201МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37(2014) Орчуулсан: С.Гантөмөр, зүүлт, тайлбар бичсэн: Д.Даваасүрэн. Хүрэлбаатар Л. (2002). Судар шастирын билиг. Улаанбаатар:Эрдэнэчимэг Л. (2001). Монгол гүр дууны гүн эгшиглэнгийн увдис.Улаанбаатар: blo bzang chos ‘dzin chos rje, Ri khrod pa blo bzang. XIX-XX зууны эхэн. Khu rilchen mo’i dbyangs khungs zhes so. Төвөд гар бичмэл, 12 хуудас Jangkiy-a yišidanbirolvi. (1986). (lCang skya rol ba’I rdo rje). Dag yig mkhaspa’i ‘byung gnas. (merged γarqu-yin orun) monggul tulγur bičig-ün čubural.ündüsüden-ü keblel-ün qoriy-a.Sa skya bka’ ‘bum dpe bsdur ma lass a pan kun dga’ rgyal mtshan gyi gsung‘bum pod bzhi pa bzhugs so (2005). Бээжин т.1-12. Төвөд эх.Tabun jüyil-ün üsug-yier qabsurugsan manju ügen-ü toli bičig. (1957). (Манж,Төвөд, Монгол, Уйгар, Хятад) ündüsüden-ü keblel-ün qoriy-a. AbstractIt is often said that it should be studied thoroughly all the realms of knowledgeand all types of concepts in Buddhism.One of the realms of knowledge is an art. Subsequently, there are three mainparts of expertise within art, and a unique part is “Music” and the content belongsto it. The unique subject within the content of music is the sound of music or soundmarks, and musical marks. This traditional musical note is recorded in the scripturesof Buddhist religious rituals, and the melody of religious rituals is played according tothese markings.However, few people fully understand what melody these markings representand what vocal art they are related to. Therefore, in this article, we aim to clarify whatconcepts of Buddhist music art, particularly of the “Musical Treatise” these markingsand symbols are related to.
202МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37МОНЦАМЭ БОЛОН СОЛОНГО САЙТЫН ЗАРИМ ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА WENDURIHUBAOLIGAO1ALATENGSUHE2Хүлээн авсан: 2024.11.15 Засварласан: 2024.12.05 Хэвлэлтэд авсан: 2024.12.10Хураангуй:Монгол улс болон Өвөр Монгол нь газар нутгаараа хил залгаа оршдог,нийтийн соёл иргэдийн аж ахуйн хувьд адил төсөөтэй зүйлс ихтэй, уламжлалтүүх соёл гээд олон шинжээрээ адил боловч дэлхий дахины болоод дотоодынмэдээ мэдээллийг дамжуулах цар хүрээ, мэдээллийг хүлээн авах, ойлгох,тайлбарлах тал дээр цөөнгүй ялгаатай. Гэхдээ Өвөр Монгол болон Монголулсад аль алинд төрийн мэдээ мэдээллийг олон улсад зориулан түгээдэг буюугадаад суртал ухуулгын чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг мэдээллийнхэрэгслүүд ажиллаж байна. Эдгээр нь МонЦаМэ мэдээллийн агентлаг болонСолонго мэдээллийн төв юм. Техник, технологийн өндөр хөгжил аж үйлдвэрийн дөрөвдүгээр хувьсгалынэрин үед олон өрлийн эх сурвалжаас мэдээллийг хүлээн авах боломжтойболсон баталгаат эх сурвалжийг сонэгож үнэн зөв ашиг тустай хэрэгцээтэймэдээллийг хүлээн авах нь чухал болжээ. Энэ хэрэгцээг хэвлэл мэдээллийнхэрэгслүүд дотроос Монголын МонЦаМэ агентлаг болон ӨМӨЗО-ны Солонгомэдээллийн төв нь амжилттай гүйцэтгэж Монгол Улс болон БНХАУ-ын ардтүмний харилцаа холбоог хөгжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсаар байна.Гэхдээ эдгээр мэдээллийн сайтад нийтлэл нэвтрүүлгийн агуулгын олон талтхэлбэр, нийтлэл нэвтрүүлгийг түгээж буй дизайнчлал өнгө төрх, мэдээллийгхүлээн авах хэрэглэгчдийн тоо хэмжээ зэрэг ялгаатай зүйлс ажиглагдаж байв.Түлхүүр үг: Мэдээллийн сайт, мэдээллийн агентлаг, мэдээллийн шинэхэрэгсэл, мэдээллийн төвБид уг өгүүлэлдээ Монгол улсын Төрийн өмчид Засгийн газрын Засгийнгазрын мэдээ мэдээлэл сургалт сурталчилгааны төв болох МонЦаМэагентлагийн “montsame.mn”, БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Засгийн газрын харьяалалдГадаад улсад БНХАУ-ын талаар суртал ухуулга хийх зорилгоор үйл ажиллагааявуулдаг “Солонго” мэдээллийн төвийн “solongo.mn” мэдээллийн сайтын зариммэдээ мэдээллийг харьцуулан судалж, илэрч буй дутагдал, онцлог давууталуудыг тодорхойлохыг зорьсон болно. Бид хоёр орны гадаад суртал ухуулга,сурталчилгааны мэдээллийн хуудсуудад хэд хэдэн төрлийн ажиглалт судалгаа1 БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Өвөр Монголын Багшийн Их Сургууль. Сонин мэдээллийн дээд сургууль.2 Монгол Улс. Улаанбаатар. Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль. Нийгэм, хүмүүнлэгийнухааны сургууль. Сэтгүүл зүйн тэнхимийн докторант.
203МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37хийж цахим хуудасны агуулга, мэдээллийн багтаамж, төрөл хэлбэрийг судалж,давуу болон сул талуудыг тодорхойллоо.МонЦаМэ болон Солонго сайтын судалгааМонголынцахилгаанмэдээний(МонЦаМэ)агентлагнь1921ондМонгольскоетелеграфное агенство буюу МОНТА нэртэйгээр анх байгуулагдсанаасаа хойшнийгмийн цаг төрийн бүхий л цаг үед тасралтгүйгээр үйл ажиллагаагаа явуулжбайгаа Монгол улсын ууган хэвлэл мэдээллийн байгууллага бөгөөд Монгол улсыггадаадын орнуудад сурталчлах болон дэлхий дахинд болсон онц чухал мэдээмэдээллийг монголчуудад хүргэх хамгийн шуурхай, үнэн бодитой, баталгаатаймэдээ мэдээллийн эх сурвалж юм .МонЦаМэ агентлаг нь үйл ажиллагааны хэд хэдэн чиглэлтэй бөгөөд үйлажиллагааны үндсэн чиглэл нь нэгдүгээрт Олон нийтийг улс орны дотоододболж буй мэдээ мэдээллээр хангаж, их сургууль, улсын төр засаг, засгийнгазрын шийдвэрийг ард иргэдэд түгээх, хоёрдугаарт дэлхий дахин, олон улсыгхамарсан үйл явдлын мэдээллийг цаг алдалгүй шуурхай орчуулж ард иргэдийгмэдээллээр хангах, гуравдугаарт Монгол улсын талаар талаар гадаадын улсорнуудад суртал ухуулга явуулж, улс орны дотоодод болж буй үйл явдал, хөгжилдэвшлийн талаар мэдээлэл сурталчилгааг хийж дэлхий дахинд сурталчлантаниулж, эерэг дүр төрхийг бий болгох үүрэгтэй.МонЦаМэ агентлаг хамтын ажиллагааны хүрээнд Оросын засгийн газрынсуртал ухуулгын “ИТАР-ТАСС”, олон нийтийн өмчит мэдээ мэдээллийн “Риановости”, Их Британий “Reuters”, Хятадын “Xinhua” , Өмнөд Солонгосын “Yonap”,Хойд Солонгосын төрийн мэдээ мэдээллийн “Ranhap”, Вьетнам улсын төрийнмэдээллийн ВИА, Кубийн “Prensia”, Польшийн олон өмчит мэдээллийн агентлаг“PAP”, Беларусийн засгийн газрын БТА, Туркийн гадаад сурталчилгшааны“Анатолу”, Украйн улсын засгийн газрын мэдээ мэдээллийн “Укринформ”, АНУын VOA мэдээллийн агентлаг, Азербайжений төрийн мэдлийн “Азертак” сүлжээ,Казахстан улсын ерөнхийлөгчийн тамгын газрын “Казинформ”, Иран улсынолон улсын суртал ухуулгын “Мер” зэрэг хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудтайгэрээтэй ажиллаж мэдээ мэдээлэл солилцож байна. Мөн МонЦаМэ нь эдгээрагентлагтай өдөр тутмын мэдээ мэдээллээ солилцон ажиллахын зэрэгцээ жилбүр сэтгүүлч, техникийн ажилтнуудаа харилцан туршлага солилцуулж улс орноогадаадад таниулан сурталчилж байгаа юм. МонЦаМэ нь нийслэл Улаанбаатархот, 21 аймаг болон ОХУ-ын нийслэл Москва, БНХАУ-ын нийслэл Бээжин хотодбайнгын сурвалжлагчтай.БНХАУ-ын крилл бичгээр мэдээ мэдээллийг түгээдэг “Солонго” мэдээллийнтөв нь БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Хэвлэлийн албаны захиалгаар, ӨМӨЗОны Засгийн газрын удирдлагаар хангагдаж тус Өвөрмонголын “Өдрийн сонин”-ыхороонд харьяалагддаг гадаад сурталчилгааны медиа групп юм. 1993 оноосхойш тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж ирсэн тус мэдээллийн төв нь эдүгээ“Солонго” сонин, Solongonews.mn сайт, Solongo.ru сайт, “Солонго” гар утасныапп, бичил блог, вичатын апп дээр платформуудтай болж улам бүр өргөжинтэлсээр байгаа аж.
204МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №372009 оны 12-р сарын 10-нд БНХАУ-ын крилл бичгийн мэдээ мэдээллийнСолонго агентлагийн мэдээллийн сайт албан ёсоор нээлтээ хийжээ. Тус сайтнь өнөөдөр \"Нүүр хуудас\", \"Өвөр Монгол\", \"Цаг үеийн асуудал\", \"Эдийн засаг\",\"Нийгэм\", \"Соёл урлаг\", \"Зураг\", \"Видео бичлэг\", \"Тусгай сэдэв\", \"Зөвлөгөө\"зэрэг тогтмол булангуудаар мэдээ мэдээллийг хүргэж байгаа нь ажиглагдлаа.Технологийн хөгжлийн шинэчлэлт, өөрчлөлт сайжруулалт, цахим шилжилтийнхүрээнд “Солонго” мэдээллийн агентлаг мэдээллийн сайтаа шинэчилж, Солонгоmobile (Google store,App store-д байршуулж)гар утасны аппликейшныг тусгайланхөгжүүлж, тогтмол хөгжүүлэлтүүдийг хийсээр байгаа нь харагдав. Өнөөдөр“Солонго” мэдээллийн сайтын орос хувилбар, түүний гар утсаны аппликейшныгтусгайлан боловсруулж, бүх нийтийн хэрэглээнд нэвтрүүлээд байна.Мэргэжлийн сэтгүүлчид, вэб сайт хөгжүүлэгчид, шилдэг дизайнеруудынхүчин чармайлтаар Өвөр Монголын “Солонго” мэдээллийн агентлаг нь мэдээлэлтехнологийн шинэ хувилбаруудаа тасралтгүйгээр хөгжүүлж, БНХАУ-ын бүхнийтийн хэрэглээ болсон WeChat болон Weibo нийгмийн сүлжээний найзынтойрог, тавцангуудыг ашиглаж, Хятадад ажиллаж, амьдарч байгаа Монгол улсынхэрэглэгчид, Гадаадад суугаа Хятад улсын хэрэглэгчдэд зориулан мэдээллийгтүгээхийн зэрэгцээ олон улсын Facebook сүлжээнд Page хуудсыг хөгжүүлжбайна.\"Солонго\" мэдээллийн сайт нь кирилл бичгийг ашиглан БНХАУ-ын төвийнмэдээллийн хэрэгслүүдийн албан ёсны баталгаат эх сурвалжийн түгээсэнмэдээ мэдээллийг түгээх, тэр дундаа ӨМӨЗО-ны дотоодод болсон үйл явдлынмэдээг онцлохдоо мэдээллийн шуурхай байдал, ашиг тустай байдлыг харгалзанүзэж, БНХАУ-ын улс төр, нийгэм, эдийн засгийн бүх салбарын хөгжлийг МонголУлсад танилцуулах зорилготойгоор ажиллаж байна. Тус мэдээллийн сайт анхбайгуулагдсан цагаасаа хойш БНХАУ болон Монгол Улсын хамтын ажиллагааныүр дүнг цаг тухайд нь мэдээлсээр иржээ.\"Солонго\" мэдээллийн сайт нь гадаадын улс орнуудад БНХАУ, ӨМӨЗОныг эерэгээр ойлгуулах цонх бөгөөд улс орныг дэлхийд танигдахад чухал үүрэгбүхий гүүр юм. “Солонго” мэдээллийн сайт нь БНХАУ-ын гадаадын улс орондахь сурталчилгаа суртал ухуулгын ажлыг гүйцэтгэгч мэдээллийн хэрэгслийнхээхувьд Монгол Улс болон БНХАУ-ын мэдээ мэдээллийн салбар дахь харилцаазарим хамт нийтийн ажиллагааг өргөжүүлэх явдалд онц чухал үүрэг гүйцэтгэсээрбайна.“Солонго” мэдээ мэдээллийн сайтыг Монгол Улсаас гадна, Солонгос, Хятад,Франц, Америк Орос, Герман Япон, Англи зэрэг улсын иргэд сонирхон үздэгээснийт хандпалтын 53 хувийг нь Монгол улсаас хандах хандалт эзэлж байгаа ньхарагдлаа.Бид сонгож авсан хоёр сайтыг мэдээллийн багтаамж болон сэдвийн хувьдхарьцуулан судаллаа.Мэдээллийн багтаамжМонЦаМэ болон “Солонго” медиа сайтын 2024 оны 4-р сарын 13-24 ныөдрийн хоорон буюу 14 хоногийн хугацаанд мэдээ мэдээлэлд судалгаа хийжмэдээллийн сэдэвт анализ хийснээ доорх хүснэгтээр үзүүлэв.
205МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37МоНЦаМэ агентлагын судалгаа:Хүснэгт №1.МонЦаМэ сайтын мэдээний тооӨдөр Нийтэлсэнмэдээллийн тооСайтад нийтлэгдсэнгадаад мэдээСайтад нийтлэгдсэндотоодын мэдээ04.23 81 20 612024.04.22 97 12 862024.04.21 109 22 972024.04.20 94 13 812024.04.19 105 18 872024.04.18 73 4 692024.04.17 86 10 762024.04.16 89 18 712024.04.15 76 18 582024.04.14 100 24 762024.04.13 85 40 452024.04.12 99 6 932024.04.11 80 9 712024.04.10 75 37 38Нийт мэдээлэл 1249 251 998МонЦаМэсайтад2024.04.10-2014.04.23-ныөдрүүдэдгадаадсурталчилгааныМонЦаМэ сайтад 1249 мэдээлэл нийтлэгдэж өдөрт дунджаар 93 мэдээллийгтүгээжээ. Тус сайтын нэг өдөрт хамгийн их мэдээ оруулсан тоо нь өдрийн лимит109 бол хамгийн бага тоо нь 73 байна. Нийт мэдээллийн 78 хувь нь гадаад, 22хувь нь дотоодын үйл явдлын мэдээ мэдээлэл байгаа нь ажиглагдлаа.Солонго мэдээллийн сайтХүснэгт №2.Солонго сайтын мэдээний тооӨдөр Нийт мэдээний тоо Гадаад мэдээ Дотоодын мэдээ2024.04.23 29 2 272024.04.22 16 1 152024.04.21 14 2 122024.04.20 20 3 172024.04.19 2 0 22024.04.18 3 0 32024.04.17 20 2 182024.04.16 24 1 232024.04.15 18 4 142024.04.14 15 2 132024.04.13 7 0 72024.04.12 2 0 2
206МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №372024.04.11 4 1 32024.04.10 12 2 10Нийт 186 20 166Харин Солонго мэдээллийн сайтын хувьд тус өдрүүдэд ажиглалт хийхэдөдөрт дунджаар 16 мэдээ оруулдаг ба хамгийн олондоо 29, хамгийн цөөндөө3 мэдээ оруулдаг нь ажиглагдлаа. Нийт мэдээ, мэдээллийн 11 хувь нь гадаадмэдээ, 89 хувь нь дотоодын мэдээ байна.Судалгаа хийсэн хоёр сайтын нэг өдөр тутамд нийтэлж байгаа мэдээллийнтоог харьцуулж үзвэл МонЦаМэ агентлагийн montsame.mn мэдээллийн сайтынмэдээллийн тоогоос “Солонго” мэдээллийн агентлагын сайтын дундаж 7 дахинцөөн байна. Харин нийт 14 хоногийн хугацаанд оруулсан мэдээллийг хувиар авч85 хувиар цөөн байгаа нь харагдлаа.Мэдээллийн сэдвийн судалгаа Сэтгүүлзүйд огт хамаaрдаггүй, сурвалжилж болдоггүй, бичигддэггүйсэдвүүд, ярьдаггүй асуудал гэж огт байдаггүй. (Батбаатар, 2010, хууд. 119)Хэрэглэгч уншигчдын анхаарлын төвд маш олон сэдэв бий. Цаг үе, нийгэм,улс төр, эдийн засаг, спорт, шашин, технологи нь дэлхийн улсуудын мэдээмэдээллийн сайтуудын хандалт өндөртэй сэдвүүд байдаг. Иймээс бид Солонгоболон МонЦаМэ сайтуудын агуулгыг сэдийн хүрээнд задлан шинжилж үзлээ.График №1.МонЦаМэ сайтын мэдээний төрлүүд МонЦаМэ сайтын хувьд нийт мэдпээллийг 42 хувийг дэлхий дахинд болсон,болж буй гадаадын улс улс орнуудын онц сонирхолтой үйл явдал, дэлхийннийтийг хамарсан хурц асуудал, зэр зэвсгийн мөргөлдөөний мэдээ мэдээлэлэзэлж байсан бол нийгэм, эдийн засгийн мэдээлэл 20 хувийг, эрүүлд мэндийнсэдэв 17 хувийг харин эдийн засаг, эрх зүйн мэдээлэл 11 хувийг эзэлж байна.Харин нийт мэдээллийн дөнгөж 10 лорчим хувийг улс төр, засгийн газартай
207МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37холбоотой мэдээлэл эзэлж байгаа нь ажиглагдлаа.График №2.Солонго сайтын мэдээний төрлүүд“Солонго” мэдээллийн агентлагын мэдээллийн 42 хувийг нийгэм, эрүүлмэнд 21 хувийг, улс төр, засигийн мэдээ 20 хувийг, гадаад мэдээ 11 хувийг эзэлжбайсан бол 6 хувийг нь эдийн засаг, банк санхүүгийн мэдээлэл эзэлж байгаа ньхарагдав. Судалгаа хийсэн сайтуудын 14 хоногт нийтэлсэн мэдээ мэдээллийнтооны зөрүүтэй талыг тус тусад нь бид харьцуулан жишиж үзлээ.Хүснэгт №3.Хоёр сайтын мэдээний тоон ялгааМонЦаМэ СолонгоДэлхий дахины мэдээ 524 20Улс төрийн мэдээ 125 37Эрүүл мэндийн мэдээ 213 39Нийгэм, цаг үеийн мэдээ 250 78Эдийн засаг, эрх зүйн мэдээлэл 137 12Тус судалгаанаас харвал МонЦаМэ болон Солонго сайтын олон нийтэлсэнмэдээллийн тоон 446 байгаа нь ажиглагдаж байна.Бид судалгаанд сонгож авсан мэдээллийн сайтуудын агуулгын судалгаагдэлгэрүүлж үзэхэд илүү дэлгэрэнгүй болгохын тулд хоёр сайтын мэдээллийгхарьцуулан авч үзэв. Мэдээллийн агуулга сэдвийг сонгох тал дээр хоёр сайтолон талаараа ижил төстэй байна. Иймээс бид “Улс төр”-ийн сэдэв бүхийхамгийн сүүлд нийтэлсэн зургаан мэдээллийг сонгон авч харьцуулсан судалгаагхийлээ.МонЦаМэ:- 1.\"Парис 2024” олимпд оролцох шигшээ багийн тамирчдад төрийндалбаа гардуулах ёслол боллоо - 2024-04-29 өдөр 17:21:58 цагт- Нийслэлийн бодлого эрхэлсэн мэдээллийн түр хороо байгуулах төслийнхоёрдугаар хэлэлцүүлгийг батлав - 2024-04-27 өдөр 15:01:35 цагт
208МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37- 3.УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг: Тендерийг улсын нууцад авах нь буруу-2024-04-28 өдөр 15:15:32 цагт энэхүү мэдээллүүд тавигджээ.Солонго:- БНХАУ-ын засгийн газраас Монголд тусламжаар хандивласан бараабүтээгдэхүүнийг хүлээлгэж өгөв 2024.04.27–ны өдөр 16 цаг 15 минут- В.Путин Ян Жечи нар уулзжээ- 2024.05.01 өдөр 21 цаг 14 минут- Ши Жиньпин Иран улсад айлчлав- 2024.04.27 өдөрСолонго мэдээллийн сайтын нийтэлсэн эхний хоёр мэдээллийг http://www.cri.cn/index.html сайтаас авсан байна. Тэгвэл БНХАУ-ын Ардын сүлжээ Монголхэвлэлээс гуравдугаар мэдээллийг авчээ.МонЦаМэ /Montsame.mn/ мэдээллийн сайтын мэдээнүүд тухайн үйл явдлыгтовчойлгомжтоймэдээлэхбаэнэньтухайнмэдээллийнагентлагийнбаримталдагзарчим үндсэн зарчим байна. МонЦаМэ-гийн эхний мэдээнд олимпод оролцохзарим тамирчид, шигшээ багийн дасгалжуулагчдад төрөл бүрийн урамшуулалолгох явдалыг нэмэгдүүлсэн бөгөөд Монгол улсын ерөнхийлөгч, ерөнхийлөгчМонгол улсын шигшээ багийн ерөнхий дасгалжуулагч нарын сэтгэгдлийг фотозургуудад хавсарган нийт 467 тэмдэгтэд багтаан нийтэлжээ. Хоёр дах мэдээг 350тэмдэгт, гуравдах мэдээг 390 үгэнд багтаан боловсруулсан байгаа нь харагдлаа.Солонго мэдээллийн сайтын эхний мэдээллийг 270 тэмдэгт, хоёрдохмэдээлэлийг 180 тэмдэгт, гуравдугаар мэдээг 125 тэмдэгтэд багтаан бичжээ.Бидний сонгож авсан хоёр мэдээллийн сайт нь гадаад суртал ухуулга хийхзорилго чиглэлтэй. Иймээс бид сайт дах гадаадад чиглэсэн суртал ухуулгадсудалгааг хийж үзлээ.Судалгаа хийсэн сайтууд нь тухайн улсынхаа төр, засгийн бодлого чиглэлээрулс орныг гадаадад эерэгээр түгээх, сурталчлан таниулах үндсэн үүрэгтэйнхувьд энэ талаарх мэдээ мэдээллийг түлхүү бэлтгэж байна.МонЦаМэ нь дэлхийн улсуудад улс орны сурталчилгааг гадаадад мэдээлэхредакц, таван хэлээр бэлтгэж байна. Гадаадад ухуулга сурталчилгааг хийхредакц нь улс орны дотоодын амьдралд байгаа онцлог мэдээ мэдээллүүдийгтаван орчуулан түгээхийн зэрэгцээ агуулгын хувьд долоо хоногт болсон үйлявдлын тойм, Монголын үндэсний зан заншил, түүхэн уламжлалтай холбоотоймэдээллийг түлхүү нийтэлж байгаа нь харагдав. МонЦаМэ-гийн теле студиболон гэрэл зургийн газар нь энтертаймэнт чиглэлийн видео болон фото зургийнагуулгыг бэлтгэн хамтын ажиллагаатай агентлагуудад нийлүүлэхийн зэрэгцээгадаадын улс орнуудын дипломат төлөөлөгчийн газруудаараа дамжууланМонгол улсыг сурталчилсан үзэсгэлэнгээр аялуулах зэргээр мэдээллээ түгээжбайна. Тус агентлаг гадаадын уншигчдад зориулан өдөр тутам Англи, Орос,Монгол хэлээр “Новости Монголии“, “MONTSAME Daily News”, “Монголынцахилгаан мэдээ” зэрэг товхимол болон өдөр тутам улс орны түүх, соёл, хөгжилдэвшил, дотоод амьдралын үйл явдлыг харуулсан дүрстэй мэдээг монгол, англихэлээр бэлтгэн түгээж байна.БНХАУ, ӨМӨЗО-ны Солонго мэдээллийн төвийн кирилл бичгээр бэлтгэдэгсайт нь Хятад улсыг гадаадад тэр дундаа Монголд БНХАУ ӨМӨЗО-ны талаар
209МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37ухуулан сурталчлах ажлыг гүйцэтгэж, үйл ажиллагааныхаа тэргүүн чиглэлболгон тодорхойлжээ. Тус сайтын мэдээллийн урсгал нь харьцангуй тогтмол,агуулгын түгээх хэлбэр бичлэгийн төрөл зүйлийн хувьд холимог шинжтэй байна.Гадаад суртал ухуулгын үндсэн мөн чанар нь зорилтот хэрэглэгчдийнхээонцлогт тохирсон мэдээ мэдээллийг нарийн судалгаа дүгнэлттэйгээр бэлтгэжцаг үеийн нөхцөл байдалтай уялдуулан эерэг талаас нь мэдээлэхэд оршино.Мэдээллийн бичиглэлийн хувьд албан ёсны мэргэжлийн хуурай үг хэллэгээсаль болох зайлсхийж, хялбар ойлгогдох хөнгөн чөлөөт загварыг сонгож,уншигчдынхаа сонирхлыг татах нь чухал юм. Учир нь БНХАУ-ын “Нэг бүс нэгзам” санаачилга, түүнийг дагасан бүтээн байгуулалт томоохон төслүүдийн ачхолбогдлыг олон нийтэд сурталчлах, таниулах зэрэг нь гадаад сурталчилгаанызорилго бүхий хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн гол зарчим юмМонЦаМэ агентлагын хувьд 100 жилийн түүхэн хугацаандаа мэдээмэдээлэл түгээх өөрийн гэсэн арга хэлбэрийг бүрэн бүрдүүлсэн бол Солонгомэдээллийн сайтын хувьд арга барилаа олоогүй байна. Иймээс бид энэ хэсэгтМонЦаМэ агентлагийн мэдээллийн сайтын хөгжлөөр шалгуур болгоод Солонгомэдээллийн сайтад ажиглагдаж буй давуу болон сул талыг ажиглаж үзлээ. Солонго мэдээллийн сайтад ажиглагдаж буй давуу талууд Мэдээллийн агуулгын баялаг байдалГадаадын улс орнуудын уншигчдад зориулсан мэдээ мэдээлэл нь дотоодынхэрэглэгчдэд зориулсан мэдээ, мэдээллээс цөөнгүй зөрүү онцлог чанартайбайна. Солонго агентлагаас энэхүү асуудалд анхааран ажиллаж, Монголуншигчдадзориуланолонулсынмэдээнийагуулга, хэлнайруулгаболонмэдээлэххэлбэртээ олон талаар анхааран уншигчдийг зөвхөн мэдээ, мэдээллээр хангахажил хийгээд өнгөрөх бус өөрийн орны хэл соёлыг түгээх зорилгыг баримтланажилладаг байна.Зөв бичгийн дүрэм харьцангуй сайн байнаСолонго сайт нь кирилл бичгийн дүрэм, хэл найруулгыгмаш сайн баримталж,мэдээллийг тиүгээж байна. Мэдээг найруулахдаа хэлний зүйн дүрмийн алдаагаргахаас аль болох зайлс хийж байна.Мэдээллийн хэлбэршилСолонго сайт мэдээллийг олон төрөл хэлбэр тэр дундаа видео, аудио,мультимедиа хэлбэрээр түгээж байна. Мөн сүүлийн жилүүдэд шинэ хэвлэлмэдээллийн хэрэгслийн боломж, уламжлалт мэдээллийн хэрэгслийн арга зүйгхослуулан хөгжүүлэх аргаар мэдээллийг бэлтгэж байгаа нь ахаргдлаа.Солонго мэдээллийн сайтад ажиглагдаж байсан сул тал:Вэб сайтын зохион байгуулалтМэдээллүүдээ агуулгаар нь нарийн ялгалгүй бүх мэдээгээ “Мэдээ мэдээлэл”хэсэгт оруулж өгсөн нь эмх цэгцийг олон талаар алдагдуулан мэдээллийнбөөгнөрлийг үүсгэж байна.Функцийн тоо хэт цөөнВэб сайт дах медиа буюу уншигчийн анхаарал сонирхлыг татах хэсэгт
210МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37тодорхой функцуудыг нэмэх шаардлагатай байна. Жишээ нь шууд үзэхболомжтой видео, гүйдэг зураг зэрэг динамик функцууд Солонго мэдээллийнсайтад ажиглагдахгүй байна. Тус сайт хагас динамик функцуудтэй байгаа ньтехнологийн хувьд хоцрогдсон байдлыг илтгэж байгаа юм. Мөн тус сайт хайлтынсистемүүд дээрх илэрцийг нэмэгдүүлэн өөрсдийн мэдээллийг давхар олоннийтийн сүлжээнүүд болох Facebook, Twitter, Instagram зэрэг дээр байршуулжхэрэглэгчдийг татах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Монголын МонЦаМэгийн мэдээллийн сайт нь динамик хийцтэй бөгөөд нийгмийн сүлжээнийхолбоосуудыг оновчтой бэлтгэсэн байна.Вэб сайтын серверийн хязгаарлагдмал байдалСолонго мэдээллийн сайт нь өөрийн аппликейшн хөгжүүлж байгаа ч өндөрнарийвчлалтай видео ба шууд дамжуулалтыг үзэхэд гацах тал ажиглагддаг.Учир нь солонго сүлжээний аппликейшн нь сонины сүлжээний хүчин чадалхязгаарлагдмал серверт байрладаг тул шууд дамжуулалт болон өндөрнягтаршилтай видео тоглуулахад хүндрэл үүсээд буй юм. Иймээс тусмэдээллийнсайтын серверийг шинэчлэх, аппликейшнийг хөгжүүлэх шаардлагатай байна.ДүгнэлтМонгол улсын montsame.mn болон ӨМӨЗО-ы solongonews.mn сайтууд ньаль аль төрийн мэдэлд үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд улс орны дотоододболсон үйл явдлыг олон улсад сурталчлан таниулах буюу улс орны гадаадсуртал ухуулгыг хийх ажлыг гүйцэтгэж байна. Гэхдээ агуулгын хувьд МонЦаМэагентлагийн montsame.mn сайт харьцангуй хурдан ажиллаж байгаа бол Солонгомэдээллийн төв solongonews.mn сайт харьцангуй удаан байгаа нь ажиглагдлаа.Мэдээллийн багтаамжийн судалгааг 14 хоногоор авч үзвэл montsame.mnсайтын хувьд 1249 мэдээллийг түгээсэн бол solongonews.mn сайт 186 мэдээнийтэлсэн байна. Энэ нь мэдээллийн шуурхай байдал багтаамжийн хувьдСолонго сайт МонЦаМэ-ээс харьцангуй бага байгааг харуулав.Бид МонЦаМэ агентлагийн мэдээллийн сайтыг үнэлгээний жишиг үзүүлэлтболгон үзэж, Солонго мэдээллийн сайтад функцийн тоо хэтэрхий цөөн байх, вебсервер хязгаармал байх, вебийн зохион байгуулалт эмх замбараагүй байх зэрэгасуудал тулгарч байна. Ашигласан бүтээлийн жагсаалтБатбаатар, Ж (2023). Суурь сэтгүүл зүй. УБ.Батбаатар, Ж., Амартүвшин, С., Одмандах М. (2010). Практик сэтгүүл зүй.УБ. Галаарид, Б (2018). Монголын чөлөөт хэвлэлийн хөгжил төлөвшил. УБ. Болд-эрдэнэ, Б. (2017). Нийгэм, интернэт, сэтгүүлзүй. УБ. МОНТА буюу МОНЦАМЭ агентлагийг үүсгэн байгуулсан ньВан, Кай, (2014.), Хятад Монголын хэвлэл мэдээллийн байгууллагын хамтынажиллагааг ахиулах хэдэн үзэл бодол, Улаанбаатар хот, 2014 оны 9-рсарын 16-нд Монгол-Хятадын сэтгүүлчдийн форумд хэлсэн үг. http://www.ord.mn/index.php?newsid=3249
211МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37Уянга, Г. (2020), Өвөр монголын цахим сэтгүүл зүйн өнөөгийн байдалд хийсэнажиглалт. Хөх хот. Оюунгэрэл, А. (2020). Орчин цагийн сэтгүүл зүй. УБ.Abstract: Mongolia and Inner Mongolia are geographically and culturally similar, sharingmany commonalities. However, there are differences in the scope and capacity to receive information from international and domestic news coverage. Both in Inner Mongolia and Mongolia, there are news media dedicated to disseminating national newsto the public or engaging in external publicity work, namely the MONTSAME NewsAgency and the Rainbow News Center. In todays highly advanced media landscape,the MONTSAME organization and the Rainbow News Center have made significantcontributions to the development of relations between the peoples of China and Mongolia. Yet, on these news websites, one can see a variety of elements, includingdiversity in information content, color schemes, and user numbers.
212МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37БНХАУ-ЫН ТЕЛЕВИЗИЙН ХҮҮХДИЙН НЭВТРҮҮЛГИЙН ХӨГЖЛИЙН ТҮҮХ (1958- 2020 ОНООС ХОЙШ) ТОЙМ СУДАЛГААБ.Чинзориг1SU, HAI2Хүлээн авсан: 2024.11.15 Засварласан: 2024.12.05 Хэвлэлтэд авсан: 2024.12.10Хураангуй:Сэтгүүл зүйн түүхийн судлалд тодорхой улс орны нийтлэл, нэвтрүүлгийнхөгжлийг тусгайлан судлах асуудал чухлаар тавигддаг. Үүний үндсэн дээрБНХАУ-ын телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг тусгайлан судлахдаатүүхэн зүйн зарчим, баримт мэдээллийг түүвэрлэн боловсруулж, задланнийгмийн шинжлэх шинжлэх ухааны түгээмэл арга зүйг ашиглан судалгаагаахийв. Тус судалгаа нь БНХАУ-ын хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг 1958-оноосөнөөг хүртэл тоймлосноороо шинэ бөгөөд үзэгдлийн хөгжлийн үйл явцадтулгуурлан тодорхой үечлэлийн зарчмыг баримталж хийснээрээ шинэлэг болно.Үүний үр дүнд бид БНХАУ-ын телевизийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг 5 үед хуваан,хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг тодорхойлж шинэ тойм судалгааг санал болгожбайна.Түлхүүр үг: Хүүхдийн нэвтрүүлэг, Нэвтрүүлгийн хөгжил, Нэвтрүүлгийнүечлэл, Телевизийн нэвтрүүлгийн төрөл, Телевизийн нэвтрүүлэгХятадад телевиз үзэгч хүүхэд болон телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлэгтэйхолбоотой судалгаа 1980-аад оноос эхэлжээ. Хятадын CNKI, Ванфан зэрэгэрдэм шинжилгээний цахим хуудасны статистик мэдээллээс үзэхэд 1985-2020он хүртэл энэ талаар 1000 гаруй судалгааны өгүүлэл нийтлэгдсэн байна.Бид1958–оноос2020оныгхүртэлБНХАУ-дгарсанхүүхдийннэвтрүүлгүүдийгсудлан, хөгжлийн тоймыг тодорхойлсны үр дүнд бид хүүхдийн нэвтрүүлгийнхөгжлийг дараах 5 үе болгон хувааж үзлээ. Ингэхдээ судлаач Юй Пэйшя (Yupeixia) 2006 онд \"Телевизийн судалгаа\" сэтгүүлд \"Хятадын хүүхдийн сувгийнөнөөгийн байдал, хөгжлийн стратеги\" хэмээх өгүүлэлдээ Хятадын хүүхдийнтелевизийн хөгжлийн түүхийг 1958 оноос эхлэн таван үе шатанд хуваан эмхэтгэндүгнэлт хийснийг баримжаа болгон авч үзлээ.Бид БНХАУ-ын хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг• Хүүхдийн нэвтрүүлгийн эхэн үе (1958-1980)• Бие даасан нэвтрүүлгийн хөгжлийн үе (1980-1990)1 Монгол Улс. Улаанбаатар. Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль. Нийгэм, хүмүүнлэгийнухааны сургууль. Сэтгүүл зүйн тэнхим.2 Монгол Улс. Улаанбаатар. Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль. Нийгэм, хүмүүнлэгийнухааны сургууль. Сэтгүүл зүйн тэнхимийн докторант.
213МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37• Хөгжил цэцэглэлтийн үе (1990-2000)• Оргил үе (2000-2010)• Өөрчлөлтийн үе (2010 оноос хойш) хэмээн үечилж үзэв.Хүүхдийн нэвтрүүлгийн эхэн үе /1958-1980/БНХАУ-ын анхны телевиз болох “Бээжин ТВ” (Хятадын төв телевизийнөмнөх телевиз) 1958 оны тавдугаар сарын 1-нд байгуулагдсан байна. Тухайнүед уг телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийг Хойд Европт мэргэжлээрээ суралцаадирсэн Жанти Жижянь хэмээх мэргэжилтэн бэлтгэж байв. Хятадын телевизээрнэвтэрч ирсэн хүүхдийн нэвтрүүлгийг он цагийн дарааллаар авч үзвэл дараахзүйл ажиглагдаж байна. Үүнд:1958 оны тавдугаар сард \"Хоёр тэнэг баавгай\" хэмээх хүүхдийн нэвтрүүлгийгбүтээсэн нь БНХАУ-ын хувьд анхны хүүхдийн нэвтрүүлэг байлаа. Үүний дараатус оны есдүгээр сард Хүүхдийн нэвтрүүлэг нэртэй хүүхдэд зориулсан буланггарган ажиллуулж 1959 оны есдүгээр сард, хүүхдэд зориулсан \"Хүүхдүүд\"нэвтрүүлэг гарган 1959 оны 11-дүгээр сарын 1-нд, залуучуудын багийн үйлажиллагааны талаар тусгайлан мэдээлэх зорилгоор \"Залуу пионеруудын эвэр\"хүүхдийн мэдээллийн буланг нээжээ.1960 онд Бээжингийн телевиз нэвтрүүлгийн чанарыг сайжруулах зорилгоорхүүхдийн нэвтрүүлгийн редакторыг Төв радиогийн Хүүхдийн хэлтэст нэгтгэж,нэвтрүүлгийн тоо, төрлийг нэмэгдүүлэв. 1961 онд хүүхдийн нэвтрүүлгийг тусгайбулан болгон хөгжүүлэхийг зорьж тус нэвтрүүлгийг үзэх үзэгчдийн сонирхолхэрэгцээнд тулгуурлан телевизийн булангуудыг өөрчлөх оролдлогууд хийгджээ.Тухайлбал, \"Хувьсгалт өв залгамжлал\", \"Дэлхийн бөмбөрцөг дээр\", \"Ухаалагробот\", \"Төгс Хүчит гар\" гэх мэт нэвтрүүлгийг бүтээв. Тус онд Хятадад жилийнтурш 370 нэвтрүүлэг цацагдсаны 264 нь залуучуудын нэвтрүүлэг, 106 нь хүүхдийннэвтрүүлэг байжээ.1962 оноос хойш, хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлгийг агуулгаар нь долоонтөрөлд хуваан 7 хүүхдийн нэвтрүүлэг гаргасан. Үүнд: хувьсгалт уламжлалыгтаниулах, “Хувьсгалт өв залгамжлал”; дотоод, гадаадын томоохон үйл явдлуудыгмэдээлэх “Дэлхийн бөмбөрцөгт”; шинжлэх ухаан, технологийн мэдлэгийнболовсрол олгох, “Ухаалаг робот”; гар урлал заадаг \"Бүхнийг чадагч гар\"; дуу,бүжиг, тоглох боломжийг олгодог \"Залуучуудын клуб\"; цэцэрлэгийн хүүхдэдтусгайлан зориулагдсан \"Үлгэр\" гэсэн буланг гаргаж байв. (Юэ, 1984, хууд. 74).1962-1966 онд, Хятадад хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжил харьцангуй удаанбайсан бөгөөд энэ үеийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн талаар судалгаа хомс байна.Тэгвэл 1966-1976 онд Хятадад хүүхдийн телевизийн хөгжил уналтад орж, Хятадулс \"Соёлын хувьсгал\"-ын “гамшигт арван жилийг” эхлүүлжээ.Эрдэмтэн Жан Ди (Zhang Di) үзэхдээ, 1966 - 1977 он хүртэл үед Хятадынтелевизийн хүүхдийн нэвтрүүлэг уналттай байсан гэжээ (张娣, 2017, 页 36). Энэүе бол Хятадын түүхэн дэх \"Соёлын хувьсгал\" хэмээх улс төрийн хөдөлгөөнийүе байсан бөгөөд тухайн үед Хятад улсад ноцтой гамшиг авчирсан байна.Тухайлбал, Хятадын сургууль, нам, төрийн байгууллагуудын сэхээтэн, техникийн
214МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37ажилтнууд ээлж дараалан өртөж, нийгэм нь эмх замбараагүй байдалд оржээ.Улаан хамгаалагчид “Дөрвөн хуучин”-ыг устгаж өөрөөр хэлбэл хуучинсанаа, хуучин соёл, хуучин ёс заншил, хуучин зуршил сэхээтнүүд, ардчилагчид,боловсон хүчнийг шүүмжлэх нь нийгмийн бүхий л давхаргын хүмүүсийг аюулдоруулж, телевизийн хүүхдийн хөтөлбөрийг уналтад оруулсан байна. ЭрдэмтэнЦян Юэ (qianyue) \"Хорин зургаан жилийн эргэцүүлэл “CCTV”-ийн хүүхдийннэвтрүүлгүүдийн тойм\" хэмээх бүтээлдээ, хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлгийннайруулагчдын баг бүрэлдэн тогтож, хүүхдийн нэвтрүүлэг цаашдаа ямарбайх талаар судалж байсан бөгөөд энэ үед соёлын хувьсгалын “Том шуурга”болж тухайн төсөл талаар болсон байна. Анх “шуурга” дэгдэхэд бүх хүүхдийннэвтрүүлгийн \"Хуучин гурван бүлэг\" мөн улаан хамгаалагчдын практикилтгэлүүдийг уншсан боловч сүүлдээ телевизийн нэвтрүүлэг цацагдахаа больж,хүүхдийн нэвтрүүлэг нь бусад нэвтрүүлгийн дараа зогссон (钱越, 1985 页 41)хэмээн тэмдэглэжээ.1972 оноос хойш хүүхдийн нэвтрүүлгүүд завсарлагатайгаар сэргэж эхэлсэнч агуулга нь улс төрийн өнгө аястай, хүүхэд үзэхэд тохиромжгүй байлаа. 1973онд Шиньжяны Өөртөө Засах Орны телевиз \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\" нэртэйхүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг гаргаж эхлэв. Мөн 1975 оны сүүлийн хагас жилд,Тяньжиний телевиз нь \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\"-ээ буцаан сэргээжээ. 1976 оны 6-рсараас эхлэн Шаньдун телевиз \"Хүүхдүүд\" нэвтрүүлгээ цацаж эхэлсэн бөгөөдүүнээс хойш орон нутгийн телевизүүд хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлгээ дахиннэвтрүүлж эхэлсэн байна. Хүүхдийн нэвтрүүлэггүй газар орнууд ч хүүхдийннэвтрүүлэг нэвтрүүлэхээр бэлтгэж эхэлжээ.Мөн энэ хугацаанд Бээжингийн телевизээр \"Том хөлөг ирж байна\", \"Гаралүүсэлгүй хар яст мэлхий загас\", \"Чайанзны цөөрмийн хажууд\" гэх мэтийн хэдхэдэн хүүхдийн олон ангит киног нэвтрүүлсэн байна. Мөн \"Утга зохиолынэрдэнэсийн өргөө\" буланг шинээр байгуулж, гадаадын уран зохиолын олонмэдлэгийг хүүхдүүдэд таниулах зорилгоор номын сангийн мэдлэгтэй өвөөгийндүрийг бүтээжээ. (Юэ, 1984, p. 76) 1978 онд ХКН-ын 11-р сонгуулийн төвхорооны 3-р бүгд хурал болж, Хятадын олон судлаач Хятадын Коммунист намын11-р сонгуулийн төв хорооны 3-р бүгд хурал нь Хятадын телевизийн хүүхдийннэвтрүүлэг хөгжих чухал шалтгаан болсон гэж Хятадын зарим судлаачидүздэг. Хурлын дараа Хятадын телевизийн салбарын бүтээн байгуулалт хэвийнбайдалдаа орж, цэцэглэн хөгжив.Тухайн жилийн 5-р сард Бээжингийн телевиз нэрээ Төв Телевиз болгонөөрчилжээ. Дараа нь улсын дотоодын бусад муж, хотын захиргаа, өөртөө засахорон өөрийн гэсэн телевизтэй болсон бөгөөд хүүхдийн нэвтрүүлэгтэй болсонбайна. Тухайлбал, Жилин муж өөрийн гэсэн телевиз “Жилин телевиз”-тэйболсон бөгөөд солонгос хэлээр хүүхдэд зориулсан \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\" гэсэннэвтрүүлгийг нэвтрүүлжээ.Эндээс дүгнэж үзвэл 1958 - 1979 он хүртэлх 21 жил бол Хятадын телевизийнхүүхдийн нэвтрүүлгийн хувьд эхлэл үндэс сууриа тавьж чадсан ч хүнд цаг үебайв. Судалж үзвэл 1958 - 1979 он хүртэл орон нутгийн маш цөөхөн телевизхүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг бэлтгэж, дамжуулж байжээ. Тус нэвтрүүлгийн
215МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37гол продюсер, дамжуулагч нь Хятадын төв телевизийн өмнөх телевиз болохБээжингийн телевиз байсан юм. Тухайн үеийн нийгэм эдийн засгийн хөгжлийннөхцөл байдал, телевизийн нэвтрэлтийн түвшинг харгалзан үзэхэд телевизийнхүүхдийн нэвтрүүлгийг үзэх үзэгчдийн тоо тийм ч их биш байв.Бие даасан нэвтрүүлгийн хөгжлийн үе /1980- 1990/1980 оноос хойш, CCTV-ийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн монополь байдаларилав. Өөрөөр хэлбэл бусад суваг, телевиз хүүхдийн нэвтрүүлэгтэй болжХятадын хүүхдийн телевизийн салбар бүх талаар хөгжиж эхэлжээ. Анх 1981 оныгуравдугаар сардХятадын Коммунист НамынТөвХорооны Нарийн бичгийн дарганарын газарт хүүхдийн бүтээлийн симпозиум болж, тухайн хурлаар \"Хүүхэд,өсвөр үеийнхний эрүүл саруул өсөхөд нам, нийгэм бүхэлдээ анхаарах ёстой\"гэсэн шийдэлд хүрчээ. Ингэснээр Хятадын телевизийн 20 жилийн түүхэнд анхудаа хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг тусгай цагтай болжээ. Эндээс, тэд тогтмолбулантай, нэвтрүүлгийн цагтай, мэргэжлийн багтай болж хөгжлийн үе шатаддэвшив. Тухайн жилд Юнань мужийн телевизийн \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\" гарчэхэлсэн бөгөөд гол үзэгчид нь бага ангийн сурагчид байлаа. 1981 онд CCTV-ийн\"Хаврын нахиа\" нэвтрүүлэг гарч эхэлсэн бөгөөд гол үзэгчид нь сургуулийн өмнөхнасны 3-6 насны хүүхдүүд байжээ. Мөн онд Хармөрөн мужийн Телевизийн\"Бяцхан хун\" хүүхдийн цогц нэвтрүүлэг гарсан тухайн үедээ хамгийн олон буюузургаан булантай байв.1982 онд “Яньбиан” ТВ-ийн хүүхдэд зориулсан \"Бэй Лэй\" нэвтрүүлэгСолонгос хэл дээр гарсан нь бүх Хятадын хувьд цөөн тоот үндэстний хэлээргарсан анхны хүүхдийн нэвтрүүлэг байв.1983 оны сүүлээр CCTV хүүхдийн багийн нэрийг хүүхдийн тасаг болгонөөрчлөв. Муж, хотын захиргаа, өөртөө засах орны телевизүүд нь бэлтгэсэнхүүхдийн нэвтрүүлгээ Бээжинд илгээсэн нь CCTV-ийн хүүхдийн нэвтрүүлгийнхамрах хүрээг ихээхэн өргөжүүлсэн юм. Хүүхдийн тасаг нэртэй болсноос хойшCCTV-ийн хүүхдийн нэвтрүүлэг долоо хоногт дөрвөн удаа буюу нийт 150 минутболж, өвөл, зуны амралтаараа долоо хоногт хоёр удаа цацагддаг болов. Тухайнүед CCTV-нь мэдээ, спортын нэвтрүүлгээс гадна хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэгхамгийн их цацах байлаа. Энэ тоо өсөөд зогсохгүй \"Дунд сургуулийн сурагчдынасуулт хариулт\", \"Да Лин, Сяо Лин\", \"Тэнгэр газрын хооронд\" зэрэг хүүхдийннэвтрүүлгийн дэлгэцээр үзэгчдийн таашаалд нийцсэн хэд хэдэн нэвтрүүлэггарч эхэлсэн байна. Эдгээр нэвтрүүлэг нь телевизийн дэлгэцийг бүхэлд ньбаяжуулахад ихээхэн үүрэг гүйцэтгэв. 1984 оноос Хятадын телевизийн жүжгийн продакшны төв Хятадын анхныхүүхэлдэйн киноны продакшны байгууллагыг байгуулжээ. Мөн онд CCTVийн \"Хаврын нахиа\" буланг \"Эвлүүлдэг тоглоом\" болгон шинэчилсэн бөгөөдтус нэвтрүүлэгт Хятадын хүүхдийн нэвтрүүлгийн түүхэн дэх анхны байнгынхөтлөгчтэй болсон, хөтлөгч нь Хятадын нэрт телевизийн хөтлөгч Жү Пин байлаа.1985 онд Шиньжяны өөртөө засах орны \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\"-ийн нэрийг\"Цасан бадамлянхуа\" болгон өөрчилж, тус нэвтрүүлгийг нь уйгур, казах, хятадхэлээр нэвтрүүлдэг. Хэбэй мужийн телевиз хүүхдэд зориулсан \"Суулгац\"нэвтрүүлгээ эхлүүлсэн, Жилин мужийн телевиз \"Нэг минутын асуулт хариулт\"
216МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37нэвтрүүлгээ эхлүүлсэн, Үүний зэрэгцээ оюун санааны соёл иргэншлийн бүтээнбайгуулалтад хүүхдүүдийн сэтгэл санааг илүү сайн төлөвшүүлэх, тэдэнд үзэлсуртлын болон ёс суртахууны боловсрол олгох зорилгоор “Жэжян” телевизхүүхдийн телевизийн бүтээлийг байгуулжээ.1986 онд CCTVанх удааДиснейн \"Микки Маус баДональд Нугас\" хүүхэлдэйнкиног цацсан бол үүнээс өмнө \"Smart Ikkyu\", \"Astro Boy\" зэрэг хүүхэлдэйн кинонь Японоос орчуулдаг байв. Мөн орон нутгийн буюу Сычуань телевизийн\"Байюн эгчийн хэлсэн үг\", бага, дунд ангийн сурагчдад зориулсан Чи Ци Хартелевизийн \"Бяцхан багш\", Гуанши телевизийн \"Хүүхдийн нэвтрүүлэг\" зэрэгбагтана. 1987 онд Ляонин телевиз дунд ангийн сурагчдад зориулсан \"Оюутныцаг\" нэвтрүүлгийг сурагчдын хөтлөгчтэй гаргажээ. Мөн онд хамгийн алдартайхүүхдийн \"Баруун руу аялах\" олон ангит киноны зураг авалт дуусав.Нэгтгэн дүгнэвэл 1980-1989 он бол Хятадын телевизийн хүүхдийннэвтрүүлэг эрчимтэй хөгжиж байсан үе юм. 1980-1989 он хүртэл орон нутгийнолон суваг бие даан хүүхдийн нэвтрүүлэг бэлтгэж, нэвтрүүлж эхэлсэн бөгөөдCCTV цорын ганц байхаа болив. CCTV болон орон нутаг, хот, өөртөө засах орнызэрэглэлийн телевизүүд бүгд өөрийн гэсэн телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийнбулантай болжээ.Энэ үед хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийн тоо хэмжээгээр нэмэгдээдзогсохгүй чанарыг нь сайжруулахад анхаарч байв. Гэсэн хэдий ч энэ хугацаандтелевизийн хүүхдийн нэвтрүүлэг маш бага цагтай, харьцангуй энгийн агуулгатайбайжээ.Хөгжил цэцэглэлтийн үе /1990-2000/1990-ээд онд \"Долоон өнгийн цэцэг\" гэх хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг1990 оны 1-р сарын 29-нд Жэжян Нинбо телевизээр гарч 1991 оны 1-р сардЗуны бүсийн телевиз \"Бяцхан сахиусан тэнгэр\" нэвтрүүлгийг нээсэн бөгөөд\"Чадварлаг гарын цэцэрлэг\", \"Зуун мянган яагаад\", \"Пистачио\", \"Эцэг эхийнсэтгэл\", \"Чи мэдэх үү?\" \"Хүүхдийн төөрдөг байшин\", \"Түүхийн хаан\", \"Бага насныдуунууд\", \"Бяцхан сахиусан тэнгэр\" гэсэн булангуудаас бүрддэг байжээ. Мөн оны3-р сард Ханьжяны эдийн засгийн телевиз \"Хотхон дотор болон гадуур\", \"Төрсөнөдрийн мэнд хүргэе\", \"Өнгөт зам\", \"Дотно үгс\" зэрэг хэсгүүдтэй \"Аз жаргалтай онжилүүд\" нэвтрүүлгийг эхлүүлжээ.CCTV телевизийн \"Улаан, шар, хөх\" нэвтрүүлэг 1993 оны 1-р сарын 16-нднээлтээ хийж, дотоодын хүүхэлдэйн киног гаргадаг цорын ганц нэвтрүүлэг болов.Тус хөтөлбөр нь \"Өнгөний гүүр\", \"365\", \"Хошин шогийн цуглуулга\", \"Хүүхдийнкараоке\" зэрэг булантай байлаа. Мөн онд CCTV телевизээс \"Аав, ээжтэйгээхамт үзэх нь\" нэвтрүүлэг 5-р сарын 20-нд гарсан байна. Сургалтын булангийндор \"Мягмар гарагийн сэдэв\", \"Долоо хоног тутмын аз жаргалтай\" зэрэг жижигбулан гарч байв.Мөн \"Ухаалаг Байшин\" нэвтрүүлэгт хүүхэлдэйн киноны хөтлөгчийг анхланажиллуулж, Хүүхдийн баяраар \"Хатуу толь\", \"Нэгэн удаа ууланд\", \"Маомао,Харри хоёр\" зэрэг хэсгүүдээр нэвтрүүлгийг өргөжүүлсэн байна.1993 оны 12-р сарын 1-ээс 5-ны хооронд Шаньдун мужийн Жинань хотодХятадын хүүхдийн телевизийн \"Алтан хүүгийн шагнал\"-ын хоёр дахь удаагийн
217МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37шагнал гардуулах ёслол болж, уг ажлын хүрээнд Үндэсний хүүхдийн телевизийнажлын симпозиумыг зохион байгуулсан нь хүүхдийн телевизийн ажилчдыгсургах, сайжруулах ёстойг хурлаар онцлон тэмдэглэв. Зорилтот үзэгчдийгойлгох, хүүхдүүдэд зориулсан тусгай хөтөлбөр зохиох, шинэлэг байдал, ялгаагэрэлхийлэх, шударга байдлын мэдрэмжтэй багана үүсгэхэд тус симпозиумынзорилго чиглэж байв. 1994 онд Шэньжэньд хүүхдийн төрөлжсөн суваг нээгджээ.1995 оны 6-р сарын 1-нд CCTV-ийн \"Том салхин тээрэм\" нэвтрүүлгийг нээв. 10-рсард CCTV-ийн хүүхэд, цэрэг, шинжлэх ухаан техник, хөдөө аж ахуйн сувгуудаархүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг нэвтэрч эхлэв. Нэвтрүүлэг өдөр бүр 4 цаг 30минутын давтамжтайгаар гарч байлаа.1995 онд Бүх Хятадын Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хурал болон ХятадынАрдын Улс төрийн Зөвлөлдөх Зөвлөлийн \"Хоёр чуулган\"-ын төлөөлөгчдөөсгаргасан \"Хүүхэд, өсвөр үеийнхнийг илүү их, илүү сайн оюуны тэжээл хангах\"саналын дагуу улс орон даяар 200 шахам хүүхдийн нэвтрүүлгийг бэлтгэх болжээ.1999 онд Радио, кино, телевизийн төрийн захиргааны байгууллагаас\"Хүүхэлдэйн киноны үйлдвэрлэл, менежментийг, сайжруулах талаар хэд хэдэнсанал\", \"Радио, телевизийн хүүхдийн хөтөлбөрийн менежментийг цаашидсайжруулах тухай мэдэгдэл\" гаргажээ. 1999 оны 1-р сард Шиньжяны телевизийнказаххэлнийтусгайхэлтэс\"БэйЛэй\"хүүхдийнанхныказаххэлдээрхнэвтрүүлгийгэхлүүлсэн бол 3-р сард CCTV залуучуудын хамтран зохион байгуулсан Олонулсын хүүхэд, хүүхдийн 99 телевизийн хөтөлбөрийн семинарыг Хятадад зохионбайгуулав. Төв, Мюнхений залуучуудын сан хамтран 3-6 нас, 7-12 нас, 13-17нас гэсэн насны ангиллаар 30 гаруй телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийг үзэжсудалсан нь Хятадын телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжилд туршлагахуримтлуулсан юм.1999 онд бас Радио, кино, телевизийн төрийн захиргааны байгууллагаас\"Хүүхэлдэйн киноны үйлдвэрлэл, менежментийг сайжруулах талаар санал\",\"Радио, телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн менежментийг цаашид сайжруулахтухай мэдэгдэл\" гаргасан байна.Эндээс үзвэл 1990-2000 он хүртэл энэ хугацаанд Хятадын телевизийнхүүхдийн нэвтрүүлэг эрчимтэй хөгжиж, орон даяар телевизүүд олон төрлийнхүүхдийн нэвтрүүлэг гаргаж, цаг хугацаа нь нэмэгджээ. Үүний үндсэн дээрШэньжэний телевизийн Хүүхдийн суваг, CCTV7-р суваг тэргүүлжээ. Хятададтелевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийг дамжуулахад анхаарч ажиллаж байлаа.Оргил үе /2000-2010/2000ондРадио,кино,телевизийнтөрийнзахиргааныбайгууллага\"Хүүхэлдэйнкиноны танилцуулга, нэвтрүүлгийн менежментийг бэхжүүлэх тухай мэдэгдэл\"-ийг албан ёсоор гаргасан.\"Мэдэгдэл\"-д дотоодын хүүхэлдэйн киног цацаж буйтелевизийн сувгуудын эзлэх хувь 60% -иас багагүй байх ёстой гэж заасан бөгөөдгадаадад хүүхэлдэйн киног нэвтрүүлэх, нэвтрүүлэхийг хязгаарлах зорилгооримпортын хүүхэлдэйн киноны зөвшөөрлийг хэрэгжүүлсэнБайна. 4-р сарднь Синьян телевизийн \"Хүүхдүүд 1+1\" нэвтрүүлэг эхэлсэн, 5-р сард Жилиньмужийн \"Ногоон алимны диваажин\", 10-р сард Гуандун телевизийн \"Од вэб сайт
218МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37\"нэвтрүүлэг эхэлсэн; Бээжингийн телевиз \"Эрдэнэсийн эрэл\" хүүхдийн эстрадашоу 50 минут үргэлжлэх хугацаатай.2001 онд Хятадын боловсролын телевизийн \"Алдарт хөгжмийн талархал\",5-р сард \"Хүүхдийн Хятад\", 11-р сард \"Дунд ангийн сурагчдад зориулсанкомпьютерийн хичээл\" нэвтрүүлэг эхэлсэн, 12-р сард Өмнөд телевизийнхүүхдийн суваг нээгдэв.2002 оны 1-р сард Бээжингийн телевизийн залуучуудын BTV-8 суваг нээгдэж,30 минутын үргэлжлэх \"Эх, нялхас\" булан нэгэн зэрэг, Фүжяний телевизийн\"Супер сургууль\" 7 сувагтай болжээ. хэсэг, 50 минутын үргэлжлэх хугацаа;Пиншян телевиз \"Гэрлийн долоон өнгө\" нээлтээ хийлээ; Лоуди ТВ-ийн \"Суперхүүхдийн шоу\" нэвтрүүлэг; Чэнду телевизийн \"Бяцхан мэдээний нүд\", Кунминболовсролын телевизийн \"Өнгөт жил\" гэх мэт нэвтрүүлэгтэй болсон.CCTV-Хүүхдийн суваг 2003 оны 12-р сарын 28-нд албан ёсоор нээгдсэн.2004 оны3-р сарын 31-ний өдөрНамынТөв хороо,Төрийн зөвлөлөөс\"Насандхүрээгүй хүмүүсийн үзэл суртлын болон ёс суртахууны бүтээн байгуулалтыгцаашид бэхжүүлэх, сайжруулах талаар хэд хэдэн санал\"гаргаж,\"CCTV ньхүүхдийн сувгийг цаашид ажиллуулах ёстой. Бүх орон нутгийн хүүхдийн сувгийгCCTV хамааралдаа авах ажлыг үр дүнтэй хийх ёстой. Хүүхдийн нэвтрүүлэгнь хүүхдийн санаанд нийцсэн байх ёстой. Мэдлэг, зугаа цэнгэл, боловсролыннэгдмэл байдалд хүрэхийн тулд янз бүрийн насны хүүхдүүдийн талархлынхэрэгцээг хангах хэрэгтэй.\", 4-р сард Чунцин телевизийн хүүхдийн суваг, 6-рсард Тяньжин телевизийн хүүхдийн суваг, 9-р сард Бээжингийн телевизийнхүүхэлдэйн киноны суваг, хүүхдийн Жянсу радио телевизийн суваг нээгдсэн,Ляонин телевизийн залуучуудын суваг нээгдсэн, тус телевизийн Хунан Алтанбүргэд хүүхэлдэйн киноны хиймэл дагуулын телевиз, Хэбэй телевизийн хүүхдийнболовсролын суваг, Шанхайн Дорно дахины телевизийн нүд гялбам хүүхэлдэйнкиноны суваг нээгдсэн. 11-р сард, Мөрөн телевизийн хүүхдийн суваг 12-р сард,Шиньжяны телевизийн хүүхдийн суваг нээгдэв.2005 оны 1-р сарын 1-нд Өвөр Монголын телевизийн хүүхдийн суваг, 19-ндХайнаний радио телевизийн хүүхдийн суваг, 5-р сард Жянсү радио телевизийнбага насны хүүхдийн боловсролын (тоон) суваг нээгдэв. Зургадугаар сард Ганьсүтелевизийн соёлын хүүхдийн суваг, Фүжянь телевизийн хүүхдийн суваг, Нинботелевизийн хүүхдийн суваг, 9-р сард Шаньдун телевизийн хүүхдийн суваг, 9-рсард нээлтээ хийлээ. Жианси телевизийн хүүхдийн гэр бүлийн суваг 11-р сард,Далянь телевизийн хүүхдийн суваг 12-р сард нээгдсэн.2006 онд Шаньси радио телевизийн хүүхдийн суваг, 10-р сард БээжингийнКаку хүүхэлдэйн киноны хиймэл дагуулын телевиз (BTV-10), 12-р сард Юньнаньтелевизийн хүүхдийн суваг, Чинчин хүүхдийн суваг нээгдэв.2007 онд Шанхайн Дорно дахины телевизийн Хаха хүүхдийн суваг, 3-рсард Гуандун телевизийн Жиажя хүүхэлдэйн киноны суваг, 12-р сард Чунцинтелевизийн олон нийтийн телевизийн залуучуудын суваг нээгдэв.Эндээс дүгнэж үзвэл: 2000-2010 он бол Хятадад хүүхдийн телевизийнсувгийг хөгжүүлэх арван жил байлаа. Нэвтрүүлгийн цагийн хувьд ихээхэннэмэгджээ. Нэвтрүүлгүүд танин мэдэхүйн уралдаант цэнгээнт булан, хүүхдийн
219МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37мэдээ, хүүхэлдэйн кино гэсэн булангуудаар хөгжиж эхлэв. 3-15 насны хүүхдүүдэдзориулсан нэвтрүүлгүүд зонхилж байв.Өөрчлөлт шинэчлэлтийн үе /2010 оноос хойш/2010 оны байдлаар Хятад улс хүүхдийн 33 суваг, 5 анимэйшн сувагтайболжээ. Гэвч одоо үеийн телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийг ажиглахад насныангилал цөөхөн байна. Энэ талаар Эрдэмтэн Жан Ван \"Хүүхдийн хөтөлбөрийнхөгжил, цаашдын хөгжлийн стратеги\"-дээ: \"Одоогийн телевизийн хүүхдийннэвтрүүлгүүд хүүхдийн насны онцлогт тулгуурлаагүй. Хүүхдэд зориулсанагуулгын янз бүрийн түвшнийг тодорхойлж, хүүхдийн насны онцлогт тохирууланөөр өөр хүүхдийн хөтөлбөр гаргадаггүй. Түүгээр ч зогсохгүй олон хүүхдийнхөтөлбөрүүд дизайны хувьд хэт субьектив, хүүхдийн сэтгэл зүй, физиологийнонцлогийг үл тоомсорлодог.Одоогоор зарим хүүхдийн хөтөлбөр хүүхдийн сэтгэн бодох чадвархарьцангуй сул, тиймээс хүүхдүүд ярих боломж хомс байдаг гэж үздэг. Олонхүүхдийн нэвтрүүлэгт зарим хүүхдийн зан байдал, хэл яриа нь хөтөлбөрттохиромжгүй байна.\" (张旺, 2019) хэмээн дүгнэсэн байнаМөн одоо үеийн хүүхдийн нэвтрүүлэг нь сэтгэл зүйн хөгжлийн наснаасхэтэрсэн, насанд хүрсэн хүмүүсийн сэтгэл зүйд тохирсон, хүүхдийн физиологи,сэтгэл зүйн онцлогтой нийцэхгүй байна.Хэдийгээр хүүхдийн нэвтрүүлгийг түгээдэг хамгийн гол мэдээллийн хэрэгсэлтелевиз боловч сүүлийн жилүүдэд хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг контентуудыгтүгээдэг хоёрдогч хэрэгсэл нь мэдээллийн шинэ хэрэгсэл болжээ. Иймээсбид БНХАУ-ын мэдээллийн шинэ хэрэгсэл дэх хүүхдэд зориулсан телевизийнхөтөлбөрийн түүхэн хөгжлийг дараах байдлаар авч үзлээ.Шинэ хэвлэл мэдээллийн эрин үеийн хүүхдийн телевизийн хөтөлбөрүүд:2008 онд Хятадын засгийн газраас дэвшүүлсэн \"гуравласан сүлжээнийинтеграцчлал\" (телевизийн сүлжээ, харилцаа холбооны сүлжээ, интернэт) ньХятадын телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгүүд хэвлэл мэдээллийн шинэ эриндорсны илрэл болсон талаар Хятадын олон эрдэмтэн үзэж байна гэж эрдэмтэнШиао Фин судалгаандаа дурджээ. Түүний судалгаанд “Интернэт, гар утас гэх мэтнь шинэ хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл бий болж, дамжуулагч, хүлээн авагчдынинтерактив харилцааны платформ, боломжоор хангаж, мэдээллийг үнэн зөвхуваалцах, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн оролцоог ихээхэн сайжруулжбайгаа (Richard Fitzgerald, 2022) талаар тэмдэглэжээ. 2009 оноос хойш Хятадад орон нутгийн онлайн телевизүүд байгуулж,ухаалаг зурагтыг айл өрх бүрд түгээж эхэлсэн бөгөөд 2013 онд Хятададухаалаг ТВ-ийн түвшин 50%, 2015 онд 70%, 2016 онд 80%-иас давсан байна.Ухаалаг телевиз нь интернэтэд холбогдож, хэрэглэгчид интернэт телевизээрдамжуулан олон төрлийн амьдрал, зугаа цэнгэлийн эх сурвалжуудыг үзэхболомжтой болсон юм. CSM-ийн нийтэлсэн 2023 оны бүтэн жилийн үзэгчдийнсудалгааны тоо баримтаас үзвэл, 2022 онд Хятадын нийт телевиз үзэгчдийн тоо1 тэрбум 204 сая болж, телевизийн хэрэглээний нийт хугацаа 773 тэрбум 700
220МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37сая цаг. Мөн ухаалаг телевизийн мэдээллийн хэрэгсэл нь телевизийн хүүхдийннэвтрүүлгүүдийг хөгжүүлж, ухаалаг телевизээр дамжуулан хүүхдэд зориулсанолон шилдэг телевизийн нэвтрүүлгүүд гарсан байна. Орон нутгийн телевизүүдонлайн телевиз байгуулахын зэрэгцээ хүүхдийн телевизүүд мөн өөрсдийнхүүхдийн ТВ APP-г хөгжүүлж эхэлжээ. Тухайлбал: Алтан бүргэд хүүхэлдэйнкиноны \"Maicard TV\" болон \"Mango TV\", iQiyi-ийн \"Iqiyi Qibabu\", “Каку” Хүүхдийнсуваг, CCTV-14 телевизийн \"CCTV Children\" зэрэг нь үүний тод жишээ юм.Mango TV-ийн 2017 онд шинээр бэлтгэсэн \"Гайхамшигт хүүхэд\" нэвтрүүлгийгзөвхөн Mango TV-ийн видео сайтаар дамжуулан үзүүлсэн бөгөөд зөвхөн эхнийулирлын 12 ангийг 800 сая хүн үзжээ. Үүний зэрэгцээ, орон нутгийн телевизүүдинноваци, өөрчлөлтийг илүү идэвхтэй эрэлхийлж, уламжлалт болон мэдээллийншинэ хэрэгслийн давуу талуудыг хослуулан өөрсдийн нэвтрүүлгээ сурталчлахынтулд интернетийг ашиглаж, нэвтрүүлгийн эх сурвалжийг нээхийн тулд томоохонвидео сайтуудтай хамтран ажиллах болжээ. Мөн WeChat, Weibo зэрэг нийгмийнсүлжээний платформоор дамжуулан нэвтрүүлгүүдээ түгээж сурталчилжэхэлсэн байна. Алтан бүргэд хүүхэлдэйн киноны телевизийн \"Галзуу Май Ги\"нэвтрүүлгийг жишээ болгон авч үзэхэд, \"Галзуу Май Ги\"-ийн сэдэвтэй мэдээлэлба видео сурталчилгааг хүмүүс Weibo сайтад 1.41 тэрбум удаа үзсэн байлаа.Хунань радио телевизийн Алтан бүргэд хүүхэлдэйн киноны суваг болХятадын Жуннан хэвлэл мэдээллийн группийн эзэмшдэг 24 цагийн хүүхдийннэвтрүүлгийн суваг юм. Тус суваг нь Хятад дахь телевизийн хүүхдийннэвтрүүлгийг хиймэл дагуулаар дамжуулахыг зөвшөөрсөн анхны суваг бөгөөд2004 онд нэвтрүүлэг эхэлсэн Хятад дахь анхны өндөр нягтралтай хүүхдийннэвтрүүлгийн суваг юм. Тус сувгийг 2023 оны 7-р сард Mango Super Mediaөөрийн 835 сая юанийн хөрөнгөөр худалдаж авчээ.2019 оны 9-р сард Хунан телевизийн Алтан бүргэд хүүхэлдэйн киноны сувагнь эцэг эх, хүүхдийн онлайн платформ болох MaiCard TV APP-ийг эхлүүлжээ.Эцэг эх, телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлэг, хүүхэлдэйн кинонд анхаарлаахандуулав. Үзэгчдэд гэр бүлийн цагийг бүрдүүлж, авьяас чадварыг сургах холбообайгуулж, гэр бүлийн худалдааны төв болон бусад үйлчилгээг нэвтрүүлжээ. Гэрбүлийн брэндийг хөгжүүлж, Хятадын эцэг эх, хүүхдийн шинэ хэвлэл мэдээллийнанхны \"видео + үйлчилгээ\" хөгжлийн загварыг бий болгов. 2024 оны 1-р сарынэцсийн байдлаар MaiCard TV APP-ийн нийт татан авалт 40.5 сая давсан бөгөөдMaiCard TV APP нь \"Хятадын шинэ дуу хоолой\", \"Галзуу Майкарт\", \"Цэцэрлэгтдурласан нь\", \"Хүүхэлдэйн түүх\", \"Спорт бол өөр\" гэх мэт 20 шахам хүүхдийнТВ нэвтрүүлэгтэй. Алтан бүргэд хүүхэлдэйн киноны сувгийн орлого бүрдүүлэлтнь зар сурталчилгааны орлого, анимэйшн хөрөнгө оруулалт, судалгааны парк,дериватив бүтээгдэхүүн гэх мэтээс бүрддэг бөгөөд Mango Super Media ХХК-ийн2024 оны үйл ажиллагааны тайланд дурдсанаар, Алтан бүргэд хүүхэлдэйн кинысуваг нь 2023 онд 62 сая 783 мянган юанийн цэвэр ашиг олсон байна.ДүгнэлтХятадын хүүхдийн нэвтрүүлгийн хөгжлийг дүгнэж үзвэл 1958 оноос хойшХятадын телевизийн хүүхдийн хөтөлбөрүүд өөрийн гэсэн хөгжил дэвшлийг
221МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37эхлүүлжээ.Хятадын телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлэг нь Хүүхдийн нэвтрүүлгийн эхэнүе (1958-1980) Бие даасан нэвтрүүлгийн хөгжлийн үе (1980-1990) Хөгжилцэцэглэлтийн үе (1990-2000) Оргил үе (2000-2010) Өөрчлөлтийн үе гэсэн зургаанүе шатыг туулж өнөөгийн түвшинд хөгжөөд байна.Хятад хүүхдийн хүүхдийн нэвтрүүлгийг анх CCTV голчлон бэлтгэх нийтийнхүртээл болгож байсан бол хөгжлийн явцад орон нутгийн янз бүрийн телевизхүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг бэлтгэж, дараа нь нэвтрүүлгийн бие даасанхөтөлбөр булан, сувгийг нэвтрүүлж, мэдээллийн шинэ эрин үед Хятадынтелевизийн хүүхдийн хөтөлбөрүүд өөрийн хөгжлийн замд оржээ. Хятадынхүүхдийн телевиз өөрийн гэсэн дотоодын хүүхэлдэйн кино, хүүхдийн мэдээ,хүүхдэд зориулсан олон төрлийн анимейшнүүдийг бэлтгэж \"Лантгар хүү,Гожгор аав\", \"Том чихний туту\", \"Баавгайн халдвар\" зэрэг олон төрлийн шоунэвтрүүлгээрээ асар их ахиц дэвшил, хөгжил дэвшилд хүрээд байна.Хөтөлбөрийн агуулгын үүднээс авч үзвэл агуулга нь хэтэрхий дан, ижилтөстэй, давтагдах шинж чанартай байна. Үзэгчдийн байр суурийг харвалХятадын телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийн үзэгчдийн хүрээ хэтэрхий өргөнбайна. Хятад улсад телевизийн хүүхдийн хөтөлбөрт нь ерөнхийдөө 0-18 насныхүүхдүүдэд зориулагдсан байдаг. Гэхдээ сурган хүмүүжүүлэх үүднээс авч үзвэлянз бүрийн насны хүүхдүүд өөр өөрийн онцлогтой байгаа нь харагдлаа.Хятадын хүүхдийн нэвтрүүлгүүдийн насны ангилал тодорхойгүй байна.Энэ нь хүүхдийн өсөлт хөгжилтөд тохиромжгүй бөгөөд нэвтрүүлгийн зорилгыгбиеэлэхэд асуудал дагуулж байна. Мөн Хятадад хүүхдэд зориулсан мэт боловчнасанд хүрэгчдэд хэт хандсан нэвтрүүлгүүд цөөнгүй байгаа нь харагдлаа.Тухайлбал, \"Миний Бэйбиг сулла\", \"Таатай ямаа том том чоно\" “Том том чонынхайрын түүх” зэрэг нэвтрүүлэг үүний тод жишээ юм. Тиймээс хэвлэл мэдээллийншинэ эрин үед телевизийн хүүхдийн нэвтрүүлгийг хэрхэн өөрчлөх, хөгжүүлэхвэ гэдэг нь олон судлаач, хүүхдийн телевизийн ажилчдын хувьд чухал асуудалболоод байна.Ашигласан бүтээлийн жагсаалтRichard Fitzgerald, T. S. (2022). Chinese social media: Technology, culture andcreativity, Discourse,. Context & Media,, 48. doi: https://doi.org/10.1016/j.dcm.2022.100610.Ци, Л. (2012). Мультимедиа орчин дахь миний орны хүүхдийн телевизийннэвтрүүлэг.Юэ, Ц. (1984). CCTV \"Хорин зургаан жилийн тойм - CCTV хүүхдийннэвтрүүлгүүдийн тойм.张娣. (2017). 童年的“消逝”与“绽放”. 山东大学. 张旺. (2019). 少儿节目现状及未来发展策略研究. 吉林艺术学院. Abstract: In the study of news history, a significant issue is the dedicated research on the development of articles and programs specific to certain countries.
222МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37Building on this, a specialized study has been conducted on the development of childrens television programs in our country. Utilizing popular methods of social science,the historical principles and factual materials have been analyzed and studied. Thisresearch reviews the development of Chinese childrens programs from 1958 to thepresent and, based on the development of phenomena, innovates following certaincyclical principles. As a result, the development of television programs in our countryhas been divided into five periods, and the development of childrens programs hasbeen defined and a new perspective proposed.
223МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37НХУС-ИЙН МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ТӨВ, МОНГОЛ ХЭЛНИЙ ТЭНХИМ, УТГА ЗОХИОЛЫН ТЭНХИМЭЭС ЭРХЛЭН ГАРГАДАГ “МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН” СЭТГҮҮЛТанилцуулга МУБИС-ийн Монгол судлалын сургууль нь 1999 оноос “Монгол хэл шинжлэл”,“Утга зохиол судлал” гэсэн хоёр сэтгүүлийг нийт 5 дугаар гаргажээ. 2006 оноосэхлэн “Монгол судлалын чуулган” нэртэй нэгдмэл сэтгүүл гаргах болжээ. Анхнынэгдсэн сэтгүүл нь 1/36 гэсэн дугаартай байсан бөгөөд одоогийн байдлаар31/66 дахь дугаар гараад байна. Жилд 2 удаа буюу 1 семестрт 1 удаа гардагболлоо. Дотроо “Хэл шинжлэл”, “Уран зохиол судлал”, “Түүх, соёл”, “орчуулга”,“сэтгүүлзүй”, мэдээ, шинэ номын гэх мэт булангуудтай. 1/36-5/40-р сэтгүүлийгпрофессор Р.Чүлтэмсүрэн эрхэлж гаргасан. Түүнээс хойших дугааруудыгпрофессор С.Хөвсгөл эрхэлж байна.Нийтлэлийн бодлого: 1. Монгол судлалын зангилаа асуудлуудаар эрдэмтдийн шинэ судалгаагхэвлэн, олны хүртээл болгох2. Монгол судлалд хувь нэмрээ оруулсан эрдэмтдийн ойд зориулж, үйлсбүтээлийг нь сурталчлах,3. Гадаадын эрдэмтэдийн Монгол судлалын чиглэлээр бичсэн бүтээлийгхэвлэх, орчуулахад голлон анхаарах.Манай сэтгүүлийн нийтлэлийн гол сэдэв, чиглэлүүд: - Монгол хэл шинжлэл, бичиг үсгийн судалгаа- Монгол хэл, түүх, соёлын сурвалж бичиг, тэдгээрийн судалгаа- Төрөл хэл, нутгийн аялгуу судлалын асуудлууд.- Монгол судлалын чиглэлээр хийсэн Эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэл,мэдээлэл- Монголын эртний уран зохиолын болон эх бичгийн асуудлууд- Шинэ үеийн Монголын уран зохиол судлалын асуудлууд- Монгол ардын аман зохиол судлалын асуудлууд- Харьцуулсан уран зохиол судлалын түвшинд хийсэн судалгаа- Монголын түүх, зан үйл, соёл сэтгэлгээний асуудлуудСэтгүүлийн эрхлэгч /профессор С.Хөвсгөл/Хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга /Т.Мөнхнаран/
224МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37СЭТГҮҮЛИЙН ШААРДЛАГА НХУС-ийн Монгол судлалын төв, Монгол хэлний тэнхим, Утга зохиолын тэнхим,Сэтгүүлзүйн тэнхимүүдээс эрхлэн гаргадаг “МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН” Эрдэмшинжилгээний сэтгүүлд - Монгол хэлбичгийн судлал - Найруулга зүй - Монголын эртний болон Шинэ үеийн уран зохиол судлалын асуудлууд - Монгол ардын аман зохиол судлалын асуудлууд - Монголын түүх, соёлын асуудлууд - Утга зохиолын онол, түүх, шүүмж судлал, орчуулгазэрэг сэдвүүдээр өгүүлэл хүлээн авна.Тавигдах шаардлагууд: Өмнө нь хэвлэгдээгүй, бусдаас хуулбарлаагүй анхдагчбүтээлийг хэвлэх бөгөөд, хэвлэгдсэн бүтээлийн зохиогчийн эрх нь хамаарах хуультогтоомжийн дагуу хамгаалагдана. Шаардлага хангаагүй өгүүллийг редакцын зөвлөлбуцаах, тодорхой засвар хийх эрхтэй.Зохиогчийн эрх:Судалгааны өгүүллийн бүтэцСэдэв буюу гарчиг: Өгүүллийн гарчиг нь өгүүллийн гол санааг агуулсан товч,тодорхой, оновчтой томьёологдсон 11-с дээшгүй үгэнд багтсан, Times New Roman, 11 pt,Bold, ТОМ ҮСГЭЭР, мөр голлон бичигдсэн байна. Өгүүллийн нэр, товчлолыг англи хэлээрхийсэн байх.Зохиогчийн хаяг: Байгууллагын нэр, нэгжийн нэр, эрдмийн зэрэг, зохиогчийн овогнэр, Times New Roman, 11 pt, баруун талд зэрэгцүүлэн бичнэ.Хураангуй: Хураангуй нь судалгааны ажлын агуулгын гол утга санааг товч тодорхой,ойлгомжтой байдлаар илэрхийлсэн монгол хэл дээр 150-250 орчим үгээс бүрдэнэ.Хураангуйг Times New Roman дээр 11 pt үсгийн өндөртэйгөөр бичнэ.Түлхүүр үг: Өгүүллийн утгыг илэрхийлж чадахуйц 6-8 нэр үг ба холбоо үгийг TimesNew Roman фонтоор бичнэ.Товчлол: Англи товчлолыг /Орос хэлээр байж болно/ 10 орчим мөрөнд багтаан номзүйн өмнө бичнэ.Эшлэл хийх: Бичвэр дотор эх сурвалжийн зохиогч болон хэвлэсэн он, хуудасныдугаарыг зааж өгнө. Жишээ: (Галбаатар, 2012, х.210)Ном зүй:- Ном зүйн жагсаалт нь үндсэн бичвэртэй адил үсгийн фонт, хэмжээтэй байна.- Мөр хоорондын зай 1.0- Ном зүйг АРА загвар ашиглан бичнэ. Жишээ нь: Дулам, С., Хасбаатар, Ц. (1980).Уран зохиолын онолын үүд. Улаанбаатар: УХГТехник шаардлага:- Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл нь 297х210мм (А4) хэмжээтэй 5-10 нүүрэнд багтсанбайна.- Өгүүллийг Microsoft office Word программыг ашиглан Times New Roman фонт, 12 ptүсгийн өндрийг сонгон бичнэ.- Өгүүллийг А4 хэмжээний цаасан дээр хуудасны дээд, доод талаас 3 см, баруун, зүүнталаас 2,5 см зайг үлдээж бичнэ. Мөр хоорондын зай 1.15 см.- Хүснэгт, зураг, график нь өгүүлэлд орсон дарааллаараа дугаарлагдана. Хүснэгт,диаграммыг зураг болгож өгнө. Фото зураг өнгөтөөр гарахгүй.- Хүснэгт болон график доторх текстийн үсгийн өндөр Times New Roman фонт дээр 10pt байна.- Галиг үсэг болон бусад фонт хэрэглэсэн бол үсгийн фонтыг өгөх.Хугацаа: Сэтгүүлийн материалыг хавар 2 сарын 5-ны дотор, намар 10 сарын 5-ны дотор [email protected] хаягаар хүлээн авна. Редакцын зөвлөл
225МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37Монгол Улсын Боловсролын Их сургуульНийгэм, Хүмүүнлэгийн ухааны сургуульISSN 2412-9992Key title: Mongol sudlalyn čuulganМонгол Судлалын ЧуулганЭрдэм шинжилгээний сэтгүүл2024/2№37Хаяг:Монгол Улс, Багатойруу 14Улаанбаатар 210648Утас +976-326165http://[email protected]
226МОНГОЛ СУДЛАЛЫН ЧУУЛГАН, 2024 №37