Modul Kimia Onsoi (TeamTenom)

Modul Kimia Onsoi! 100

Soalan -soalan format SPM

Paper 1
1. Apakah yang dimaksudkan dengan satu mol bahan? (SPM 2006)

What is meant by one mol of substance
A Kuantiti bahan yang mengandungi zarah bahan itu

Amount of substance that contains particles.
B Jisim bahan yang sama dengan jisim satu atom karbon

The mass of substance equal to of one mol of carbon atom
C Bilangan satu bahan pepejal dengan isi padu 24 pada keadaan bilik

The amount of solid substance with volume of 24 in room condition
D Satu molekul unsur lebih besar daripada jisim satu atom karbon-12

One molecule of element bigger than the mass of one carbon-12 atom.

2. Berikut menunjukkan jisim formula relatif bagi beberapa sebatian. Antara yang berikut,
yang manakah tidak betul?
The following shows relative formula mass for several compounds. Which of the

following is not correct?
[ Jisim atom relatif, Relative atomic mass: H,1 ; C,12 ; N,14 ; O, 16 ; Mg,24 ; K,39](SPM

2006)

Sebatian Jisim formula relatif
Compound Relative formula mass

A 44
B 15
C 94
D MGO 40

3. Formula empirik bagi molekul butena, C4H8 ialah
The empirical formula for butane molecule ,C4H8 are (SPM 2009)

4. Jadual menunjukkan sebahagian daripada keputusan bagi penentuan formula empirik

Modul Kimia Onsoi! 101

suatu bahan.
Table shows part of the result for determination of empirical formula of substance

XY

Nisbah Paling ringkas 13
Simplest ratio

Apakah formula empirik bahan itu?
What is the substance‟s empirical formula

5. Antara persamaan kimia yang berikut, yang manakah persamaan yang seimbang?
Which of the following is a balance chemical equation?(SPM 2009)

6. Jisim atom relatif bagi klorin adalah 35. Oleh itu, klorin mempunyai
Relative atomic mass of chlorine is 35. Hence chlorine has
A Jisim molar 35 g Molar mass is 35 g
B Jisim molekul relatif 35 Relative molecular mass is 35
C Isipadu molar 11.4 pada s.t.p Molar volume is 11.4 at s.t.p
D Jisim formula relatif = 71 Relative formula mass = 71

7. Jisim molekul relatif bagi suatu sebatian XY2 ialah 64. Jika jisim atom relatif bagi atom
unsur
X ialah 32, hitung jisim atom relatif bagi atom unsur Y.
Relative molecular mass for compounds XY2 is 64. If the relative atomic mass for atom x
is 32, calculate the relative atomic mass for atom Y.(SPM 2009)
A8

Modul Kimia Onsoi! 102

B 16
C 32
D 64

8. Persamaan di bawah ini mewakili tindak balas untuk mengekstrak ferum
daripada ferum(III) oksida.
The below equation is the reaction of extracting iron from iron (III) oxide.

Hitung jisim ferum yang boleh diekstrakkan daripada 80 g ferum (III) oksida.
Calculate the mass of iron that can be extracted from 80 g of Iron(III) oxide.
[Jisim atom relatif, Relative atomic mass: O,16 ; Fe, 56](SPM 2003,2009,2014)
A 28 g
B 56 g
C 112 g
D 320 g

9. 2.7 g unsur X bertindak balas dengan 2.4 g unsur Y untuk membentuk sebatian
dengan formula empiric X2Y3 . Berapakah jisim atom relatif bagi Y?
2.7 g of element X reacts with 2.4 g of element y to form a compound with
empirical formula X2Y3 . What is the relative atomic mass for Y?
[ Jisim atom relatif, Relative atomic mass: X, 27](SPM 2005, 2010)
A8
B 16
C 24
D 31

10. Jadual menunjukkan jisim bagi unsur P dan Q yang bertindak balas.
Table shows the masses for the reacting elements P and Q.

Unsur PQ
Elements

Jisim(g) 0.6 7.1
Mass(g)

Formula empirik bagi sebatian yang terbentuk ialah

Modul Kimia Onsoi! 103

The empirical formula of the compound formed is
[Jisim atom relatif, Relative atomic mass: P,12 ; Q 35.5](SPM 2004, 2009, 2013)

Paper 2 Bahagian A
1.
Rajah dibawah menunjukkan eksperimen yang mengkaji tindak balas antara gas
ammonia dan hidrogen klorida.
Diagram below shows an experiment to study the reaction between ammonia
gas and hydrogen chloride.

Kedua-dua omboh picagari ditekan untuk melepaskan gas ammonia dan
hidrogen klorida.

Both of the syringes are press to release the ammonia gas and hydrogen
chloride.
[ Jisim atom relatif, Relative atomic mass: H,1 ; N,14 ; Cl,35.5 ; Isipadu molar,
Molar volume: 24 dm3 mol-1 pada suhu dan tekanan bilik]

a. Apakah yang dapat diperhatikan dalam eksperimen ini?
What can be observed in this experiment?

Modul Kimia Onsoi! 104

[1 m]
b. Hitung bilangan mol gas ammonia.

Calculate the number of mol for ammonia gas.
[1 m]

c. Berapakah jism hidrogen klorida yang bertindak balas?
what is the mass of hydrogen chloride that reacted.
[2 m]

d. Apakah hasil yang terbentuk dalam eksperimen ini?
What is the product formed in this experiment?
[1 m]

e. Tulis persamaan kimia bagi tindak balas yang berlaku dalam eksperimen.
Write down the chemical equation for the reaction in the experiment.
[1 m]

f. Hitung jisim bagi hasil yang terbentuk dalam eksperimen ini.
Calculate the mass of product formed in this eksperimen.
[1 m]

Bahagian B

1. a. Berikut ialah maklumat tentang sebatian hidrokarbon X.
Below is information for hydrocarbon X.

Karbon = 14.4 g
Carbon = 14.4 g

Hidrogen = 2.4 g
Hydrogen = 2.4 g

Jisim molekul relatif bagi X = 70
Relative molecular mass for X = 70

Jisim atom relatif :H , 1 dan C , 12
Relative atomic mass : H , 1 and C , 12

Modul Kimia Onsoi! 105

i. Apakah yang dimaksudkan dengan formula empirik?
What is meant by empirical formula?
[2 m]

ii. Tentukan formula empirik bagi X.
Determine the empirical formula for X.
[3 m]

iii. Apakah yang dimaksudkan dengan formula molekul?
What is meant by molecular formula?
[2 m]

iv. Tentukan formula molekul bagi X.
Determine the molecular formula for X
[3 m]

b. Rajah dibawah menunjukkan eksperimen yang melibatkan kuprum (II) karbonat.
Diagram below shows experiments that include copper (II) carbonate.

i. Lukis satu gambar rajah berlabel susunan radas bagi mengkaji
tindak balas yang terlibat.
Draw One labeled diagram of apparatus setup to study the reaction
involved.
[2 m]

ii. Nyatakan perubahan warna apabila kuprum (II) karbonat dipanaskan.
State the color changes when copper(II) carbonate is heated.
[ 1m]

iii. Tulis formula sebatian X dan formula gas Y.
Write the formula for compound X and gas Y.
[2 m]

iv. Tulis persamaan kimia untuk menunjukkan kesan haba ke atas kuprum
(II) karbonat.
Write the chemical equation to show the effect of heat on copper (II)
carbonate.

Modul Kimia Onsoi! 106

[1 m]
v. Tulis formula bagi air kapur dan mendakan putih Z.

Write the formula for lime water and white compound Z.
[2 m]

vi. Tulis persamaan kimia untuk menunjukkan tindak balas antara gas Y dan
air kapur.
Write the chemical equation to show the reaction between gas Y and lime
water.
[1 m]

vii. Terangkan mengapa mendakan putih Z terbentuk.
Explain why white compound Z formed.
[1 ]
Bahagian C

3. a. Satu logam M adalah lebih reaktif daripada hidrogen dan terletak di atas zink
dalam siri
kereaktifan. Huraikan satu eksperimen di makmal untuk menentukan formula
empirik bagi oksida logam M.
Jawapan anda hendaklah mengandungi yang berikut.

Metal M is more reactive than hydrogen and placed above zinc in reactivity
series. Describe one experiment in the lab to determine empirical formula for
metal M oxide.
Your answer should contain the following
i. Satu gambar rajah susunan radas yang digunakan

One diagram of the arrangement of the apparatus used.
ii. Prosedur menjalankan eksperimen.

Experimental procedure.
iii. Cara menentukan formula empirik

Ways to determine the empirical formula
iv. Dua langkah berjaga-jaga

Two precautions

b. Nyatakan dua alasan kenapa nilai formula empirik yang diperolehi dalam
eksperimen di (a) kadang-kala tidak tepat.
State two reasons on why the empirical formula value obtained from the
experiment (a) is sometimes not accurate.

Modul Kimia Onsoi! 107

Paper 3

1. Seorang pelajar menjalankan eksperimen untuk menentukan formula empirik kuprum
oksida.
Langkah dan susunan radas eksperimen ditunjukkan dalam jadual di bawah.
A student conducted an experiment to determine the empirical formula for copper oxide.
Steps and apparatus setup is shown on the table below.

Langkah Susunan radas
Steps Apparatus setup

1. Tabung pembakaran dan mangkuk
porselin kosong ditimbang
1. Burning tube and empty porcelain
bowl are weighed

2. Tabung pembakaran, mangkuk
porselin dan kuprum (II) oksida
ditimbang.
2. Burning tube,porcelain bowl and
copper (II) oxide are weighed

3. Tabung pembakaran, mangkuk
porselin dan kuprum ditimbang.
3. Burning tube,porcelain bowl and
copper are weighed

a. Nyatakan dua pemerhatian dan inferens yang boleh di buat dalam jadual di

Modul Kimia Onsoi! 108

bawah.
State two observations and inference that can be made in the table below.

Pemerhatian Inferens
Observation Inferens

i. i.

ii. ii.

b. Catatkan bacaan pada dua tempat perpuluhan bagi keputusan eksperimen ini.
Record the readings exactly to two decimal places for this experiment result.

i. Jisim tabung pembakaran dan mangkuk porselin g
kosong
Mass of burning tube and empty porcelain bowl =

ii. Jisim tabung pembakaran, mangkuk porselin dan

kuprum oksida

Mass of burning tube, empty porcelain bowl

and copper oxide = g

iii. Jisim tabung pembakaran, mangkuk porselin

kuprum

Mass of burning tube, empty porcelain bowl and

copper = g

c. i. Berapakah jisim kuprum yang terhasil?
What is the mass of copper produced?

ii. Berapakah jisim oksigen yang telah dibebaskan ke udara?
What is the mass of oxygen that is released to the air?

Modul Kimia Onsoi! 109

iii. Tentukan formula empirik kuprum oksida.
Determine the empirical formula for copper oxide.
[Jisim atom relatif, Relative atomic mass: O , 16 ; Cu , 64]

d. Berapakah bilangan mol atom kuprum dan bilangan mol atom oksigen yang telah
bertindak balas?
What is the number of mol for copper atoms and number of mol for oxygen
atoms that have been reacted?

5.0 Answers
Jawapan
Paper 1
1. A
2. B
3. A
4. B
5. C
6. A
7. B
8. B
9. B
10. D

Paper II wasap putih tebal
1. a.
Thick white fumes
b.
mol NH3 = 120 / 24000
c.
= 0.005 mol

mol HCl = 120 / 24000

Modul Kimia Onsoi! 110

Jisim HCl = 0.005 mol
= 0.005 X 36.5
= 0.18 g

d. Ammonium klorida
Ammonium Chloride

e. NH3 + HCl → NH4Cl

f. 1 mol NH3 menghasilkan 1 mol NH4Cl
0.005 mol NH4Cl
0.005 mol NH3 menghasilkan

mol NH4Cl = 0.005 mol

Jisim NH4Cl = 0.005 X 53.5

= 0.27 g

2. a.i. Formula yang menunjukkan nisbah paling ringkas bilangan atom setiap jenis
unsur dalam sesuatu sebatian
Formulas that show the simplest ratio of each atom for each type of element in a
compound.

ii. C H
Unsur
Element 14.4 2.4

Jisim 14.4 / 12 2.4 / 1
Mass (g) = 1.2 = 2.4
2.4 / 1.2
Bilangan mol 1.2 / 1.2 =2
Number of moles =1

Nisbah teringkas
Simplest ratio

iii. Formula empirik X ialah CH2
dalam The empirical formula for X is CH2

formula yang menunjukkan bilangan sebenar atom-atom setiap jenis unsur

satu molekul sesuatu sebatian.

Modul Kimia Onsoi! 111

Formulas that show the real number of atom for each elements in one molecule
of compounds.

iv. (CH2)n = 70

[12 + 2(1)]n = 70

14n = 70

n = 70/14

=5

Formula molekul X ialah C5H10

The molecular formula for X is C5H10

b. i.

ii. Daripada hijau ke hitam
From green to black
iii.
iv. X: CuO ,
v. Y: CO2
vi.
vii. CuCO3 → CuO + CO2

Paper III Ca(OH)2 ; z: CaCO3
1. a.
CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 + H2O

Kalsium karbonat yang tidak larut dalam air terbentuk
Calcium carbonate that is not soluble in water is formed.

Pemerhatian/ observation
i. Pepejal perang terbentuk

Brown solid is formed
ii. Pengurangan jisim

Mass decreases

Modul Kimia Onsoi! 112

inferens/ inference
i. Kuprum oksida diturunkan kepada logam kuprum

copper oxide reduce to copper metal
ii. Oksigen disingkirkan daripada kuprum oksida.

Oxygen is removed from copper oxide

b. i. 25.10 g

ii. 27.10 g

iii. 36.70 g

c. i. Jisim kuprum/ mass of copper

= 26.70 - 25.10 = 1.60g

ii. Jisim oxigen / mass of oxygen

= 27.10 - 26.70 = 0.40 g

iii.

Unsur Cu O
Elements
0.40 / 16 0.40 / 16
Bilangan mol = 0.025 = 0.025
Number of moles
1 1
Nisbah paling ringkas
Simplest ratio

Maka, formula empirik adalah CuO
Hence, the empirical formula is CuO
d. 1 mol kuprum bertindak balas dengan 1 mol oksigen
1 mol of copper react with 1 mol of oxygen

Modul Kimia Onsoi! 113

Chapter 4: THE PERIODIC TABLE OF ELEMENTS
Bab 4: JADUAL BERKALA UNSUR

1.0 Set Induction
Set Induksi

Anda diberikan beberapa contoh unsur.
You were given a few examples of elements.

Aluminium Oksigen Helium Besi
Aluminium Oxygen Helium Ferum

Zink Kuprum Klorin Hidrogen

Zinc Copper Chlorine Hydrogen

1. Kelaskan unsur-unsur tersebut kepada dua kumpulan berdasarkan sifat yang sama.
Classify the elements into two groups based on their similar properties.

2. Apakah sifat yang anda gunakan untuk mengelaskan unsur-unsur tersebut?
What is the property that you used to classify the elements?
______________________________________________________________________

3. Pada pendapat anda, mengapakah unsur-unsur perlu dikelaskan mengikut kumpulan
tertentu di dalam Jadual Berkala?
In your opinion, why the elements in the Periodic Table must be classified into different
groups?

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

Modul Kimia Onsoi! 114

2.0 Check for understanding

No. Terms/ Concepts Define/ explain Remarks
Bil. Istilah/ konsep Takrifkan / terangkan Catatan

1. Kumpulan
Group

2. Kala
Period

3. Lengai
Inert

4. Keelektronegatifan
Electronegativity

5. Keelektropositifan
Electropositivity

3.0 Easy to do questions (baby steps)

1. Bagaimanakah kedudukan sesuatu unsur dalam JBU dapat ditentukan?

How can we determine the position of elements in PTE?

Kumpulan : _________________________________________________________

Group

Kala : _________________________________________________________

Period

2. Lengkapkan jadual berikut.
Complete the table.

Kumpulan 18 (Gas Adi)
Group 18 (Noble gas)

Mengapa unsur dalam Kumpulan
18 dikenali sebagai „gas lengai‟?

Why were the elements in Group
18 known as „inert gases‟?

Modul Kimia Onsoi! 115

Kumpulan 1 (Logam Alkali)
Group 1 (Alkaline Metals)

Apakah yang berlaku kepada saiz
atom Kump. 1 apabila bergerak
menuruni kumpulan?
What will happen to the atomic
sizes of Group 1 elements when
going down the group?

Boleh kamu jelaskan hubungkait
antara pertambahan bilangan
elektron dengan saiz atom?
Can you explain the relationship
between the increases in the
number of electrons with atomic
sizes?

Adakah perubahan pada saiz
atom ini akan memberi kesan
kepada takat lebur dan takat
didih?
Jelaskan.
Did the changes in atomic size
give effect to the melting and
boiling point of alkaline metals?
Explain.

Bagaimana dengan kereaktifan
logam alkali apabila menuruni
Kump. 1? Adakah semakin
bertambah atau semakin
berkurang?
How about the reactivity of
alkaline metals when going down
the group? Did they increase or
decrease?

Modul Kimia Onsoi! 116

Bolehkah anda jelaskan mengapa
keadaan tersebut berlaku dengan
merujuk kepada perkara-perkara
berikut:

● Saiz atom
● Jarak antara nukleus dan

elektron valens
● Daya tarikan antara

nukleus dan elektron
valens
● Kebolehan melepaskan
elektron
Can you explain why it happen by
referring to these items:
● the atomic size
● the distance between the
valence electron and the
nucleus
● the force of attraction
between valence electron
and the nucleus
● the tendency to release
electron

Semua unsur Kump. 1
mempunyai sifat kimia yang sama
kerana bilangan elektron
valensnya yang sama iaitu 1.
Dengan menggunakan logam
Natrium, Na sebagai contoh,
tuliskan persamaan kimia
seimbang bagi menunjukkan tiga
sifat kimia logam alkali.
All alkaline metals have similar
chemical properties because they
have similar number of valence
electrons which is 1.
By using a Sodium, Na, as an
example, write down the balanced
chemical equations to show the
three chemical properties of
Group 1.

Modul Kimia Onsoi! 117

Kumpulan 17 (Halogen)
Group 17 (Halogens)

Apakah yang berlaku dengan
takat didih dan takat lebur unsur
apabila menuruni Kumpulan 17?
Jelaskan.
What happens to the melting and
boiling point of elements when
going down group 17?
Explain.

Jelaskan bagaimana kereaktifan
unsur berkurang apabila menuruni
Kump. 17 dengan merujuk
kepada perkara-perkara berikut:

● Saiz atom
● Jarak antara nukleus dan

elektron valens
● Daya tarikan antara

nukleus dan elektron
valens
● Kebolehan melepaskan
elektron
Explain how the reactivity of
elements decreases when going
down the Group 17 by referring to
these items:
● the atomic size
● the distance between the
valence electron and the
nucleus
● the force of attraction
between valence electron
and the nucleus
● the tendency to release
electron

Modul Kimia Onsoi! 118

Semua unsur Kump. 17
mempunyai sifat kimia yang sama
kerana bilangan elektron
valensnya yang sama iaitu 7.
Dengan menggunakan logam
Chlorine, Cl sebagai contoh,
tuliskan persamaan kimia
seimbang bagi menunjukkan tiga
sifat kimia halogen..
All Group 17 elements have
similar chemical properties
because they have similar number
of valence electrons which is 7.
By using a Chlorine, Cl, as an
example, write down the balanced
chemical equations to show the
three chemical properties of
Group 17.

Unsur dalam Kala 3
Elements in Period 3

Terdapat perubahan yang berlaku
kepada saiz atom apabila
bergerak merentasi Kala 3.
Bolehkah kamu nyatakan
perubahan tersebut?
The atomic size of elements were
changed across Period 3. Can
you state the changes?

Mengapa saiz atom ini berubah
apabila merentasi Kala 3? Boleh
kamu jelaskan dengan lebih
terperinci?
Why does the atomic size of
elements change when across
Period 3? Can you explain in
more details?

Modul Kimia Onsoi! 119

Unsur dalam Kala 3 boleh
bertindak balas dengan oksigen
dan membentuk oksida logam.
Sifat oksida logam ini berubah
apabila merentasi kala iaitu dari
sifat bes kepada sifat asid. Tetapi
terdapat satu oksida logam yang
bersifat amfoterik. Apakah yang
dimaksudkan dengan amfoterik
dan namakan oksida logam
tersebut.
The elements in Period 3 can
react with oxygen gas and form
metal oxides. The properties of
metal oxides were changed from
basic to acidic when across the
Period 3. But there is one metal
oxides which is known as
amphoteric. Can you explain the
meaning of amphoteric and name
the metal oxides.

Unsur Peralihan (Kump. 3 - 12)
Transition Elements

Selain mempunyai sifat-sifat
umum sebagai logam, beberapa
unsur peralihan mempunyai ciri-
ciri istimewa. Senaraikan empat
ciri istimewa bagi unsur peralihan.
Besides having the general
properties as metals, some of the
transition elements also have their
own special characteristics. List
down the four special
characteristics of transition
elements.

Modul Kimia Onsoi! 120

4.0 SPM Format Questions:
Soalan -soalan format SPM

Paper 1/ Kertas 1
1. Rajah 1 menunjukkan simbol bagi dua unsur. Huruf yang digunakan bukan simbol
sebenar unsur itu.
Diagram 1 shows the symbols for two elements. The letters used are not the actual
symbols of the elements.

Rajah 1/ Diagram 1
Antara yang berikut, yang manakah benar tentang X dan Y?
Which of the following is true about X dan Y?
A Unsur X lebih reaktif daripada unsur Y

Element X is more reactive than element Y
B Kedua-dua unsur X dan unsur Y adalah monoatom

Both elements X and Y are monoatomic
C Kedua-dua unsur X dan unsur Y bertindak balas dengan klorin

Both elements X and Y react with chlorine gas
D Unsur X bertindak balas dengan unsur Y membentuk sebatian dengan formula

XY
Element X reacts with element Y to form a compound with the formula XY

2. Rajah 2 menunjukkan pemerhatian ke atas tindak balas apabila secebis logam X dan
logam Y yang sama saiz diletakkan ke dalam bikar yang mengandungi air sejuk.
Diagram 2 shows the observation of a reaction when a piece of metal X and metal Y of
the same size are put into a beaker containing cold water.

Rajah 2/ Diagram 2
Antara yang berikut yang manakah menerangkan pemerhatian itu?

Modul Kimia Onsoi! 121

Which of the following explains the observation?
A Logam Y lebih keras daripada logam X

Metal Y is harder than metal X

B Logam Y lebih tumpat daripada logam X
Metal Y is denser than metal X

C Atom logam Y mempunyai lebih banyak proton berbanding atom logam X
The atom of metal Y contains more protons than the atom of metal X

D Atom logam Y lebih mudah melepaskan elektron berbanding dengan atom
logam X
The atom of metal Y release electron more easily than the atom of metal X

3. Persamaan kimia manakah yang mewakili tindak balas antara logam natrium dan gas
oksigen?
Which chemical equation represents the reaction between sodium metal and oxygen
gas?
A Na + O₂ → NaO₂

B Na + O₂ → Na₂O

C 2Na + O₂ → Na₂O

D 4Na + O₂ → 2Na₂O

4. Ciri manakah yang sama bagi semua unsur Kumpulan 17 dalam Jadual Berkala?
Which characteristic is similar for all elements in Group 17 of the Periodic Table?
A Membentuk ion-ion berwarna
Form coloured ions

B Takat lebur dan takat didih yang tinggi
High melting and boiling points

C Wujud sebagai gas pada suhu bilik
Exists as gas at room temperature

D Larut dalam air untuk membentuk larutan berasid
Dissolve in water to form acidic solution

Modul Kimia Onsoi! 122

5. Takat didih klorin lebih rendah daripada bromin. Pernyataan manakah yang paling baik
menerangkan fenomena ini?
The boiling point of chlorine is lower than bromine. Which statement best explains this
phenomenon?
A Saiz atom klorin lebih kecil
The atomic size of chlorine is smaller

B Bilangan elektron dalam klorin lebih kecil
The number of electrons in chlorine is smaller

C Ikatan kovalen antara atom klorin lebih lemah
The covalent bond between chlorine atoms is weaker

D Daya tarikan antara molekul klorin lebih lemah
The force of attraction between chlorine molecules is weaker

6. Antara yang berikut, yang manakah betul mengenai perubahan sifat unsur merentasi
kala dalam Jadual Berkala Unsur?
Which of the following is the correct change in property of elements across the Periodic
Table of Elements?
A Jejari atom meningkat
The atomic radius increases

B Jisim atom relatif berkurang
The relative atomic mass decreases

C Bilangan proton dalam setiap atom meningkat
The number of proton in each atom increases

D Bilangan elektron valens dalam setiap atom berkurang
The number of valence electrons in each atom decreases

7. Rajah 3 menunjukkan carta alir bagi tindak balas oksida suatu unsur dalam Kala 3
Jadual Berkala.
Diagram 3 shows a flow chart for a reaction of the oxide of an element in Period 3 of the
Periodic Table.

Modul Kimia Onsoi! 123

Rajah 3/ Diagram 3

Apakah X?
What is X?
A Natrium

Sodium

B Sulfur
Sulphur

C Magnesium
Magnesium

D Aluminium
Aluminium

8. Rajah 4 menunjukkan enam unsur dalam Kala 4 dalam Jadual Berkala Unsur. Antara
yang berikut, yang manakah tidak benar tentang unsur-unsur itu?
Diagram 4 shows six elements in Period 4 of the Periodic Table of elements. Which of
the following is not true about the elements?

Rajah 4/ Diagram 4

A Mempunyai takat lebur yang tinggi
They have a high melting point

Modul Kimia Onsoi! 124

B Tidak mengkonduksi haba
They do not conduct heat

C Boleh membentuk sebatian yang berwarna
They are able to form coloured compounds

D Boleh menunjukkan nombor pengoksidaan yang berlainan dalam sebatiannya
They are able to show different oxidation number in their compounds

9. Sebilangan unsur peralihan dan sebatiannya merupakan mangkin yang berguna dalam
industri. Pasangan manakah yang betul?
Some transition elements and their compounds are useful catalysts in industries. Which
part is correct?

Mangkin Kegunaan dalam industri
Catalyst Use in industry

A Besi Pembuatan asid nitrik daripada ammonia
Iron Manufacture of nitric acid from ammonia

B Nickel Pembuatan ammonia
Nikel Manufacture of ammonia

C Mangan(IV) oksida Pembuatan marjerin

Manganese(IV) oxide Manufacture of margarine

D Vanadium(V) oxide Pembuatan asid sulfurik
Vanadium(V) oksida Manufacture of sulphuric acid

10. Jadual 1 menunjukkan tiga atom bagi unsur dan susunan elektron masing-masing. Huruf
yang digunakan bukan simbol sebenar bagi unsur itu.
Table 1 shows three atoms of the elements and their electron arrangement respectively.
The letters used are not the actual symbols of the elements.

Atom unsur Susunan elektron
Atom of the element Electron arrangement

P 2.8.1

Q 2.8.4

R 2.8.7

Jadual 1

Modul Kimia Onsoi! 125

Antara yang berikut, yang manakah betul tentang ketiga-tiga unsur itu mengikut urutan
P, Q dan R?
Which of the following is correct about the three elements according to the sequence, P,
Q and R?

A Jejari atom berkurang
Atomic radius decreases

B Takat lebur bertambah
Melting point increases

C Sifat kelogaman bertambah
Metallic properties increases

D Keelektronegatifan bertambah
Electronegativity berkurang

Paper 2/ Kertas 2
Section A/ Bahagian A

1. (a) Susunan elektron bagi atom unsur T ialah 2.1. Unsur T bertindak balas dengan
oksigen untuk membentuk suatu sebatian yang berformula T₂ O.
Electron arrangement for the atom of element T is 2.1. Element T reacts with oxygen
to form a compound with the formula T₂ O.
(i) Dalam kala manakah unsur T ditempatkan dalam Jadual Berkala Unsur?
In which period is the element T placed in the Periodic Table of Elements?
________________________________________________________________
[1 markah]
(ii) Unsur T terletak dalam Kumpulan 1. Apakah nama lain bagi unsur T?
Element T is placed in Group 1. What is the other name for Group 1?
________________________________________________________________
[1 markah]
(iii) Nyatakan formula bagi ion T.
State the formula of ion T.
________________________________________________________________
[1 markah]

(b) Jika tindak balas yang sama diulang dengan menggunakan Q yang berada pada
kumpulan yang sama tetapi dibawah logam T dalam Jadual Berkala Unsur, ramalkan
kereaktifan logam Q berbanding logam T.
If the same reaction is repeated by using metal Q, which is located in the same
group but below metal T in the Periodic Table of elements, predict the reactivity of
metal Q as compared to metal T.
___________________________________________________________________
[1 markah]

(c) (i) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas yang berlaku apabila T₂ O bertindak

Modul Kimia Onsoi! 126

balas dengan air.
Write a chemical equation for the reaction that occurs when T₂ O reacts with
water.
________________________________________________________________

[2 markah]
(ii) Apakah yang dapat di perhatikan apabila kertas litmus merah diletakkan ke

dalam hasil tindak balas yang terbentuk di 1(c)(i)?
What can be observed when a red litmus paper is put into the products formed in
1(c)(i).
________________________________________________________________

[1 markah]
(iii) Apakah inferens yang boleh dibuat berdasarkan pemerhatian di 1(c)(ii)?

What inference can be made based on the observation in 1 (c)(ii)?
________________________________________________________________

[1 markah]
(iv) Hasil tindak balas yang terbentuk di 1(c)(i), jika wujud dalam bentuk pepejal,

boleh digunakan untuk menyingkirkan karbon dioksida dalam kapal angkasa.
Tindak balas yang berlaku antara hasil tindak balas ini dengan karbon dioksida
akan membentuk T₂ CO₃ dan air. Tuliskan persamaan kimia bagi tindak balas
tersebut.
The product formed in 1(c)(i), if exists in the form of solid, can be used to remove
carbon dioxide in a spacecraft. Reaction that occurs between this product and
carbon dioxide will form T₂ CO₃ and water. Write a chemical equation for the
reaction.
________________________________________________________________

[2 markah]

2. Rajah 2 menunjukkan sebahagian daripada Jadual Berkala Unsur.
Diagram 2 shows part of the Periodic Table of Elements.

Rajah 2/ Diagram 2

Berdasarkan Rajah 2, jawab soalan-soalan berikut.
Based on Diagram 2, answer the following questions.
(a) Apakah unsur yang diwakili oleh simbol Fe?

What is the element represented by the symbol of Fe?
___________________________________________________________________

[1 markah]

Modul Kimia Onsoi! 127

(b) Dalam Rajah 2, tandakan „X‟ dalam petak-petak bagi semua unsur peralihan.
In Diagram 2, mark „X‟ in the boxes for all the transition elements.
___________________________________________________________________
[1 markah]

(c) Nyatakan satu ciri istimewa bagi unsur peralihan.
State one specific characteristic of transition elements.
___________________________________________________________________
[1 markah]

(d) Tuliskan susunan elektron bagi atom Mg.
Write the electron configuration for the Mg atom.
___________________________________________________________________
[1 markah]

(e) (i) Tuliskan persamaan kimia bagi tindak balas antara aluminium dan gas oksigen.
Write the chemical equation for the reaction between aluminium and oxygen gas.
________________________________________________________________
[1 markah]

(ii) Nyatakan cara ringkas pemindahan elektron yang berlaku dalam pembentukan
ikatan antara aluminium dengan oksigen.
Briefly state the electron transfer in the bond formation between aluminium and
oxygen.
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
[2 markah]

Gas Helium/ Helium gas Gas Hidrogen/ Hydrogen gas
● Ringan/ Light ● Ringan/ Light
● Tidak reaktif/ not reactive ● Mudah terbakar/ flammable
● Tidak berwarna/ colourless ● Tidak berwarna/ colourless

(f) Berdasarkan maklumat di atas, gas yang manakah lebih sesuai digunakan dalam
belon kaji cuaca? Berikan satu sebab.
Based on the above information, which gas is suitable to be used in meteorological
balloons? Give one reason.
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
[2 markah]

Modul Kimia Onsoi! 128

Paper 2/ Kertas 2
Section B/ Bahagian B
Tulis jawapan di dalam buku latihan.
Write the answers in your exercise book.

1. Rajah 1.1. dan Rajah 1.2 menunjukkan rajah susunan elektron bagi atom dua unsur dari
Kumpulan 17 dalam Jadual Berkala Unsur.
Diagram 1.1. dan Diagram 1.2 show the diagrams of the electron arrangement for atoms
of two elements form Group 17 in the Periodic Table of Elements.

Rajah 1.1./ Diagram 1.1 Rajah 1.2./ Diagram 1.2

a) Berdasarkan Rajah 1.1:
Based on Rajah 1.1:
i) Tulis susunan elektron bagi atom unsur itu dan namakan unsur itu. [2 markah]
Write the electron arrangement for the atom of the element and name the
element.
ii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas antara unsur itu dengan natrium
hidroksida [3 markah]
Write the chemical equation for the reaction between this element and sodium
hydroxide.

b) Banding daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens dalam atom pada
Rajah 1.1 dan Rajah 1.2 dan kaitkan dengan kereaktifan masing-masing. [6 markah]
Compare the attractive forces between the nuclei and the valence electrons in the
atoms in Diagram 1.1 and Diagram 1.2 and relate this to their respective reactivity.

c) Satu unsur dalam Kumpulan 17 adalah pepejal yang berwarna hitam. Ramalkan
kereaktifan unsur itu dalam tindak balasnya dengan natrium hidroksida berbanding
dengan unsur dalam Rajah 1.2. [1 markah]
Another element in Group 17 is a black coloured solid. Predict the reactivity of this
element in its reaction with sodium hydroxide compared to that element in Diagram
1.2.

d) Rajah 1.3 menunjukkan susunan radas bagi satu eksperimen untuk mengkaji tindak
balas satu unsur dari Kumpulan 17 dengan logam ferum.
Diagram 1.3 shows the setup of the apparatus to investigate the reaction of an
element from Group 17 with iron metal.

Modul Kimia Onsoi! 129

Rajah 1.3/ Diagram 1.3

i) Nyatakan dua langkah keselamatan yang perlu diambil semasa menjalankan
eksperimen itu. [2 markah]
State two precautions that must be taken while carrying out the experiment.

ii) Huraikan dan tulis persamaan bagi tindak balas yang berlaku di Bahagian G dan
Bahagian H. [6 markah]
Describe and write the chemical equations for the reactions that occur in Part G and
Part H.

Paper 3/ Kertas 3

1. Tiga pernyataan dibawah menghuraikan pemerhatian yang dibuat apabila tiga unsur
bertindak balas dengan air. Unsur-unsur itu adalah dalam Kumpulan 1 Jadual Berkala
Unsur.
The three statements below describe the observation when three elements react with
water. The elements are in Group 1 of the Periodic Table of Elements.
Pernyataan 1
Litium, Li, bergerak perlahan-lahan secara rawak di atas permukaan air dengan
menghasilkan desiran. Air itu kemudian menukarkan kertas litmus merah kepada biru.
Statement 1
Lithium, Li, moves slowly at random on the surface of the water with a little fizzing. The
water then turns red litmus paper to blue.
Pernyataan 2
Natrium, Na, bergerak pantas secara rawak di atas permukaan air dengan
menghasilkan bunyi “hiss”. Air itu kemudian menukarkan kertas litmus merah kepada
biru.
Statement 2
Sodium, Na, moves rapidly at random on the surface of the water with a “hissing” sound.
The water then turns red litmus paper to blue.

Modul Kimia Onsoi! 130

Pernyataan 3
Kalium, K, bergerak sangat pantas secara rawak di atas permukaan air. Ia menyala
dengan nyalaan ungu muda serta menghasilkan bunyi “pop” dan “hiss”. Air itu kemudian
menukarkan kertas litmus merah kepada biru.
Statement 2
Sodium, Na, moves very rapidly at random on the surface of the water. It ignites with a
lilac flame with a “pop” and a “hissing” sound. The water then turns red litmus paper to
blue.

Rancang satu eksperimen makmal untuk mengkaji kereaktifan litium, natrium dan kalium

dengan air.

Plan a laboratory experiment to investigate the reactivity of lithium, sodium and

potassium in water.

Perancangan anda hendaklah mengandungi aspek-aspek berikut:

Your planning should include the following aspects:

a) Pernyataan masalah/ Statement of the problem

b) Semua pembolehubah/ All the variables

c) Hipotesis/ Hypothesis

d) Senarai bahan dan radas/ List of materials and apparatus

e) Prosedur/ Procedure

f) Penjadualan data/ Tabulation of data [17 markah]

5.0 Answers
Jawapan

No. Terms/ Concepts Define/ explain Remarks
Bil. Istilah/ konsep Takrifkan / terangkan Catatan

1. Kumpulan Lajur menegak dalam Jadual Berkala Unsur

Group

2. Kala Baris mengufuk dalam Jadual Berkala Unsur

Period

3. Lengai Tidak reaktif secara kimia kerana mempunyai

Inert petala valens yang telah diisi penuh dengan

elektron

4. Keelektronegatifan Kecenderungan atom menerima elektron untuk
Electronegativity mencapai susunan elektron oktet yang stabil

Modul Kimia Onsoi! 131

5. Keelektropositifan Kecenderungan atom melepaskan elektron untuk
Electropositivity mencapai susunan elektron oktet yang stabil

Easy to do questions (baby steps)

1. Bagaimanakah kedudukan sesuatu unsur dalam JBU dapat ditentukan?
How can we determine the position of elements in PTE?
Kumpulan: Kedudukan ditentukan oleh bilangan elektron valens
Kala: Kedudukan ditentukan oleh bilangan petala yang berisi elektron

2. Lengkapkan jadual berikut

Kumpulan 18 (Gas Adi)
Group 18 (Noble gas)

Mengapa unsur dalam Kumpulan 18 dikenali sebagai „gas Gas adi telah mencapai
lengai‟? susunan elektron duplet dan
Why were the elements in Group 18 known as „inert gases‟? oktet yang stabil menyebabkan
atom gas adi tidak menderma,
menerima atau berkongsi
elektron dengan atom unsur
lain.

Kumpulan 1 (Logam Alkali)
Group 1 (Alkaline Metals)

Apakah yang berlaku kepada Saiz atom semakin berkurang
saiz atom Kump. 1 apabila
bergerak menuruni
kumpulan?
What will happen to the
atomic sizes of Group 1
elements when going down
the group?

Boleh kamu jelaskan hubung Semakin bertambah bilangan petala yang terisi elektron,
kait antara pertambahan semakin bertambah saiz atom
bilangan petala yang terisi
elektron dengan saiz atom?
Can you explain the
relationship between the
increases in the number of
shells occupied with electrons
with the atomic sizes?

Modul Kimia Onsoi! 132

Adakah perubahan pada saiz ● Ya
atom ini akan memberi kesan ● Apabila saiz atom bertambah, ikatan logam antara
kepada takat lebur dan takat
didih? atom logam alkali menjadi lebih lemah.
Jelaskan. ● Oleh itu, hanya sedikit tenaga haba yang diperlukan
Did the changes in atomic
size give effect to the melting untuk mengatasi daya tarikan logam
and boiling point of alkaline ● Ini menyebabkan takat didih dan takat lebur
metals?
Explain. berkurang apabila menuruni Kumpulan 1.

Bagaimana dengan Kereaktifan logam alkali semakin bertambah apabila
kereaktifan logam alkali menuruni Kumpulan 1
apabila menuruni Kump. 1?
Adakah semakin bertambah
atau semakin berkurang?
How about the reactivity of
alkaline metals when going
down the group? Did they
increase or decrease?

Bolehkah anda jelaskan ● Apabila menuruni Kumpulan 1, saiz atom semakin
mengapa keadaan tersebut
berlaku dengan merujuk bertambah
● Jarak diantara nukleus dengan elektron valens
kepada perkara-perkara
berikut: semakin jauh
● Ini menyebabkan daya tarikan antara nukleus
● Saiz atom
● Jarak antara nukleus terhadap elektron valens semakin lemah
● Oleh itu atom lebih mudah untuk melepaskan
dan elektron valens
● Daya tarikan antara elektron dan menyebabkan kereaktifan meningkat

nukleus dan elektron
valens
● Kebolehan
melepaskan elektron
Can you explain why it
happen by referring to these
items:
● the atomic size
● the distance between
the valence electron
and the nucleus
● the force of attraction
between valence
electron and the

Modul Kimia Onsoi! 133

nucleus ● 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
● the tendency to
● 4Na + O2 → 2Na2O
release electron ● 2Na + Cl2 → 2NaCl

Semua unsur Kump. 1
mempunyai sifat kimia yang
sama kerana bilangan
elektron valensnya yang sama
iaitu 1.
Dengan menggunakan logam
Natrium, Na sebagai contoh,
tuliskan persamaan kimia
seimbang bagi menunjukkan
tiga sifat kimia logam alkali.
All alkaline metals have
similar chemical properties
because they have similar
number of valence electrons
which is 1.
By using a Sodium, Na, as an
example, write down the
balanced chemical equations
to show the three chemical
properties of Group 1.

Kumpulan 17 (Halogen)
Group 17 (Halogens)

Apakah yang berlaku dengan ● Apabila menuruni Kump. 17, saiz atom bertambah
takat didih dan takat lebur unsur ● Daya tarikan Van der Waals di antara molekul
apabila menuruni Kumpulan 17?
Jelaskan. semakin kuat
What happens to the melting and ● Oleh itu, lebih banyak tenaga haba diperlukan untuk
boiling point of elements when
going down group 17? mengatasi daya tersebut
Explain. ● Ini menyebabkan takat didih dan takat lebur

bertambah apabila menuruni Kumpulan 17.

Modul Kimia Onsoi! 134

Jelaskan bagaimana kereaktifan ● Apabila menuruni Kumpulan 17, saiz atom
unsur berkurang apabila menuruni semakin bertambah
Kump. 17 dengan merujuk
kepada perkara-perkara berikut: ● Jarak diantara nukleus dengan elektron valens
semakin jauh
● Saiz atom
● Jarak antara nukleus dan ● Ini menyebabkan daya tarikan antara nukleus
terhadap elektron valens semakin lemah
elektron valens
● Daya tarikan antara ● Oleh itu atom lebih sukar untuk menerima elektron
dan menyebabkan kereaktifan berkurang
nukleus dan elektron
valens ● Cl2 + H2O → HCl + HOCl
● Kebolehan melepaskan ● 2Fe + 3Cl2 → 2FeCl3
elektron ● 2NaOH + Cl2 → NaCl + NaOCl + H2O
Explain how the reactivity of
elements decreases when going
down the Group 17 by referring to
these items:
● the atomic size
● the distance between the
valence electron and the
nucleus
● the force of attraction
between valence electron
and the nucleus
● the tendency to release
electron

Semua unsur Kump. 17
mempunyai sifat kimia yang sama
kerana bilangan elektron
valensnya yang sama iaitu 7.
Dengan menggunakan logam
Chlorine, Cl sebagai contoh,
tuliskan persamaan kimia
seimbang bagi menunjukkan tiga
sifat kimia halogen.
All Group 17 elements have
similar chemical properties
because they have similar number
of valence electrons which is 7.
By using a Chlorine, Cl, as an
example, write down the balanced
chemical equations to show the
three chemical properties of
Group 17.

Modul Kimia Onsoi! 135

Unsur dalam Kala 3
Elements in Period 3

Terdapat perubahan yang berlaku Saiz atom semakin berkurang apabila merentasi Kala 3
kepada saiz atom apabila
bergerak merentasi Kala 3.
Bolehkah kamu nyatakan
perubahan tersebut?
The atomic size of elements were
changed across Period 3. Can
you state the changes?

Mengapa saiz atom ini berubah ● Apabila merentasi kala, nombor proton semakin
apabila merentasi Kala 3? Boleh
kamu jelaskan dengan lebih bertambah
terperinci? ● Bilangan elektron dalam petala 3 semakin bertambah
Why does the atomic size of ● Daya tarikan antara nukleus terhadap elektron dalam
elements change when across
Period 3? Can you explain in petala bertambah kuat
more details? ● Ini menyebabkan petala yang terisi elektron ditarik

mendekati nukleus
● Saiz atom semakin berkurang

Unsur dalam Kala 3 boleh Amfoterik: Berkeupayaan untuk bertindak sebagai asid
bertindak balas dengan oksigen dan bes
dan membentuk oksida logam. Oksida logam: Aluminium oksida , Al2O3
Sifat oksida logam ini berubah
apabila merentasi kala iaitu dari
sifat bes kepada sifat asid. Tetapi
terdapat satu oksida logam yang
bersifat amfoterik. Apakah yang
dimaksudkan dengan amfoterik
dan namakan oksida logam
tersebut.
The elements in Period 3 can
react with oxygen gas and form
metal oxides. The properties of
metal oxides were changed from
basic to acidic when across the
Period 3. But there is one metal
oxides which is known as
amphoteric. Can you explain the
meaning of amphoteric and name
the metal oxides.

Modul Kimia Onsoi! 136

Unsur Peralihan (Kump. 3 - 12)
Transition Elements

Selain mempunyai sifat-sifat ● Berfungsi sebagai mangkin
umum sebagai logam, ● Membentuk sebatian ion berwarna
beberapa unsur peralihan ● Mempunyai lebih daripada satu nombor pengoksidaan
mempunyai ciri-ciri istimewa. ● Berupaya membentuk ion kompleks
Senaraikan empat ciri
istimewa bagi unsur
peralihan.
Besides having the general
properties as metals, some of
the transition elements also
have their own special
characteristics. List down the
four special characteristics of
transition elements.

Kertas 1

1. A 6. C

2. D 7. D

3. D 8. B

4. D 9. D

5. C 10. A

Kertas 2 [Bahagian A]
1 a)i) Kala 2

a)ii) Logam alkali
a)iii) T+

Modul Kimia Onsoi! 137

b) Logam Q lebih reaktif berbanding logam T
c)i) T2O + H2O → 2TOH
c)ii) Kertas merah bertukar menjadi biru
c)iii) Larutan yang terhasil bersifat alkali
c)iv) 2TOH + CO2 → T2CO3 + H2O
2 a) Ferum/ Besi
b)

c) Berfungsi sebagai mangkin//
Membentuk sebatian ion berwarna//
Mempunyai lebih daripada satu nombor pengoksidaan//
Berupaya membentuk ion kompleks

d) 2.8.2

e)i) 4Al + 3O2 → 2Al2O3

e)ii) Untuk mencapai susunan elektron oktet yang stabil, atom Aluminium
melepaskan tiga elektron dan membentuk ion Al3+
Manakala atom oksigen menerima dua elektron untuk membentuk ion O2-

f) Gas helium
kerana gas ini tidak reaktif secara kimia

Modul Kimia Onsoi! 138

Kertas 2 [Bahagian B]

1 a)i) 2.8.7
Klorin

a)ii) 2NaOH + Cl2 → NaCl + NaOCl + H2O

b) ● Daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens pada atom
dalam Rajah 1.1 adalah lebih kuat berbanding atom dalam Rajah
1.2

● Ini kerana, bilangan petala yang terisi elektron bagi atom dalam
Rajah 1.1. adalah kurang berbanding atom dalam Rajah 1.2

● Ini menyebabkan jarak antara nukleus dan elektron valens pada
atom dalam Rajah 1.1 lebih dekat

● Oleh itu daya tarikan nukleus ke atas elektron valens juga lebih
kuat menyebabkan atom dalam Rajah 1.1 lebih mudah menarik
satu elektron untuk mencapai susunan elektron oktet yang stabil

● Kereaktifan bagi atom dalam Rajah 1.1. lebih tinggi berbanding
atom dalam Rajah 1.2

c) Kereaktifan unsur itu dalam tindakbalasnya dengan natrium hidroksida
adalah lebih rendah berbanding unsur di dalam Rajah 1.2

d)i) Eksperimen ini perlu dijalankan didalam kebuk wasap
Memakai cermin mata keselamatan semasa mengendalikan bahan ini
Tidak menghidu gas atau wap halogen

d)ii) Bahagian G: 4Fe + 3Cl2 → 2Fe2Cl3

Bahagian H: 2NaOH + Cl2 → NaCl + NaOCl + H2O
Gas klorin dialirkan ke wul besi dan warna nyalaa yang terhasil
diperhatikan
Gas klorin yang berlebihan akan dialirkan ke larutan natrium hidroksida

Modul Kimia Onsoi! 139

Kertas 3

Modul Kimia Onsoi! 140
Chapter 5: CHEMICAL BONDS
Bab 5: IKATAN KIMIA
1.0 Set Induction

Set Induksi
Hampir semua yang kita lihat atau sentuh dalam kehidupan harian kita merupakan hasil
daripada ikatan kimia. Udara yang disedut, makanan yang di makan, pakaian yang dipakai dan
banyak lagi adalah terhasil daripada satu atau lebih ikatan kimia. Bumi juga terdiri daripada
molekul yang terbentuk hasil daripada ikatan kimia. Ikatan kimia secara umumnya di kelaskan
kepada ikatan ion dan ikatan kovalen.
Almost everything we see or touch in our daily life is the result of chemical bonds. The air we
breathe, the food we eat, the clothes we wear and so on are all made up of one or more
chemical bonds. The world composes of molecule form as a result of chemical bonds. Chemical
bonds are classified as ionic bonds and covalent bonds.

Rajah 1/ figure 1

Modul Kimia Onsoi! 141

Tugasan 1/ Assignment 1
Nyatakan jenis sebatian dan kegunaan sebatian tersebut dalam kehidupan harian.
State type of compound and the uses of compounds in our daily life.

Bil Nama Bahan Jenis sebatian Kegunaan sebatian

No. Name of compound Type of compound Uses of compound

1. Natrium bikarbonat
Sodium bicarbonate

2. Paracetamol
Paracetamol

3. Gilserol
Glycerol

4. Baja ammonium
nitrat
Ammonium nitrate in
fertilizer

Tugasan 2/ Assignment 2
Lengkapkan jadual di bawah.
Complete the table below.

Jenis sebatian Bahan Jenis ikatan
Type of compound Substance Type of bond

Natrium oksida
Sodium oxide

Zink nitrat
Zink nitrate

Magnesium klorida Modul Kimia Onsoi! 142
Magnesium chloride
Catatan
Plumbum (II) bromida Remarks
Lead (II) bromide

Kuprum (II) sulfat
Copper (II) sulphate

Tetraklorometana
Tetrachloromethane

Naftalena
Naphthalene

Sulfur dioksida
Sulphur dioxide

Ammonia
Ammonia

Glukosa
Glukose

2.0 Check for understanding Definisi/ Terangkan
Define/ Explain
Bil Istilah/ Konsep
No. Terms/ Concepts

1. Ikatan kimia
Chemical bond

Modul Kimia Onsoi! 143

2. Ikatan ion
Ionic bond

3. Pembentukan ion
Formation of ion

4. Pembentukan ikatan ion
Formation of ionic bond

6. Ikatan kovalen
Covalent bond

7. Ikatan kovalen tunggal
Single covalent bond

8. Ikatan kovalen ganda dua
Double covalent bond

9. Ikatan kovalen ganda tiga
Triple covalent bond

10. Struktur Lewis
Lewis structure

11. Ikatan Hidrogen
Hydrogen bond

12. Ikatan Datif
Dative bond

13. Ikatan Logam
Metallic bond

Modul Kimia Onsoi! 144

3.0 Easy to do questions (baby steps)

5.1 ASAS 1. Mengapakah atom-atom unsur membentuk ikatan kimia?
PEMBENTUKAN Why do atoms of elements form chemical bonds?
SEBATIAN

2. Nyatakan jenis-jenis ikatan kimia?
State the types of chemical bonds?

5.2 SEBATIAN ION 1. Bagaimanakah ikatan ion terbentuk?
How is the ionic bond formed?

2. Bagaimanakah ion bercas positif terbentuk?
How positive ions are formed?

3. Bagaimanakah ion bercas negatif terbentuk?
How negative ions are formed?

4. Apakah nama daya yang wujud dalam ikatan ion?
What is the name of a force that exists in an ionic bond?

Modul Kimia Onsoi! 145

5.3 IKATAN KOVALEN 1. Bagaimanakah ikatan kovalen terbentuk?
How covalent bonds are formed?

2. Namakan jenis-jenis ikatan kovalen?
Name the types of covalent bonds?

5.4 IKATAN HIDROGEN 1. Terangkan secara ringkas pembentukan ikatan hidrogen
dalam molekul ammonia, NH3
Explain the formation of ammonia molecule, NH3

5.5 IKATAN DATIF 1. Berikan satu contoh ikatan datif.
Give one example of dative bond.

5.6 IKATAN LOGAM Modul Kimia Onsoi! 146

1. Mengapa logam dapat mengalirkan arus elektrik?
Why metal can conduct electricity?

5.7 SEBATIAN ION DAN 1. Apakah keadaan fizikal bagi sebatian ion pada suhu
SEBATIAN KOVALEN bilik?
What is the physical state of ionic compounds at room
temperature?

2. Apakah keadaan fizikal bagi sebatian kovalen pada suhu
bilik?
What is the physical state of covalent compound at room
temperature?

3. Sebatian manakah yang mempunyai takat lebur dan
takat didih yang tinggi?
Which compound has high melting and boiling points?

4. Sebatian manakah yang tidak dapat mengkonduksikan
elektrik dalam semua keadaan?
Which compounds do not conduct electricity in any states?

Modul Kimia Onsoi! 147

5. Sebatian yang manakah dapat larut dalam air, tetapi
tidak larut dalam pelarut organik?
Which compound can dissolve in water, but not in organic
solvent?

4.0 SPM Format Questions:
Soalan -soalan format SPM

PAPER 1 [SPM 2010-2019]
KERTAS 1 [SPM 2010-2019]

[SPM 2015]
1. Atom manakah yang membentuk kation?
Which atom forms a cation?
A. Klorin
Chlorine
B. Hidrogen
Hydrogen
C. Nitrogen
Nitrogen
D. Oksigen
Oxygen

[SPM 2016]
2. Sebatian manakah yang terbentuk melalui pemindahan elektron?
Which compound is formed by transferring electrons?
A. Oksigen, O2
Oxygen, O2
B. Karbon dioksida, CO2
Carbon dioxide, CO2
C. Natrium oksida, Na2O
Sodium oxide, Na2O
D. Hidrogen peroksida, H2O2
Hydrogen peroxide, H2O2

Modul Kimia Onsoi! 148

[SPM 2017]
3. Rajah 1 menunjukkan susunan elektron bagi satu sebatian kimia.
Diagarm 1 show the electron arrangement of a chemical compound.

Rajah 1/ Diagram 1

Apakah unsur yang diwakili oleh Q dan R? R
What are the elements represented by Q and R?

Q

A Natrium Oksigen
Sodium Oxygen

B Oksigen Natrium
Oxygen Sodium

C Magnesium Flourin
Magnesium Fluorine

D Flourin Magnesium
Fluorine Magnesium

[SPM 2012]
4. Rajah 2 menunjukkan simbol bagi empat unsur yang berlainan. Huruf-huruf J, L, M dan
Q bukan simbol sebenar bagi unsur-unsur itu.
Diagram 2 shows the symbols for four different elements. The letters J, L, M and Q are
not the actual symbols of the elements.

Rajah 2/ Diagram 2

Modul Kimia Onsoi! 149

Formula dan jenis ikatan manakah yang betul apabila dua daripada unsur-unsur itu
bertindakbalas?
Which is the correct formula and type of bond when two of the elements react?

Formula Jenis ikatan
Formulae Types of bond

A J2L Ion
Ionic

B JL2 Kovalen
Covalent

C M2Q Ion
Ionic

D MQ2 Kovalen
Covalent

[SPM 2013]
5. Sebatian Z mempunyai sifat-sifat kimia berikut.
Compound Z has the following properties.

● Takat lebur dan takat didih yang tinggi
High melting and boiling point

● Larut dalam air tetapi tak larut dalam pelarut organic
Soluble in water but insoluble in organic solvents.

● Mengkonduksikan elektrik dalam keadaan lebur atau larutan akueus.
Conducts electricity when in molten or aqueous solution

Apakah Z?
What is Z?

A. Asetamida
Acetamide

B. Naftalena
Naphthalene

C. Natrium klorida
Sodium chloride

D. Karbon monoksida
Carbon monoxide

[SPM 2011]
6. Rajah 3 menunjukkan susunan elektron bagi atom X dan atom Y. X dan Y bukan simbol
sebenar bagi unsur tersebut.