askiseis-iatrikis-2015 (1)

 
 
 

 
 

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 

ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑΣ – ΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ 

 ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ   

 

 2

 

Δ’ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ 
ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ  ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ 

 

Διευθυντής: Καθηγητής Δ. Μπούμπας 
 

 

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 
ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑΣ – ΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ 

 ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 
 

Για τους φοιτητές του 7ου και 8ου εξαμήνου  
της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ 

 
 
 
 

ΑΘΗΝΑ 2015 

 3

   

                  

 4

Δ’ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ 
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ 

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ 
«ΑΤΤΙΚΟN» 

 

Διευθυντής: Καθηγητής Δ. Μπούμπας 

 

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 
ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑΣ – ΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ 

 ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 

 

Για τους φοιτητές του 7ου και 8ου εξαμήνου  
της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ 

 

Υπεύθυνοι εκπαιδευτικού προγράμματος: 
Α. Παπαδόπουλος, Επίκ. Καθηγητής 
Α. Αντωνιάδου, Αναπλ. Καθηγήτρια 

 

                                           

ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ 

 

ΑΘΗΝΑ 2015 

 

 5

 
                                                         

   

 6

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 

ΜΠΟΥΜΠΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  
Καθηγητής Παθολογίας 
Διευθυντής Δ’ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών,  
Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΠΕΤΡΙΚΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 
Ομότιμος Καθηγητής  
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΚΑΝΕΛΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 
Ομότιμη Καθηγήτρια 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΣ‐ ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 
Αναπληρωτής Καθηγητής 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ 
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΤΣΙΟΔΡΑΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ 
Αναπληρωτής Καθηγητής 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 
Επίκουρος Καθηγητής 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΑ 
Επίκουρη Καθηγήτρια 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΠΛΑΧΟΥΡΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ 
Επίκουρος Καθηγητής 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 

 7

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ 
Επίκουρος Καθηγητής 
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 
 
ΧΟΥΝΤΑ ΑΘΗΝΑ 
Διευθύντρια ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΕΛΛΗΝΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 
τ. Διευθυντής ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΖΩΜΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 
Διευθυντής  ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΚΑΒΒΑΘΑ ΔΗΜΗΤΡΑ 
Διευθύντρια ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΠΟΥΛΑΚΟΥ ΓΑΡΥΦΑΛΛΙΑ 
Επιμελήτρια Α’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΓΙΑΝΝΙΤΣΙΩΤΗ ΕΥΘΥΜΙΑ 
Επιμελήτρια Α’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΥ ΆΝΝΑ 
Επιμελήτρια Α’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΜΟΥΚΤΑΡΟΥΔΗ ΜΑΡΙΑ 
Επιμελήτρια Β’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 
ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑ 
τ. Επιμελήτρια Β’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 

 8

 
ΚΑΤΣΙΜΠΡΗ ΠΕΛΑΓΙΑ 
 Επιμελήτρια Β’ ΕΣΥ 
Δ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ 
 

ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ  
ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ 
 
ΣΦΗΚΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ 
Καθηγητής  
Ά  Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών,  
Νοσοκομείο «Λαϊκόν» 
 
ΔΑΪΚΟΣ Λ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ 
Καθηγητής 
Ά  Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών,  
Νοσοκομείο «Λαϊκόν» 
 
ΛΑΔΑΣ ΣΠΥΡΟΣ 
Ομότιμος Καθηγητής 
Ά  Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών,  
Νοσοκομείο «Λαϊκόν» 
 
ΒΑΦΕΙΑΔΗ ΕΙΡΗΝΗ 
Ομότιμη Καθηγήτρια 
Ά  Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών,  
Νοσοκομείο «Λαϊκόν» 
 
 
 
 
 
Επιμέλεια έκδοσης:  Αντώνης Παπαδόπουλος 
 
Επεξήγηση εικόνων  

Εξώφυλλο:  Ο Ιπποκράτης εξετάζει ένα παιδί. Πίνακας του Robert Thom, 
1950. 

Οπισθόφυλλο: Ο θεός Ασκληπιός.  

 9

 
 
 
 

  10

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 

 

Με την αλματώδη πρόοδο της τεχνολογίας, τις δυνατότητες που παρέχει 
σήμερα το διαδίκτυο και τα πολλά ογκώδη συγγράμματα, τα οποία έχει 
στη διάθεση του ο φοιτητής της Ιατρικής, η πρόσβασή του στην ιατρική 
γνώση είναι πολύ εύκολη. 

Όμως, παρά τη διαθέσιμη πλούσια και πολλές φορές  χαώδη πληροφό‐
ρηση, δεν είναι εύκολη η κατανόηση του τρόπου διαγνωστικής προσπέ‐
λασης του ιατρικού προβλήματος του ασθενούς, από το φοιτητή. 

Στόχος του παρόντος βιβλιαρίου είναι η επίλυση, μέσω της παρουσίασης 
αντιπροσωπευτικών  πραγματικών  περιπτώσεων  ασθενών,  του  διαγνω‐
στικού τους προβλήματος.  

Με τη συζήτηση του ιστορικού, την ανάλυση των συμπτωμάτων και ευ‐
ρημάτων της αντικειμενικής εξέτασης καθώς και των εργαστηριακών ε‐
ξετάσεων, από τον διδάσκοντα και με την ενεργό συμμετοχή των φοιτη‐
τών, επιτυγχάνεται η εισαγωγή του φοιτητή στην κλινική ιατρική σκέψη, 
που είναι αναγκαία προϋπόθεση για την διάγνωση και θεραπεία του α‐
σθενούς .  

 

    Δημήτριος Μπούμπας 
  Καθηγητής  Παθολογίας 

Διευθυντής  Δ’ Παθολογικής Κλινικής 
                                                               Πανεπιστημίου Αθηνών 

  11

  
  12

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 

Διδακτικό Επιτελείο …………………………………………………………………………...7 
Πρόλογος ............................................................................................... 11 

 
ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ζ’ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 

 
Εισαγωγική άσκηση: Περίπτωση αιμορραγίας ανωτέρου πεπτικού…… 17 
Άσκηση   1η: Εισαγωγή στη νοσολογία των νεφρών* 
Άσκηση   2η: Σπειραματονεφρίτιδες – Οξεία νεφρική ανεπάρκεια ...... 19 
Άσκηση   3η: Νεφρολιθίαση – (αποφρακτικά νοσήματα  
ουροποιητικού) .....................................................................................  21 
Άσκηση   4η: Εισαγωγή στη νοσολογία του αναπνευστικού συστήματος*  
Άσκηση   5η: Αλλεργικό βρογχικό άσθμα ‐ Χρόνια βρογχίτιδα. ............ 23  
Άσκηση   6η: Πνευμονική εμβολή ......................................................... 29 
Άσκηση   7η: Πλευρίτιδα – Καρκίνος πνεύμονα .................................... 31 
Άσκηση   8η: Εισαγωγή στη νοσολογία του πεπτικού συστήματος* 
Άσκηση   9η: Ίκτερος – Ηπατίτιδες ........................................................ 34 
Άσκηση   10η: Ασκίτης (κίρρωση και καρκίνος του ήπατος) ...............   36 
Άσκηση   11η: Οξεία παγκρεατίτιδα ...................................................... 39 
Άσκηση   12η: Γαστρορραγία – Παθήσεις ανωτέρου πεπτικού............  41 
Άσκηση   13η: Χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο .......................................... 43 
Άσκηση   14η: Εισαγωγή στη νοσολογία του αιμοποιητικού συστήματος* 
Άσκηση   15η: Αναιμίες .......................................................................... 45 
Άσκηση   16η: Αιμοσφαιρινοπάθειες ...................................................   48 
Άσκηση   17η: Λευχαιμίες ...................................................................... 51 
Άσκηση   18η: Λεμφώματα .................................................................... 54 
Άσκηση   19η: Εισαγωγή στη νοσολογία του συνδετικού ιστού* 
Άσκηση   20η: Αρθρίτιδα – Φλεγμονώδεις και μη φλεγμονώδεις  

   παθήσεις των αρθρώσεων ..................................................... 60 
Άσκηση   21η: Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος – Σύνδρομο Sjogren. 65 
Άσκηση   22η: Σκληροδερμία – Δερματομυοσίτις‐ Μικτή νόσος  

   συνδετικού ιστού………………………………………………………………… 67 
Άσκηση   23η: Εισαγωγή στις λοιμώξεις* 
Άσκηση   24η:Πνευμονία ....................................................................... 69 
Άσκηση   25η: Αναερόβιες λοιμώξεις .................................................... 72 
Άσκηση   26η: Μηνιγγίτιδα ...................................................................  74 
Άσκηση   27η: Λοιμώξεις σε ανοσοκατασταλμένους ............................ 76  
Άσκηση   28η: Βρουκέλλωση – Σαλμονέλλωση – Ρικετσιώσεις ............ 80 
Άσκηση   29η: Παρασιτώσεις (Ελονοσία, Λεϊσμανίαση,  

  13

   Τοξοπλάσμωση) ..................................................................... 83 
Άσκηση   30ή: Ενδοκαρδίτιδα ‐ Ρευματικός πυρετός ‐ Περικαρδίτιδα ..85 
Άσκηση   31η: Ουρολοιμώξεις ............................................................... 89 
Άσκηση   32η: AIDS................................................................................. 93 
Άσκηση   33η: AIDS .................................................................................96 
Άσκηση   34η: Εισαγωγή στην νοσολογία του κυκλοφορικού συστήματος*  
Άσκηση   35η: Υπέρταση ...................................................................... 100 
Άσκηση   36η: Ισχαιμική καρδιοπάθεια ............................................... 102 
Άσκηση   37η: Βαλβιδοπάθειες 1. Στένωση αορτής  2. Στένωση   

   μιτροειδούς  3. Ανεπάρκεια αορτής..................................... 105 
Άσκηση   38η: Σακχαρώδης διαβήτης ..................................................110 
Άσκηση   39η: Νόσοι του θυρεοειδούς. Υπερ/Υπο‐θυρεοειδισμός….  112 
Άσκηση   40η: Νόσοι των επινεφριδίων. Ν. Cushing‐N. Addison........  116 
Άσκηση   41η: Νόσοι παραθυροειδών – γεννητικών αδένων ............  121 
Άσκηση   42η: Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.................................. 123 
 
                                      ΑΣΚΗΣΕΙΣ Η’ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 
 
Α. ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ – ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 
Άσκηση 1η Α: Παραπρωτεϊναιμίες ...................................................... 125 
Άσκηση 2η Α: Υπερλιπιδαιμίες – Αθηροσκλήρωση ............................  128 
Άσκηση 3η Α: Ηλεκτρολυτικές διαταραχές ..........................................130  
Άσκηση 4η Α: Αιμορραγική διάθεση ................................................... 132 
Άσκηση 5η Α: Νεφρωσικό σύνδρομο .................................................. 134 
Άσκηση 6η Α: Οξεία και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια ......................... 136 
Άσκηση 7η Α: Αγγειίτιδες .................................................................... 138 
Άσκηση 8η Α: Καρδιακή ανεπάρκεια ...................................................141  
Άσκηση 9η Α: Περιφερειακή κυκλοφορική ανεπάρκεια ..................... 145 
Άσκηση 10η Α: Αναπνευστική ανεπάρκεια. 1. Χρόνια 2. Οξεία ……….  147  
Άσκηση 11η Α: Οξέα διαρροϊκα σύνδρομα ......................................... 150 
Άσκηση 12η Α: Παχυσαρκία ................................................................ 153 
Άσκηση 13η Α: Υπογλυκαιμικά σύνδρομα .......................................... 155 
 
Β.ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ – ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ 
ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ  
Άσκηση 1η Β: Πυρετός, φρίκια, ρίγος, ιδρώτας .................................. 158 
Άσκηση 2η Β: Κεφαλαλγία, ζάλη, ίλιγγος ............................................ 161 
Άσκηση 3η Β: Δύσπνοια, ταχυκαρδία, οιδήματα, κυάνωση ..............  165 
Άσκηση 4η Β: Κοιλιακός πόνος ........................................................... 168 
Άσκηση 5η Β: Βήχας, απόχρεμψη, αιμόπτυση, πληκτροδακτυλία ..... 170 

  14

Άσκηση 6η Β: Σύνδρομα δυσαπορροφήσεως ....................................  174 
Άσκηση 7η Β: Ηπατομεγαλία – Λεμφαδενοπάθειες ..........................  176 
Άσκηση 8η Β: Ίκτερος ...........................................................................178 
Άσκηση 9η Β: Πολυουρία‐ Δυσουρία‐ Πρωτεϊνουρία ......................... 183  
Άσκηση 10η Β: Αρθρίτιδα – Αρθραλγία ............................................... 187 
Άσκηση 11η – 12η Β: Μεταβολικά κώματα ......................................... 189 
Άσκηση 13η Β: Θωρακικός πόνος ........................................................ 191 
 
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 
Άσκηση 43η: Καρκίνοι πεπτικού (οισοφάγου, στομάχου,  
παχέος εντέρου) ................................................................................    194 
Άσκηση 44η: Χολολιθίαση – Χοληδοχολιθίαση .................................   201 
Άσκηση 45η: Οστεοαρθρίτιδα – Ουρική αρθρίτιδα ..........................   204 
Άσκηση 46η: Πυρετός άγνωστης αιτιολογίας – Φυματίωση..............  208 
Άσκηση 47η: Λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού ..........................   211 
Άσκηση 48η: Λοιμώξεις δέρματος και μαλακών μορίων ..................   213 
Άσκηση 49η: Σιδηροπενική αναιμία ................................................     216 
 
 
* Οι ασκήσεις οι υποσημαινόμενες με αστερίσκο δεν συνοδεύονται από 
κλινική περίπτωση ασθενούς. 

  15

  16

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ζ΄ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 
Εισαγωγική  Άσκηση  

Περίπτωση αιμορραγίας ανωτέρου πεπτικού 

Παπαδόπουλος Αντώνιος 
 

Άνδρας 46 ετών. 
Αιτία εισόδου: Αιματέμεση 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής διακομίζεται με ασθενοφόρο στα εξωτερικά 
ιατρεία επειγόντων περιστατικών, γιατί προ 2 ωρών αιφνιδίως παρουσί‐
ασε έμετο μεγάλου όγκου, που περιείχε αίμα ζωηρού ερυθρού χρώμα‐
τος. Οι συγγενείς αναφέρουν ότι αμέσως μετά αισθάνθηκε ζάλη και εφί‐
δρωση και στη συνέχεια λιποθύμησε. Κατά τη διάρκεια της διακομιδής 
του  στο  νοσοκομείο  ανέκτησε  τις  αισθήσεις  του,  ήταν  όμως  ιδρωμένος 
και πολύ εξαντλημένος. 
Ατομικό αναμνηστικό: Επεισόδιο παγκρεατίτιδας προ 3ετίας. Αλκοολική 
κίρρωση με ασκίτη,  γνωστή από 2ετίας. Λαμβάνει αγωγή με σπιρονολα‐
κτόνη 100mg και φουροσεμίδη 40mg ημερησίως. Κιρσοί οισοφάγου γνω‐
στοί από έτους.  
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ουδέν 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνίζει 2 πακέτα/ημέρα, βαρύς πότης έως 
προ έτους. 
Ανασκόπηση συστημάτων. 
Αναπνευστικό: Δεν αναφέρει βήχα, απόγχρεμψη, δύσπνοια ή θωρακικό 
άλγος. 
Κυκλοφορικό:  Δεν  αναφέρει  προκάρδιο  άλγος,  αίσθημα  παλμών  η  κυά‐
νωση. 
Πεπτικό:  Πέραν των αναφερομένων στη κύρια νόσο συμπτωμάτων  παρα‐
πονείται  για διάταση της κοιλίας, δυσπεπτικά ενοχλήματα και ανορεξία. 
Ουροποιογεννητικό:  Δεν  αναφέρει  δυσουρία,  συχνουρία,  αλλαγή  της 
χροιάς ή της ποσότητος των ούρων, ούτε υπερηβικό ή οσφυικό άλγος. 
Μυοσκελετικό: Αναφέρει αδυναμία και εύκολη κόπωση. 
Νευρικό: Δεν αναφέρει κεφαλαλγία, ζάλη, αιμωδίες ή άλλες αισθητικές 
ή κινητικές διαταραχές. 
Αντικειμενική εξέταση. 
Επισκόπηση:  Ασθενής  κατακεκλιμένος,  βαρέως  πάσχων,  ωχρός,  κάθι‐
δρος με υγρά άκρα, ικτερική χροιά δέρματος, ερύθημα παλαμών.  
ΑΠ=90/60  mmHg  σε  ύπτια  θέση,  σφύξεις=110/min,  αναπνοές=28/min, 
θερμοκρασία 36,1οC. 

  17

Κεφαλή: Ικτερική χροιά σκληρών, υπερώας και δέρματος, ξηρότητα βλεν‐
νογόνου στόματος, απόπνοια αμμωνίας. 
Τράχηλος: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Θώρακας: Αγγειωματώδεις σπίλοι στην πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια 
του  θώρακα,  αμβλύτητα  και  μείωση  αναπνευστικού  ψιθυρίσματος  και 
των φωνητικών δονήσεων στο κάτω πνευμονικό πεδίο του δεξιού πνεύ‐
μονος. 
Κοιλία: Ομφαλοκήλη, βατραχοειδής διάταση της κοιλίας, μετακινούμενη 
αμβλύτητα, ήπαρ ψηλαφητό (μεγίστη διάμετρος 18 εκατοστά στη μεσο‐
κλειδική  γραμμή),  σπλήνας  ψηλαφητός  (4  εκατοστά  κάτω  από  το  αρι‐
στερό πλευρικό τόξο). 
Καρδιά:  Ήπιο  συστολικό  φύσημα  εξωθήσεως  στην  εστία  της  αορτικής 
βαλβίδας, ταχυκαρδία. 
Νευρικό: Πτερυγοειδής τρόμος άκρων χειρών. 
Δακτυλική εξέταση: Θετική για αίμα, προπίπτουσες αιμορροϊδες. 
Εργαστηριακές εξετάσεις. 
Ht=21  %,  Hb=6,9  gr/dl,  Λευκά=3.100/mm3,  Αιμοπετάλια=90.000/mm3  , 
Σάκχαρο=100  mg/dl  ,  Ουρία=40  mg/dl,  Κρεατινίνη=1  mg/dl,    Χολερυ‐
θρίνη=  3,70  mg/dl  (άμεση  2,45,  έμμεση  1,25  mg/dl),  SGPT=140  U/L, 
SGOT=238 U/L, LDH=1380 U/L, γGT=143 U/L, Αλκαλική Φωσφατάση=287 
U/L, INR=3,2, Λευκωματίνη=2,5 gr/dl, Σφαιρίνες=4,9 gr/dl 
Γαστροσκόπηση: Οισοφάγος: 4 κιρσικές στήλες, από τη μεσότητα του οι‐
σοφάγου μέχρι τη γαστροοισοφαγική συμβολή. Οι 2 στήλες είναι μικρές 
και δεν αιμορραγούν, ενώ οι άλλες 2 είναι μεγάλες και αιμορραγούν εν 
είδει πίδακος. Έγινε αιμόσταση επειγόντως με 20cc διαλύματος αιθανο‐
λαμίνης και διαπιστώθηκε διακοπή της αιμορραγίας. Στόμαχος: Ερυθρό‐
τητα  θόλου  και  σώματος,  συμφορητική  γαστροπάθεια  άντρου  χωρίς  ε‐
νεργό αιμορραγία. Δωδεκαδάκτυλο: έντονη βολβίτις. 
Κύρια σημεία 

1. Αιματέμεση:  αιμορραγία  ανωτέρου  πεπτικού  συστήματος  (Δ.Δ 
από αιμόπτυση). 

2. Κρίσιμη  η  άμεση  εκτίμηση  της  βαρύτητας  της  αιμορραγίας  και 
πιθανής αιμοδυναμικής αστάθειας. 

3. Διερεύνηση αιμορραγίας σε ασθενή με κίρρωση ήπατος π.χ κιρ‐
σοί οισοφάγου‐στομάχου, πεπτικό έλκος, συμφορητική γαστρο‐
πάθεια, διαταραχές πήξεως. 

4. Αιτιολογική διερεύνηση κιρσών οισοφάγου π.χ πυλαία υπέρταση 
από κίρρωση ήπατος ή θρόμβωση της πυλαίας κ.λπ. 

5. Συμπτώματα  και  σημεία  κιρρώσεως  ήπατος,  ηπατικής  ανεπάρ‐
κειας και εγκεφαλοπάθειας, ασκίτη και πυλαίας υπέρτασης. 

  18

Άσκηση 2η  
Σπειραματονεφρίτιδες – Οξεία νεφρική ανεπάρκεια 

Σουλή Μαρία 
 

Αγόρι 10 ετών, μαθητής. 
Αιτία εισόδου: Κεφαλαλγία, έμετοι, σύγχυση. 
Παρούσα νόσος: Το ιστορικό λαμβάνεται από την μητέρα του ασθενούς. 
Δεκαοκτώ ημέρες πριν την εισαγωγή του ο ασθενής παρουσίασε πυρετό 
ως  38οc  και  φαρυγγαλγία.  Αρχικά  ελάμβανε  μόνο  αντιπυρετικά  και  μία 
εβδομάδα  αργότερα,  λόγω  επιμονής  των  συμπτωμάτων,  επισκέφθηκε 
γιατρό, ο οποίος διέγνωσε αμυγδαλίτιδα και του έδωσε αγωγή με αμο‐
ξυκιλλίνη  από  το  στόμα.  Την  επομένη  ημέρα  ο  ασθενής  ξύπνησε  με  οί‐
δημα βλεφάρων που βελτιώθηκε λίγο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Την 
ημέρα  της  εισαγωγής  του  προστέθηκε  έντονη  κεφαλαλγία,  έμετοι  και 
σύγχυση. Η μητέρα του αναφέρει ότι δεν αναγνώριζε την οικογένεια του 
και  ήταν  βυθισμένος  και  κάποιες  στιγμές  επιθετικός.  Για  το  λόγο  αυτό 
μετέφερε τον ασθενή στο νοσοκομείο. 
Ατομικό αναμνηστικό: Ελεύθερο 
Συνήθειες  και  τρόπος  ζωής:  Φυσιολογικές  συνήθειες  και  τρόπος  ζωής. 
Γυμνάζεται πολλές ώρες. 
Κληρονομικό αναμνηστικό.: Ελεύθερο. 
Ανασκόπηση συστημάτων 
Αναπνευστικό: Δεν αναφέρεται βήχας, απόγχρεμψη, δύσπνοια ή θωρα‐
κικό άλγος. 
Κυκλοφορικό:  Δεν  αναφέρεται  προκάρδιο  άλγος,  αίσθημα  παλμών  η 
κυάνωση. 
Πεπτικό:  Ανορεξία από 10ημέρου, έμετοι από ολίγων ωρών. 
Ουροποιογεννητικό:  Η  μητέρα  του  παρατήρησε  ΄΄θολά΄΄  και  σκούρα 
ούρα σαν κονιάκ τις τελευταίες 4 ημέρες. 
Μυοσκελετικό: Γενικευμένη μυϊκή αδυναμία από 4ημέρου.  
Νευρικό: Σύγχυση και διέγερση από ολίγων ωρών. 
Αντικειμενική εξέταση. 
Επισκόπηση: Άτομο καλής θρέψης και ανάπτυξης με όψη πάσχοντος. 
ΑΠ150/100mmHg, σφύξεις=100/min, αναπνοές=20/min. 
Κεφαλή, τράχηλος: Οίδημα βλεφάρων. 
Θώρακας: Υγροί ρόγχοι στις βάσεις των πνευμόνων άμφω. 
Κοιλιά: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Καρδιά: Καλπαστικός ρυθμός. 

  19

Νευρικό:  Σύγχυση,  διέγερση,  αδυναμία  προσανατολισμού  στο  χρόνο. 
Μηνιγγικά  σημεία  αρνητικά,  τενόντια  αντανακλαστικά  συμμετρικά,  ση‐
μείο Babinski άμφω. 
Άκρα: Οιδήματα σφυρών. 
Βυθοσκόπηση: Οίδημα οπτικών θηλών. 
Εργαστηριακές εξετάσεις. 
Ht=39 %, Hb=13,5 g/dl, Λευκά=10.000/mm3 (Π=59 %, Λ=38 %, Μ=2 %, Β=1 
%).  Αιμοπετάλια=215.000/mm3,  ΤΚΕ=70,  Σάκχαρο=90  mg/dl,  Ουρία=65 
mg/dl,  Κρεατινίνη=1,8  mg/dl,  Να=132  mEq/L,  K=5,5  mEq/L,  ASTO=850 
UI/ml,  CH50=10  UI/ml  (φτ:  30‐75  UI/ml),  C3=0,1  g/L  (φτ=0,9‐1,8  g/L), 
C4=0,3 g/L (φτ=0,1‐0,4 g/L), ANA και anti‐ds‐DNA αρνητικά. 
Γενική ούρων: ειδικό βάρος 1030, αιμοσφαιρίνη +++, χολοχρωστικές (‐), 
σάκχαρο (‐), λεύκωμα ++, Ερυθρά >100/κοπ δύσμορφα, πυοσφαίρια 10‐
15/κοπ, κύλινδροι υαλοκοκκώδεις και ερυθροκυτταρικοί. 
Ακτινογραφία θώρακος: Αύξηση των ορίων της καρδιάς. Επίταση των πυ‐
λών των πνευμόνων άμφω. 
Υπερηχογράφημα νεφρών: Νεφροί φυσιολογικού μεγέθους, χωρίς λιθί‐
αση και χωρίς στοιχεία υδρονέφρωσης. 
Κύρια σημεία: 

1. Οι σπειραματονεφρίτιδες εκδηλώνονται με κάποιο από τα ακό‐
λουθα κλινικά σύνδρομα: 
Α) την ασυμπτωματική αιματουρία 
Β) την ασυμπτωματική πρωτεϊνουρία 
Γ) το νεφριτιδικό σύνδρομο 
Δ) το νεφρωσικό σύνδρομο 

2.   Το νεφριτιδικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται από οξεία νεφρική α‐
νεπάρκεια,  οίδημα,  υπέρταση  και  ενεργό  ίζημα  στη  μικροσκοπική 
ούρων. 
3.   Στις επιπλοκές του νεφριτιδικού συνδρόμου περιλαμβάνονται: 
      Α) οξύ πνευμονικό οίδημα 
      Β) υπερτασική εγκεφαλοπάθεια 
      Γ) χρονία νεφρική ανεπάρκεια 
4.   Η διάγνωση της μεταστρεπτοκοκκικής σπειραματονεφρίτιδας εί‐
ναι  κλινική  και  προϋποθέτει  την  παρουσία  σπειραματονεφρίτιδας 
(ενεργό ίζημα ούρων) και την επιβεβαίωση προηγηθείσας στρεπτο‐
κοκκικής λοίμωξης. Χαμηλές τιμές CH50  και C3 ορού είναι χαρακτη‐
ριστικές. 

  20

Άσκηση 3η 
Νεφρολιθίαση ‐ Πυελονεφρίτιδα 

Έλληνας Χρηστάκης 
 

Άνδρας ηλικίας 38 ετών. 
Αιτία εισόδου: Προσέρχεται μέσω του ΕΚΑΒ στα εξωτερικά ιατρεία του 
νοσοκομείου  με  υψηλό  πυρετό  (40οC),  έντονο  ρίγος,  ελαφρά  σύγχυση 
και πόνο στην αριστερή νεφρική χώρα. 
Παρούσα νόσος: Πρόκειται για άνδρα ο οποίος από 10ετίας πάσχει από  
κωλικούς  του  αριστερού  νεφρού.  Προ  εβδομάδος  του  συνέβη  κωλικός 
στον ίδιο νεφρό, με αντανάκλαση του πόνου στους όρχεις1, ο οποίος συ‐
νοδευόταν από μακροσκοπική αιματουρία. Ο πόνος υποχώρησε με την 
χορήγηση παυσιπόνων σε ενέσιμη μορφή. Προ 12ώρου από της εισαγω‐
γής του, παρουσίασε βάρος και  πόνο στην οσφύ, υψηλό πυρετό (40οC) 
με ρίγος3 και δυσουρικά ενοχλήματα. Με τη λήψη αντιπυρετικού ο πυρε‐
τός δεν υποχώρησε κάτω από τους 38οC. Στα παραπάνω συμπτώματα τις 
τελευταίες  ώρες  προστέθηκε  και  ελαφρά  σύγχυση.  Η  τελευταία  θορύ‐
βησε  τους  συγγενείς  του,  οι  οποίοι  αναγκάστηκαν  να  τον  μεταφέρουν 
στο νοσοκομείο μέσω του ΕΚΑΒ. 
Ατομικό αναμνηστικό: Νεφρολιθίαση αριστερού νεφρού από 10ετίας με 
δύο  αποτυχημένες  απόπειρες  λιθοτριψίας.  Προ  6ετίας  πυελονεφρίτιδα 
χωρίς εισαγωγή στο νοσοκομείο. Ο οικογενειακός γιατρός του χορήγησε 
εμπειρική αντιμικροβιακή χημειοθεραπεία. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Είναι έγγαμος, πατέρας δύο υγιών παιδιών. 
Καπνίζει  10  τσιγάρα  ημερησίως.  Δεν  πίνει  οινοπνευματώδη.  Εργάζεται 
σαν υπάλληλος σε ιδιωτική εταιρεία. 
Ανασκόπηση κατά συστήματα:  
Ουροποιητικό: κατά καιρούς επεισόδια άλγους στη νεφρική χώρα, τα ο‐
ποία συνήθως συνοδεύονταν από αιματουρία2. Από τα υπόλοιπα συστή‐
ματα δεν αναφέρει ενοχλήματα. 
Αντικειμενική εξέταση: Από την επισκόπηση δίνει την εντύπωση βαρέως 
πάσχοντος. Έχει πυρετό 40οC. Δέρμα κάθιδρο και κολλώδες. 
Κυκλοφορικό: ΑΠ=90/50 mmHg, σφύξεις=140/min. 
Κοιλία: Μαλακή ευπίεστη, ήπαρ και σπλήνας αψηλάφητα. Ο αριστερός 
νεφρός δίνει την εντύπωση ότι ψηλαφάται, είναι όμως ιδιαίτερα επώδυ‐
νος. 
 
 
 

  21

Λοιπά συστήματα: ΚΦ 
Εργαστηριακές εξετάσεις: Ht=48 %, Λευκά=17.700 κκχ4 (Π=88 %, Λ=10 %, 
Η=2 %), ΤΚΕ=80 mm την 1η ώρα, Ουρία=35 mg/dl, Κρεατινίνη=0,9 mg/dl, 
Σάκχαρο=100 mg/dl. 
Λοιπός βιοχημικός έλεγχος: ΚΦ 
Γενική  ούρων:  Ειδικό  βάρος  1.025,  ερυθρά  40‐50  κοπ,  πυοσφαίρια  άφ‐
θονα και κατά σωρούς. 
Πορεία νόσου: Ο ασθενής, αμέσως μετά την εισαγωγή του στο νοσοκο‐
μείο, υπεβλήθη σε ακτινολογικό έλεγχο (ΝΟΚ) στον οποίο διαπιστώθηκε 
ευμεγέθης λίθος στο νεφρικό κάλυκα του αριστερού νεφρού καθώς επί‐
σης και ένας άλλος στην περιοχή της ουροδόχου κύστης. Εν συνεχεία υ‐
πεβλήθη  σε  υπερηχογραφικό  έλεγχο  στον  οποίο  ο  αριστερός  νεφρός 
βρέθηκε διογκωμένος με ένα λίθο ενσφηνωμένο στον έξοδο του ουρη‐
τήρα.  
Κατόπιν  λήψεως  αιμοκαλλιεργειών  και  ουροκαλλιέργειας  τέθηκε  σε  ε‐
μπειρική αντιμικροβιακή χημειοθεραπεία, η οποία δεν άλλαξε και μετά 
την λήψη των αποτελεσμάτων των καλλιεργειών. Στην καλλιέργεια αίμα‐
τος, καθώς και στα ούρα,  απεμονώθη E. coli με αριθμό >100.000 αποι‐
κίες ανά ml ούρων. 
Έκβαση: Μετά από μερικές ημέρες ο ασθενής εξήλθε με τη σύσταση λι‐
θοθριψίας.   
Κύρια σημεία 
1. Νεφρολιθίαση‐ Κωλικός 
1Πόνος στην νεφρική χώρα με αντανάκλαση στην βουβωνική χώρα (ή 
όρχεις) 
2Ο πόνος συνοδεύεται από αιματουρία 
2. Νεφρολιθίαση‐ Πυελονεφρίτιδα 
3Ρίγος‐ υψηλός πυρετός 
4Λευκοκυττάρωση με πολυμορφοπυρηνικό τύπο 
Σημ. Η πολυνεφρίτιδα στην προ αντιβιοτικών εποχή είχε θνητότητα πε‐
ρίπου 50%.  Σήμερα οφείλει να έχει μηδέν. 
 
 

 
 
 

  22

Άσκηση  5η   
 Αλλεργικό βρογχικό άσθμα ‐ Χρόνια βρογχίτιδα 

   Αντωνιάδου Αναστασία    
                

Περίπτωση 1 
Αιτία προσέλευσης : Έντονη νυχτερινή δύσπνοια από 6ώρου.  
Παρούσα νόσος : Πρόκειται για γυναίκα ηλικίας 23 ετών, η οποία προ‐
σέρχεται τις πρώτες πρωινές ώρες στα ιατρεία του ΤΕΠ λόγω έντονης δύ‐
σπνοιας και ξηρού βήχα. Η ασθενής ήταν καλά μέχρι πριν από ένα μήνα. 
Τις τελευταίες 3 εβδομάδες, που συμπίπτουν και με τις αρχές της άνοι‐
ξης, αναφέρει έντονα καταρροϊκά συμπτώματα με πταρμούς, υδαρές ρι‐
νικό έκκριμα και κνησμό στη μύτη και τον έξω ακουστικό πόρο. Αναφέρει 
επίσης  συχνά  δακρύρροια  και  αίσθημα  ξένου  σώματος  στα  μάτια.  Την 
τελευταία  εβδομάδα  στη  συμπτωματολογία  προστέθηκε  και  ξηρός  βή‐
χας, ενώ τις τελευταίες νύχτες παρουσιάζει  και δύσπνοια, η οποία υφίε‐
ται από μόνη της. Απόψε η δύσπνοια είναι ιδιαίτερα έντονη, δεν υποχω‐
ρεί  και οδήγησε την ασθενή στο ΤΕΠ. Δεν αναφέρει πυρετό, ρίγος, κεφα‐
λαλγία ή άλλη συνοδό συμπτωματολογία. 
Ατομικό αναμνηστικό : ελεύθερο 
Κληρονομικό  αναμνηστικό  :  Αναφέρει  ότι  η  μητέρα  της  είχε  αλλεργική 
ρινίτιδα σε νεαρή ηλικία με συμπτώματα την άνοιξη, η οποία υποχώρησε 
με την πάροδο του χρόνου. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής : ιδιωτική υπάλληλος σε γραφείο, άγαμη, ζεί 
με τους γονείς της. Δεν καπνίζει και κάνει κοινωνική χρήση αλκοολ. Δεν 
έχει ταξιδέψει στο εξωτερικό. 
Ανασκόπηση συστημάτων: 
Αναπνευστικό: Η ασθενής αναφέρει ότι κάθε άνοιξη τα τελευταία 5 χρό‐
νια και πιο συγκεκριμένα από τα μέσα Μαρτίου μέχρι τα μέσα Ιουνίου, 
παρουσιάζει συμπτωματολογία καταρροής και συμφόρησης του ανώτε‐
ρου  αναπνευστικού  με  πταρμούς,  δακρύρροια,  καταρροή  και  φωτοφο‐
βία. Η ίδια τα θεωρεί αλλεργικής αιτιολογίας και δεν ζήτησε ιατρική βο‐
ήθεια,  ούτε  έλαβε  φαρμακευτική  αγωγή.  Μερικές  φορές  χρησιμοποιεί 
μόνη της αποσυμφορητικά. Την προηγούμενη χρονιά στη συμπτωματο‐
λογία προστέθηκε και ξηρός βήχας, ιδιαίτερα ενοχλητικός το βράδυ, με 
βάρος στο στήθος και εκπνευστικό συριγμό. Χρησιμοποίησε κάποιες ει‐
σπνοές  που  είχε  η  μητέρα  της  στο  σπίτι  με  βελτίωση.  Τα  συμπτώματα 
υποχώρησαν  τον  Μάιο.  Τους  χειμερινούς  μήνες  είναι  καλά,  εκτός  από 
παροδικά κρυολογήματα και γριππώδεις συνδρομές.  

  23

Από το δέρμα: αναφέρει 2 φορές έκζεμα, το οποίο πέρασε με τοπική α‐
γωγή και χωρίς περαιτέρω διερεύνηση.  
Από τα υπόλοιπα συστήματα :δεν αναφέρει κανένα σύμπτωμα. 
Αντικειμενική  εξέταση:  Ασθενής  με  καλή  θρέψη,  σχετικά  καλή  όψη,  α‐
πύρετη, δυσπνοϊκή, χωρίς κυάνωση. 
 Κυκλοφορικό: ΑΠ=115/70 mmHg, σφύξεις 100/min, καρδιακοί τόνοι κ.φ. 
ρυθμικοί, χωρίς φυσήματα.  
Αναπνευστικό: αναπνοές 20/min, παράταση εκπνοής, η οποία συνοδεύ‐
εται  από  εκπνευστικό  συριγμό.  Επικρουστικά  ήχος  σαφής  έως  υπερσα‐
φής πνευμονικός. Ακροαστικά λεπτοί μουσικοί ρόγχοι ακουστοί σε όλα 
τα πνευμονικά πεδία και μείωση του αναπνευστικού ψιθυρίσματος.  
Κοιλιά:  μαλακή,  ευπίεστη,  ανώδυνη.  Ηπαρ  και  σπλήνας  αψηλάφητοι. 
Από την υπόλοιπη κλινική εξέταση δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα. 
Εργαστηριακές  εξετάσεις:  Ht=41  %,  WBC=8000/mm3  (Π=62  %,  Λ=25  %, 
ΜΜ=  5  %,  Η=8  %),  ΑΜΠ=320.000/mm3,  Γλυκόζη=93  mg/dl,  Ουρία=20 
mg/dl, Κρεατινίνη= 1,1 mg/dl. Ο υπόλοιπος βιοχημικός έλεγχος και η γε‐
νική ούρων είναι φυσιολογικά. Αέρια αίματος: pΗ= 7,39, pO2= 62 mmHg, 
pCO2= 48 mmHg, HCO3= 25 mEq/L.  
Ακτινογραφία θώρακος : χωρίς παθολογικά ευρήματα. ΗΚΓ: κ.φ. 
Πορεία νόσου : Η ασθενής αντιμετωπίσθηκε άμεσα με χορήγηση εισπνε‐
όμενων  βρογχοδιασταλτικών  και  κορτικοειδών  και  με  χορήγηση  οξυγό‐
νου. Εισήχθη στο νοσοκομείο για παρακολούθηση και έλεγχο. Η σπειρο‐
μέτρηση,  που  έγινε,  έδειξε  στοιχεία  απόφραξης,  δηλαδή  μείωση  του 
FEV1  και  του  λόγου  FEV1/FVC,  τα  οποία  αναστρέφονταν  με  την  εφαρ‐
μογή βρογχοδιαστολής. Έγινε επίσης εξέταση μεταχολίνης, που ήταν θε‐
τική για άσθμα, καθώς και δερματικά αλλεργικά test από τους αλλεργιο‐
λόγους, τα οποία ήταν θετικά στη γύρη των αγρωστωδών (π.χ. γρασίδι) 
και τη γύρη της ελιάς. 
Κύρια σημεία  

1. Το  βρογχικό  άσθμα  αποτελεί    χρόνια  φλεγμονώδη  διαταραχή 
των αεραγωγών, η οποία παθοφυσιολογικά συνδυάζεται με δια‐
λείπουσα απόφραξη της ροής του αέρα δια των αεραγωγών και 
υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων. 

2. Αποτελεί τη συχνότερη χρόνια νόσο της παιδικής ηλικίας (με πι‐
θανότητα 50% ύφεσης κατά την ενηλικίωση). Η διάγνωση βρογ‐
χικού  άσθματος  στην  ενήλικο  ζωή  έχει  μεγαλύτερη  πιθανότητα 
χρονιότητας των συμπτωμάτων και μη αναστρέψιμης βλάβης. 

3. Η εμφάνιση βρογχικού άσθματος σχετίζεται με γενετικούς παρά‐
γοντες, ενώ η διαλείπουσα απόφραξη των αεραγωγών εκδηλώ‐
νεται  μετά  από  έκθεση  σε  διάφορους  παράγοντες  κινδύνου 

  24

(κάθε  είδους  περιβαλλοντικά  αλλεργιογόνα,  ιογενείς  λοιμώξεις 
αναπνευστικού,  σωματική  άσκηση,  συναισθηματικό  stress,  μό‐
λυνση περιβάλλοντος, κάπνισμα, χημικές ερεθιστικές ουσίες, γα‐
στροοισοφαγική  παλινδρόμηση,  φάρμακα  όπως  ασπιρίνη, 
NSAIDS, β‐αποκλειστές). 
4. Κλινικά χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα επεισόδια βρογχο‐
σπάσμου,  δυσπνοίας,  δυσφορίας  και  βήχα,  κυρίως  το  βράδυ  ή 
τις πρώτες πρωινές ώρες. Συνυπάρχει υποξυγοναιμία, που μπο‐
ρεί να εξελιχθεί σε οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια. 
5. Η  συμπτωματολογία  εμφανίζει  εποχιακή  κατανομή  και  μπορεί 
να συνυπάρχει με έκζεμα, αλλεργική ρινίτιδα, ατοπική δερματί‐
τιδα. Συνήθως υπάρχει και ανάλογο οικογενειακό ιστορικό. 
6. Διαγνωστικά  απαιτείται  :  α)  σπιρομέτρηση  (μείωση  FEV1  που 
βελτιώνεται  μετά  από  βρογχοδιαστολή)  β)έλεγχος  της  αντιδρα‐
στικότητας των αεραγωγών με μεταχολίνη και ισταμίνη γ) καθο‐
ρισμός της ευαισθησίας σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα με δερ‐
ματικά tests και μέτρηση της ειδικής IgE.  
7. Η ακτινογραφία θώρακος συνήθως είναι φυσιολογική.  
 

Περίπτωση 2  
Αιτία προσέλευσης: Χρόνιος παραγωγικός βήχας από πολλών ετών ,πυ‐
ρετός από 4ημέρου και επίταση δύσπνοιας από 24ώρου. 
Παρούσα νόσος : Άνδρας 65 ετών, παρουσιάζει από 4ημέρου γριππώδη 
συνδρομή με αρθραλγίες, μυαλγίες, ήπια καταρροή και πυρετό μέχρι 380 
C, που υποχωρεί εύκολα με παρακεταμόλη. Προοδευτικά αναφέρει επί‐
ταση του  χρόνιου παραγωγικού  βήχα, που έχει εδώ και πολλά  χρόνια, 
ενώ η απόχρεμψή του από βλεννώδης λευκωπής χροιάς,  έγινε πιο πα‐
χύρρευστη, κίτρινης χροιάς, θυμίζοντας πυώδη απόχρεμψη. Από 24ώρου 
αισθάνεται βάρος στο στήθος, η αναπνοή του είναι πιο δύσκολη και αι‐
σθάνεται σαν να «βράζει». Ο πυρετός είναι πια δεκατικός, αλλά ο ίδιος 
αισθάνεται χειρότερα, γι αυτό και αναζήτησε ιατρική βοήθεια. 
Ατομικό  αναμνηστικό  :  Έλκος  δωδεκαδακτύλου  που  διαγνώστηκε  πριν 
από  15  χρόνια  και  αντιμετωπίστηκε  συντηρητικά.  Επέμβαση  βουβωνο‐
κήλης δεξιά πριν από 10 χρόνια. 
Συνήθειες  και  τρόπος  ζωής  :  Καταστηματάρχης,  καπνίζει  2  πακέτα  τσι‐
γάρα ημερησίως από την ηλικία των 20 ετών. Κοινωνικός πότης. 
Ανασκόπηση συστημάτων.  
Αναπνευστικό: Τα τελευταία 20 χρόνια περίπου αναφέρει βήχα, ο οποίος 
αρχικά εμφανίστηκε σαν πρωινός ξηρός βήχας , που με την πάροδο των 

  25

χρόνων έγινε παραγωγικός και  παρουσιάζεται όλη τη μέρα. Τους χειμε‐
ρινούς μήνες, όταν κρυολογεί, ο βήχας και η απόχρεμψη χειροτερεύουν. 
Σπάνια εμφανίζει πυρετό. Τα επεισόδια αυτά τα αντιμετωπίζει με αντι‐
βιοτικά και βλεννολυτικά. Το τελευταίο διάστημα έχει αρχίσει να λαχα‐
νιάζει και να φουσκώνει όταν περπατάει πολύ ή όταν ανεβαίνει σκαλιά 
και αναγκάζεται να σταματήσει. Κυκλοφορικό: Δεν αναφέρει προκάρδιο 
άλγος, ούτε αίσθημα παλμών.  
Πεπτικό:  Αναφέρει  δυσπεπτικά  ενοχλήματα  και  επιγαστραλγία  κατά  α‐
ραιά διαστήματα , για τα οποία λαμβάνει αναστολέα της αντλίας πρωτο‐
νίων το βράδυ. 
 Άκρα : δεν αναφέρει οιδήματα.  
Ουροποιογεννητικό: Αναφέρει μείωση της ακτίνας των ούρων κατά την 
ούρηση. Νευρομυικό: Δεν  αναφέρει μυϊκή αδυναμία ή αισθητικές δια‐
ταραχές. 
Αντικειμενική  εξέταση  :  Θρέψη  καλή,  όψη  μετρίως  πάσχοντος,  απύρε‐
τος. ΑΠ=145/85 mmHg, σφύξεις 90/min, αναπνοές 18/min.  
Κυκλοφορικό : Καρδιακοί τόνοι κ.φ., ρυθμικοί, χωρίς φυσήματα.  
Αναπνευστικό: αραιοί μουσικοί ρόγχοι, κυρίως ρεγχάζοντες, ακουστοί σε 
όλα τα πνευμονικά πεδία. Η χροιά τους αλλάζει με το βήχα. 
 Κοιλιά : εκτός από μόλις ψηλαφητό ήπαρ, δεν σημειώνονται άλλα παθο‐
λογικά  ευρήματα.  Η  λοιπή  κλινική  εξέταση  δεν  ανέδειξε  άλλα  παθολο‐
γικά ευρήματα. 
Εργαστηριακές εξετάσεις : Ht=47 %, WBC=11200 /mm3 (Π=68 %, Λ=24 %, 
ΜΜ=6  %,  Η=2  %),  Γλυκόζη=104  mg/dl,  ουρία=38  mg/dl,  κρεατινίνη=1,3 
mg/dl. O λοιπός βιοχημικός έλεγχος και η γενική ούρων ήταν φυσιολο‐
γικά.  Αέρια  αίματος:  pO2=60  mmHg,  pCO2=50  mmHg,  HCO3=28  mEq/L, 
pH=7,35.  
Aκτινογραφία θώρακος: επίταση βρογχοαγγειακής σκιαγράφησης, μικρή 
αύξηση της αεροπλήθειας του πνευμονικού παρεγχύματος.  
ΗΚΓ: Διφασικό έπαρμα Ρ στην V1 απαγωγή. 
Πορεία νόσου : Ο ασθενής λόγω της διαταραχής των αερίων αίματος ει‐
σάγεται  για  μερικά  24ωρα  για  παρακολούθηση  και  έλεγχο.  Χορηγείται 
ενυδάτωση και εισπνεόμενη αγωγή για ρευστοποίηση και παροχέτευση 
των εκκρίσεων και οξυγόνο. Στην σπιρομέτρηση που έγινε υπάρχουν ευ‐
ρήματα απόφραξης των αεραγωγών (μείωση του FEV1=75% του αναμε‐
νόμενου  και  του  λόγου  FEV1/FVC  <0.70)  τα  οποία  δεν  βελτιώνονται  με 
βρογχοδιαστολή.  
Κύρια σημεία 

1. Η κλασσική τριάδα της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας 
περιλαμβάνει  ασθενείς  με  συμπτώματα  χρόνιας  βρογχίτιδας, 

  26

πνευμονικού εμφυσήματος ή βρογχικού άσθματος με χρόνια συ‐
μπτώματα. 
2. Η χρόνια βρογχίτιδα ορίζεται κλινικά σαν παρουσία χρόνιου πα‐
ραγωγικού βήχα για ≥ 3 μήνες και για τουλάχιστον 2 διαδοχικά 
χρόνια. Το εμφύσημα ορίζεται παθολογοανατομικά από την πα‐
θολογική, μόνιμη διάταση των αεροχώρων μετά τα τελικά βρογ‐
χιόλια  και  την  καταστροφή  των  τοιχωμάτων  τους  χωρίς  παρου‐
σία ίνωσης. 
3. Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί νοσολο‐
γική οντότητα που χαρακτηρίζεται από την προοδευτική και μη 
πλήρως  αναστρέψιμη  μείωση  της  εκπνευστικής  ροής  του  αέρα 
στους αεραγωγούς. 
  

 
 
 

4. Συνδέεται με παθολογική φλεγμονώδη αντίδραση του πνεύμονα 
σε ερεθιστικά σωματίδια και αέρια και συνοδεύεται και από ε‐
ξωπνευμονικές  εκδηλώσεις  (απώλεια  βάρους,  διαταραχές  θρέ‐
ψης, μυϊκή δυσλειτουργία). 

5. Αποτελεί νόσο της μέσης και μεγάλης ηλικίας με βασικό παράγο‐
ντα  κινδύνου  το  κάπνισμα  και  προοδευτικά  εξελισσόμενα  συ‐
μπτώματα  :  χρόνιο  παραγωγικό  βήχα,  δύσπνοια  κοπώσεως  και 
συχνές  λοιμώδεις  παροξύνσεις  (με  επίταση  του  χρόνιου  βήχα, 
αύξηση ή/και πυώδη χροιά στην απόχρεμψη και επιδείνωση της 
δύσπνοιας και της αναπνευστικής ανεπάρκειας). 

6. Τελική  εξέλιξη  η  χρόνια  αναπνευστική  ανεπάρκεια  υπερκαπνι‐
κού τύπου και η πνευμονική υπέρταση με χρόνια δεξιά καρδιακή 

  27

ανεπάρκεια, με μείωση της ποιότητας ζωής και του προσδόκιμου 
επιβίωσης. 
7. Διαγνωστικά απαιτείται σπιρομέτρηση πριν και μετά βρογχο‐
διαστολή, έλεγχος αερίων αίματος και απεικονιστικός έλεγχος 
του πνεύμονα με ακτινογραφία θώρακος και αξονική τομογρα‐
φία υψηλής ευκρίνειας.  
8. Η ΧΑΠ σταδιοποιείται από πλευράς βαρύτητας ως ακολούθως :  
Στάδιο I:   Ήπια      FEV1/FVC < 0.70  
                     FEV1 > 80% προβλεπόμενου     
Στάδιο II:  Μέτριας βαρύτητας      FEV1/FVC < 0.70 
                                                             50% < FEV1 < 80%  

   προβλεπόμενου 
Στάδιο  III: Σοβαρή    FEV1/FVC < 0.70 
                                     30% < FEV1 < 50% προβλεπόμενου 
Στάδιο  IV: Πολύ σοβαρή   FEV1/FVC < 0.70 
                        FEV1 < 30% προβλεπόμενου ή   

FEV1 < 50% προβλεπόμενου μαζί με 
χρόνια  αναπνευστική ανεπάρκεια                           
 
 

  28

Άσκηση 6η  
Πνευμονική εμβολή 

Σουλή Μαρία 
 

Άνδρας, ηλικίας 50 ετών, επιχειρηματίας. 
Αιτία εισόδου: Οξύ θωρακικό άλγος από 24ώρου. 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής ήταν καλά μέχρι και προ 24ώρου, οπότε και 
επέστρεψε στην Ελλάδα μετά από επαγγελματικό ταξίδι στο Σαν Φραν‐
σίσκο. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού δε μετακινήθηκε καθόλου από τη 
θέση του. Επιστρέφοντας στο σπίτι του, ένιωσε βάρος και ενόχληση στο 
αριστερό του πόδι, αλλά το απέδωσε στην κόπωση του ταξιδιού. Ξυπνώ‐
ντας την επόμενη ημέρα, διαπίστωσε ότι η αριστερή του γαστροκνημία 
ήταν διογκωμένη, θερμή και επώδυνη. Επεσκέφθηκε γιατρό, γιατί ήθελε 
να  αποφύγει  το  νοσοκομείο,  ο  οποίος  διέγνωσε  εν  τω  βάθει  φλεβική 
θρόμβωση και του συνέστησε ανάπαυση με το πόδι σε ανάρροπη θέση 
και υποδόρια χορήγηση χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης. Την επό‐
μενη  ημέρα  και  ενώ  ο  ασθενής  σηκώθηκε  για  να  πάει  στο  μπάνιο,  αι‐
σθάνθηκε έντονο διαξιφιστικό άλγος στο αριστερό ημιθωράκιο, το οποίο 
τον εμπόδιζε να αναπνεύσει και επιτεινόταν με την εισπνοή. Θορυβημέ‐
νος κάλεσε ασθενοφόρο, που τον μετέφερε στο νοσοκομείο. 
Ατομικό αναμνηστικό: Σκωληκοειδεκτομή προ 30ετίας. 
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ελεύθερο  
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνιστής 10 τσιγάρων ημερησίως από 10ε‐
τίας. Ζει μόνος. 
Ανασκόπηση συστημάτων: Εκτός από άλγη και κράμπες στα κάτω άκρα 
μετά  από  ορθοστασία,  ουδέν  το  αξιοσημείωτο  αναφέρει  από  τα  άλλα 
συστήματα. 
Αντικειμενική εξέταση 
Γενική επισκόπηση: Άτομο παχύσαρκο με όψη πάσχοντος.  
 ΑΠ=120/70 mm/Hg,  ΣΦ=110/min,  Θ=36.8ΟC,  Αν=20/min. 
Αναπνευστικό: Ήπια αναπνευστική δυσχέρεια, χωρίς άλλα αντικειμενικά 
ευρήματα. 
Άκρα: αριστερή γαστροκνημία θερμή και οιδηματώδης (διαφορά 3 εκ. σε 
περίμετρο), επώδυνη στην πίεση. Σημείο Homan=θετικό.  
Λοιπά συστήματα: χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Παρακλινικές εξετάσεις. 
Αέρια  αίματος:  pO2=68  mmHg,  pCO2=29  mmHg,  HCO3=20  mmol/L, 
pH=7,47,  Ht=40  %,  Λευκά=10.700/mm3  (Π:68  %,  Λ:29  %), 

  29

PLT:215.000/mm3.  Λοιπός  Βιοχημικός  έλεγχος:  φυσιολογικός,  d‐di‐
mers:3.200 ng/ml, APTT=30 sec, PT=12 sec, INR=1,1. ΗΚΓ=φλεβοκομβική 
ταχυκαρδία,  
Ro θώρακος=κ.φ. 
Triplex  φλεβών  κάτω  άκρων:  παρουσία  θρόμβου  στο  εν  τω  βάθει  φλε‐
βικό δίκτυο της αριστερής  γαστροκνημίας.  
Σπειροειδής  αξονική  τομογραφία  θώρακος‐  πνευμονική  αγγειογραφία: 
χωρίς  παθολογικά ευρήματα από το  πνευμονικό  παρέγχυμα.  Έλλειμμα 
πληρώσεως στο αρ. άνω λοβαίο κλάδο της πνευμονικής αρτηρίας, ενδει‐
κτικό πρόσφατης πνευμονικής εμβολής. 
Κύρια σημεία: 

1. Η φλεβική θρομβοεμβολική νόσος εκδηλώνεται κλινικά με δύο 
τρόπους: α) την εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και β) την πνευ‐
μονική εμβολή (ΠΕ) 

2. Οι συνθήκες που ευνοούν τη φλεβοθρόμβωση είναι η φλεβική 
στάση, η αγγειακή βλάβη και η υπερπηκτικότητα (τριάδα του Vir‐
chow). 

3. Τα συχνότερα συμπτώματα της ΠΕ είναι: δύσπνοια, ταχύπνοια, 
ταχυκαρδία και θωρακικός πόνος. 

4. Καθοριστική σημασία για τη διάγνωση της ΠΕ έχει ο βαθμός κλι‐
νικής υποψίας με τη χρήση κάποιας ειδικής κλίμακας (πχ κλίμακα 
Wells) στην οποία βαθμολογούνται αθροιστικά τυχόν προδιαθε‐
σικοί παράγοντες και τα συμπτώματα και σημεία που είναι πα‐
ρόντα για να προσδιορισθεί η πιθανότητα  ΠΕ. 

5. Η  μέθοδος  αναφοράς  για  την  οριστική  διάγνωση  παραμένει  η 
πνευμονική  αγγειογραφία.  Εν  τούτοις,  σπάνια  χρησιμοποιείται 
σήμερα. Η χρήση αναίμακτων μεθόδων π.χ σπειροειδής αξονική 
τομογραφία θώρακος‐πνευμονική αγγειογραφία (CT‐PA) ή σπιν‐
θηρογράφημα αερισμού‐αιμάτωσης πνευμόνων, έχει περιορίσει 
την ανάγκη διενέργειας της αγγειογραφίας. 
 

 

  30

Ασκηση 7η 
Πλευρίτιδα – Καρκίνος πνεύμονος 

Πουλάκου Γαρυφαλιά ‐ Κουμαριανού Άννα 

 

Ασθενής άνδρας ηλικίας 56 ετών, υπάλληλος γραφείου.  
Αιτία προσέλευσης: Άλγος δεξιού ημιθωρακίου από μηνός, επιτεινόμενο 
στη βαθιά εισπνοή και τη σωματική κίνηση.  
Παρούσα  νόσος:  Ο  ασθενής  αναφέρει  άλγος  δεξιού  ημιθωρακίου  από 
μηνός  προοδευτικά  επιδεινούμενο  και  τις  τελευταίες  ημέρες  μόνιμο 
κατά την κατάκλιση, με συνοδό δύσπνοια και βήχα. Tο άλγος επιδεινώ‐
νεται  με  το  βήχα  και  ο  ασθενής    ανακουφίζεται  όταν  κατακλίνεται  στη 
δεξιά πλευρά. Την τελευταία εβδομάδα παρουσιάζει δεκατική πυρετική  
κίνηση απογευματινή ως 37,6C και αναφέρει ότι ο βήχας συνοδεύεται 
από  απόγχρεμψη  με  βλεννοαιματηρή  πρόσμιξη.  Επίσης  παρατηρεί  ότι 
κουράζεται και εμφανίζει δύσπνοια μετά από απλές καθημερινές εργα‐
σίες.  
Ατομικό αναμνηστικό:  Ήπια αρτηριακή υπέρταση από 4 ετίας, αντιμε‐
τωπίζεται  με  χορήγηση  αναστολέα  μετατρεπτικού  ενζύμου  της  αγγειο‐
τενσίνης. Τα τελευταία 5 έτη αναφέρει επεισόδια λοιμώξεων του κατώ‐
τερου αναπνευστικού και περιόδους βήχα με άφθονη απόχρεμψη, με α‐
φορμή  τα  οποία  επεσκέφθη  πνευμονολόγο  και  διεγνώσθη  χρόνια  απο‐
φρακτική πνευμονοπάθεια.  
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνιστής 30 τσιγάρα ημερησίως από ηλι‐
κίας 18 ετών. Δεν διέκοψε παρά τις συστάσεις του πνευμονολόγου του.  
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ο πατέρας νόσησε από φυματίωση και απε‐
βίωσε λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου σε ηλικία 55 ετών, η μητέρα απε‐
βίωσε σε ηλικία 86 ετών από ΑΕΕ.  
Aνασκόπηση συστημάτων: χωρίς ιδιαίτερες αναφορές. 
Φυσική εξέταση: Άτομο καλής όψης και θρέψης.  
Από  το  θώρακα  διαπιστώνεται  ατελής  έκπτυξη  ημιθωρακίων.  Επικρου‐
στικά διαπιστώνεται αμβλύτητα δεξιού ημιθωρακίου και ελάττωση των 
φωνητικών δονήσεων. Ακροαστικώς ανευρίσκεται μείωση του αναπνευ‐
στικού  ψιθυρίσματος  και  στα  δύο  πνευμονικά  πεδία  με  εξαφάνιση  του 
κυψελιδικού ψιθυρίσματος και του ήχου απήχησης φωνής στη βάση του 
δεξιού ημιθωρακίου.  
Κοιλία ελεύθερη ευρημάτων. Από την εξέταση των άκρων χειρών ανευ‐
ρίσκεται  αρχόμενη  πληκτροδακτυλία.  Λοιπά  συστήματα  χωρίς  παθολο‐
γικά ευρήματα.  

  31

Παρακλινικός  έλεγχος:  Ht=46  %,  Hb=15  g/dL,  WBC=15.000  /mm3 
(Πολυ=88 %, Λ=10 %, Η=2 %), ΤΚΕ=90 mm την 1η ώρα, Βιοχημικός έλεγ‐
χος: Σάκχαρο=110 mg/dL, Ουρία=38 mg/dL, Κρεατινίνη=1 mg/dL, ALT=46 
U/L, AST=50 U/L, LDH=462 U/L, CPK=180 U/L, Ολικά λευκώματα=7,2 g/dL, 
αλβουμίνη=4,1 g/dL. Αέρια αίματος:  pH=7,38, pO2=60 mmHg, pCO2= 42 
mmHg. 
Απλή ακτινογραφία θώρακος: εκτεταμένη θολερότητα από πιθανή πλευ‐
ριτική συλλογή στη δεξιά βάση. Αύξηση των διαστάσεων της πύλης του 
δεξιού πνεύμονα.  
Πορεία  νόσου:  Έγινε  παρακέντηση  της  πλευριτικής  συλλογής.  Παροχε‐
τεύθηκαν 400 cc σκούρου αιμορραγικού υγρού. Η εξέταση του πλευριτι‐
κού  υγρού  έδειξε:  pH  7,30,  κύτταρα  10.400  /mm3,  ερυθρά  (όχι  πρό‐
σφατα)  90%,  γλυκόζη  98  mg/dL,  LDH  409  U/L,  ολικό  λεύκωμα  4g/dL, 
χρώση κατά Gram αρνητική, χρώση Ziehl‐Neelsen αρνητική. Επιπλέον το 
πλευριτικό υγρό εστάλη για καλλιέργεια για κοινά (ήταν αρνητική) και β‐
Koch (εδόθη αρνητική μετά 40 ημέρες) και κυτταρολογική εξέταση (υπο‐
ψία νεοπλασματικών κυττάρων).  
Υπολογιστική  Τομογραφία  Θώρακος:  Πλευριτική  συλλογή  δεξιά.  Μάζα 
πυκνότητας  μαλακών  μορίων  στο  δεξιό  κάτω  λοβό.  Παρουσία  ευμεγέ‐
θους λεμφαδενικής διόγκωσης στη δεξιά πύλη.  
Ακολούθως  ο  ασθενής  υπεβλήθη  σε  βρογχοσκόπηση:  στένωση  δεξιού 
κάτω  στελεχιαίου  βρόγχου  από  εξωφυτική  μάζα.  Εληφθησαν  βιοψίες: 
βρογχογενής καρκίνος πνεύμονα (αδενοCa). 
Κύρια σημεία: 

1. Η  συχνότερη  εκδήλωση  της  πλευριτικής  συλλογής  είναι  η  δύ‐
σπνοια.  

2. Λιγότερο συχνά μπορεί να εκδηλώνεται με θωρακικό άλγος και 
μη παραγωγικό βήχα.  

3. Η παρουσία  άλλων συμπτωμάτων χαρακτηρίζει τον αιτιοπαθο‐
γενετικό  παράγοντα  της  πλευριτικής  συλλογής:  σοβαρός  παρα‐
γωγικός  βήχας  με  πυώδη  ή  αιματηρή  απόχρεμψη  υποδηλώνει 
πνευμονία ή ενδοβρογχική απόφραξη.  

4. Συνεχής θωρακικός πόνος υποδηλώνει βρογχογενή καρκίνο ή με‐
σοθηλίωμα.  

5. Πλευριτικός πόνος (δηλαδή επιτεινόμενος στην αναπνοή και την 
κίνηση του κορμού) υποδηλώνει φλεγμονώδη συλλογή ή πνευ‐
μονική εμβολή.  

6. Συστηματικά  συμπτώματα  (πυρετός‐  απώλεια  βάρους,  καχεξία 
συνηγορούν υπέρ εμπυήματος ή φυματίωσης).  

  32

7. Περίπου ένα 20% των πλευριτικών συλλογών οφείλονται σε νεο‐
πλασίες και από αυτές ένα 50% σε καρκίνο του πνεύμονα. Η κα‐
κοήθης  πλευριτική  συλλογή  είναι  εξιδρωματική  (υψηλό    λεύ‐
κωμα  και  LDH).  Η  διαγνωστική  ευαισθησία  της  κυτταρολογικής 
είναι  χαμηλή  και  φθάνει  στο  50‐70%  μετά  από  επαναλαμβανό‐
μενες παρακεντήσεις.  

8. Ο  καρκίνος  του  πνεύμονα  είναι  παγκοσμίως  η  συχνότερη  νεο‐
πλασία  και  συμπεριλαμβάνει  μια  ετερογενή  ομάδα  όγκων  που 
αντιμετωπίζονται  διαφορετικά  ανάλογα  με  τον  ιστολογικό  φαι‐
νότυπο και τα μοριακά χαρακτηριστικά του. Ο ιατρός που εκτελεί 
διαγνωστικές μεθόδους σε έναν ασθενή με υποψία για καρκίνο 
του πνεύμονα πρέπει να φροντίσει ώστε να ληφθεί αρκετός νεο‐
πλασματικός ιστός μέσω βιοψίας προκειμένου να γίνει η σωστή 
ιστολογική και μοριακή ταυτοποίηση του όγκου. Μια πολλά υπο‐
σχόμενη  εναλλακτική  διαγνωστική  μέθοδος  είναι  η  ‘υγρή  βιο‐
ψία’ που μπορεί εντοπίσει το καρκινικό DNA στο αίμα του ασθε‐
νούς. 

 
Το φυσιολογικο πλευριτικό υγρό έχει τα εξής χαρακτηριστικά:  

• Είναι διαυγές υποκίτρινο, με pH 7,60‐7,64. 
• Περιέχει λεύκωμα λιγότερο του 2% (1‐2 g/dL). 
• Περιέχει λιγότερα από 1000 WBCs/mm3.  
• Η συγκέντρωση της γλυκόζης είναι παρόμοια με του πλάσμα‐

τος.  
• Η συγκέντρωση της γαλακτικής αφυδρογονάσης (Lactate dehy‐

drogenase ‐ LDH) είναι λιγότερο από 50% αυτής του πλάσματος.  
Η διάκριση μεταξύ εξιδρώματος και διϊδρώματος γίνεται με τη μέτρηση 
της LDH και των πρωτεϊνών πλάσματος και πλευριτικού υγρού.  
Εξίδρωμα (Light's criteria) 
Ολικό λεύκωμα πλευριτικού/ολικό λεύκωμα πλάσματος > 0.5 ή                                              
LDH πλευριτικού/ LDH πλάσματος > 0,6  ή                                                                                        
LDH πλευριτικού> 0.67Χ το ανώτερο φυσιολογικό όριο της LDH πλάσματος.  
 

 

  33

Άσκηση 9η 
Ίκτερος – Ηπατίτιδες 

Χούντα Αθηνά 
 

Αιτία  εισόδου:  Από  10ημέρου  αδυναμία,  κακουχία,  ανορεξία,  ναυτία, 
τάση προς έμετο και   από 24ώρου υπέρχρωση ούρων και κίτρινη χροιά 
επιπεφυκότων. 
Παρούσα νόσος :  Άρρεν 22 ετών, άνεργος, με ιστορικό χρήσης ενδοφλε‐
βίων  ουσιών  από  4ετίας,  παρουσίασε  προ  10ημέρου  προοδευτικά  επι‐
δεινούμενη αδυναμία, κακουχία, ανορεξία, ναυτία, ήπια επιγαστραλγία 
και τάση προς έμετο, αποστροφή στο κάπνισμα και το ποτό. Προ εβδο‐
μάδος παρουσίασε πυρετική κίνηση έως 37,8ο C χωρίς φρίκια, με συνοδά 
αρθραλγίες μικρών αρθρώσεων άκρων και ήπιο εξάνθημα κορμού και ά‐
κρων. Παρατηρήθηκε βελτίωση της συμπτωματολογίας προ 48ώρου και 
προ 24ώρου εμφάνισε σκουρόχρωμα ούρα καθώς και κίτρινη χροιά επι‐
πεφυκότων.  
Ατομικό αναμνηστικό:  

‐ Ανεμευλογιά στην παιδική ηλικία. 
‐ Πνευμονία δεξιού πνεύμονος προ 2 ετίας. 
‐ Απόστημα αριστερού βραχίονος προ 6μήνου. 
Οικογενειακό αναμνηστικό:  Ο πατέρας του πάσχει από ινσουλινοεξαρ‐
τώμενο σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής : Χρήση ενδοφλεβίων ουσιών (ηρωίνη) από 
4ετίας. Κάπνισμα : 2 πακέτα/ημέρα επί 10ετία= 20py. Αλκοόλ : 1‐2 λίτρα 
ουίσκι/εβδομάδα. 
Ανασκόπηση συστημάτων 
Κεφαλή‐οφθαλμοί – μύτη – αυτιά – στόμα – τράχηλος – αναπνευστικό – 
κυκλοφορικό – ουροποιητικό – γεννητικό – πεπτικό – μυοσκελετικό: Χω‐
ρίς ενοχλήματα.  
Νευροψυχιατρικό : Κατά διαστήματα κεφαλαλγίες και αϋπνία. 
Αντικειμενική εξέταση 
Όψη, θρέψη : Λεπτόσωμο άτομο,με όψη  πάσχοντος. 
Ζωτικά σημεία:  Θ:  37,3OC,  αναπνοές  20/min,  σφύξεις  85/min,  ΑΠ: 
115/75 mmHg 
Δέρμα και επιπεφυκότες : Ικτερική χροιά. 
Αναπνευστικό:  Τραχύτης  αναπνευστικού  ψιθυρίσματος,  λίγοι  τελοει‐
σπνευστικοί τρίζοντες ρόγχοι στη βάση του δεξιού πνεύμονος. 
Καρδιά : κ.φ. 

  34

Κοιλιά : Ήπια ευαισθησία στην ψηλάφηση του επιγαστρίου και του δε‐
ξιού υποχονδρίου, ήπαρ αυξημένου μεγέθους, 4 εκατοστά κάτω από το 
πλευρικό τόξο, ευαίσθητο στην ψηλάφηση και την επίκρουση, με χείλος 
ομαλό. Σπλήνας αψηλάφητος. 
Άνω άκρα:  Στίγματα εκ νυγμών βελονών στις μηροβουβωνικές περιοχές. 
Νευρικό: κ.φ. 
Εργαστηριακά ευρήματα 
Ht=39 %, Hb=13 gr/dl, Λευκά=3720/mm3 (Π=42 %, Λ=48 %, Μ=6 %, H=2 
%,  B=2  %).  Αιμοπετάλια=250.000/mm3,  Σάκχαρο=72  mg/dl,  Ουρία=31 
mg/dl,  Κρεατινίνη=0,7  mg/dl,    ΤΚΕ=28/  1η  ώρα,    SGOT=1.500  U/L, 
SGPT=1.800 U/L, Αλκαλική φωσφατάση=250 U/L (ΦΤ= 30‐120), γGT=180 
U/L (ΦΤ=5‐45), Χολερυθρίνη ολική=8,5 mg/dl, (άμεσος 6 mg/dl), Λευκώ‐
ματα ολικά=6,5 mg/dl, Λευκωματίνη=4 gr/dl, Σφαιρίνες=2,5 gr/dl, Γενική 
ούρων: χροιά ερυθροκαστανή, ΕΒ 1025, pH 6,  λευκώματα (+), Σάκχαρο 
(‐), Κετονικά σώματα (‐), Χολερυθρίνη (+++), Ουροχολινογόνο (+), Αιμο‐
σφαιρίνη (‐), σπανιότατα πυοσφαίρια και ερυθρά. 
Κύρια σημεία 
1. Ασθενής, χρήστης IVD, με συμπτωματολογία από το γαστρεντερικό και 
πυρετική κίνηση παρουσιάζει από τη φυσική εξέταση, ικτερική χροιά ε‐
πιπεφυκότων  και  υπέρχρωση  ούρων.  2.  Από  τον  εργαστηριακό  έλεγχο 
παρουσιάζει  τρανσαμινασαιμία,  χολόσταση,  με  υπερχολερυθριναιμία, 
χωρίς παράταση του PT ή υπαλβουμιναιμία.  

 
 

  35

Άσκηση 10η  
Ασκίτης (κίρρωση και καρκίνος του ήπατος) 

Χούντα Αθηνά  
 

Αιτία εισόδου: Διάταση κοιλίας από μηνός, ολιγουρία από 48ώρου, εύ‐
κολη κόπωση και ήπια δύσπνοια από 6μήνου. 
Παρούσα νόσος :  Άνδρας 64 ετών, οικοδόμος, προσήλθε αναφέροντας 
από μηνός σταδιακά αυξανόμενη διάταση κοιλίας, με συνοδό σταδιακά 
επιδεινούμενο βάρος περιομφαλικά, δύσπνοια, ενώ από 48ώρου αναφέ‐
ρει και μείωση της ποσότητας των ούρων. Ο ασθενής αναφέρει σταδιακά 
επιδεινούμενη αδυναμία, ανορεξία, εύκολη κόπωση και ήπια δύσπνοια 
από εξαμήνου, ενώ προ μηνός εμφάνισε πυρετική κίνηση έως 38,5ο C με 
συνοδό  βήχα,  για  τα  οποία  έλαβε  άγνωστη  αντιμικροβιακή  αγωγή  από 
τον θεράποντα ιατρό, ως επί λοίμωξης αναπνευστικού. Αναφέρεται απώ‐
λεια ΣΒ 6 kg το τελευταίο εξάμηνο, τα οποία επανέκτησε τον τελευταίο 
μήνα. 
Ατομικό Αναμνηστικό:  

‐ Σκωληκοειδεκτομή προ 34 ετίας. 
‐ Κάταγμα  αριστερού  μηριαίου  οστού  μετά  από  αυτοκινητιστικό 

ατύχημα προ 20ετίας. Ανετάχθη χειρουργικά και έχουν αφαιρε‐
θεί όλα τα ξένα σώματα. 
‐ Αιμορροειδοπάθεια από 10ετίας. Τις τελευταίες εβδομάδες πα‐
ρετήρησε  αύξηση  του  ποσού  του  αίματος  που  αποβάλλει  μετά 
την  κένωση.  Επίσης  αναφέρει  ότι  προ  4μήνου  τα  κόπρανά  του 
ήταν πιο σκούρα έως μαύρα για λίγες ημέρες. 
‐ Δεξιά ομφαλοκήλη από 5ετίας. 
Κληρονομικό αναμνηστικό:  Ελεύθερο.  
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Αλκοόλ 1‐2 λίτρα κρασί /ημέρα ή ούζο ή 
μπύρες από 30ετίας. Κάπνισμα 3 πακέτα /ημέρα από 45 έτη = 135 py. 
Μη επαρκής διατροφή από μηνών.  
Ανασκόπηση συστημάτων. 
Κεφαλή‐οφθαλμοί – μύτη – αυτιά ‐ τράχηλος:  Χωρίς ενοχλήματα.  
Αναπνευστικό: Επίμονος πρωινός βήχας με απόχρεμψη από ετών, ιδίως 
κατά τους χειμερινούς μήνες. 
Κυκλοφορικό: Αίσθημα παλμών κατά την κόπωση.  
Πεπτικό: Δυσπεπτικά ενοχλήματα κατά περιόδους.  
Ουροποιητικό‐γεννητικό:  Εξαφάνιση  της  σεξουαλικής  επιθυμίας  από  έ‐
τους.   Μυοσκελετικό:  ελαφρό οίδημα στα σφυρά από διμήνου. 
Νευρικό: Ζάλη κατά την απότομη έγερση. 

  36

Αντικειμενική εξέταση. 
Όψη‐θρέψη:  Μέτρια  σωματική  διάπλαση,  λεπτά  άκρα,  προέχουσα  κοι‐
λιά, πάσχων.  
Ζωτικά σημεία: Αναπνοές 22/min, σφύξεις 95/min,  ΑΠ: 150/70 mmHg, 
Θ: 36,6oC 
Δέρμα:  Ελαφρώς  ικτερική  χροιά,  αραίωση  τριχών  μασχαλών  και  εφη‐
βαίου. 
Κεφαλή : Υπικτερική χροιά επιπεφυκότων, γλώσσα ξηρή επίχριστη, ηπα‐
τική απόπνοια αμμωνίας. 
Τράχηλος : Διάταση σφαγιτίδων. 
Θώρακας:  Γυναικομαστία,  τελαγγειεκτασίες  (σφύζοντες,  αραχνοειδείς 
σπίλοι) στην πρόσθια άνω επιφάνεια του θώρακος. 
Αναπνευστικό: Μείωση έκτυξης των ημιθωρακίων στις βάσεις των πνευ‐
μόνων,  αμβλύτητα  δεξιάς  βάσεως  με  μείωση  του  ήχου  απηχήσεως  και 
του αναπνευστικού ψιθυρίσματος. 
Καρδιά: Συστολικό φύσημα εξωθήσεως στην κορυφή. 
Κοιλιά: Διατεταμένη (βατραχοειδής) με μικρή ομφαλοκήλη και διάσταση 
της μέσης γραμμής. Δεξιά βουβωνοκήλη. Διάταση ολίγων επιγαστρικών 
φλεβών (επίφλεβον) άνωθεν του ομφαλού με φυγόκεντρο ροή του αίμα‐
τος. Επικρουστικώς και ψηλαφητικώς: σημεία συνηγορητικά για ύπαρξη 
υγρού  στην  περιτοναϊκή  κοιλότητα  (τυμπανικότητα  περιομφαλικά  και 
αμβλύτητα στα πλάγια, μετακινούμενη αμβλύτητα, αντιτυπία, σημείο ε‐
πιπλέοντος  πάγου).  Το  ήπαρ  ψηλαφάται  διογκωμένο  5  εκατοστά  κώτω 
από  το  πλευρικό  τόξο,  ανώδυνο,  με  επιφάνεια  ελαφρώς  ανώμαλη  και 
χείλος υπόσκληρο. Ο σπλήνας είναι διογκωμένος 4 εκατοστά κάτω από 
το αριστερό πλευρικό τόξο, ανώδυνος και υπόσκληρος. Αιμορροΐδες δα‐
κτυλίου. 
Γεννητικά όργανα. Ατροφικοί όρχεις, μέτριο οίδημα οσχέου. 
Άκρα:  Ατροφία  μυών,  ερύθημα  παλαμών  (ηπατικές  παλάμες),  ελαφρά 
πληκτροδακτυλία, ζυμώδη οιδήματα κάτω άκρων. 
Νευρικό σύστημα: Ελαφρά υπνηλία, αργές αντιδράσεις στα διάφορα ε‐
ρεθίσματα,  τρόμος  χειρών,  αστηριξία  (πτερυγοειδής  τρόμος),  αύξηση 
των τενοντίων αντανακλάσεων στα κάτω άκρα κυρίως, αργή ομιλία. 
 
Εργαστηριακά ευρήματα.  
Hct=31  %,  Hb=10,2  gr/dl,  MCV=101  μm3  ,  Λευκά:  3400/mm3  (Π=55  %, 
Λ=38 %, M= 5%, H= 1%, B=1 %).  Αιμοπετάλια=98.000/mm3 , Ουρία =72 
mg/dl, Κρεατινίνη=1,6 mg/dl, SGOT=142 U/L, SGPT=61 U/L, γGT=140 U/L, 
Αλκαλική φωσφατάση=98 U/L, Χολερυθρίνη ολική=3,9 mg/dl (άμεση=2,8 
mg/dl), LDH=580 U/L, Χρόνος προθρομβίνης=20 sec (χρ. μάρτυρος 12 sec, 

  37

INR=  1,8).  Λευκώματα  ορού=8,2  gr/dl  (Λευκωματίνη=2,8  gr/dl,  Σφαιρί‐
νες=5,6 gr/dl). Γενική ούρων: σκοτεινόχροα ούρα, ΕΒ 1022, pH 6, λευκώ‐
ματα (‐), σάκχαρο (‐), κετονικά σώματα (‐) , χολερυθρίνη (++), ουροχολι‐
νογόνο (+), αιμοσφαιρίνη (‐), σπάνια πυοσφαίρια και ερυθρά. 
Παρακέντηση  κοιλίας:  Αφαίρεση  800cc  κίτρινου  διαυγούς  ασκιτικού  υ‐
γρού.  Εξέταση  ασκιτικού  υγρού:  Λευκά  80/mm3  κυρίως  μεσοθηλιακά, 
λεύκωμα 1,8 gr/dl, λευκωματίνη 1,5 gr/dl, LDH 240 U/L, κυτταρολογική 
εξέταση αρνητική για κακοήθεια, καλλιέργεια στείρα, έλεγχος για Β. Koch 
αρνητικός. 
Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας: Ήπαρ αυξημένου μεγέθους με ανώμαλα 
χείλη και αυξημένη ηχογένεια διαχύτως σε όλο το παρέγχυμα, χοληδόχος 
κύστη και χοληφόρα κ.φ., διάταση της πυλαίας, αύξηση των διαστάσεων 
του σπληνός και ύπαρξη ελευθέρου υγρού στην περιτοναϊκή κοιλότητα. 
Αξονική τομογραφία άνω κοιλίας: Ήπαρ αυξημένου μεγέθους, ιδίως του 
κερκοφόρου λοβού, με πολυ‐υβώδες περίγραμμα και ανομοιογένεια πα‐
ρεγχύματος. Χοληδόχος κύστη και χοληφόρα κ.φ. Σπληνομεγαλία. Εικόνα 
παράπλευρου  φλεβικού  δικτύου  στο  σπληνονεφρικό  χώρο  με  παράλ‐
ληλη διάνοιξη της ομφαλικής φλέβας. Παρουσία ελεύθερης ενδοπεριτο‐
ναϊκής συλλογής. Πάγκρεας κ.φ. 
Κύρια σημεία:  
1.  Ασθενής  βαρύς  πότης  παρουσιάζει  συμπτωματολογία  διάτασης  κοι‐
λίας καθώς και καταβολή, αδυναμία, δύσπνοια, μείωση ποσότητας ού‐
ρων.  
2.  Από  τη  φυσική  εξέταση  διαπιστώνεται  ασκιτική  συλογή,  υπικτερική 
χροιά επιπεφυκότων, γυναικομαστία, ηπατικές παλάμες, τηλεαγγειεκτα‐
σίες, ηπατοσπληνομεγαλία και αιμορροειδοπάθεια.  
3.  Ο  εργαστηριακός  έλεγχος  ανέδειξε  αναιμία,  θρομβοπενία,  ήπια  νε‐
φρική ανεπάρκεια, τρανσαμινασαιμία, χολόσταση, παράταση του PT και 
υπαλβουμιναιμία.  
4. Ο απεικονιστικός έλεγχος επιβεβαίωσε την ύπαρξη ασκιτικού υγρού, 
ηπατομεγαλίας, σπληνομεγαλίας και παράπλευρο φλεβικό δίκτυο. 

 
 

  38

Άσκηση 11η 
Οξεία παγκρεατίτιδα 

Γιαμαρέλλος –Μπουρμπούλης Ευάγγελος 
 

Άνδρας 55 ετών, βιοτέχνης 
Αιτία εισόδου: Έντονο κοιλιακό άλγος από 12ώρου, έμετοι. 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής αναφέρει το προηγούμενο βράδυ και μετά 
από έξοδο με φίλους σε ταβέρνα, έναρξη αρχικά διάχυτου κοιλιακού άλ‐
γους,  συνεχούς,  προοδευτικά  επιτεινόμενου,  το  οποίο  εντοπίσθηκε  τε‐
λικά στο επιγάστριο. Το άλγος ήταν έντονο, και εμπόδιζε τον ασθενή να 
ξαπλώσει στο κρεβάτι, ενώ αντανακλούσε προς αμφότερες τις νεφρικές 
χώρες και την περιομφαλική περιοχή. Το άλγος ακολούθησε ναυτία και 
έμετοι, αρχικά τροφώδεις και στη συνέχεια χολώδεις, που δεν ανακού‐
φιζαν τον ασθενή. 
Ατομικό  αναμνηστικό:  Στεφανιαία  νόσος  διαγνωθείσα  προ  5ετίας  με 
test κοπώσεως μετά από επεισόδιο προκαρδίου άλγους. Δεν έγινε στε‐
φανιοαγγειογραφία.  Έκτοτε  χωρίς  ενοχλήματα  και  χωρίς  ιατρική  παρα‐
κολούθηση. 
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ο πατέρας του πέθανε από καρδιακό επει‐
σόδιο. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνιστής 200 πακ/χρόνια. Κατάχρηση αλ‐
κοόλ (1 κιλό κρασί ημερησίως και  2 μπύρες). Έγγαμος και πατέρας 2 τέ‐
κνων. 
Ανασκόπηση συστημάτων 
Κεφαλή‐ τράχηλος, αναπνευστικό, κυκλοφορικό: Ουδέν. 
Πεπτικό: Ήπια δυσπεπτικά ενοχλήματα τον τελευταίο χρόνο για τα οποία 
ο ασθενής δεν επισκέφθηκε γιατρό. Αναφέρεται επίσης χρόνια δυσκοι‐
λιότητα και λήψη υπακτικών. 
Ουροποιογεννητικό: Το βράδυ σηκώνεται 2‐3 φορές για να ουρήσει. 
Μυοσκελετικό: Συχνές κρίσεις οσφυοϊσχιαλγίας. 
Αντικειμενική εξέταση: Ασθενής με άρτια σωματική διάπλαση, υπέρβα‐
ρος, με όψη πάσχοντος από το άλγος. ΑΠ=150/90 mmHg, ΣΦ=120/min, 
Αν=20min, Θ=37,8oC. 
Κεφαλή‐ τράχηλος: κ.φ. 
Θώρακας:  Ατελής  έκπτυξη  ημιθωρακίων,  μείωση  αναπνευστικού  ψιθυ‐
ρίσματος  και  φωνητικών  δονήσεων,  αμβλύτητα  αριστερής  βάσης,  υπο‐
τρίζοντες δεξιάς βάσης. Έντονος β’ τόνος. 

  39

Κοιλία:  Ελαφρώς  μετεωρισμένη.  Εντερικοί  ήχοι  αραιοί.  Επικρουστικώς 
τυμπανικότητα.  Έντονη    ευαισθησία  κατά  την  ψηλάφηση  του  επιγα‐
στρίου και των λαγονίων βόθρων άμφω. 
Σημείο Giordano (‐) άμφω. Δακτυλική εξέταση ορθού: Αρνητική για πα‐
θολογικά ευρήματα. 
Παρακλινικές  εξετάσεις:  Ht=50  %,  Λευκά=15000  κκχ  (πολυμορφοπύ‐
ρηνα:  85  %),  ΤΚΕ=40  mm,  Ουρία=60  mg/dl,  Κρεατινίνη=1,8  mg/dl,  Σάκ‐
χαρο=130 mg/dl, LDH=600 IU/L, Χολερυθρίνη= 2 mg/dl, Τριγλυκερίδια= 
300 mg/dl, Χοληστερίνη= 280 mg/dl, SGOT=90 IU/L, SGPT= 40 IU/L, ALP= 
κ.φ.,  γGT=100  UI/L,  Ηλεκτρολύτες=  κ.φ.,  Αμυλάση  ορού=  800  UI/L 
(ΦΤ<200),  Αμυλάση  ούρων=  9.000  UI/L  (ΦΤ<1.000),  Αέρια  αίματος: 
pO2=65 mmHg, pCO2= 34 mmHg, pH=7,32, HCO3=27 mmul/l, ΗΚΓ: Πτώση 
ST και ανεστραμμένα Τ στις αριστερές προκάρδιες. 
Rő κοιλίας: 2‐3 υδραερικά επίπεδα λεπτού εντέρου. 
U/S άνω κοιλίας: Μέγεθος ήπατος στα ανώτερα φυσιολογικά όρια, χολο‐
λιθίαση. Το πάγκρεας δεν απεικονίζεται. 
C/T άνω κοιλίας: Χολολιθίαση, εικόνα λιπώδους διήθησης ήπατος, διό‐
γκωση και οίδημα παγκρέατος. 
Κύρια σημεία: 
1. Διάχυτο κοιλιακό άλγος με ζωστηροειδή αντανάκλαση και έμετοι. 
2. Ταχυκαρδία, ταχύπνοια, μείωση έντασης αναπνευστικού ψιθυρίσμα‐

τος,  αμβλύτητα  αριστερής  βάσης,  ψηλαφητική  ευαισθησία  επιγα‐
στρίου. 
3. Λευκοκυττάρωση,υπεραμυλασαιμία, υπεραμυλασουρία, υποξαιμία. 
4. Διόγκωση και  οίδημα παγκρέατος στη C/T άνω κοιλίας. 
5. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στα κριτήρια βαρύτητας της νόσου, καθώς 
και  στην ερμηνεία των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας.  

 

 
 

  40

Άσκηση 12η 
 Γαστρορραγία – Παθήσεις ανωτέρου πεπτικού 

Παπαδόπουλος Αντώνιος 
 

Άνδρας 40 ετών, βιοτέχνης. 
Αιτία εισόδου: Μέλαινες κενώσεις από 4ώρου. 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής προ 4 ωρών παρουσίασε αιφνιδίως αίσθημα 
αδυναμίας,  τάση  προς  λιποθυμία  και  έντονη  εφίδρωση.  Ακολούθησαν 
τρείς  μέλαινες,  υδαρείς  και  δύσοσμες  κενώσεις  και  ο  ασθενής  μετε‐
φέρθη στο Νοσοκομείο. 
Ατομικό Αναμνηστικό: 

‐ Έλκος βολβού 12/λου προ 20ετίας, που είχε αντιμετωπισθεί φαρ‐
μακευτικά με ρανιτιδίνη. 

‐ Επεισόδιο «αγχώδους νεύρωσης» πρό 5ετίας. 
Οικογενειακό  αναμνηστικό:  Ο  πατέρας  του  είχε  έλκος  12/λου  και  είχε 
υποστεί γαστρεκτομή κατόπιν γαστρορραγίας. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Εργασία πολύ αγχώδης. Καπνίζει 2 πακέτα 
τσιγάρα ημερησίως από την ηλικία των 18 ετών. Μετρία κατανάλωση αλ‐
κοολούχων ποτών. 
Συχνά λαμβάνει παρακεταμόλη και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρ‐
μακα για την καταπολέμηση κεφαλαλγιών. Αναφέρει λήψη 2 δισκίων πα‐
ρακεταμόλης και 2 δισκίων εντεροδιαλυτής ασπιρίνης την προηγούμενη 
ημέρα της εισαγωγής. 
Ανασκόπηση συστημάτων. 
Κεφαλή‐οφθαλμοί‐μύτη‐αυτιά‐στόμα‐τράχηλος: Χωρίς ενοχλήματα 
Αναπνευστικό: Συχνή πρωινή βλεννοπυώδης απόχρεμψη. 
Κυκλοφορικό: Κατά διαστήματα αίσθημα παλμών. 
Πεπτικό: Αίσθημα βάρους στο επιγάστριο με μετεωρισμό και όξινες ερυ‐
γές κατά διαστήματα και ιδίως επί κενού στομάχου το βράδυ. 
Ουροποιητικό‐γεννητικό‐μυοσκελετικό: Χωρίς ενοχλήματα. 
Νευροψυχιατρικό: Κατά διαστήματα κεφαλαλγίες.                  
Αντικειμενική  εξέταση:  Άτομο  λεπτόσωμο  με  φανερή  εξάντληση.                                   
Ζωτικά  σημεία:    Θ:  36.1OC,  αναπνοές:  22/min,  σφύξεις:  110/min,    ΑΠ: 
90/65 mmHg. Κατά την έγερση του ασθενούς από την ύπτια στην καθιστή 
θέση, η καρδιακή συχνότητα αυξήθηκε σε 140/min και η συστολική αρ‐
τηριακή πίεση ελαττώθηκε σε 75mmHg, με συνοδό ζάλη. 
Δέρμα: Γενικευμένη ωχρότητα 
Κεφαλή: Ωχρότης επιπεφυκότων. 
Τράχηλος: κ.φ. 

  41

Αναπνευστικό:  Λίγοι  συρίττοντες  και  ρεγχάζοντες  ρόγχοι  στα  ανώτερα 
πνευμονικά πεδία. 
Καρδιά: Ταχυκαρδία, αύξηση της έντασης της καρδιακής ώσης. 
Κοιλιά: Μαλθακή, ευπίεστη, ανώδυνη. Εντερικοί ήχοι αυξημένοι. Σπλάγ‐
χνα αψηλάφητα. 
Άκρα: Ψυχρά 
Νευρικό: κ.φ 
Εργαστηριακά ευρήματα. 
Γενική  αίματος:  Ht=24  %,  Hb=8,5  gr/dl,  HCV  κ.φ,  Λευκά=13.200/mm3 
(Π=70 %, Λ=22 %, Μ=6 %, B=1 %), Αιμοπετάλια=420.000/mm3, Ουρία=75 
mg/dl,  Κρεατινίνη=1  mg/dl,  Γλυκόζη  αίματος=100  mg/dl,  Τρανσαμινά‐
σες=κ.φ., Χολερυθρίνη ολική=1 mg/dl, γGT=38 U/L (5‐45), Αλκαλική φω‐
σφατάση=60  IU/L  (42‐98),  Na=137  mEq/L,  K=4,4  mEq/L,  Γενική  ούρων 
κ.φ., Χρόνος προθρομβίνης=12 sec (χρ. μάρτυρος 12 sec, INR=1), Χρόνος 
μερικής  θρομβοπλαστίνης    κ.φ.,  ΗΚΓ=  φλεβοκομβική  ταχυκαρδία,  α/α 
θώρακος=κ.φ. 
Πορεία νόσου: Ο ασθενής ετέθη σε ενδοφλέβια αγωγή με διάλυμα NaCI 
0.9% και αναστολέα αντλίας πρωτονίων Η+ ‐ Κ+. Η γενική του κατάσταση 
βελτιώθηκε με σταθεροποίηση των ζωτικών του σημείων και επηκολού‐
θησε ενδοσκοπικός έλεγχος του ανώτερου πεπτικού συστήματος με τα 
εξής ευρήματα: 
Οισοφάγος: κ.φ. 
Στόμαχος: Θόλος, σώμα κ.φ., άντρο με έντονη ερυθρότητα και λίγες δια‐
βρώσεις στην προπυλωρική περιοχή (διαβρωτική γαστρίτιδα). 
Δωδεκαδάκτυλο:  Βολβός  παραμορφωμένος  με  έλκος  στο  πρόσθιο  τοί‐
χωμα, με ινική στη βάση και προσκολλημένο θρόμβο. Έντονη φλεγμονή 
και οίδημα πέριξ του έλκους. 2η μοίρα 12/λου με μικρή ποσότητα αίμα‐
τος και βλεννογόνο κ.φ. 
Κύρια σημεία 

1. Μέλαινα: αιμορραγία συνήθως του ανώτερου πεπτικού συστή‐
ματος. 

2. Συχνότερα αίτια: πεπτικό έλκος, χρήση μη στεροειδών αντιφλεγ‐
μονωδών φαρμάκων. 

3. Απαραίτητη η εκτίμηση της αιμοδυναμικής καταστάσεως του α‐
σθενούς και του βαθμού της αιμορραγίας. 

4. Ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού συστήματος: διαγνωστική και 
ενίοτε θεραπευτική μέθοδος. 
 
 

  42

Άσκηση 13η 
 Χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο 

Πλαχούρας Διαμαντής 
 

Άνδρας 28 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, άγαμος. 
Αιτία  εισόδου:  Εμπύρετο  από  10ημέρου,  χρόνιο  διαρροϊκό  σύνδρομο 
από 3ετίας.  
Παρούσα νόσος:  Ο ασθενής παρουσιάζει από 3μήνου συνεχώς διαρροϊ‐
κές  κενώσεις  (ως  8  ημερησίως)  με  πρόσμιξη  βλέννας  αλλά  χωρίς  αίμα. 
Αναφέρει ότι αρχικά είχε διάχυτο κοιλιακό άλγος χωρίς τεινεσμό με έντο‐
νους βορβορυγμούς, ενώ από 10ημέρου το άλγος εντοπίζεται περισσό‐
τερο  στο  δεξιό  λαγόνιο  βόθρο.  Επίσης  από  10ημέρου  παρουσιάζει  πυ‐
ρετό,  αρχικά  δεκατική  πυρετική  κίνηση,  που  από  2ημέρου  έφθασε 
38,50C.  Ο πυρετός δεν συνοδεύεται από ρίγος, ούτε άλλα συμπτώματα. 
Ο ασθενής αναφέρει παρόμοια επεισόδια διαρροιών από 3ετίας, χωρίς 
πυρετό. Τα επεισόδια διαρκούσαν 5‐10 ημέρες και εμφανίζονταν με συ‐
χνότητα 1‐2 κατ΄έτος, δεν ελάμβανε γι΄αυτά ειδική αγωγή ούτε είχε νο‐
σηλευτεί  ποτέ  σε  νοσοκομείο.  Αναφέρει  ανορεξία  και  απώλεια  βάρους 
(περίπου 8 κιλά το τελευταίο 6μηνο). 
Ατομικό αναμνηστικό: Σκωληκοειδεκτομή προ έτους.  
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ουδέν.  
Συνήθειες και τρόπος ζωής. Δεν πίνει, δεν καπνίζει.   
Ανασκόπηση συστημάτων 
Αναπνευστικό: Ουδέν. 
Κυκλοφορικό: Ουδέν. 
Πεπτικό: Ανορεξία, χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο όπως περιγράφεται ανω‐
τέρω. 
Ουροποιογεννητικό:  Ουδέν  
Μυοσκελετικό:  Αρθραλγίες μεγάλων αρθρώσεων (γονάτων, καρπών) το 
τελευταίο 3μηνο. 
Νευρικό :  Ουδέν 
Αντικειμενική εξέταση 
Επισκόπηση: Ασθενής ωχρός, με εικόνα πάσχοντος.  
ΑΠ= 110/60 mmHg, σφύξεις=90/min,θερμ=380C. 
Κεφαλή:  Ωχρότητα δέρματος, επιπεφυκότων. 
Τράχηλος, θώρακας: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Κοιλία: Αυξημένοι εντερικοί ήχοι. Διάχυτη ευαισθησία στην εν τω βάθει 
ψηλάφηση,  χωρίς  αναπηδώσα  ευαισθησία.  Υποψία  ψηλαφητής  ευαί‐
σθητης μάζας στο δεξιό λαγόνιο βόθρο. Ήπαρ, σπλήνας αψηλάφητα. 

  43

Καρδιά: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Μυοσκελετικό, Νευρικό: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Δακτυλική εξέταση ορθού: Αρνητική για αίμα. 
Εργαστηριακές εξετάσεις.  
Ht=32  %,  Hb=10,9  g/dL,  Λευκά=13.100/mm3  (Π=80  %,  Λ=18  %,  Η=1  %, 
Μ=1  %),    Αιμοπετάλια=490.000/mm3,    Σάκχαρο=108  mg/dL,  Ουρία=31 
mg/dL,  Κρεατινίνη=  0,9  mg/dL,  Χολερυθρίνη=1,1  mg/dL,  SGPT=54  U/L, 
SGOT=23  U/L,  LDH=180  U/L,  γGT=80  U/L,    Αλκαλική  φωσφατάση=  187 
U/L. ΤΚΕ=70 mm/1h,  Αλβουμίνη=28 g/L, Σφαιρίνες=38 g/L.  
Μικροσκοπική κοπράνων: Πυοσφαίρια > 10/κοπ, αρνητική για παράσιτα. 
Καλλιέργεια κοπράνων: Αρνητική για εντεροπαθογόνα. 
Κολονοσκόπηση: Ελέγχθηκε όλο το παχύ έντερο μέχρι και τον τελικό ει‐
λεό. Παρατηρήθηκαν κατά τόπους εξελκωμένες περιοχές με διάχυτη ε‐
ρυθρότητα και λίγες « άφθες » στο δεξιό τμήμα του παχέος εντέρου. Η 
ειλεοτυφλική βαλβίδα ανευρέθη χαίνουσα. Στον τελικό ειλεό ανευρέθη‐
σαν πολλά γραμμοειδή έλκη. 
Διαγνωστική  εξέταση:  Βιοψία  τελικού  ειλεού:  Φλεγμονώδη  διηθήματα 
καθόλο το πάχος του βλεννογόνου με συνύπαρξη φυσιολογικού βλεννο‐
γόνου και παρουσία μικρού αριθμού μη τυρεοειδοποιούμενων κοκκιω‐
μάτων. 
Κύρια σημεία: 

1. Χρόνια διάρροια ορίζεται η χαλάρωση της σύστασης των κοπράνων 
για > 4 εβδομάδες. 

2. Από το ιστορικό είναι σημαντική η αναζήτηση παρουσίας πυρετού, 
κοιλιακού  άλγους  ή  παρουσίας  αίματος  στα  κόπρανα,  καθώς  και 
στοιχείων δυσαπορρόφησης (ογκώδη, δύσοσμα κόπρανα, ανοικτού 
χρώματος, που επιπλέουν στο νερό της λεκάνης). 

3. Η μικροσκοπική εξέταση κοπράνων, ο εργαστηριακός έλεγχος δει‐
κτών φλεγμονής, φερριτίνης, βιταμίνης Β12, φυλλικού, χοληστερό‐
λης, τριγλυκεριδίων, αλβουμίνης, ασβεστίου, καθώς και ο ενδοσκο‐
πικός  έλεγχος  του  λεπτού  και  του  παχέος  εντέρου,  αποτελούν  βα‐
σικά στοιχεία του παρακλινικού ελέγχου. 

4. Κύρια αίτια αποτελούν η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, το σύν‐
δρομο  δυσαπορρόφησης,  το  σύνδρομο  ευερέθιστου  εντέρου,  ενώ 
σπανιότερα  διαγιγνώσκονται  ενδοκρινικοί  όγκοι,  παρασιτικές  λοι‐
μώξεις και άλλα αίτια.  

  44

Άσκηση  15η 
 Αναιμίες  

Γιαννιτσιώτη Ευθυμία 
 

Αιτία εισόδου: Αδυναμία, καταβολή από 6μήνου, δύσπνοια από μηνός 
στην κόπωση.  
Παρούσα νόσος: Γυναίκα 33 ετών αναφέρει προοδευτικά επιδεινούμενο 
αίσθημα κόπωσης, αδυναμία συγκέντρωσης και ευθραυστότητα νυχιών 
τουλάχιστον  το  τελευταίο  6  μηνο.  Τον  τελευταίο  μήνα  εμφανίσε    επι‐
πλέον δύσπνοια στην κόπωση, όταν ανεβαίνει τη σκάλα για τον 2ο όροφο 
της πολυκατοικίας, όπου διαμένει. Λόγω επιδείνωσης των συμπτωμάτων 
της επισκέφθηκε ιατρό, ο οποίος συνέστησε εργαστηριακό έλεγχο, που 
έδειξε  αναιμία  και  την  παρέπεμψε  στο  νοσοκομείο  για  περαιτέρω  έ‐
λεγχο. 
Ατομικό αναμνηστικό:  Ελλειψη G‐6‐P‐D 
Οικογενειακό αναμνηστικό: Ο πατέρας της απεβίωσε από καρκίνο πα‐
χέος εντέρου. 
Συνήθειες ‐ τρόπος ζωής. Καπνίστρια, 15 πακέτα‐έτη. Τον τελευταίο χρόνο 
είναι σε δίαιτα, σε προσπάθεια απώλειας σωματικού βάρους (BMI 29). 
Ανασκόπηση συστημάτων:  Δύσπνοια στην κόπωση, διαταραχές συγκέ‐
ντρωσης,  αδυναμία  και  καταβολή.  Δυσφαγία,  καύσος  κατά  την  κατά‐
ποση.  Έμμηνος  ρύση  κάθε  25  ημέρες,  διάρκειας  3‐4  ημερών.  Το  τελευ‐
ταίο διάστημα αναφέρεται μεγαλύτερη διάρκεια ( 6‐7 ημέρες, αυξημένη 
ποσότητα αίματος και διαταραχή περιοδικότητας). 
Αντικειμενική  εξέταση.  Ωχρότης  δέρματος  και  επιπεφυκότων.  Γωνιακή 
χειλίτιδα. Δέρμα θαμπό και ξηρό. Κοιλονυχία. Δακτυλική εξέταση αρνη‐
τική  για  παρουσία  αίματος  στo  ορθό.  Αναπνευστικό  ψιθύρισμα  κφ,  ΑΠ 
120/80, σφύξεις 98/min. Ήπιο συστολικό φύσημα στο προκάρδιο. Περι‐
φερικοί  λεμφαδένες,  σπλήνας,  ήπαρ  δεν  ψηλαφώνται.  Κοιλία  μαλακή, 
ευπίεστη, ανώδυνη. Αδρή νευρολογική εξέταση κ.φ.  
Εργαστηριακό έλεγχος: Hct=25%, Hb=7,8mg/dl, RBC=2,9 M/μl, MCV=77 
fl,  MCH=25pg,  MCHC=30g/dl,  ΔΕΚ=1,5%,  WBC=8,5K/μl,  PLT=400K/μl,  Σάκ‐
χαρο αίματος=80mg/dl, Ουρία=38mg/dl, Κρεατινίνη=1,0mg/dl, AST=20U/L, 
ALT=25U/L,  γ‐GT=48U/L,  ALP=78U/L,  Ολική  χολερυθρίνη=1,1mg/dl,  Γενική 
ούρων κφ, LDH=380U/L, Σίδηρος ορού=14μmol/l, Φερριτίνη=10 μg/l, Ολική 
σιδηροδεσμευτική ικανότητα ορού (TIBC) αυξημένη, Β12 ορού ε.φ.ο, Φυλ‐
λικό οξύ= 3,0 ng/ml, Άμεση Coombs αρνητική. 

  45

 Πορεία  νόσου.  Γυναικολογικός  έλεγχος  (κλινική  εξέταση  και  υπερηχο‐
γράφημα έσω γεννητικών οργάνων) χωρίς παθολογικά ευρήματα. Κολο‐
νοσκόπηση χωρίς παθολογικά ευρήματα. Η ασθενής έλαβε θεραπεία με 
σίδηρο ενδοφλεβίως και εξήλθε με συστάσεις για διαιτητική αγωγή,  την 
οποία και ακολούθησε με επιτυχία.  
Δυο μήνες μετά παρουσίαζε θρέψη καλή, με ομαλοποίηση της συχνότη‐
τας και της ποσότητας αίματος κατά την Ε.Ρ, πλήρη αποκατάσταση δυ‐
νάμεων καθώς και βελτίωση στην όψη. Ωστόσο, μια μέρα η ασθενής  έ‐
φαγε κατά λάθος κουκιά. Ένα 24ωρο μετά προσήλθε στα ΤΕΠ με ικτερική 
χροιά  δέρματος  επιπεφυκότων,  ταχυκαρδία,  λιποθυμική  τάση,  εφί‐
δρωση, αίσθημα παλμών και έμετο. Στην αντικειμενική εξέταση είχε  ί‐
κτερο,  ωχρότητα,  χωρίς  άλλα  ιδιαίτερα  ευρήματα  από  την  φυσική  εξέ‐
ταση. Εργαστηριακός έλεγχος στα ΤΕΠ: Hct=32%, Hb=10g/dl, MCV=85 fl, 
ΔΕΚ 7%, Coombs αρνητική, Απτοσφαιρίνες ελαττωμένες, Χολερυθρίνη=3 
(  άμεση  0,5  έμμεση  2,5)mg/dl,  AST=50U/l,  ALT=48U/L,  ALP=47  U/L,  γ‐
GT=62U/L, LDH= 850U/L, Γενική ούρων: ούρα υπέρχροα (σαν κονιάκ), ου‐
ροχολινογόνο θετικό.                                                                       
Πορεία  νόσου:  H  ασθενής  έλαβε  υγρά  ενδοφλεβίως  και  σε  3  ημέρες  ε‐
ξήλθε σε καλή γενική κατάσταση. Εκ των υστέρων η ασθενής θυμήθηκε 
ότι και ο αδελφός της στο παρελθόν είχε νοσήσει πολύ πιο βαριά μετά 
από βρώση κουκιών. 
Κύρια σημεία 
1.  Βασικές αρχές παθοφυσιολογίας για την ερμηνεία  του μηχανισμού 

εγκατάστασης της αναιμίας: α) απώλεια αίματος, β) δυσερυθροποί‐
ηση (διαταραχή/ παραγωγής ερυθρών), γ) καταστροφή ερυθρών (εν‐
δαγγειακή ή εξωαγγειακή). 
2. Η φυσική εξέταση είναι απαραίτητη στη διερεύνηση της αναιμίας. Ι‐
διαίτερη  προσοχή  στη  διερεύνηση  συνυπάρχουσας  λεμφαδενοπά‐
θειας  και  σπληνομεγαλίας.  Να  θυμόμαστε  ότι  σχεδόν  όλα  τα  νοσή‐
ματα της παθολογίας μπορεί να οδηγήσουν σε αναιμία χρονίας νόσου 
‐ συνήθως νορμόχρωμη/νορμοκυτταρική. Πιο συχνά ενοχοποιούνται 
οι επιπλεγμένες ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και τα νοσήματα κολ‐
λαγόνου 
3. Μέτρηση  αριθμού δικτυοερυθροκυττάρων: αποτελεί δείκτη ομαλής 
λειτουργίας‐ ή δυσλειτουγίας‐ του μυελού των οστών στους ενήλικες, 
υπο  την  προυπόθεση  ότι  τα  επίπεδα  αιματινικών  παραγόντων  είναι 
επαρκή.  Η  μέτρηση  σιδήρου,  φερριτίνης  ορού  και  διαλυτών  υποδο‐
χέων τρανσφερίνης είναι απαραίτητες σε μικροκυτταρική αναιμία (ε‐
κτός  αν  πρόκειται  για  ετερόζυγο/ομόζυγο  θαλασσαιμία).  Μέτρηση 

  46

B12  και  φυλλικού  οξέος  είναι  απαραίτητα  σε  κάθε  μακροκυτταρική 
αναιμία. 
4. Ακόμα και αν η αιτία της αναιμίας μοιάζει  προφανής (πχ αυξημένη 
απώλεια αίματος με την Ε.Ρ, μειωμένη πρόσληψη σιδήρου λόγω δί‐
αιτας), με το οικογενειακό ιστορικό νεοπλασίας παχέος εντέρου στην 
οικογένεια η ασθενής είχε απόλυτη ένδειξη να υποβληθεί σε έλεγχο 
πεπτικού με κολονοσκόπηση, λόγω της αυξημένης συχνότητας της νό‐
σου στους άμεσα συγγενείς εξ’ αίματος. Ανάλογα με το ιστορικό, τα 
ευρήματα από τη φυσική εξέταση, τους χαρακτήρες της αναιμίας από 
τη γενική αίματος και τους δείκτες που προαναφέρθηκαν, σχεδιάζεται 
η  περαιτέρω  διερεύνηση  του  ασθενούς  με  παρακλινικό/  εργαστη‐
ριακό έλεγχο. 
5. Δεν  χορηγείται  υποκατάσταση  (σιδήρου,  βιταμινών  κλπ)  αν  πρώτα 
δεν έχει γίνει πλήρης κλινική, παρακλινική εργαστηριακή διερεύνηση 
της αιτίας της αναιμίας. 
6. Η χρόνια εγκατάσταση της αναιμίας οδηγεί σε ηπιότερα συμπτώματα 
λόγω προσαρμογής και ως εκ τούτου σε ανακάλυψή της σε χαμηλό‐
τερα επίπεδα αιματοκρίτη. Αντίθετα, οξείες καταστάσεις (πχ οξεία α‐
πώλεια αίματος, οξεία αιμόλυση) οδηγούν τον ασθενή σε έντονα κλι‐
νικά συμπτώματα (λιποθυμία, δυσφορία), και ενεργοποιούν αντανα‐
κλαστικούς μηχανισμούς μέσω του συμπαθητικού συστήματος (ταχυ‐
καρδία, ταχύπνοια, εφίδρωση). 
7. Ενδεικτικός κατάλογος φαρμακευτικών ουσιών, των οποίων η χορή‐
γηση αντενδείκνυται σε ασθενείς με έλλειψη ενζύμου G‐6‐P‐D (Πηγή: 
www.nlm.nih.gov). Οι ουσίες αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε αιμο‐
λυτική  κρίση  με  οιαδήποτε  μορφή  και  άν  δωθούν  (πχ,  ενδοφλέβια, 
υποδόρια, ενδομυικά, σε κολλύριο, απο το στόμα ή σε υπόθετο) 
ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ (Σουλφαπυριδίνη, Φαιναζοπυριδίνη, και σε υψηλές δό‐
σεις Σαλυκιλικά και Ακεταμινοφαίνη) 
ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΑ  (Κοτριμοξαζόλη,  Σουλφαμεθοξαζόλη,  Δαπσόνη, 
Τριμεθοπρίμη,  Φλουοροκινολόνες,  Νιτροφουραντοΐνη,  Ναλιδιξικό, 
Χλωραμφενικόλη, Χλωροκίνη, Πριμακίνη, Πυριμεθαμίνη,) 
ΑΝΤΙΔΙΑΒΗΤΙΚΑ (Γλυβενκλαμίδη, Γλυκλαζίδη, Γλυπιζίδη, Γλυβουζόλη, 
Γλυσικλαμίδη, Καρβουταμίδη, Χλωροπροπαμίδη) 
ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΑ (Νιτρώδη, ορισμένα Αντιυπερτασικά) 
ΚΥΤΤΑΡΟΤΟΞΙΚΑ (Ανθρακυκλίνες) 
ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ (Σε υψηλες δόσεις η Λεβοντόπα και το Λίθιο) 
ΔΙΑΦΟΡΑ (Ναφθαλίνη, Κυανό του Μεθυλενίου, Σουλφασαλαζίνη, υ‐
ψηλή δόση τοπικών Αναισθητικών πχ καΐνες, Κολχικίνη). 

  47

Άσκηση 16η  
Αιμοσφαιρινοπάθειες  

Ζώμας Αθανάσιος 
 

Φοιτητής, ηλικίας 20 ετών 
Αιτία εισόδου: Απο 5θημέρου παρουσιάζει υψηλό εμπύρετο με πλευρο‐
δυνία και τις τελευταίες 24 ώρες εμφανίζει και έντονα οστικά άλγη στα 
κάτω άκρα. 
Παρούσα νόσος: Ξεκινά 5 ημέρες νωρίτερα με υψηλό πυρετό έως 39,50C, 
ρίγος, έντονο βήχα με βλεννοπυώδη απόχρεμψη και συνοδό πλευροδυ‐
νία  δεξιού  ημιθωρακίου.  Από  24ώρου  προστέθηκαν  οξέα  οστικά  άλγη 
κάτω άκρων, που δυσχεραίνουν την μετακίνηση του ασθενούς και ταυ‐
τόχρονα παρατηρείται υπέρχρωση ούρων.  
Ατομικό αναμνηστικό: Διάγνωση δρεπανοκυτταρικής αναιμίας σε ηλικία 
10 ετών. Πολλαπλές νοσηλείες σε διάφορα Νοσοκομεία απο ηλικία 3 ε‐
τών,  για  αντιμετώπιση  επώδυνων  κρίσεων.  Δεν  αναφέρεται  εμβολια‐
σμός για πνευμονιόκοκκο. 
Οικογενειακό ιστορικό:  Ελεύθερο. Και οι δύο γονείς υγιείς.  
Συνήθειες και τρόπος ζωής.  Δεν είναι καπνιστής, ούτε και πίνει.  
Ανασκόπηση συστημάτων 
Κεφαλή‐ Στόμα‐ Τράχηλος: ουδέν 
Θώρακας‐ Αναπνευστικό: Ουδέν. 
Κοιλιά: αναφερόμενα επεισόδια κωλικού ήπατος, περίπου ανά εξάμηνο. 
Αντικειμενική εξέταση 
Οψη  πάσχοντος, θρέψη πλημμελής, ωχρότητα και ίκτερική χροιά δέρμα‐
τος, ταχύπνοια . Αναπνοές 21/min, Θερμ. 39.00C 
Κεφαλή: ωχρότητα επιπεφυκότων και ικτερική χροιά σκληρών. 
Στόμα‐Τράχηλος:  κ.φ. 
Θυρεοειδής: κ.φ. 
Αναπνευστικό: πλημμελής έκπτυξη δεξιού ημιθωρακίου, ελαττωμένη έ‐
νταση φωνητικών δονήσεων οπίσθιου δεξιού κάτω πνευμονικού πεδίου, 
με συνοδό επικρουστική αμβλύτητα και μείωση της έντασης του κυψελι‐
δικού ψιθυρίσματος.   
Κυκλοφορικό:  ΑΠ:  130/80  mmHg,  Σφύξεις:  90/min  ρυθμικές,  καρδιακοί 
τόνοι ευκρινείς, χωρίς φυσήματα.  
Κοιλιά:  Μαλακή και ευπίεστη, ανώδυνη. Ηπαρ ψηλαφητό 1 εκ. κάτω 
απο το δεξιό πλευρικό τόξο, με ομαλό χείλος. Σπλήνας αψηλάφητος 
Δακτυλική Εξέταση Ορθού: Αρνητική για μέλαινα. 
Νευρικό: κ.φ. 

  48

Βυθοσκόπηση: ελικοειδής πορεία αρτηριδίων και φλεβιδίων, μικρο‐αι‐
μορραγίες. 
Ουροποιογεννητικό: κ.φ. 
Μυοσκελετικό: κ.φ. 
Εργαστηριακά ευρήματα 
Hct=26 %, Hb=7,9gr/dl, ΔΕΚ=5%, MCV=82 fl, Λευκά=22.000/mm3 (Πολ=90 
%, Λ=8 %, M=1 %, H=1 %), Αιμοπετάλια=270.000/mm3, Γλυκόζη=102 mg/dl, 
Ουρία=36 mg/dl, Κρεατινίνη=0,9 mg/dl, AST=62 U/L, ALT=32 U/L, Αλκα‐
λική φωσφατάση=145 U/L, γGT=30 U/L, Χολερυθρίνη= 6,5 mg/dl (άμεσος 
1,3 mg/dl), Ασβέστιο=9,8 mg/dl, LDH=990 U/L. Γενική ούρων: pH 6,5, E.Β 
< 1005, πυοσφ. 1‐3 κοπ, ερυθρά 1‐3 κοπ, ουροχολινογόνο +++. Αέρια Αί‐
ματος: pH: 7,37, pO2  62 mmHg, pCO2  46 mmHg, HCO3  17 mEq/L. 
Καλλιέργεια αίματος: Συζητείται 
Ακτινογραφία  θώρακος:  πύκνωση  δεξιού  κάτω  πνευμονικού  λοβού  με 
συνοδό πλευρίτιδα. 
Πορεία Νόσου:  Ο ασθενής ενυδατώθηκε και έλαβε ενδοφλεβίως διτταν‐
θρακικά και αντιμικροβιακή αγωγή με κεφτριαξόνη και κλαριθρομυκίνη 
‐ το εμπύρετο υποχώρησε μετά την πάροδο τριών  24ώρων. Επιπλέον χο‐
ρηγήθηκε  ισχυρή  αναλγητική  αγωγή  με  διαδερμική  φαιντανύλη  καθώς 
και μετάγγιση 2 μονάδων συμπυκνωμένων ερυθρών. 
Κύρια Σημεία 
1. Δομή  και  βιοσύνθεση  της  Αιμοσφαιρίνης.  Διαφορές  ενδομήτριας 

και εξωμήτριας Αιμοσφαιρινοποίησης.  
2. Γόνοι  σφαιρινικών  αλυσίδων  της  Αιμοσφαιρίνης  και  διαφορετικοί 

τύποι Αιμοσφαιρίνης 
3. Διάκριση Αιμοσφαιρινοπαθειών (ποιοτικές διαταραχές της Hb) και Θα‐

λασσαιμικών/Μεσογειακών  Συνδρόμων  (ποιοτικές  διαταραχές  της 
Hb). 
4. Κληρονομούμενες,  Συγγενείς  μορφές  Αιμολυτικής  Αναιμίας  [διά‐
κριση Ομοζυγωτείας‐Ετεροζυγωτείας (στίγματος) ]. Εργαστηριακά α‐
ποτελέσματα συμβατά με συνεχή, χρόνια καταστροφή Ερυθρών αι‐
μοσφαιρίων  που  επιτείνεται  σε  κρίσεις.  Αντισταθμιστική  υπερλει‐
τουργία Μυελού των Οστών. 
5. Screening tests κατά την γέννηση σε πολλές χώρες ‐επιβεβαίωση με 
ηλεκτροφόρηση Hb. Δυνατότητα δευτερογενούς διάγνωσης με προ‐
γεννητικό έλεγχο. 
6. Εναρξη κλινικών εκδηλώσεων στην νεαρή παιδική ηλικία ‐ συνεχίζο‐
νται  και  δυνητικά  γίνονται  σοβαρότερες  στην  ενήλικη  ζωή,  καθώς 
επιπλέκονται με δυσλειτουργίες οργάνων. 

  49

7. Επιπόλαιες ή σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να πυροδοτήσουν κρίσεις 
της  νόσου.  Συνήθη  παθογόνα:  πνευμονιόκοκκος,  ψευδομονάδα, 
γιερσίνια. Προληπτικός εμβολιασμός έναντι του πνευμονιοκόκκου. 

8. Συνήθως οι επιπλοκές και οι κρίσεις αντιμετωπίζονται συμπτω‐
ματικά και με Μεταγγισιοθεραπεία. Η Μεταμόσχευση Αιμοποιητικών 
κυττάρων αποτελεί την μοναδική οριστική θεραπεία. Τα τελευταία 15 
έτη έχει δοθεί έγκριση θεραπείας με υδροξυουρία στα δρεπανοκυττα‐
ρικά σύνδρομα.  

 
 

  50