askiseis-iatrikis-2015 (1)

Κεφαλή: Γλώσσα και χείλη ξηρά. 
Τράχηλος: κ.φ. 
Αναπνευστικό: Ήπια ελάττωση αναπνευστικού ψιθυρίσματος άμφω. 
Κυκλοφορικό:  ήπιο  συστολικό  φύσημα  εξωθήσεως  στην  εστία  ακροά‐
σεως της αορτής. 
Πεπτικό: Κοιλία διατεταμένη με διάχυτη ευαισθησία, ιδίως κατά το κάτω 
τριτημόριο αυτής, εντερικοί ήχοι αυξημένοι. Ήπαρ μόλις ψηλαφητό και 
ανώδυνο, σπλήνας αψηλάφητος. 
Δακτυλική εξέταση ορθού: Επώδυνη, κόπρανα κολλώδη με αρκετή πρό‐
σμειξη βλέννης και αίματος. 
Πρωκτοσκόπηση: Επώδυνη. Βλεννογόνος ορθού υπεραιμικός και εύθρυ‐
πτος με αυξημένη έκκριση βλέννης και περιοχές με εκχυμώσεις. 
Ουρογεννητικό: κ.φ. ‐ Νευρομυικό: κ.φ. 
Εργαστηριακά  ευρήματα:  Ht=38  %,  Hb=11,2  gr  %,  Λευκά=11.500  κκχ 
(Π=84 %, Λ=13 %, Η=1 %, Μ=2 %), Ουρία=70 mg %, Κρεατινίνη=1,5 mg %, 
Γλυκόζη ορού=165 mg %, ASAT=35 u/L, ALAT=28 u/L, γGT=40 u/L, Αλκαλική 
φωσφατάση=90 u/L (ΦΤ < 98 u/L), Χολερυθρίνη ολική= 1,2 mg %, Λευκώ‐
ματα ορού=6,1 gr %, Λευκωματίνη ορού=3 gr %, Αμυλάση ορού=100 u/L (ΦΤ 
< 220 u/L), Na=128 mEq/L, K=mEq/L, Γενική ούρων κ.φ. 
Μικροσκοπική εξέταση κοπράνων: Άφθονα πυοσφαίρια και ερυθρά. 
Παρασιτολογική εξέταση κοπράνων: αρνητική. 
Καλλιέργεια κοπράνων: Απομονώθηκε σιγκέλλα. 
 
Κύρια σημεία 
 

1. Η φλεγμονώδης (λοιμώδης) διάρροια χαρακτηρίζεται από πα‐
ρουσία πυοσφαιρίων στην μικροσκοπική εξέταση κοπράνων και 
συνήθως συνοδεύεται από γενικευμένα σημπτώματα  όπως πυ‐
ρετός. 

2. Τα κυριότερα σημεία που χρήζουν παρέμβασης σε λοιμώδη 
διάρροια είναι αυτά της αφυδάτωσης, γιαυτό  προέχει η λήψη 
των ζωτικών σημείων άμεσα καθώς και η ενυδάτωση του ασθε‐
νούς. 

 
Πίνακας 1: Αίτια οξέος διαρροϊκού συνδρόμου 
 

1. Λοιμώδη αίτια 
2. Φάρμακα: 

α) καθαρτικά 

  151

β)  αντιβιοτικά (κλινδαμυκίνη, β‐λακτάμες, μακρολίδες, κοτρι‐

μοξαζόλη κ.α)   αντινεοπλασματικά (αλκυλιούντες παράγο‐

ντες, αντιμεταβολίτες, αλκαλοειδή της vinca κ.ά.) 

γ) καρδιολογικά (δακυλίτιδα, κινιδίνη, προκαϊναμίδη κ.ά) 

δ) υπολιπιδαιμικά (κλοφιβράτη, γεμφιβροζίλη, λοβαστατίνη κ.ά.) 

ε) ψυχιατρικά (λίθιο, φλουοξετίνη, απραζολάμη κ.ά) 

στ) άλλα (θεοφυλλίνη, κολχικίνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη,  

      β‐ αναστολείς, διουρητικά κ.ά) 

3. Επανάληψη εντερικής σίτισης μετά από παρατεταμένη διακοπή της 

4. Διάρροια εξ υπερπληρώσεως 

5. Έναρξη χρονίου διαρροϊκου συνδρόμου 

 

 

 

Πίνακας 2:  Αίτια οξείας λοιμώδους διάρροιας ανάλογα με την κλινική 

εικόνα 

 

Κύριο κλινικό σημείο    Χαρακτηρισμός   Κύρια Παθογόνα  

1. Σχετικά λίγες ογκώδεις    Υδάρης διάρροια (τύπου  Vibrio cholerae, εντερο‐ 

κενώσεις         λεπτού εντέρου)                 τοξινογόνο E.coli, Shigella

             (πρώιμο στάδιο), Giardia 

 

2. Πολλές μικρότερου όγκου    Δυσεντεροειδής διάρροια  Shigella, Salmonela 

     κενώσεις, τεινεσμός        (τύπου παχέος εντέρου)  Campylobacter,E.histolytica 

                εντεροδιεισδυτικό E.coli, 

                Clostridium difficile 

 

3. Εμετός, διάρροιες        Γαστρεντερίτις    Ιοί (rotavirus, εντεροϊοί,  

                Norwalk). Τοξίνες (Staph. 

                aureus, Bacillus cereus) 

 

4. Πυρετός          Διήθηση βλενογόνου   Shigella, Salmonella,  

              Campylobacter,  

              Ιοί (rotavirus, Norwalk) 

 

  152

Άσκηση 12 Α  

Παχυσαρκία 

Μουκταρούδη Μαρία 

 

Άνδρας 50 ετών ,  εργολάβος  οικοδο‐

μών.   

Αιτία προέλευσης: Οξύ προκάρδιο άλγος. 

Παρούσα νόσος: Από 3 ωρών αιφνίδια εισβολή εντόνου οπισθοστερνι‐

κού άλγους, που συνοδεύεται από εφίδρωση, χωρίς ιδιαίτερες επεκτά‐

σεις. Ο πόνος έχει καυστικό χαρακτήρα. 

Ατομικό αναμνηστικό: Συνήθη νοσήματα της παιδικής ηλικίας. Στην ηλι‐

κία  των  30  ετών  περίπου  προοδευτική  αύξηση  του  βάρους  (Από  70  σε 

106kg). Ο ασθενής συνδυάζει αυτό το φαινόμενο με πολυφαγία αλλά και 

αλλαγή τρόπου ζωής, που έγινε καθιστική λόγω αλλαγής επαγγέλματος. 

Σε ηλικία 45 ετών χολοκυστεκτομή λόγω χολολιθιάσεως και κωλικών του 

ήπατος, 47 ετών εγχείρηση για κιρσούς των κάτω άκρων και 49 ετών εμ‐

φάνιση  υπέρτασης  (σε  επανειλημμένες  μετρήσεις  συστολική  άνω  των 

160 χιλ.Hg, ελάχιστη 90 έως 102 χιλ.Hg, έλαβε θεραπεία με ποικίλα φάρ‐

μακα). 

Κληρονομικό αναμνηστικό: Πατέρας παχύσαρκος και διαβητικός απεβί‐

ωσε σε ηλικία 61 ετών από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η μητέρα του ζει. Ένας 

από τους δύο αδελφούς του είναι διαβητικός και υπερτασικός. 

Συνήθειες  και  τρόπος  ζωής:  Πατέρας  2  τέκνων.  Ζωή  καθιστική,  καπνι‐

στής (16‐20 τσιγάρα ημερησίως από ηλικίας 20 ετών). Υπερβολική χρήση 

οινοπνεύματος. 

Ανασκόπηση συστημάτων: 

Το  τελευταίο  10ήμερο  ανέφερε  άλγος  στον  ώμο,  στο  οποίο  δεν  έδωσε 

σημασία. Από τα λοιπά συστήματα αναφέρει μόνον τα ενοχλήματα, για 

τα οποία και χειρουργήθηκε, π.χ. κωλικός ήπατος. 

Αντικειμενική εξέταση: Όψη πάσχοντος. Βάρος=108,2 kg, Ύψος=1,68m. 

Κεντρική κατανομή του σωματικού λίπους. Σφυγμός ρυθμικός 88/1 min, 

ΑΠ=180/100 χιλ Hg.  

Kαρδιαγγειακό: Καρδιακοί τόνοι βύθιοι. Φύσημα εξωθήσεως 2/6 με μέ‐

γιστη  ένταση  του  β’  τόνου.  Το  φύσημα  επεκτείνεται  προς  τον  τράχηλο. 

Ψυχρά  άκρα,  σφύξεις  άκρων  ποδών  αψηλάφητες,  φυσήματα  μηριαίων 

αρτηριών άμφω,  

Κοιλία:  Ήπαρ  μαλακό,  ψηλαφητό  κατά  2  δακτύλους  κάτω  από  το  δεξιό 

πλευρικό τόξο. 

  153

Παρακλινικός  έλεγχος:  Γενική  αίματος    κ.φ,  Γενική  ούρων    κ.φ.,  Ουρία 
αίματος=30  mg/dl,  Κρεατινίνη=1,0  mg/dl,  Σάκχαρο  αίματος=156  mg/dl, 
Χοληστερόλη  ορού=310  mg/dl,  Τριγλυκερίδια=210  mg/dl,  HDL‐
χοληστερόλη=31  mg/dl,  SGOT=20  U/L,  SGΡT=16  U/L,  CPK=50  U/L  (Φ.Τ 
έως 200). ΗΚΓ: χαμηλά δυναμικά, ανάσπαση του ST στην I, AVL, V5 και V6 
και κατοπτρική εικόνα στις απαγωγές II, III και aVF. 
 
Κύρια σημεία 
1. Ασθενής  με παχυσαρκία, BMI 39 και δυσλιπιδαιμία 
2.  Μεταβολικό  σύνδρομο  =  παχυσαρκία,  υπέρταση,  αντίσταση  στην  ιν‐
σουλίνη, υπερλιπιδαιμία  
3. Επιπλοκές: έμφραγμα μυοκαρδίου 
4. Πρόληψη = Θεραπεία:   1. Απώλεια βάρους 
                       2. Φάρμακα για δυσλιπιδιαμία 
                     3. Φάρμακα για Σακχαρώδη Διαβήτη 
                     4. Φάρμακα για Αρτηριακή Υπέρταση 

  154

΄Ασκηση 13 Α 
        Υπογλυκαιμικά σύνδρομα 

Καββαθά Δήμητρα 
 
΄Ανδρας 66 ετών,συνταξιούχος βαφέας υφασμάτων. 
Αιτία  εισόδου:  Ζάλη,  συγχυτικοδιεγερτική  κατάσταση  με  συνόδο  εφί‐
δρωση και αίσθημα παλμών, λιποθυμικό επεισόδιο. 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής πάσχει από νεοπλασία της ουροδόχου κύ‐
στεως,  η  οποία  είχε  διαγνωσθεί  προ  2ετίας  στο  νοσοκομείο  Διδυμοτεί‐
χου και είχε καυτηριασθεί τοπικά. Παρακολουθείται τώρα από την Ου‐
ρολογική μας Κλινική. Μετά από διουρηθρική εκτομή του νεοπλάσματος, 
που  έγινε  προ  μηνός,  ο  ασθενής  αναφέρει  ότι  υποβάλλεται  στο  εξωτε‐
ρικό ουρολογικό ιατρείο, ανά εβδομάδα, σε ενδοκυστικές εγχύσεις  BCG, 
ως θεραπεία για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Την προηγούμενη 
εβδομάδα μετά την ενδοκυστική έγχυση BCG, αναφέρει ότι παρουσίασε 
ζάλη, αυξημένη ΑΠ, εφίδρωση και κακουχία. Το πρωί της προηγουμένης 
ημέρας ο ασθενής  επισκέφθηκε πάλι τα εξωτερικά ιατρεία της ουρολο‐
γικής κλινικής και 2 ώρες μετά, αφού επέστρεψε στο σπίτι του, εμφάνισε 
ζάλη και αδιαθεσία, μέτρησε την ΑΠ = 180/90 mmHg και πήρε μόνος του 
κάποιο αντιυπερτασικό που είχε στο σπίτι (πιθανά β‐αναστολέα). Η ζάλη 
συνεχίσθηκε καθ΄όλη την ημέρα με συνοδό εφίδρωση και το βράδυ ο α‐
σθενής  αφυπνίσθηκε  συγχυτικοδιεγερτικός,  λιποθύμησε  κατά  την  έ‐
γερση από την κλίνη του και προσκομίσθηκε στα εξωτερικά ιατρεία.  
Ατομικό αναμνηστικό: 
‐ Προ 2ετίας διάγνωση Ca ουροδόχου κύστεως. 
‐ Προ 2ετίας χειρουργική επέμβαση για δεξιά βουβωνοκήλη. 
‐  Από  10ετίας  επεισόδια  υπέρτασης  για  τα  οποία  δεν  έχει  διερευνηθεί 
και για τα οποία λαμβάνει μόνος του περιστασιακά αγωγή. 
Κληρονομικό αναμνηστικό:    
Η  μητέρα  του  απεβίωσε  σε  μεγάλη  ηλικία  (83  ετών)  από  καρδιολογικό 
αίτιο. 
Ο πατέρας του απεβίωσε σε ηλικία 67 ετών από TBC πνευμόνων. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: 
΄Εγγαμος με δύο τέκνα, δεν πίνει και δεν καπνίζει. 
Ανασκόπηση συστημάτων: 
Κεφαλή‐τράχηλος: Αναφέρει συχνά πονοκεφάλους και ζαλάδες, που τις 
αποδίδει σε αύξηση της αρτηριακής πιέσεως, αφού τη βρίσκει πάντοτε 
υψηλή κατά την παρουσία των συμπτωμάτων. 
Αναπνευστικό: Ουδέν.                                                                                

  155

Κυκλοφορικό: Eπεισόδια αυξημένης αρτηριακής πιέσεως .              
Πεπτικό: Ουδέν.                                                                           
Ουροποιογεννητικό:  Από  2ετίας  δυσουρικά  ενοχλήματα  μέχρι  σημείου 
επισχέσεως. Δεν χρειάσθηκε μόνιμος ουροκαθετήρας. Δεν αναφέρει λοι‐
μώξεις από το ουροποιητικό.  
Από τα λοιπά συστήματα, ουδέν το αξιοσημείωτο.          
Αντικειμενική  εξέταση: 
΄Ατομο με καλή θρέψη, κάθιδρο, συγχυτικοδιεγερτικό. 
ΑΠ=170/90 mmHg, ΣΦ=110/min, Αναπνοές=18/min 
Θώρακας: κ.φ.                                                                                                         
Κοιλιά:  πλήν  ουλής  χειρουργικής  τομής  για  δεξιά  βουβωνοκήλη,  ουδέν 
το παθολογικό.                                                                                                         
Δέρμα:  Ψυχρό,  ωχρό,  κάθιδρο.    Δεν  σημειούται  άλλο  παθολογικό  εύ‐
ρημα από την κλινική εξέταση. 
Παρακλινικές εξετάσεις:   
Κατά  την προσέλευσή του στα εξωτερικά ιατρεία σημειώθηκε σάκχαρο 
αίματος =37 mg%. Κατά τον βιοχημικό έλεγχο, πλήν της υπογλυκαιμίας 
και αυξημένων τριγλυκεριδίων (375 mg %) και CPK (432 u/lt), δεν παρα‐
τηρήθηκαν άλλες διαταραχές.                                                                                                
Rö θώρακος   κφ, ΗΚΓ  κ.φ.,  U/S  ουροδόχου κύστεως κ.φ. 
Πορεία νόσου: 
Ο ασθενής σταθεροποιήθηκε χωρίς υπογλυκαιμία το 3ο 24ωρο της νοση‐
λείας του μετά από χορήγηση 5 amp Calorose (35%) , 1lt D/W 10% και 2lt  
D/W  5%,  ενώ  σιτιζόταν  κανονικά.  Η  συμπτωματολογία  υποχώρησε  το 
πρώτο 12ωρο μετά την προσέλευση του και δεν παρουσίασε υποτροπές. 
Κατά  τη  νοσηλεία  του  καταγράφηκαν  και  ψηλές  τιμές  αρτηριακής  πιέ‐
σεως  (170/90  mmHg),  αλλά  συνήθως  η  ΑΠ  ήταν  σε  επίπεδα  140/80 
mmHg. Εγινε εκ νέου ενδοκυστική έγχυση BCG κατά τη νοσηλεία του, με 
παρενέργεια την εμφάνιση μακροσκοπικής αιματουρίας. Ζητήθηκε από 
τον ασθενή να προσκομίσει το αντιυπερτασικό που είχε στο σπίτι και έ‐
λαβε μόνος του το βράδυ που εμφάνισε την υπογλυκαιμία. Αυτό έθεσε 
και τη διάγνωση του αιτίου της υπογλυκαιμίας. Το αντιυπερτασικό δισκίο 
ήταν  Daopar  (σουλφονυλουρία),τα  οποία  ελάμβανε  κάποτε  η  σύζυγός 
του για το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, από τον οποίο πάσχει. 
 
Κύρια σημεία 
1. Ως υπογλυκαιμία ορίζεται η πτώση του σακχάρου πλάσματος κάτω από 
45‐50mg/dl. Κλινικά, ο συνδυασμός συμπτωμάτων συμβατών με υπο‐

  156

γλυκαιμία, το χαμηλό σάκχαρο πλάσματος και η εξάλειψη των συμπτω‐
μάτων με την αύξηση της γλυκόζης στο πλάσμα είναι διαγνωστικά υπο‐
γλυκαιμίας. 
2. Τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας διακρίνονται σε νευρογλυκοπενικά, 
από άμεση έλλειψη γλυκόζης στα νευρικά κύτταρα (διαταραχή επιπέ‐
δου συνείδησης, σύγχυση, κόπωση, σπασμοί, απώλεια συνείδησης και 
σε παράταση θάνατος) και προερχόμενα από το αυτόνομο νευρικό σύ‐
στημα (τρόμος, εφίδρωση, παραισθησίες). 
3. Το συνηθέστερο αίτιο υπογλυκαιμίας είναι η χρήση υπογλυκαιμικών 
φαρμάκων, όπως ινσουλίνης ή υπογλυκαιμικών δισκίων ( κυρίως σουλ‐
φονυλουριών ) στα πλαίσια θεραπείας  σακχαρώδους διαβήτη. 
4. Μετά την αρχική ανάταξη της υπογλυκαιμίας από υπογλυκαιμικά δι‐
σκία, τα επίπεδα του σακχάρου πρέπει να παρακολουθούνται στενά για 
ένα έως δύο εικοσιτετράωρα, λόγω κινδύνου υποτροπής της υπογλυ‐
καιμίας. 
5. Σπανιώτερα αίτια είναι η χρήση αλκοόλ, άλλων φαρμάκων (πενταμι‐
δίνη, κινίνη), τελικού σταδίου ηπατική και νεφρική ανεπάρκεια, ενδογε‐
νής αυξημένη παραγωγή ινσουλίνης στα πλαίσια ινσουλινώματος ή έ‐
κτοπη παραγωγή από όγκους από μη β‐κύτταρα και η μεταγευματική υ‐
πογλυκαιμία, κυρίως μετά χειρουργικές επεμβάσεις ανωτέρου πεπτι‐
κού. 

 
 
 

 

  157

Β. ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ 
 ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

 

Άσκηση 1η Β 
Πυρετός‐ Φρίκια‐ Ρίγος‐ Ιδρώτας 

Πετρίκκος Γεώργιος 
 
Ασθενής 40 ετών, ναυτικός από τον Πειραιά.  
Αιτία εισόδου: Υψηλός πυρετός 400C από 20ημέρου. 
Παρούσα  νόσος:  Αρχίζει  προ  20ημέρου  και  ενώ  ταξίδευε  με  εμπορικό 
πλοίο  στην  Άπω  Ανατολή,  όποτε  παρουσίασε  υψηλό  πυρετό  (39‐400C) 
αρχικά  ακανόνιστο,  ο  οποίος  μετά  7ήμερο  παρουσίαζε  48ωρη  περιοδι‐
κότητα  με  απογευματινή  εισβολή,  που  συνοδευόταν  από  έντονο  ρίγος 
(αίσθημα ψύχους και τρόμο για τα οποία ζητούσε κουβέρτες να σκεπα‐
σθεί),  πολυουρία,  εμετούς  και  ταχεία  άνοδο  της  θερμοκρασίας  στους 
400C. Μετά τη φάση του ρίγους, που διαρκούσε ½ ώρα περίπου, ο ασθε‐
νής παρουσίαζε έξαψη στο πρόσωπο, κεφαλαλγία και ταχυπαλμία και ε‐
νίοτε παραλήρημα. Ο πυρετός διαρκούσε  4‐8 ώρες και υποχωρούσε σε 
διάστημα 2 περίπου ωρών με έντονες εφιδρώσεις. Μετά την πτώση του 
πυρετού ο ασθενής αισθανόταν καλά μέχρι το επόμενο επεισόδιο σε 48 
ώρες.  Επειδή  τα  επεισόδια  επαναλαμβάνονταν,  ο  ασθενής  «ξεμπάρ‐
καρε» στο πρώτο λιμάνι, επέστρεψε στην Ελλάδα με αεροπλάνο και προ‐
σήλθε στα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου μας σε φάση απυρεξίας. 
Ανασκόπηση συστημάτων: 
Αναπνευστικό: Ήπιος πρωινός βήχας τα δύο τελευταία χρόνια. Από τα υ‐
πόλοιπα συστήματα δεν αναφέρει συμπτώματα. 
Οικογενειακό αναμνηστικό: Τίποτα το ιδιαίτερο. 
Συνήθειες  και  τρόπος  ζωής:  Καπνίζει  περίπου  15  τσιγάρα  ημερησίως, 
δεν πίνει οινοπνευματώδη και δεν λαμβάνει φάρμακα. 
Ατομικό αναμνηστικό: Εκτός των νόσων της παιδικής ηλικίας αναφέρει 
σκωληκοειδεκτομή σε ηλικία 27 ετών. 
Φυσική εξέταση: Όψη μετρίως πάσχοντος, θρέψη καλή. Σημειώνεται ω‐
χρότητα δέρματος και επιπεφυκότων, θερμοκρασία 360C. Κεφαλή‐ τρά‐
χηλος: κ.φ., Λεμφαδένες: αψηλάφητοι, άκρα: κ.φ., Αναπνευστικό: ουδέν 
το  παθολογικό,  Κυκλοφορικό:  ΑΠ:  120/80  mmHg,  σφύξεις  76/min.  Δεν 
ακούγονται  φυσήματα.  Αγγεία:  κ.φ.  Κοιλία:  φέρει  λοξή  ουλή  5  εκ.  στο 
δέρμα  του  δεξιού  λαγονίου  βόθρου.  Από  την  ψηλάφηση  η  κοιλία  είναι 
μαλακή , ευπίεστη , ανώδυνη, το ήπαρ είναι ψηλαφητό περί τα 2 εκ, κά‐
τωθεν του δεξιού πλευρικού τόξου, ομαλό με οξύ χείλος και ο σπλήνας 

  158

περί  τα  3  εκ.  κάτωθεν  του  αριστερού  πλευρικού  τόξου.  Από  την  επί‐

κρουση τα άνω όρια του ήπατος βρίσκονται κανονικά και διαπιστούται 

επέκταση της σπληνικής αμβλύτητας. Από την ακρόαση της κοιλίας ου‐

δέν το παθολογικό, εντερικοί ήχοι φυσιολογικοί 8‐14 min. 

Εργαστηριακός έλεγχος: Hct=31 %, Hb=9 gr %, Λευκά: 4.000 κ.κ.χ. (Π=55 

%, Λ=40 %, ΜΜ=3 %, Η=2 %), ΔΕΚ=2 %, Αιμοπετάλια: 100 χιλ. κ.κ.χ., Γε‐

νική ούρων: ΕΒ 1025, λεύκωμα (‐), σάκχαρο (‐), σπάνια πυοσφαίρια, σπά‐

νια  ερυθρά.  Αλκαλική  φωσφατάση=38  IU/L,  LDH=460  IU/L,  Χολερυ‐

θρίνη=1,60 mg % (άμεση=0,40, έμμεση=1,20 mg %), Κρεατινίνη: 0,9 mg 

%, SGOT: 30 ΙU/L, Oυρικό=4,6 mg %, Σίδηρος ορού: 100 γ %, Χρ. προθρομ‐

βίνης: 12’’ (μάρτυρας 12’’). 

Πορεία νόσου: Την επόμενη ημέρα της εισαγωγής του ο ασθενής ενεφά‐

νισε πάλι υψηλό πυρετό με τους χαρακτήρες και τα συνοδά συμπτώματα 

που περιγράφονται στην παρούσα νόσο. Στην πρώτη φάση του πυρετού 

το δέρμα ήταν ξηρό, ωχρό και ψυχρό, ενώ στη δεύτερη φάση ερυθρωπό 

και  θερμό  και  στην  3η  φάση  υγρό.  Λήφθηκαν  3  καλλιέργειες  αίματος, 

που απέβησαν στείρες. Όμως στην εξέταση παχείας και λεπτής σταγόνας 

αίματος  με  χρώση  Giemsa  βρέθηκαν  διογκωμένα  ερυθρά  αιμοσφαίρια 

με κοκκία Schuffner με χόνδρους δακτυλιοειδείς σχηματισμούς, που έθε‐

σαν τη διάγνωση της ελονοσίας από Plasmodium vivax.  

Ο ασθενής τέθηκε σε αγωγή με χλωροκίνη και πριμακίνη, ο πυρετός υ‐

ποχώρησε και ο ασθενής  εξήλθε του νοσοκομείου απύρετος μετά από 

10ήμερη νοσηλεία. 

 

Κύρια Σημεία 

          Δεκατική πυρετική κίνηση  

                                                                         Μέτριος πυρετός 

 Ύψος θερμοκρασίας                   Υψηλός πυρετός 

          Υπερπυρεξία   

                                                                         Υποθερμία 

  

Εισβολή ή άνοδος         

1. Βαθμιαία (φρίκια)    

2. Απότομος (ρίγος)    

 Ακμή   

Πτώση   

1. Απότομος        

2. Βαθμιαία – βραδεία 

3.  

  159

Τύποι πυρετού: 1. Συνεχής, 2. Υφέσιμος, 3. Διαλείπων, 4. Υπόστροφος, 
5. Κυματοειδής. 
Συμπτώματα συνοδά του πυρετού: Ρίγος, φρίκια, εφίδρωση, δέρμα 
ξηρό ή θερμό, θόλωση διανοίας, διαταραχές συχνότητας σφυγμού, πε‐
πτικό, ουροποιητικό, έρπης απλούς. 
Πυρετός αγνώστου αιτιολογίας:  >3 βδομάδες, 38,6‐390C, προηγείται 
εντατική έρευνα τουλάχιστον για 1 βδομάδα. 
 
Συνήθη αίτια                           Λευχαιμία 
  
Λοιμώξεις – Νόσοι κολλαγόνου – Νεοπλασίες (ιδίως)     Λέμφωμα 
                                                                                                        Υπερνέφρωμα 
  
Υποθερμία:  
1. Εγκεφαλική βλάβη  
2. Καρδιοαναπνευστικής αιτίας  
3. Ακινησία 
4. Φάρμακα 
 
Ρίγος:   Εισβολής ή αρχικό 
  Επαναλαμβανόμενο 
  Σημασία, παθογένεια, κλινική εικόνα 
  Σπασμοί κλονικοί – τονικοί 
  Εφίδρωση. Σημασία. Που παρατηρείται (γενικώς‐ ειδικώς) 
  

 

  160

Άσκηση 2 Β 
Κεφαλαλγία‐ Ζάλη‐ Ίλιγγος 

Πλαχούρας Διαμαντής 
 

1Η Περίπτωση 
Γυναίκα 35 ετών , ιδιωτική υπάλληλος. 
Αιτία εισόδου: Κεφαλαλγία 4ώρου. 
Παρούσα νόσος: Η ασθενής από το πρωί παρουσίασε κακοδιαθεσία και 
ένα ελαφρό «θάμπωμα στα μάτια». Σταδιακά εγκαταστάθηκε έντονη κε‐
φαλαλγία  στη  δεξιά  μετωποβρεγματική  περιοχή,  με  σφύζοντα  χαρα‐
κτήρα και συνοδευόμενη από ναυτία, εφίδρωση και τάση προς έμετο. Η 
ασθενής ενοχλείτο από το φως και τους διαφόρους ήχους και ανακουφι‐
ζόταν κάπως όταν ξάπλωνε  στο  κρεβάτι της  και ήταν μόνη.  Έλαβε δύο 
δισκία  παρακεταμόλης  που  την  ανακούφισαν  για  λίγο.  Επειδή  τα  συ‐
μπτώματα της επέμεναν και προσετέθη έμετος με γαστρικό περιεχόμενο 
προσήλθε στα Εξωτερικά Ιατρεία. 
Ατομικό  αναμνηστικό:  Επεισόδια  ετερόπλευρης  συνήθως  κεφαλαλγίας 
από 5ετίας, περίπου ένα το μήνα, ηπιότερης γενικά συμπτωματολογίας 
από το τωρινό, που τα απέδιδε σε κόπωση και εργασιακή ένταση και που 
υποχωρούσαν γενικά με απλά αναλγητικά ή μετά από ύπνο. Είχε παρα‐
τηρήσει ότι δεν είχε τέτοια επεισόδια κατά την περίοδο της κυήσεως. 
Γυναικολογικό αναμνηστικό: Εμμηναρχή σε ηλικία 13 ετών. Ένας φυσιο‐
λογικός τοκετός προ τριετίας. Δεν λαμβάνει αντισυλληπτικά δισκία. 
Οικογενειακό αναμνηστικό: Η μητέρα της παρουσιάζει από χρόνια πο‐
νοκεφάλους. 
Έξεις,  συνήθειες,  τρόπος  ζωής:  Εργασία  αγχώδης.  Καπνίζει  ένα  πακέτο 
τσιγάρα  από    10ετίας.  Ελαφρά  κατανάλωση  αλκοολούχων  ποτών.  Το 
προηγούμενο βράδυ ήπιε τρία ποτήρια κόκκινο κρασί. 
Ανασκόπηση συστημάτων: Τίποτε το αξιόλογο εκτός των αναφερόμενων 
κεφαλαλγιών. 
Αντικειμενική εξέταση: 
Ζωτικά  σημεία:  Θ:  36,20C,  ΑΠ:  135/85  mmHg,  σφύξεις:  80/min,  ανα‐
πνοές: 18/min. 
Κεφαλή:  Ήπια ευαισθησία στη δεξιά μετωποβρεγματική χώρα. 
Οφθαλμοί, ρις, αυτιά: κ.φ 
Στόμα: Ξηρή γλώσσα. 
Τράχηλος, θώρακας, κοιλιά, ουροποιογεννητικό, νευρικό, μυοσκελετικό: 
κ.φ 

  161

Εργαστηριακές εξετάσεις: Ht=42 %, Hb=14 g/dL, Λευκά=6500 κ.κ.χ (Π=65 
%,  Λ=30  %,  ΜΜ=4  %,  Η=1  %),  Αιμοπετάλια:  300.000  κ.κ.χ,  Ουρία=23 
mg/dL,  Κρεατινίνη=0,8  mg/dL,  Γλυκόζη=80    mg/dL,  Χοληστερόλη=195 
mg/dL,  Τριγλυκερίδια=135  mg/dL,  ASAT=20  u/L,  ALAT=25  u/L,  TKE=  12, 
CRP αρνητική, LDH=380  u/L  (ΦΤ < 420 u/L), Πρωτεΐνες=8 g/dL, Σφαιρί‐
νες=3,5 g/dL, Γενική ούρων κ.φ. 
Βυθοσκόπηση, τονομέτρηση: κ.φ. 
Ακτινογραφία θώρακος, κρανίου, κόλπων προσώπου και αυχενικής μοί‐
ρας σπονδυλικής στήλης: κ.φ. 
Αξονική τομογραφία εγκεφάλου με έγχυση σκιαγραφικού: κ.φ 
Μαγνητική αγγειογραφία εγκεφάλου: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Εξέταση  ΕΝΥ:  Κύτταρα  2  κ.κ.χ,  γλυκόζη=60  mg  %,  λεύκωμα=40  mg  %, 
LDH=115 u/L, έλεγχος για μικροοργανισμούς και κυτταρολογική ΕΝΥ αρ‐
νητικός. 
Πορεία νόσου: Η κεφαλαλγία υποχώρησε σταδιακά σε 48 ώρες μετά τη 
λήψη  αναλγητικών  και  διυδροεργοταμίνης.  Διαγνώσθηκε  «ημικρανία» 
και η ασθενής παραπέμφθηκε σε Ειδικό Κέντρο. 
 

2η Περίπτωση 
Άνδρας 68 ετών, συνταξιούχος 
Αιτία εισόδου:  Ίλιγγος, έμετοι, δυσαρθρία και αιμωδίες. 
Παρούσα νόσος: Ο ασθενής προ 2 ωρών παρουσίασε  αιφνιδίως  περι‐
στροφικό  ίλιγγο  («γύριζαν  τα  αντικείμενα  και  το  δωμάτιο»),  ναυτία,  α‐
στάθεια και τάση πτώσης προς την αριστερή πλευρά του σώματος («σαν 
να τον έσπρωχναν»). Τα συμπτώματα αυτά συνοδεύονταν από ελαφρά 
κεφαλαλγία,  αιμωδία  στην  αριστερή  παρειά  και  έμετο  με  γαστρικό  πε‐
ριεχόμενο. Άρχισε να μπερδεύει τα λόγια του και πνιγόταν, όταν προσπα‐
θούσε να πιεί νερό. Ο έμετος επανελήφθηκε και ο ασθενής μεταφέρθηκε 
στα Εξωτερικά Ιατρεία. 
Ατομικό αναμνηστικό: 

 Αρτηριακή υπέρταση από 20ετίας, για την οποία λαμβάνει διου‐
ρητικά  και  αναστολείς  του  μετατρεπτικού  ενζύμου  της  αγγειο‐
τενσίνης. 

 Σακχαρώδης διαβήτης από 15ετίας, ρυθμιζόμενος μέτρια με α‐
ντιδιαβητικά δισκία. 

 Υπερχοληστερολαιμία από 10έτιας. Αποφεύγει τα λίπη. 
 Χολοκυστεκτομή προ 5ετίας. 

  162

Οικογενειακό αναμνηστικό: 
 Ο πατέρας του έπασχε από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Απεβί‐
ωσε από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ηλικία 60 ετών. 
 Η μητέρα του πέθανε σε μεγάλη ηλικία από γήρας. 

Εξείς, συνήθειες, τρόπος ζωής: 
Ζει μετρημένα. Βαρύς καπνιστής (3 πακέτα ημερησίως επί 30 έτη) μέχρι 
προ 10ετίας. Ελάχιστη χρήση αλκοολούχων ποτών. 
Ανασκόπηση συστημάτων:   

Κεφαλή, μάτια, μύτη, στόμα, τράχηλος: κ.φ. 
Αναπνευστικό: ελαφρά δύσπνοια στην κόπωση την τελευταία πεντα‐
ετία χωρίς επιδείνωση. 
Κυκλοφορικό: κατά αραιά διαστήματα αίσθημα παλμών στο προκάρ‐
διο. 
Πεπτικό: χρόνια δυσκοιλιότητα. 
Ουροποιογεννητικό, νευρικό: κ.φ. 
Άκρα: αρθραλγίες στα γόνατα και τις ποδοκνημικές από 6μήνου. 
Αντικειμενική εξέταση: 
Άτομο με άρτια σωματική διάπλαση, ανήσυχο και ευερέθιστο. 
Ζωτικά  σημεία:  Θ:  36,80C,  ΑΠ:  165/95  mmHg,  σφύξεις:  95/min,  ανα‐
πνοές: 24/min. 
Κεφαλή, οφθαλμοί, μύτη, στόμα: Μείωση αισθητικότητας αριστερού η‐
μιμορίου προσώπου, πτώση αριστερού άνω βλεφάρου με συνοδό ενόφ‐
θαλμο και μύση της σύστοιχης κόρης, πάρεση των συζυγών πλαγίων κι‐
νήσεων  του  βλέμματος,  νυσταγμός  άμφω  (πιο  έντονος  αριστερά),  δυ‐
σαρθρία και δυσκαταποσία στις στερεές τροφές και τα υγρά, μειωμένο 
αντανακλαστικό καταπόσεως. Αδρή εξέταση ακοής: κ.φ, Τράχηλος: κ.φ, 
Αναπνευστικό: ήπιοι μουσικοί ρόγχοι στις βάσεις των πνευμόνων, Κυκλο‐
φορικό: αραιές έκτακτες συστολές, αύξηση έντασης 2ου τόνου. 
Πεπτικό, ουροποιογεννητικό: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Υπόλοιπη νευρολογική εξέταση: Μείωση της αίσθησης του πόνου και της 
θερμότητας στο δεξιό ημιμόριο του σώματος, δοκιμασία Romberg θετική 
με  τάση  πτώσης  προς  τα  αριστερά,  αταξικό  βάδισμα  (με  κλειστούς  και 
ανοικτούς οφθαλμούς), αδυναμία βάδισης σε ευθεία γραμμή, δοκιμασία 
δείκτου‐ρίνος  παθολογική  αριστερά.  Αναφέρει  ότι  ο  ίλιγγος  παραμένει 
ανεξαρτήτως της θέσεως του σώματος και της κεφαλής. 
Εργαστηριακά  ευρήματα:  Ht=40  %,  Hb=13,3  g/dL,  Λευκά=11.500  κκχ 
(Π=80  %,  Λ=17  %,  ΜΜ=2  %,  Η=1  %),  Αιμοπετάλια=280.000  κ.κ.χ,  Γλυ‐
κόζη=175  mg/dL,  Ουρία=70  mg/dL,  Κρεατινίνη=1,2  mg/dL,  Να=135 
mEq/L,  K=3,5  mEq/L,  ASAT=30  u/L,  ALAT=34  u/L,  γGT=40  u/L,  Αλκαλική 

  163

φωσφατάση=70 u/L (ΦΤ < 420 u/L), Χολερυθρίνη ολική=1,2 mg/dL, Αμυ‐
λάση ορού=200 u/L (ΦΤ < 220 u/L), LDH=350 u/L (ΦΤ < 420 u/L), CPK=110 
u/L (ΦΤ < 180 u/L), Χοληστερόλη=225 mg/dL, HDL=35 mg/dL, Τριγλυκερί‐
δια=160 mg/dL, Γενική ούρων: κ.φ. 
ΗΚΓ: Αραιές έκτακτες κολπικές συστολές. Βυθοσκόπηση: κ.φ,  α/α θώρα‐
κος: κ.φ 
Αξονική  τομογραφία  εγκεφάλου:  Υποψία  ισχαιμικής  βλάβης  στο  στέλε‐
χος του εγκεφάλου. 
Μαγνητική  τομογραφία  εγκεφάλου:  Ισχαιμικό  έμφρακτο  στο  άνω  αρι‐
στερό  πλάγιο  τμήμα  του  προμήκους  (περιοχή  άρδευσης  της  αριστερής 
οπισθίας κάτω παρεγκεφαλικής αρτηρίας). 
Πορεία νόσου: Η κλινικός και απεικονιστικός έλεγχος ήταν συμβατός με 
πλάγιο προμηκικό σύνδρομο (Wallenberg). Η πορεία του ασθενούς ήταν 
ομαλή με σταδιακή βελτίωση και τελικώς ελάχιστα υπολειμματικά στοι‐
χεία από τη νευρολογική σημειολογία. 
 
Κύρια σημεία  

1. Σε ασθενείς με κεφαλαλγία πρέπει πάντα να αναζητούνται ση‐
μεία  σοβαρής  υποκείμενης  παθολογίας,  όπως  π.χ.  το  ιστορικό 
πρόσφατου τραυματισμού, η αιφνίδια έναρξη πολύ ισχυρού πό‐
νου  με  ή  χωρίς  παροδική  απώλεια  συνείδησης,  η  συνύπαρξη 
πρωϊνών εμέτων ή πυρετού, η διαταραχή του επιπέδου συνείδη‐
σης και η προοδευτική επιδείνωση της κεφαλαλγίας καθώς και η 
παρουσία εστιακής νευρολογικής σημειολογίας. 

2. Στη  διερεύνηση  του  συμπτώματος  της  ζάλης  είναι  εξαιρετικής 
σημασίας η διαφορική διάγνωση μεταξύ αιτίων που αφορούν το 
καρδιαγγειακό σύστημα [προσοχή σε διαταραχές του καρδιακού 
ρυθμού(!), την ορθοστατική υπόταση, το νευροκαρδιογενές σύν‐
δρομο], το ΚΝΣ και το αιθουσιαίο σύστημα.  

3. Ίλιγγος: φυσιολογικός, παθολογικός ( περιφερικού και κεντρικού 
τύπου, διαταραχές της όρασης, ψυχογενής ).   

 

  164

Άσκηση 3 Β 
 Δύσπνοια, ταχυκαρδία, οιδήματα, κυάνωση 

Αθανασιά Σοφία 
 

Γυναίκα, 59 ετών, δασκάλα. 
Αιτία  εισόδου:  εμπύρετο,  δύσπνοια  προοδευτικώς  επιδεινούμενη  από 
πενθημέρου.  
Παρούσα νόσος: Η ασθενής αναφέρει πυρετική κίνηση από πενθημέρου, 
αρχικά  δεκατική  της  τάξεως  37,5‐37,8  0C  με  συνοδό  φαρυγγαλγία,  αί‐
σθημα  καταβολής,  ανορεξία  και  κεφαλαλγία.  Από  24ώρου    έξαρση  του 
πυρετού  μέχρι  39οC  με  ρίγος,  ο  οποίος  έγινε  συνεχής  και  υφίετο  μόνο 
παροδικά μέχρι 38οC με αντιπυρετικά. Παράλληλα η ασθενής αναφέρει 
αίσθημα αναπνευστικής δυσχέρειας, το οποίο προοδευτικά επιτεινόταν 
και το προηγούμενο βράδυ δεν της επέτρεψε να κατακλιθεί, καθώς και 
βήχα  αρχικά  ξηρό  και  στη  συνέχεια  παραγωγικό  με  βλεννώδη  από‐
χρεμψη.  
Ατομικό Αναμνηστικό: 

‐ Σκωληκοειδεκτομή σε παιδική ηλικία. 
‐ Ρευματικός πυρετός σε ηλικία 15 ετών. 
‐ Σε ηλικία 25 ετών ενδοκαρδίτιδα μιτροειδούς και εξ αυτής χει‐

ρουργική  επέμβαση  και  τοποθέτηση  προσθετικής  βαλβίδος.  Έ‐
κτοτε λίαν πλημμελής παρακολούθηση. Τελευταίο υπερηχογρά‐
φημα προ ετών. Δεν λαμβάνει καμμία αγωγή. 
‐ Εμμηνόπαυση σε ηλικία 51 ετών. Δύο φυσιολογικοί τοκετοί, χω‐
ρίς προβλήματα. 
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ελεύθερο. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνίστρια 15 τσιγάρων ημερησίως από 25 
ετίας.  Κοινωνική  χρήση  οινοπνεύματος.  Έγγαμος  και  μητέρα  δύο  παι‐
διών, 28 και 26 ετών αντίστοιχα. 
Ανασκόπηση συστημάτων: 
Κεφαλή‐τράχηλος:  Συχνές  κεφαλαλγίες,  ενίοτε  ζάλη  όταν  σηκώνεται  το 
πρωί από το κρεβάτι.  
Αναπνευστικό‐ κυκλοφορικό: Δύσπνοια που εμφανίζεται με την κόπωση 
(ανέβασμα  σκάλας,  σφουγγάρισμα)  και  παρέρχεται  με  την  ανάπαυση. 
Συχνά ξηρός βήχας μετά τη βραδινή κατάκλιση. Χρησιμοποιεί 2 μαξιλά‐
ρια για να κοιμηθεί. Αίσθημα προκαρδίων παλμών κατά την κόπωση. Τα 
τελευταία  χρόνια  παραγωγικός  βήχας  κατά  τους  χειμερινούς  μήνες,  ι‐
διαίτερα το πρωί μετά την πρωινή έγερση. 

  165

Πεπτικό:  Από  έτους  προοδευτικά  επιδεινούμενη  ανορεξία.  Συχνά  αί‐
σθημα φόρτου, μετεωρισμός μετά το φαγητό. Απώλεια βάρους 5 κιλών. 
Ουροποιογεννητικό – Νευρικό: Ουδέν 
Άκρα : Αναφέρει ότι τα πόδια της ΄΄πρήζονται΄΄ προς το τέλος της ημέρας 
και βελτιώνονται με τη βραδινή κατάκλιση. 
Αντικειμενική εξέταση: 
Ασθενής με όψη πάσχουσας, δυσπνοϊκή, ταχυπνοϊκή, αγωνιώδης.  
Αδύνατη η κατάκλισή της λόγω δύσπνοιας.  
ΑΠ=110/80 mmHg, ΣΦ=120 min, Αναπνοές= 36/min. 
Κεφαλή‐ τράχηλος: Ωχρότης δέρματος, κυανωτικά χείλη και γλώσσα. Διό‐
γκωση σφαγιτίδων δεξιά.  
Θώρακας:  Διάχυτοι  υποτρίζοντες  στα  μέσα  και  κάτω  πνευμονικά  πεδία 
άμφω. Μείωση φωνητικών δονήσεων στη δεξιά βάση με αμβλύτητα συ‐
στοίχως.  
Πλήρης αρρυθμία ακροαστικά, με συστολικό φύσημα ακουστό σε όλο το 
προκάρδιο, ιδιαίτερα  έντονο στην κορυφή και παρουσία γ΄ τόνου. 
Κοιλία: Αδύνατη η εξέταση της κοιλίας λόγω αδυναμίας της ασθενούς να 
κατακλιθεί σε ύπτια θέση. 
Άκρα: Οιδήματα κάτω άκρων (άκρου ποδός, σφυρών) με εντύπωμα κατά 
την πίεση. Περιφερική κυάνωση. 
Παρακλινικές εξετάσεις: 
Ht=32  %,  Λευκά=16.000  κκχ  (πολυμορφοπύρηνα=90  %),  Αιμοπετά‐
λια=310.000  κκχ,  ΤΚΕ=88,  CRP=4  mg  %,  SGOT=100  iu/L,  SGPT=120  iu/L,  
γGT=100 iu/L, LDH=900 iu/L, Χολερυθρίνη=2,3 mg % (άμεσος=1,9 mg %) 
, INR=1,3, Γενική ούρων κ.φ., Α/α θώρακος: Διάταση πυλών άμφω, διά‐
χυτη  θολερότητα  πνευμονικών  πεδίων  άμφω  με  αγγειακή  συμφόρηση, 
μικρή  πλευριτική  συλλογή  δεξιά.  Υποψία  πυκνώσεως  αριστερά  παρα‐
καρδιακά. Κ/Δ δείκτης=0.7. 
ΗΚΓ: Κολπική μαρμαρυγή με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση. Αποκλεισμός 
δεξιού σκέλους. 
Διαγνωστικά – Θεραπευτικά: 

1. Ετέθη κεντρικός φλεβικός καθετήρας. 
2. Ελήφθησαν ≥3 ζεύγη αιμοκαλλιεργειών 
3. Φαρμακευτική αγωγή: Αντιμικροβιακά, φουροσεμίδη. 
4. Διαθωρακικό U/S καρδιάς στα ΤΕΠ και προσπάθεια για ανάταξη 

κολπικής μαραμαρυγής με αμιοδαρόνη και συνοδός έναρξη αντι‐
πηκτικής αγωγής (ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους I.V.). 
5. Πιθανό διοισοφάγιο U/S καρδιάς, στα πλαίσια διερεύνησης εν‐
δοκαρδίτιδας μιτροειδούς. 
 

  166

Κύρια σημεία 
1. Ιστορικό Ρευματικού Πυρετού με ρευματική βαλβιδοπάθεια μι‐
τροειδούς, χειρουργηθείσας βαλβιδοπάθειας/προσθετικής βαλ‐
βίδας μιτροειδούς, προηγηθείσας ενδοκαρδίτιδας προ ετών (πα‐
ράγοντες κινδύνου για ενδοκαρδίτιδα).  
2. Καπνίστρια με βήχα και απόγχρεμψη: ΧΑΠ (χρόνια βρογχίτιδα). 
3. Τύπος δύσπνοιας, συνοδά συμπτώματα: συνοδός καρδιακή ανε‐
πάρκεια 
4. Δεκατική πυρετική κίνηση προ 5 ημέρου, υψηλός πυρετός με ρί‐
γος από 24 ώρου. 
5. Αδυναμία κατάκλισης σε ύπτια θέση, οιδήματα κάτω άκρων με 
εντύπωμα στην πίεση: συμπτώματα καρδιακής ανεπαρκείας/ορ‐
θόπνοια. 
6. Περιφερική κυάνωση. Διαφορά από κεντρική κυάνωση. 
7. Ευρήματα  Α/α  θώρακος:  πύκνωση  ΑΡ  παρακαρδιακά  (πνευμο‐
νία),  καρδιομεγαλία  (σημείο  εγκατεστημένης  καρδιακής  ανε‐
πάρκειας), διάμεσο πνευμονικό οίδημα άμφω με αγγειακή συμ‐
φόρηση (πνευμονικό οίδημα).  

 

 
 
 

  167

΄Ασκηση 4 Β  
Κοιλιακός πόνος 

Γιαννιτσιώτη Ευθυμία 
 

΄Αρρεν  72 ετών , συνταξιούχος.                                                                                                            
Αιτία  εισόδου:    Από  διημέρου  έμετοι  και  οξύ  κοιλιακό  άλγος  με  εμπύ‐
ρετο από 24ώρου.   
 Παρούσα νόσος: ΄Αρχεται από διημέρου προ της εισαγωγής του, όταν ο 
ασθενής εκδήλωσε πολλαπλούς εμέτους, αρχικά τροφώδους και στη συ‐
νέχεια υδαρούς περιεχομένου, που συνοδεύθηκαν από διάχυτο αίσθημα 
κοιλιακού βάρους μετά την πάροδο 24 ωρών και δεκατική πυρετική κί‐
νηση.  Το  τελευταίο  προοδευτικά  εξελίχθηκε  σε  οξύ  άλγος,  με  εντόπιση 
στον αριστερό λαγόνιο βόθρο, όντας συνεχούς έντασης από 6ώρου. Ει‐
σάγεται για διερεύνηση και αντιμετώπιση.                                                                                         
Ατομικό  αναμνηστικό:  Σακχαρώδης  διαβήτης  τύπου  2  από  10ετία  υπό 
γλιβενκλαμίδη.  Σε  κολονοσκόπηση  προ  3ετίας  για  «σύνδρομο  ευερέθι‐
στου εντέρου» ανευρέθησαν εκκολπώματα.                                                                      
Συνήθειες και έξεις του ζήν: Δεν καπνίζει, κοινωνικός πότης.                     
Οικογενειακό  ιστορικό:  ΄Εγγαμος,  πατέρας  δύο  υγιών  τέκνων.  Ο  πατέ‐
ρας του απεβίωσε από καρκίνο ουροδόχου κύστης και η μητέρα του από 
φυσικά αίτια.  
Ανασκόπηση συστημάτων: (‐)                                                                     
Αντικειμενική εξέταση:  
΄Οψη πάσχοντος, θρέψη καλή,  Θ μασχάλης: 37.2°C,  Θ ορθού: 39.2°C.                                       
Kεφαλή: Ωχρότητα επιπεφυκότων ‐  Στόμα: Αφυδατωμένη γλώσσα.                                            
Τράχηλος: κφ ‐  Θυρεοειδής: κφ                                                                                                            
Αναπνευστικό: κφ                                                                                                                    
Κυκλοφορικό: ΑΠ 130/80 mmHg, Σφύξεις 120΄, λειτουργικό ολοσυστο‐
λικό φύσημα σε όλες τις εστίες ακρόασης.                                                                                          
Κοιλία: Αραιοί εντερικοί ήχοι, κοιλία με αντίσταση, επώδυνη κατά την 
ψηλάφηση του αριστερού λαγονίου βόθρου,υποχόνδρια σπλάγχνα α‐
ψηλάφητα.                                                                                                        Νε‐
φροί: κ.φ.                                                                                                                                            
΄Εξω γεννητικά όργανα: κφ,  Δακτυλική εξέταση : επώδυνος δουγλά‐
σειος.   Νευρικό: κφ  ‐  Μυοσκελετικό: κφ                                                                                           
Βυθός: Παραγωγικού τύπου αμφιβληστροειδοπάθεια άμφω.                                            
Εργαστηριακά ευρήματα:                                                                                                           
TKE=42 mm,Ht=27,1 %, Hb=8,5 g%, MCV=92fl, WBC=16.400κκχ (Π=82 %, 
Λ=10 %), Αιμοπετάλια=199.000 κκχ, Γλυκόζη=245 mg %, Ουρία=76 %, 

  168

Κρεατινίνη=1,1 mg %, AST=9 U/l, ALT=12 U/l, γGΤ=11 U/l, SAP=87 U/L, 
Χολερυθρίνη=1,99 mg % (άμεση=0,65 mg %), Αμυλάση=251 U/l, Na=151 
mEq/l, K=3,2 mEq/l, Ca=4,5 mEq/l, CRP=157 mg/l. 
A/a  κοιλίας  σε  ορθία  θέση:  Mικρά  υδραερικά  επίπεδα  στην  αριστερή 
πλάγια κοιλιακή χώρα. 
Πορεία νόσου: Ο ασθενής έλαβε ενδοφλέβια αντιμικροβιακή αγωγή με 
κεφουροξίμη,  νετιλμικίνη  και  μετρονιδαζόλη  και  το  εμπύρετο  του  υπο‐
χώρησε μετά την πάροδο δύο 24ώρων, ενώ η ένταση του κοιλιακού άλ‐
γους εμφάνισε σταδιακή υποχώρηση μετά το πέρας τετραημέρου. 
 
Κύρια σημεία 
1. Οξύ, χρόνιο και υποτροπιάζον κοιλιακό άλγος.    
2. Εντόπιση του άλγους                                                                                                                     
3. Συνοδά συμπτώματα και σημεία.  
4. Απλή ακτινογραφία κοιλίας‐παθολογικά ευρήματα.                                                                    
5. Αιτιολογία πολλαπλή (παθήσεις οργάνων κοιλίας, εκτός κοιλίας και 
συστηματικές).  
6.  Σημαντική η έγκαιρη διάγνωση της οξείας κοιλίας. 
 
 

  169

Άσκηση 5 Β  
Βήχας, απόχρεμψη, αιμόπτυση, πληκτροδακτυλία 

Αντωνιάδου Αναστασία 
 

Άνδρας 62 ετών, μάγειρας. 
Αιτία εισόδου : Βήχας και αιμόπτυση από 6μήνου. 
Παρούσα νόσος : Ο ασθενής για πρώτη φορά αναφέρει αιμόφυρτα πτύ‐
ελα πριν από 6 μήνες, στα πλαίσια επεισοδίου με πυρετό, παραγωγικό 
βήχα  και  δύσπνοια,  το  οποίο  θεωρήθηκε  παρόξυνση  της  χρόνιας  απο‐
φρακτικής πνευμονοπάθειας, από την οποία πάσχει ο ασθενής. Τότε του 
χορηγήθηκαν  αντιμικροβιακά  φάρμακα  και  εισπνεόμενα  βρογχοδια‐
σταλτικά, με υποχώρηση των συμπτωμάτων και ως εκ τούτου δεν έγινε 
περαιτέρω διερεύνηση. Ο ασθενής δεν νοσηλεύθηκε στο νοσοκομείο. Έ‐
κτοτε ο χαρακτήρας των πτυέλων, που έχει στα πλαίσια του χρόνιου πα‐
ραγωγικού βήχα, έχει αλλάξει και έχει γίνει πιο πυώδης, ενώ σποραδικά 
εμφανίζει  και  αιμόφυρτα  πτύελα.  Από  διημέρου  ο  βήχας  έχει  γίνει  πιο 
έντονος,  τα  πτύελα  περισσότερα  και  πιο  πυώδη,  ενώ    προσετέθη  δύ‐
σπνοια με αίσθημα αναπνευστικής δυσχέρειας. Λίγες ώρες πριν την προ‐
σέλευσή του παρουσίασε σημαντική αιμόπτυση, που τον θορύβησε και 
τον οδήγησε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών. 
Ατομικό αναμνηστικό: Σε ηλικία 20 ετών φυματίωση πνευμόνων (δεξιού 
άνω λοβού), για την οποία δεν έλαβε πλήρη αγωγή. Από την ηλικία των 
50 ετών, συχνές λοιμώξεις αναπνευστικού με νοσηλείες σε νοσοκομεία. 
Αναφέρει διάγνωση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, για την ο‐
ποία όμως δεν παρακολουθείται και σπανίως λαμβάνει την αγωγή που 
του συνεστήθη. 
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ελεύθερο. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Βαρύς καπνιστής 3 πακέτων ημερησίως από 
την ηλικία των 25 ετών. Κοινωνική χρήση αλκοόλ. 
Ανασκόπηση  συστημάτων:  Αναφέρει  χρόνιο  παραγωγικό  βήχα  και  δύ‐
σπνοια με την κόπωση. Από τα υπόλοιπα συστήματα δεν αναφέρει συ‐
μπτωματολογία. 
Αντικειμενική εξέταση: Άτομο μειωμένης θρέψης, με όψη πάσχοντος, με 
έντονη δύσπνοια και κυάνωση. ΑΠ=120/70 mmHg, σφύξεις=110/min, α‐
ναπνοές=22/min, απύρετος.  
Από  το  αναπνευστικό  παρουσιάζει  αύξηση  προσθιοπίσθιας  διαμέτρου, 
οριζοντίωση πλευρών, εισολκή μεσοπλευρίων διαστημάτων και επικρου‐

  170

στικά ήχο υπερσαφή πνευμονικό. Ακροαστικά τα ευρήματα περιλαμβά‐
νουν διάχυτη μείωση του αναπνευστικού ψιθυρίσματος, κριγμό στη δε‐
ξιά κορυφή και μουσικούς ρόγχους στο δεξιό μέσο πνευμονικό πεδίο.  
Από την ακρόαση της καρδιάς δεν προκύπτουν παθολογικά ευρήματα.  
Από την κοιλιά σημειώνεται ψηλαφητό ήπαρ 6‐8 εκατοστά κάτω από το 
δεξιό πλευρικό τόξο, υπόσκληρο και ανώδυνο.  
Στα άνω άκρα σημειώνεται πληκτροδακτυλία και στα κάτω άκρα ελαφρά 
μείωση της μυικής ισχύος και της επιπολής αισθητικότητας.  
Από τα υπόλοιπα συστήματα δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα. 
Εργαστηριακές εξετάσεις: Ht=31 %,   WBC=16.000 κκχ (Π=55 %, Λ=40 
%, Η=3 %), ΑΜΠ=225.000 κκχ, ΤΚΕ=110, Ουρία=80 mg/dl,  Κρεατινίνη=1,7 
mg/dl, SGPT=60 IU/L, SGOT=50 IU/L, γGT=90 IU/L. Λοιπός βιοχημικός έ‐
λεγχος ε.φ.ο. Αέρια αίματος : pO2=60 mmHg, pCO2=50 mmHg, HCO3=30 
mEq/L,  pH=7,37.  D‐dimers=1000.  Ακτινoγραφία  θώρακος:  ευμεγέθης 
σκίαση δεξιού μέσου πνευμονικού πεδίου παραπυλαία. 
Πορεία  νόσου:  ο  ασθενής  αντιμετωπίσθηκε  με  αντιμικροβιακή  αγωγή 
και  εισπνεόμενα  βρογχοδιασταλτικά  και  χορήγηση  οξυγόνου,  με  βελτί‐
ωση των συμπτωμάτων. Διερευνήθηκε περαιτέρω με αξονική τομογρα‐
φία θώρακος και με βρογχοσκόπηση. Τα ευρήματα έθεσαν την υποψία 
νεοπλάσματος του πνεύμονα, το οποίο επιβεβαιώθηκε από την κυτταρο‐
λογική των βρογχικών εκκρίσεων (μη μικροκυτταρικός καρκίνος πνεύμο‐
νος). 
 
Κύρια σημεία 
1. Βήχας:Σε κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζονται οι χαρακτήρες του: 
 Από πότε χρονολογείται 
 Συχνότητα 
 Ξηρός ή παραγωγικός 
 Ώρα εμφάνισης του (πρωινός, νυκτερινός) 
 Σχέση με αλλαγή θέσης του σώματος 
 Αν επέρχεται κατά παροξυσμούς 
 Άλλοι χαρακτήρες και συνοδά φαινόμενα( ηλικία, διάρκεια, συνοδός 
δύσπνοια ή άλλα συμπτώματα, κάπνισμα). 
Οξύς (< 3 εβδομάδες) – συνήθως  ιογενής λοίμωξη αναπνευστικού. 
Χρόνιος (> 3 εδομάδες) – συχνά υποκείμενη νόσος.  
Αίτια: 
1.Μύτη και παραρρίνια (χρόνιες φλεγμονές, αδενοειδείς εκβλαστήσεις, 
ξένα σώματα) 

  171

 2. Φάρυγγας και λάρυγγας (φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα, νεοπλάσματα 
λάρυγγα, φυματίωση ή σύφιλη λάρυγγα) 
3. Τραχεία και βρόγχοι  (τραχειοβρογχίτιδα, γρίππη, ιλαρά,  κοκκύτης 
κ.ά. λοιμώδη νοσήματα, εισπνοή ερεθιστικών ουσιών, ξένα σώματα, 
βρογχεκτασίες, βρογχικό άσθμα, πιέσεις από όγκους, καρκίνος βρόγ‐
χων). 
4.Πνεύμονες  (πνευμονία, TBC, πνευμονικό  απόστημα, μυκητιάσεις, 
πνευμονική εμβολή, ατελεκτασία, πνευμονοκονιώσεις , μεταστατικοί ό‐
γκοι). 
5.Υπεζωκότας (πλευρίτιδα, εμπύημα, όγκοι). 
6.Μεσοθωράκιο (αορτικό ανεύρυσμα,TBC, λέμφωμα, όγκοι, φλεγμονές) 
7.Καρδιοπάθειες (πνευμονικό οίδημα‐αριστερά καρδιακή ανεπάρκεια, 
υπερτροφία καρδίας). 
8. Άλλα αίτια ( ψυχογενή , καθ’έξιν σπασμός‐τικ, φλεγμονές ή ξένα σώ‐
ματα του έξω ακουστικού πόρου, υποδιαφραγματικό απόστημα, από‐
στημα ήπατος, παθήσεις στομάχου, παθήσεις εντέρου, παθήσεις μή‐
τρας, κύηση). 
2. Απόχρεμψη: Eξετάζονται η ποσότητα, η χροιά, η σύσταση των πτυέ‐
λων (βλεννώδη, πυώδη, βλεννοπυώδη, αιμορραγικά ή αιμόφυρτα, σκω‐
ριόχροα κ.λ.π.). 
3. Αιμόπτυση: ΔΔ από αιματέμεση. 
 Αίτια: παθήσεις αεραγωγών, πνευμονικής κυκλοφορίας ή παρεγχύμα‐
τος. 

 Συνήθως (60‐70 %) καλοήθη λοιμώδη αίτια πχ 
βρογχίτις, βρογχεκτασίες, πνευμονία, ΤΒC. 

 Νεοπλάσματα (καρκίνος) 
 Στένωση μιτροειδούς 
 ΧΑΠ 
 Πνευμονική εμβολή  
 Αρτηριοφλεβώδης επικοινωνία 
 Ιδιοπαθής αιμοσιδήρωση 
 Σύνδρομο Goodpasture 
 Αιμορραγικές διαθέσεις 
 Τραύματα 
             Μαζική αιμόπτυση: υπόταση, ταχυσφυγμία, χαμηλός   
κορεσμός οξυγόνου     
  
  

  172

4. Πληκτροδακτυλία ( Ιπποκρατικοί δάκτυλοι) 
Υπερτροφική οστεορθροπάθεια 
Αίτια 

 Κληρονομική 
 Πνευμονικά νοσήματα (βρογχογενές καρκίνωμα, νεο‐

πλάσματα του υπεζωκότα, χρόνιες λοιμώξεις εκτός της 
φυματίωσης‐βρογχεκτασίες, απόστημα, εμπύημα, εμ‐
φύσημα με πνευμονική υπέρταση, πνευμονική αρτηριο‐
σκλήρυνση) 
 Καρδιοπάθειες (συγγενείς κυανωτικές, λοιμώδης ενδο‐
καρδίτις, πνευμονική αρτηριοφλεβώδης επικοινωνία) 
 Χρόνια  ηπατοπάθεια – κίρρωση 
 Γαστρετερικές νόσοι (ελκώδης κολίτιδα, νόσος Chron, 
κοκκιωματώδης εντερίτιδα, νεοπλάσματα, στεατόρροια 
αγνώστου αιτιολογίας) 
 Υπερθυρεοειδισμός 
 Τοπικές αγγειακές ανωμαλίες 
 
 
 
 
 
 
 

  173

Άσκηση 6 Β:  
Σύνδρομα δυσαπορροφήσεως 

Πουλάκου Γαρυφαλιά 
 

Άνδρας 75 ετών, μόνιμος κάτοικος αγροτικής περιοχής. 
Αιτία εισόδου: Διαρροϊκές κενώσεις. 
Παρούσα Νόσος: Ο ασθενής προσέρχεται στα ιατρεία λόγω διαρροϊκών 
κενώσεων από τριμήνου. Οι διάρροιες είναι καθημερινές, δε σχετίζονται 
με τη λήψη συγκεκριμένης τροφής και δεν έχουν απαντήσει σε διαιτητική 
παρέμβαση,  που  συνεστήθη  από  τον  αγροτικό  ιατρό  της  περιοχής  του 
ασθενούς.  Δεν  αναφέρεται  πρόσμιξη  αίματος  ή  βλέννης,  ούτε  αλλαγή 
στο χρώμα των κενώσεων. Σημειώνεται απώλεια βάρους 6 κιλών και ση‐
μαντική μείωση της όρεξης. Σε κάποιες από τις κενώσεις προηγείται ήπιο 
κοιλιακό άλγος.  
Ατομικό αναμνηστικό: Σκωληκοειδεκτομή σε ηλικία 30 ετών. Αρτηριακή 
υπέρταση από ηλικίας 44 ετών, ρυθμίζεται με συνδυασμό τεσσάρων α‐
ντιϋπερτασικών παραγόντων (Irbesartan/hydrochlorothiazide 300/ 25mg 
1x1, Amlodipine 5mg  1x1, Bisoprolol fumarate 10mg 1/2x1). Στεφανιαίο 
επεισόδιο προ ενός έτους, για το οποίο λαμβάνει ασπιρίνη 100mg ημε‐
ρησίως. Υπερλιπιδαιμία για την οποία λαμβάνει ατορβασταστίνη από 5 
ετίας.  Δεν  αναφέρεται  αλλαγή  στη  φαρμακευτική  αγωγή  του  το  τελευ‐
ταίο εξάμηνο. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνιστής 20 τσιγάρων ημερησίως από ηλι‐
κίας 20 ετών. Δεν καταναλώνει αλκοόλη παρά μόνο σε αραιές κοινωνικές 
περιστάσεις (1 φορά το μήνα 1‐2 ποτήρια κρασί). Μεσογειακή δίαιτα.  
Φυσική εξέταση: 
Άτομο  με  απίσχναση  και  όψη  πάσχοντος.  Αρτηριακή  πίεση  150/85 
mmHg, σφύξεις 60/λεπτό.  
Κοιλία: μαλακή, ευπίεστη, με μικρή ευαισθησία στην εν των βάθει ψηλά‐
φηση του δεξιού λαγονίου βόθρου.  
Αναπνευστικό: χωρίς παθολογικά ευρήματα.  
Καρδιαγγειακό: Καρδία‐αγγεία τραχήλου: αύξηση του 2ου καρδιακού τό‐
νου, ήπιο φύσημα αριστερής καρωτίδος. Εξέταση περιφερικών αγγείων 
κάτω άκρων: υπολείπεται η ραχιαία του ποδός αρτηρία δεξιά.  Λοιπά συ‐
στήματα χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Παρακλινικός Έλεγχος:  
Hct=40,1  %,  WBC=16.400c/mm3  (πολυμορφοπύρηνα  90%),  Αιμοπετά‐
λια=203.000  c/mm3,  Γλυκόζη=110  mg/dl,  Ουρία=80  mg/dl,  Κρεατι‐
νίνη=1,3 mg/dl, AST=50 iu/l, ALT=19 iu/l, Aλκαλική φωσφατάση=83 iu/l, 

  174

γGT=45 iu/l, Χολερυθρίνη ολική= 0,5 mg/dl, CPK=310 iu/l, CK‐MB=2 iu/l, 
CRP=69 mg/l. 
Γενική εξέταση κοπράνων: χωρίς παρουσία λευκοκυττάρων ή ερυθρών. 
Παρασιτολογική εξέταση κοπράνων: χωρίς παθολογικά ευρήματα 
Καλλιέργεια κοπράνων: δεν ανέδειξε εντεροπαθογόνα 
Εξέταση ELISA για τοξίνη Clostridium difficile: αρνητική σε τρία δείγματα 
κοπράνων. 
Απλή ακτινογραφία κοιλίας: μικρά‐μόλις υποσημαινόμενα υδραερικά ε‐
πίπεδα στο επίπεδο του λεπτού εντέρου. 
Υπερηχογράφημα κοιλίας: χωρίς παθολογικά ευρήματα από τα συμπαγή 
κοιλιακά όργανα. 
ΗΚΓ: Φλεβοκομβικός ρυθμός, χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Υπολογιστική τομογραφία κοιλίας: μικρή πάχυνση του αυλού του κατιό‐
ντος  κόλου  και  μικρή  διάταση  του  αυλού  του.  Λοιπά  ενδοκοιλιακά  όρ‐
γανα χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Κολονοσκόπηση:  Έγινε  έλεγχος  μέχρι  το  εγκάρσιο  κόλο,  λόγω  ανεπαρ‐
κούς  συνεργασίας  του  ασθενούς.  Οίδημα,  οζώδης  διαμόρφωση  του 
βλεννογόνου με περιοχές έντονης ωχρότητας και κατά τόπους αυτόματη 
ευθρυπτότητα. Συμπέρασμα: Μέτριας βαρύτητας κολίτιδα 
Βιοψίες: ισχαιμική κολίτιδα  
Κύρια σημεία: 
1. Ισχαιμική κολίτιδα: 
• Είναι η πιο συχνή ισχαιμική βλάβη του γαστρεντερικού σωλήνα 
• Εκδηλώνεται  είτε  με  σοβαρή‐αποφρακτική  είτε  με  ήπια  μη  αποφρα‐

κτική μορφή. Στη δεύτερη περίπτωση η διάγνωση κατά κανόνα υποε‐
κτιμάται και καθυστερεί.   
• Προσβάλλει συνήθως ηλικιωμένους ασθενείς με συν‐νοσηρότητες και διά‐
χυτη νόσο μικρών αγγείων. Σπανιότερα προσβάλλει νεότερους σε ηλικία 
με  παράγοντες  κινδύνου  όπως  θρομβοφιλία,  λήψη  παραισθησιογόνων 
ουσιών, φυσική εξάντληση με αφυδάτωση.   
• Η εντοπισμένη στο δεξιό κόλον ισχαιμική κολίτιδα  έχει μη  ειδική συ‐
μπτωματολογία: διάρροιες χωρίς πρόσμιξη αίματος, απώλεια σωματι‐
κού βάρους με ανορεξία και εμέτους. Μπορεί να αποτελεί αίτιο δυσα‐
πορρόφησης.  
2. Σύνδρομα δυσαπορρόφησης 
‐    Διαταραχή  εντερικής  απορρόφησης  γενικευμένη  ή  περιορισμένη  σε 
ένα συστατικό πχ  μόνο της γαλακτόζης 
‐ Εκτίμηση με πλήρη αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο,  εντερόκλυση, 
ενδοσκόπηση, βιοψία νήστιδος και άλλες ειδικότερες εξετάσεις. 

  175

Άσκηση 7 Β  
Ηπατομεγαλία – Λεμφαδενοπάθειες 

Έλληνας Χριστάκης 
 

Ασθενής 17 ετών 
Αιτία  εισόδου:  Προσέρχεται  στα  εξωτερικά  ιατρεία    με  υψηλό  πυρετό 
(39οC) και δυσκαταποσία από 10ημέρου. 
Παρούσα  νόσος:  Ο  ασθενής  παρουσιάζει  πυρετό  39οC  και  δυσκαταπο‐
σία1  από  10ημέρου.  Ιδιώτης  γιατρός  3  ημέρες  από  την  έναρξη  των  συ‐
μπτωμάτων διέγνωσε οξεία αμυγδαλίτιδα για την οποία χορήγησε σκεύ‐
ασμα  μακρολίδης  για  μία  εβδομάδα.  Τα  συμπτώματα  όμως  εξακολου‐
θούσαν 5χωρίς καμμία βελτίωση και γι’αυτόν τον λόγο προσέρχεται στα 
εξωτερικά ιατρεία. 
Αντικειμενική εξέταση: Λευκωπό επίχρισμα στα παρίσθμια και στις αμυ‐
γδαλές1, διόγκωση επώδυνη τραχηχικών2, υπογναθίων και μασχαλιαίων 
λεμφαδένων. Κατά την ψηλάφηση της κοιλίας διεπιστώθη διόγκωση ή‐
πατος και σπλήνος4. Λοιπά συστήματα κατά φύση. 
Εργαστηριακή  εξέταση:  Γενική  αίματος:  Ht=44  %,  Λευκά=12.000  ανά 
mm3 (Π=40 %, Λ=59 %, Η=1 %)3, Αιμοπετάλια=220.000 κκχ, TKE=70, Ηπα‐
τική  βιολογία:  SGOT=310  IU/L,  SGPT=430  IU/L,  Αλκαλική  φωσφατάση, 
γGT, Xολερυθρίνη όλες φυσιολογικές. Λοιπός έλεγχος κατά φύση. 
Υπερηχογράφημα κοιλίας: Διόγκωση ήπατος, σπληνός4. 
Στον εργαστηριακό έλεγχο προστέθηκε άλλη μία εξέταση από την οποία 
τέθηκε  η  τελική  διάγνωση.  Στον  ασθενή  συνεστήθη  να  προσέλθει  μετά 
από μία εβδομάδα για επανεξέταση. Στο διάστημα αυτό να παραμείνει 
στο σπίτι του και να μην πάρει άλλη φαρμακευτική αγωγή πλην αντιπυ‐
ρετικών. 
 
Κύρια σημεία  
1. Σημαντικά σημεία και συμπτώματα της νόσου που περιγράφεται: 
1 Κυνάγχη 
2 Επώδυνη διόγκωση λεμφαδένων= λοιμώδες νόσημα 
3 Λευκοκυττάρωση με λεμφοκυτταρικό τύπο 
4 Διόγκωση ήπατος σπληνός 
5 Δεν χρειάζονται αντιβιοτικά 
3, 4, 5 Ευρήματα που χαρακτηρίζουν την νόσο 
2. Διόγκωση λεμφαδένων προκαλούν τοπικά και συστηματικά νοσή‐
ματα όπως: α) Λοιμώδη νοσήματα (από βακτήρια, ιούς, μύκητες, παρά‐

  176

σιτα) β) Μη λοιμώδη νοσήματα (σαρκοείδωση, νόσοι του συνδετικού ι‐
στού, φάρμακα) γ) καλοήθη και κακοήθη διηθητικά νοσήματα (λεμφώ‐
ματα, μεταστάσεις καρκίνου). 
Κλινική εκτίμηση λεμφαδένων: α) επώδυνοι‐ανώδυνοι, β) σκληροί‐μα‐
λακοί, γ) Ευκίνητοι‐Συμφύονται (μεταξύ τους, με τους υποκείμενους ή 
τους υπερκείμενους ιστούς). 
3. Ηπατομεγαλία. α) Λοιμώδη νοσήματα (από βακτήρια, ιούς, παρά‐
σιτα‐αμοιβαδικό απόστημα, εχινόκοκκος κύστη) β) Κακοήθη νοσήματα, 
γ) Διήθηση από λίπος, αμυλοειδές, σαρκοείδωση. Δ) Φλεβική συμφό‐
ρηση του ήπατος. Ε) Άλλα (Νόσος του Wilson, αιμοχρωμάτωση, κίρ‐
ρωση). 
 

 

  177

Άσκηση 8 Β 
 Ίκτερος 

Χούντα Αθηνά 
 
Κλινικές εικόνες που περιλαμβάνουν ίκτερο :  
1. Άρρεν 21 ετών με ανορεξία, αδυναμία, ναυτία και χαμηλή πυρε‐
τική κίνηση παρουσιάζει ίκτερο 48 ώρες μετά  από την έναρξη 
της συμπτωματολογίας. 
2. Θήλυ 43 ετών αναφέρει υποτροπιάζουσα επιγαστραλγία και άλ‐
γος δεξιού υποχονδρίου από 3μήνου. Προ 24ώρου παρουσιάζει 
πυρετική κίνηση έως 38,6ο C με συνοδό ρίγος, ενώ παρατηρή‐
θηκε από το περιβάλλον της κίτρινη χροιά δέρματος και επιπε‐
φυκότων. 
3. Άρρεν 40 ετών, με ιστορικό κατανάλωσης αλκοόλ 0,5‐1 λίτρο η‐
μερησίως επί 20ετίας, παρουσιάζει ίκτερο. 
4. Άρρεν 65 ετών με αναφερόμενη προοδευτικά επιδεινούμενη 
καταβολή και απώλεια βάρους περί των 15 kg από έτους, πα‐
ρουσιάζει ικτερική χροιά επιπεφυκότων.  
5. Άρρεν 45 ετών με ιστορικό διαγνωσθείσας φυματίωσης από 
15ημέρου, για την οποία λαμβάνει αντιφυματική αγωγή από 
10ημέρου παρουσιάζει ίκτερο. 
6. Άρρεν 18 ετών παρουσιάζει ίκτερο ενώ αναφέρεται ότι και τα 
άλλα μέλη της οικογένειάς του παρουσιάζουν ίκτερο. 
7. Άρρεν 23 ετών με ιστορικό δρεπανοκυτταρικής αναιμίας παρου‐
σιάζει ίκτερο. 
8. Θήλυ 60 ετών με ιστορικό βαρειάς στένωσης μιτροειδούς και 
οιδήματα κάτω άκρων παρουσιάζει ίκτερο. 

Ορισμός  
Ίκτερος είναι η κίτρινη χρώση των ιστών (δέρματος, επιπεφυκότων 
κ.λ.π) όταν η χολερυθρίνη αυξηθεί στο αίμα και διηθήσει τους ιστούς. 
Κλινικά γίνεται αντιληπτή όταν η τιμή στο αίμα γίνει >2 mg/dl. 
Ταξινόμηση ικτέρου: 

1. Αιμολυτικός 
2. Ηπατοκυτταρικός  
3. Αποφρακτικός  

 
Ταξινόμηση βάσει της λειτουργικής διαταραχής στο μεταβολισμό της 
χολερυθρίνης: 

  178

Υπεροχή της εμμέσου χολερυθρίνης (αιμόλυση): 
1. Υπερπροσφορά χολερυθρίνης στο ήπαρ (αιμόλυση). 
2. Διαταραχή της πρόσληψης και σύνδεσης της  χολερυθρίνης από 
το ήπαρ (συγγενείς ίκτεροι). 

Υπεροχή της αμέσου χολερυθρίνης: 
1. Διαταραχή της ενδοηπατικής μεταφοράς και απέκκρισης της χο‐
λερυθρίνης (συγγενείς ίκτεροι, ηπατίτιδες).  
2. Διαταραχή της αποβολής της χολερυθρίνης από το χοληφόρο 
δένδρο (χολολιθίαση, καρκίνος κεφαλής παγκρέατος ). 
 

Κύρια σημεία από το ιστορικό του ικτερικού ασθενούς: 
1. Οικογενειακό ιστορικό ικτέρου (συγγενείς ίκτεροι). 
2. Χρήση ηπατοτοξικών ουσιών (οινόπνευμα) ή φαρμάκων. 
3. Εισβολή, διάρκεια και ένταση του ικτέρου. 
4. Σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη ή χρήση ενδοφλέβιων ου‐
σιών. 
5. Συνοδά συμπτώματα του ικτέρου όπως ανορεξία, έμετος, άτυπα 
δυσπεπτικά ενοχλήματα, δυσανεξία στα λιπαρά γεύματα, πυρε‐
τός, απώλεια βάρους, κνησμός. 
6. Άλγος.  
Α) Τυπικός κωλικός ήπατος 
Β) Απλό βάρος στο δεξιό υποχόνδριο 
Γ) Άλγος στο δεξιό υποχόνδριο με αντανάκλαση στο επιγάστριο 
ή περιομφαλικά ή στην ωμοπλάτη. 
7. Υπέρχρωση των ούρων.  
8. Αποχρωματισμός κοπράνων. 
9. Πρόσφατη νοσηλεία σε νοσοκομείο, χειρουργική ή οδοντιατρική 
επέμβαση. 
 

Χρήσιμα ευρήματα από την κλινική εξέταση του ικτερικού ασθενούς. 
1. Εκτίμηση του μεγέθους του ήπατος. 
2. Αναζήτηση διόγκωσης του σπληνός. 
3. Άλγος κατά την ψηλάφηση του δεξιού υποχονδρίου που εμπο‐
δίζει  (διακόπτει)  την  εισπνοή  του  ασθενούς  (σημείο  Murphy).  
Την ίδια εικόνα μπορεί να δώσει και το κάταγμα μιας πλευράς 
στην περιοχή. 
4. Ψηλαφητή ανώδυνη χοληδόχος κύστη (σημείο Courvoisier). 
5. Η ανεύρεση σημείων ηπατικής ανεπάρκειας (αραχνοειδείς σπί‐
λοι, ηπατικές παλάμες) δεν αφήνει αμφιβολίες ότι πρόκειται για 

  179

ίκτερο  από  ηπατική  βλάβη.  Τότε  δεν  αναζητούμε  το  αίτιο  του 
ικτέρου αλλά την αιτία της ηπατικής ανεπάρκειας. 
Απεικονιστικές  εξετάσεις:  Υπερηχογράφημα  ήπατος,  χοληφόρων, 
παγκρέατος.  Δίνει  πληροφορίες  για  τη  βατότητα  του  χοληφόρου 
δένδρου (λιθίαση, καρκίνος παγκρέατος) και για το μέγεθος του ή‐
πατος. Προσοχή: οι πληροφορίες που δίνει το υπερηχογράφημα για 
τη σύσταση του ήπατος δεν είναι παθογνωμονικές, είναι μόνον εν‐
δεικτικές.  Η  κατάλληλη  εξέταση  για  να  περιγραφεί  η  σύσταση  του 
ήπατος είναι η ιστολογική εξέταση του ήπατος κατόπιν βιοψίας. Με 
άλλα λόγια μην δέχεστε μία έκθεση υπερηχογραφήματος με όρους 
όπως κίρρωση, λιπώδης διήθηση κ.λπ. 
Διαγνωστική τακτική. 
1. Ιστορικό, χολερυθρίνη εμμέσου τύπου, αλκαλική φωσφατάση, 
γGT μέσα στα φυσιολογικά όρια. Τρανσαμινάσες συνήθως φυ‐
σιολογικές. Αναζητούμε αίτια αιμολυτικού ικτέρου. 
2. Ιστορικό,  χολερυθρίνη  αμέσου  τύπου,  αλκαλική  φωσφατάση, 
γGT  αυξημένες,  τρανσαμινάσες  φυσιολογικές  ή  ελαφρά  αυξη‐
μένες. Προβαίνουμε σε απεικονιστικό έλεγχο του ήπατος (υπε‐
ρηχογράφημα). Αν αναδείξουμε διάταση των ενδο‐ή εξωηπατι‐
κών χοληρόρων αναζητούμε αίτιο αποφρακτικού ικτέρου. Υπάρ‐
χει ένδειξη για παλίνδρομο παγκρεατοχολαγγειογραφία. 
3. Ιστορικό, χολερυθρίνη αμέσου τύπου κατά το ήμισυ, μεγάλη αύ‐
ξηση  τρανσαμινασών,  ο  απεικονιστικός  έλεγχος  δεν  αναδει‐
κνύει διάταση των ενδοηπατικών χοληφόρων. Τότε αναζητούμε 
αίτια ηπατοκυτταρικής βλάβης.  Υπάρχει ένδειξη για βιοψία  ή‐
πατος. 
Στην  κλινική  εικόνα  1,  αν  ο  πυρετός    υπεχώρησε  με  την  εμφάνιση  του 
ικτέρου,  το  ήπαρ  είναι  ελαφρά  διογκωμένο  και  ευαίσθητο,  η  χολερυ‐
θρίνη είναι αυξημένη (π.χ. 10 mg/dl) και οι τρανσαμινάσες είναι περίπου 
10 φορές πάνω από το φυσιολογικό, τότε πρόκειται για οξεία ιογενή η‐
πατίτιδα. Στην αλκοολική ηπατίτιδα θα έχουμε παρόμοια εικόνα. Όμως, 
αν  υπάρχει  πυρετός  δεν  υποχωρεί  με  την  εγκατάσταση  του  ικτέρου,  οι 
τρανσαμινάσες μπορεί να έχουν μικρότερες τιμές και οι εξετάσεις για τις 
ιογενείς  ηπατίτιδες  (Ηπατίτιδα  Α,  Β,  C)  θα  είναι  αρνητικές.  Στην  περί‐
πτωση αλκοολικής ηπατίτιδας το ιστορικό θα μας βοηθήσει, εαν αναφέ‐
ρεται   κατανάλωση οινοπνεύματος.  
Στην  περίπτωση  2,  άμεση  χολερυθρίνη  της  τάξεως  3‐5  mg/dl,  χωρίς  να 
αποκλείονται  μεγαλύτερες  τιμές,  με  αύξηση  της  αλκαλικής  φωσφατά‐
σης,  της  γGT,  αύξηση  των  τρανσαμινασών  στο  διπλάσιο  έως  τριπλάσιο 
του ανωτέρου φυσιολογικού, αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων, άλγος 

  180

κατά την ψηλάφηση του δεξιού υποχονδρίου (σημείο Murphy θετικό) και 
η ανάδειξη από το υπερηχογράφημα λίθου του χοληδόχου πόρου θέτουν 
τη διάγνωση του αποφρακτικού ικτέρου με συνοδό χολαγγειίτιδα. 
Στην περίπτωση  3, αν η χολερυθρίνη είναι κατά το ήμισυ άμεση, οι τραν‐
σαμινάσες δεν ξεπερνούν το πενταπλάσιο του ανωτέρου φυσιολογικού, 
η αλκαλική φωσφατάση και η γGT είναι πάνω από τα ανώτερα φυσιολο‐
γικά  όρια,  η  ψηλάφηση  του  δεξιού  υποχονδρίου  δεν  αναδεικνύει  ούτε 
άλγος ούτε διόγκωση του ήπατος και το υπερηχογράφημα δείχνει μικρό 
ήπαρ,  τότε  πρόκειται  για  βλάβη  του  ήπατος  από  οινόπνευμα,  δηλαδή 
κίρρωση ή κίρρωση και ηπάτωμα. 
Στην περιίπτωση 4, η χολερυθρίνη είναι ελαφρά ανεβασμένη με τάση να 
ανεβαίνει και η αλκαλική φωσφατάση είναι σαφώς ανεβασμένη σε τιμές 
πολλαπλάσιες  της  ανώτερης  φυσιολογικής  τιμής.  Η  παράλληλη  άνοδος 
αλκαλικής  φωσφατάσης  είναι  ηπατικής  προέλευσης.  Συνήθως  το  ήπαρ 
είναι ψηλαφητό, ανώδυνο και συχνά ηβώδες. Αν έχουμε ανομοιογένεια 
στο ηπατικό παρέγχυμα από την εξέταση του ήπατος με το υπερηχογρά‐
φημα, τότε πρόκειται για νεόπλασμα του ήπατος. Αν υπάρχουν στοιχεία 
για προϋπάρχουσα κίρρωση από κατάχρηση οινοπνεύματος ή χρονία ε‐
νεργό ηπατίτιδα, τότε πρόκειται για πρωτοπαθές νεόπλασμα του ήπατος  
(ηπάτωμα), διαφορετικά πρόκειται για μεταστατικές εστίες από νεόπλα‐
σμα άλλου οργάνου. Αν η χολερυθρίνη είναι καθ΄υπεροχήν άμεση τότε 
πρόκειται για νεόπλασμα της κεφαλής του παγκρέατος που στραγγαλίζει 
το χοληδόχο πόρο. 
Στην περίπτωση 5, η εμφάνιση ικτέρου μετά από πρόσφατη έναρξη φαρ‐
μακευτικής  αγωγής  αποτελεί  σοβαρή  ένδειξη  φαρμακευτικής  ηπατίτι‐
δας. Αν έχουμε χολερυθρίνη κατά το ήμισυ άμεση και κατά το ήμισυ έμ‐
μεση, τρανσαμινάσες  πολλαπλάσιες του ανωτέρου φυσιολογικού και υ‐
περηχογράφημα χωρίς ανάδειξη λίθων, η διάγνωση ενισχύεται. Η βιοψία 
ήπατος δίνει στοιχεία που ενισχύουν την άποψη για φαρμακευτική ηπα‐
τίτιδα και απομακρύνουν από την ιογενή ηπατίτιδα. Η βελτίωση του αρ‐
ρώστου μετά τη διακοπή του υπόπτου φαρμάκου, ενισχύουν ακόμα πε‐
ρισσότερο τη διάγνωση. 
Στην περίπτωση 6, πολλά νέα άτομα βρίσκουν σε εξετάσεις ρουτίνας, αυ‐
ξημένη χολερυθρίνη με τιμές που δεν ξεπερνούν τα 4‐5mg/dl. Η φυσική 
εξέταση, οι βιοχημικές εξετάσεις και το υπερηχογράφημα δεν δίνουν πα‐
θολογικά ευρήματα. Αν υπάρχουν πληροφορίες ότι και άλλα συγγενικά 
πρόσωπα έχουν αυξημένη χολερυθρίνη, τότε σίγουρα πρόκειται για συγ‐
γενή διαταραχή. Αν η χολερυθρίνη είναι εμμέσου τύπου, τότε πρόκειται 
για το σύνδρομο Gilbert. Επί συνδρόμου Gilbert η νηστεία προκαλεί μι‐
κρή άνοδο της χολερυθρίνης. Εδώ στηρίζεται η σχετική δοκιμασία. 

  181

Στην περίπτωση 7, αν η χολερυθρίνη είναι εμμέσου τύπου με τιμές μέχρι 
7‐8 mg/dl και παρατηρούμε πτώση του αιματοκρίτου και αύξηση του ου‐
ροχολινογόνου, τότε πρόκειται για αιμολυτικό επεισόδιο, που οφείλεται 
στη βασική νόσο. Αν η τιμή της χολερυθρίνης είναι πολύ αυξημένη, π.χ 
15 mg/dl, τότε πρέπει να αναζητήσουμε και δεύτερο αίτιο, όπως λιθίαση 
του χοληδόχου πόρου ή να αναζητήσουμε από την αρχή άλλη αιτία για 
το ίκτερο όπως οξεία ηπατίτιδα. 
Στην περίπτωση 8, αν οι τιμές της χολερυθρίνης είναι μικρές, όπως χολε‐
ρυθρίνη < 5 mg/dl, οι τρανσαμινάσες δεν ξεπερνούν κατά πολύ την ανώ‐
τερη φυσιολογική τιμή, η αλκαλική φωσφατάση και η γGΤ δεν δείχνουν 
απόφραξη, το ήπαρ είναι ψηλαφητό, ευαίσθητο και μαλακό και η άρρω‐
στη βρίσκεται υπό αγωγή καρδιακής ανεπάρκειας, τότε ο ίκτερος οφεί‐
λεται στη δυσλειτουργία του ήπατος από « στάση » του αίματος σε αυτό. 
 

  182

Άσκηση 9η Β 
Πολυουρία‐ Δυσουρία‐ Πρωτεϊνουρία 

Πετρίκκος Γεώργιος 
 

Γυναίκα 35 ετών, παντρεμένη. 
Αιτία εισόδου: Δυσουρικά ενοχλήματα και πυρετός από 24ώρου. 
Παρούσα  νόσος:  Προσέρχεται  για  συχνουρία,  δυσουρία  ‐  καύσο  κατά 
την  ούρηση,  στραγγουρία,  άλγος  στην  δεξιά  οσφυϊκή  χώρα  και  πυρετό 
390C με ρίγος. Τα συμπτώματα άρχισαν προ 24ώρου. 
Ατομικό  αναμνηστικό:  Κωλικός  δεξιού  νεφρού  προ  4ετίας.  Λιθοτριψία 
δεξιού νεφρού προ έτους. 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Καπνίστρια 20 τσιγάρων ημερησίως. Δεν πί‐
νει. Εργάζεται σε ιδιωτική επιχείρηση σαν υπάλληλος γραφείου. 
Κληρονομικό  αναμνηστικό:  Η  μητέρα  είναι  εν  ζωή.  Ο  πατέρας  πέθανε 
προ 15ετίας από νεφρική ανεπάρκεια. 
Ανασκόπηση συστημάτων: Χωρίς ιδιαίτερα ενοχλήματα. 
Κλινική εξέταση: ΑΠ: 110/80 mmHg, Σφύξεις 100/min. Καρδιακοί τόνοι 
φυσιολογικοί. Σημείο Giordano (+). Λοιπά κατά φύση. 
Γυναικολογική εξέταση: κ.φ. 
Εργαστηριακές εξετάσεις: Ht: 40%, Λευκά: 14.000/mm3 (Π=90 %, Λ=9 %, 
Η=1 %), Ουρία 30 mg/dl, Σάκχαρο: 100 mg/dl, Ουρικό οξύ: 4,5 mg/dl, Κρε‐
ατινίνη: 100 mg/dl, Λοιπά: κ.φ. 
Γενική ούρων: Ειδ. Βάρος 1020, λεύκωμα (‐) αιμοσφαιρίνη (‐), πυοσφαί‐
ρια: 30‐50 κ.ο.π., ερυθρά: 10‐12 κ.ο.π., κύλινδροι (‐), Καλλιέργεια ούρων: 
E.coli > 105 mm3 , Echo: κ.φ.  
 
Κύρια σημεία ‐ Ερωτήσεις  

1. Ποια είναι η εντόπιση της ουρολοίμωξης; 
2. Ποια τα συνήθη μικρόβια στις ουρολοιμώξεις; 
3. Οι ουρολοιμώξεις είναι πιο συχνές στους άνδρες; 
4. Παίζουν  σπουδαίο  ρόλο  τα  πυοσφαίρια  των  ούρων  στη  διά‐

γνωση της ουρολοίμωξης; 
 
Πολυουρία 
Φυσιολογική  απάντηση  του  οργανισμού  σε  φόρτιση  του  με  ωσμωτικές 
ουσίες, νάτριο, υγρά ή δευτερογενώς σαν συνέπεια θεραπείας με διου‐
ρητικά. 
Πόσο ούρων> 3 L ημερησίως. 
Προσοχή στη Δ.Δ. από συχνουρία 

  183

Αιτία πολυουρίας: 
1. Ωσμωτική φόρτιση 
Α) Γλυκοζουρία 
Β) Χορήγηση μανιτόλης ή ουρίας 
Γ) Χορήγηση αυξημένων ποσών αμινοξέων, σακχάρου κλπ. 
2. Φόρτιση με νάτριο 
Α) Αυξημένη πρόσληψη νατρίου με την τροφή 
Β)  Αυξημένη  χορήγηση  χλωριούχου  νατρίου  και  ύδατος  ενδο‐
φλεβίως 
Γ) Κατά τη διάρκεια αποκατάστασης της οξείας νεφρικής ανεπάρ‐
κειας, ως αποτέλεσμα απορρόφησης υγρών 
Δ) Ταχεία απορρόφηση οιδηματικού υγρού 
3. Αυξημένη φόρτιση δι’ύδατος 
Α) Ψυχογενής πολυδυψία 
Β) Ιατρογενής φόρτιση 
Γ) Λάθος χορήγησης αγγειοπιεσίνης 
4. Θεραπεία με διουρητικά 
5. Νεφρογενή αίτια 
Α)  Νεφρική  ανεπάρκεια  (χρόνια  νεφροπάθεια,  οξεία  σωληνα‐
ριακή νέκρωση, μεταποφρακτική ουροπάθεια) 
Β) Υπερασβεστιαιμική νεφροπάθεια 
Γ) Υποκαλιαιμική νεφροπάθεια 
Δ) Νεφρογένης ήπιος διαβήτης συγγενής ή επίκτητος 
Ε) Αληθής άποιος διαβήτης 
ΣΤ) Ανεπάρκεια φλοιού επινεφριδίων (σπανίως) 

 
Ολιγουρία – Ανουρία 
 
Ολιγουρία: Αποβολή ούρων μεταξύ 100 και 400  ml/24ωρο. 
Ανουρία: Ούρα 24ώρου <100ml. 
Αιτία:  

1. Προνεφρικά 
Α)  Επί  παρουσίας  υποτάσεως  (έλλειψη  όγκου  εξωκυτταρίου, 
καρδιογενές shock, σηπτικό shock) 
Β)  Επί  απουσίας  υποτάσεως  (συμφορητική  καρδιακή  ανεπάρ‐
κεια, απόφραξη νεφρικής αρτηρίας, ένδεια όγκου, απώλειες τρί‐
του χώρου) 

2. Μετανεφρικά 
Α) Αποφραικτική ουροπάθεια (προστατική, ουρηθρική ή ουρητη‐
ρική απόφραξη αμφοτερόπλευρη) 

  184

Β) Θρόμβωση νεφρικής φλέβας 
3. Μετανεφρικά 

Α) Διάχυτος οξεία σπειραματική νόσος  
Β) Οξεία σωληναριακή νέκρωση 
Γ) Αμφοτερόπλευρος φλοιώδης νόσος 
Δ) Νόσοι διαμέσου ιστού (οξεία διάμεσος νεφρίτις, νεφροπάθεια 
εξ ουρικών αλάτων, υπερασβεστιαιμική νεφροπάθεια) 
Ε) Μετά χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας (πολλαπλούν μυέλωμα) 
ΣΤ) Τελικό στάδιο χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας 
 
Ουραιμία 
Αύξηση ουρίας του πλάσματος. 
Ουρία και κρεατινίνη αίματος: Δείκτες νεφρικής λειτουργίας. 
Αυξάνουν επί μειώσεως της σπειραματικής διήθησης. 
Συμπτώματα ουραιμίας:  
1. Γαστρεντερικά 
2. Κ.Ν.Σ. 
3. Καρδιααγγειακές  εκδηλώσεις  (περικαρδίτις,  πνευμονικό  οί‐
δημα). 
4. Αναπνοή Kussmaul, υπέρχρωση δέρματος, κνησμός, αναιμία, κα‐
ταβολή, αδυναμία. 
Αίτια:   
1. Μείωση σπειραματικής διήθησης και φυσιολογική σωληναριακή 
λειτουργία  (οξεία  νεφρική  ανεπάρκεια  οφειλόμενη  σε  προνε‐
φρικά αίτια) 
2. Μείωση σπειραματικής διήθησης και βλάβη σωληναρίων (σωλη‐
ναριακή νέκρωση) 
 
Πρωτεϊνουρία 
1. Συχνά η πρώτη και πολλές φορές η μόνη ανωμαλία ασθενών με 
νεφρική ανεπάρκεια. 
2. Η κυριότερη πρωτεΐνη στα ούρα σε νεφρική νόσο είναι η λευκω‐
ματίνη. Οι σφαιρίνες επικρατούν επί σωληναριακών διαταραχών 
και πλασματοκυτταρικών δυσκρασιών (πολλαπλούν μυέλωμα) 
3. Η αξιολόγηση της πρωτεϊνουρίας γίνεται με τη μέτρηση ούρων 
24ώρου. 
4. Σημαντική πρωτεϊνουρία >150 mg/24ωρο. 
Ταξινόμηση πρωτεϊνουρίας:  
Α.Βαρεία:  >3,5  g/24ωρο  (π.χ.  σακχαρώδης  διαβήτης,  πολλαπλούν 
μυέλωμα, σπειραματονεφρίτιδες, νόσοι συνδετικού ιστού). 

  185

Β. Μέτρια: 1‐3.5 g/24ωρο. 
Γ. Ελαφρά: <1 g/24ωρο (ήπια σπειραματική νόσος). 
 
Αιματουρία 
Αιτιολογία:  
Α.  Ανώδυνος  (όγκος  νεφρού,  πολυκυστικοί  νεφροί,  μετατραυματική 
βλάβη, μετά κόπωση, λοιμώξεις, όγκος ουροδόχου κ.λ.π). 
Β.  Επώδυνος  (νεφρολιθίαση,  νεφρικό  έμφρακτό,  λοίμωξη  ουροποιητι‐
κού. 
 
 

  186

Άσκηση 10 Β  
Αρθρίτιδα – Αρθραλγία 

Καββαθά Δήμητρα 
 

Γυναίκα 41 ετών, τεχνικός ακτινολογικού εργαστηρίου. 
Αιτία εισόδου: Εμπύρετο, συμμετρική πολυαρθρίτις από μηνός. 
Παρούσα  νόσος:  H  ασθενής  αναφέρει  ότι  από  μηνός  παρουσιάζει  εύ‐
κολη κόπωση, αδυναμία και δεκατική πυρετική κίνηση ως 37,8°C χωρίς 
ρίγος. Επιπλέον, το πρωί και για περίπου 1,5 ως 2 ώρες μετά την έγερση, 
εμφανίζει  πόνο  και  δυσκαμψία  στα  χέρια,  που  υποχωρεί  μετά  από  ά‐
σκηση  των  χεριών.  Από  εβδομάδος  όμως,  παρουσιάζει  έντονο  άλγος, 
διόγκωση και ερυθρότητα στις αρθρώσεις των καρπών άμφω, των μετα‐
καρποφαλαγγικών και εγγύς μεσοφαλαγγικών και στη συνέχεια και των 
μεταταρσοφαλαγγικών,  ιδίως  αριστερά.  Εισάγεται  στο  νοσοκομείο  για 
διερεύνηση.  
Ατομικό  αναμνηστικό:  Eπεισόδια  κυστίτιδας  από  3ετίας,  για  τα  οποία 
λαμβάνει ολιγοήμερα σχήματα αντιμικροβιακής αγωγής. 
Χειρουργηθείσα μηροκήλη προ 2ετίας. 
Κληρονομικό αναμνηστικό: Ελεύθερο 
Συνήθειες και τρόπος ζωής: Δεν πίνει, δεν καπνίζει. 
Ανασκόπηση συστημάτων: 
Κεφαλή,Τράχηλος,Αναπνευστικό,Κυκλοφορικό: Ουδέν 
Γαστρεντερικό: Aνορεξία, απώλεια βάρους (5 κιλά το τελευταίο δίμηνο). 
Μυοσκελετικό: Πόνος , διόγκωση, ερυθρότητα και περιορισμός της κινη‐
τικότητας στις  εγγύς μεσοφαλαγγικές,  μετακαρποφαλαγγικές, καρπούς 
και  μεταταρσοφαλαγγικές  αρθρώσεις.  Αρθραλγίες  στα  γόνατα  και  στις 
ποδοκνημικές, ιδίως αριστερά. 
Νευρικό: Αιμωδίες στο μέσο και παράμεσο δάκτυλο αριστεράς χειρός. 
Ουροποιογεννητικό:  Δυσουρικά  ενοχλήματα  και  συχνουρία  3‐4  φορές 
κατ΄έτος. 
Αντικειμενική εξέταση:  
Επισκόπηση: ΄Ατομο ισχνό με όψη ελαφρώς πασχούσης. 
Θερμοκρασία 38°C, ΑΠ=135/80, σφύξεις=100/λεπτό. 
Κεφαλή: Ωχρότητα δέρματος, επιπεφυκότων. 
Τράχηλος: Μικροί πρόσθιοι και οπίσθιοι τραχηλικοί λεμφαδένες, ευκίνη‐
τοι, ανώδυνοι ως 2 εκατοστά σε διάμετρο. 
Αναπνευστικό, Καρδιά, Κοιλία: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 

  187

Μυοσκελετικό:  Eρυθρότητα,  οίδημα  και  περιορισμός  της  κινητικότητας 
στις  εγγύς  μεσοφαλαγγικές,  μετακαρποφαλαγγικές,  πηχεοκαρπικές  και 
μεταταρσοφαλαγγικές αρθρώσεις . 
Δέρμα:  Ανώδυνα  υποδόρια  οζία  στην  εκτατική  επιφάνεια  πήχεως  αρι‐
στερά και αντιστοίχως προς τον αχίλλειο τένοντα δεξιά. Μικρές υπονύ‐
χιες μελανές εστίες στο δείκτη και παράμεσο δάκτυλο αριστεράς χειρός. 
Νευρικό: Yπαισθησία στην παλαμιαία επιφάνεια μέσου και παράμεσου 
δακτύλου αριστεράς χειρός. 
Εργαστηριακές εξετάσεις: TKE=98 mm, CRP=8,5 mg/dl (ΦΤ < 0,8 mg/dl), 
Ht=30  %,  MCV=85  fl  (ΦΤ  78‐96  fl),  MCH=29  pg  (ΦΤ  27‐32  pg), 
Λευκά=9600/κχχ  (Π=82  %,  Λ=15  %,  Μ=2  %,  Η=1  %),  PLT=470.000/κκχ, 
Σάκχαρο=5,9  mmol/L  (ΦΤ  3,3‐6,1  mmol/L),  Ουρία=5,4  mmol/L  (ΦΤ  1,7‐
8,4  mmol/L),  Κρεατινίνη=80  μmol/L,  (ΦΤ  55‐137  μmol/L),  Ολικά  λευκώ‐
ματα=73 g/L, Λευκωματίνες=34 g/L, Σφαιρίνες= 39 g/L, α1–σφαιρίνη=5 %, 
α2‐σφαιρίνη=25  %  (διάχυτη  αύξηση),  Χολερυθρίνη=10  μmol/L  (ΦΤ  3‐24 
μmol/L),  AΦ=90    U/L,  SGOT=35  U/L,  SGPT=28  U/L,  γ‐GT=45  U/L,  PΠ=95 
ΙU/ml (<20 IU/ml), ANA: αρνητικά, αντι –DNA: αρνητικά. 
Κύρια σημεία 
1. Κατά τη κλινική αξιολόγηση διαταραχών του μυοσκελετικού συστή‐

ματος,  είναι  σημαντική  η  διαφοροδιάγνωση  μεταξύ  αρθραλγίας  ( 
πόνος χωρίς συνοδά σημεία φλεγμονής) και αρθρίτιδας ( παρουσία 
σημείων φλεγμονής) 
2. Η διαφοροδιάγνωση των αρθριτίδων στηρίζεται σε συνδυασμό 
πληροφοριών από το ιστορικό όπως το φύλο, την ηλικία, τον τρόπο 
εισβολής των συμπτωμάτων (οξεία  ή χρονία εμφάνιση) και την 
κλινική εξέταση, όπως  τον αριθμό των προσβαλλομένων αρθρώ‐
σεων ( μονο, ολιγο ή πολυαρθρίτις),   τη συμμετρική ή μη προ‐
σβολή και το μέγεθος των προσβαλλομένων αρθρώσεων, καθώς 
και τη παρουσία συστηματικής φλεγμονώδους αντίδρασης    (ε‐
μπύρετο, κακουχία, απώλεια βάρους , αύξηση δεικτών φλεγμο‐
νής).  
3. Άλλα στοιχεία από το ιστορικό και τη κλινική εξέταση, που συνα‐
ντώνται συχνότερα σε ορισμένα νοσήματα, πρέπει να αναζητού‐
νται,  όπως πρωινή δυσκαμψία   ( ρευματοειδής αρθρίτις), υποδό‐
ρια οζία (ρευματοειδής αρθρίτις, ρευματικός πυρετός), ουρηθρίτις 
(σύνδρομο Reiter) κλπ. 
 
            

  188

Άσκηση 11‐12 Β 
Μεταβολικά κώματα 

Μουκταρούδη Μαρία 
 
Γυναίκα 18 ετών, φοιτήτρια. 
Αιτία εισόδου: Έμετοι, διανοητική σύγχυση από ολίγων ωρών. 
Παρούσα νόσος: Η ασθενής είναι γνωστή διαβητική από την ηλικία των 
10 ετών, οπότε εισήχθη σε Νοσοκομείο με την κλασική συμπτωματολο‐
γία  (απώλεια  5  κιλών  σε  δύο  μήνες,  πολυουρία,  πολυδιψία,  κόπωση). 
Από  τότε  υποβάλλεται  σε  δύο  ενέσεις  ινσουλίνης  την  ημέρα  (μείγματα 
ταχείας και ημιβραδείας ενέργειας). Οι τιμές σακχάρου αίματος νηστείας 
κυμαίνονται σε ευρέα όρια (50 έως 300 mg/dl) και μετά από φαγητό 80 
έως 380 mg/dl. Η τελευταία τιμή της HbA1c είναι υψηλή. Επίσης αναφέ‐
ρονται συχνές υπογλυκαιμίες. 
Το  προηγούμενο  βράδυ  η  ασθενής  παρουσίασε  πυρετό  (38,4oC), 
μυαλγίες καθώς και ρινόρροια. Έλαβε ασπιρίνη. Λόγω ανορεξίας η ασθε‐
νής  δεν  έφαγε  ούτε  έκανε  την  καθιερωμένη  ένεση  ινσουλίνης  (τόσο  τη 
βραδινή όσο και την πρωινή). Κατά την ημέρα της εισόδου της στην κλι‐
νική προστέθηκαν έμετοι, η κόπωση έγινε εντονότερη και εμφανίσθηκε 
προοδευτική σύγχυση. 
Ατομικό αναμνηστικό: Τίποτε το ιδιαίτερο εκτός από το σακχαρώδη δια‐
βήτη. 
Κληρονομικό ιστορικό: Ελεύθερο. 
Έξεις – τρόπος ζωής: Δεν καπνίζει και δεν πίνει. 
Ανασκόπηση συστημάτων: Χωρίς ιδιαίτερα ενοχλήματα. 
Αντικειμενική εξέταση: Ασθενής σαφώς αφυδατωμένη, με υπνηλία και 
σαφή  σημεία  διανοητικής  σύγχυσης.  Η  αναπνοή  ρυθμική,  συχνή  (22/1) 
και βαθιά, με απόπνοια οξόνης. Σφυγμός ρυθμικός 100/min, ΑΠ 110/70 
mmHg.  Τίποτε το ιδιαίτερο από την υπόλοιπη φυσική εξέταση, εκτός από 
τη  βυθοσκόπηση,  που  δείχνει  ολίγα  μικροανευρύσματα  κροταφικά  της 
οπτικής θηλής και στα δύο μάτια. 
Παρακλινικός  έλεγχος:  Hct=50  %,  Hb=14,6  gr/dl,  Λευκά=12.100  κ.κ.χ 
(Π=76 %, Λ=22 %, Η=1 %, Β=1 %), Ουρία αίματος=69 mg/dl, Σάκχαρο αί‐
ματος=686  mg/dl,  Γενική  ούρων:  ΕΒ  1024,  σάκχαρο  50g/L,  οξόνη  (+++), 
λευκ. (‐), κυλ. (‐), pH 6,96, HCO3 12 meq/L, Na=140 mEq/L, K= 3.9 mEq/L, 
Ra θώρακος (επί κλίνης) κ.φ., ΗΚΓ  κ.φ. 
Κύρια σημεία  
1. Το κώμα, το «stupor» και ο λήθαργος αποτελούν διαταραχές της κα‐
τάστασης της συνείδησης.  

  189

2.  Στο  πλήρες  κώμα  παρατηρείται  απώλεια  της  συνείδησης  και  πλήρης 
έλλειψη  της  ανταπόκρισης  σε  εξωτερικά  ερεθίσματα,  ενώ  στο  stupor  ο 
ασθενής «ξυπνάει» προσωρινά με έντονα ερεθίσματα.  
3. Ο λήθαργος αποτελεί ελαφρότερη σχετικά κατάσταση, με μικρότερου 
βαθμού  διαταραχή  της  συνείδησης  και  χαρακτηρίζεται  από  ελάττωση 
του επιπέδου της πνευματικής εγρήγορσης, από διανοητική σύγχυση και 
έντονη υπνηλία, ενώ όμως διατηρείται η ανταπόκριση σε ερεθίσματα.  
4. Οι παραπάνω καταστάσεις πρέπει να διαχωρίζονται από το παραλή‐
ρημα  (delirium),  που  χαρακτηρίζεται  από  οξεία  διανοητική  σύγχυση,  ε‐
λάττωση  του  βαθμού  εγρήγορσης,  ευερεθιστότητα,  αλυσμό    και  συχνά 
ψευδαισθήσεις.  
5.Ξεχωριστή  επίσης  έννοια  είναι  η  άνοια  (dementia).  Πρόκειται  για  μια 
κατάσταση έκπτωσης της μνήμης και των πνευματικών λειτουργιών. Γε‐
νικότερα, που συνήθως οφείλεται σε χρόνια προϊούσα καταστροφή της 
αρχιτεκτονικής του εγκεφαλικού ιστού. 
6. Σημασία του ιστορικού: 
 Πληροφορίες από  συγγενείς ή από άτομα που συνοδεύουν τον  πά‐

σχοντα. 
 Ιστορικό λήψης φαρμακευτικών ουσιών ή μεγάλων ποσών οινοπνεύ‐

ματος. 
 Τρόπος εισβολής του κώματος ή συνοδά συμπτώματα, π.χ.  οξεία α‐

πώλεια της συνείδησης συνηγορεί για επιληψία ή για οξεία βλάβη της 
εγκεφαλικού στελέχους. 
 Υπάρχει στο αναμνηστικό του ασθενούς διαβήτης, υπέρταση, επιλη‐
ψία, άλλα; 
 Υπήρχαν κεφαλαλγίες, αλλαγή συμπεριφοράς κ.ά. (πιθανολόγηση χω‐
ροκατακτητικής επεξεργασίας στον εγκέφαλο). 
7. Σχόλια: 
 Ο ΣΔ τύπου 1 συνδέεται με δύο τύπους κώματος, που αναφέρο‐

νται ως: 
1. Διαβητικό κετοξεωτικό κώμα 
2. Υπογλυκαιμικό κώμα 

 Η  θεραπεία  έχει  αλλάξει  και  εξατομικεύεται,  για  να  αποφευ‐
χθούν ακραίες καταστάσεις. 

 Θεραπεία: Με εντατικοποιημένα σχήματα ινσουλίνης. 
Μια ένεση βραδείας σε συνδυασμό με τρείς ή περισσότερες  υ‐
περταχείας, ανάλογα με τα γεύματα. 

  190

Άσκηση 13 Β 
Θωρακικός πόνος 

Παναγόπουλος Περικλής 
 

1η Περίπτωση 
Άνδρας ηλικίας 59 ετών, οδηγός. 
Αιτία εισόδου: Κάταγμα αριστερού μηριαίου μετά από τροχαίο ατύχημα.  
Παρούσα κατάσταση: Κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο ακτινογραφία 
θώρακος  χωρίς  εμφανή  παθολογικά  ευρήματα.  Δώδεκα  ώρες  μετά  την 
εισαγωγή, εμφάνιση άλγους στο αριστερό ημιθωράκιο με αντανάκλαση 
στην αριστερή ωμοπλάτη, που επιδεινώνεται με τις αναπνευστικές κινή‐
σεις και συνοδεύεται από δύσπνοια, αδυναμία και υπόταση. 
Ατομικό αναμνηστικό: Ήπια αρτηριακή υπέρταση, χωρίς αγωγή. 
Ανασκόπηση συστημάτων: Ουδέν. 
Αντικειμενική εξέταση: 
Επισκόπηση : Άτομο ωχρό, ταχυπνοϊκό, κάθιδρο. 
Επίκρουση: Αμβλύτητα στην αριστερή βάση, ευαισθησία κατά την πλήξη 
στο κατώτερο θωρακικό τοίχωμα αριστερά. 
Ψηλάφηση  :  Κριγμός  στην  7η  πλευρά  αριστερά,  ταχυσφυγμία,  μείωση 
των φωνητικών δονήσεων αριστερά. 
Ακρόαση: Εξάλειψη του αναπνευστικού ψιθυρίσματος στη βάση του α‐
ριστερού πνεύμονος.  
Διαφοροδιαγνωστική προσέγγιση: 

1. Πνευμονική εμβολή με συλλογή υγρού αριστερά (σπινθηρογρά‐
φημα αερισμού‐αιμάτωσης αρνητικό). 

2. Πνευμοθώρακος μετά από κάταγμα πλευράς αριστερά (ακτινο‐
γραφία θώρακος αρνητική, κλινική εξέταση ασύμβατη). 

3. Πνευμονία  με  παραπνευμονική  συλλογή  (αρχική  ακτινογραφία 
αρνητική, πολύ μικρή διάρκεια νοσηλείας στο νοσοκομείο, απυ‐
ρεξία). 

4. Αιμοθώρακος (πτώση του αιματοκρίτη του περιφερικού αίματος, 
εικόνα καταπληξίας, παρακέντηση πλευριτικού υγρού αριστερά: 
Ht > 50% του Ht του περιφερικού αίματος). 

Αντιμετώπιση: 
Τοποθέτηση  επειγόντως  σωλήνα  παροχέτευσης  (Billau).  Λόγω  ενεργού 
αιμορραγίας και επιδείνωσης του αιμοδυναμικού status του ασθενούς, 
άμεση θωρακοχειρουργική αντιμετώπιση. 
 

  191

2η Περίπτωση 
Γυναίκα  40  ετών  με  χρόνο  βήχα  από  διμήνου,  που  δεν  ανταποκρίνεται 
στη χρήση βρογχοδιασταλτικών και κορτικοειδών. 
Αιτία εισόδου: Οπισθοστερνικό, καυστικό άλγος με επέκταση σε όλο το 
πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα, που επιδεινώνεται κατά την κατάκλιση. 
Παρούσα κατάσταση: Άτομο παχύσαρκο, σε καλή γενική κατάσταση, αι‐
μοδυναμικά  σταθερό,  ευπνοϊκό  αλλά  ιδιαίτερα  φοβισμένο  από  την  εμ‐
φάνιση του άλγους κατά την κατάκλιση, μία ώρα μετά τη λήψη του βρα‐
δινού φαγητού. 
Αντικειμενική εξέταση: 
Επισκόπηση: Χωρίς ιδιαίτερα ευρήματα. 
Επίκρουση: Χωρίς ευρήματα. 
Ψηλάφηση: Χωρίς παθολογικά ευρήματα. 
Ακρόαση: Ήπιοι συρρίτοντες σε αμφότερα τα πνευμονικά πεδία. 
Διαφοροδιαγνωστική προσέγγιση: 

1. Καρδιακό ισχαιμικό επεισόδιο (φυσιολογικό ΗΚΓ). 
2. Περικαρδίτιδα (φυσιολογικό U/S καρδιάς). 
3. Όγκος στο μεσοθωράκιο ή διαχωριστικό ανεύρυσμα αορτής (C/T 

θώρακος χωρίς συμβατά ευρήματα). 
4. Πνευμονική εμβολή (απουσία υποξυγοναιμίας και ΗΚΓ αλλοιώ‐

σεων). 
5. Τραχειοβρογχίτις (μη συμβατό ιστορικό). 
6. Θλαστικό  τραύμα  στο  θώρακα  (απουσία  ιστορικού  τραυματι‐

σμού. 
7. Γαστροοισοφαγική  παλινδρόμηση  (γαστροσκόπηση,  24ωρη  οι‐

σοφάγεια pHμετρία θετική).  
Αντιμετώπιση:  

1. Απώλεια βάρους. 
2. Λήψη για μεγάλο διάστημα αναστολέα αντλίας πρωτονίων (PPI). 
3. Κατά  τις  νυκτερινές  ώρες  αποφυγή  της  κατάκλισης  με  γεμάτο 

στομάχι, ύπνος σε θέση 45ο . 
4. Σε ανθεκτικές μορφές:  χειρουργική διόρθωση της διαφραγματο‐

κήλης. 
 

  192

Κύρια σημεία 
Θωρακικός πόνος: 
‐ έναρξη, χαρακτήρες, εντόπιση, διάρκεια, περιοδικότητα, άλλα συνοδά 
πχ δύσπνοια. 
‐ άμεσος αποκλεισμός απειλητικών για τη ζωή καταστάσεων πχ οξύ έμ‐
φραγμα μυοκαρδίου. 
   πνευμονική εμβολή, πνευμοθώρακας/αιμοθώρακας, ρήξη διαχωριστι‐
κού ανευρύσματος  αορτής κλπ. 
‐  ΗΚΓ,  α/α  θώρακος,  CT  θώρακος,  σπινθηρογράφημα,  Τriplex  καρδιάς, 
ΒΝΡ κλπ. 
 
 
 

 

  193

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 

 

Άσκηση 43η 
 

Καρκίνοι πεπτικού  
(οισοφάγου – στομάχου – παχέος εντέρου) 

 Λαδάς Σπύρος – Κουμαριανού Άννα 
 
1η περίπτωση 
 
Άνδρας ηλικίας 72 ετών παραπονείται ότι από ένα μήνα αισθάνεται ότι 
ο  βλωμός  σταματάει  στο  ύψος  του  στέρνου  και  αναγκάζεται  να  πίνει 
νερό  μέχρι  να  περάσει  το  αίσθημα  της  δυσκαταποσίας.  Στο  διάστημα 
αυτό έχει χάσει 3 κιλά σωματικού βάρους.  
 
Ατομικό και οικογενειακό ιστορικό: ελεύθερο, εκτός από αρτηριακή υ‐
πέρταση που την ρυθμίζει με φαρμακευτική αγωγή. Οι γενικές εξετάσεις 
που προσκομίζει είναι φυσιολογικές (Γεν. αίματος, ΤΚΕ, ουρία, σάκχαρο 
αίματος,  βιοχημικές  εξετάσεις  ήπατος).  Η  αντικειμενική  εξέταση  είναι 
αρνητική. 
 
Ποια είναι η πιθανότερη κλινική διάγνωση; 

 Πεπτική στένωση οισοφάγου 
 Αχαλασία οισοφάγου 
 Νόσος από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση 
 Διάχυτος οισοφαγικός σπασμός 
 Καρκίνος οισοφάγου 
Ποια  από  τις  ακόλουθες  εξετάσεις  είναι  η  καταλληλότερη  για  τη  διά‐
γνωση της νόσου; 
 Ακτινογραφία οισοφάγου με βάριο 
 Αξονική τομογραφία άνω κοιλίας και θώρακα 
 Οισοφαγοσκόπηση 
 Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα οισοφάγου 
 Μανομετρία οισοφάγου 
 24ωρη φορητή PH‐μετρία οισοφάγου 

  194

Κύρια σημεία 
 
Καρκίνος Οισοφάγου 
 
Επιδημιολογία: Ο καρκίνος του οισοφάγου διακρίνεται στον καρκίνο του 
κυρίως οισοφάγου (μέσο και άνω τριτημόριο), που προέρχεται  από το 
πλακώδες επιθήλιο και στο αδενοκαρκίνωμα του κάτω τριτημόριου του 
οισοφάγου που προέρχεται από μεταπλαστικό επιθήλιο οισοφάγου Bar‐
rett. Η συχνότητα της νόσου στις ανεπτυγμένες χώρες είναι 10/100.000 
κατοίκους το χρόνο. Υπάρχουν όμως ενδημικές περιοχές, όπως η Μέση‐
Ανατολή  και  η  Βόρειο‐Ανατολική  Ασία  όπου  η  συχνότητα  είναι 
100/100.000 κατοίκους το χρόνο. 
 
Προδιαθεσικοί παράγοντες: Το καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων σχε‐
τίζεται με το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, την HPV λοίμωξη και τη 
τύλωση  (κληρονομούμενο  σύνδρομο  με  αυτοσωμική  επικρατούσα  με‐
τάλλαξη που χαρακτηρίζεται από υπερκεράτωση παλαμών και πελμάτων 
και καρκίνο οισοφάγου). Το αδενοκαρκίνωμα σχετίζεται με το φύλο (εί‐
ναι  μεγαλύτερη  η  συχνότητα  στους  άντρες),  τον  οισοφάγο  Barrett  (την 
μετάπλαση του κατώτερου ορίου του οισοφάγου που συμβαίνει εξαιτίας 
της  παλινδρόμησης  του  περιεχομένου  του  στομάχου  προς  τον  οισο‐
φάγο), το κάπνισμα και τη παχυσαρκία.  

Κλινική εικόνα:  Οι ασθενείς παραπονούνται για ταχέως (1 μήνας) επιδει‐
νούμενη δυσφαγία, δηλαδή αίσθημα στάσεως του βλωμού κυρίως στις 
στερεές  τροφές.  Ορισμένοι  παρουσιάζουν  οδυνοφαγία,  δηλαδή  πόνο 
στην κατάποση. Βράγχος φωνής παρατηρείται όταν υπάρχει διήθηση του 
παλίδρομου  κάτω  φαρυγγικού  νεύρου.  Συχνά  συνυπάρχουν  απώλεια 
σωματικού  βάρους  και  σιδηροπενική  αναιμία.  Η  αντικειμενική  εξέταση 
είναι συνήθως αρνητική. 
 Το 50‐60% των ασθενών που τους διαγιγνώσκεται καρκίνος του οισοφά‐
γου, βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο της νόσου και έχουν πολύ 
μειωμένες πιθανότητες ίασης. 

Εργαστηριακή διερεύνηση: Η οισοφαγοσκόπηση με λήψη βιοψιών είναι 
η εξέταση  εκλογής για τη  διάγνωση την νόσου. Η  αξονική τομογραφία 
άνω κοιλίας και θώρακα χρησιμεύει για τη σταδιοποίηση της νόσου (δι‐
ήθηση  μεσοθωρακίου,  ηπατικές  μεταστάσεις),  αλλά  η  διαγνωστική  της 

  195

ακρίβεια  είναι  50‐80%.  Το  ενδοσκοπικό  υπερηχογράφημα  με  κατευθυ‐
νόμενη βιοψία με λεπτή βελόνα ανιχνεύει μεταστάσεις σε τοπικούς λεμ‐
φαδένες  σε  ποσοστό  >85%.  Η  τομογραφία  εκπομπής  ποζιτρονίων 
(Positron Εmission Tomography‐ PET) χρησιμοποιείται κυρίως στον προ‐
εγχειρητικό έλεγχο του καρκίνου του οισοφάγου γιατί είναι η εξέταση με 
τη μεγαλύτερη ευαισθησία για την ανίχνευση μεταστάσεων (91‐100%). 

 
2η περίπτωση 
 
Άνδρας ηλικίας 58 ετών προσέρχεται για βάρος και άτυπο πόνο στο επι‐
γάστριο που επιδεινώνεται μετά τα γεύματα. Ο πόνος χρονολογείται από 
ένα μήνα. Ο Παθολόγος του χορήγησε ένα δισκίο αναστολέα της αντλίας 
πρωτονίων τη μέρα, χωρίς πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων. Στις γενικές 
εξετάσεις που υποβλήθηκε παρουσιάζει Ht=37%, σίδηρο ορού= 35μg/dl 
και  φερριτίνη=  8μg/ml.  Λοιπές  βιοχημικές  εξετάσεις  και  υπερηχογρά‐
φημα άνω κοιλίας κ.φ. 
 
Ποια από τις ακόλουθες είναι η πιθανότερη διάγνωση; 

 Καρκίνος παγκρέατος 
 Χρόνια παγκρεατίτιδα 
 Έλκος στομάχου 
 Καρκίνος στομάχου 
 Καρκίνος παχέος εντέρου 
Ποια είναι η πρώτη εξέταση που πρέπει να υποβάλλεται τον ασθενή; 
 Ακτινογραφία στομάχου (βαριούχο γεύμα) 
 Νεοπλασματικοί δείκτες (CEA, CA19‐9, a‐FP) 
 Γαστροσκόπηση 
 Αξονική τομογραφία άνω και κάτω κοιλίας 
 Κολονοσκόπηση 
 
Κύρια σημεία 
 
Καρκίνος στομάχου 
 
Επιδημιολογία: Το αδενοκαρκίνωμα του στομάχου προσβάλλει όλες τις 
μοίρες  του  στομάχου.  Ήταν  ο  δεύτερος  σε  συχνότητα  καρκίνος  στη  γη, 
όμως  η  συχνότητα  του  έχει  μειωθεί  σημαντικά  τα  τελευταία  30  χρόνια 
και είναι στις ανεπτυγμένες χώρες 10 νέοι ασθενείς/ 100.000 πληθυσμού 

  196

το  χρόνο.  Προσβάλλει  συνήθως  άτομα  άνω  των  40  ετών.  Η  μείωση  α‐
φορά  κυρίως  τον  καρκίνου  του  άντρου,  ενώ  φαίνεται  ότι  αυξάνεται  σε 
συχνότητα ο καρκίνος της καρδιακής μοίρας του στομάχου. Στην Ιαπωνία 
ο καρκίνος του στομάχου είναι πολύ συχνός λόγω διατροφικών και γενε‐
τικών  παραγόντων  με  αποτέλεσμα  να  έχουν  αναπτυχθεί  προγράμματα 
πληθυσμιακού  ελέγχου  που  ανιχνεύουν  τον  πρώιμο    γαστρικό  καρκίνο 
(διήθηση βλεννογόνου) αυξάνοντας σημαντικά την επιβίωση. 
 
Προδιαθεσικοί παράγοντες: Οι παράγοντες  κινδύνου που συνδέονται με 
την ανάπτυξη καρκίνου στομάχου είναι η διατροφή (η υψηλή περιεκτι‐
κότητα των τροφών σε αλάτι‐πχ παστά και η φτωχή πρόσληψη φυτικών 
ινών), η λοίμωξη Helicobacter Pylori, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η παχυσαρ‐
κία και οι προκαρκινικές αλλοιώσεις όπως η ατροφική γαστρίτιδα και η 
εντερική μεταπλασία. 
 
Κλινική εικόνα: Εξαρτάται από την εντόπιση. Τα συμπτώματα του αδενο‐
καρκινώματος  της  καρδιακής  μοίρας  μοιάζουν  με  εκείνα  του  καρκίνου 
του οισοφάγου (δυσφαγία). Ο καρκίνος του σώματος και του άντρου εκ‐
δηλώνονται  με  έντονο  επιγαστρικό  πόνο,  εμέτους,  σιδηροπενική  αναι‐
μία, αιματέμεση, ανορεξία και απώλεια σωματικού βάρους. Η αντικειμε‐
νική εξέταση είναι συχνά αρνητική. Εάν ψηλαφάται μάζα στο επιγάστριο 
(τοπικά προχωρημένη νόσος), στο δεξιό υποχόνδριο (ηπατικές μεταστά‐
σεις) ή διογκωμένος λεμφαδένας στον αριστερό υπερκλείδιο χώρο η νό‐
σος είναι πιθανότερα ανεγχείρητη. 
 
Εργαστηριακές εξετάσεις: Είναι συνήθως φυσιολογικές. Ορισμένοι ασθε‐
νείς  παρουσιάζουν  σιδηροπενική  αναιμία.  Η  διάγνωση  τίθεται  με  γα‐
στροσκόπηση και βιοψίες από τον όγκο. Η αξονική τομογραφία κοιλίας‐
θώρακα  είναι  απαραίτητη  για  τη  σταδιοποίηση  της  νόσου.  Η  FDG  PET 
χρησιμοποιείται  κυρίως  στον  προεγχειρητικό  έλεγχο  του  καρκίνου  του 
στομάχου γιατί έχει υψηλή ευαισθησία για την ανίχνευση μεταστάσεων. 
 
 
3η περίπτωση 
 
Άνδρας  ηλικίας  58  ετών  προσέρχεται  παραπονούμενος  για  δυσκοιλιό‐
τητα. Από το οικογενειακό ιστορικό αναφέρει ότι ο πατέρας του πέθανε 
σε ηλικία 80 ετών από καρκίνο του παχέος εντέρου. Από το ατομικό ανα‐
μνηστικό αναφέρει σακχαρώδη διαβήτη από 8 χρόνια που τον ρυθμίζει 
με  αντιδιαβητικά  δισκία.  Ο  ασθενής  είχε  μία  κένωση  κάθε  μέρα,  αλλά 

  197

από ένα μήνα έχει 1‐2 κενώσεις την εβδομάδα με τη βοήθεια ήπιου κα‐
θαρτικού (γάλα μαγνησίας). Δεν έχει παρατηρήσει αίμα στα κόπρανα. Η 
αντικειμενική εξέταση είναι φυσιολογική, όπως και η γενική αίματος που 
προσκομίζει. 
 
Ποια είναι η καλύτερη αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας του ασθενούς; 

 Χορήγηση δίαιτας υψηλής σε υπόλειμμα και παρακολούθηση 
 Χορήγηση ισχυρότερου καθαρτικού φαρμάκου και παρακολού‐

θηση 
 Εξέταση δύο δειγμάτων κοπράνων για αιμοσφαιρίνη 
 Να γίνει ορθοσκόπηση 
 Να υποβληθεί σε ακτινογραφία παχέος εντέρου με βάριο 
 Να υποβληθεί σε κολονοσκόπηση 
 

  198

Κύρια σημεία 
 
Καρκίνος παχέος εντέρου 

 
Επιδημιολογία: Το αδενοκαρκίνωμα του παχέος εντέρου και του ορθού 
είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους. Προσβάλλει ένα στους 18 
ενηλίκους στη διάρκεια του βίου τους στις ανεπτυγμένες χώρες και η συ‐
χνότητά του αυξάνει σημαντικά μετά την ηλικία των 50 ετών. Η διαβίου 
επίπτωση της νόσου είναι ίδια σε άνδρες και γυναίκες και αυξάνει ανά‐
λογα με το κληρονομικό ιστορικό: χωρίς ιστορικό: 6%, ένας πρώτου βαθ‐
μού  συγγενής  με  καρκίνο  παχέος  εντέρου:  10%,  δύο  πρώτου  βαθμού 
συγγενείς: 15%, ένας πρώτου βαθμού συγγενής με καρκίνο παχέος εντέ‐
ρου 45 ετών: 33%, σύνδρομο Lynch:80%, σύνδρομο FAP:100%. 
 
Προδιαθεσικοί παράγοντες: Οι τρέχουσες απόψεις είναι ότι για την ανά‐
πτυξη του καρκίνου του παχέος εντέρου συμμετέχουν κληρονομικοί (γε‐
νετικοί)  και  περιβαλλοντικοί  παράγοντες.  Στο  95%  των  περιπτώσεων  ο 
καρκίνος αναπτύσσεται σε αδενοματώδεις πολύποδες, όπου λόγω χρω‐
μοσωμικής  αστάθειας,  μεταλλάξεων  των  ογκοκατασταλτικών  γονιδίων 
και διαταραχής της ισορροπίας κυτταρικού πολλαπλασιασμού/απόπτω‐
σης αναπτύσσεται δυσπλασία και τελικά καρκίνος. Η εξέλιξη αυτή εκτι‐
μάται ότι απαιτεί 10‐20 χρόνια. Όμως στους ασθενείς με σύνδρομο Lynch 
μπορεί  να  συμβεί  σε  1‐2  χρόνια.  Οι  περιβαλλοντικοί  παράγοντες  περι‐
λαμβάνουν δίαιτα πλούσια σε θερμίδες, λίπος και κόκκινο κρέας και χα‐
μηλή σε φυτικές ίνες, καθώς και παχυσαρκία και κάπνισμα. 
 
Κλινική  εικόνα:  Τα    συμπτώματα  εξαρτώνται  από  την  εντόπιση  του  ό‐
γκου. Ο καρκίνος του ανιόντος κόλου και του τυφλού εκδηλώνεται με σι‐
δηροπενική αναιμία, λόγω χρόνιας αιμορραγίας από τον καρκίνο. Ο καρ‐
κίνος του κατιόντος κόλου και του σιγμοειδούς, επειδή ο αυλός του εντέ‐
ρου  είναι  στενότερος,  εκδηλώνεται  με  προοδευτικά  επιδεινούμενη  δυ‐
σκοιλιότητα, κοιλιακά άλγη και αίμα στα κόπρανα ή σπανιότερα με ειλεό. 
Ο καρκίνος του ορθού εκδηλώνεται με αίμα στα κόπρανα και τεινεσμό. 
Σπάνιες κλινικές εκδηλώσεις είναι νεοπλασματικός ασκίτης ή σηψαιμία 
από  στρεπτόκοκκο  bovis.  Κατά  την  αντικειμενική  εξέταση  μπορεί  να  υ‐
πάρχει ψηλαφητή μάζα στο δεξιό (Ca‐ανιόντος‐τυφλού) ή τον αριστερό 
(Ca‐σιγμοειδούς) λαγόνιο βόθρο, αν το νεόπλασμα έχει λάβει διαστάσεις 
>8‐10 εκ. Ο καρκίνος του ορθού μπορεί να είναι ψηλαφητός στην δακτυ‐
λική εξέταση σαν σκληρό έλκος, ή  μάζα που προβάλλει στον αυλό. 
 

  199

Εργαστηριακή διερεύνηση: Από τη γενική εξέταση αίματος μπορεί να υ‐
πάρχει αναιμία με χαμηλό σίδηρο και φερριτίνη ορού. Στην ακτινογρα‐
φία  παχέος  εντέρου  με  βάριο  συνήθως  παρατηρείται  στένωση  του  αυ‐
λού του εντέρου που μοιάζει με φαγωμένο μήλο. Η εξέταση εκλογής εί‐
ναι η κολονοσκόπηση με βιοψίες από τον όγκο. Η αξονική κολονογραφία 
συνήθως αναδεικνύει τον όγκο που προβάλλει στον αυλό του εντέρου. Η 
αξονική  τομογραφία  κοιλίας  και  θώρακα  είναι  απαραίτητες  για  τη  στα‐
διοποίηση  της  νόσου  (μεταστάσεις).  Οι  νεοπλασματικοί  δείκτες  (CEA, 
CA19‐9) δεν βοηθούν στη διάγνωση της νόσου. Η FDG PET χρησιμοποιεί‐
ται στον προεγχειρητικό έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου γιατί 
έχει τη μεγαλύτερη ευαισθησία για την ανάδειξη μεταστάσεων. Σε περί‐
πτωση μεταστατικής νόσου κατά τη διάγνωση μαζί με την ιστολογική και 
ανοσοϊστοχημική εξέταση της βιοψίας γίνεται και μοριακός έλεγχος για 
τα  ογκογονίδια  RAS  και  BRAF  που  καθορίζουν  τον  θεραπευτικό  αλγό‐
ριθμο. 
 
 

  200