ื

หากความสุขอย่างแท้จริงจากการค้นพบส่ิงใหม่เป็นสิ่งท่ีขับเคล่ือน
ผลติ ผลสว่ นใหญข่ องคนเรา คุณกต็ อ้ งเรยี นรทู้ จี่ ะสง่ เสรมิ ใหค้ วามสขุ จาก
การคน้ พบน้นั เกดิ ขน้ึ ได้บอ่ ย ๆ กับอัจฉรยิ ะท่ที �ำ งานอย่ใู นทีมของคณุ

จงเน้นความหมายของคำ�ว่า ทางแก้ ลองคุยกับอัจฉริยะดูสิว่า
การแก้ปัญหามีผลอย่างไรต่อโลกของเขาบ้าง อย่าส่ังให้เขาไปแก้ปัญหา
โดยตรง แต่ให้อธิบายความยากของปัญหานั้น และวัตถุประสงค์ท่ีอยู่
เบอ้ื งหลงั ทางแกน้ นั้

ตอนทีผ่ มถามหัวหน้าภาคของคณะแพทยศาสตร์จ�ำ นวน 491 คน
จากท่วั ประเทศวา่ พวกเขาอยากได้อะไรจากผ้นู �ำ มากทส่ี ดุ คำ�ตอบทีพ่ บ
บ่อยที่สุดก็คือ วิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์ พวกเขาอยากรู้ว่าองค์กรจะมุ่งไป
ทางไหนและเพราะอะไร การนำ�เสนอวิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์มีความหมาย
มากกวา่ การก�ำ หนดทิศทางเสยี อีก เพราะวสิ ัยทศั น์ต้องท�ำ ให้ทิศทางทจี่ ะ
มงุ่ ไปนนั้ มคี วามหมาย ทน่ี า่ สนใจกค็ อื ทกั ษะทห่ี วั หนา้ ภาคเหลา่ นน้ั สนใจ
นอ้ ยทส่ี ดุ คือความฉลาดทางการเงิน

คุณต้องเฉลิมฉลองการค้นพบ ทุกปีเราจะให้เกียรตินักทดลองใน
หอ้ งแล็บซึง่ อยู่ในภาควิชาของผม โดยให้รางวลั เปน็ เงินสดและแผน่ ปา้ ย

250