Đa Hiệu 127 TH3

50 Đa Hiệu 127màng, lại càng không có chuyện được người khen kẻ chê mà lại mất giá trị như Lan không hương sắc! Người đẹp cũng giống như hoa Lan, nếu không biết giữ đức độ mà chôn vùi nơi chốn lầu xanh, sống sa đọa thì đó là một sự hư hoại của đóa hoa! Quả nhiên là như vậy, người quân tử sống trong cuộc đời này là phải biết tu đạo, tự sửa mình là tu tính mệnh ta và hành động tạo đức để cứu nhân độ thế là cứu giúp loài người yếu trong cõi nhân sinh bất hạnh! - Cúc: Khi nói về Cúc, chúng ta liền nghĩ tới mùa Thu, khi vạn vật suy tàn, gió thổi làm úa cây tàn cỏ, hầu như tất cả vạn vật gần như bị thời khí trấn áp cho lụi tàn thì “nói” gì tới thảo mộc trổ hoa! Nhưng loài Cúc lại hữu kháng với thu liễm mà trổ rực rỡ đất trời, ví như người anh hùng kham nhẫn cảnh ngộ, đối kháng với khổ cảnh, để mạnh mẽ vượt thoát và vươn lên, ví như người Quân Tử trì chí vượt qua bao khó khăn do thời thế “bách chiết thiên ma” có trăm ngàn thứ tai họa, bả vinh hoa thử người, bẻ uốn cong người trong thế sự đầy vơi, nhân sinh phù hoa xa mã mà luôn giữ phong cách cao thượng như thách thức nghịch cảnh gian truân… Nhưng bậc Quân Tử không vì thế mà bị vùi chôn ở đọa cảnh phàm trần… và Cúc nở Hoa như người Quân Tử đem tài hoa cống hiến cho đời, đồng nghĩa vị anh hùng cho dù sống trong hoàn cảnh khó khăn nào cũng không khiến cho họ bị chùn bước… Họ vẫn vượt qua số phận mà vươn lên như người đời khen ngợi “diệp bất ly chi, hoa vô lạc địa”, lá cúc không rụng khỏi thân, hoa cúc tàn tạ vẫn không rời khỏi cành lá như là tánh cách chung thủy cho tới khi tàn tạ chết đi, ví như người Quân Tử bền gan, gìn giữ vững ý chí, lý tưởng chân chính của mình suốt cả cuộc đời. Cao tiết xung hàn phóng mãn sơn,Độc siêu quần hủy điểm thu nhan.Hốt tư cựu tuế đông li hạ,Đối tửu xan anh tận nhật nhàn.

Mai Lan Cúc Trúc 51(Thu Cúc - Ngô Thì Nhậm) Nghĩa: Phủ đầy khí lạnh non xanhSắc thu tô điểm chỉ mình cúc bôngNhớ xưa rào cũ bờ đôngSay nhìn hoa nở thấy lòng ung dung. - Trúc: Trời đã qua Xuân - Hạ - Thu nay tới Đông sang, hàn khí lạnh lẽo, giá rét… Nhưng Trúc tuy khẳng khiu từng đốt thân vẫn thẳng đứng lên cao vời vợi với đầu cành đong đưa ngạo nghễ với tuyết trắng bám nặng trĩu cành lá như chống chỏi với gian lao tuế nguyệt, nghịch cảnh muốn đè nặng và hủy diệt thân sống, Trúc vẫn uyển chuyển mềm mại, bị ngã đổ mà không gẫy, Trúc vô tâm rỗng ruột như dung chứa nỗi oằn oan khiên cảnh ngộ vần xoay, vì hư tâm, rỗng ruột nên Trúc không chấp trước bao điều ô trược cuộc đời mà an nhiên tự tại, nhưng không có nghĩa là để “đắc” thứ đạo vô thức với “cái” vô tri, vô giác vốn là bản chất của cuộc đời thường tình thế gian tính… Đó là tính cách rất cần thiết của một vị Quân Tử có lòng rộng, tâm không nhiều dung chứa, huyền không như thế, hựu huyền không và như chân như vào Đạo vô ngã tướng Cùng Vũ Trụ Hòa! Trúc tự sơn lâm bất thối thânHư tâm tồn sự hà chi nhiễmBách chiết thiên ma nhiễu tinh thầnTrực ngộ vô tâm hòa đại đạo(Cổ Thi – Khuyết Danh)Lô hoa trình vạn thắngTrúc biểu kiến thái bìnhNay mừng Lạc vận tái sinhHỏi bốn biển ai kinh luân chăng tá?Những gắn bó chi chi sắt đá…Khối u tình nhường đã vơi vơi.(Đạo Trường Ngâm – Lý Đông A)

52 Đa Hiệu 127Mai Lan Cúc Trúc không những có nét đẹp riêng biệt của từng loại nhưng thật ra là một liên kết hài hoà, là biểu tượng đại diện cho người Quân Tử luôn tu tâm dưỡng tính, trau giồi sở học, mài dũa tài năng trí tri, tu hạnh, lập đức, giữ đạo, chờ thời cơ đến sẽ ứng hợp với ý dân là mệnh trời mà góp sức hành động phù bình, trị loạn, cứu dân, giúp nước thoát khỏi cảnh lầm than, diệt vong. Mong lắm vậy! Lục BátNguyễn Trọng Việt, K23em từ lục bát bước rakhói sương ẩn hiện ánh trăng ngọc ngàtóc dài môi đỏ kiêu sabàng hoàng ngơ ngác tim ta dại khờem từ lục bát bước rabồng bềnh suối tóc bên bờ mắt xanhmưa đêm thấm lạnh vai gầydìu em từng bước bên thềm thiên thaiem từ lục bát bước raáo dài hoa tím thước tha dịu dàngta yêu em thật nhẹ nhàngtình trao muôn thuở giờ đành xa nhau

Ánh Mắt của Cha 53Ánh Mắt Của Cha.Tâm Chánh, K19/1Tác giả Tâm Chánh là con gái của Trung Tá Từ Tôn Khán, Tỉnh Đoàn Trưởng Tỉnh Đoàn Cán Bộ Xây Dựng Nông Thôn, Huế, thời 1968. Ông bị Việt Cộng bắt và sát hại trong Tết Mậu Thân tại Huế. Hiện nay Tâm Chánh là Vice President of the Real Estate Entitlement Development Incorporation tại Southern California. * * * Nếu bây giờ ông Trời ban cho tôi một ước nguyện thì điều tôi sẽ cầu xin không một giây ngần ngại rằng xin cho Cha của tôi được sống lại dù chỉ là một ngày để Mẹ tôi có được niềm vui trước khi bà từ giã cõi đời, để cho các con tôi được gặp Ông Ngoại. Một mơ ước thật hão huyền và sẽ không bao giờ đạt được nhưng tôi vẫn khấn nguyện, vẫn ước mơ.Người Cha thân yêu của tôi bị bọn Việt Cộng khát máu đoạt mệnh trong biến cố tết Mậu Thân năm 1968, khi tuổi đời của Ông chưa đến ba mươi bảy. Mẹ tôi trở thành góa bụa ở tuổi ba mươi hai, cái tuổi thanh xuân đẹp nhất của một người phụ nữ, bơ vơ với sáu đứa con thơ dại và đứa con út mới tượng hình ở trong lòng.

54 Đa Hiệu 127Nửa thế kỷ qua, lòng tôi chưa bao giờ ngưng tiếc nhớ, ray rứt, và đau khổ.Thuở đó, gia đình của tôi cư ngụ tại đường Bạch Đằng, một con đường nằm ngay tại trung tâm của tỉnh Thừa Thiên, thành phố Huế. Con đường này song song với đường Huỳnh Thúc Kháng nổi tiếng với những tiệm bánh mứt, kẹo mè xửng giòn, dẻo đủ loại. Hai con đường cách nhau qua giòng sông Gia Hội, nơi có những chiếc đò đưa khách sang sông trong suốt bốn mùa.Trong khu đất rộng của Ông Bà Cố tôi để lại gồm có ba căn nhà: căn Nhà Cẩn có lối kiến trúc xưa tọa lạc ngay chính giữa của khu vườn, là nơi thờ phụng tổ tiên với các điện thờ và các cột trụ thiếp vàng chạm trổ rất tinh vi, với bàn ghế giường tủ và các tấm mành đều được cẩn xà cừ. Nhà Tây được xây cất theo lối kiến trúc của Pháp, nằm về phía tay trái của Nhà Cẩn. Ở giữa hai căn nhà có bụi chè tàu rất lớn được trồng từ mấy đời trước, cành lá xum xuê cao quá đầu người. Đằng sau Nhà Cẩn, qua một khu vườn đầy hoa Tường Vi là căn Nhà Mới được kiến trúc theo lối tân thời.Chúng tôi đã sống thời thơ ấu hết sức êm đềm trong căn nhà của Tổ Tiên. Ông Bà Nội của chúng tôi lúc đó đã không còn ở Huế, nhưng chúng tôi được Ông Bà Ngoại thương yêu đùm bọc. Cha tôi đi hành quân thường xuyên, mỗi lần về ông đều đàn hát cho Me tôi nghe và chở chúng tôi lên thăm Ông Bà Ngoại. Mấy Me con líu ríu, quấn quýt bên Cha trong hạnh phúc ngập tràn.Một lần về sau chuyến hành quân, Cha đem về một con chó. Ông gặp nó bị thương, nằm bên vệ đường. Ông đã tự tay săn sóc vết thương cho đến khi con chó bình phục. Kể từ đó gia đình chúng tôi có thêm một thành viên mới, chú chó Berger cao lớn. Con chó hết sức quyến luyến Cha tôi. Nó vô cùng mừng rỡ bất cứ khi nào ông về đến nhà, nó luôn luôn quanh quẩn ở bên ông khiến Mẹ tôi đôi lúc cũng bực mình khi

Ánh Mắt của Cha 55bị nó làm chộn rộn.Những tưởng cuộc sống sẽ được mãi ấm yên như thế… Nhưng tất cả đã thay đổi vào đầu năm 1968.Đêm Giao Thừa Tết Mậu Thân, chúng tôi tụ họp ở nhà Ông Bà Ngoại để cúng Tết và dùng bữa với gia đình của các Cậu Dì đến từ các thành phố khác. Khoảng gần mười giờ đêm bỗng có những tiếng nổ. Ban đầu mọi người đều ngỡ là ai đó đốt pháo Tết sớm, nhưng chỉ sau vài phút, Cha tôi biết ngay là tiếng nổ của súng. Gương mặt và đôi mắt Ông đầy lo âu. Chỉ trong khoảnh khắc, Ông nhận được điện tín về lệnh chuẩn bi cấm trại và tuyệt đối đề phòng cảnh giác. Cha tôi xin phép Ông Bà Ngoại để đưa Mẹ con chúng tôi về vì phải đi trực. Mọi người đều năn nỉ Cha tôi ở lại vì có lẽ họ đã linh cảm được điều không hay, nhưng Cha tôi cương quyết từ chối. Ông nói là cấp chỉ huy thì không thể vi phạm kỷ luật quân đội.Khi gia đình tôi vừa về đến nhà thì con chó sủa vang và cứ cắn ống quần của Cha tôi. Tuy vậy, Cha vẫn không chú ý đến những cử chỉ khác thường của nó, vì ông đang tìm cách liên lạc với cấp trên. Con chó vẫn sủa ăng ẳng và kéo ống quần của Cha. Đang ở trong tình hình căng thẳng, lo âu, Cha đã nạt lớn và hất mạnh con chó sang một bên. Nó sợ hãi bỏ chạy ra ngoài sân, và hôm sau những người giúp việc đã cố công tìm kiếm con chó ,nhưng không ai thấy nó.Đêm Mồng Một Tết, Việt Cộng tấn công. Vài ngày sau, chúng chiếm thành phố Huế.Cha bảo Me và tất cả chị em chúng tôi chạy qua trú dưới căn hầm của một gia đình láng giềng cách nhà của chúng tôi năm căn. Cha ở lại nhà tiếp tục liên lạc điện thoại, làm việc với cấp trên.Sau nhiều ngày chui rúc trong căn hầm, chúng tôi không nghe tin tức gì của Cha nên Mẹ rất lo lắng. Rạng sáng ngày 10 tháng 2 năm 1968, Me tôi đã nhờ O Lan, cô giúp việc trong gia đình, về nhà để thăm dò tin tức. Nhân lúc Me đang cho em

56 Đa Hiệu 127bé út chưa được một tuổi bú sữa, tôi lén đi theo O Lan.Khi O bò ra khỏi miệng hầm được một quãng ngắn thì O mới biết là có tôi đi theo. Dù lo lắng Me tôi sẽ rầy la, nhưng O cũng mừng vì có tôi bên cạnh cho đỡ sợ.Lúc đó khoảng gần 5 giờ sáng, trời mùa Đông xứ Huế vẫn còn tối đen và lạnh căm căm. Vất vả lắm chúng tôi mới len qua được những hàng rào ở phía sau các khu vườn và lẻn về đến nhà.Chúng tôi giật mình vì thấy người lạ đứng đầy sân. O Lan vội kéo tôi nằm sát xuống đất sau bụi chè tàu ở giữa Nhà Cẩn và Nhà Tây.Từ đó, tôi trợn mắt cố nhìn xuyên qua bóng tối. Tôi rụng rời khi thấy Cha tôi và các chú cận vệ đang bị trói ké tay trước hàng hiên của căn nhà Tây. Chúng đang tra hỏi các chú Mãng, Chú Phấn, và chú Truật với những câu được lập đi lập lại: - “Các anh muốn chúng tôi khoan hồng thì hãy khai ra những gì mà Trung Tá Khán dấu diếm, bằng không đừng trách chúng tôi.”Khi nghe vậy tôi và O Lan lâm râm cầu nguyện để các chú đừng khai mặc dù tôi không thật sự hiểu bọn VC muốn các chú khai những gì…Họ bắt đầu đánh các chú. Tiếng đấm, đá bình bịch như xoáy vào đầu tôi. Rồi tôi nghe giọng Cha tôi: - “Các anh muốn gì thì cứ hỏi tôi, binh lính của tôi không có tội tình chi mà các anh hành hạ họ.”Tôi nghe chúng cười gằn rồi nói:- “Trung Tá đừng lo, sẽ tới lượt chúng tôi hỏi thăm sức khỏe của Trung Tá.”Mấy phút im lặng trôi qua, tôi không nghe được khi bọn chúng nói nhỏ những gì với nhau. Lúc ấy, O Lan và tôi vừa lạnh vừa sợ, hai hàm răng của chúng tôi đánh lập cập vào

Ánh Mắt của Cha 57nhau. Chúng tôi phải co rúm người lại, tưởng như chúng sắp phát giác ra sự hiện diện của chúng tôi.Khi trời tờ mờ sáng thì tôi và O Lan phải đổi tư thế để ngồi xổm lên để lá chè che khuất. Từ chỗ núp, tôi đã thấy được rõ ràng cảnh tượng trước hiên nhà.Bọn VC mặc đủ sắc phục: đứa thì mặc nguyên bộ đồ nhà binh, đứa thì mặc quần tây, áo sơ mi, nhưng trên cánh tay áo của chúng đều có đeo băng đỏ. Tên nào cũng cầm một cây súng có họng dài và quanh lưng đeo băng đạn, có tên còn cầm lựu đạn trên tay. Trong đám người mặt đầy sát khí này có một người đàn bà mặc bồ đồ đen, tay cầm súng lục.Chúng vây lại quanh Cha, la hét tra khảo về những việc làm của Cha. Cha trả lời: - “Tôi có lý tưởng của tôi, các anh có lý tưởng của các anh. Tôi không khai báo, không chỉ điểm đồng đội của tôi.”Chúng gầm gừ, chửi rủa rồi quay báng súng đánh túi bụi vào đầu, vào mặt Cha. Một tên thét lớn:- “Vận mạng của cả gia đình mày đang nằm trong tay của chúng tao. Nếu mày chịu khai báo thì chúng tao sẽ tha và không sai người đi lùng bắt vợ con mày.”Cha thở hổn hển vì đau nhưng chỉ nói:- “Các anh cứ làm nếu thấy cần, tôi thà hy sinh vợ con chứ không thể hèn mà đầu hàng các anh.”Mụ đàn bà la the thé: - “Đánh nữa! Đánh nữa đi!” Chúng vừa đánh vừa kéo một sợi xích sắt lớn khóa chân Cha tôi và các chú cận vệ lại với nhau. Rồi những báng súng, những cái đá, cái đạp liên tiếp giáng xuống đầu, xuống ngực, xuống lưng Cha. Nước mắt tôi rơi ràn rụa, ngực tôi nhói lên với từng tiếng hừ hự vang lên từ phía Cha tôi…Cha! Đã năm mươi năm qua, con vẫn nhớ như in những

58 Đa Hiệu 127giây phút ấy, những giây phút khủng khiếp mà lời lẽ không bao giờ đủ để diễn tả được. Những cây súng giơ lên, quật xuống. Chúng vây quanh Cha, liên tiếp đánh. Từ sau bụi chè tàu, con đã đứng lên, gạt phăng tay O Lan, nhào tới, xụp xuống lạy xin bọn chúng tha cho Cha và các chú. Cha đã cố ngẩng lên và nhìn thấy con. Cha sững sờ trong khoảnh khắc. Rồi Cha trầm giọng bảo:- Con phải can đảm, đừng van xin vô ích.Con bỗng nghe đau nhói trên đầu. Một bàn tay thô bạo đã xoắn tóc con, dúi đầu con xuống đất, trước mặt Cha. Chúng gào lên rằng sẽ bắn con nát óc để xem Cha có còn cương quyết từ chối khai báo nữa hay không.Con sợ hãi đến tột cùng, toàn thân con run bần bật. Con tưởng Cha sẽ đầu hàng nhưng con đã nghe tiếng Cha bảo chúng rằng:- “Các anh cứ bắn con tôi đi, nếu các anh muốn, nhưng tôi vẫn không thể làm theo lời yêu cầu của các anh.”Con khóc nghẹn từng cơn như sắp tắt thở, vừa van xin chúng, vừa năn nỉ Cha.Lúc đó, con đã bắt gặp ánh mắt Cha nhìn con. Ánh mắt đầy cương nghị, nhưng cũng chan chứa thương xót, khổ tâm. Ánh mắt của Cha đã cho con thêm can đảm, thêm nghị lực để chịu đựng. Con đã bớt hoảng loạn, đã có thể lắng nghe lời Cha trăn trối. Cha dặn con phải thay Cha để lo cho Me, cho em. Khoảnh khắc đó chỉ dài vài phút, nhưng mãnh lực của ánh mắt, lời nói trước khi Cha con mình vĩnh viễn xa nhau đã theo con cho đến hôm nay.Bỗng nhiên có một tên VC khác chạy vào, bọn chúng tụ lại bàn nhau điều gì đó với vẻ lo lắng. Cha nhìn thẳng vào mắt con lần nữa, mấp máy môi nói thật nhỏ:- “Con chạy đi!” Rồi bất ngờ Cha la to: “Anh em tấn công!” Bọn VC vội dàn hàng, quay mặt về phía cổng chính. Ngay

Ánh Mắt của Cha 59giây phút đó, con đã phóng qua bụi chè tàu, chạy thục mạng ra khỏi vườn sau.Khoản hơn 20 ngày sau, quân đội Quốc Gia đã tái chiếm thành phố Huế. Con đã được cho theo cùng với Ông Ngoại, Me, và chú Bốn tài xế để đi tìm Cha.Mọi người khởi hành từ 4 giờ sáng ngày 27 tháng Giêng năm Mậu Thân. Trời còn tối đen mà tiếng khóc đã rền rĩ khắp các nẻo đường. Từ cầu Đông Ba đi về phía cầu Gia Hội, nhìn đâu cũng thấy xác người nằm la liệt.Khi con đến trường Gia Hội, thì thấy những toán đi tìm đang đào những hầm chôn tập thể lên. Có những nạn nhân đã chết trong uất ức, hay vì bị đáng đập dã man nên khi thân thể của họ được vực lên thì máu từ miệng họ trào ra trông thật hãi hùng. Mùi tử khí đã khiến Ông Ngoại, Me, và con bị xây xẩm mặt mày nhiều lần. Đến khoảng hai giờ chiều, sau khi đã tìm kiếm ở tất cả các mồ chôn tập thể ở sân trường Gia Hội, Me đã đuối sức vì lúc đó Me đang mang thai mà không biết. Ông Ngoại bảo trở về nhà và sẽ tiếp tục tìm kiếm vào ngày hôm sau. Ông cũng an ủi Me con là biết đâu Cha đang bị chúng bắt làm tù binh. Chú Bốn cũng đồng ý, thế là mọi người thất thểu quay về.Mọi người vừa qua khỏi cầu Gia Hội chưa đầy một thước bỗng nhiên con chó của Cha bất thần xuất hiện. Mọi người chưa hết kinh ngạc thì con chó tru lên đầy ai oán. Nó cắn lấy ống quần của Me, kéo bà đi theo nó. Ông Ngoại tái mặt, biết ngay là điềm chẳng lành. Ông vội kéo con đi theo con chó.Đến cửa Thành Nội, ngay dưới chân bức tường đầy rêu phong là một nấm đất cao được đắp sơ sài. Con chó dừng lại, ngửa cổ sủa liên tục. Dân ở những nhà gần đó kéo ra, nói với Ông Ngoại là chính họ đã chôn cất Cha. Họ nói là thấy đám VC dẫn đầu, trong đó có Nguyễn Thị Đoan Trinh, và Hoàng Phủ Ngọc Phan, đã áp giải Cha tới đó. Họ đã chứng kiến cảnh Cha bị đánh đập vô cùng dã man nhưng Cha vẫn nhất định

60 Đa Hiệu 127không hé một lời. Rạng sáng ngày 11 tháng 2, 1968, họ nghe tiếng súng nổ, sau đó họ tìm thấy Cha nằm gục ở chân tường. Tuy biết Cha, nhưng họ sợ bị trả thù nên đã phải đợi đến đêm hôm đó mới vội vã chôn Cha.Khi Chú Bốn đào huyệt lên, Me té xỉu khi vừa nhìn thấy Cha. Cha nằm đó trong cái huyệt nông chưa đầy một thước. Sóng mũi Cha vẫn cao, đôi mắt Cha khép kín nhưng khuôn mặt với nét cương nghị vẫn còn nguyên vẹn. Con đã run rẩy cúi xuống thật gần để rờ mặt Cha. Con đã thấy những dòng máu khô đen từ những vết đánh ở hai bên má và màng tang của Cha.Cha ơi! Con đứng nhìn Cậu dùng khăn tẩm rượu trắng để lau máu trên thân thể cha. Chiếc áo len đen do chính tay Me đan bị lủng nhiều chỗ ở ngực nên con biết là cha đã bị bắn nhiều phát vào tim. Qua chỗ rách con còn thấy thẻ căn cước của Cha lòi ra khỏi túi áo sơ mi trắng. Qua làn nước mắt ràn rụa, con thấy các binh lính của Cha đóng áo quan cho Cha từ những tấm ván vì cả thành phố Huế chỉ còn một chiếc hòm nhỏ, không vừa với Cha. Sau đó, những chú lính đã cùng chú Bốn đưa Cha về lại nhà của mình.Cha nằm giữa phòng khách của Nhà Tây. Ở ngay nơi đây, tháng trước chúng con và Me còn quây quần cười nói bên Cha, hôm nay chúng con đội tang trắng, ngơ ngác khóc than trước di ảnh Cha. Con nức nở gọi Cha ơi nói chuyện với con đi, đừng im lặng nhìn con như vậy nữa. Trong ánh nến lung linh, con đã thấy như Cha đang đưa mắt nhìn theo từng đứa chúng con.Ông Ngoại bảo không nên di chuyển xa trong lúc tranh tối tranh sáng, VC nằm vùng đang còn trà trộn khắp nơi. Các chú đã đào huyệt cho Cha ngay trong vườn, phía bên trái của căn nhà Tây. Các vị sư chỉ dám đến tụng kinh một tiếng đồng hồ rồi hạ huyệt.

Ánh Mắt của Cha 61Giờ phút cuối, chúng con đi vòng quanh áo quan trước khi các chú di chuyển Cha ra huyệt, con thấy như ai đâm vào người con hằng trăm mũi dao nhọn. Con tự trách mình đã bỏ chạy để Cha ở lại với bầy quỷ dữ, con tự giận mình không nghĩ ra kế để cứu Cha cùng các chú cận vệ.Rồi chúng con ném những miếng đất xuống huyêt. Từng mảnh đất đen rơi lộp bộp lên cỗ quan tài mà Cha nằm trong đó. Nỗi đớn đau trong lòng con không thể có ngôn ngữ nào diễn đạt được, Cha ơi.* * *Cha yêu thương, chuyện xảy ra đã năm mươi năm về trước nhưng hình ảnh của Cha cùng ánh mắt Cha nhìn con trong những giây phút cuối cùng vẫn mãi mãi trong tâm trí con.Định mệnh đã khiến con trốn Me đi về nhà để được gặp Cha, để được nghe Cha dặn dò lần cuối. Định mệnh đã cho con thấy được ánh mắt cương nghị, đầy dũng khí của Cha, dù Cha đã bị bọn người khát máu hành hạ. Ánh mắt chan chứa xót thương của Cha đã nâng con dậy trong thời gian con bị khủng hoảng sau khi Cha ra đi, và không biết bao nhiêu lần sau đó khi con ngã quỵ trong những tháng năm dài côi cút.Định mệnh đã cho con cơ hội nhìn tận mặt để nhận diện những người đã giết Cha, mặc dù mấy chục năm qua con chưa có can đảm tìm hiểu về những cái tên mà người mà dân trong Thành Nội đã kể cho Me và con. Mãi đến đầu năm nay, 2018, Cô C. đã gửi cho con xem cuộc phỏng vấn tên Hoàng Phủ Ngọc Phan về Tết Mậu Thân. Con đã run rẩy suýt đánh rơi cái Ipad khi thấy mặt hắn. Năm mươi năm trước, vào ngày 10 tháng 2 năm 1968, chính tên này đã dọa giết cả gia đình mình, chính hắn và đồng bọn đã vung báng súng đập lên Cha và các chú.Cha yêu thương, đến giờ phút này con vẫn khâm phục tài trí của Cha. Cha biết chúng không bao giờ tha cho Cha, dù Cha có khai báo. Vì thế, thà cha con mình cùng chết, nhưng Cha đã

62 Đa Hiệu 127quyết bảo vệ cho gia đình, và những đồng đội khác.Từ đó đến nay, con luôn nuối tiếc vì không còn nghe được tiếng Cha răn dạy. Đó là nỗi mất mát to lớn của tụi con. Em út không hề nghe được giọng nói và không hề thấy được gương mặt của Cha. Con cứ tưởng tượng đến nỗi khổ đau của Me, và con đã khóc trong suốt mấy chục năm qua, nhất là mỗi khi chồng con vô tình choàng vai ôm con để an ủi đã khiến hình ảnh Cha ôm Me ngày nào trở về rõ rệt trong trí con. Con lại bật khóc như đứa trẻ lên năm.Cha ơi! Bây giờ con đã nên người, đã thành công, đã giữ trọn lời con hứa với Cha năm nào, con đã làm tròn trọng trách Cha đã giao phó cho con. Tất cả các con, các cháu của Cha đã thành nhân. Cha không có con trai nhưng đứa con gái mít ướt này đã cho Cha một thằng cháu ngoại và đứa cháu ngoại này cũng cho Cha một đứa cháu cố trai.Vì ai mà Cha không được một lần thăm chúng? Vì ai mà Cha lỗi hẹn với Me của con?Viết cho Cha mà nước mắt con vẫn tuông trào và sẽ không bao giờ ngưng khi con nhớ đến người Cha vắn số của con. Con hãnh diện được làm con của Cha, một người Cha đầy lòng nhân hậu, đầy trí dũng cảm đã giữ đúng cương vị, tư cách, và uy tín của một sinh viên sĩ quan của Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam.Nhớ Cha hoài.Con gái mít ướt của Cha.

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 63Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - NgaSong Vũ, K17Sau khi tuyên bố đánh chiếm thị trấn Backmut, đạo quân đánh thuê Wagner giao lại vị trí này cho quân chính quy Nga để rút về phía sau dưỡng thương và chỉnh đốn lại đội ngủ tan tác kiệt quệ của mình. Trong dịp này, Prigozhin chỉ huy của đám lính này tuyên bố vung vít, phê phán lung tung không trừ một ai kể cả Putin lẫn Soigu, Bộ Trưởng Quốc Phòng Nga và Tướng Gerasimov Tổng Tham Mưu Trưởng quân đội. Có điều bất ngờ là chính miệng tên này thừa nhận quân đội Ukraine đánh giặc hay hơn quân đội Nga, thậm chí quân Nga còn thua cả đám lính đánh thuê của hắn nữa. Prigozhin cũng chẳng dấu diếm lời khuyên cho Putin là phải thay thế một loạt tướng lãnh chỉ huy cuộc chiến, để hy vọng có được chiến thắng trong cuộc chiến này bằng không thì hậu quả khôn lường tương tự như các cuộc chiến tranh trước đây của Nga. Hậu quả là sau thất bại tại chiến trường sẽ có những cuộc nổi loạn, cách mạng trong nước bùng lên hủy diệt chế độ!Prigozhin xuất thân từ một tay đầu bếp riêng của Putin, trước đó can tội lừa đảo bị tù 2 năm rưỡi về tội trộm cắp. Sau khi mãn hạn tù, hắn tiếp tục gia nhập băng đảng trộm cướp và lãnh thêm 12 năm tù vì tội cướp của giết người. Ở tù lần hai, hắn được tha sớm nhờ “cải tạo tốt!“ rút kinh nghiệm từ

64 Đa Hiệu 127hai lần trước. Từ năm 1990, Prigozshin bắt đầu cuộc đời mới bằng cách mở tiệm ăn, làm súc xích dần dần nổi đình đám. Từ nghề nhà hàng này, hắn có cơ hội tổ chức các bữa ăn cao cấp giành cho Putin thết đãi các nguyên thủ quốc gia Tây phương như cựu Tổng thống Mỹ Bush, Tổng Thống Chirac của Pháp. Căn cơ là một tên “giang hồ có học”, hắn có học dược sĩ nhưng bỏ ngang. Mẹ là bác sĩ, cha là kỹ sư mỏ, cha ruột và dượng đều là người Do Thái. Không biết bằng cách nào Prigozshin lọt vào mắt của Putin. Từ đó hắn phất lên trở thành một trợ thủ đắc lục của Putin trong vai trò quấy rối đánh phá chính trị trên toàn thế giới, cụ thể là cuộc bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ năm 2020 và giúp đỡ chính quyền Syria trong việc chống đỡ bạo loạn trong nước. Song song với việc chỉ huy đám lính đánh thuê, Wagner giúp tên độc tài Assad của Syria giữ vững ngôi báu. Cũng phải nói luôn là trong cuộc chiến tranh Nga - Ukraine hiện tại, toán quân Wagner đóng vai trò quan trọng trong việc đối đầu với quân đội Ukraine. Thành phần chủ chốt của đám lính này là các tội phạm hình sự mang các bản án từ chung thân đến mươi mười lăm năm trong các trại tù khắc nghiệt của Nga. Những từ nhân này được chiêu mộ với số lương cao hơn cả lính Nga chính quy và được hứa hẹn nếu còn có mạng trở về từ chiến trường sau sáu tháng chiến đấu thì kể như họ đã hoàn thành bản hợp đồng để có thể trở thành một người tự do. Các chuyên gia Tây phương ước tính khoảng dưới 50% số tù nhân này còn sống sót để “giải ngũ”.

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 65Báo chí phương Tây so sánh vai trò của Prigozhin hiện tại với chính trường Nga tương tự như Rasputin dưới thời Sa Hoàng. Cả hai đều xuất thân từ những tên bại hoại đạo đức rồi may mắn lọt vào đám cận thần của lãnh tụ sau đó tự tung tự tác lèo lái chính trường khiến cho chế độ bị diệt vong. Putin chắc cũng căm ghét Prigozhi lộng hành lộng ngôn như Sa Hoàng Nico la II căm ghết Rasputin vậy. Rasputin bị đám cận thần của nhà vua ám sát, còn Prigozhin chưa biết thế nào nhưng chắc cũng khó mà bảo toàn tính mạng với con cáo già Putin tàn độc này. Chúng ta hãy chờ xem.Về chiến thuật, quân Nga sử dụng Bộ Binh trrong cuộc chiến cũng có thay đổi. Khi khởi đầu, quân Nga thường dùng chiến thuật biển người trong giao tranh. Nhưng với vũ khí sát thương hiện đại, “biển người” không cung cấp đủ thịt cho cái cối xay vũ khí tự động vừa nhanh vừa chính xác nên dần dà Nga thay chiến thuật khác. Họ sử dụng các tân binh được huấn luyện sơ sài, trang bị vũ khí ”cổ điển” chia thành từng nhóm nhỏ cỡ tiểu đội, đảm nhiệm vai trò trinh sát do thám vị trí phòng thủ và lự c lượng của quân đội Ukraine sau đó dùng xe tank và lính chính quy để đánh chiếm mục tiêu. Kết quả, lính ‘quân dịch” trở thành một thứ mồi nhử hy sinh đầu tiên trong mọi trận đánh. Điều này giải thích quân Nga tiết kiệm được rất nhiều thời gian và tiền của để huấn luyện và trang bị vũ khí cho quân đội chính quy. Dĩ nhiên đám lính chính quy đi sau lưng sẽ bắn hạ bất cứ tên tân binh nào vác súng chạy lui không chịu chui vào chỗ chết. Xem ra cho dù tổng động binh nhiều đợt cũng không cung cấp đủ số lượng lính tráng hy sinh trong các kiểu chiến thuật như thế này.Theo dõi báo chí hàng ngày chúng ta thấy có sự ngược đời. Khi quân đội Ukraine sử dụng drone để oanh tạc một số cơ sở của Nga trong lãnh thổ Nga, Putin kêu hoảng lên án hành động đánh phá này là “ khủng bố” mà ông ta quên hẳn hành động sử dụng phi pháo, hỏa tiễn đủ loại đánh ác liệt mọi cơ sở, mục tiêu trong lãnh thổ của Ukraine! Đúng là miệng lưỡi của kẻ

66 Đa Hiệu 127mạnh, muốn nói sao cũng được.Cuộc chiến tranh sẽ kết thúc như thế nào là câu hỏi được nhiều người đặt ra. Trung Quốc hiện đang mong muốn đóng vai trò hòa giải nhưng lý lẽ họ dùng chẳng khác mấy so với đòi hỏi của Putin; chấp nhận mất hết phần lãnh thổ hiện bị Nga tạm chiếm và Ukraine không được gia nhập NATO. Thực ra, trước khi cuộc xâm lược mở màn, NATO có vẻ như đang trong giấc ngủ Đông, mơ màng gấu ó giữa các thành viên với nhau. Thình lình cuộc xâm lăng của Nga làm NATO bừng tỉnh. Phần Lan, Thụy Điển xin gia nhập khối ngay sau cuộc xâm lăng của Nga vào Ukraine. Ukraine tuy chưa là thành viên chính thức nhưng nhận được sự giúp đỡ rất lớn của NATO từ vũ khí tới chính trị, kinh tế. Nếu Ukraine được gia nhập NATO sẽ làm cho tình hình thay đổi tích cực vì sự tham gia trực tiếp chiến đấu của các thành viên trong khối, một điều chắc chắn sẽ dẫn tới sự thất bại thảm hại cho Nga hoặc thế chiến sẽ xẩy ra nếu Nga sử dụng vũ khí nguyên tử để cứu vãn tình hình. Nếu nói rằng Nga e ngại sát nách với một thành viên của NATO khi Ukraine được chính thức kết nạp thì câu hỏi về hai quốc gia Thụy Điển và Phần Lan giải thích rasao? Cho nên đó chỉ là cái cớ bởi vì sau cuộc chiến tranh này, quân đội Nga chắc còn phải cần vài chục năm để phục hồi chấn thương trước khi mở ra một cuộc xâm lăng mới. Nhưng nếu Ukraine không được gia nhập NATO thì chắc chắn Nga sau khi hồi phục sẽ lại kiếm cớ tái xâm lược đất nước này một lần nữa.Trong lịch sử nước Nga có hai nhân vật rất đặc biệt. Vào thập niên 90 của thế kỷ thứ 10, năm 1890, lãnh thổ của Nga trải dài từ Balan ở phía Tây, Afganistan phía Nam và Vladivostock, Kamchatka phía Đông.* Việc thành lập công trình xe lửa Tran-Siberian Railway để lộ ý đồ của Sa Hoàng Nicola mong muốn có thêm phần lãnh thổ của vùng đất Mãn châu (Manchuria). Các cố vấn thân cận của Sa Hoàng cảnh cáo rằng nếu đụng tới vùng đất này, Nga sẽ phải đối đầu với

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 67Nhật Bản và yêu cầu Sa Hoàng nên dùng biện pháp thương lượng để đạt mục đích. Nicola bác bỏ ý kiến này và ông ta tin rằng với lực lượng hùng hậu của mình, quân Nga sẽ đánh thắng Nhật dễ dàng. Đầu năm 1904, quân Nhật bất ngờ tấn công cảng quân sự Nga ở Port Athur, Mãn Châu. Bị bất ngờ, Nicola cho điều động hạm đội Baltic đi một quãng đường vòng 18.000 dặm để cứu ứng. Nhưng quân Nga mới chỉ di chuyển tới phía bắc bờ biển Yorkside của Anh thì gặp nạn. Viên chỉ huy hạm đội Nga thấy một số tầu kéo lưới cá của Anh gần Dogger Bank lại ngỡ là hải quân Nhật nên nổ súng. Cơn hoảng loạn tiếp theo, hai tầu chiến Nga báo cáo họ bị trúng thủy lôi và chiến hạm Borodino báo cáo bị quân Nhật leo lên tầu. Kết quả, ba tầu kéo cá của Anh bị trúng đạn, một bị chìm, thiệt mạng ba thủy thủ Anh. Điều này khiến Nước Anh nổi giận đòi tuyên chiến với Nga. Một cuộc điều tra sau đó cho biết cuộc nhầm lẫn này có thể tránh được nếu thủy thủ Nga không bị quá “say xỉn” nên bắn lộn lẫn nhau!Ngày 14 tháng 5 1905, hạm đội Nga tiến vào eo biển Tsushima, nằm giữa Triều Tiên và Nhật Bản. Một phần vì hạm đội quá lỗi thời cũ kỷ, phần vì lính tráng không được huấn luyện chu đáo chuyên nghiệp, cộng thêm nhiều lầm lẫn chủ quan khác đã khiến cho Đô Đốc Nga Zinovy Rozhestvensky tạo nên một trận hải chiến tồi tệ nhất trong lịch sử của Hải Quân Nga. Kết quả là quân Nga tổn thất 8 chiến hạm, 4 khu trục hạm, 4000 lính chết, 7000 bị bắt tù binh. Phía Hải Quân Nhật của Đô Đốc Tô Gô Heihachino chỉ bị thiệt hại 3 ngư lội hạm. Đây có lẽ là thất bại thê thảm mất mặt nhất của Sa Hoàng Nicola II—người kế vị Sa Hoàng Alexsander III... Tháng 9 năm 1914 quân đội Nga bị thất bại nặng nề tại Tannenberg. Tháng 3 năm 1915, Sa Hoàng nắm quyền chỉ huy quân đội Nga. Nước Nga tiếp tục hứng chịu những tổn thất nặng nề và đất nước ‘chảy máu đến chết’.Chế độ Sa Hoàng cũng bị mất uy tín do liên kết với Georgi

68 Đa Hiệu 127Rasputin (1872-1916). Rasputin được cho là một người ”thuộc cõi trên”, có biệt danh là “Mad monk”, đến St Petersburg vào năm 1903. Mọi người tin rằng Rasputin có khả năng chữa lành mọi loại bệnh tật. Từ năm 1905, vợ của Sa Hoàng là Alexandra tin rằng Rusputin có thể chữa lành vết thương cho con trai, Alexei, một người mắc bệnh máu khó đông (haemophilia)**. (Rasputin có thể đã sử dụng thuật thôi miên để trấn an cậu bé và cầm máu cho cậu.) Riêng về nhân vật này chúng ta lại có khá nhiều tình tiết ly kỳ.Thực ra,Rusputin chỉ là một nông dân thất học xuất thân từ một gia đình nghèo có bảy người con sinh sống tại Siberia, nhưng chỉ có một mình Rusputin là sống sót tới tuổi trưởng thành. Có thể hắn đã gia nhập một hệ phái nào đó thuộc chính thống giáo. Thực sự, cũng không ai xác định được là hắn có tài chữa bịnh hay không nhưng chắc chắn hắn có khả năng thội mien. Cứ mỗi lần Alexei xuất huyết thì chỉ có hắn là làm cho máu cầm lại được. Dĩ nhiên ngoài “tài“ này. Rusputin cũng nổi tiếng là tay “sát gái” và rượu chè bí bét. Khi Thế Chiến Thứ I nổ ra, Rusputin có ảnh hưởng rất lớn đến những quyết định của Sa Hoàng. Vì những thất bại liên tiếp trên mặt trận nên Trong hoang tàn và đổ nát tại Ukraine, 2023

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 69giới chính khách quý tộc thân cận Sa Hoàng đi đến quyết định phải giết Rusputin. Hoàng Tử Felix Yusupop mời hắn tới lâu đài của ông ta ở Moika Canal, St Petersburg rồi pha thạch tín vào rượu với liều lượng khá nặng có thể giết người ngay tức khắc và đưa ông ta uống. Rượu chỉ đủ làm cho Rusputin hơi ngà ngà buồn ngủ! Cuối cùng Yusupop đành phải rút súng lục ra bắn thêm vài phát nhắm vào tim, hoặc thái dương của Rusputin nổ súng. Rusputin la lên một tiếng rồi xông thẳng vào hung thủ khiến Yusopop bỏ chạy. Các đồng phạm phải xông vào nện thêm vài búa rồi quăng xác hắn xuống sông khiến ắn mới thực sự chết thiệt đó là ngày 29 tháng 12 năm 1916. Trước khi chết, Rusputin có để lại một lá thư: (Tạm dịch).“Tôi cảm thấy rằng mình sẽ rời khỏi cuộc đời này trước ngày 1 tháng Giêng. Tôi mong ước báo cho dân chúng Nga, Cha, mẹ Nga, và cho các em nhỏ, cho đất nước Nga, phải hiểu được điều này. Nếu tôi bị sát hại vì các sát thủ thông thường, và đặc biệt là các chiến hữu nông dân của tôi, thì ngài, Nga Hoàng, chẳng có điều gì để sợ hãi cả, sẽ vẫn tiếp tục duy trì ngôi vị. Ngài cũng chẳng có điều phải lo ngại cho con cháu của mình việc cai quản quốc gia. Chúng sẽ tiếp tục tồn tại hàng trăm năm nữa trên đất nước này. Nhưng nếu tôi bị sát hại bởi bọn quý tộc hoàng gia, bọn trưởng giả, và nếu chúng làm tôi đổ máu, bàn tay chúng sẽ nhiễm bẩn máu tôi, trong vòng 25 năm, chúng sẽ không thể rửa sạch được vết máu đó. Chúng sẽ rời bỏ nước Nga, huynh đệ tương tàn giữa chúng với nhau, ghét bỏ lẫn nhau, giết hại nhau. Trong vòng 25 năm sẽ không còn bọn quý tộc trưởng giả trên đất nước này nữa. Sa Hoàng của nước Nga, nếu ngài nghe thấy hồi chuông báo tử mach bảo ngài rằng Grigory đã bị sát hại, Ngài phải biết điều này: Nếu có hoàng tộc của ngài tham gia vào việc sát hại tôi thì không còn ai trong gia tộc con cái của của Ngài sẽ sống sót được trong vòng hai năm. Chúng sẽ bị dân chúng Nga sát hại. Tôi ra đi và tôi cảm nhận trong

70 Đa Hiệu 127tôi Thiêng Liêng bảo tôi phải nói cho Sa Hoàng phải sống như thế nào khi tôi không còn trên cõi đời này. Ngài phải suy ngẫm và khôn ngoan. Hãy suy nghĩ tới sự an toàn của mình và nói cho thân nhân họ hàng của Ngài rằng tôi đã trả nợ cho họ bằng chính máu của mình. Tôi sẽ bị sát hại, Tôi không còn tồn tại trên cõi đời này. Hãy cầu nguyện, cầu nguyện Hãy mạnh mẽ lên, suy ngẫm về phước hạnh của gia đình mình.Grigory.”Bức thư được viết bằng dòng: Tôi viết và để lại sau khi ra đi bức thư này tại St Petersburg.Điều tiên đoán dị kỳ này đã đúng khi Triều Đại Romanov bị cuộc Cách Mạng Vô Sản Nga 1917 lật đổ, và toàn bộ gia tộc hoàng gia bị sát hại vào tháng 2. Toàn bộ đám quý tộc tham gia vụ sát hại đều bị giết hoặc lang bạt khắp thế giới.Cuộc “Phản loạn” do Prigozshin tổ chức dưới danh nghĩa “Tuần hành đòi công lý” (March for justice) vào ngày 23 tháng 6. Trước đó, công khai phê phán vạch trần những dối trá của Putin dưới danh nghĩa diệt phát xít để lấy cớ tấn công Ukraine. Prigozshin cũng vạch trần những thối nát, kém cỏi của bộ trưởng quốc phòng nga Shogui, Tổng Tham Mưu Trưởng quân đội Nga Tướng Gerasimov và đòi cách chức hai tên này. Chúng ta phải công bằng nói rằng, những bất mãn của Prigozshin không phải bộc phát trong một lúc nóng giận, mà nó có nguồn gốc từ dã tâm của Putin muốn tiêu diệt lực lượng lính đánh thuê này sau khi chúng tiến chiếm được Bakmut. Từ thủ đoạn không cung cấp vũ khí đạn dược cho tới việc sử dụng pháo binh nhắm thẳng vào vị trí phòng thủ của đám lính Wagner, Prizgoshi hiểu ra rằng, giá trị sử dụng của hắn đã không còn và đó chính là lý do khiến hắn phải làm cuộc binh biến chẳng đặng đừng. Chỉ có điều với sự nông nổi thiếu tính toán chuẩn bị của hắn, cuộc binh biến bị gẫy gánh nửa chừng sau khi hậu cần, trụ sở, tiền bạc, bộ chỉ huy của hắn ở Petersbug bị đám

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 71mật vụ Nga niêm phong. Chưa kể một điều quan trọng khác không kém: Vợ và ba con của hắn gồm một tri hai gái hiện đang sinh sống và làm ăn kinh doanh lớn tại nơi này. Ai cũng biết, Prigozshi đã đùa với lửa. Không ai nghi ngờ gì về hành động của hắn làm sẽ gây những tổn hại không thể sửa chữa được cho cuộc chiến tranh của Nga hiện nay. Từ đó để suy ngẫm về sinh mạng của hắn như ngàn cân treo sợi tóc.Hai nhân vật Nicolai II và nhân vật Rusputin của thế kỷ trước. Giờ đây là hai nhân vật khác Putin và Prigozshin làm cho chúng ta có chút suy nghĩ so sánh. Nicolai II là một Sa Hoàng rất nhiều tham vọng, chủ quan độc đoán. Putin hiện tại cũng tham lam độc đoán chủ quan chẳng kém. Rusputin xuất thân từ một nông dân thất học, cầu bơ cầu bất lang thang kiếm sống bỗng có cơ duyên trở thành một cố vấn thân cận của Sa hoàng. Prigozshi xuất thân khá hơn một chút, nhưng cũng là một tù nhân trộm cắp giang hồ rồi nhờ tài buôn bán, nấu ăn bỗng chốc trở thành thân cận của tổng thống, được tổng thống cung cấp công ăn việc làm, tiền của và những sứ mạng quan trọng làm thay cho tổng thống. Rusputin bị đám cận thần của Sa Hoàng tìm mọi cách để bức tử. Giờ đây Prigozshi tính “nói chuyện phải trái” với chủ nhân - Một chủ nhân rất ác độc và tàn bạo. Vấn đề sinh mệnh của Prigozshin chẳng cần phải tiên tri gì ai cũng biết sẽ có kết cục ra sao. Vấn đề chỉ còn là thời gian. Cái chết của Rusputin là hồi chuông báo tử của triều đại Romanov. Đó có phải là lý do để cho Prigozshin sống thêm ít ngày nữa không? Những ước tính tình báo của Phương đều cho rằng Prigozshine sẽ không thể sống sót quá 90 ngày sau cuộc phản loạn. Tiếp theo sau đó là cuộc gặp gỡ giữa Putin và đại diện của nhóm Wagner do Prigozsshin cầm đầu diễn ra ở Moscow. Ai cũng nghĩ có thể Putin sẽ nới rộng ngày sống cho Prigozshin có thể kéo dài tới cho khi cuộc chiến Ukraine kết thúc. Nào ngờ, chiều ngày 23 tháng 8 (vừa tròn hai tháng sau cuộc tuần hành đòi công lý”, máy bay nhỏ chở 7 nhân vật chop bu của

72 Đa Hiệu 127Wagner trên đường bay từ Moscow đi Petersbug từ độ cao 25,000m đâm bổ đầu xuống đất. Putin có vẻ nóng vội việc triệt hạ tên tay chân thủ túc một thời của mình. Cái chết của Prigozshine cho chúng ta thấy điều gì? Sự tàn độc của những lãnh tụ cộng sản độc tài là bản chất của chúng. Từ Stalin tới Mao Trạch Đông, Hồ Chí Minh , Polpot, Putin, Hun Sen, Nguyễn Phú Trọng đều cùng một duộc, một lũ bất nhân không hơn không kém.Rasputin chết, hai tháng sau chế độ triều đình Romanov sụp đổ. Giờ đây Prigozshine chết liệu có kéo theo cuộc tàn diệt của Putin hay không? Không ai có thể có câu trả lời dứt khoát nhưng cái chết của thủ lĩnh đám lính đánh thuê Wagner chắc chắn sẽ mang lại nhiều điềm gỡ cho Putin và cái chết quá nhanh của Prigozshine chỉ rõ một điều, Putin đang ở trong thế rất yếu và thiếu tự tin.Cuộc phản công của lực lượng Ukraine phát động, mặc dù gặp nhiều tổn thất nhưng nhìn chung vẫn diễn tiến tốt. Tính đến ngày hôm nay đã có bảy ngôi làng thuộc tỉnh Donbat được giải phóng, đặc biệt trong đó có những ngôi làng bị Nga đánh chiếm từ năm 2014. Khu vực Bakmut cũng có tiến triển khi Tổng Thống Ukraine Volodimir Zelenski

Bên Lề Cuộc Chiến Ukraine - Nga 73quân Nga chấp nhận lui dần trên một số tuyến phòng thủ khu vực này. Phảm ứng của Nga vẫn không thay đổi: Sử dụng hỏa tiển tầm xa khủng bố đánh phá trên toàn lãnh thổ của Ukraine. Anh chàng “Tổng thống trái độn Medveev này tuyên bố một câu rất lãng nhách: Hoặc là Ukraine phải hòa đàm, hoặc Nga sẽ sử dụng vũ khí nguyên tử?“ Một câu nói càn rỡ vì chính y chắc cũng hiểu rằng việc sử dụng vũ khí hạt nhân sẽ là hồi chuông báo từ của nước Nga và dân tộc Nga.Thêm một chuyện ít ai ngờ tới là sự xuống cấp thảm hại của Putin khi phát động phong trào học tập “Tư tưởng Tập cận Bình”. Đây có lẽ là chỉ dấu xuống cấp thấp nhất của uy tín nước Nga. Trước cuộc chiến Nga-Ukraine, nước Nga từng tự hào là nơi xuất phát của các tư tưởng cộng sản thực tiễn áp dụng trên thế giới, với một lý thuyết kiêm cách mạng gia Lenin. Đặc biệt là Stalin không hề coi Mao Trạch Đông ra gì. Nga chưa bao giờ coi Trung Quốc là một quốc gia ngang hàng với mình về mọi phương diện từ quân sự, kinh tế chính trị xã hội, khoa học kỹ thuật. Chỉ sau khi Liên Xô tan rã và một Trung Quốc do tính toán sai lầm của Hoa kỳ khiến ngóc đầu thức dậy, Nga mới coi quốc gia này là bằng vai mình. Giờ đây Putin cho cả nước học tập “Tư tưởng Tập Cận Bình” thì quả thực không còn gì để nói nữa. Nga đã tự coi mình chỉ là một thứ đàn em chư hầu của TQ. Cần ghi chú thêm một chút về cái gọi là “Tư tưởng Tập Cận Bình” là gì? Chỉ là thái độ cảnh giác cao độ chống lại những giá trị phổ quát của nhân loại sau hàng nghìn năm đúc kết mà có như tự do dân chủ, nhân quyền, tam quyền phân lập… Chính những giá trị này đã là động cơ thúc đẩy nền văn minh khiến cho mọi người có được cuộc sống tương đối sung sướng như hiện tại. Những giá trị này rõ ràng đi ngược lại với mọi toan tính độc đoán của một chế độ toàn trị là thể chế mà các quốc gia có chính thể độc tài đã gây ra cho nhân loại những cuộc chiến tranh chém. giết tàn bạo. Chúng ta không thể hiểu được chẳng lẽ độc tài Putin vẫn còn cảm thấy kém độc tài Tập Cận Bình khiến phải cần

74 Đa Hiệu 127học tập thêm kinh nghiệm hay sao?8/2023Tài liệu tham khảo:- Wikipedia- Russia A 1000 year chronicle of the Wild East. Martin Sixsmith.Abram press, Newyork2021.- Rasputin The saint who sin. Brian Moynahan. Random House Newyork. 1997.* Russia a 1000. pp. 161-62** Russia a 1000.pp. 170-71*** Rasputin: The saint who sinned/ Brian Moynahan. Random house 1997. Pp.358.https://www.thecollector.com/11-unbelievable-factsabout-rasputin/https://www.yahoo.com/news/russian-forces-tried-blowmen-184450638.htmlhttps://www.yahoo.com/news/wagner-group-leadercriticizing-putins-194652661.htmlhttps://www.yahoo.com/news/true-scale-russian-combatlosses-213300101.htmlhttps://www.yahoo.com/finance/news/7-lessons-russialearned-epic-131200251.html

Dấn Thân 75DẤN THÂNMinh Nguyệt K17/1Từ trước năm 1975 tôi đã từng tham dự những buổi họp mặt của các Cựu Sinh Viên Sĩ Quan Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam (CSVSQ/TVBQGVN). Trong những lần họp mặt, tôi nhớ nhất là buổi họp của Khoá 17 vào năm 1967 được tổ chức ở bến Bạch Đằng, Sài Gòn. Hôm đó tôi đã được chứng kiến CSVSQ K17 Võ Toàn trong bộ áo trận, đi từ chiến trường về thẳng nơi họp khoá, trông anh thật kiêu hùng và hiên ngang. Các anh K17 tay bắt mặt mừng nâng ly chào đón nhau thật thân tình như anh em ruột thịt.Khi biến cố 30 tháng Tư năm 1975, mọi người dân phải bỏ nước ra đi tìm tự do để lánh nạn cộng sản, lúc đó các CSVSQ người thì phải đưa gia đình đi định cư nơi xứ lạ quê người, người thì bị bắt vào lao tù Cộng Sản. Những CSVSQ sống lưu lạc nơi xứ lạ quê người đã tìm đến nhau, khởi đầu từ một vài gia đình, hẹn gặp nhau để hàn huyên tâm sự, dần dần hợp thành khoảng 10 gia đình, hàng tuần sinh hoạt với nhau để ôn lại những kỷ niệm của Trường Mẹ, để quyên góp tiền gửi về Việt Nam cho các đồng môn cần sự giúp đỡ. Vào thời gian đó, khi vừa đến định cư ở Hoa Kỳ, vợ chồng

76 Đa Hiệu 127tôi đã sinh hoạt với các anh chị CSVSQ trong gia đình K16, gồm có các anh chị: Nguyễn Văn Ức, Lê Minh Ngọc, Tôn Thất Lăng, Nguyễn Văn Long, Vĩnh Quốc, và nhiều anh chị khác mà tôi không nhớ tên. Rồi những năm kế tiếp, các CSVSQ/ TVBQGVN đã có thể lập thành từng Khoá Võ Bị của 31 khoá, liên lạc với nhau để tổ chức những buổi họp mặt Tất Niên, Tân Niên, Đại Hội CSVSQ/ TVBQGVN mỗi 2 năm. Đại Hội bầu ra Tổng Hội Trưởng để đại diện Tập Thể Võ Bị thi hành các quyết định do Đại Hội Hồng đề ra. Tôi đã sinh hoạt với Tổng Hội Võ Bị hơn nửa thế kỷ và ngưỡng mộ Truyền Thống Võ Bị. CSVSQ/ TVBQG và gia đình đã bỏ ra nhiều tâm huyết, thời giờ và công sức trong những lần tổ chức Đại Hội của Tập Thể Võ Bị. Một sinh hoạt bình thường và quan trọng là phát hành Tập San lĐa Hiệu, được cọi là Cơ Quan Ngôn Luận của Tổng Hội CSVSQ/TVBQGVN. Các khoá Võ Bị đều đã góp bài vở, công sức và tài chánh; và của các thân hữu độc giả, Tập San Đa Hiệu đã được liên tục phát hành cho đến ngày hôm nay. Tổng cộng được 127 sớ kéo dài trên 40 năm.Tập Thể Võ Bị luôn giữ mối giây liên hệ thân thiết với những tổ chức trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại. Những lần Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh Người Thương Binh VNCH, tập thể Võ Bị đã luôn nỗ lực hỗ trợ ban tổ chức ĐNH-COA trong những công tác quyên góp tài chánh, an ninh, ẩm thực, và văn nghệ. Trong những ngày Lễ như Quốc Khánh, Quân Lực, ngày Giỗ Tổng ThốngNgô Đình Diệm, Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, Ngày Tưởng Niệm 30 Tháng Tư Đen, các CSVSQ/ TVBQGVN luôn đến tham dự với vòng hoa tưởng niệm, trong đó Hội Võ Bị Nam California thường xuyên tham dực các buổi lễ này tại Nam California.Tuần vừa qua, một ngày Chủ Nhật thật đẹp trời, tôi đã đến tư gia của ái nữ của một CSVSQ K18 để họp về các chương trình dự trù trong tương lai như tổ chức Tất Niên, phát hành Tập San Đa Hiệu, và Đại Hội Truyền Thống năm 2024. Buổi

Dấn Thân 77họp gồm các CSVSQ, TĐ TTNĐH, các chị PNLV, và vài CSVSQ từ Paris, và trong nước Mỹ dự thính qua điện thoại Viber. Nhìn tổng quát, tôi nhận thấy các Niên Trưởng Niên Đệ dù đã klo71n tuổi, nhưng quý anh trông còn khoẻ mạnh và năng độngChúng tôi được ăn sáng với cà phê và bánh Patê Sô, mọi người cười nói rôm rả vì có dịp gặp mặt đông vui như sáng nay. 9:30, bắt đầu buổi họp. Các CSVSQ được đề cử đã vui vẻ bằng lòng nhận lãnh công tác được giao phó. Theo yêu cầu, các chị PNLV ngồi dự thính cũng được đưa ra những ý kiến đóng góp. Các tiết mục tiến triển rất thuận lợi và vui vẻ, và mọi người đồng tâm hưởng ứng với những tràng pháo tay thật lớn. Buổi họp kết thúc bằng bữa ăn trưa với những món ăn cực Họp Khoá CSVSQ K17/TVBQGVN tại Bến Bạch Đằng, Sài Gòn - 1967Nam Sinh Tín, Lê Văn Lễ và các chị K17/1. (Ngồi giữa là chị Lê Văn Lễ và Minh-nguyệt.)

78 Đa Hiệu 127kỳ hấp dẫn, ngon chi lạ; bánh xèo, bánh mì bò kho do ái nữ của CSVSQ K18 đã trổ tài đãi các bác và cô chú, bánh mì cà ri gà do bàn tay khéo léo của một chị K23/1 đã chuẩn bị từ sáng sớm. “Người ơi người ở đừng về”,... lưu luyến chia tay nhưng không quên những túi hồng dòn do chủ nhà, chủ Vườn cây Lái Thiêu trao tặng.Thấm thoát đã 48 năm lưu lạc nơi quê hương thứ hai. Làm sao quên được những biến cố hãi hùng đã xảy ra cho đất nước Việt Nam vào Tháng Tư năm 1975. Nay tuy các CSVSQ đã tới tuổi xế chiều, nhưng tâm trí của các anh vẫn còn minh mẫn, vẫn còn hăng say với lý tưởng quốc gia, vẫn ngày ngày đến với nhau sinh hoạt, gọi cho nhau chia sẻ tâm tư về Trường Mẹ và Tập Thể Võ Bị. Họ cũng luôn mời gọi các anh chị Thanh Thiếu Niên Đa Hiệu cùng đóng góp cho đại gia đình Võ Bi cùng chung lý tượng tham gia vào Dại Hội XXIII. (Tổng Đoàn Thanh Thiếu Niên Đa Hiệu, một tổ chức độc lập, đi theo con đường đấu tranh cho lý tưởng, tự do và nhân quyền, dấn thân để khôi phục đất nước Việt Nam dân chủ thực sự, không còn Cộng Sản.)Chỉ cần có ý chí, quyết tâm, và nghị lực trong cuộc sống mới đem lại thành công trên con đường đấu tranh mà ta muốn đạt được. Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núimà khó vì lòng người ngại núi e sông (Nguyễn Bá Học)

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 79Hồi KýNhững Tháng Ngày Trong Quân NgũLê Quốc Toản, K20Hồi ký này tôi viết để ôn lại những ngày tháng tôi ở trong quân ngũ của QUÂN LỰC VIỆT NAM CỘNG HÒA. Xin nói trước, tôi chỉ là một sĩ quan bình thường, không có chi xuất sắc đáng để ý. Tôi viết như đem chút tâm tình nhớ về những kỷ niệm một thời không quên của một người lính trải qua 12 năm hân hạnh được phục vụ trong quân ngũ, yêu tổ quốc, yêu quê hương. Nếu quý vị không chê xin mời đọc.Tôi sinh ra từ miền Trung, đất cày lên sỏi đá. Làng tôi cách phá Tam Giang khoảng năm cây số. Nơi đây đã đi vào lịch sử và còn ghi trong sử sách:“Thương em anh cũng muốn vôSợ truông nhà Hồ sợ phá Tam Giang…”Nhưng qua thời gian huyền bí vô biên, con phá không còn nguy hiểm nữa:“Phá Tam Giang ngày rày đã cạnTruông nhà Hồ nội táng cấm nghiêm.“Phá Tam Giang lại một lần nữa được cố Nhạc Sĩ Nhật

80 Đa Hiệu 127Trường Trần Thiện Thanh nhắc đến khi ông viết một ca khúc rất hay, có tên ‘Chiều Trên Phá Tam Giang‘, nhân một buổi chiều ông có dịp theo một chiến đoàn Thủy Quân Lục Chiến hành quân ngang qua mơi đây. Khi tôi lớn lên, thôi thúc vì tình yêu quê hương và thích phiêu lưu mạo hiểm, tôi đã quyết định làm đơn xin thụ huấn tại TVBQGVN. Thế rồi một buổi sáng nhiều mây, tôi và một số thanh niên củng tuổi tác đáp máy bay đến Đà Lạt để làm thủ tục nhập trường. Ngày hôm đó, cách đây 60 năm, 7 tháng 12 năm 1963, tôi cùng 425 chàng trai từ khắp nơi của miền Nam thân yêu tụ tập về Đà Lạt. Nơi đây, ngày nhập trường của Khóa 20 Võ Bị sắp bắt đầu. Cũng giống như tôi, họ là những tinh hoa của đất nước thân yêu đã tình nguyện chọn đường binh nghiệp trực tiếp bảo vệ quê hương. Từ đó, với thời gian huấn luyện về Văn Hóa và Quân Sự kéo dài hai năm, chúng tôi phải học tập ba lảnh vực cốt lõi tóm tắt như sau:1. Tám tuần huấn nhục là tám tuần lột xác, khổ nhất của một thời làm tân khóa sinh. Chỉ sau tám tuần lễ chúng tôi được khổ luyện để từ một sinh viên dân sự lề mề trở thành Những ngày gian khổ của Tân Khóa Sinh.

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 81một chiến binh ngoan cường, kỷ luật, sẵn sàng đối mặt với bao tình cảnh khó khăn khi ra đơn vị cầm quân tiêu diệt quân thù, với tinh thần có tiến mà không có lùi, chấp nhận hy sinh ngoài chiến địa đền nợ nước nếu rũi gặp vận xui. Tám tuần sơ khởi huấn nhục nầy rất cần thiết để trang bị phần mở đầu cho một sĩ quan tài ba xuất thân từ trường Vỏ Bị Quốc Gia Việt Nam.2. Rèn luyện quân sự: Trước tiên chúng tôi được huấn luyện về thể dục để từ một thư sinh chân yếu tay mềm trở thành một nam nhi cường tráng có đủ nghị lực chống chọi với thiên nhiên, mọi địa hình chiến địa. Song song với rèn luyện thể dục, chúng tôi khổ công học tập về quân sự qua các bài học cốt lõi như: Hành quân vượt sông, rừng núi sình lầy, dạ hành, leo trèo đoạn đường chiến binh, xạ thủ các loại súng, khổ luyện thái cực đạo, xác định địa hình chớp nhoáng… vv và vv… nói sao cho hết.3. Học văn hóa: Đa số SVSQ Khóa 20 đều đã học tại các trường đại học ngoài đời. Chẳng hạn như tôi, đã học chứng chỉ Toán Đại Cương và Vật Lý (MGP) tại Đại Học Huế một năm trước khi tôi ‘’tòng quân‘’ vào trường Võ Bị. Vào đây, song song với học cơ bản về quân sự, suốt hai năm trời chúng tôi còn được học thêm về văn hóa, do các giáo sư trong Văn Hóa Vụ tận tình chỉ dạy. Đặc biệt, những phòng thí nghiệm rất tối tân khiến và hiện đại nên việc học của chúng tôi đã có những kết quả tích cực. Khóa chúng tôi còn được dạy thêm Tân Đại Số (Modern Algebra), được bồi bổ thêm Anh ngữ. Chương trình học tương đương chương trình hai năm đại học bên ngoài, nhưng thực dụng hơn, cung cấp đầy đủ kiến thức cho một cấp chỉ huy quân đội sau này.Các mật trận vô cùng xôi động khắp bốn Vùng Chiến Thuật, các chiến trường đang cần thêm các sĩ quan chỉ huy, chương trình học của Khóa 20 rút ngắn còn có 23 tháng rưỡi (ít hơn nửa tháng so với dự trù). Sau gần hai năm khổ công rèn luyện, ngày 20 tháng 11 năm 1965, Khóa 20 mãn khóa với 407 sinh viên tốt nghiệp, với cấp bậc thiếu úy. Rất tiếc đã có 18 bạn cùng khóa đã không đi hết đoạn đường, vì nhiều lý do. Sau đó, như một đàn chim vỡ tổ tung cánh bay đi bốn

82 Đa Hiệu 127phương, đa số chúng tôi đã được gửi đi bốn vùng Chiến Thuật, nơi có những trận giao tranh đẫm máu. Chúng tôi đã sẵn sàng. Sau một thời gian tùy thuộc vào may mắn và hoàn cảnh, thành công của mỗi người có khác nhau. Người may mắn sớm giữ những chức vụ cao, huân chương và cấp bậc được phong tới tấp. Ngược lại, có người vừa ra trường chưa đầy một tháng đã nghe tin tử trận - tổ quốc ghi ơn… Riêng tôi thì sao, một sĩ quan vào dạng đời thường?Trước khi ra đơn vị chiến đấu, Khóa 20 chúng tôi được gởi xuống Dục Mỹ tham dự khóa học Biệt Động Quân Rừng Núi Sình Lầy kéo dài 42 ngày. Nghe tên thấy đã mệt rồi. Mà mệt thiệt! Khí hậu Đà Lạt mát mẻ chừng nào thì Dục Mỹ nóng cháy da, mồ hôi tuôn ướt áo cho suốt cả ngày. Sinh hoạt quân trường luôn sôi động. Từ bốn giờ sáng chúng tôi đã nghe vang tiếng thét ‘’Biệt Động Quân! Sát!’’ của khóa sinh của nhiều khóa đến đây học. Hầu như mọi người đều chạy, kể cả Trung Tá Liễu, Chỉ Huy Trưởng Trung Tâm Huấn Luyện, thường quan sát và tham dự cùng các khóa sinh khác. Không tránh khỏi ngoại lệ, chúng tôi sáng thức dậy đúng bốn giờ để sẵn sàng tới các lớp học. Sau ba tuần tập luyện tổng quát đầy gian khổ, khóa học bước qua Giai Đoạn Hai tại ba căn cứ Rừng, Núi, và Sình Lầy. Tại mỗi căn cứ, chúng tôi đã trải qua những giai đoạn vô cùng cực nhọc. Dậy sớm khoảng năm giờ, thực tập hành quân tác chiến cấp trung đội trong ba địa thế rừng, núi, và sinh lầy khác nhau để làm quen. Giờ chấm dứt các buổi thực tập trung bình là 10 giờ, hoặc 12 giờ đêm. Lúc nào chúng tôi cũng cảm thấy thiếu ngủ và mệt mỏi, vì cường độ các buổi học và nóng bức tại đây… Nơi tôi còn nhớ là Căn Cứ Sình tại Đèo Rọ Tượng, Nha Trang. Trong bảy ngày, quần áo chúng tôi không bao giờ khô kể cả trong giấc ngủ qua đêm. Ngoài việc chúng tôi lội

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 83thường xuyên trong những rừng tràm dưới nước, khi nào thấy quần áo chúng tôi khô là huấn luyện viên lại tìm cách (qua hình phạt) để nhúng nước chúng tôi. Quần áo trở nên rít vào da, bạc màu, chỗ đen chỗ trắng, da trở nên mốc và đen. Câu ví của người ta rằng nơi đây là Trung Tâm Tàn Phá Sắc Đẹpthì cũng không có gì sai. Thế rồi, lại một thử thách cuối cùng trước khi khoá học chấm dứt: Chạy bộ từ Ninh Hòa về Dục Mỹ với balo và súng Garant M1, dài 11 km. Là các CSVSQ Võ Bị đã quen rèn luyện nên chúng tôi dễ dàng vượt qua. Chỉ có điều tôi nhớ người vợ hiền mới cưới ở tít xa mãi tận Đà Lạt, nên đã làm bài thơ theo gió gởi về cho nàng. Nay tôi nhớ lại hai câu thơ trong bài thơ tình cảm đó như sau:“Dục Mỹ cách Ninh Hòa mười ba cây sốBuổi sáng, buổi chiều thương yêu vào giấc ngủ...”Sau khóa học, nơi tôi về trình diện là Trung Đoàn 44 thuộc Sư Đoàn 23 Bộ Binh. Tôi được Trung Đoàn chuyển về Tiểu Đoàn 1 đóng tại Bảo Lộc. Tại đây tôi được chỉ định nắm giữ chức vụ Đại Đội trưởng Đại Đội 2, với nhiệm vụ bảo vệ các đồn điền trà và cà phê trù phú của tỉnh Lâm Đồng, đồng thời bảo vệ trục Quốc Lộ huyết mạch 20, nối liền Di Linh - Madagui giáp ranh địa giới Biên Hòa. Để tiện bề hoạt động, Đại Đội 2 của tôi được đưa về căn cứ Đại Quay, giữ an ninh trục lộ, đặc biệt khu vực Đèo Chuối, đồng thời giữ vững an ninh cho một đơn vị thuộc Liên Đoàn 20 Công Binh Chiến Đấu xây dựng cầu đường trên QL 20. Thỉnh thoảng vào các buổi sáng sớm bắt đầu cho các cuộc hành quân mở đường, Đại Đội 2 thường chạm súng với các đơn vị Việt Cộng địa phương. Quen thuộc với địa hình, chúng có nhiều lợi thế hơn ta. Đôi khi chúng mở các cuộc phục kích, xử dụng nhiều mìn claymore, và bẫy tại các khúc đường ngoặc vắng vẻ. Những trận do chúng bày ra đều thất bại.Một lần, tôi chọn sáu binh sĩ gan dạ, ngụy trang bằng quần áo dân sự, giấu vũ khí và lựu đạn trong người, ngồi trên xe đò bất ngờ đến nơi chúng đang thâu thuế. Nhanh như cắt chúng tôi nhảy xuống xe, đồng loạt tấn côn. Vì quá bất ngờ chúng

84 Đa Hiệu 127không kịp phản ứng. Trận đánh chỉ kéo dài năm phút, chúng tôi hoàn toàn thắng lợi. Nhờ thế chúng tôi được dân chúng khen ngợi, an ninh trên Đèo Chuối được vãn hồi. Sau trận đánh, sáu binh sĩ gan dạ theo tôi đều được truy thăng Anh Dũng Bội Tinh. Có người được thăng cấp. Riêng tôi được vinh thăng trung úy, sau ba tháng tại đơn vị.Trong chiến dịch hành quân tại Đại Quay, Đại Đội 2 dần dà hầu như tan rã chỉ vì dịch bệnh sốt rét ‘’Đại Quay‘’ ác nghiệt. Chỉ trong vòng một tháng hai phần ba quân số của Đại Đội 2 mất khả năng tham chiến vì các cơn sốt rét hành hạ, Quân Y Sư Đoàn năm lần bảy lượt xuống nghiên cứu tình hình dịch bệnh nhưng vẫn không ngăn chận được cơn dịch sốt rét oan nghiệt đó. Lúc bấy giờ lính trong Đại Đội chuyền tai nhau một tin ‘động trời ‘, rằng dưới chân cầu Đại Quay có mấy bụi đước, cứ đến đầu tháng nó tiết ra nước màu đỏ tựa như đàn bà có kinh, và chính các bụi đước nầy là nguyên nhân phát sinh bệnh sốt rét. Lẽ dĩ nhiên tất nhiên chỉ là tin đồn nhảm, nên tôi tuyệt đối cấm không được phao tin thất thiệt nầy. Cuối cùng tôi cũng bị cơn dịch sốt rét nầy rờ tới. Tôi bị bệnh nặng hơn bất cứ ai trong đơn vị, vì khi trực thăng tải tôi về bệnh xá Bảo Lộc thì mọi người đều tin tôi sẽ không qua khỏi nếu nhiệt độ cơ thể tôi không giãm bớt mà cứ sốt trên 100 độ. Cuối cùng các bác sỉ Quân Y đã cứu được tôi. Hậu quả cơn bệnh hành hạ tôi suốt gần ba năm sau đó, khiến về sau nầy tôi không còn đủ sức để phục vụ tại chiến trường nữa.Khoảng tháng 6 năm 1966, tôi và hai Đại Đội Trưởng của Đại Đội 1 và 3 được Thiếu Tá Phạm Quang Anh, Tiểu đoàn Trưởng gọi lên Ban Chỉ Huy họp gấp. Ông cho biết Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 23 nay mai sẽ đưa về cho Tiểu Đoàn một Đại Đội FULRO Thượng. Đây là một lực lượng chính trị - quân sự của các sắc tộc Cao Nguyên Trung Phần, đấu tranh cho quyền tự quyết Tây Nguyên. Ông hỏi ai sẵn sàng nhận lãnh Đại Đội Fulro Thượng đó? Sau khi hai Đại Đội Trưởng kia từ chối, Thiếu Tá Anh quay sang tôi hỏi:- Còn Trung Úy Toản thì saoTôi nhẹ nhàng trả lờ:

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 85- Tôi nhận, đơn giản vì đây là ‘’lệnh’’của sư đoàn mà chúng ta phải thi hành.Hai hôm sau, Đại Đội Fulro Thượng đến trình diện tôi, do Đại Úy K.Thay hướng dẫn. Quân số đại đội 120 người, cộng thêm vợ con họ tháp tùng cũng tương đương với số đó. Đa số từ hạ sĩ quan đến binh sĩ nói và nghe tiếng Kinh rất khó khan. Đây cũng là trở ngại bước đầu của tôi đối với họ. Đại Đội 2 cơ hữu của tôi khoảng 140 người cộng thêm Đại Đội Fulro tăng cường nên số quân tôi chỉ huy lên đến 260 người.Tôi gặp phải khó khăn khi điều động hành quân trong rừng sâu, và điên cả cái đầu khi về hậu cứ phải lo nơi ăn chốn ở cho vợ con họ. Khổ nhất vợ con họ lại theo chồng theo cha vào nơi hành quân. Tôi phải mất nhiều thời gian sau nầy để thuyết phục được họ phải để vợ con ở lại hậu cứ khi đi hành quân. Tôi thực sự sút nhiều cân trong thời gian nầy. May thay khoảng hai tháng sau Sư Đoàn rút Đại Đội Fulro Thượng nầy về Buôn Mê Thuột. Tôi mừng gần chết, tôi đã thoát nạn. Đại Đôi Fulro Thượng nầy là ký ức không quên của tôi trong cuộc đời binh nghiệp, nay tôi nhớ lại như chuyện mới xẩy ra hôm qua.Trong hai năm đầu ra cầm quân tại Bảo Lộc Lâm Đồng binh sĩ rất thiệt thà và dễ thương, nhưng tôi cũng rất nghiêm khắc đối với họ khi hành quân. Họ phải mang đầy đủ súng đạn, giữ khoảng cách không được tụm năm tụm ba, đào hố cá nhân đúng kích thước khi dừng quân phòng thù, luôn đề cao cảnh giác với địch quân. Khi về hậu cứ nghỉ ngơi, tôi tìm dịp giải thích cho họ hiểu và thông suốt lý tưởng của Quân và Dân miền Nam, cũng như tội ác của Cộng Sản Hà Nội. Đồng thời, tôi tuyệt đối cấm bài bạc trong đơn vị. Khi lĩnh lương, ai có vợ phải đưa tiền cho vợ có tiền nuôi con. Tôi chỉ huy đại đội rất mát tay. Trong suốt gần hai năm trời tôi ở đây, không ai bị tử thương mà chỉ bị thương mà thôi. Vì thế vợ con binh sĩ trong trại gia binh phao lên Trung Úy Toản ‘’mát tay‘’. Bà nào cũng mong chồng mình được phục vụ ở Đại Đội 2 của Trung Úy Toản cho dầu họ biết tôi rất “recglo” (kỷ luật). Tôi thay đổi chiến thuật hành quân liên tục, tuyệt đối không nặng bài bản, tránh thói

86 Đa Hiệu 127quen được lập đi lập lại. Tại vùng hành quân, tôi lập tổ tam tam cho lính thong dong đi tắm, câu cá. Thế nên lính của tôi hầu như có mặt mọi nơi, khi ẩn khi hiện khiến chúng không biết nơi đâu mà rờ.Đến đầu tháng 2/1968, Cộng Sản Hà Nội mở cuộc tấn công khắp miền Nam, đặc biệt áp lực nặng nề lên Trị Thiên thuộc Vùng 1 Chiến Thuật, Tây Nguyên - Duyên Hải thuộc Vùng 2 Chiến Thuật và Bình Long Vủng 3 Chiến Thuật. Tại Quân Khu II, Vùng 2 Chiến Thuật, Cộng Sản Bắc Việt mở hai mặt trận lớn ở Tây Nguyên và Bình Thuận nên Quân Đoàn II điều động các trung đoàn chủ lực thiện chiến hành quân đối địch. Dịp nầy, tôi được Trung Tá Khâm Trung Đoàn Trưởng Trung Đoàn 44 điều động tôi về Tiểu Đoàn 3 theo yêu cầu của Thiếu Tá Tiểu Đoàn Trưởng Mai Lang Luôn, niên trưởng của tôi. Đầu tháng 3/1968 tôi có mặt tại Phan Thiế t- Bình Thuận, chỉ huy Đại Đội 3/TĐ3/TRĐ 44/SĐ23 BB.Từ ngày tôi về Bình Thuận đến khi tôi ra đi, không có một ngày ngơi nghỉ, ngày nào cũng đụng độ với các đơn vị chủ lực tỉnh, hay lực lượng chính quy Bắc Việt vừa xâm nhập vào Nam. Nhưng trận đánh ‘’để đời ‘’của Tiểu Đoàn 3 Trung Đoàn 44 của chúng tôi là trận tiêu diệt một đơn vị đặc công Bắc Việt chiếm lĩnh lao xá Phan Thiết trong cuộc tổng tấn công đợt 2 /68. Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II tại Pleime, 1968.

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 87Tình hình địch lúc bấy giờ tại Bình Thuận ghi nhận gồm các Tiểu Đoàn 480, 482 chính quy, C481 đặc công, C430, C450 chủ lực tỉnh cùng C485 pháo, do chính Trung Tướng Cộng Sản Năm Ngà, Tư Lệnh Quân Khu 6 Cộng Sản. Lực lượng hùng hậu của chúng hoàn toàn áp đảo quân số tại chỗ của ta. Bên ta, Tiểu Đoàn 3 của Trung Đoàn 44 thuộc Sư Đoàn 23 BB tăng phái là lực lượng nồng cốt của Tiểu Khu, kế đến là các đại đội Địa Phương Quân và các trung đội Nghĩa Quân cơ hữu giữ nhiệm vụ an ninh diện địa. Thế nên việc phản công đánh địch do chính Tiểu Đoàn 3 chúng tôi gánh vác. Toàn thể từ lính đến hạ sĩ quan và sĩ quan chúng tôi đều không nại hà gánh vác trách nhiệm khó khăn đó, vì chúng tôi ý thức được trong tình hình hiện tại lực lượng chủ lực của Quân Đoàn 2 phải phân tán nhiều nơi, gánh vác trọng trách chiến đấu với quân thù Cộng Sản Hà Nội từ Tây Nguyên Dakto – Tân Cảnh, xuống đến Buprang - Đức Lập, trở về duyên hải Bình Định – Phan Thiết. Toàn bộ chiến sĩ và đơn vị Quân Đoàn II nêu cao quyết tâm chiến thắng quân thù xâm lược.Tôi đang chỉ huy Đại Đội 3 hợp đồng hành quân săn diệt địch tại mật khu rừng lá Lê Hồng Phong, mật khu nầy nổi tiếng là một trong những hang ổ chính của Việt Cộng tại Duyên Hải Vùng 2 Chiến Thuật. Sáng ngày 27 tháng 2 năm 1968 đại đội tôi được lệnh từ Bộ Chỉ Huy Hành Quân khẩn cấp về cứu nguy thị xã Phan Thiết đang bị Việt cộng vây hãm. Chúng đã chiếm được một vài nơi trong thị xã, đặc biệt lao xá Phan Thiết nằm cạnh Tiểu Khu vừa bị đơn vị đặc công C481 đánh chiếm, giải thoát khoảng 70 tù binh của chúng. Vừa đi vừa chạy hướng về thị xã, tôi ra khẩu lệnh trên máy truyền tin toàn thể binh sĩ vừa chạy vừa nhai C Ration (thực phẫm khô) cho đỡ đói, cố làm sao đại đội phải có mặt tại thị xã Phan Thiết trước bốn giờ chiều nay. Thế nhưng khoảng ba giờ chiều hôm đó, đại đội đã về đến một ngôi trường bỏ hoang, cách xa mục tiêu, tức là lao xá Phan Thiết chừng 300 mét. Tôi lệnh cho hậu cứ cấp phát cho binh sĩ mỗi người một khẩu phần lương khô. Anh em binh sĩ phải ăn xong trước 03:30 giờ để xuất phát hành quân. Phần tôi vừa ăn vừa bộ đàm theo lối mã hóa với Thiếu Tá Tiểu Đoàn

88 Đa Hiệu 127Trưởng Mai Lang Luôn để nhận lệnh hành quân. Tôi vội phổ biến ngay đến ba trung đội trưởng chiến đấu gan dạ của tôi về ý định tấn công của tôi vào lao xá Phan Thiết, và trách nhiệm của các trung đội phải thi hành như thế nào trong 30 phút sắp tới đây. Nhiệm vụ là tiêu diệt cho bằng được không để sót một mống nào của Tiểu Đoàn đặc công C481 Cộng Sản Bắc Việt đang cố thủ trong lao xá. Tôi cũng kêu gọi toàn thể chiến sĩ ưu tú của tôi phải quyết chiến quyết thắng trong trận thư hùng sắp đến đây với chúng. Nhìn khí thế các binh sĩ của tôi trước khi xung trận, tôi hoàn toàn an tâm tin tưởng.Trận đánh với đội hình như sau. Đại Đội 3 của tôi là mũi xung kích chính, dàn hàng ngang trước lao xá Phan Thiết đối diện địch, mặt cách mặt từ 60 mét đến 100 mét. Đại Đội 2 của Đại Đội Trưởng Vũ Phúc Sinh (Anh cùng Khóa 20, cùng chung Đại Đội D và trung đội suốt thời gian hai năm thụ huấn tại quân trường) có nhiệm vụ song hành với đại đội tôi, từ mặt sau lao xá đánh vào. Vì ta và địch quá gần nhau nên pháo binh và không lực của ta không yểm trợ được. Do đó đích thân Sinh xử dụng hai cối 60 ly, nòng súng hầu như thẳng đứng tác xạ liên hồi chụp lên đầu địch. Sinh vốn có tiếng tài ba và thông minh ngay khi còn học trong trường, lần nầy anh tài tình xử dụng hai ổ cối, yểm trợ hỏa lực cho đại đội tôi. Chúng tôi tìm cơ hội xung phong, mọi chiến binh lưỡi lê đã gắn lên đầu súng, sẵn sàng đánh cận chiến với địch khi tình thế bắt buộc.Đúng 4 giờ 30, tôi ra lệnh các trung đội xử dụng súng phóng lựu M79 tối đa, cũng như hai Đại Liên 30 bắn thật rát vào các ổ kháng cự của địch. Tôi cho xử dụng tối đa hỏa lực của khẩu cối 60 ly cơ hữu. Cùng hỏa lực của Đại Đội 2, thiên la địa võng đã trùm lên đầu địch. Trước giây phút tử sinh, kiểm soát đội hình các binh sĩ của tôi lần chót, bổng tôi nhìn thấy người anh cả của Sư Đoàn 23 BB, Đại Tá Trương Quang Ân sừng sững đứng sau lưng tôi, với bộ áo quân tác chiến Dù, hàng mai bạc sáng chói, thắt lưng mang colt 45, uy nghi theo giõi trận đánh không biết từ lúc nào. Hình ảnh hiên ngang của

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 89ông nhất định tác động đến tinh thần quyết chiến của toàn thể chiến binh của tôi trong giờ phút tử sinh nầy. Tôi vội làm dấu chào ông, tức thời rút khẩu colt bắn ba phát và cất cao tiếng thét:- ’Đại Đội 3 xung phong!‘Cả đại đội đồng thét lên tiếng thét câm hờn ’xung phong’. Tiếng thét hòa với tiếng súng. Bọn đặc công C481 coi bộ thấm đòn, kháng cự càng lúc càng rời rạc, cuối cùng tan rã, đúng như tiên liệu của tôi trước giờ phút chuẩn bị lâm trận.Đại Đội 2 và 3 chúng tôi đã chiếm lại lao xá Phan Thiết, binh sĩ của hai đại đội gặp nhau xiết bao vui mừng. Tôi bắt tay Sinh, cám ơn về sự yểm trợ hỏa lực vô cùng hiệu quả và tài tình, đem lại chiến thắng vẻ vang về cho Sư Đoàn. Sinh ca ngợi tôi phát lệnh xung phong rất đúng thời cơ, và các chiến sĩ dưới quyền tôi rất uy dũng và can trường, cộng quân không thể ngờ được, hoàn toàn bị động để rồi chuốc lấy thảm bại. Chúng tôi chia nhau lục soát và thu nhặt chiến lợi phẩm. Xác địch và súng đạn vất ngổn ngang. Hình ảnh gây cảm giác mạnh cho tôi đó là khắp chiến hào cộng quân ôm nhau chết, có lẽ trước khi chết họ đã vô cùng khiếp sợ trước hỏa lực ghê ghớm của ta bủa lên đầu họ. Đa số họ trông còn trẻ lắm ước chừng 16 – 17 tuổi, từ miền Bắc mới xâm nhập vào Nam. Cách họ chết trông thảm thương lắm, họ không gây tội ác, mà chính bọn Bắc Bộ phủ Hà Nội mới là tác nhân gây nên tội ác.Trước khi xung trận tôi mong sao giết được nhiều quân địch, thu thật nhiều chiến lợi phẩm, mang chiến thắng vinh quang, được thưởng nhiều anh dũng bội tinh. Thế nhưng sao hôm nay Đại Đội tôi thắng lớn, tôi đã đạt được ước mong mà sao tôi không cảm thấy vui mà buồn, khi thấy đám đặc công ôm nhau chết, da thịt cháy nám còn khét lẹt mùi thuốc súng. Phải chăng đây là một cuộc chiến nồi da xáo thịt, huynh đệ tương tàn. Tôi thoáng nghĩ như thế nên lòng tôi thấy bất an.Sau cuộc hành quân giải tỏa lao xá Phan Thiết thắng lợi, tôi tiếp tục nắm giữ đại đội trưởng Đại Đội 3 trong vòng hai

90 Đa Hiệu 127tháng nữa, hai tháng vất vả. Hầu như ngày nào Tiểu Đoàn 3 Trung Đoàn 44 của chúng tôi cũng đối đầu với địch, trận lớn trận nhỏ, cho đến khi chúng đại bại rút chạy vào rừng, kết thúc cuộc tổng công kích Tết Mậu Thân Đợt Hai tại Bình Thuận nói riêng và toàn quốc nói chung. Vào lúc này, cơn sốt rét ác tính bỗng nhiên trở lại đe dọa tôi. Tôi uống bao nhiêu chloroquine, chích bao nhiêu thuốc cũng không thuyên giảm, cuối cùng tôi được trực thăng đưa về quân y viện Nguyễn Huệ chữa trị. Lần nầy tôi chính thức giã từ chiến trường vào trung tuần Tháng 4/1968.Tôi nằm điều trị tại Quân Y Viện Nguyễn Huệ khoảng ba tuần, cơn sốt rét ác tính ‘Đại Quay’ dần dần thuyên giảm, cuối cùng biến mất. Có điều lạ sau khi xuất viện tôi được lệnh trở về trình diện Phòng 1 của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II đóng tại Pleiku vào ngày 2 tháng 5 năm 1968.Tôi chính thức phục vụ tại Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II kể từ ngày 2 tháng 5 năm 1968, và được đưa về làm việc tại Phòng 3 Quân Đoàn II kể từ ngày đó cho đến khi mất nước. Tôi thầm nghĩ nếu vì sức khỏe không cho phép thì việc tôi làm Sĩ Quan phụ trách về Kế Hoạch Hành Quân của Phòng 3 Quân Đoàn, Các sĩ quan vừa tốt nghiệp Khóa 25 Võ Bị trình diện Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 23 BB.

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 91tôi có cơ hội gần gũi với chiến trường nhiều hơn. Thế nên tôi đã từ chối giữ chức vụ Sĩ Quan Đại Diện Quân Đoàn II tại Sài Gòn, cũng như xin thôi giữ chức vụ Chỉ Huy Trưởng Trung Tâm Yểm Trợ Tiểu Khu Darlac Buôn Mê Thuộc, chưa kể tôi còn yêu Phố Núi Pleiku nhiều hơn bất cứ chỗ nào tôi đã đi qua.Tôi phục vụ gần bảy năm tại P3 / Hành Quân /QĐ II, khi chiến trường Tây Nguyên vô cùng sôi động. Đặc biệt phía Bắc áp lực địch đè nặng Bắc Kontum, vùng Dakto – Tân Cảnh, Tam Biên, xuôi về phía Nam áp lực đe dọa vùng Quảng Đức – Đức Lập. Chúng đã tung các trận đánh ác liệt vào các chiến dịch Hè Thu, Thu Đông, đặc biệt sôi động kể từ mùa Hè Đỏ Lửa 1972 tại Bắc Kontum. Có những chiến dịch chúng tung cả ba sư đoàn tham chiến một lúc. Trong những trường hợp nầy, Quân Đoàn II ngoài lực lượng cơ hữu hùng mạnh như Sư Đoàn 22 BB, Sư Đoàn 23 BB, Liên Đoàn 2 Biệt Động Quân, Thiết Đoàn 3 Kỵ Binh… còn được tăng cường Lực Lượng Tổng Trừ Bị như các Lữ Đoàn Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến, Biệt Động Quân từ trung ương đưa về.Tôi may mắn giữ chức vụ của một Sĩ Quan Kế Hoạch Hành Quân, nên trận lớn trận nhỏ nào nổi lửa tại Tây Nguyên tôi đều tham dự qua vai trò đại diện Phòng 3, tháp tùng tư lệnh tham dự các cuộc duyệt xét chiến trường. Tôi thấy việc làm nầy thích hợp với tính năng nổ của một sĩ quan đào tạo tại trường Vỏ Bị Đà Lạt. Chưa kể tôi có dịp gặp các bạn đồng khóa, nay có người đã trở thành những tiểu đoàn trưởng nổi tiếng của các binh chủng anh hùng của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Thành thật mà nói, tôi thật nhỏ bé trong các buổi duyệt xét chiến trường, nhưng mà tôi “mê “ vai trò đó. Với khẩu colt gọn gàng, ngồi trên trực thăng bay lượn, tôi vui quên cả hiểm nguy do các pháo đội phòng không của Cộng Sản đang phục sẵn dưới đất chở bắn hạ.Quân Khu 2 và vùng Chiến Thuật Tây Nguyên để lại trong đời quân ngũ của tôi những ngày tháng không quên ngay từ bước đầu tôi đến nhận nhiệm vụ cho đến khi hạ màn, khi cả

92 Đa Hiệu 127nước lâm vào số phận đen tối, khi Đồng Minh bội ước tháo chạy, trong khi Việt Cộng được sự yểm trợ trực tiếp của Nga – Tàu xâm lăng miền Nam - Việt Nam ta. Trận đánh đã đi vào Quân Sử của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa và Quân Lực Mỹ là trận chiến Pleime, 1965. Đó là trận thư hùng đầu tiên giữa Quân Đội Mỹ Sư Đoàn 1 Không Kỵ, và Lực Lượng Bắc Việt Sư Đoàn 304 diễn ra tại Tây Nguyên cách Pleiku 40 cây số hướng Tây Nam. Rất tiếc mãi đế tháng 4/1968 tôi mới đổi về phục vụ tại BTL/ QĐ II, nên tôi biết trận nầy qua nhật ký hành quân của Phòng Hành Quân Quân Đoàn lưu lại. Điểm đáng nói trong trận nầy lần đầu tiên Mỹ bị thương vong nhiều kể từ khi tham chiến tại Việt Nam. Lần đầu tiên nhóm chóp bu Cộng Sản Bắc Việt vô cùng hoảng sợ, vì lần đầu tiên Mỹ xử dụng chiến thuật Hành Quân Trực Thăng Vận. CSBV vô cùng bất ngờ với lối chuyển quân thần tốc, thế nên chúng không trở tay kịp chuốc lấy thảm bại, mà chiến dịch Pleime nầy do chính chúng phát động. Đây là một trong những trận chiến tàn khốc nhất tại Tây Nguyên. Tiếp theo cũng là những chiến trận thắng lợi long trời lở đất do các binh đoàn hùng mạnh của Quân Đoàn II Vùng 2 Chiến Thuật mang về, trong gần bẩy năm tôi vinh dự đã có mặt tại đây.Trận đầu tiên tôi có dịp tham dự đó là trận Ben Het. Nơi đây là một tiền đồn Dân Sự Chiến Đấu đóng tại khu vực Tam Biên, ngã ba biên giới Việt-Miên Lào, có nhiệm vụ theo dõi và ngăn chận lực lượng Cộng Sản Bắc Việt xâm nhập vào Tây Nguyên, từ Dakto - Tân Cảnh và xuống cả Bình Định. Lực lượng này do Mặt Trận B3 CSBV do Tướng CS Hoàng Minh Thảo chỉ huy, dốc toàn lực nhổ cho bằng được căn cứ Ben-Hét. Đầu tháng 5/1968 tức là thời gian tôi vừa nhận nhiệm vụ tại BTL /QĐII được vài ngày, tôi được lệnh tháp tùng Tư Lệnh Quân Đoàn và Ban Tham Mưu Hành Quân trực thăng vận tiến về đồn Ben-Het mục đích duyệt xét tình hình. Cho dù có gunship bảo vệ chiếc H34 chở phái đoàn, chúng tôi cũng phải bầm dập khi đáp xuống căn cứ. Việc đầu tiên tôi ghi nhận là toán cố vấn Mũ Nồi Xanh Mỹ trông rất thong dong bên ly cà phê. Trên bàn của họ có một dĩa táo tươi. Cảnh tượng chẵng

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 93có vẻ gì căn cứ đang bị Cộng Quân vây hãm, ngoại trừ xa xa về phía Tây Bắc căn cứ có oanh tạc cơ Mỹ đang nhào lộn oanh tạc các đơn vị Bắc quân. Chúng tôi được một thiếu tá Viêt Nam thuộc lực lượng mũ nồi xanh thuyết trình. Có lẽ ông ta là đồn trưởng, thái độ rất bình tĩnh thuyết trình mạch lạc, và tự tin kết luận rằng CSBV sẽ không nhổ được căn cứ. Tướng CS CSBV Hoàng Minh Thảo sẽ không cả gan xử dụng biển người để tràn ngập căn cứ, vì hắn ta biết pháo đài bay B52 của Mỹ sẵn sàng bên căn cứ Okinawa sẽ “rải thảm” tiêu diệt chúng không sót một người. Tôi đồng ý với ý kiến đó. Trở về lại BTL /QĐII, tôi viết tờ trình lên Đại Tá Bình Trưởng Phòng 3, nhấn mạnh trận chiến sẽ tự kết thúc. Quả là như vậy, một thời gian sau bỗng nhiên Ben-Het im tiếng súng, vì lực lượng CSBV tự chém vè.Tôi có cơ duyên phục vụ dưới trướng của bốn vị Tư Lệnh Quân Đoàn. Tuy là một sĩ quan phụ trách về Kế Hoạch Hành Quân, nhưng tôi thường âm thầm viết những văn thư do chính các vị yêu cầu qua trung gian của Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn, hoặc qua trưởng Phòng 3/ QĐII. Thành thử đôi khi tôi cũng có thời gian rảnh rỗi. Thoạt đầu tôi mới về Phòng 3, có một vài văn thư tôi viết thuần túy về hành quân, nhưng Đại Tá Lê Quang Bình Trưởng Phòng 3 cho tôi biết Trung Tướng Lữ Lan Tư Lệnh đương thời, là một vị tướng có trình độ văn hóa, Ông thấy các văn thư ký tắt phía dưới có chử ‘tl‘ thì Ông dễ dàng ký thông qua. Chẳng hạn, tôi thảo văn thư về Kế Hoạch Hành Quân Săn Diệt Địch chỉ thị các Sư Đoàn Tiểu Khu thi hành. Khi mang lên trình ký, Tư Lệnh duyệt và ký liền không sửa đổi, phổ biến ngay đến các đơn vị liên quan. Đó là văn thư đầu tay khi tôi mới chân ướt chân ráo từ đơn vị chiến đấu về làm việc tại BTL/ QĐII. Có lẽ do chính sự kiện nầy mà tôi tin vào việc viết lách của mình, và tạo cơ may tôi được phục vụ qua mấy đời Tư Lệnh.Dưới thời Tướng Ngô Du, Tư Lệnh Quân Đoàn II và Đại Tá Bình, Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn là thời gian tôi viết một số văn thư quan trọng cả về hành quân và tham mưu. Tôi nhớ nhất, vào lúc 9 giờ 30 sáng ngày 12 tháng 4 năm 1972,

94 Đa Hiệu 127Đại Tá Nguyễn Đình Bảo tử thương tại căn cứ Charlie do hỏa tiễn của quân Bắc Việt đánh sập hầm chỉ huy. Lúc 4 giờ 30 chiều cùng ngày tôi nhận được điện thoại của Đại Tá Tham Mưu Trưởng Quân Đoàn cần gặp tôi gấp. Ông liền vắn tắt cho tôi biết:- Chiều nay Trung Tướng Tư Lệnh Ngô Du nhận được điện thoại khiển trách của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ Sài Gòn gọi ra. Tổng Thống hởi lý do tại sao Dù là lực lượng chiến đấu lưu động lại điều đi đóng chốt, gây ra cái chết của Đại Tá Bảo Tiểu Đoàn Trưởng TD11 /Dù tại cứ điểm Charlie sáng nay? Vậy chú (tức là tôi) phải cấp tốc viết một văn thư trình lên Tổng Thống vì sao ta phải xử dụng như vậy, đồng thời thông báo Thủ Tướng Khiêm và Đại Tướng Viên. Sẽ có máy bay gởi về Sài Gòn trong chiều tối hôm nay.Cũng trong thời Tướng Ngô Du, Mỹ rút quân khỏi căn cứ RAKCLIF Hàm Rồng, bàn giao cho Quân Đoàn II hàng trăm doanh trại, hàng ngàn máy móc, tủ lạnh, tv, vv … Tổng giá trị theo đánh giá của truyền thông lên đến tiền tỹ mỹ kim. Đúng! Thời của Trung Tướng Ngô Du tôi phải viết những văn thư không liên can gì đến nhiệm vụ của tôi cả, tôi phải viết vì lệnh trên, có người bảo tôi có tài viết ‘’đen thành trắng, trắng thành đen‘’. Tôi không thích ai gắn cho tôi cái tài chết tiệt đó. Tôi thật sự vui khi tôi làm đúng nhiệm vụ của một sĩ quan phụ trách Kế Hoạch Hành Quân của Phòng 3 Quân Đoàn. Tôi thích tham dự các buổi họp hành quân cấp sư đoàn, quân đoàn tiêu diệt địch, CSBV, hoặc chiều chiều tháp tùng Tư Lệnh lên trực thăng thăm các tiền đồn dọc theo biên giới phía Tây giáp Kampuchia: Từ Dakpek, Daksang rồi Ben Het tiến về phía Nam đến các tiền đồn Buprang –Đức Lập. Tất cả là mười hai tiền đồn, tuy đóng cheo leo biệt lập nhưng mỗi tiền đồn có khung cảnh đẹp riêng. Chính vì vậy ngồi trên trực thăng nhìn xuống, tôi thích thú quên cả các dàn phòng không của địch đang thèm khát bắn hạ con chim sắt của chúng tôi đang bay trên trời.Bảy năm trời phục vụ tại BTL/QĐII hầu như tôi quen thuộc với đất trời Tây Nguyên. Tôi vui khi nghe tin quân ta đánh

Những Tháng Ngày Trong Quân Ngũ 95thắng giặc Cộng ròn rã tại các cuộc hành quân Bình Tây dọc theo biên giới Việt Miên thời Trung Tướng Lữ Lan. Tôi buồn khi nghe tin Vợ Chồng Thiếu Tướng Trương Quang Ân đã hy sinh trên chiến trường Buprang - Đức Lập, khi Đại Tá Nguyễn Đình Bảo tử trận tại căn cứ Charlie, khi Tân Cảnh thất thủ vì bội ước của Đồng Minh khiến cho Đại Tá Lê Đức Đạt, Tư Lệnh Sư Đoàn 22 BB tử trận.Chuyện Tây Nguyên chuyện ngắn chuyện dài kể sao cho hết, Tôi tiếc thương cho các chiến sĩ đã bỏ mạng trên chiến trường. Máu của họ đã thấm vào lòng đất, nhưng giấc mơ quê hương thanh bình đập tan loài quỷ dữ cộng quân bất thành. Tôi xót xa cho những nấm mồ hoang của họ, những chiến sĩ vô danh, không ai chăm sóc, đôi khi chẳng còn dấu tích. Nếu có có còn chăng là nỗi ngậm ngùi thiên thu của người thiếu phụ mất chồng, đám con trẻ chờ cha đi mãi không về!Gần mười năm làm lính trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, có khi đi đánh trận, có lúc về làm tham mưu, cũng có lúc được giao phó chức vụ quan trọng, nhưng suốt cả chặng đường trong Quân Đội tôi là một sỉ quan nghèo, duy chỉ có mong ước đất nước thanh bình dẹp loài quỷ dữ nhưng không thành. Có những đêm nằm lạnh lẽo đói khát trong các trại tù lao động khổ sai ở Việt Bắc, tôi tự nhủ mình không làm gì sai khi phục vụ trong quân ngũ, mọi điều là do vận nước nổi trôi. Tôi giữ mình đúng như lời nguyền trong đêm Truy Điệu tại Vũ Đình Trường Lê Lợi, cũng như phương châm‘’Tổ QuốcDanh Dự-Trách Nhiệm’’ trước khi ra trường trở thành một sĩ quan xuất thân từ Trường Võ Bị Quốc Gia Việt NamPORTLAND OREGON, đêm 11/19/2023.

96 Đa Hiệu 127NỐI DÕI TÔNG ĐƯỜNGMạc, K15/1 HB.Nhìn lên quyển lịch treo trên tường, chỉ còn vài tờ như muốn rời khỏi khung bìa in hình cành mai đã mờ nhạt, thì ra đã là hai mươi chín tháng chạp. Bà Quản lầm bầm vừa mới đưa Ông Táo mà đã hết Chạp rồi. Tạ Ơn Thiên Thánh, chỉ còn vài ngày nữa, cầu xin cho gia đạo được bằng an. Quay sang nhà ngang, ông Quản vẫn trầm ngâm bên bộ tràng kỷ, mắt luôn theo sát Doanh, thằng cháu đích tôn cầu tự mà ông hết mực thương chiều.Đã gần sáng mà lửa vẫn bập bùng cháy đều dưới nổi bánh chưng ở góc vườn, nồi to bếp to tiếng nổ tí tách của những cây củi cũng to. Doanh vẫn chạy quanh sân nhà, dù ông nội đã mấy lần gọi vào vì sợ lạnh nhưng ông cũng biết nó sẽ không vào nhà cho đến khi nó cầm được cái bánh đầu thừa đuôi thẹo của nếp thừa, nhân thừa sau khi gói bánh trưa nay, năm ngoái cũng vậy mà. Ông Quản rót thêm cốc nước trà nóng, châm thêm điếu thuốc lào xong thì bà Quản cũng đã cho gia nhân tắt bếp, vớt bánh ra, đặt lên bàn tre cho ráo nước rồi còn phải ép vào khuôn trước khi trời sáng. Không ai hiểu được vì sao

Nối Dõi Tông Đường 97nhà ông Quản lại phải tươm tất nồi bánh chưng trước khi bình minh tỏa sáng trên đỉnh tháp chuông nhà thờ xứ. Bà Quản chỉ làm theo lệnh như một tập tục của họ nhà chồng, đơn giản vậy thôi mà gần nửa thế kỷ con dâu con rể trong nhà cũng đều răm rắp tuân theo như truyền thống gia phong.Mặt trời vừa ngang ngọn tre non đầu ngõ. Ông Quản đã ngồi đợi cháu nội, trên bàn ăn cái bánh chưng nhỏ vừa bằng cái bát ăn cơm, màu xanh của lá chuối bóng mượt trên lớp nếp chín mọng trông hấp dẫn lạ thường. Thảo nào thằng Doanh nhất định phải có được dù phải thức khuya đợi chờ.Doanh ngồi vào bên cạnh ông, đợi mãi không thấy ông lên tiếng, nó đói bụng lắm nên bạo dạn hỏi: - “Thưa ông, cho cháu ăn được chưa ạ?” Ông giật mình: - “Ừ, ừ cháu ăn đi. Ông xin lỗi nhé!”Quả tình ông đang miên man với biết bao điều khiến ông băn khoăn. Nếu mai kia mốt nọ ông quá vãng thì những phong tục tập quán truyền thống cao đẹp của dân tộc Việt sẽ đi về đâu? Ai sẽ bảo tồn? Các thế hệ tiếp nối có giữ được không?Theo tập tục cổ truyên thì tất cả tài sản, gia trang, gia phả của nhà ông sẽ truyền lại cho người cháu đích tôn. Đó là tôn chỉ phụ hệ từ ngàn xưa, từ cấp thượng quan cho tới dân giả của dân tộc Việt, mà thằng Doanh là kế truyền. Nghĩ thế rồi ông như được giải thoát, lững thững đi quan sát các sinh hoạt của gia đình để chuẩn bị đón mừng năm mới.Nét mặt rạng rỡ, ông nhìn gia nhân sửa soạn mâm cúng giao thừa, những thúng trái cây đầy ắp gấc, cam, táo, nho, bưởi, phật thủ, dưa hấu, măng cầu, đu đủ. Đẹp nhất là những cành nhãn, cành vải, cành xoài và quả dứa còn nguyên trên cành lá xanh tươi. Ông tự nhủ thầm:- Mâm ngũ quả cúng gia tiên để đón giao thừa năm nay thật tươm tất và sẽ là những may mắn của năm mới sắp đến cho

98 Đa Hiệu 127gia đình.Ông mỉm cười mãn nguyện đã có được một người vợ, đúng là một nội tướng gần như hoàn hảo. Thế mà suýt nữa ông đã bị cái nhan sắc của cô hàng xóm làm mất lòng bà mai mối.Ông cũng tự mãn nguyện là nhờ phúc đức tổ tiên để lại nên mới có được một gia đình nề nếp sung túc như ngày hôm nay. Nếu như năm xưa, còn lọt lại trong làng khi bọn Việt Minh tràn vào thì không cách nào gia đình ông thoát khỏi chiến dịch cải cách ruộng đất, đấu tố giết người dã man, để cướp nhà, cướp đất, cướp ruộng. Nghĩ đến đấy làm ông chóng mặt đứng không vững, phải vào nghỉ và trò chuyện với thằng Doanh, đứa cháu đích tôn của ông: - “Cháu ăn bánh chưng có ngon không? Cháu có muốn biết lịch sử của bánh chưng và các món ăn thịnh soạn của ngày Tết không?” Doanh vẫn còn đang thưởng thức hương vị thơm ngon của bánh chưng, nghe hỏi, vội đến ngồi sát vào bên ông để được nghe ông kể:- Này nhé! Vào đời Vua Hùng thứ sáu, sau khi phá xong giặc Ân, đất nước được thái bình thì Vua lo việc truyền ngôi. Doanh hỏi: - “Truyền ngôi là gì, hả ông?” - À, truyền ngôi là chọn người tài đức, thay Vua cai trị đât nước khi ông Vua trước quá già.Nên Vua cho hội họp hai mươi hai vị Quan Lang Công Tử mà bảo rằng, “Ai đem lễ vật hợp ý của ta đến dâng cúng Tiên Vương cho tròn đạo hiếu thì ta sẽ truyền ngôi cho.”Các Lang đua nhau tìm kiếm của ngon quý lạ. Riêng chỉ có công tử Lang Liêu, con của một Thứ Phi đã qua đời, vì gia cảnh hàn vi nên ngày đêm lo lắng. Nhưng một đêm, trong giấc mơ được thần nhân bảo rằng:

Nối Dõi Tông Đường 99- “Gạo là thức ăn quý nhất để nuôi sống con người. Hãy lấy gạo nếp thơm xay nhuyễn nấu chín, gói hình tròn tượng trưng cho Trời và lấy lá gói gạo nếp thơm thành hình vuông, bên trong để nhân ngon tượng trưng cho Đất. Trời Đất bao hàm vạn vật ngụ ý công ơn dưỡng dục của cha mẹ như thế thì lòng cha mẹ sẽ vui và nhà người sẽ được truyền ngôi quý.” Lang Liêu bừng tỉnh dậy rồi làm y như lời thần nhân căn dặn, sau đó nấu chín. Đến đúng kỳ hẹn, các quan Lang đem tới toàn cao lương mỹ vị, Lang Liêu chỉ có bánh dày bánh chưng và đã nói lên ý nghĩa như thần nhân dậy bảo. Vua nếm thử thấy vị thơm ngon, ăn nhiều không chán mà còn hàm chứa nhân cách đạo hiếu nên đã truyền ngôi cho Lang Liêu.Từ đó, theo truyền thống dân tộc trong dịp Tết Nguyên Đán, thần dân đều dâng cúng bánh dày bánh chưng để thể hiện lòng hiếu thảo đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ và tưởng nhớ công ơn cội nguồn.”Cháu Doanh chăm chú nghe ông kể chuyện thì thích lắm, nên hỏi tiếp:- Thế bà Nội bầy nhiều hoa quả đủ mọi thứ là sao hả ông? -” Ồ! Thông thường thì phong tục của nhà ta, chỉ chọn những hoa quả tươi tốt mà tổ tiên. Ông bà chúng ta ưa thích khi còn sinh tiền rồi bày vào khay đem lên bàn thờ thắp nhang tưởng nhớ, để tỏ lòng biết ơn. Còn lại là để đãi khách và con cháu ăn trong những ngày Tết. À, mà cháu ơi, vào những dịp giỗ kỵ của tiên nhân nhà ta cũng bày mâm hoa quả như vậy.”Doanh lại hỏi: - “thế bao giờ thì bà nội bày mâm cúng vậy ông?”Ông thong thả diễn tả:- “Cháu nhìn vào bàn thờ trong phòng khách đã có những bình hoa mai hoa, đào thật rực rỡ và lư hương bóng loáng ông mới sửa soạn hôm qua để đêm giao thừa. Lúc mà năm cũ kết thúc năm mới bắt đầu, bà nội cũng sẽ bày lên những mâm bánh dày bánh chưng, trái cây, lại còn có cả các loại mứt gừng,