Strategi A+ Ting 4 - Biologi

. BHD. PENERBITDN. BHD. PENERBITSDN. BHD. PENERBDN. BHD. PENE

R1 NAMA MURID: KELAS: NAMA GURU: Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai Tema: Asas Biologi Bab 1 Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal 1.1 Bidang biologi dan kerjaya 1.1.1 Menyatakan maksud biologi. 1.1.2 Menyenaraikan bidang kajian biologi, kerjaya dan kemajuan dalam bidang berkaitan. 1.1.3 Menjana idea tentang perkembangan bidang biologi dan sumbangan teknologi biologi kepada manusia. 3 1 1.1.4 Memberikan contoh kerjaya yang berkaitan dengan bidang biologi. 4 1 1.2 Keselamatan dan peraturan dalam makmal biologi 1.2.1 Menjelaskan peralatan perlindungan diri dan fungsinya. 1.2.2 Mengenal pasti dan mewajarkan bahan yang boleh dibuang ke dalam singki. 1.2.3 Mengenal pasti dan mewajarkan bahan yang tidak boleh dibuang ke dalam singki. 4 2, 3 1.2.4 Memerihalkan kaedah mengurus bahan sisa biologi. 1.2.5 Berkomunikasi mengenai langkah-langkah mengurus kemalangan dalam makmal. 1.2.6 Merumuskan amalan-amalan dalam makmal biologi. 5 3, 4 1.3 Berkomunikasi dalam biologi 1.3.1 Berkomunikasi tentang data eksperimen dengan membina jadual berdasarkan data daripada eksperimen yang dijalankan. 6 1 1.3.2 Melukis graf yang sesuai berdasarkan data daripada eksperimen yang dijalankan. 220 3 1.3.3 Melakarkan lukisan biologi berdasarkan pemerhatian yang dibuat. 216 3 1.3.4 Mengenal pasti satah badan, keratan dan istilah arah dalam organisma. 6 2 1.4 Penyiasatan saintifik dalam biologi 1.4.1 Mereka bentuk eksperimen untuk menyelesaikan masalah dengan menggunakan kaedah penyiasatan saintifik. 6 3 Bab 2 Biologi Sel dan Organisasi Sel 2.1 Struktur dan fungsi sel 2.1.1 Menyediakan slaid sel haiwan dan sel tumbuhan. 215–217 3 2.1.2 Mengenal pasti struktur sel haiwan dan sel tumbuhan berdasarkan pemerhatian menerusi mikroskop cahaya. 2.1.3 Menganalisis komponen dalam sel haiwan dan sel tumbuhan seperti yang dilihat pada mikrograf. 2.1.4 Menyatakan fungsi utama komponen dalam sel haiwan dan sel tumbuhan seperti yang dilihat pada mikrograf. 14, 15 1, 2 2.1.5 Membanding dan membezakan komponen antara sel haiwan dengan sel tumbuhan 16 4 2.2 Proses hidup organisma unisel 2.2.1 Mengkonsepsikan proses hidup organisma unisel seperti Amoeba sp. dan Paramecium sp.. 2.2.2 Mengitlak proses hidup organisma unisel seperti yang dilihat menerusi mikroskop cahaya. 16–18 1, 3 2.3 Proses hidup organisma multisel 2.3.1 Menghubung kait keunikan struktur sel khusus dengan fungsi sel dalam organisma multisel. 18 2 2.3.2 Mengenal pasti sel khusus dalam organisma multisel. 2.3.3 Mencerakinkan kepadatan organel tertentu dengan fungsi sel khusus dalam organisma multisel. 19 3 Rekod Prestasi Murid Biologi KSSM Tingkatan 4 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 1 11/7/2023 3:06:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R2 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 2.4 Aras organisasi 2.4.1 Membuat urutan aras organisasi dalam organisma multisel. 19 1 2.4.2 Mengenal pasti sel, tisu atau organ dalam suatu sistem organ. – – 2.4.3 Berkomunikasi tentang sistem organ dengan fungsi utamanya dalam organisma multisel. 19 3 Bab 3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma 3.1 Struktur membran plasma 3.1.1 Mewajarkan keperluan pergerakan bahan merentasi membran plasma. 3.1.2 Memerihalkan komponen membran plasma dan fungsinya berdasarkan model mozek bendalir. 3.1.3 Melukis dan melabelkan komponen membran plasma berdasarkan model mozek bendalir. 3.1.4 Menghuraikan ketelapan membran plasma. 27 1, 2 3.2 Konsep pergerakan bahan merentasi membran plasma 3.2.1 Menyatakan ciri bahan yang dapat merentasi membran plasma dari aspek saiz molekul, kekutuban molekul dan cas ion. 28 1 3.2.2 Menjalankan eksperimen untuk mengkaji pergerakan bahan merentasi membran telap memilih dengan menggunakan tiub Visking dan osmometer ringkas. 217–221 3 3.2.3 Menghuraikan dengan contoh pergerakan bahan merentasi membran plasma, iaitu pengangkutan pasif dan pengangkutan aktif. 28 2 3.2.4 Membanding dan membezakan antara pengangkutan pasif dengan pengangkutan aktif. 29 3 3.3 Pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam organisma hidup 3.3.1 Menjelaskan dengan contoh proses pengangkutan pasif dalam organisma. 3.3.2 Menjelaskan dengan contoh proses pengangkutan aktif dalam organisma. 29 3 3.3.3 Mendefinisikan larutan hipotonik, hipertonik dan isotonik. 30 3 3.3.4 Mengeksperimen untuk mengkaji kesan larutan yang berlainan kepekatan terhadap sel haiwan dan sel tumbuhan. 221–225 3 3.3.5 Berkomunikasi tentang kesan larutan hipotonik, hipertonik dan isotonik terhadap sel haiwan dan sel tumbuhan berdasarkan pergerakan molekul air. 30 3 3.4 Pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam kehidupan harian 3.4.1 Mengeksperimen untuk menentukan kepekatan sap sel tisu tumbuhan. 226–228 3 3.4.2 Menghubung kait kepekatan sap sel suatu tisu tumbuhan dengan fenomena kelayuan tumbuhan. 3.4.3 Menghuraikan dengan contoh aplikasi konsep pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam kehidupan harian. 3.4.3 Menghuraikan dengan contoh aplikasi konsep pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam kehidupan harian. 31 4 Bab 4 Komposisi Kimia dalam Sel 4.1 Air 4.1.1 Memerihalkan sifat molekul air. 38 1 4.1.2 Menghubung kait sifat air dengan kepentingannya dalam sel. 39 2 4.2 Karbohidrat 4.2.1 Menyenaraikan unsur dalam karbohidrat. 4.2.2 Menjelaskan jenis-jenis karbohidrat. 4.2.3 Mengkonsepsikan pembentukan dan penguraian disakarida dan polisakarida. 40 2 4.2.4 Menulis dan menerangkan persamaan perkataan bagi pembentukan dan penguraian disakarida. 4.2.5 Mewajarkan kepentingan karbohidrat dalam sel. 41 2, 3 4.3 Protein 4.3.1 Menyenaraikan unsur-unsur dalam protein. 4.3.2 Mengkonsepsikan pembentukan dan penguraian dipeptida dan polipeptida. 41 1 4.3.3 Menulis dan menerangkan persamaan perkataan bagi pembentukan dan penguraian dipeptida. – – 4.3.4 Mewajarkan kepentingan protein dalam sel. 42 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 2 11/7/2023 3:06:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R3 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 4.4 Lipid 4.4.1 Menyenaraikan unsur dalam lipid. 4.4.2 Menjelaskan jenis lipid yang utama. 42 1 4.4.3 Memerihalkan pembentukan dan penguraian trigliserida. 4.4.4 Menulis dan menerangkan persamaan perkataan bagi pembentukan dan penguraian trigliserida. 43 1 4.4.5 Mewajarkan kepentingan lipid dalam sel dan organisma multisel. 44 2 4.4.2 Menjelaskan jenis lipid yang utama. 4.4.3 Memerihalkan pembentukan dan penguraian trigliserida. 4.4.4 Menulis dan menerangkan persamaan perkataan bagi pembentukan dan penguraian trigliserida. 44 6 4.5 Asid nukleik 4.5.1 Menyenaraikan unsur dalam asid nukleik. 4.5.2 Menerangkan struktur nukleotida. 4.5.3 Menghuraikan struktur polinukleotida, iaitu asid deoksiribonukleik (DNA) dan asid ribonukleik (RNA). 4.5.4 Mewajarkan kepentingan asid nukleik dalam sel sebagai pembawa maklumat pewarisan dan dalam penghasilan protein. 4.5.5 Memerihalkan pembentukan kromosom daripada DNA dan protein. 45 1, 2 Bab 5 Metabolisme dan Enzim 5.1 Metabolisme 5.1.1 Mendefinisikan metabolisme. 52 1 5.1.2 Menyatakan jenis metabolisme dalam sel, iaitu anabolisme dan katabolisme. 52 2 5.2 Enzim 5.2.1 Mendefinisikan enzim. 52 1 5.2.2 Menaakul keperluan enzim dalam metabolisme. – – 5.2.3 Memerihalkan penamaan enzim dengan penambahan – ase pada substrat. – – 5.2.4 Mencirikan sifat umum enzim. 53 2 5.2.5 Berkomunikasi tentang penglibatan organel khusus dalam penghasilan enzim intrasel dan enzim ekstrasel. 54 2, 3 5.2.6 Menerangkan mekanisme tindakan enzim dengan menggunakan hipotesis ‘mangga dan kunci’. 55 2 5.2.7 Mentafsir rajah tenaga untuk menerangkan mekanisme tindakan enzim. – – 5.2.8 Menghubung kait mekanisme tindakan enzim dengan perubahan faktor seperti suhu, pH, kepekatan substrat dan kepekatan enzim. 55–58 2 5.2.9 Mengeksperimen untuk mengkaji kesan suhu dan pH terhadap aktiviti enzim amilase dan pepsin. 228-232 3 5.3 Aplikasi enzim dalam kehidupan harian 5.3.1 Menjelaskan dengan contoh aplikasi enzim dalam kehidupan harian. 58 3 Bab 6 Pembahagian Sel 6.1 Pembahagian sel 6.1.1 Memerihalkan kariokinesis (pembahagian nukleus) dan sitokinesis (pembahagian sitoplasma). 65 1 6.1.2 Memerihalkan haploid, diploid, kromatin, kromosom homolog, kromosom paternal dan kromosom maternal. 66 3 6.2 Kitar sel dan mitosis 6.2.1 Memerihalkan fasa-fasa dalam kitar sel seperti interfasa, fasa G1 , fasa S, fasa G2 , fasa M, mitosis dan sitokinesis. 66 2, 3 6.2.2 Menyusun peringkat dalam mitosis mengikut urutan. 6.2.3 Berkomunikasi tentang struktur sel dalam setiap peringkat mitosis dan sitokinesis melalui lukisan berlabel. 67 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 3 11/7/2023 3:06:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R4 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 6.2.4 Membanding dan membezakan mitosis dan sitokinesis antara sel haiwan dengan sel tumbuhan. 6.2.5 Membincangkan keperluan mitosis dalam perkembangan embrio, pertumbuhan organisma, penyembuhan luka pada kulit, penjanaan semula dan pembiakan aseks. 68–69 3, 6 6.3 Meiosis 6.3.1 Menyatakan pengertian meiosis. 6.3.2 Mengenal pasti jenis sel yang menjalankan meiosis. 6.3.3 Menyatakan keperluan meiosis dalam pembentukan gamet (gametogenesis), menghasilkan variasi genetik dan mengekalkan bilangan kromosom diploid dari generasi ke generasi. 6.3.4 Menerangkan peringkat meiosis I dan meiosis II dalam meiosis mengikut urutan yang betul. 6.3.5 Melukis dan melabel struktur sel dalam setiap peringkat meiosis I, meiosis II dan sitokinesis. 69–71 1, 2, 3 6.3.6 Membanding dan membezakan antara meiosis dengan mitosis. 72 4 6.4 Isu pembahagian sel terhadap kesihatan manusia 6.4.1 Menghuraikan kesan ketidaknormalan mitosis terhadap kesihatan manusia seperti tumor dan kanser. 6.4.2 Menilai kesan ketidaknormalan meiosis terhadap individu sindrom Down. 73 2 Bab 7 Respirasi Sel 7.1 Penghasilan tenaga melalui respirasi sel 7.1.1 Mewajarkan keperluan tenaga dalam proses metabolisme. 7.1.2 Mengenal pasti substrat utama dalam penghasilan tenaga. 7.1.3 Menyenaraikan jenis respirasi sel, iaitu respirasi aerob, respirasi anaerob dan fermentasi. 80 1, 3 7.2 Respirasi aerob 7.2.1 Mengkonsepsikan penghasilan tenaga daripada glukosa semasa respirasi aerob dalam sel. 80 2, 3 7.2.2 Menulis persamaan perkataan bagi respirasi aerob dalam sel. 81 3 7.2.3 Mengeksperimen untuk mengkaji proses respirasi aerob. 232–233 3 7.3 Fermentasi 7.2.1 Menyatakan faktor yang menyebabkan fermentasi berlaku dalam sel. 7.3.2 Menjelaskan dengan contoh penghasilan tenaga daripada glukosa semasa fermentasi dalam sel otot manusia, Lactobacillus, yis dan tumbuhan seperti padi. 7.3.3 Menulis dan menerangkan persamaan perkataan bagi fermentasi asid laktik dan fermentasi alkohol. 81–83 1, 2, 3 7.3.4 Mengeksperimen untuk mengkaji fermentasi yis. 234–235 3 7.3.5 Membanding dan membezakan antara respirasi aerob dengan fermentasi. 83 3 Tema: Fisiologi Manusia dan Haiwan Bab 8 Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan 8.1 Jenis sistem respirasi 8.1.1 Mengenal pasti struktur respirasi dalam serangga, ikan, amfibia dan manusia. 8.1.2 Memerihalkan penyesuaian struktur respirasi dan fungsinya dalam pertukaran gas bagi haiwan dan manusia. 8.1.3 Membanding dan membezakan antara struktur respirasi manusia dengan haiwan. 91-92 1, 2, 3 8.2 Mekanisme pernafasan 8.2.1 Membanding dan membezakan antara mekanisme pernafasan dalam manusia dengan haiwan. 93–96 3 8.3 Pertukaran gas dalam manusia 8.3.1 Berkomunikasi tentang respirasi luar dan respirasi dalam yang melibatkan pertukaran gas antara peparu dengan darah, pengangkutan gas respirasi dari peparu ke tisu, pertukaran gas antara darah dengan tisu dan pengangkutan gas respirasi dari tisu ke peparu. 96-98 1, 2 8.4 Isu kesihatan berkaitan sistem respirasi manusia 8.4.1 Bercerita tentang kesan Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) terhadap sistem respirasi manusia. 99 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 4 11/7/2023 3:06:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R5 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai Bab 9 Nutrisi dan Sistem Pencernaan Manusia 9.1 Sistem pencernaan 9.1.1 Mengenal pasti struktur sistem pencernaan manusia. 107 2 9.2 Pencernaan 9.2.1 Memerihalkan jenis pencernaan, iaitu pencernaan fizikal dan pencernaan kimia. 9.2.2 Mencerakinkan proses dan hasil pencernaan karbohidrat dalam mulut. 9.2.3 Mencerakinkan proses dan hasil pencernaan protein dalam perut. 9.2.4 Memerihalkan pencernaan karbohidrat, protein dan lipid dalam usus kecil. 108–109 2 9.2.5 Mengeksperimen untuk mengkaji pencernaan kanji, protein dan lipid dalam sampel makanan. 236–240 3 9.3 Penyerapan 9.3.1 Mengenal pasti struktur vilus dalam ileum. 9.3.2 Berkomunikasi tentang penyesuaian ileum dan vilus dalam penyerapan makanan tercerna. 110 3 9.4 Asimilasi 9.4.1 Memerihalkan peranan sistem peredaran dalam asimilasi makanan tercerna. 9.4.2 Membincangkan fungsi hati dalam asimilasi makanan tercerna seperti proses metabolisme makanan tercerna, penyimpanan nutrien dan penyahtoksinan. 111 2 9.5 Penyahtinjaan 9.5.1 Menerangkan fungsi usus besar dalam penyerapan air dan vitamin serta dalam pembentukan tinja. 112 2 9.6 Gizi seimbang 9.6.1 Mengeksperimen untuk mengkaji nilai tenaga dalam sampel makanan. 241–242 3 9.6.2 Mengeksperimen untuk menentukan kandungan vitamin C dalam jus buah-buahan atau jus sayursayuran. 243–245 3 9.6.3 Mewajarkan pengubahsuaian diet bagi individu yang mengalami obesiti atau menghidap penyakit tertentu seperti diabetes melitus, penyakit kardiovaskular atau kanser. – – 9.7 Isu kesihatan berkaitan sistem pencernaan dan tabiat pemakanan 9.7.1 Meramalkan kesan mengubahsuai organ pencernaan terhadap kesihatan manusia. 9.7.2 Merangkakan isu-isu kesihatan berkaitan penyahtinjaan. 9.7.3 Menghubungkaitkan isu kesihatan yang berkaitan tabiat pemakanan. 113 6 Bab 10 Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan 10.1 Jenis sistem peredaran 10.1.1 Mewajarkan keperluan sistem pengangkutan dalam organisma multisel kompleks. 10.1.2 Mengenal pasti bahan yang diangkut oleh sistem pengangkutan seperti bahan keperluan sel dan bahan buangan sel. 10.1.3 Mengkonsepsikan jenis sistem peredaran dalam organisma multisel sama ada sistem peredaran terbuka atau tertutup. 123-126 2, 3 10.1.4 Membanding dan membezakan antara sistem peredaran dalam organisma multisel seperti serangga, ikan, amfibia dan manusia. 127 3, 6 10.2 Sistem peredaran manusia 10.2.1 Memerihalkan komponen sistem peredaran manusia seperti jantung, salur darah dan darah. 10.2.2 Menerangkan komposisi darah, iaitu plasma dan sel darah. 10.2.3 Membanding dan membezakan antara jenis salur darah, iaitu arteri, vena dan kapilari. 128-129 2, 3 10.2.4 Melabel struktur jantung manusia dan salur darah berkaitan seperti aorta, vena kava, arteri pulmonari, vena pulmonari, arteri koronari, vena koronari, injap sabit, injap bikuspid, injap trikuspid dan septum. 10.2.5 Memerihalkan fungsi bahagian jantung. – – 10.3 Mekanisme denyutan jantung 10.3.1 Memerihalkan mekanisme denyutan jantung manusia yang melibatkan nodus sinoatrium, nodus atrioventrikel, berkas His dan gentian Purkinje. 10.3.2 Berkomunikasi tentang daya yang menyebabkan peredaran darah dalam manusia seperti pengepaman jantung dan pengecutan otot rangka. 130 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 5 11/7/2023 3:06:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R6 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 10.4 Mekanisme pembekuan darah 10.4.1 Mewajarkan keperluan mekanisme pembekuan darah. 10.4.2 Memerihalkan mekanisme pembekuan darah. 131 1 10.4.3 Memerihalkan isu kesihatan yang berkaitan dengan pembekuan darah seperti trombosis, embolisme dan hemofilia. – – 10.5 Kumpulan darah manusia 10.5.1 Memerihalkan kumpulan darah ABO. 131 1 10.5.2 Menghubung kait kumpulan darah ABO dengan pendermaan darah. 132 2 10.5.3 Memerihalkan faktor Rhesus. – – 10.5.4 Menaakul faktor Rhesus yang tidak sepadan terhadap kehamilan. – – 10.6.1 Mewajarkan keperluan sistem peredaran yang sihat. – – 10.6.2 Berkomunikasi tentang penyakit kardiovaskular. 132 3 10.7 Sistem limfa manusia 10.7.1 Mensintesis proses pembentukan bendalir tisu dan limfa. 10.7.2 Membanding dan membezakan antara kandungan limfa dengan bendalir tisu serta darah. 10.7.3 Menghuraikan komponen sistem limfa yang terdiri daripada limfa, kapilari limfa, salur limfa, nodus limfa dan organ limfa. 133 1, 3 10.7.4 Mewajarkan keperluan sistem limfa sebagai pelengkap kepada sistem peredaran darah, pengangkutan bahan larut lemak dan pertahanan badan. 134 1 10.8 Isu kesihatan berkaitan sistem limfa manusia 10.8.1 Memerihalkan isu kesihatan berkaitan sistem limfa. 134 1 Bab 11 Keimunan Manusia 11.1 Pertahanan badan 11.1.1 Mendefinisikan keimunan, antigen dan antibodi. 11.1.2 Memerihalkan tiga barisan pertahanan manusia. 142–143 1, 2, 3 11.2 Tindakan antibodi 11.2.1 Menjelaskan tindakan antibodi terhadap antigen asing, iaitu peneutralan, pengaglutinan, pemendakan, pengopsoninan dan penguraian. 144 2 11.3 Jenis keimunan 11.3.1 Berkomunikasi tentang jenis-jenis keimunan, iaitu keimunan pasif dan aktif. 145 1 11.3.2 Membanding dan membezakan antara keimunan pasif dengan keimunan aktif. 146 3 11.4 Isu kesihatan berkaitan keimunan manusia 11.4.1 Memerihalkan isu kesihatan berkaitan Acquired Immuno Deficiency Syndrome (AIDS). 146 6 Bab 12 Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia 12.1 Koordinasi dan gerak balas 12.1.1 Membuat urutan dan memerihalkan komponen dalam koordinasi manusia seperti rangsangan, reseptor, pusat integrasi, efektor dan gerak balas. 155 1, 2 12.1.2 Mengenal pasti dan memerihalkan rangsangan luar dan rangsangan dalam. – – 12.1.3 Menyenaraikan jenis reseptor deria berdasarkan rangsangan yang terlibat. 156 1 12.1.4 Mewajarkan keperluan bergerak balas terhadap rangsangan luar dan rangsangan dalam. – – 12.2 Sistem saraf 12.2.1 Membina carta organisasi dan menerangkan struktur sistem saraf manusia yang terdiri daripada sistem saraf pusat dan sistem saraf periferi. 12.2.2 Menerangkan fungsi bahagian sistem saraf pusat dalam koordinasi dan gerak balas. 12.2.3 Berkomunikasi tentang fungsi bahagian sistem saraf periferi dalam koordinasi dan gerak balas. 156–157 1 12.3 Neuron dan sinaps 12.3.1 Melukis dan melabel struktur neuron deria dan neuron motor yang terdiri daripada dendrit, akson, badan sel, salut mielin dan nodus Ranvier. 12.3.2 Mencerakinkan fungsi setiap jenis neuron dalam penghantaran impuls. 12.3.3 Menjelaskan struktur sinaps dan fungsinya. 12.3.4 Menerangkan penghantaran impuls merentasi sinaps. 157–158 1, 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 6 11/7/2023 3:06:52 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R7 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 12.4 Tindakan terkawal dan tindakan luar kawal 12.4.1 Membanding dan membezakan antara tindakan terkawal dengan tindakan luar kawal. 158 3 12.4.2 Memerihalkan tindakan refleks yang melibatkan dua neuron dan tiga neuron. 159 1 12.4.3 Melukis arka refleks. – – 12.5 Isu kesihatan berkaitan sistem saraf manusia 12.5.1 Berkomunikasi tentang isu kesihatan yang berkaitan dengan sistem saraf. 12.5.2 Memerihalkan kesan penyalahgunaan dadah dan alkohol terhadap koordinasi dan gerak balas manusia. 159–160 2, 3 12.6 Sistem endokrin 12.6.1 Menyatakan peranan kelenjar endokrin dalam manusia. 12.6.2 Mengenal pasti dan melabel kelenjar endokrin dalam manusia. 12.6.3 Mencerakinkan fungsi hormon yang dirembeskan oleh setiap jenis kelenjar endokrin. 161 3 12.6.4 Membincangkan penglibatan sistem saraf dan sistem endokrin dalam situasi cemas. 161 6 12.6.5 Membanding dan membezakan antara sistem saraf dengan sistem endokrin. 162 3 12.7 Isu kesihatan berkaitan sistem endokrin manusia 12.7.1 Meramalkan kesan ketidakseimbangan hormon terhadap kesihatan manusia. 162 1 Bab 13 Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia 13.1 Homeostasis 13.1.1 Menerangkan maksud homeostasis. 13.1.2 Mewajarkan keperluan untuk mengekalkan faktor fizikal dan faktor kimia persekitaran dalam. 13.1.3 Memerihalkan penglibatan pelbagai jenis sistem organ untuk mengekalkan persekitaran dalam yang optimum. 169 1, 2 13.1.4 Mengaplikasikan pengetahuan tentang konsep homeostasis dalam pengawalaturan suhu badan, aras gula darah, tekanan separa karbon dioksida dan tekanan darah. 170–171 1 13.2 Sistem urinari 13.2.1 Mengenal pasti struktur dan fungsi ginjal. 171 1 13.2.2 Melukis, melabel dan menerangkan struktur nefron dan tubul pengumpul. 171 1 13.2.3 Memerihalkan proses penghasilan air kencing yang melibatkan ultraturasan, penyerapan semula dan rembesan. 172 1 13.2.4 Mensintesiskan konsep homeostasis dengan konsep suap balik negatif dalam pengosmokawalaturan. 173 1 13.2.5 Mengeksperimen untuk mengkaji kesan pengambilan isi padu air yang berbeza terhadap penghasilan air kencing. 245–246 3 13.3 Isu kesihatan berkaitan sistem urinari 13.3.1 Memerihalkan isu kesihatan yang berkaitan dengan sistem urinari. 174 1 Bab 14 Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan 14.1 Jenis rangka 14.1.1 Menyenaraikan jenis rangka dalam manusia dan haiwan seperti rangka hidrostatik, rangka luar dan rangka dalam. 182 2 14.1.2 Mewajarkan keperluan rangka pada manusia dan haiwan. 182 3 14.2 Sistem otot rangka manusia 14.2.1 Mengenal pasti tulang yang membentuk sistem rangka manusia iaitu rangka paksi dan rangka apendaj. 183 1 14.2.2 Mencirikan jenis vertebra dalam tulang belakang, iaitu vertebra serviks (termasuk atlas dan axis), vertebra toraks, vertebra lumbar, vertebra sakrum dan vertebra kaudal. 183-184 2 14.2.3 Membanding dan membezakan antara jenis vertebra. 184-185 4 14.2.4 Menyatakan jenis sendi dalam sistem rangka manusia seperti sendi tidak bergerak, sendi bergerak sedikit dan sendi bebas bergerak. 185 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 7 11/7/2023 3:06:52 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

R8 Standard Kandungan Standard Pembelajaran Halaman Tahap Penguasaan Penguasaan ( 3 ) Menguasai ( 7 ) Belum Menguasai 14.2.5 Melukis, melabel dan menerangkan struktur sendi engsel lengan manusia. 186 1 14.3 Mekanisme pergerakan dan gerak alih dalam manusia 14.3.1 Menerangkan mekanisme pergerakan pada lengan dan kaki manusia. 186 2 14.3.2 Memerihalkan secara ringkas mekanisme gerak alih haiwan. 187 2 14.4 Isu kesihatan berkaitan sistem otot rangka manusia 14.4.1 Memerihalkan isu kesihatan yang berkaitan dengan sistem otot rangka manusia seperti osteoporosis, osteomalasia, rikets, artritis dan skoliosis. 187 2 14.4.2 Mewajarkan amalan untuk menjaga kesihatan sistem otot rangka. – – Bab 15 Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan 15.1 Sistem pembiakan manusia 15.1.1 Mencirikan anatomi sistem pembiakan lelaki dan wanita. 199-200 2 15.2 Gametogenesis manusia 15.2.1 Mewajarkan keperluan gametogenesis. – – 15.2.2 Memerihalkan pembentukan gamet melalui spermatogenesis dan oogenesis. 200-201 1 15.2.3 Mengenal pasti struktur sperma dan folikel Graaf. 201-202 1 15.2.4 Membanding dan membezakan antara spermatogenesis dengan oogenesis. 202 4 15.3 Kitar haid 15.3.1 Menganalisis perubahan aras hormon yang terlibat semasa haid, perkembangan folikel, penebalan endometrium, ovulasi dan pembentukan korpus luteum. 15.3.2 Menghubung kait perubahan aras hormon yang terlibat dengan kehamilan dan keguguran. 203 1 15.3.3 Menyatakan maksud sindrom prahaid dan sindrom putus haid. 204 1 15.4 Perkembangan fetus manusia 15.4.1 Menghuraikan proses persenyawaan dan pembentukan zigot. – – 15.4.2 Membuat urutan dan menerangkan perkembangan awal embrio sehingga penempelan. 204 1 15.4.3 Menerangkan peranan hormon gonadotropin korion manusia (HCG) pada peringkat awal kehamilan. – – 15.4.4 Berkomunikasi tentang peranan struktur plasenta dan tali pusat dalam perkembangan fetus. 15.4.5 Mewajarkan keperluan sistem peredaran darah fetus dan sistem peredaran darah ibu yang berasingan. 205 1 15.5 Pembentukan kembar 15.5.1 Memerihalkan proses pembentukan kembar seiras dan kembar tak seiras. 15.5.2 Membanding dan membezakan antara kembar seiras dengan kembar tak seiras. 206 3 15.5.3 Menghubung kait pembahagian sel dengan pembentukan kembar Siam. 207 1 15.6 Isu kesihatan berkaitan sistem pembiakan manusia 15.6.1 Menyatakan maksud kemandulan. 15.6.2 Berkomunikasi tentang punca kemandulan manusia. 207 1 15.7 Pertumbuhan dalam manusia dan haiwan 15.7.1 Menerangkan maksud pertumbuhan organisma. 207 1 15.7.2 Menentukan parameter untuk mengukur pertumbuhan manusia dan haiwan. 208 2 15.7.3 Memerihalkan pertumbuhan serangga yang menjalani metamorfosis lengkap dan metamorfosis tidak lengkap. 208 2 15.7.4 Menganalisis fasa pertumbuhan dalam lengkung pertumbuhan sigmoid manusia dan haiwan. 209 2 15.7.5 Mencerakinkan lengkung pertumbuhan berbentuk tangga bagi haiwan berangka luar. – – Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 8 11/7/2023 3:06:52 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

Penghargaan Pihak Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. ingin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada semua pihak yang memberi kebenaran untuk menggunakan logo/lambang/karya mereka di dalam buku ini. Meskipun pelbagai usaha dilakukan untuk mengesan pemilik hak cipta berkenaan, namun kami masih tidak berjaya menyampaikan penghargaan ini kepada sesetengah pihak. Kami mengalu-alukan sebarang maklum balas yang membolehkan pihak kami merakam penghargaan kepada pemilik hak cipta dalam edisi berikutnya. Pihak penerbit ingin mengambil peluang ini untuk merakamkan penghargaan kepada pemilik laman web berikut atas penggunaan imej, gambar foto dan ilustrasi dalam buku ini: http://www.sxc.hu/ dan https://pixabay.com Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 E-mel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 Pertama kali diterbitkan 2024 ISBN 978-629-473-185-1 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Sharifah Radziah Mat Nor Pereka kulit buku: Sarifuddin Yusof/Mohd Tajul Askat Pereka letak: Lim Wooi Hoong Teks diset dalam Book Antiqua Regular 10/13 poin Dicetak di Malaysia oleh Commercial Book Binders Sdn. Bhd. Nurelly Mohd Rifan (Jurulatih Utama Biologi) Noor Haniyatie Ibrahim (Guru Cemerlang) Biologi (Dwibahasa) Modul Aktiviti A Tingkatan 4 KSSM TP-TV-ALL-297-210(2024).indd 19 7/11/2023 10:50:29 AM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

Rekod Prestasi Murid R1 - R8 Bab 1 Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal • Revisi Pantas 1 • Praktis PBD 3 • Praktis Berformat SPM 7 Bab 2 Biologi Sel dan Organisasi Sel • Revisi Pantas 11 • Praktis PBD 14 • Praktis Berformat SPM 20 Bab 3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma • Revisi Pantas 24 • Praktis PBD 27 • Praktis Berformat SPM 32 Bab 4 Komposisi Kimia dalam Sel • Revisi Pantas 36 • Praktis PBD 38 • Praktis Berformat SPM 46 Bab 5 Metabolisme dan Enzim • Revisi Pantas 49 • Praktis PBD 52 • Praktis Berformat SPM 59 Bab 6 Pembahagian Sel • Revisi Pantas 64 • Praktis PBD 65 • Praktis Berformat SPM 73 Bab 7 Respirasi Sel • Revisi Pantas 78 • Praktis PBD 80 • Praktis Berformat SPM 84 Bab 8 Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan • Revisi Pantas 88 • Praktis PBD 91 • Praktis Berformat SPM 99 Bab 9 Nutrisi dan Sistem Pencernaan Manusia • Revisi Pantas 104 • Praktis PBD 107 • Praktis Berformat SPM 114 Bab 10 Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan • Revisi Pantas 120 • Praktis PBD 123 • Praktis Berformat SPM 134 Bab 11 Keimunan Manusia • Revisi Pantas 140 • Praktis PBD 142 • Praktis Berformat SPM 147 Bab 12 Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia • Revisi Pantas 151 • Praktis PBD 155 • Praktis Berformat SPM 163 Bab 13 Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia • Revisi Pantas 168 • Praktis PBD 169 • Praktis Berformat SPM 174 Bab 14 Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan • Revisi Pantas 178 • Praktis PBD 182 • Praktis Berformat SPM 188 Bab 15 Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan • Revisi Pantas 193 • Praktis PBD 199 • Praktis Berformat SPM 210 Senarai Eksperimen 1 Kesan Aktiviti terhadap Kadar Denyutan Nadi 214 2 Struktur dan Fungsi Sel 215 3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Telap Memilih 217 4 Kesan Larutan yang Berlainan Kepekatan terhadap Sel Haiwan dan Sel Tumbuhan 221 5 Menentukan Kepekatan Sap Sel Tisu Tumbuhan 226 6 Kesan Suhu dan pH terhadap Aktiviti Enzim Amilase dan Pepsin 228 7 Proses Respirasi Aerob 232 8 Fermentasi Yis 234 9 Pencernaan Kanji, Protein dan Lipid dalam Sampel Makanan 236 10 Nilai Tenaga dalam Sampel Makanan 241 11 Kandungan Vitamin C dalam Jus Buah-buahan atau Sayur-sayuran 243 12 Kesan Pengambilan Isi Padu Air yang Berbeza terhadap Penghasilan Air Kencing 245 Kandungan Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 1 11/7/2023 3:06:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

1 1.1 Bidang Biologi dan Kerjaya Fields and Careers in Biology 1 Contoh bidang kajian biologi: Examples of biological studies: (a) Genetik: Kajian tentang perwarisan dan variasi genetik. Genetics: Study on inheritance and genetic variation. (b) Ekologi: Kajian tentang interaksi antara organisma dan persekitarannya. Ecology: Study of the interactions between organisms and their environment. (c) Botani: Kajian tentang hidupan tumbuhan. Botany: Study of plant life. 2 Kerjaya dalam bidang biologi: Careers in biology: (a) Ahli mikrobiologi/ Microbiologist (b) Ahli biologi marin/ Marine biologists (c) Ahli fisiologi/ Physiologist (d) Ahli botani/ Botanist (e) Pakar pemakanan/ Nutritionist 1.2 Keselamatan dan Peraturan dalam Makmal Biologi Safety and Rules in Biology Laboratory 1 Peralatan makmal biologi dan peralatan perlindungan diri serta fungsinya. Biology laboratory equipment and personal protective equipment and their functions. Peralatan Equipment Fungsi Functions Stesen pencuci mata Eye wash station Digunakan untuk membilas mata yang terkena bahan kimia. Used to rinse the eyes that have come into contact with chemical substances. Stesen pancuran kecemasan Emergency shower station Digunakan untuk mencuci bahagian badan apabila terkena bahan berbahaya. Used for cleaning the body parts when exposed to hazardous substances. Kabinet aliran lamina Laminar flow cabinet Menyediakan aliran udara yang ditapis di ruang kerja yang bersih. Provides a flow of filtered air for a clean work space. Kebuk wasap Fume hood Menyediakan perlindungan daripada gas toksik, wap dan habuk. Provide protection against toxic gases, vapours and dust. Kabinet keselamatan biologi Biological safety cabinet Menyediakan ruang kerja yang tertutup apabila mengendalikan spesimen yang telah dicemari patogen. Provides a closed work space when handling contaminated specimens. Gogal Goggles Untuk mengelakkan mata daripada terkena bahan kimia berbahaya. To protect the eyes from hazardous chemicals. Topeng muka Face mask Untuk melindungi sistem respirasi daripada asap, wap dan habuk. To protect the respiratory system against smoke, vapour and dust. Sarung tangan makmal Laboratory gloves Untuk melindungi tangan ketika mengendalikan sampel biologi. To protect hands when handling biological samples. Baju makmal Lab coat Untuk melindungi badan dan pakaian daripada percikan bahan kimia. To protect the body and clothes from chemical splashes. Kasut makmal Lab shoes Untuk mengelakkan kecederaan akibat serpihan kaca dan tumpahan bahan kimia. To prevent injury due to glass shards and chemical spills. 2 Jadual di bawah menunjukkan bahan-bahan yang boleh dan tidak boleh dibuang ke dalam singki. The table below shows the substances that can and cannot be disposed of into the sink. Boleh dibuang ke dalam singki Can be disposed of into the sink Tidak boleh dibuang ke dalam singki Cannot be disposed of into the sink (a) Bahan kimia yang mempunyai nilai pH 5 – 9 Chemicals with pH values 5 – 9 (a) Sebatian pelarut organik Organic solvents (b) Nilai pH bahan kurang daripada 5 atau lebih daripada 9 Substances that have a pH value of less than 5 or more than 9 (c) Bahan meruap Volatile substances (d) Bahan toksik Toxic substances (e) Bahan kimia/ Chemicals (f) Sisa pepejal/ Solid waste (g) Logam berat Heavy metals (h) Bahan sisa organik Organic waste (b) Cecair dan larutan yang mempunyai kepekatan rendah dan tidak berbahaya kepada pengguna Low concentration liquids and solutions that are harmless to users Revisi Pantas Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal Introduction to Biology and Laboratory Rules Tema: Asas Biologi Bab 1 Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www.youtube.com/wat ch?v=pxBnEqxcfIg&list=PL78wcoSUaG5n_ucCc9f2Twn_ IL0bx4Ezc&index=1 untuk menonton video tutorial tentang peralatan perlindungan diri. Video Tutorial Video Tutorial Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 1 11/7/2023 3:06:53 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

2 3 Kaedah menguruskan bahan sisa biologi yang berlainan mengikut Prosedur Operasi Piawai. Methods for managing different biological wastes according to Standard Operating Procedures. Kategori bahan sisa biologi Categories of biological waste Kaedah pengurusan Management method Kategori A (sisa tajam) Category A (sharp wastes) Dimasukkan ke dalam bekas tidak steril khas bagi sisa tajam. Placed into a special non-sterile bin for sharp materials. Kategori B (sisa tidak tajam) Category B (non-sharp wastes) Dibungkus di dalam beg plastik biobahaya, disterilkan di dalam autoklaf dan kemudiannya dimasukkan ke dalam tong biobahaya. Wrapped in biohazard plastic bags, sterilised in autoclave, and then placed into biohazard bin. Kategori C (bangkai haiwan) Category C (animal carcasses) Dibungkus menggunakan bahan penyerap dan diletakkan di dalam beg plastik biobahaya sebelum disejuk beku. Wrapped in absorbent material and place in biohazard plastic bags and then frozen. Kategori D (cecair) Category D (fluid) Dinyahkontaminasi secara autoklaf sebelum dilupuskan. Decontaminated by autoclaving before being disposed. 1.3 Berkomunikasi dalam Biologi Communicating in Biology 1 Dalam biologi, kajian dan pemerhatian struktur organisma dilakukan berdasarkan satah, keratan dan arah. In biology, research and observation of an organism’s structure are based on the plane, section and direction. (a) Satah/ Plane (i) Satah ialah permukaan rata bayangan yang melintasi badan. The plane is the flat surface of shadow passing through the body. (ii) Satah terbahagi kepada tiga, iaitu satah sagital, satah frontal dan satah melintang. The plane is divided into three, the sagittal plane, the frontal plane and the horizontal plane. Satah frontal Frontal plane Satah melintang Horizontal plane Satah sagital Sagittal plane (b) Keratan/ Cross section (i) Keratan rentas membahagikan struktur kepada bahagian atas dan bawah secara melintang. Cross section divides the structure into upper and lower portions horizontally. (ii) Keratan membujur membahagikan struktur kepada bahagian kiri dan kanan. Longitudinal section divides the structure into left and right portions. (c) Arah/ Direction Arah terdiri daripada anterior, posterior, superior, inferior, ventral, dorsal dan lateral. Direction consists of anterior, posterior, superior, inferior, dorsal, ventral and lateral. Dorsal Dorsal Anterior Anterior Posterior Posterior Ventral Ventral Inferior Inferior Lateral Lateral Superior Superior 1.4 Penyiasatan Saintifik dalam Biologi Scientific Investigation in Biology 1 Mengenal pasti masalah yang boleh diuji dengan penyiasatan saintifik Identifying problems that can be tested using a scientific investigation 2 Membina hipotesis Forming a hypothesis 3 Mengenal pasti dan mengawal pemboleh ubah serta kaedah pengumpulan data Identifying and controlling variables and data collection method 4 Merancang dan menjalankan penyiasatan saintifik Planning and carrying out a scientific investigation 5 Mengumpul data Collecting data 6 Menginterpretasi data dan keputusan melalui penaakulan saintifik Interpreting data and results through scientific reasoning 7 Membuat kesimpulan Making a conclusion 8 Menulis laporan/ Writing a report Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www.youtube.com/wat ch?v=zdq4S4ap5LY&list=PL78wcoSUaG5n_ucCc9f2Twn_ IL0bx4Ezc&index=2 untuk menonton video tutorial tentang kaedah mengurus bahan sisa biologi. Video Tutorial Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www.youtube.com/ watch?v=KwNI_V2gZ0k&list=PL78wcoSUaG5n_ ucCc9f2Twn_IL0bx4Ezc&index=3 untuk menonton video tutorial tentang kaedah mengurus kemalangan dalam makmal. Video Tutorial Video Tutorial Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 2 11/7/2023 3:06:55 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

3 1.1 Bidang Biologi dan Kerjaya/ Fields and Careers in Biology Latihan 1 Maksud biologi dan bidang kajian biologi/ Definition of biology and biological research areas TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai biologi. 1 Apakah maksud biologi? TP 1 What is biology? 2 Padankan bidang kajian biologi dengan penerangan yang betul. TP 1 Match the biological research area with its correct description. Penerangan Description Bidang kajian biologi Biological research area (a) Kajian tentang perwarisan dan variasi genetik. Study of inheritance and genetic variation. Ekologi Ecology (b) Kajian tentang mikroorganisma. Study of microorganisms. Mikrobiologi Mircobiology (c) Kajian tentang interaksi antara organisma dengan persekitarannya. Study of the interactions between organisms and their environment. Genetik Genetics Latihan 2 Kerjaya dan sumbangan biologi/ Career and contribution of biology TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai biologi. 1 Padankan bidang biologi dengan sumbangan yang betul. TP 1 Match the field in biology with the correct contributions. Bidang dalam biologi Field in biology Sumbangan Contribution (a) Bidang penghasilan makanan Food production Penghasilan vaksin, hormon insulin dan vitamin sintetik. Production of vaccines, insulin and synthetic vitamins. (b) Bidang pertanian Agriculture Penggunaan mikroorganisma dalam pembuatan kicap dan keju. The use of microorganisms in the production of soy sauce and cheese. (c) Bidang farmasi Pharmaceutical Perancangan keluarga dan kaedah persenyawaan in vitro. Family planning and in vitro fertilisation. (d) Bidang perubatan Medical Teknologi hidroponik dan aeroponik, tanaman dan haiwan transgenik. Hydroponic and aeroponic technology, transgenic crops and animals. Perkataan biologi berasal daripada bahasa Yunani. ‛Bios’ bermaksud kehidupan dan ‛logos’ bermaksud kajian. The word biology comes from the Greek word. ‛Bios’ means life and ‛logos’ means study. Praktis PBD Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 3 11/7/2023 3:06:56 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

4 2 Namakan lima contoh kerjaya dalam bidang biologi. TP 1 Name five examples of careers in biology. (a) (b) (c) (d) (e) 1.2 Keselamatan dan Peraturan dalam Makmal Biologi Safety and Rules in Biology Laboratory Latihan 3 Peralatan perlindungan diri serta fungsinya/ Personal protective equipment and thier functions TP 2 Memahami peraturan makmal serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Namakan peralatan makmal biologi yang sesuai berdasarkan fungsi yang diberi. TP 2 Name the appropriate biological laboratory equipment based on the function provided. Fungsi Function Peralatan makmal Laboratory equipment (a) Digunakan untuk mencuci mata apabila terkena bahan kimia atau bahan berbahaya Used to wash the eyes when come into contact with chemicals or hazardous substances Stesen pencuci mata Eye wash station (b) Digunakan untuk mencuci bahagian badan apabila terkena bahan berbahaya Used for cleaning the body parts when exposed to hazardous substances Stesen pancuran kecemasan Emergency shower station (c) Menyediakan aliran udara yang bersih Provides clean airflow Kabinet aliran lamina Laminar flow cabinet (d) Menyediakan perlindungan daripada gas toksik, wap dan habuk. Provide protection against toxic gases, vapours and dust. Kebuk wasap Fume hood (e) Menyediakan ruang kerja yang tertutup apabila mengendalikan spesimen yang telah dicemari patogen. Provides a closed work space when handling contaminated specimens. Kabinet keselamatan biologi Biological safety cabinet Latihan 4 Bahan yang boleh dan tidak boleh dibuang ke dalam singki Substances that can and cannot be disposed of into the sink TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Kelaskan bahan-bahan berikut kepada bahan yang boleh dan tidak boleh dibuang ke dalam singki. Classify the following substances into substances that can and cannot be disposed of into the sink. TP 3 Asid hidroklorik cair Diluted hydrochloric acid Merkuri Mercury Gris Grease Larutan sukrosa Sucrose solution Aseton Acetone Kaca Glass Air suling Distilled water Larutan pewarna Dye solution Bahan-bahan yang boleh dibuang ke dalam singki Substances that can be disposed of into the sink Bahan-bahan yang tidak boleh dibuang ke dalam singki Substances that cannot be disposed of into the sink • Asid hidroklorik cair/ Diluted hydrochloric acid • Larutan sukrosa/ Sucrose solution • Air suling/ Distilled water • Larutan pewarna/ Dye solution • Gris/ Grease • Merkuri/Mercury • Aseton/ Acetone • Kaca/ Glass Ahli mikrobiologi/ Microbiologist Ahli biologi marin/ Marine biologists Ahli fisiologi/ Physiologist Ahli botani/ Botanist Pakar pemakanan/ Nutritionist Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 4 11/7/2023 3:06:56 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

5 Latihan 5 Kaedah mengurus bahan sisa biologi/ Methods for managing biological waste TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan jadual berikut tentang kaedah mengurus bahan sisa biologi. TP 3 Complete the following table about the methods for managing biological waste. Kategori bahan sisa biologi Categories of biological waste Kaedah pengurusan Management method (a) Kategori A (bahan tajam) Category A (sharp wastes) Dimasukkan ke dalam bekas tidak steril khas bagi sisa tajam. Placed into a special non-sterile bin for sharp materials. (b) Kategori B (bahan tidak tajam) Category B (non-sharp wastes) Dibungkus di dalam beg plastik biobahaya, disterilkan di dalam autoklaf, dan kemudiannya dimasukkan ke dalam tong biobahaya. Wrapped in biohazard plastic bags, sterilised in autoclave, and then placed in a biohazard bin. (c) Kategori C (bangkai haiwan) Category C (animal carcasses) Dibungkus menggunakan bahan penyerap dan diletakkan di dalam beg plastik biobahaya sebelum disejuk beku. Wrapped in absorbent material and placed in a biohazard plastic bag and then frozen. (d) Kategori D (cecair) Category D (fluid) Dinyahkontaminasi secara autoklaf sebelum dilupuskan. Decontaminated by autoclaving before disposal. Latihan 6 Langkah-langkah mengurus kemalangan dalam makmal Steps to handle accidents in the laboratory TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Lengkapkan pernyataan di bawah tentang langkah-langkah mengurus kemalangan dalam makmal. Complete the statements below about the steps to handle accidents in the laboratory. TP 4 (a) Maklumkan kepada atau pembantu makmal. Inform your or laboratory assistant. (b) Sekat tumpahan bahan kimia daripada dengan menggunakan . Prevent the chemical spill from using . (c) Jika berlaku tumpahan bahan kimia am, tumpahan dengan menggunakan alat yang sesuai dan buang dengan . If general chemical spills occur, the spill using appropriate equipment and dispose it . (d) Jika kemalangan melibatkan , tabur untuk menutupi tumpahan dan hubungi pihak bomba. If the accident involves , sprinkle to cover the spills and call the fire and rescue department. Latihan 7 Amalan-amalan dalam makmal biologi/ Practices in a biology laboratory TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biologi dan peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Tandakan () pada amalan-amalan yang betul ketika berada dalam makmal biologi. TP 3 Mark () for the correct practices in the biology laboratory. (a) Bekerja bersendirian di dalam makmal. Working alone in the laboratory. (b) Jauhkan bahan kimia mudah terbakar daripada sumber api. Keep flammable chemicals away from fire sources. (c) Guna sarung tangan ketika mengendalikan spesimen biologi. Use gloves when handling biological specimens. (d) Spesimen yang tidak berbahaya dan telah dibedah hendaklah ditanam atau disejuk beku. Specimens that are not harmful and have been dissected should be buried or frozen. (e) Boleh menyentuh, merasa dan menghidu bahan kimia secara langsung. Can touch, taste and smell chemicals directly. guru teacher spreading sand mercury sulphur mercury scoop up safely merebak kaut selamat merkuri merkuri serbuk sulfur pasir Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 5 11/7/2023 3:06:57 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

6 1.3 Berkomunikasi dalam Biologi/ Communicating in Biology Latihan 8 Kemahiran mengeksperimen dalam biologi/ Experimenting skills in biology TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai biologi dan peraturan makmal. TP 2 Memahami biologi dan peraturan makmal serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Namakan jenis graf yang ditunjukkan dalam rajah di bawah. TP 1 Name the type of graph shown in the diagram below. (a) Graf garis/ Line graph (b) Carta bar/ Bar chart (c) Histogram/ Histogram Bikar 400 ml Beaker Bikar 200 ml Beaker Suhu/ Temperature Masa Time 0 2 4 6 8 10 130-139 140-149 150-159 160-169 Tinggi (cm) Height (cm) Bilangan pelajar Number of students 0 2 4 6 8 10 Kumpulan darah A B AB O Blood group Bilangan pelajar Number of students 2 Tulis satah yang betul dalam ruang yang disediakan. TP 2 Write the correct plane in the spaces provided. (a) (b) (c) Satah sagital/ Sagittal plane Satah frontal/ Frontal plane Satah melintang/ Horizontal plane 1.4 Penyiasatan Saintifik dalam Biologi/ Scientific Investigation in Biology Latihan 9 Reka bentuk eksperimen biologi/ Design of biological experiments TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biologi dan peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan langkah-langkah untuk menjalankan penyiasatan saintifik. TP 3 Complete the steps in carrying out a scientific investigation. (a) (b) (c) Mengenal pasti masalah yang boleh diuji dengan penyiasatan saintifik Identifying problems that can be tested using a scientific investigation Mengenal pasti dan mengawal pemboleh ubah serta kaedah pengumpulan data Identifying and controlling variables and data collection method Merancang dan menjalankan penyiasatan saintifik Planning and carrying out the scientific investigation Menginterpretasi data dan keputusan melalui penaakulan saintifik Interpreting data and results through scientific reasoning Membina hipotesis Forming a hypothesis Mengumpul data Collecting data Menulis laporan Writing a report Membuat kesimpulan Making a conclusion Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 6 11/7/2023 3:07:01 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

7 Kertas 1 1 Apakah maksud fisiologi? What does physiology mean? A Kajian mengenai tumbuhan Study of plants B Kajian mengenai mikroorganisma Study of microorganisms C Kajian mengenai perwarisan dan variasi genetik Study of inheritance and genetic variation D Kajian mengenai fungsi dan mekanisme dalam organisma Study of functions and mechanisms in organisms 2 Apakah sumbangan biologi dalam bidang pertanian? What is the contribution of biology in the field of agriculture? A Pembedahan plastik Plastic surgery B Pembuatan vitamin sintetik Manufacture of synthetic vitamins C Tanaman dan haiwan transgenik Transgenic crops and animals D Penggunaan mikroorganisma dalam pembuatan kicap Use of microorganisms in the production of soy sauce 3 Antara berikut, yang manakah dipadankan dengan betul? Which of the following is correctly matched? Peralatan perlindungan Protective equipment Fungsi Function A Kabinet keselamatan biologi Biological safety cabinet Untuk mengelakkan terhidu gas-gas yang berbahaya To prevent inhalation of harmful gases B Topeng muka Face mask Untuk melindungi pakaian To protect clothes C Kabinet aliran lamina Laminar flow cabinet Untuk menapis aliran udara di ruang kerja To filter airflow in the work space D Stesen pencuci mata Eye wash station Untuk mencuci bahagian badan apabila terkena bahan kimia atau bahanbahan berbahaya To wash body parts when exposed to chemicals or harmful substances 4 Antara berikut, yang manakah merupakan bahan yang boleh dibuang ke dalam singki? Which of the following are substances that can be disposed of into the sink? A Logam berat Heavy metals B Bahan radioaktif Radioactive substances C Bahan kimia seperti gris dan minyak Chemicals such as grease and oil D Bahan kimia yang mempunyai nilai pH 5 – 9 Chemicals with pH values of 5 – 9 5 Selepas menjalankan eksperimen, bahan sisa biologi perlu diurus dengan teliti. Antara berikut, yang manakah merupakan kaedah pengurusan bahan sisa biologi kategori C yang betul? After conducting an experiment, biological waste must be handled with care. Which of the following is the proper handling method for category C biological waste? A Dimasukkan ke dalam bekas tidak steril khas bagi sisa tajam Placed into a special non-sterile bin for sharp materials B Dibungkus menggunakan bahan penyerap dan dimasukkan ke dalam beg plastik biobahaya sebelum disejukbeku Wrapped in absorbent material and put into a biohazard plastic bag before frozen C Dibungkus di dalam beg plastik biobahaya, disterilkan di dalam autoklaf, dan kemudiannya dimasukkan ke dalam tong biobahaya Packaged in a biohazard plastic bag, sterilised in a autoclave, and then placed in a biohazard bin D Dinyahkontaminasi secara autoklaf sebelum dilupuskan Decontaminated by autoclaving before disposal 6 Suatu kemalangan yang melibatkan tumpahan merkuri telah berlaku di dalam makmal biologi. Antara berikut, yang manakah merupakan langkah-langkah menguruskan tumpahan merkuri yang betul? An accident involving a mercury spill happened in a biology laboratory. Which of the following are the correct steps in managing the mercury spill? I Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan Make the spillage area as a prohibited area Praktis Berformat SPM Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 7 11/7/2023 3:07:01 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

8 II Tabur serbuk sulfur untuk menutupi tumpahan merkuri Sprinkle sulphur powder to cover the mercury spillage III Kaut tumpahan merkuri dengan menggunakan kain basah Scoop the mercury spillage by using a wet cloth IV Sekat tumpahan merkuri daripada merebak dengan menggunakan pasir Stop the spillage of mercury from spreading using sand A I dan II/ I and II B I dan III/ I and III C II dan IV/ II and IV D III dan IV/ III and IV 7 Rajah 1 menunjukkan satu contoh graf garis. Diagram 1 shows an example of a line graph. Y X Rajah 1/ Diagram 1 Apakah yang diwakili oleh X dan Y? What do X and Y represent? X Y A Pemboleh ubah dimanipulasikan Manipulated variable Pemboleh ubah bergerak balas Responding variable B Pemboleh ubah dimanipulasikan Manipulated variable Pemboleh ubah bergerak balas Responding variable C Pemboleh ubah dimanipulasikan Manipulated variable Pemboleh ubah dimalarkan Constant variable D Pemboleh ubah dimalarkan Constant variable Pemboleh ubah bergerak balas Responding variable 8 Antara berikut, yang manakah merupakan carta palang? Which of the following is a bar chart? A C B D Kertas 2 Bahagian A 1 Satu eksperimen seperti dalam Rajah 1 telah dijalankan untuk mengkaji kandungan vitamin C dalam jus buah-buahan. Eksperimen diulang dengan menggunakan jus oren, jus limau dan jus epal. Isi padu jus yang diperlukan untuk melunturkan larutan DCPIP dicatatkan. An experiment as shown in Diagram 1 was conducted to study the vitamin C content in fruit juice. The experiments were repeated using orange juice, lime juice and apple juice. The volumes of juices needed to decolourise the DCPIP solution are recorded. (a) Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini. State the hypothesis for this experiment. [1 markah/mark] [Apa] Jus limau mengandungi kepekatan vitamin C yang lebih tinggi berbanding dengan jus oren dan jus epal. [What] Lime juice contains a higher concentration of vitamin C compared to orange juice and apple juice. Jus buah Fruit juice Tiub spesimen Specimen tube 1 m larutan DCPIP 1% 1 m of 1% DCPIP solution Rajah 1/ Diagram 1 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 8 11/7/2023 3:07:03 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

9 (b) Kenal pasti pernyataan masalah bagi eksperimen ini. Identify the problem statement for this experiment. [1 markah/mark] (c) Kenal pasti/ Identify (i) pemboleh ubah dimanipulasikan/ manipulated variable: (ii) pemboleh ubah bergerak balas/ responding variable: (iii) pemboleh ubah dimalarkan/ constant variable: [3 markah/marks] (d) Semasa eksperimen itu dijalankan, larutan DCPIP telah tertumpah di atas meja. Nyatakan tiga langkah untuk mengurus tumpahan larutan DCPIP tersebut. During the experiment, DCPIP solution was spilled on the table. State three steps to manage spillage of the DCPIP solution. [3 markah/marks] Bahagian B 2 (a) Satu kemalangan telah berlaku yang melibatkan tumpahan bahan kimia am. Senaraikan langkah menguruskan tumpahan bahan kimia tersebut. An accident occurred involving a general chemical spill. List the steps to manage the spillage of the general chemical. [5 markah/marks] (b) Semasa menjalankan eksperimen di dalam makmal, baju rakan anda telah terbakar. Apakah tindakan yang perlu anda lakukan? KBAT Menganalisis While conducting an experiment in the laboratory, your friend's shirt caught fire. What action should you take? [5 markah/marks] (c) Terangkan dua jenis keratan dalam lukisan biologi. Explain two types of cross section in biological drawings. [4 markah/marks] (d) Senaraikan langkah untuk menjalankan penyiasatan saintifik dalam biologi. List the steps in carrying out a scientific investigation in biology. [6 markah/marks] [Apa] Adakah jenis jus buah yang berbeza mengandungi jumlah vitamin C yang berbeza? [What] Do different types of fruit juices contain different amounts of vitamin C? Jenis jus buah/ Types of fruit juices Jumlah vitamin C/ Amounts of vitamin C Isi padu larutan DCPIP/ Volume of DCPIP solution 1. [Apa] Maklumkan kepada guru atau pembantu makmal dengan segera [What] Inform the teacher or laboratory assistant immediately 2. Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan Makes the spillage area as a restricted zone 3. Kaut tumpahan bahan kimia dengan menggunakan alat yang sesuai Scoop the chemical substance spillage by using appropriate tools Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 9 11/7/2023 3:07:03 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

10 Jawapan/Answers: 2 (a) 1. [Apa] Maklumkan kepada guru./ [What] Inform your teacher. 2. Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan./ Declare the spill area as a restricted zone. 3. Sekat tumpahan bahan kimia daripada merebak dengan menggunakan pasir. Prevent the chemical spill from spreading using sand. 4. Kaut tumpahan bahan kimia dengan menggunakan alat yang sesuai. Scoop up the chemical spill using appropriate equipment. 5. Buang dengan selamat./ Dispose it safely. (b) 1. Arahkan mangsa supaya baring dan bertenang. Instruct the victim to lie down and calm down. 2. Gunakan selimut api untuk memadamkan api./ Use a fire blanket to put out the fire. 3. Jika tiada selimut api, gulingkan mangsa di atas lantai. If there is no fire blanket, roll the victim on the floor. 4. Maklumkan kepada guru atau pembantu makmal secepat mungkin. Quickly notify your teacher or laboratory assistant. 5. Bunyikan penggera atau loceng kecemasan kebakaran dengan segera. Ring the fire emergency bell or alarm right away. (c) – [Apa] Keratan terbahagi kepada dua, iaitu keratan rentas/melintang dan keratan membujur. [What] Sections are divided into two, which are cross/ transverse section and longitudinal section. – Keratan rentas membahagikan struktur kepada bahagian atas dan bawah secara melintang. Cross section divides the structure into upper and lower portions horizontally. – Keratan membujur membahagikan struktur kepada bahagian kiri dan kanan. Longitudinal section divides the structure into left and right portions. (d) 1. [Apa] Mengenal pasti masalah yang boleh diuji dengan penyiasatan saintifik. [What] Identifying problems that can be tested using scientific investigation. 2. Membina hipotesis/ Forming a hypothesis 3. Mengenal pasti dan mengawal pemboleh ubah serta kaedah pengumpulan data Identifying and controlling variables and data collection method 4. Merancang dan menjalankan penyiasatan saintifik Planning and carrying out a scientific investigation 5. Mengumpul data/ Collecting data 6. Menginterpretasi data dan keputusan melalui penaakulan saintifik Interpreting data and results through scientific reasoning 7. Membuat kesimpulan/ Making a conclusion 8. Menulis laporan/ Writing report Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 10 11/7/2023 3:07:03 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

11 2.1 Struktur dan Fungsi Sel/Cell Structure and Function 1 Sel merupakan unit asas semua benda hidup./Cells are the basic unit of all living things. 2 Sel haiwan tidak mempunyai bentuk yang tetap, manakala sel tumbuhan mempunyai bentuk yang tetap. Animal cells do not have a fixed shape while plant cells have a fixed shape. 3 Jadual di bawah menunjukkan komponen sel dan fungsinya./ The table below shows the cell components and their functions. Komponen sel/ Cell component Fungsi/ Functions Lisosom Lysosome Menghidrolisis molekul organik kompleks seperti protein, asid nukleik dan lipid Hydrolyses complex organic molecules such as protein, nucleic acid and lipid Mitokondrion Mitochondrion Menjana tenaga melalui respirasi sel Generates energy through cellular respiration Jalinan endoplasma kasar Rough endoplasmic reticulum Mengangkut protein yang disintesis oleh ribosom Transports proteins synthesised by ribosomes Jalinan endoplasma licin Smooth endoplasmic reticulum Mensintesis dan mengangkut gliserol dan lipid Synthesises and transports glycerols and lipids Jasad Golgi Golgi apparatus Memproses, mengubah suai, membungkus dan mengangkut bahan kimia Processes, modifies, packs and transports chemicals Sentriol Centriole Membentuk gentian gelendong semasa pembahagian sel dalam sel haiwan Forms spindle fibers during cell division in animal cells Nukleus/ Nucleus Mengawal semua aktiviti sel/ Controls all cell activities Ribosom/ Ribosome Tapak sintesis protein/ Site for protein synthesis Kloroplas Chloroplast Menyerap cahaya matahari dan menukarkannya kepada tenaga kimia semasa fotosintesis Absorbs sunlight and converts it to chemical energy during photosynthesis Dinding sel Cell wall Mengekalkan bentuk sel tumbuhan Maintains the shape of plant cells Vakuol Vacuole Air meresap ke dalam vakuol sel tumbuhan dan sel menjadi segah Water diffuses into the plant cell vacuole and the cell becomes turgid 4 Perbandingan antara komponen sel haiwan dengan komponen sel tumbuhan. Comparison between animal cell components and plant cell components. Persamaan/ Similarities Kedua-duanya mempunyai sitoplasma, membran plasma, nukleus, jasad Golgi, mitokondrion, ribosom dan jalinan endoplasma. Both cells are made of cytoplasm, plasma membrane, nucleus, Golgi apparatus, mitochondrion, ribosome and endoplasmic reticulum. Perbezaan/ Differences Sel haiwan/ Animal cell Sel tumbuhan/ Plant cell Tidak mempunyai bentuk yang tetap Does not have a fixed shape Mempunyai bentuk yang tetap Has a fixed shape Tidak mempunyai kloroplas Does not have chloroplasts Mempunyai kloroplas Has chloroplasts Tidak mempunyai dinding sel Does not have a cell wall Mempunyai dinding sel Has a cell wall Karbohidrat disimpan dalam bentuk glikogen Carbohydrate is stored in the form of glycogen Karbohidrat disimpan dalam bentuk kanji Carbohydrate is stored in the form of starch Tidak mempunyai vakuol. Jika ada, vakuol kecil. Does not have vacuoles. If present, the vacuole is small. Mempunyai vakuol yang besar Has a large vacuole Mempunyai sentriol Has centrioles Tidak mempunyai sentriol Does not have a centriole Bab 2 Biologi Sel dan Organisasi Sel Cell Biology and Organisation Tema: Asas Biologi Revisi Pantas Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 11 11/7/2023 3:07:03 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

12 2.2 Proses Hidup Organisma Unisel/ Living Processes in Unicellular Organisms 1 Organisma unisel ialah organisma yang terdiri daripada satu sel sahaja. Unicellular organisms are organisms consisting of only one cell. 2 Protozoa ialah organisma unisel. Contoh protozoa ialah Amoeba sp. dan Paramecium sp. Protozoa are unicellular organisms. Examples of protozoa are Amoeba sp. and Paramecium sp. Amoeba sp. Paramecium sp. Proses hidup/ Living process • Pertukaran gas oksigen dan karbon dioksida merentasi membran sel berlaku secara resapan ringkas The exchange of oxygen and carbon dioxide across the cell membrane occurs by simple diffusion • Karbon dioksida dan ammonia disingkirkan secara resapan ringkas Carbon dioxide and ammonia are excreted by simple diffusion • Vakuol mengecut akan mengecut untuk menyingkirkan air apabila telah penuh The contractile vacuole shrinks to release water when it is full • Bergerak balas mendekati makanan dan menjauhi cahaya dan bahan kimia Responds to food and avoids light and chemicals • Membesar dengan mensintesis sitoplasma baharu Grows by synthesising new cytoplasm • Bergerak dengan cara mengunjurkan pseudopodium (kaki palsu) Moves by stretching the pseudopodium (false feet) • Sitoplasma mengalir ke arah pseudopodium The cytoplasm flows towards the pseudopodium • Bergerak menggunakan pukulan silium secara beritma Moves using a rhythmic, whip-like beating movement of the cilia • Amoeba sp. mengunjurkan pseudopodium untuk memerangkap makanan secara fagositosis Amoeba sp. extends out its pseudopodium to trap food by phagocytosis • Paramecium sp. mendapat makanan dengan bantuan pukulan silium yang menolak air masuk ke dalam alur mulut Paramecium sp. gets food with the help of ciliary movements that sweep water into the oral groove • Apabila persekitaran sesuai, Amoeba sp. menjalani pembiakan aseks, iaitu belahan dedua When the environment is conducive, Amoeba sp. undergoes asexual reproduction, which is binary fission • Apabila persekitaran tidak sesuai, Amoeba sp. akan membentuk spora yang akan bercambah apabila berada di persekitaran yang sesuai When the environment is not conducive, Amoeba sp. will form spores that will germinate when in a conducive environment • Apabila persekitaran sesuai, Paramecium sp. menjalani pembiakan aseks, iaitu belahan dedua When the environment is conducive, Paramecium sp. undergoes asexual reproduction, which is binary fission • Apabila persekitaran tidak sesuai, Amoeba sp. akan menjalani pembiakan seks, iaitu konjugasi When the environment is not conducive, Paramecium sp. will undergo sexual reproduction, which is conjugation 2.3 Proses Hidup Organisma Multisel/ Living Processes in Multicellular Organisms 1 Organisma multisel ialah organisma kompleks yang memerlukan sel khusus untuk menjalankan proses hidup. Multicellular organisms are complex organisms that require specialised cells to carry out living processes. 2 Jenis-jenis sel khusus yang terdapat dalam manusia dan fungsinya disenaraikan dalam jadual di bawah. Some specialised cells found in humans and their functions are listed in the table below. Sel khusus/ Specialised cell Fungsi/ Function Sel darah merah Red blood cell Meningkatkan kecekapan pengangkutan oksigen Improves oxygen transport efficiency Sel darah putih White blood cell Memusnahkan patogen Destroys pathogens Vakuol makanan Food vacuole Nukleus Nucleus Membran plasma Plasma membrane Vakuol mengecut Contractile vacuole Pseudopodium Pseudopodium Silium Cilium Alur mulut Oral groove Liang dubur Anal pore Sitoplasma Cytoplasm Vakuol mengecut Contractile vacuole Nukleus Nucleus Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 12 11/7/2023 3:07:09 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

13 Sel epitelium Epithelial cell Melapisi permukaan organ Lines the surface of the organ Sel saraf Nerve cell Menghantar impuls saraf Sends nerve impulses Sel otot Muscle cell Mengecut dan mengendur bagi menghasilkan pergerakan Contracts and relaxes to produce movement Sel sperma Sperm cell Berenang ke arah ovum di tiub Fallopio Swims towards the ovum in the Fallopian tube 3 Jenis-jenis sel khusus yang terdapat dalam tumbuhan dan fungsinya disenaraikan dalam jadual di bawah. Some specialised cells found in plants and their functions are listed in the table below. Sel khusus/ Specialised cell Fungsi/ Function Sel mesofil palisad Palisade mesophyll cell Menyerap cahaya matahari dengan maksimum untuk fotosintesis Absorbs maximum sunlight for photosynthesis Sel mesofil berspan Spongy mesophyll cell Membenarkan pertukaran gas daripada bahagian dalam daun ke sel mesofil palisad Allows the exchange of gaseous from the inside of the leaves to the palisade mesophyll cell Sel pengawal Guard cell Mengawal pembukaan dan penutupan stoma untuk membenarkan pertukaran gas oksigen dan karbon dioksida Controls the opening and closing of the stoma that allows the exchange of oxygen and carbon dioxide Sel akar rambut Root hair cell Menambahkan luas permukaan untuk penyerapan air dan garam mineral Increases surface area for absorption of water and mineral salts Tiub tapis Sieve tube element Mengangkut bahan organik daripada daun ke organ simpanan seperti buah Transports organic materials from leaves to storage organs such as fruits Salur xilem Xylem vessel Mengangkut air dan garam mineral daripada akar ke seluruh bahagian tumbuhan Transports water and mineral salts from the roots to the whole plant 2.4 Aras Organisasi dalam Organisma Multisel/ Levels of Organisation in Multicellular Organisms 1 Jadual di bawah menunjukkan fungsi sistem organ utama dalam badan manusia. The table below shows the functions of main organ systems in the human body. Sistem otot Muscular system Sistem endokrin Endocrine system Sistem respirasi Respiratory system Mengecut dan mengendur untuk menghasilkan pergerakan bahagian badan yang berlainan Contracts and relaxes to produce movements in different parts of the body Mengkoordinasi aktiviti badan bersama-sama dengan sistem saraf Coordinates the activity of the body together with the nervous system Pertukaran gas oksigen dan gas karbon dioksida di antara badan dengan persekitaran luar Exchange of oxygen and carbon dioxide gases between the body and the external environment Sistem pembiakan lelaki Male reproductive system Sistem pembiakan perempuan Female reproductive system Sistem limfa Lymphatic system Menghasilkan sperma dan hormon seks lelaki Produces sperms and male sex hormones Menghasilkan ovum dan hormon seks perempuan Produces ovum and female sex hormones Mengekalkan keseimbangan bendalir badan dan mencegah jangkitan penyakit Maintains a healthy fluid balance and prevents infection Sistem saraf Nervous system Sistem peredaran darah Blood circulatory system Sistem pencernaan Digestive system Mengesan dan menghantar maklumat dalam badan serta mengkoordinasi aktiviti badan Detects and transmits information in the body, as well as coordinates body activities Mengangkut nutrien, gas respirasi dan hasil perkumuhan Transports nutrients, respiratory gases and excretory products Mencernakan bahan makanan kepada bentuk ringkas yang mudah diserap Digests food into a simple, easily absorbed form Sistem rangka Skeletal system Sistem urinari Urinary system Sistem integumen Integumentary system Menyokong badan dan melindungi organ dalaman Supports the body and protects the internal organs Menyingkirkan hasil perkumuhan seperti urea dan asid urik daripada badan Eliminates waste products such as urea and uric acid from the body Melindungi badan daripada kecederaan fizikal, jangkitan dan penyahhidratan Protects the body against physical injuries, infections and dehydration Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 13 11/7/2023 3:07:09 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

14 2 Terdapat dua sistem yang terdapat dalam tumbuhan, iaitu sistem pucuk dan sistem akar. There are two systems found in plants, namely the shoot system and the root system. Sistem Pucuk/ Shoot System Organ Organ Batang, daun, pucuk, bunga dan buah. Stems, leaves, shoots, flowers and fruits. Fungsi Function Batang dan ranting memberi sokongan kepada daun supaya dapat menyerap cahaya matahari yang maksimum semasa fotosintesis. Bunga terlibat dalam proses pembiakan tumbuhan. Stems and branches provide support to the leaves so that they can absorb maximum sunlight during photosynthesis. Flowers are involved in the reproduction process of plants. Sistem akar/ Root system Organ Organ Semua akar dalam tumbuhan All roots in plants Fungsi Function Akar menyerap air dan garam mineral serta memberi sokongan fizikal kepada tumbuhan Roots absorb water and mineral salts and provide physical support to the plant. 2.1 Struktur dan Fungsi Sel/ Cell Structure and Function Latihan 1 Struktur dan fungsi sel tumbuhan dan sel haiwan Structures and functions of plant cells and animal cells TP 1 Mengingat kembali pengetahuan asas biologi dan organisasi sel. TP 2 Memahami biologi dan organisasi sel serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Labelkan komponen sel haiwan dalam rajah di bawah. TP 1 Label the components of animal cells in the diagram below. Lisosom Lysosome (b) Nukleus Nucleus (d) Jasad Golgi Golgi apparatus Sentriol Centriole (a) Jalinan endoplasma kasar Rough endoplasmic reticulum (e) Membran plasma Plasma membrane (f) Ribosom Ribosome (g) Mitokondrion Mitochondrion (c) Jalinan endoplasma licin Smooth endoplasmic reticulum Nukleolus Nucleolus Kromatin Chromatin Bunga Flower Batang Stem Buah Fruit Akar Root Daun Leaf Sistem akar Root system Sistem pucuk Shoot system Praktis PBD Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www.youtube.com/ watch?v=URUJD5NEXC8 untuk menonton video tentang struktur dan fungsi sel. Video Video Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 14 11/7/2023 3:07:10 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

15 2 Lengkapkan jadual di bawah tentang fungsi komponen sel haiwan. TP 2 Complete the table below about the function of the components in animal cells. Komponen/ Component Fungsi/ Function Lisosom Lysosome (a) Menghidrolisis molekul organik kompleks seperti protein, asid nukleik dan lipid Hydrolyses complex organic molecules such as proteins, nucleic acids and lipids (b) Mitokondrion Mitochondrion Menjana tenaga melalui respirasi sel Generates energy through cellular respiration Jalinan endoplasma kasar Rough endoplasmic reticulum (c) Mengangkut protein yang disintesis oleh ribosom Transports proteins synthesised by ribosomes (d) Jalinan endoplasma licin Smooth endoplasmic reticulum Mensintesis dan mengangkut gliserol dan lipid Synthesises and transports glycerol and lipids Jasad Golgi Golgi apparatus (e) Memproses, mengubah suai, membungkus dan mengangkut bahan kimia Processes, modifies, packs and transports chemicals (f) Sentriol Centrioles Membentuk gentian gelendong semasa pembahagian sel dalam sel haiwan Forms spindle fibers during cell division in animal cells Nukleus Nucleus (g) Mengawal semua aktiviti sel Controls all cell activities (h) Ribosom Ribosome Tapak mensintesis protein Site for protein synthesis 3 Lengkapkan rajah di bawah tentang komponen sel tumbuhan. TP 1 Complete the diagram below about the components of plant cell. 4 Lengkapkan jadual di bawah tentang fungsi komponen sel tumbuhan. TP 2 Complete the table below about the function of the components in plant cells. Komponen/ Component Fungsi/ Functions Kloroplas Chloroplast (a) Menyerap cahaya matahari dan menukarkannya kepada tenaga kimia semasa fotosintesis Absorbs sunlight and converts it to chemical energy during photosynthesis (b) Dinding sel Cell wall Mengekalkan bentuk sel tumbuhan Maintains the shape of plant cells Vakuol Vacuole (c) Membantu mengekalkan kesegahan sel Helps to maintain the turgidity of the cell (g) Vakuol Vacuole (e) Kloroplas Chloroplast (c) Nukleus Nucleus Membran plasma Plasma membrane (b) Jalinan endoplasma kasar Rough endoplasmic reticulum (d) Jalinan endoplasma licin Smooth endoplasmic reticulum (a) Dinding sel Cell wall Tonoplas Tonoplast Sap sel Cell sap (f) Jasad Golgi Golgi apparatus Nukleolus Nucleolus Membran nukleus Nuclear membrane Kromatin Chromatin Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 15 11/7/2023 3:07:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

16 Latihan 2 Perbandingan antara komponen sel haiwan dengan sel tumbuhan Comparison between the components of animal cells and plant cells TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai biologi dan organisasi sel dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Banding dan bezakan antara sel haiwan dengan sel tumbuhan. TP 4 Compare and contrast between animal cells and plant cells. Persamaan Similarities Kedua-duanya mempunyai sssssitoplasmassss, membran plasma, ssssnukleusssss, jasad Golgi, ssssmitokondrionssss, ribosom dan jalinan endoplasma. Both cells are made of ssscytoplasmsss, plasma membrane, sssnucleussss, Golgi apparatus, sssmitochondrionsss, ribosomes and endoplasmic reticulum. Perbezaan Differences Sel haiwan Animal cell Ciri-ciri Characteristics Sel tumbuhan Plant cell Tidak mempunyai bentuk yang tetap Does not have a fixed shape Bentuk Shape Mempunyai bentuk yang tetap Has a fixed shape Tidak mempunyai kloroplas Does not have chloroplasts Kloroplas Chloroplast Mempunyai kloroplas Has chloroplasts (green plant) Tidak mempunyai dinding sel Does not have a cell wall Dinding sel Cell wall Mempunyai dinding sel Has a cell wall Karbohidrat disimpan dalam bentuk glikogen Carbohydrate is stored in the form of glycogen Penyimpanan makanan Food storage Karbohidrat disimpan dalam bentuk kanji Carbohydrate is stored in the form of starch Tidak mempunyai vakuol. Jika ada, vakuol kecil. Does not have vacuoles. If present, the vacuole is small. Vakuol Vacuole Sel tumbuhan yang matang mempunyai vakuol yang besar Mature plant cells have a large vacuole Mempunyai sentriol Has centrioles Sentriol Centriole Tidak mempunyai sentriol Does not have a centriole 2.2 Proses Hidup Organisma Unisel/ Living Processes in Unicellular Organisms Latihan 3 Mengkonsepsikan proses hidup organisma unisel Conceptualise the life process of a unicellular organism TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas biologi dan organisasi sel. 1 Labelkan struktur Amoeba sp. pada rajah di bawah. TP 1 Label the structures of Amoeba sp. in the diagram below. (a) Pseudopodium Pseudopodium (d) Vakuol mengecut Contractile vacuole (b) Vakuol makanan Food vacoule (e) Membran plasma Plasma membrane (c) Nukleus Nucleus Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 16 11/7/2023 3:07:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

17 2 Labelkan struktur Paramecium sp. pada rajah di bawah. TP 1 Label the structures of Paramecium sp. in the digram below. (e) Sitoplasma Cytoplasm (b) Alur mulut Oral groove (d) Nukleus Nucleus (a) Silium Cilium (f) Vakuol mengecut Contractile vacuole (c) Liang dubur Anal pore Latihan 4 Mengitlak proses hidup organisma unisel Describe the life process of a unicellular organism TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biologi dan organisasi sel untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan jadual di bawah tentang proses hidup Amoeba sp. dan Paramecium sp. TP 3 Complete the table below about the life processes of Amoeba sp. and Paramecium sp. Proses hidup/ Life processes Amoeba sp. Paramecium sp. Habitat Habitat (a) Dalam air tawar / In fresh water Perkumuhan Excretion (b) Karbon dioksida dan ammonia disingkirkan secara resapan ringkas . Carbon dioxide and ammonia are excreted by –simple diffusion .. (c) Vakuol mengecut menyingkirkan air apabila telah penuh. The contractile vacuole shrinks to release water when it is full. Respirasi Respiration (d) Pertukaran gas oksigen dan karbon dioksida berlaku secara resapan ringkas . Exchange of oxygen and carbon dioxide gases occurs by simple diffusion .. Bergerak balas terhadap rangsangan Respond to stimuli (e) Mendekati makanan , menjauhi cahaya dan bahan kimia . Approaching food , avoiding light and chemicals . Pertumbuhan Growth (f) Mensintesis sitoplasma baharu. Synthesising new cytoplasm . Pergerakan Movement (g) Bergerak dengan cara mengunjurkan pseudopodium (kaki palsu). Move by stretching the pseudopodium (false feet). (h) Sitoplasma mengalir ke arah pseudopodium. The cytoplasm flows towards the pseudopodium. (i) Menggunakan pukulan silium secara beritma. Using rhythmic cilia beats. Pemakanan Nutrition (j) Pseudopodium memerangkap makanan secara fagositosis . Pseudopodium traps food by phagocytosis . (k) Paramecium sp. mendapat makanan dengan bantuan pukulan silium yang mengarahkan air masuk ke dalam alur mulut . Paramecium sp. gets food with the help of cilia beat that sweeps water into the oral groove Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 17 11/7/2023 3:07:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

18 Pembiakan Reproduction (l) Apabila persekitaran sesuai, Amoeba sp. menjalani pembiakan aseks, iaitu belahan dedua . When the environment is conducive, Amoeba sp. undergoes asexual reproduction, which is binary fission . (m) Apabila persekitaran tidak sesuai, Amoeba sp. akan membentuk spora yang akan bercambah sekiranya persekitaran pulih. When the environment is not conducive, Amoeba sp. will form spores that will germinate when the environment improve. (n) Apabila persekitaran sesuai, Paramecium sp. menjalani pembiakan aseks, iaitu belahan dedua . When the environment is conducive, Paramecium sp. undergoes asexual reproduction, which is binary fission . (o) Apabila persekitaran tidak sesuai, Paramecium sp. akan menjalani pembiakan seks, iaitu konjugasi . When the environment is not conducive, Paramecium sp. undergoes sexual reproduction, which is conjugation . 2.3 Proses Hidup Organisma Multisel/ Living Processes in Multicellular Organisms Latihan 5 Fungsi sel khusus dalam organisma multisel The function of specialised cells in multicellular organisms TP 2 Memahami biologi dan peraturan makmal serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Padankan sel-sel khusus berikut dengan fungsinya. TP 2 Match the following specialised cells to their functions. Jenis sel / Type of cell Fungsi / Functions (a) Sel saraf Nerve cell • • Meningkatkan kecekapan pengangkutan oksigen Improves oxygen transport efficiency (b) Sel epitelium Epithelial cell • • Berenang ke arah ovum di tiub Fallopio Swims towards the ovum in the Fallopian tube (c) Sel sperma Sperm cell • • Menghantar impuls saraf Sends nerve impulses (d) Sel darah merah Red blood cell • • Melapisi permukaan organ Lines the surface of the organ (e) Sel darah putih White blood cell • • Menyerap cahaya matahari dengan maksimum untuk fotosintesis Absorbs maximum sunlight for photosynthesis (f) Sel otot Muscle cell • • Memusnahkan patogen Destroy pathogens (g) Sel mesofil palisad Palisade mesophyll cell • • Mengecut dan mengendur bagi menghasilkan pergerakan Contracts and relaxes to produce movement (h) Sel mesofil berspan Spongy mesophyll cell • • Menambahkan luas permukaan untuk penyerapan air dan garam mineral Increases the surface area for absorption of water and mineral salts (i) Sel pengawal Guard cell • • Membenarkan pertukaran gas dari bahagian dalam daun ke sel mesofil palisad Allows the exchange of gases from the inside of the leaves to the palisade mesophyll cells (j) Sel akar rambut Root hair cell • • Mengangkut air dan garam mineral dari akar ke seluruh bahagian pokok Transports water and mineral salts from the roots to the whole plant (k) Tiub tapis Sieve tube element • • Mengawal pembukaan dan penutupan stoma untuk membenarkan pertukaran gas oksigen dan karbon dioksida Controls the opening and closing of the stoma that allows the exchange of oxygen and carbon dioxide (l) Salur xilem Xylem vessel • • Mengangkut bahan organik dari daun ke organ simpanan Transports organic materials from the leaf to storage organs Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 18 11/7/2023 3:07:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

19 Latihan 6 Hubungan kepadatan komponen sel dengan fungsi khusus sel Relationship between the density of cell components and specialised cell functions TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biologi dan organisasi sel untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Nyatakan organel yang dijumpai dengan banyak dalam sel-sel di bawah. TP 3 State the organelles found abundantly in the cells below. Sel/ Cells Organel/ Organelles (a) Sel mesofil palisad Palisade mesophyll cell Kloroplas Chloroplasts (b) Sel meristem tumbuhan Plant meristem cell Mitokondrion Mitochondrion (c) Sel goblet pada epitelium usus dan salur pernafasan Goblet cells in the intestinal epithelium and respiratory tract Jalinan endoplasma kasar dan jasad Golgi Rough endoplasmic reticulum and Golgi apparatus (d) Sel otot Muscle cell Mitokondrion Mitochondrion (e) Sel hati Liver cell Jalinan endoplasma kasar dan jasad Golgi Rough endoplasmic reticulum and Golgi apparatus 2.4 Aras Organisasi dalam Organisma Multisel/ Levels of Organisation in Multicellular Organisms Latihan 7 Membuat urutan aras organisasi dalam organisma multisel Making a sequence of levels of organisation in multicellular organisms TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas biologi dan organisasi sel. 1 Isi tempat kosong dalam urutan aras organisasi sel di bawah. TP 1 Fill in the blanks in the sequence of the organisation of cells below. Tisu Tissue Sistem System Sel Cell (a) Organ Organ (b) Organisma Organism (c) Latihan 8 Sistem organ utama dalam badan manusia Main organ systems in the human body TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biologi dan organisasi sel untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Padankan sistem organ di bawah dengan fungsinya yang betul. TP 3 Match the organ systems below with their correct functions. Sistem organ Organ system Fungsi Function (a) Sistem limfa Lymphatic system Mencernakan bahan makanan kepada bentuk ringkas yang mudah diserap Digests food into a simpler, easily absorbed form (b) Sistem peredaran darah Blood circulatory system Pertukaran gas oksigen dan gas karbon dioksida antara badan dengan persekitaran luar The exchange of oxygen and carbon dioxide gases between the body and the external environment (c) Sistem pencernaan Digestive system Mengekalkan keseimbangan bendalir badan dan mencegah jangkitan penyakit Maintains a healthy fluid balance and prevents infection (d) Sistem saraf Nervous system Mengangkut nutrien, gas respirasi dan hasil perkumuhan Transports nutrients, respiratory gases and excretory products (e) Sistem integumen Integumentary system Melindungi badan daripada kecederaan fizikal, jangkitan dan penyahhidratan Protects the body against physical injuries, infections and dehydration (f) Sistem respirasi Respiratory system Mengesan dan menghantar maklumat dalam badan serta mengkoordinasi aktiviti badan Detects and transmits information in the body, as well as coordinates body activities Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 19 11/7/2023 3:07:17 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

20 Kertas 1 1 Rajah 1 menunjukkan satu sel tumbuhan. Diagram 1 shows a plant cell. X Rajah 1/ Diagram 1 Apakah X? What is X? A Ribosom C Vakuol Ribosome Vacuole B Nukleus D Mitokondrion Nucleus Mitochondrion 2 Pernyataan berikut menghuraikan tentang satu organel, Q. The following statements describe an organelle, Q. • Memerangkap tenaga cahaya daripada Matahari Traps light energy from the Sun • Menukarkan tenaga cahaya kepada tenaga kimia Converts light energy into chemical energy Berdasarkan pernyataan di atas, apakah organel Q? Based on the statement above, what is organelle Q? A Jalinan endoplasma licin Smooth endoplasmic reticulum B Jalinan endoplasma kasar Rough endoplasmic reticulum C Kloroplas Chloroplast D Vakuol Vacuole 3 Antara berikut, yang manakah ialah fungsi nukleus? Which of the following is the function of the nucleus? A Membentuk gentian gelendong semasa pembahagian sel Forms spindle fibres during cell division B Menjalankan fotosintesis Carries out photosynthesis C Mengawal semua aktiviti sel Regulates all activities of the cell D Tapak sintesis protein Site for protein synthesis 4 Antara berikut, yang manakah padanan komponen sel dan fungsinya yang betul? Which of the following pairs of component cell and its function is correct? Komponen sel Cell component Fungsi Function A Ribosom Ribosome Mengawal dan mengatur semua aktiviti sel Controls and regulates all cell activities B Lisosom Lysosome Tapak sintesis protein Site for protein synthesis C Jasad Golgi Golgi apparatus Memproses, mengubah suai, membungkus dan mengangkut bahan kimia Processes, modifies, packs and transports chemicals D Nukleus Nucleus Memproses protein daripada jalinan endoplasma Processes proteins from endoplasmic reticulum 5 Rajah 2 menunjukkan sejenis sel. Diagram 4 shows a type of cell. Rajah 2/ Diagram 2 Antara organel berikut, yang manakah terdapat dengan banyak di dalam sel yang ditunjukkan dalam Rajah 2? Which of the following organelle is the most abundant in the cell shown in Diagram 2? A B C D Praktis Berformat SPM Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 20 11/7/2023 3:07:18 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

21 Kertas 2 Bahagian A 1 (a) Rajah 1.1 menunjukkan struktur Paramecium sp. Diagram 1.1 shows the structure of Paramecium sp. (i) Namakan struktur yang berlabel X, Y dan Z. Name the structures labelled X, Y and Z. X: Y: Z: [3 markah/marks] (ii) Struktur X terlibat dalam pergerakan dan pemakanan. Huraikan bagaimana struktur ini menjalankan fungsinya. KBAT Mengaplikasi Structure X involves in locomotion and feeding. Describe how this structure carries out its functions. [2 markah/marks] (iii) Apakah fungsi Y?/ What is the function of Y? [1 markah/marks] (b) Rajah 1.2 menunjukkan cara pembiakan Amoeba sp. Diagram 1.2 shows how an Amoeba sp. reproduces. (i) Namakan proses yang ditunjukkan dalam Rajah 1.2. Name the process shown in Diagram 1.2. [1 markah/mark] (ii) Amoeba sp. menjalankan proses dalam Rajah 1.2 untuk membiak apabila keadaan persekitaran adalah sesuai. Terangkan bagaimana Amoeba sp. membiak jika keadaan persekitaran tidak sesuai. KBAT Mengaplikasi Amoeba sp. undergoes the process shown in Diagram 1.2 to reproduce when environmental conditions are favourable. Explain how Amoeba sp. reproduces when the environmental conditions are not favourable. [2 markah/marks] Rajah 1.1/ Diagram 1.1 X Y Z Silium/ Cilium Vakuol mengecut/ Contractile vacuole Alur mulut/ Oral groove – Pukulan silium membentuk satu arus air yang membawa makanan ke dalam alur mulut. The beating of the cilium forms a water current which carries the food into the oral groove. – Pukulan silium secara beritma dari hadapan ke belakang menggerakkan Paramecium sp. ke hadapan. The rhythmic beating of the cilium from the anterior to posterior propels the Paramecium sp. to move forwards. Untuk menyingkirkan air berlebihan yang memasuki Paramecium sp. secara osmosis. To remove excess water which enters the Paramecium sp. by osmosis. Rajah 1.2/ Diagram 1.2 Belahan dedua/ Binary fission Apabila keadaan persekitaran tidak sesuai, misalnya keadaan kering, suhu rendah atau kekurangan makanan, Amoeba sp. membentuk spora. Spora hanya akan bercambah apabila keadaan persekitaran pulih semula. When environmental conditions are not favourable, such as drought, low temperatures or food shortages, Amoeba sp. form spores. Spores will only germinate when the environment conditions are restored. Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 21 11/7/2023 3:07:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

22 Bahagian B 2 Rajah 2.1 menunjukkan dua jenis komponen sel. Diagram 2.1 shows two types of cell components. P Q P Q Rajah 2.1/ Diagram 2.1 (a) Nyatakan komponen sel P dan Q serta fungsinya. State the cell components P and Q and their functions. [4 markah/marks] (b) Bandingkan antara sel haiwan dengan sel tumbuhan. KBAT Menganalisis Compare between animal cells and plant cells. [6 markah/marks] (c) Rajah 1.2 menunjukkan satu Amoeba sp. yang hidup di dalam air tawar. Diagram 1.2 shows an Amoeba sp. that lives in fresh water. Rajah 2.2/ Diagram 2.2 (i) Bincangkan cabaran yang dihadapi oleh Amoeba sp. dan cara Amoeba sp. mengekalkan keseimbangan air di dalam badannya. KBAT Mengaplikasi Discuss the challenge Amoeba sp. faces and how Amoeba sp. maintains the water balance in its body. [5 markah/marks] (ii) Paramecium sp. ialah sejenis protista. Huraikan bagaimana Paramecium sp. menjalankan proses percernaan dan penyerapan makanan tercerna. KBAT Mengaplikasi Paramecium sp. is a protist. Describe how Paramecium sp. carries out the digestive process and the absorption of the digestive food. [5 markah/marks] Jawapan/Answers: 2 (a) [Apa] P ialah jasad Golgi. Fungsi P ialah memproses, mengubah suai, membungkus dan mengangkut bahan kimia. Q ialah mitokondrion. Q berfungsi untuk menjana tenaga bagi memenuhi keperluan respirasi sel. [What] P is the Golgi apparatus. The function of P is to process, modify, pack and transport chemicals. Q is a mitochondrion. Q works to generate energy to meet the needs of cell respiration. (b) Persamaan/Similarities Kedua-dua sel mempunyai nukleus, sitoplasma, membran plasma, jasad Golgi, mitokondrion, jalinan endoplasma dan ribosom. Both cells have nucleus, cytoplasm, plasma membrane, Golgi apparatus, mitochondrion, endoplasmic reticulum and ribosome. Perbezaan/Differences – Sel haiwan mempunyai bentuk yang tidak tetap, manakala sel tumbuhan mempunyai bentuk yang tetap. Animal cells have an irregular shape while plant cells have a fixed shape. Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 22 11/7/2023 3:07:21 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

23 – Sel haiwan tidak mempunyai dinding sel, manakala sel tumbuhan mempunyai dinding sel. Animal cells do not have cell walls while plant cells have cell walls. – Sel haiwan tidak mempunyai kloroplas, manakala sel tumbuhan mempunyai kloroplas. Animal cells do not have chloroplasts while plant cells contain chloroplasts. – Sel haiwan tidak mempunyai vakuol, manakala sel tumbuhan mempunyai vakuol yang bersaiz besar. Animal cells do not have vacuoles while plant cells contain large vacuoles. – Sel haiwan mempunyai sentriol, manakala sel tumbuhan tidak mempunyai sentriol. Animal cells have centriole while plant cells have no centriole. (c) (i) [Apa] Masalah utama yang dihadapi oleh Amoeba sp. ialah resapan air secara osmosis yang berlaku secara berterusan. [What] The main problem faced by Amoeba sp. is a continuous diffusion of water. – Ini kerana Amoeba sp. hidup di dalam air tawar yang hipotonik terhadap sel Amoeba sp. This is because Amoeba sp. lives in freshwater that is hypotonic to Amoeba sp. cell – Air akan meresap masuk ke dalam sel secara osmosis melalui vakuol mengecut. Water will diffuse into the cells by osmosis via the contractile vacuoles. – Vakuol mengecut akan mengembang ke saiz maksimum lalu mengecut untuk menyingkirkan air dari semasa ke semasa. Contractile vacuoles will expand to a maximum size and then shrink to get rid of water over time. – Proses ini dinamakan sebagai pengosmokawalaturan. This process is called the osmoregulation. (ii) Paramecium sp. memakan mikroorganisma./ Paramecium sp. eats microorganisms. – [Bagaimana] Pukulan silium mengarahkan air ke arah alur mulut. [How] The beating of cilia sweeps water to the oral groove – Vakuol makanan terbentuk dalam Paramecium sp. Food vacuoles are formed in Paramecium sp. – Vakuol makanan bergabung dengan lisosom. Food vacuoles combine with lysosomes. – Lisozim yang dirembeskan oleh lisosom mencernakan makanan. Lysozyme secreted by lysosomes digests food. – Makanan yang tidak tercerna akan disingkirkan melalui liang dubur. Undigested food is eliminated through the anal pore. Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 23 11/7/2023 3:07:21 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

24 3.1 Struktur Membran Plasma Structure of Plasma Membrane Protein liang Pore protein Glikoprotein Glycoprotein Dwilapisan fosfolipid Phospholipid bilayer Protein pembawa Carrier protein Dwilapisan fosfolipid/ Phospholipid bilayer Liang Bendalir interstis Pore Interstitial fluid Sitoplasma Kolesterol Cytoplasm Cholesterol Kepala hidrofilik Hydrophilic head Ekor hidrofobik Hydrophobic tail 3 Kolesterol/ Cholesterol (a) Menjadikan membran plasma lebih kuat dan fleksibel. Makes the plasma membrane stronger and more flexible. (b) Menjadikan membran plasma kurang telap kepada bahan larut air. Makes the plasma membrane less permeable to water-soluble substances. 3.2 Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma Concept of Movement of Substances across a Plasma Membrane 1 Pergerakan bahan merentasi membran plasma. Movement of substances across the plasma membrane. Pengangkutan pasif Passive transport Resapan ringkas Simple diffusion Osmosis Osmosis Resapan berbantu Facillitated diffusion Pengangkutan aktif Active transport Jenis pergerakan bahan merentasi membran plasma Types of movement of substances across a plasma membrane Bab 3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma Movement of Substances across the Plasma Membrane Tema: Asas Biologi Revisi Pantas 1 Protein/ Protein Terdapat tiga jenis protein dalam membran plasma. There are three types of proteins in the plasma membrane. (a) Protein pembawa - Mempunyai tapak aktif yang khusus dan bertindak sebagai pembawa. Carrier protein - Has specific active site and acts as a carrier. (b) Protein liang - Membenarkan molekul kecil melaluinya Channel protein - Allows small molecules to pass through (c) Glikoprotein - Protein yang mengandungi karbohidrat yang terlekat padanya. Glycoprotein - The protein that has carbohydrates attached to it. 2 Fosfolipid/ Phospholipid (a) Tersusun dalam dwilapisan yang mengasingkan antara sitoplasma dan bendalir interstis. Organised in bilayer separating the cytoplasm and the interstitial fluid. (b) Molekul fosfolipid terbahagi kepada dua bahagian: Phospholipid molecule is divided into two parts: (i) Kepala berkutub yang hidrofilik (tertarik kepada air). A polar head that is hydrophilic (attracted to water). (ii) Ekor tidak berkutub yang hidrofobik (tidak tertarik kepada air). A non-polar tail that is hydrophobic (not attracted to water). 2 Perbandingan antara pengangkutan pasif dengan pengangkutan aktif. Comparison between passive transport and active transport. Pengangkutan pasif/ Passive transport Pengangkutan aktif/ Active transport Persamaan/ Similarities – Kedua-duanya berlaku merentasi membran separa telap. Both occur across a selectively permeable membrane. – Kedua-duanya berlaku dalam sel hidup. Both occur in living cells. Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 24 11/7/2023 3:07:22 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

25 Perbezaan/ Differences Pengangkutan pasif/ Passive transport Pengangkutan aktif/ Active transport Tidak melibatkan penggunaan tenaga. Does not involve energy use. Melibatkan penggunaan tenaga. Involve energy use. Pergerakan molekul atau ion dari kawasan berkepekatan tinggi ke kawasan berkepekatan rendah. Net movement of molecules or ions from a region of high concentration to a region of low concentration. Pergerakan molekul atau ion dari kawasan berkepekatan rendah ke kawasan berkepekatan tinggi. Net movement of molecules or ions from a region of low concentration to a region of high concentration. Menuruni kecerunan kepekatan. Down the concentration gradient. Melawan kecerunan kepekatan. Against the concentration gradient. 3.3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam Organisma Hidup Movement of Substances across a Plasma Membrane in Living Organisms 1 Proses pengangkutan pasif dan pengangkutan aktif dalam organisma. Process of passive transport and active transport in organisms. Jenis pengangkutan Type of transport Contoh Examples Resapan ringkas Simple diffusion – Pertukaran gas oksigen dari alveolus ke kapilari darah. The exchange of oxygen from alveolus to blood capillary. – Pertukaran gas karbon dioksida dari kapilari darah ke alveolus. The exchange of carbon dioxide from the blood capillary to the alveolus. Osmosis Osmosis – Penyerapan air oleh sel akar rambut tumbuhan. Absorption of water by plant root hair cells. – Penyerapan semula air dalam ginjal. Reabsorption of water in kidneys. Resapan berbantu Facillitated diffusion Penyerapan fruktosa dalam vilus. Absorption of fructose in a villus. Pengangkutan aktif Active transport – Penyerapan glukosa dan asid amino dalam vilus. Absorption of glucose and amino acids in a villus. – Pengangkutan sukrosa dari daun hijau ke tisu floem. Transport of sucrose from a green leaf to phloem tissue. Jenis larutan/ Types of solution Larutan hipertonik Hypertonic solution Larutan isotonik Isotonic solution Larutan hipotonik Hypotonic solution Mengandungi kepekatan zat terlarut yang lebih tinggi daripada suatu larutan lain. Contains a higher concentration of solute than another solution. Mengandungi kepekatan zat terlarut yang sama dengan suatu larutan lain. Contains the same concentration of solute as another solution. Mengandungi kepekatan zat terlarut yang lebih rendah daripada suatu larutan lain. Contains a lower concentration of solute than another solution. Sel haiwan/ Animal cell Larutan hipertonik Hypertonic solution Larutan isotonik Isotonic solution Larutan hipotonik Hypotonic solution – Molekul air meresap keluar dari sel secara osmosis. Water molecules diffuse out of the cell by osmosis. – Sel mengecut/The cell shrinks – Keadaan ini dikenali sebagai krenasi. This condition is known as crenation. – Molekul air meresap masuk dan keluar dari sel pada kadar yang sama secara osmosis. Water molecules diffuse in and out of the cell at the same rate by osmosis. – Bentuk sel kekal sama. Cell shape remains the same. – Molekul air meresap ke dalam sel secara osmosis./ Water molecules diffuse into the cell by osmosis. – Sel mengembang dan meletus. The cell expands and bursts. – Keadaan ini dikenali sebagai hemolisis. This condition is known as haemolysis. Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 25 11/7/2023 3:07:23 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

26 Sel tumbuhan/ Plant cell Larutan hipertonik Hypertonic solution Larutan isotonik Isotonic solution Larutan hipotonik Hypotonic solution – Molekul air meresap keluar dari vakuol secara osmosis. Water molecules diffuse out of the vacuole by osmosis. – Membran plasma tertarik daripada dinding sel. The plasma membrane is pulled from the cell wall. – Keadaan ini dikenali sebagai plasmolisis. This condition is known as plasmolysis. – Molekul air meresap masuk dan keluar dari vakuol pada kadar yang sama secara osmosis. Water molecules diffuse in and out of the vacuole at the same rate by osmosis. – Sel menjadi tidak segah dan flasid. The cell becomes less turgid and flaccid. – Molekul air meresap ke dalam vakuol secara osmosis. Water molecules diffuse into the vacuole by osmosis. – Membran plasma tertolak ke dinding sel. The plasma membrane is pushed to the cell wall. – Vakuol mengembang. The vacuole expands – Sel menjadi segah. The cell becomes turgid. 3.4 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam kehidupan Harian Movement of Substances across a Plasma Membrane and Its Application in Daily Life Aplikasi konsep pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam kehidupan seharian Application of the concept of movement of substances across the plasma membrane in daily life Larutan saline yang digunakan dalam perubatan dapat membekalkan air dan garam kepada badan. The saline solution used in medicine provides water and salt to the body. Minuman penghidratan semula dapat menggantikan kehilangan air dan elektrolit dalam individu yang mengalami muntah dan cirit-birit. Rehydration drinks can restore water and electrolyte loss in individuals with vomiting and diarrhoea. Liposom digunakan dalam bidang perubatan dan kosmetik. Liposom digunakan untuk melindungi ubatan atau bahan aktif yang dimakan secara oral daripada dimusnahkan oleh jus gaster. Liposomes are used in medicine and cosmetics. Liposomes are used to protect drugs or active ingredients consumed orally from being destroyed by gastric juice. Minuman isotonik bagi atlet dapat mengganti bendalir dan elektrolit dalam badan yang hilang melalui perpeluhan. Isotonic drinks for athletes can replace fluids and electrolytes in the body that are lost through sweating. Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https:// www.youtube.com/watch?v=VfA xBKnlo2w&list=PL78wcoSUaG5n_ ucCc9f2Twn_IL0bx4Ezc&index=6 untuk menonton video tutorial tentang pergerakan bahan merentasi membran plasma. Video Tutorial Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https:// www.youtube.com/watch?v=-lKaBtqLU8 untuk menonton video tentang kesan jenis-jenis larutan terhadap sel tumbuhan dan sel haiwan. Video Video Tutorial Video Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 26 11/7/2023 3:07:25 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

27 3.1 Struktur Membran Plasma/ Structure of Plasma Membrane Latihan 1 Komponen membran plasma/ Components of plasma membrane TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai pergerakan bahan merentasi membran plasma. TP 2 Memahami pergerakan bahan merentasi membran plasma serta dapat menjelaskan kefahaman. 1 Labelkan rajah di bawah./ Label the diagram below. TP 1 Protein liang Pore protein Glikoprotein Glycoprotein Dwilapisan fosfolipid Phospholipid bilayer Protein pembawa Carrier protein Liang Pore Bendalir interstis Interstitial fluid Sitoplasma Cytoplasm Kolesterol Cholesterol Kepala hidrofilik Hydrophilic head Ekor hidrofobik Hydrophobic tail (a) (b) (c) (g) (d) (f) (e) 2 Lengkapkan pernyataan berikut./ Complete the following statements. TP 2 (a) Terdapat tiga jenis protein dalam membran plasma, iaitu protein pembawa , protein liang dan glikoprotein . There are three types of proteins in the plasma membrane, which are carrier protein, channel protein and glycoprotein . (b) Protein pembawa mempunyai tapak aktif yang khusus dan bertindak sebagai pembawa. Carrier protein has a specific active site and acts as a carrier. (c) Protein liang membenarkan molekul kecil melaluinya. Channel protein allows small molecules to pass through it. (d) Glikoprotein ialah protein yang mempunyai karbohidrat yang melekat padanya. Glycoprotein is the protein that has carbohydrates attached to it. (e) Fosfolipid tersusun dalam dwilapisan yang memisahkan antara sitoplasma dan bendalir interstis . Phospholipid organised in bilayer separating the cytoplasm and the interstitial fluid. (f) Kepala berkutub pada dwilapisan fosfolipid ialah hidrofilik (tertarik kepada air). The polar head of the phospholipid bilayer is hydrophilic (attracted to water). (g) Ekor tidak berkutub pada dwilapisan fosfolipid ialah hidrofobik (tidak tertarik kepada air). The non-polar tail of the phospholipid bilayer is hydrophobic (not attracted to water). (h) Kolesterol menjadikan membran plasma lebih kuat dan fleksibel . Cholesterol makes the plasma membrane stronger and more flexible . Praktis PBD Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 27 11/7/2023 3:07:25 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

28 3.2 Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma Concept of Movement of Substances across a Plasma Membrane Latihan 2 Ciri-ciri bahan yang dapat merentasi membran plasma Characteristics of substances that are able to move across a plasma membrane TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai pergerakan bahan merentasi membrane plasma. TP 2 Memahami pergerakan bahan merentasi membran plasma serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Lengkapkan pernyataan berikut./ Complete the following statement. TP 1 Sesuatu molekul boleh merentasi membran plasma bergantung pada (a) tiga faktor iaitu (b) saiz molekul , (c) kekutuban molekul dan (d) cas ion . A molecule can cross the plasma membrane depending on (a) three factors, namely (b) size of molecule , (c) polarity of molecule and (d) charge of ions . 2 Lengkapkan peta pokok di bawah tentang pergerakan bahan merentasi membran plasma. TP 2 Complete the tree map below about the movement of subtances across the plasma membrane. i-THINK Peta Pokok s . Pergerakan bahan merentasi membran plasma Movement of substances across a plasma membrane – (i) Tidak melibatkan penggunaan tenaga. (i) Does not involve energy use. – Pergerakan molekul atau ion dari kawasan berkepekatan (ii) tinggi ke kawasan berkepekatan (iii) rendah . Net movement of molecules or ions from a region of (ii) high concentration to a region of (iii) low concentration. – (iv) Menuruni kecerunan kepekatan. (iv) Down the concentration gradient. – (i) Melibatkan penggunaan tenaga. ––– Involve ––– energy use. – Pergerakan molekul atau ion dari kawasan berkepekatan (ii) rendah ke kawasan berkepekatan (iii) tinggi . Net movement of molecules or ions from a region of(ii) low concentration to a region of (iii) high concentration. – (iv) Melawan kecerunan kepekatan. (iv) Against the concentration gradient. – Contoh/Example: (v) Pam natrium – kalium/ Sodium – potassium pump (a) Pengangkutan pasif/ Passive transport (b) Pengangkutan aktif/ Active transport Resapan ringkas/ Simple diffusion Oksigen Oxygen Kepekatan rendah Low concentration Fosfolipid Phospholipid Kepekatan tinggi High concentration – Contoh/Examples: Asid lemak, gliserol dan oksigen Fatty acid, glycerol and oxygen Osmosis/ Osmosis Air Water Molekul bahan terlarut Solute molecules Membran separa telap Semi-permeable membrane – Contoh/Example: Air/ Water Resapan berbantu Facilitated diffusion Glukosa Glucose Protein pembawa Carrier protein – Contoh/Examples: Asid amino, glukosa Amino acid, glucose Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 28 11/7/2023 3:07:27 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

29 Latihan 3 Membanding bezakan pengangkutan aktif dan pasif Compare and contrast active transport and passive transport TP3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pergerakan bahan merentasi membran plasma untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan peta buih berganda di bawah tentang persamaan dan perbezaan antara pengangkutan aktif dan pengangkutan pasif. TP 3 Complete the double bubble map below about the similarities and differences between active and passive transports. Berlaku mengikut kecerunan kepekatan Occurs following the concentration of the gradient (d) Berlaku menentang kecerunan kepekatan Occurs against the concentration gradient (a) Kedua-duanya berlaku merentasi membran telap memilih Both occur through a selectively permeable membrane (e) Mengangkut bahan merentasi membran Moving a substance across a membrane (f) Pengangkutan pasif Passive transport Pengangkutan aktif Active transport Melibatkan tenaga Involves energy (b) Tidak melibatkan tenaga Energy is not involved (c) 3.3 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam Organisma Hidup Movement of Substances across a Plasma Membrane in Living Organisms Latihan 4 Pengangkutan aktif dan pasif dalam organisma/ Active and passive transport in organisms TP3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pergerakan bahan merentasi membran plasma untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan rajah di bawah berkenaan pengangkutan pasif dan pengangkutan aktif dalam organisma dan contohnya. TP 3 Complete the diagram below about the passive and active transports in organisms and their example. (a) Resapan ringkas/ Simple diffusion Contoh/Example: Pertukaran gas oksigen dari alveolus ke kapilari darah. The exchange of oxygen from alveolus to blood capillary. (c) Resapan berbantu/ Facilitated diffusion Contoh/Example: Penyerapan fruktosa dalam vilus. Absorption of fructose in a villus. (b) Osmosis/ Osmosis Contoh/Example: Penyerapan semula air dalam ginjal. Reabsorption of water in kidneys. (d) Pengangkutan aktif/ Active transport Contoh/Example: Pengangkutan sukrosa dari daun hijau ke tisu floem. Transport of sucrose from a green leaf to phloem tissue. Jenis pengangkutan Types of transport Peta Buih Berganda i-THINK Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 29 11/7/2023 3:07:27 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

30 Latihan 5 Larutan isotonik, hipotonik dan hipertonik/ Isotonic, hypotonic and hypertonic solutions TP3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pergerakan bahan merentasi membran plasma untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan jadual di bawah tentang kesan larutan hipotonik, hipertonik dan isotonik terhadap sel haiwan dan sel tumbuhan. TP 3 Complete the table below about the effects of hypotonic, hypertonic and isotonic solutions on animal cell and plant cell. Larutan hipertonik Hypertonic solution Larutan isotonik Isotonic solution Larutan hipotonik Hypotonic solution Mengandungi kepekatan zat terlarut yang (a) lebih tinggi daripada suatu larutan lain. Contains a (a) higher concentration of solute than another solution. Mengandungi kepekatan zat terlarut yang (b) sama dengan suatu larutan lain. Contains the (b) same concentration of solute as another solution. Mengandungi kepekatan zat terlarut yang (c) lebih rendah daripada suatu larutan lain. Contains a (c) lower concentration of solute than another solution. Sel haiwan/ Animal cell – Molekul air meresap (d) keluar dari sel secara osmosis. Water molecules diffuse (d) out of the cell by osmosis. – Sel (e) mengecut . The cell (e) shrinks . – Keadaan ini dikenali sebagai (f) krenasi . This condition is known as (f) crenation . – Molekul air meresap masuk dan keluar dari sel pada kadar yang (g) sama secara (h) osmosis . Water molecules diffuse in and out of the cell at the (g) same rate by (h) osmosis . – Bentuk sel (i) kekal sama . Cell shape (i) remains the same . – Molekul air meresap (j) ke dalam sel secara osmosis. Water molecules diffuse (j) into the cell by osmosis. – Sel (k) mengembang dan (l) meletus . The cell (k) expands and (l) bursts . – Keadaan ini dikenali sebagai (m) hemolisis . This condition is known as (m) haemolysis . Sel tumbuhan/ Plant cell – Molekul air meresap (n) keluar dari vakuol secara osmosis. Water molecules diffuse (n) out of the vacuole by osmosis. – Membran plasma (o) tertarik dari dinding sel. The plasma membrane is (o) pulled from the cell wall. – Keadaan ini dikenali sebagai (p) plasmolisis . This condition is known as (p) plasmolysis . – Molekul air meresap masuk dan keluar dari vakuol pada kadar yang (q) sama secara (r) osmosis . Water molecules diffuse in and out of the vacuole at the (q) same rate by (r) osmosis . – Sel menjadi (s) tidak segah dan (t) flasid . The cell becomes (s) less turgid and (t) flaccid . – Molekul air meresap (u) ke dalam vakuol secara osmosis. Water molecules diffuse (u) into the vacuole by osmosis. – Membran plasma (v) tertolak ke dinding sel. The plasma membrane is (v) pushed to the cell wall. – Vakuol (w) mengembang . The vacuole(w) expands . – Sel menjadi (x) segah . The cell becomes (x) turgid . Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 30 11/7/2023 3:07:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

31 3.4 Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam Kehidupan Harian Movement of Substances across a Plasma Membrane and its Application in Daily Life Latihan 6 Menghubung kait kepekatan sap sel suatu tisu tumbuhan dengan fenomena kelayuan tumbuhan/ Correlate the concentration of cell sap in a plant tissue with the phenomenon of plant wilting TP4 Menganalisis pengetahuan mengenai pergerakan bahan merentasi membran plasma dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Isi tempat kosong dalam peta alir di bawah tentang fenomena kelayuan tumbuhan. TP 4 Fill in the blanks in the flow map below about the phenomenon of plant wilting. (b) Air akan meresap keluar dari sap sel akar ke dalam tanah secara osmosis . Water will diffuse out from the roots cell sap to the soil by osmosis . (c) Sel tumbuhan mengalami plasmolisis . Plant cells undergo plasmolysis . (d) Tumbuhan menjadi layu dan akhirnya mati jika tidak disiram dengan segera. The plant will wilt and eventually dies if not watered immediately. (a) Apabila baja diletakkan secara berlebihan , baja akan larut dalam air tanah dan menyebabkan air tanah menjadi hipertonik terhadap sap sel akar tumbuhan. When the fertiliser is added excessively , the fertiliser dissolves in the soil water, causing the soil water to become hypertonic to the sap of the plant’s root cell. 2 Lengkapkan proses osmosis berbalik dan penulenan air dalam peta alir di bawah. TP 4 Complete the process of reverse osmosis and purification of water in the flow map below. (b) Membran ini membenarkan (i) molekul air melaluinya, manakala zarah bendasing seperti (ii) garam dan (iii) mikroorganisma terhalang. These membranes only allow (i) water molecules to pass through them while the soluble particles such as (ii) salts and microorganisms are blocked. (c) (i) Air tawar yang tulen terhasil. (i) Pure fresh water is produced. (a) (i) Tekanan dikenakan ke atas air laut untuk melalui (ii) membran telap memilih . (i) Pressure is applied to the seawater to pass through the (ii) selectively permeable membrane . Air tawar keluar Fresh water comes out Air laut masuk Salt water goes in Molekul air Water molecules Zarah bendasing dan mikroorganisma Foreign particles and microorganisms Membran telap memilih Selectively permeable membrane Peta Alir i-THINK Peta Alir i-THINK Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 31 11/7/2023 3:07:29 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

32 shrink Kertas 1 1 Rajah 1 menunjukkan struktur membran plasma. Diagram 1 shows the structure of a plasma membrane. K Rajah 1/ Diagram 1 Antara molekul berikut, yang manakah boleh melalui K?/ Which of the following molecules is able to pass through K? A Air Water B Glukosa Glucose C Glikogen Glycogen D Vitamin A Vitamin A 2 Apakah fungsi molekul kolesterol dalam membran plasma? What is the function of cholesterol molecules in the plasma membrane? A Menjadikan membran plasma lebih fleksibel Makes the plasma membrane more flexible B Membentuk liang protein untuk resapan berbantu ion mineral To form protein pores for facilitated diffusion of mineral ions C Bertindak sebagai molekul pembawa untuk resapan berbantu molekul besar Act as carrier molecules for facilitated diffusion of large molecules D Menghubungkan protein dengan molekul fosfolipid To join the proteins with phospholipid molecules 3 Apakah yang dimaksudkan dengan membran telap memilih? What is the meaning of selectively permeable membrane? A Membenarkan pergerakan bebas sesetengah bahan merentasi membran dan menghalang pergerakan bahan yang lain Allows free movement of some substances across the membrane and prevents the movement of other substances B Membenarkan semua bahan bergerak merentasi membran secara bebas Allows all substances to move freely across the membrane C Menghalang semua bahan bergerak merentasi membran secara bebas Prevents all substances to move freely across the membrane D Membenarkan pergerakan bebas bahan larut lemak merentasi membran dan menghalang pergerakan bahan larut air yang lain Allows free movement of lipid-soluble substances across the membrane and prevents the movement of water-soluble substances 4 Rajah 2 menunjukkan pergerakan molekul melalui membran telap memilih. Diagram 2 shows the movement of molecules through a selectively permeable membrane. Molekul air Water molecule Molekul asid amino Amino acid molecule Rajah 2/ Diagram 2 Antara pernyataan berikut, yang manakah betul tentang pergerakan molekul yang ditunjukkan dalam Rajah 2? Which of the following statements is correct about the movement of molecules shown in Diagram 2? A Berlaku secara osmosis Occurs by osmosis B Memerlukan tenaga dalam bentuk ATP Requires energy in the form of ATP C Berlaku dengan bantuan protein liang Occurs with the aid of channel proteins D Berlaku menentang kecerunan kepekatan Occurs against the concentration gradient 5 Rajah 3 menunjukkan dua tiub Visking berlabel P dan Q. Tiub Visking P mengandungi larutan sukrosa 5% dan tiub Visking Q mengandungi larutan sukrosa 20%. Diagram 3 shows two Visking tubing labelled P and Q. Visking tubing P contains 5% sucrose solution and Visking tubing Q contains 20% sucrose solution. Larutan sukrosa 10% 10% Sucrose solution Q Tiub Visking Visking tubing P Rajah 3/ Diagram 3 Praktis Berformat SPM Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 32 11/7/2023 3:07:30 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

33 Antara berikut, yang manakah menerangkan keadaan tiub Visking P dan Q selepas direndam di dalam larutan sukrosa 5% selama 30 minit?/ Which of the following explains the condition of Visking tubing P and Q after being immersed in 5% sucrose solution for 30 minutes? P Q A Flasid Flaccid Flasid Flaccid B Segah Turgid Segah Turgid B Segah Turgid Flasid Flaccid D Flasid Flaccid Segah Turgid 6 Eksperimen dalam Rajah 4 menunjukkan pergerakan air melalui tiub Visking. The experiment in Diagram 4 shows the movement of water through Visking tubing. Tiub Visking Visking tubing Air suling Distilled water Tiub kaca Glass tube Larutan glukosa Glucose solution Rajah 4/ Diagram 4 Mengapakah aras air di dalam tiub kaca menurun di akhir eksperimen? Why does the water level in the glass tube decrease at the end of the experiment? A Larutan glukosa meresap masuk di dalam tiub Visking Sucrose solution diffused into the Visking tubing B Tekanan atmosfera menyebabkan aras air suling menurun Atmospheric pressure causes the distilled water level to decrease C Air meresap keluar dari tiub Visking Water diffuses out of the Visking tubing D Udara meresap keluar dari tiub Visking Air diffuses out of the Visking tubing 7 Antara proses berikut, yang manakah melibatkan resapan berbantu? Which of the following processes involves facilitated diffusion? KBAT Menganalisis A Penyerapan air oleh sel rambut akar tumbuhan Absorption of water by the root hair of plants B Penyerapan fruktosa melalui vilus di dalam usus kecil Absorption of fructose through the villi in the small intestine C Penyerapan ion mineral oleh sel akar rambut tumbuhan Absorption of mineral ions by plant root hair cells D Pertukaran gas antara sel badan dengan kapilari darah Gaseous exchange between the body cell and blood capillaries 8 Rajah 5 menunjukkan keadaan dua sel darah merah yang telah dimasukkan ke dalam larutan garam X dan Y yang berbeza kepekatannya. Diagram 5 shows the condition of two red blood cells which have been placed in salt solutions, X and Y, of different concentrations. Larutan garam X Salt solution, X Larutan garam Y Salt solution, Y Rajah 5/ Diagram 5 Apakah jenis larutan X dan Y berbanding dengan sel darah merah tersebut? What are the types of solutions X and Y compared to the red blood cells? Larutan X Solution X Larutan Y Solution Y A Hipotonik Hypotonic Hipertonik Hypertonic B Isotonik Isotonic Hipotonik Hypotonic C Hipertonik Hypertonic Isotonik Isotonic D Hipertonik Hypertonic Hipotonik Hypotonic 9 Semasa berkebun, Encik Hamdan telah meletakkan baja yang berlebihan pada sebatang pokok. During gardening, Mr. Hamdan overflowed a plant with fertilisers. Antara keadaan berikut, yang manakah akan berlaku kepada pokok tersebut? Which of the following situations will happen to the plant? KBAT Mengaplikasi A Pokok akan layu The plant will wilt B Pokok tidak layu The plant does not wilt C Pokok hidup subur The plant grows healthily D Daun pokok berwarna kekuning-kuningan The leaves are yellowish Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 33 11/7/2023 3:07:32 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

34 gkrosa 10% e solution Kertas 2 Bahagian A 1 Rajah 1 menunjukkan sel darah merah di dalam larutan yang berlainan kepekatan. Diagram 1 shows two red blood cells in solutions of different concentrations. Sel darah merah P dalam larutan X selepas 30 minit Red blood cell P in solution X after 30 minutes Sel darah merah Q dalam larutan Y selepas 30 minit Red blood cell Q in solution Y after 30 minutes Rajah 1/ Diagram 1 (a) (i) Berdasarkan Rajah 2, nyatakan jenis larutan X dan Y berbanding dengan sel darah merah. Based on Diagram 2, state the type of solutions X and Y compared to the red blood cell. X : Y : [2 markah/marks] (ii) Terangkan perbezaan proses yang berlaku di dalam sel darah merah P dan Q setelah direndam selama 30 minit./ Explain the differences between the process occured in red blood cells P and Q after being immersed for half an hour. [2 markah/marks] (iii) Terangkan proses yang berlaku di dalam sel Q./ Explain the process that takes place in cell Q. [3 markah/marks] Bahagian B 2 Rajah 2 menunjukkan pemerhatian ke atas sebatang pokok di dalam pasu pada hari pertama dan ke-4. Diagram 2 shows the observation on a potted plant on the 1st and 4th day. (a) Rahman terlupa untuk menyiram pokok itu selama tiga hari. Keadaan pokok itu bertukar dari keadaan X ke keadaan Y. Berdasarkan Rajah 2, terangkan apa yang berlaku kepada pokok itu pada hari ke-4. Rahman forgot to water the plant for three days. The conditions of the plant changed from X to Y. Based on Diagram 2, explain what had happened to the plant on the 4th day. [4 markah/marks] Larutan hipertonik/Hypertonic solution Larutan hipotonik/Hypotonic solution [Bagaimana] Sel darah merah P mengalami krenasi, manakala sel darah merah Q mengalami hemolisis. Sel darah merah P direndam di dalam larutan hipertonik, manakala sel darah merah Q direndam di dalam larutan hipotonik./ [How] Red blood cell P undergoes crenation whereas red blood cell Q undergoes haemolysis. Red blood cell P was immersed in hypertonic solution whereas red blood cell Q was immersed in hypotonic solution. [Bagaimana] Larutan Y adalah hipotonik terhadap sel darah merah Q. Molekul air meresap masuk ke dalam sel secara osmosis. Sel mengembang dan akhirnya pecah. Proses ini dikenali sebagai hemolisis. [How] Solution Y is hypotonic to blood cell Q. Water molecules diffuse into the cell by osmosis. The cell expands and eventually burst. This process is known as haemolysis. X Hari pertama/ 1st day Y Hari ke-4/ 4th day Rajah 2/ Diagram 2 Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 34 11/7/2023 3:07:35 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

2 (a) – Pokok menjadi layu kerana air tanah menjadi hipertonik terhadap sap sel akar. The plant wilt as the groundwater becomes hypertonic to the root cell sap. – Air meresap keluar dari sap sel secara osmosis./ Water diffuses out of the cell sap by osmosis. – Sitoplasma dan vakuol mengecut dan menarik membran plasma menjauhi dinding sel. The cytoplasm and vacuoles shrink and pull the plasma membrane away from the cell wall. – Plasmolisis berlaku/ Plasmolysis occurs (b) – Siram lebih banyak air pada tanah di dalam pasu itu./ Pour more water to the soil in the pot. – Air tanah menjadi hipotonik terhadap sap sel akar./ Groundwater becomes hypotonic to the root cell sap. – Air meresap masuk ke dalam sel secara osmosis./ Water diffuses into the cells by osmosis. – Vakuol mengembang dan menolak membran plasma ke arah dinding sel. Vacuoles expand and push the plasma membrane towards the cell wall. – Deplasmolisis berlaku./ Deplasmolysis occurs. – Sel tumbuhan menjadi segah dan tumbuhan itu tumbuh tegak ke atas. The cells become turgid and the plant stands upright. (c) Persamaan/Similarities – Mengangkut bahan merentasi membran/ Transport substances across the membrane – Berlaku melalui membran telap memilih/ Occurs through a selectively permeable membrane Perbezaan/Differences Pengangkutan pasif/ Passive transport Pengangkutan aktif/ Active transport Tidak memerlukan tenaga/ Does not need energy Memerlukan tenaga/ Needs energy Pergerakan bahan dari kawasan berkepekatan tinggi ke kawasan berkepekatan rendah Movement of substances from higher concentration to lower concentration areas Pergerakan bahan dari kawasan berkepekatan rendah ke kawasan berkepekatan tinggi Movement of substances from lower concentration to higher concentration areas Berlaku mengikut kecerunan kepekatan Follows the concentration gradient Berlaku menentang kecerunan kepekatan Against the concentration gradient Berlaku sehingga keseimbangan dinamik tercapai Occurs until dynamic equilibrium is achieved Berlaku pengumpulan dan penyingkiran molekul atau ion Accumulation and removal of molecules or ions occur 35 (b) Terangkan bagaimana keadaan tumbuhan itu boleh bertukar semula dari Y ke X. Explain how the condition of the plant can change from Y back to X again. KBAT Mengaplikasi [6 markah/marks] (c) Banding dan bezakan antara pengangkutan aktif dengan pengangkutan pasif. KBAT Menganalisis Compare and contrast between an active transport and a passive transport. [10 markah/marks] Jawapan/Answers: Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 35 11/7/2023 3:07:35 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

36 4.1 Air Water 1 Air merupakan sebatian tak organik yang terdiri daripada unsur-unsur hidrogen (H) dan oksigen (O). Formula kimia bagi air ialah H2 O. Water is an inorganic compound consisting of elements of hydrogen (H) and oxygen (O). The chemical formula of water is H2 O. 2 Molekul air ialah molekul berkutub kerana elektron yang dikongsi antara oksigen dan hidrogen akan tertarik ke arah oksigen yang lebih elektronegatif. Water molecules are polarised molecules because electrons shared between oxygen and hydrogen are attracted to more electronegative oxygen. 3 Kekutuban ini menghasilkan ikatan hidrogen. This polarity produces a hydrogen bond. 4 Kepentingan air dalam sel: The importance of water in cells: (a) Merupakan pelarut semesta As a universal solvent (b) Sebagai medium pengangkutan dalam sistem limfa dan sistem peredaran darah As a transport medium in the lymph system and blood circulatory system (c) Mempunyai tegangan permukaan yang tinggi Has high surface tension (d) Molekul berkutub yang terdiri daripada dua atom hidrogen dan satu atom oksigen A polar molecule consisting of two hydrogen atoms and one oxygen atom (e) Mempunyai daya lekatan dan daya lekitan yang tinggi Has high adhesive force and cohesive force (f) Membantu mengekalkan suhu badan dan mengekalkan keseimbangan osmosis dalam badan Helps to maintain body temperature and osmotic balance in the body (g) Mempunyai muatan haba tentu yang tinggi Has a high specific heat capacity 4.2 Karbohidrat Carbohydrates 1 Karbohidrat ialah sebatian organik yang terdiri daripada unsur karbon (C), hidrogen (H) dan oksigen (O) dalam nisbah 1:2:1. Carbohydrates are organic compounds made up of carbon (C), hydrogen (H) and oxygen (O) elements in a 1: 2: 1 ratio. 2 Formula kimia bagi karbohidrat ialah (CH2 O)n . The chemical formula for carbohydrate is (CH2 O)n . 3 Karbohidrat terbahagi kepada tiga jenis, iaitu monosakarida, disakarida dan polisakarida. Carbohydrates are divided into three types, which are monosaccharides, disaccharides and polysaccharides. (a) Monosakarida/ Monosaccharides (i) Unit karbohidrat yang paling ringkas The simplest carbohydrate unit (ii) Semua monosakarida ialah gula penurun All monosaccharides are reducing sugars (iii) Boleh menghablur, berasa manis dan larut dalam air Can form crystals, have sweet taste and are water-soluble Contoh Example Sumber makanan Food sources Glukosa Glucose Padi, buah–buahan yang manis Rice, sweet fruits Fruktosa Fructose Madu dan buah–buahan yang manis Honey, sweet fruits Galaktosa Galactose Susu Milk (b) Disakarida/ Disaccharides (i) Terbina daripada dua unit monosakarida melalui proses kondensasi. Formed by two monosaccharide units through the condensation process. (ii) Semua disakarida ialah gula penurun kecuali sukrosa. All disaccharides are reducing sugars except sucrose. Contoh Example Sumber makanan Food sources Maltosa Maltose Bijirin Cereals Sukrosa Sucrose Tebu dan buah-buahan manis Sugar cane and sweet fruits Laktosa Lactose Susu Milk (c) Polisakarida/ Polysaccharides (i) Terbina daripada rantaian monosakarida melalui proses kondensasi. Formed by monosaccharide chains through the condensation process. (ii) Tidak boleh menghablur, tidak berasa manis dan tidak larut dalam air. Cannot form crystals, do not taste sweet and are insoluble in water. Contoh Example Sumber makanan Food sources Glikogen Glycogen – Kanji Starch Bijirin, ubi kentang dan kekacang Cereals, potatoes and legumes Selulosa Cellulose Tumbuhan Plants Bab 4 Komposisi Kimia dalam Sel Chemical Compositions in a Cell Tema: Asas Biologi Revisi Pantas Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 36 11/7/2023 3:07:35 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

37 4 Kepentingan karbohidrat dalam sel: The importance of carbohydrates in cells: (a) Sebagai sumber tenaga/ As a source of energy (b) Sebagai simpanan makanan/ As food storage (c) Sebagai sumber diet serat/ As a source of dietary fibre (d) Sebagai struktur sokongan/ As a support structure 4.3 Protein Proteins 1 Sebatian kompleks yang terdiri daripada unsur karbon, hidrogen, oksigen dan nitrogen. Kebanyakan protein mengandungi sulfur dan fosforus. Complex compounds consisting of carbon, hydrogen, oxygen and nitrogen. Most proteins contain sulphur and phosphorus. 2 Unit asas protein ialah monomer yang dikenali sebagai asid amino. The basic unit of a protein is a monomer known as amino acid. 3 Dipeptida terdiri daripada dua molekul asid amino yang dirangkai bersama oleh ikatan peptida melalui proses kondensasi. Dipeptides are composed of two amino acid molecules that are linked together by a peptide bond through the condensation process. 4 Kondensasi seterusnya boleh merangkai lebih banyak asid amino untuk membentuk satu rantai polipeptida. Further condensation can link more amino acids to form a polypeptide chain. 5 Kepentingan protein dalam sel: The importance of proteins in cells: (a) Membentuk bahan binaan seperti keratin dan kolagen Form building blocks such as keratin and collagen (b) Untuk sintesis enzim, hormon, antibodi dan hemoglobin For the synthesis of enzymes, hormones, antibodies and haemoglobin (c) Membaiki tisu yang rosak/ Repair damaged tissues (d) Membina sel baharu/ Build new cells 4.4 Lipid Lipids 1 Sebatian kompleks yang terdiri daripada unsur karbon, hidrogen dan oksigen. Complex compounds consist of carbon, hydrogen and oxygen. 2 Terbahagi kepada empat jenis, iaitu lemak, lilin, fosfolipid dan steroid. It is divided into four types such as fats, wax, phospholipid and steroids. Jenis lipid Type of lipids Huraian Description Lemak Fats – Lemak dan minyak ialah trigliserida. Fat and oil are triglycerides. – Trigliserida boleh dihidrolisiskan semula kepada asid lemak dan gliserol melalui tindak balas hidrolisis. Triglycerides can be rehydrolysed to fatty acids and glycerol through a hydrolysis reaction. Lilin Wax – Lilin mengandungi satu molekul alkohol yang bergabung dengan satu molekul asid lemak. Wax contains one molecule of alcohol that combines with another molecule of fatty acid. – Lipid adalah kalis air. Lipid is waterproof. Fosfolipid Phospholipid – Komponen utama membran plasma. Major component of plasma membranes. – Terdiri daripada satu molekul gliserol yang bergabung dengan dua molekul asid lemak dan satu kumpulan fosfat. Made up of one molecule of glycerol that combines with two molecules of fatty acid and one group of phosphate. Steroid Steroids – Steroid ialah sebatian lipid yang tidak mengandungi asid lemak. Steroids are lipids that do not contain fatty acids. – Contoh steroid ialah kolesterol, testosteron, estrogen dan progesteron. Examples of steroids are cholesterol, testosterone, oestrogen and progesterone. 3 Perbandingan antara lemak tepu dengan lemak tak tepu. The comparison between saturated fats and unsaturated fats. Lemak tepu Saturated fat Lemak tak tepu Unsaturated fat Persamaan/ Similarities (a) Kedua-dua terdiri daripada unsur karbon, hidrogen dan oksigen. Both consist of carbon, hydrogen and oxygen elements. (b) Kedua-duanya ialah molekul tidak berkutub. Both are non-polar molecules. (c) Kedua-duanya mempunyai gliserol dan asid lemak. Both contain glycerol and fatty acids. Perbezaan/ Differences – Berbentuk pepejal pada suhu bilik Exists as solid at room temperature – Berbentuk cecair pada suhu bilik Exists as liquid at room temperature – Mempunyai ikatan tunggal antara karbon Has a single bond between carbons – Mempunyai ikatan ganda dua antara karbon Has a double bond between carbons – Diperoleh daripada sumber haiwan Derived from animal sources – Diperoleh daripada sumber tumbuhan Derived from plant sources – Sumber: mentega dan lemak haiwan Source: butter and animal fat – Sumber: minyak kelapa dan minyak ikan Source: coconut oil and fish oil 4 Kepentingan lipid dalam sel: The importance of lipids in cells: (a) Lemak berfungsi sebagai simpanan tenaga bagi haiwan Fats function as reserved energy for animals (b) Lemak berfungsi sebagai pelapik untuk melindungi organ-organ dalaman Fats function as a liner to protect internal organs (c) Lemak sebagai penebat haba bagi haiwan Fats act as heat insulator for animals (d) Glikolipid memastikan kestabilan membran plasma Glycolipids ensure the stability of the plasma membrane (e) Lilin bertindak sebagai komponen penting dalam kutikel yang menutupi epidermis Wax acts as an important component in the cuticle that covers the epidermis Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 37 11/7/2023 3:07:35 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

38 4.5 Asid Nukleik Nucleic Acids 1 Sebatian kompleks yang terdiri daripada unsur karbon, hidrogen, oksigen, nitrogen dan fosforus. Complex compounds consist of carbon, hydrogen, oxygen, nitrogen and phosphorus. 2 Unit asas bagi asid nukleik ialah nukleotida. The basic unit for nucleic acids is the nucleotide. 3 Setiap nukleotida terdiri daripada gula pentosa, bes bernitrogen dan kumpulan fosfat. Each nucleotide is composed of pentose sugar, nitrogenous base and phosphate group. Gula deoksiribosa Deoxyribose sugar Bes bernitrogen Nitrogenous base Kumpulan fosfat Phosphate group 4 Terdapat dua jenis gula pentosa, iaitu ribosa dan deoksiribosa. There are two types of pentose sugars, namely ribose and deoxyribose. 5 Bes bernitrogen terdiri daripada adenina (A), guanina (G), sitosina (C), timina (T) dan urasil (U). The nitrogenous base consists of adenine (A), guanine (G), cytosine (C), thymine (T) and uracil (U). 6 Terdapat dua jenis asid nukleik, iaitu asid deoksiribonukleik (DNA) dan asid ribonukleik (RNA). There are two types of nucleic acids, namely deoxyribonucleic acid (DNA) and ribonucleic acid (RNA). 7 Kepentingan asid nukleik dalam sel The importance of nucleic acids in cells (a) Pembawa maklumat pewarisan As a carrier of hereditary information (b) Penentuan ciri dalam organisma hidup. A determinant of characteristics in living organisms. 4.1 Air/ Water Latihan 1 Sifat air/ The properties of water TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai komposisi kimia dalam sel. 1 Lengkapkan pernyataan berikut tentang sifat air berpandukan rajah di bawah. TP 1 Complete the following statements about the properties of water based on the diagram below. (a) Air merupakan sebatian tak organik yang terdiri daripada unsur-unsur hidrogen (H) dan oksigen (O) . Water is an inorganic compound consisting of elements of hydrogen (H) and oxygen (O) . (b) Formula kimia bagi air ialah H2 O . The chemical formula for water is H2 O . (d) Kekutuban ini menghasilkan ikatan hidrogen . This polarity produces a hydrogen bond. (c) Molekul air ialah molekul berkutub kerana elektron yang dikongsi antara oksigen dan hidrogen akan tertarik ke arah oksigen yang lebih elektronegatif . Water molecules are polarised molecules because electrons shared between oxygen and hydrogen are attracted to more electronegative oxygen. Praktis PBD H O O O H H H H H δ+ δ+ δ+ δ– H H O Ikatan hidrogen Hydrogen bonds Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www.youtube. com/watch?v=FNynz6Q12Bw untuk menonton video tentang perbezaan antara DNA dengan RNA. Video Video Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 38 11/7/2023 3:07:37 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

39 Latihan 2 Kepentingan air/ The importance of water TP 2 Memahami pengetahuan dan kemahiran asas mengenai komposisi kimia dalam sel serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Lengkapkan peta buih tentang kepentingan air dalam sel. TP 2 Complete the bubble map about the importance of water in the cell. i-THINK Peta Buih Kepentingan air dalam sel The importance of water in the cell Mempunyai tegangan permukaan yang tinggi . Has high surface tension. (c) Mempunyai daya (i) lekatan dan daya (ii) lekitan yang tinggi. Has high (i) adhesive force and (ii) cohesive force. (e) (i) Molekul berkutub yang terdiri daripada dua atom (ii) hidrogen dan satu atom (iii) oksigen . A (i) polar molecule consisting of two (ii) hydrogen atoms and one (iii) oxygen atom. (d) Membantu mengekalkan (i) suhu badan dan mengekalkan (ii) keseimbangan osmosis dalam badan. Helps to maintain (i) body temperature and (ii) osmotic balance in the body. (f) Mempunyai muatan haba yang tinggi . Has a high specific heat capacity. (g) Merupakan pelarut semesta. As a universal solvent . (a) Sebagai medium pengangkutan dalam sistem limfa dan sistem peredaran darah. As a transport medium in the lymph system and blood circulatory system. (b) Strategi A+ SPM Biology TG4 2024.indb 39 11/7/2023 3:07:37 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA