The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

Home Explore Đặc San Thủy Quân Lục Chiến 2021-2022

View in Fullscreen

Đặc San Thủy Quân Lục Chiến 2021-2022

Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!

Related Publications

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.

Published by fireant26, 2023-06-22 01:18:56

Đặc San Thủy Quân Lục Chiến 2021-2022

Pages:

Đặc San Thủy Quân Lục Chiến 2021-2022

SINH HOAT của HỘI NAM CA Tham dự D.H. Tết Nhâm Dần Tại Đại Lộ Bosa, O.C. Do Cộng Đồng VN Tổ chức Hình trên MX Cổ Tấn Tinh Châu MX Dr Cường, → MX Vệ , Việt → Hình dưới:- Toàn Cảnh Diên Hành - Các MX trên xe hOA

Đám tang Đại tá Hoàng Tích Thông ↖ MỪNG LỄ TẠ ƠN NĂM 2021 TẠI CLUB HOUSE SANTA ANA

SINH HOẠT CỦA HỘI HOUSTON

Mặc dầu sức khỏe kém, Đại Bàng Tango vẫn đến sinh hoạt cùng Anh Em

SINH HOẠT CỦA HỘI ĐÔNG BẮC US và VÙNG PHỤ CẬN Sinh hoạt đầu năm với các Hội Bạn

LÁ THƯ SÓNG THẦN 2021-2022 Kính chào quý niên trưởng, quý thân hữu, quý chiến hữu TQLC Việt Nam. Đại dịch covid-19 đã gây cho mọi người nhiều khó khăn, trong đó có đại gia đình TQLC! Chúng ta đã mất đi một số chiến hữu, ở hải ngoại cũng như quốc nội. Sinh hoạt của các Hội TQLC địa phương và Tổng Hội cũng bị giới hạn và thay đổi. Đại Hội TQLC tháng 7/2020 tại Sacramento Bắc CA phải huỷ bỏ, dự trù dời sang tháng 7/2021 tại Houston, nhưng cũng không thực hiện được. Nay, 2022, tình hình gần trở lại bình thường, nếu không có gì bất ngờ xảy ra thì chúng ta sẽ tổ chức Đại Hội vào tháng 7/2022 tại Oklahoma để kỷ niệm 68 năm ngày thành lập Binh Chủng (1-10-1954) và 50 năm chiến Thắng Cổ Thành Quảng Trị (16-9- 1972), một chiến thắng mà Tổng Thống kiêm Tổng Tư Lệnh Quân Đội đã nói: -Tôi kính cẩn nghiêng mình trước những chiến sĩ hy sinh cho đại nghĩa dân tộc. Tôi sẽ đến thăm anh em. Trung Tướng Tư Lệnh Quân Đoàn I, Quân Khu I nói: -Tôi muốn tỏ lòng khâm phục với Sư Đoàn TQLC, với những hy sinh vô bờ của anh em. Còn chúng ta, luôn tự hào sự kiện trọng đại này, Chiến Thắng Quảng Trị là tượng đài trong tim mỗi TQLC, sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh cao cả của đồng đội chưa đủ mà chúng ta còn có bổn phận với các anh em Thương Phế Binh đã bỏ lại một phần thân thể trên khắp các chiến trường. Mỗi quân nhân TQLC ở hải ngoại có bổn phận đóng góp vàò quỹ TPB/TQLC $100/1 năm do đó quỹ TPB luôn vững vàng nếu không muốn nói mỗi ngày càng khả quan nhờ sự tiếp tay của các thân hữu, nhất là giới trẻ luôn ủng hộ với số tiền đáng kể. Đặc biệt trong thời gian dịch covid bùng phát mạnh trong nước, khiến các anh em TPB lâm vào tình trạng vô cùng bi đát nên Tổng Hội đã khẩn cấp kêu gọi đại gia đình đóng góp, chỉ trong một thời gian ngắn, tổng số tiền TH nhận được đã gấp đôi số dự trù. Điều này nói lên tinh thần đoàn kết của tập thể Mũ Xanh: -Không bỏ anh em, luôn giữ vững tinh thần Huynh Đệ Chi Binh TQLC. Vì đại dịch, chúng tôi không thể phát hành đặc san Sóng Thần 2021, nay nhân dịp đại hội 7/2022 tại Oklahoma, chúng tôi tiếp tục cho phát hành đặc san ST 2021-2022. Thay mặt Ban Biên Tập, chúng tôi xin cám ơn quý niên trưởng quý thân hữu và chiến hữu đã đóng góp bài vở và tài chánh cho đặc san Sóng Thần TQLC. Kính chúc quý vị dồi dào sức khoẻ, an lành và hạnh phúc./. Ioawa City, Iowa 2-2-2022. Chủ Nhiệm ĐSST/TQLC. MX Tôn Thất Soạn TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 5

MỤC LỤC ĐẶC SAN SÓNG THẦN SỐ 2021-2022 STT TÊN BÀI TÁC GIẢ TR SỐ 1 Hình Ảnh Sinh Hoạt Ban Biên Tập MẦU 2 Lá Thư Sóng Thần Chủ Nhiệm 5 3 Mục Lục Ban Biên Tập 6 4 Lời Ngỏ Của Ban Biên Tập Ban Biên Tập 8 4 Tâm Thư Của Niên Trưởng Tango Tango 10 5 Tái Chiếm Thị Xã Quảng Trị Đồ Sơn 12 6 Quảng Trị Mùa Hè Đỏ Lửa 1972 4 Tác Giả 15 7 Kỷ Niệm Cổ Thành Đinh Công Tráng Trần Trung Ngôn 37 8 Ngưởi Về Từ Thành Cổ Hương Thủy 48 9 Chiến Thắng Phượng Hoàng Bảo Anh 54 10 Tưởng nhớ MX Phạm Công Đức Lê Đình Đơn 59 11 Quảng Trị Sau Lưng Nguyễn Thành Trí 65 12 Tháng Ba Chôn Súng Lê Khắc Phước 83 13 THƠ_ Tháng Ba: Nhớ Bạn và Hoài Niệm Trính Sát 22 93 14 THƠ_ Bãi Biển Thuận An và Cơn Uất Nghẹn Nguyễn Hoàng Ân 94 15 Những Niên Trưởng Võ Khoa Tô Văn Cấp 95 16 Anh Hai Giang Văn Nhân 116 17 Phán Ơi, Mi Đã Đi Rồi Phan Công Tôn 120 18 Anh PHÚ và Những đồng đội trong Lôi Hỏa Lưu Văn Phúc 128 19 TQLC Tango Nguyễn Thành Trí Cọp Biển 148 20 TQLC Hoàng Tích Thông Tôn Thất Soạn 161 21 TQLC Bắc Ninh Nguyễn Năng Bảo Cần Thơ 164 TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 6

22 Thư Gửi Người Tình Xa Phú-Phạm Thiên Thu 172 23 Trung Tá Phạm Nhã Đồ Sơn 175 24 Niên Trưởng Đặng Bá Đạt Lê Quang Liễn 177 25 Tiễn Niên Trưởng Bắc Giang Như Hoa- Âu Tím 180 26 THT Tiễn Biệt NT Nguyễn Văn Phán Lê Quang Liễn 182 27 Tâm Tình Của Những Người Em Nhỏ Em Thịnh 184 28 THƠ_Nguyễn Văn Phán Phan Nhật Nam 186 29 Thiếu Tá Phạm Văn Sắt Giang Văn Nhân 187 30 Tiễn Biệt Th/T Trần V Chí và Đ/U Tr. V Hên Thạch Thảo 192 31 Bạn tôi Người Y Tá tên RI Thạch Thảo 193 32 Cựu Đại úy Nguyễn Văn Thạch Phóng V. Xây Dựng 196 33 Vì Sao Chợt Tắt Thiên Tâm 201 34 Chuyện Mắc Dịch Nguyễn Văn Dõng 216 35 Cuối Trời Mù Sương Trang Luân 221 36 Dòng sông vẫn chảy MX Hoa Biển 238 37 Tâm Sự Đầu Năm Phát Kiên 251 38 Tôi Đi Mỹ Nguyễn Bá Đương 255 39 Kiếp Cày MX Stephano 267 40 Tiểu Đoàn 8 Từ Kampuchia Đến Hạ Lào Lê Quang Liễn 272 41 Vui buồn cùng Cọp Biển Đông Văn 283 42 THƠ _Một Thế Kỷ Hai Đại Dịch Lê Văn Châm 291 43 TTHL/TQLC Ai Còn Ai Mất Nguyễn Văn Lễ 292 44 Tiểu Sử Ban Nhạc Sóng Thần Phan Diệu 303 45 Như Một Người Khách Lạ Huỳnh Văn Phú 307 46 NHẠC_Không Phản Bội Anh Em Trang Thủy 317 47 BÁO CÁO TÀI CHÁNH TỔNG HỘI 319 TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 7

Lời ngỏ của Ban Biên Tập Đăc San Sóng Thần Kính gửi: -quý Niên Trưởng, -quý Chiến hữu Mũ Xanh khắp nơi, Vì tình hình đại dịch Covid-19, Đại hội TQLCVN năm 2021 (kỷ niệm 67 năm thành lập Binh Chủng và 49 năm Chiến Thắng Quảng Trị) đã không thể xúc tiến như kế hoạch dự định nên Đặc san Sóng Thần 2021 đáng lẽ phải được phát hành nhân dịp Đại hội cũng đã phải hủy bỏ. Ban Biên Tập ĐSST xin chân thành cáo lỗi cùng quý Niên Trưởng và quý Chiến hữu khắp nơi. TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 8

Năm nay, nhân dịp kỷ niệm 68 năm thành lập Binh Chủng (1/10/1954-1/10/2022) và 50 năm Chiến Thắng Quảng Trị (16/9/1972-16/9/2022, Ban Biên Tập chúng tôi xin gửi đến quý Niên Trưởng và Chiến Hữu số “Đặc San Sóng Thần 2021-2022” này. ĐSST 2021-2022 năm nay đặc biệt có nhiều bài về Chiến Thắng Quảng Trị lịch sử, ôn lại chiến công lẫy lừng đã làm rạng rỡ uy danh Binh Chủng TQLC chúng ta. Đồng thời, để kỷ niệm 68 năm thành lập đơn vị, ĐSST 2021-2022 cũng có những bài viết tưởng nhớ các Niên Trưởng, những cấp chỉ huy đáng kính cùng nhiều thẩm quyền và các chiến hữu đã cùng chúng ta chia ngọt xẻ bùi, chung lưng gánh chịu bao hiểm nguy, gian khổ trong cuộc chiến nhưng nay đã từ giã chúng ta. Hy vọng rằng ĐSST 2021-2022 này sẽ đem lại cho quý Niên Trưởng và quý Chiến Hữu những kỷ niệm quý báu, không bao giờ có thể phai nhòa của đời lính, của quãng đời mà chúng ta đã tận tâm, dốc hết mồ hôi và máu xương, hết lòng phục vụ cho lý tưởng chiến đấu vì Tự do của quân dân Việt Nam Cộng Hòa, nói chung, và vì danh dự của Binh Chủng Thủy Quân Lục Chiến, nói riêng. Không một cá nhân, bè nhóm nào, dù với bất cứ mưu mô thủ đoạn gì, có thể phá vỡ được sự đoàn kết, tương thân, tương ái trong tình Huynh Đệ Chi Binh, không thể làm ô uế niềm hãnh diện về espritde-corps của những Thủy Quân Lục Chiến, những Cọp Biển chúng ta. Ban Biên Tập ĐSST xin chân thành cảm tạ sự ưu ái của quý Niên Trưởng, quý Chiến Hữu –thông qua Ban Chấp Hành Tổng Hội- đã tín nhiệm giao cho trọng trách điều hành và thực hiện Đặc San này. Tuy đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn BBT/ĐSST chúng tôi vẫn còn nhiều khiếm khuyết, xin chân thành tạ lỗi và mong quý Niên Trưởng, quý Chiến Hữu thông cảm./. Trân trọng, BBT/ĐSST TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 9

Tâm thư của NT Tango Nguyễn Thành Trí Thưa các NT trong Ban CV & Giám Sát Các Chiến hữu Mũ Xanh, Thời gian qua, Tango rất đau lòng và xấu hổ khi đọc những thông tin từ bên ngoài về các sự việc liên quan đến: 1. Việc ân thưởng “ Đệ Tam Đẳng Bảo Quốc huân chương”. 2. Hoạt động của các Lữ Đoàn 147, 258 TQLC cũng như các Tiểu Đoàn 3, Tiểu Đoàn 6 trong các ngày 13, 14, 15 tháng 9 năm 1972. 3. Đại Tá /TLP gửi văn thư chính thức ủng hộ UBXDTĐ. Ba sự việc nêu trên thật sự như sau: (1) Cho tới ngày 30/4/1975, việc ân thưởng Bảo quốc huân chương từ Đệ Ngũ Đẳng trở lên do Tổng Thống VNCH cứu xét và ban hành, được quy định rõ ràng bằng văn bản. Nếu cá nhân được ân thưởng thuộc Binh Chủng TQLC thì việc trao tặng phải do Tư lệnh TQLC , thừa lệnh Tổng Thống VNCH, thi hành . Cho nên khi nói rằng Niên Trưởng Đồ Sơn Ngô Văn Định “...lấy hết tới khi ĐT Bảo ở đây chết rồi thì ĐT Định mới đưa huy chương đó gắn vào quan tài ĐT Bảo ...“ là điều hoàn toàn cố tình bịa đặt. TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 10

(2) Lễ cắm cờ chính thức tại Cổ Thành được Thiếu Tướng Tư lệnh TQLC ra lịnh cho Đại Tá Lữ Đoàn Trưởng 258/TQLC thi hành vào lúc 12:45 ngày 16/9/1972. Mỗi Lữ Đoàn TQLC, mỗi tiểu đoàn TQLC có vùng trách nhiệm rõ ràng để thanh toán địch. Sư Đoàn TQLC chỉ hoàn thành nhiệm vụ được giao phó khi các đơn vị thuộc quyền hoàn toàn kiểm soát Thị Xã và Cổ Thành Quảng Trị. Cho nên mỗi đơn vị TQLC đều góp công trong chiến thắng này. Nhìn tổng quát, chiến dịch tái chiếm Quảng Trị năm 1972 là công sức, xương máu của nhiều đơn vị QLVNCH qua nhiều giai đoạn của chiến dịch. (3) Tôi chưa bao giờ viết văn thư chính thức nào để ủng hộ UBXDTD. Đây là một sự cố tình bịa đặt nhằm phân hóa Binh Chủng TQLC. Tango nhận thấy các sự kiện nêu ra đã được BCH/Tổng Hội giải thích rõ ràng. Nhân dịp Xuân về, ước mong của Tango là thấy được sự đoàn kết trong nội bộ BC. Mong rằng những ai còn tự xem mình từng là quân nhân TQLC luôn luôn đặt danh dự của Binh Chủng trên hết vì uy danh của Binh Chủng hôm nay chính là máu xương, công lao của biết bao đồng đội chúng ta. Hãy sống cho xứng đáng với sự hy sinh cao quý ấy. Thân mến, TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 11

Tái Chiếm Cổ Thành Và Thị Xã Quảng Trị Đồ Sơn Gửi Anh Em Mũ Xanh. Vị Tư Lệnh TQLC chỉ huy Sư Đoàn đánh trận Quảng Trị (QT) đã qua đời, một số anh em Lữ Đoàn Trưởng và Tiểu Đoàn Trưởng TQLC cũng không còn nữa! Tôi-Đồ Sơn, là cựu Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 258/TQLC tham dự trận QT có đôi lời hy vọng giải đáp được thắc mắc của một số anh em MX về việc ai vào Cổ Thành trước, ai vào sau. Cổ Thành Đinh Công Tráng và Thị Xã Quảng Trị là mục tiêu mà Sư Đoàn TQLC nhận trực tiếp từ Tư Lệnh Quân Đoàn I là: "TQLC hành quân tái chiếm Cổ Thành và Thị Xã QT thay thế cho Sư Đoàn Nhẩy Dù". Chuẩn Tướng Tư Lệ̣nh Sư Đoàn TQLC giao nhiệm vụ cho Lữ Đoàn 258 TQLC thay thế Lữ Đoàn 2 Nhẩy Dù từ ngày 27 tháng 7 năm 1972. Lữ Đoàn 258/TQLC hoàn toàn chịu trách nhiệm tái chiếm Cổ Thành Đinh Công Tráng và Thị Xã QT từ ngày 27 tháng 7. Mãi cho đến ngày 8 tháng 9, bắt đầu vào Giai Đoạn 3, sau 43 ngày, thì Bộ Tư Lệnh chia Cổ Thành ra làm 2 cho 2 Lữ Đoàn cùng chịu trách nhiệm: -Lữ Đoàn 147/TQLC ở phiá Đông sông Vĩnh Định nhận trách nhiệm một nửa phiá Bắc Cổ Thành. - LĐ 258/TQLC chịu trách nhiệm một nửa phiá Nam Cổ Thành. Thị Xã vẫn là khu vực trách nhiệm của LĐ258. Nhiệm vụ̣ của SĐ/TLC đã hoàn tất, chiếm lại Thị Xã và Cổ Thành QT vào ngày 16 tháng 9 năm 1972. Tổng cộng 51 ngày đêm. Ranh giới rõ rệt cho 2 Lữ Đoàn 147 và 258 là con đường giữa chia Cổ Thành ra làm 2. Xe có thể chạy được từ Đông sang Tây. (Xem phóng đồ phân chia nhiệm vụ̣ cho 2 Lữ Đoàn TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 12

nơi trang 268 trong Quân Sử). Trong Quân Sử của Sư Đoàn chỉ nói tổng quát Cổ Thành và Thị Xã đã chiếm xong ngày 16/9/ 1972. Dù LĐ147 hay LĐ 258 có thành phần nào vào trước hay vào sau th̀ì cũng chỉ là vào 1/2 mục tiêu của Sư Đoàn và là mục tiêu của Lữ Đoàn đó mà thôi. Đặt trường hợp bên Lữ Đoàn 147 và LĐ 258 đã có những thành phần vào và kiểm soát được Cổ Thành trước ngày 16/9 thì Sư Đoàn vẫn phải chờ báo cáo của Lữ Đoàn 258 khi hoàn toàn kiểm soát được Thị Xã. Mục tiêu 90 là Bộ Chỉ Huy mặt trận Quảng Tri của Việt Cộng tổ chức phòng thủ kiên cố trong toà hành chánh là một mục tiêu quan trọng. ĐĐ4/TĐ2 phải đánh chiếm rất khó khăn. Sư Đoàn chỉ căn cứ vào báo cáo của các Lữ Đoàn và khi Sư Đoàn đã kiểm chứng là toàn bộ mục tiêu của Sư Đoàn đã chiếm xong gồm Cổ Thảnh và Thị Xã. Sư Đoàn báo lên Quân Đoàn khi nhiệm vụ của SĐ đã hoàn tất. Còn LĐ147 hay LĐ258 có thành phần vào trước thì cũng chỉ là ½ mục tiêu của những Lữ Đoàn đó mà thôi. Không phải là MT của SĐ đã hoàn tất. Ngày 16 tháng 9 năm 1972, tôi được lệnh của Chuẩn Tướng Bùi Thế Lân (lúc này ông còn là Chuẩn Tướng) chuẩn bị̣ một toán 5 người của TĐ6 đảm trách dựng cờ. Việc này theo tôi nghĩ không có liên quan gì đến đơn vị̣ nào vào trước vào sau, chỉ có mục đích là dễ dàng cho phái đoàn báo chí làm việc của họ vì họ đã có mặt trong thị̣ xã trước đó. Và nơi dựng cờ trên tường thành là mặt tiền của thành phố. Sau lễ dựng cờ, nhiệm vụ của Sư Đoàn TQLC đã hoàn tất. Cổ Thành và Thị Xã đã được TQLC kiểm soát hoàn toàn ngày 16/9/1972. Chuẩn Tướng Bùi Thế Lân được TTHQ/SĐ báo cáo lên cho ông chi tiết giờ nào Sư Đoàn TQLC đã hoàn thành nhiệm vụ. Trong Quân Sử không đi vào chi tiết. Quân Sử viết tổng quát, quan trọng là TQLC đã tái chiếm lạ̣i Thị Xã và Cổ Thành Đinh Công Tráng. Tôi chỉ xin nói với anh em một điều: Chúng ta, ai ở trong Binh Chủng TQLC có dự trận Quảng Trị năm 1972 cũng đều hãnh diện là chúng ta đã đoàn kết, chung vai sát cánh góp công sức tạo nên chiến thắng oai hùng nhất củ̉a QLVNCH trong cuộc chiến Việt Nam. Đồng Minh nể phụ̣c chúng ta. Không ai có thể làm một mình và không đơn vị nào có thể làm một mình. TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 13

Bây giờ công việc còn lại phải làm của chúng ta là nghĩ đến những anh em TPB và cô nhi quả phụ̣ TQLC ở quê nhà. Công việc yểm trợ cho TPB mà các anh em Mũ Xanh đã, đang, sẽ làm là quan trọng hơn hết, quan trọng hơn chuyện ai vào Cổ Thành trước. l *** Các Giai Đoạn Tái Chiếm Cổ Thành: 1- Giai Đoạn 1: Lữ Đoàn 258/TQLC do Đại Tá Ngô Văn Định chỉ huy, thay thế Lữ Đoàn 2 ND hành quân tái chiếm toàn bộ thị xã và Cổ Thành Đinh Công Tráng, gồm các đơn vị sau: Từ ngày 27/7/72 đến 29/8/72 TĐ9 của Trung Tá Nguyễn Kim Đễ thay cho TĐ11ND ở gần ga xe lửa. TĐ3 của Thiếu Tá Nguyễn Văn Cảnh, thay TĐ5ND gần nhà thờ Tri Buu. TĐ5 của Thiếu Tá Hồ Quang Lịch hay TĐ6 ND ở ngã ba Long Hưng. Giai Đoạn 2: Từ 29/8/72 đến 9/9/72: TĐ9 về phía sau dưỡng quân, bổ xung quân số và quân dụng. TĐ1 Thiếu Tá Nguyễn Đăng Hòa thay thế TĐ.9 đánh phia thị xã. TĐ6 Trung Tá Đỗ Hữu Tùng thay thế TĐ.5 đánh vào Tây Nam Cổ Thành. TĐ3 và TĐ7 đánh vào Đông Bắc Cổ Thành. TĐ.5 bảo vệ phía sau cho các TĐ1 và TĐ6. Giai Đoan 3: Từ ngày 9/9/72 Giai đoạn 3 thì mục tiêu Cổ Thành được chia làm 2: LĐ147 của Trung Tá Nguyễn Năng Bảo: gồm tiểu đoàn TĐ3 của Th/Tá Nguyễn Văn Cảnh, TĐ7 của Th/Tá Nguyễn Văn Kim, TĐ8 của Th/Tá Nguyễn Văn Phán. Lữ Đoàn 258 của Đại Tá Ngô Văn Định: gồm có các Tiểu Đoàn 1 của Th/Tá Nguyễn Đăng Hòa, TĐ2 của Th/Tá Trần Văn Hợp, TĐ5 của Th/Tá Hồ Quang Lịch, TĐ6 của Tr/Tá Đỗ Hữu Tùng. LĐ 369 của Trung Tá Nguyển Thế Lương: Làm trừ bị cho SĐ gồm có các Tiểu Đoàn 4 TD4 và TĐ9) TQLC chiếm Thị Xã và Cổ Thành ngày 16/9/1972. Đồ Sơn TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 14

Quảng Trị Mùa Hè Đỏ Lửa 1972 Hốt xác đồng bào tử nạn trên 'Đại Lộ Kinh Hoàng' Lời giới thiệu: Do nhu cầu ghi lại lịch sử trung thực cho các thế hệ tương lai, chúng tôi thực hiện những bài viết này. Loạt bài bên dưới do bốn người -- nhà văn Giao Chỉ, ký giả và phóng viên nhiếp ảnh NgyThanh, Trùng Dương và Nguyễn Kinh Châu -- viết từ bốn góc nhìn về những thời điểm khác nhau, song cùng một chủ đề: “Đại Lộ Kinh Hoàng”, nơi gần 2.000 con người chạy loạn đã bị Cộng quân pháo kích chết thê thảm, không bút nào tả siết, vào Mùa Hè Đỏ Lửa 1972 khi Cộng quân từ phía bắc xua quân và chiến xa tràn qua sông Bến Hải đánh chiếm Quảng Trị, trắng trợn vi phạm Hiệp Định Ngừng Chiến Genève 1954. Tôi mạn phép sắp xếp bài theo thứ tự thời gian của các biến cố: 1) Nhân chứng sống, cựu Trung sĩ Phan Văn Châu, người đã trải qua và chứng kiến tận mắt cảnh đồng bào bị pháo kích Cộng sản tàn sát trên cái mà 2) phóng viên chiến trường của nhật báo Sóng Thần, NgyThanh, đã đặt tên là "Đại Lộ Kinh Hoàng" sau khi anh và đồng nghiệp Đoàn Kế Tường trở thành hai người đầu tiên đặt chân lên đoạn đường này hai tháng sau cuộc tàn sát, 3) Chương trình hốt xác đồng bào tử nạn trên ĐLKH do nhật báo Sóng Thần phát động, và 4) Chương trình hốt xác đồng bào chiến nạn tiếp tục kéo dài thêm bấy tháng nữa (do Nguyễn Kinh Châu kể qua điện thoại và NgyThanh ghi). Kể từ khi bài do bốn người viết này được phổ biến trên tạp chí Thời Báo (Houston) số ra ngày 20 tháng 11, 2009, tr. 54-109, chúng tôi đã sưu tầm thêm được một số thông tin và tài liệu liên quan đến đoạn đường đau thương này, kể cả bài ký sự của Trùng Dương ghi lại giai đoạn đầu của công cuộc hốt xác nạn nhân ĐLKH vào mùa hè 1972, đăng nhiều kỳ trên nhật báo Sóng Thần. Phần hình ảnh và chú thích của loạt bài này cũng đã được cập nhật bên duới. Riêng nội dung của bốn bài viết vẫn được giữ nguyên. – Trùng Dương [2009, 2022] Người nhân chứng qua đêm trên ‘Đại Lộ Kinh Hoàng’ Giao Chỉ San Jose Khi đi tìm nhân chứng của một chiến trường hết sức oan nghiệt và thê lương, hết sức dũng mãnh và hào hùng, tôi vẫn không quên đoạn đường đầy xác người trên Quốc Lộ 1. Ngay khi chiến trường còn vương khói súng, cây bút nhẩy dù, Đại úy Phan Nhật Nam đã viết “Mùa hè đỏ lửa”. Tác phẩm đem vinh quang cho tác giả đồng thời cũng làm khổ ông sau 1975. Nhưng trước sau “Mùa hè đỏ lửa” đã gắn liền vào tên tuổi Phan Nhật Nam. Phải chờ đến 32 năm sau, Hà Nội mới TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 15

xuất bản cuốn “Mùa hè cháy” của đại tá pháo binh “quân đội nhân dân” viết về trận pháo kích của trung đoàn pháo Bông Lau, trận pháo dã man trên đường di tản của dân Quảng Trị, giết chết hàng ngàn người và làm đoạn đường trên 2 cây số giữa con sông Thạch Hãn và Mỹ Chánh trở thành “Ðại Lộ Kinh Hoàng”. Chúng tôi vẫn đi tìm xem ai là người đặt tên cho đoạn đường của trận thảm sát mùa hè năm 1972. Có lẽ chỉ trong chiến tranh Việt Nam mới có cái đại lộ mang tước hiệu kinh hoàng. Anh phóng viên của bộ thông tin có mặt tại Quảng Trị nói rằng bác đi hỏi ông Lê Thiệp trên Washington, D.C. Khi quân ta phản công ở Mỹ Chánh, ông nhà báo Lê Thiệp có đi theo trên Quốc Lộ 1 qua lối này. Năm 2005 tôi có nhân dịp gặp ông Thiệp tại DC, ông nói rằng không biết tay nào đặt cái tên “Ðại lộ Kinh Hoàng” thật hay. Câu chuyện dừng tại đó. Một lần khác, chúng tôi rao lên là muốn tìm gặp những ai đã chạy trên con đường ác độc vào đúng lúc địch pháo kích. Tôi biết có trung tá Lê Huy Linh Vũ của Tổng cục Chiến tranh Chính trị là người đã trải qua và đã viết lại thành cuốn sách. Con gái của Trung tá Vũ là họa sĩ Hương, Alaska, có cho phép chúng tôi in lại cuốn này để tặng các bạn. Nhưng ông Vũ nay không còn nữa. Ðại tá Hà Mai Việt, tỉnh trưởng Quảng trị thời kỳ 1972, đã nói rằng: “Tại ông không lưu tâm đọc sách của tôi. Mở trang này ra mà xem, nhân chứng sống là ông Phan văn Châu. Tôi đã viết rõ từng trường hợp của trận Quảng Trị trong tác phẩm ‘Thép và Máu’. Ông nhân chứng này không những chịu đựng trực tiếp trận pháo trên quốc lộ mà còn nằm lại một đêm giữa các xác chết.” Sau cùng nhờ ông Hà Mai Việt, chúng tôi đã gặp nhân chứng sống. Trung sĩ Phan văn Châu, năm nay 68 tuổi, quả thực là một người dân tiêu biểu của miền đất Quảng. Qua máy điện thoại, dường như cả một trời tâm sự tuôn tràn. Những hình ảnh quê hương, chiến tranh, loạn lạc, pháo kích, khói lửa, lẫn lộn giữa trận 1972 và trận 1975. Nói đến chuyện đất nước biết bao nhiêu địa danh: nào là Nhan Biều, Cầu Ga, Ái Tử, Mai Lĩnh, Cầu Dài. Rồi đến biết bao nhiêu con sông, bao nhiêu rạch nước. Âm thanh đất Quảng của người dân chân chỉ hạt bột, vòng qua quay lại để sau cùng trở về với cái ngày cả gia đình bỏ Nhan Biều mà đi. Ông Châu nói rằng, lúc đó dường như mọi người đã chạy hết. Phan văn Châu là trung sĩ thông dịch viên cho ngành tình báo tại Ðà TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 16

Nẵng đang đi công tác về Ái tử. Ðến khi thiên hạ bỏ chạy hết, thầy thông ngôn trẻ tuổi mặc đồ dân sự cùng một đứa cháu, dẫn vợ có bầu với ba đứa con nhỏ, năm một, 6, 7, và 8 tuổi. Tất cả vội vàng ra đi bỏ lại phía sau căn nhà mới cất tại Nhan Biều bên bờ bắc của sông Thạch Hãn. Vợ con đi trước một đoạn với gia đình bà chị. Thằng cháu và ông Châu đi xe gắn máy kéo theo một chiếc xe gỗ hai bánh. Hành trang chất đầy, người kéo, người đẩy, chiếc xe qua khỏi cầu Ga, đi được một đoạn dài đến 9 giờ sáng thì pháo nổ ngay trên đường. Con đường đầy người chạy loạn. Cả dân cả lính với đủ mọi thứ xe. Ða số đi bộ vì đường tắc nghẽn nên không thể đi nhanh. Ðạn rơi chỗ nào cũng có người chết. Xác bắn tung lên trời. Khói lửa mù mịt. Mạnh ai nấy chạy. Vợ con thất lạc ngay từ lúc đó. Ông Châu nghĩ rằng vợ con có thể đang ở phía trước. Nhưng phía trước hay phía sau thì cũng bị pháo. Khi pháo tạm ngưng thì có người lại tràn ra đi tới. Nhưng phần lớn nằm yên chịu trận. Có nhiều người không chết ở đợt pháo đầu nhưng rồi bị chết ở các đợt pháo sau. Nhiều xác chết trên đường bị pháo đi pháo lại nhiều lần. Bị thương rồi lại bị pháo rồi cũng chết. Biết bao nhiều người cố chạy cho thoát bỏ lại cả gia đình vợ con. Những đứa nhỏ nằm khóc bên xác mẹ. Những em bé sơ sinh bú vú mẹ đã lạnh khô. Có người còn sống thấy đó mà phải bỏ đi. Ông Châu và đứa cháu chạy về phía đông quốc lộ, vùi thây xuống cát mà chịu đựng một ngày pháo kích. Ðủ loại pháo của cộng sản thay phiên bắn phá suốt một ngày dài. Pháo 122, pháo 130 và pháo 155. Chỉ khi nào có B-52 đến thả bom mới thấy địch im tiếng súng được một lúc. Toàn thân ông tê liệt dưới trời nắng gắt. Phải bò đến các vũng nước có cả phân trâu và máu người để uống. Khi trời tối dần, tất cả đều im lặng và ghê sợ. Ông Châu và đứa cháu bắt đầu bò quanh lật các xác chết đàn bà và trẻ em lên xem có phải vợ con. Lật một xác phụ nữ mà ông nghĩ rằng người vợ, đầu óc ông mê muội. Thằng cháu còn tỉnh táo nói rằng không phải mợ. Mợ có bụng mà cậu. Mấy người khác còn sống cũng làm như vậy. Tất cả đi tìm xác thân nhân. Nhưng rồi trời tối hẳn, bộ đội Việt Cộng bắt đầu xuất hiện. Chúng tìm đến các xe nhà binh và tìm các quân nhân mặc quân phục bắt đi hết. Cậu cháu ông Châu khai là dân thường nên được lệnh phải nằm yên tại chỗ. Ðêm hôm đó, ông Châu thức trắng trên bãi cát đẫm máu của Ðại lộ Kinh Hoàng. Hình như có đôi lúc ông cũng thiếp đi. Cũng chẳng còn nhớ rõ. Chung quanh toàn xác chết. Người chết nhiều hơn người sống. Những xác chết cháy như than củi. Ông nghĩ rằng chắc xác vợ con cũng quanh đây. Sáng hôm TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 17

sau, từ sớm mai những người còn sống đành phải bỏ lại một cánh đồng xác ở đằng sau để chạy về miền Nam. Ði đến gần sông Mỹ Chánh thì gặp toán tiền sát của thủy quân lục chiến Việt Nam chận lại. Khi biết chắc là không phải quân địch, ông trung úy thủy quân lục chiến phất tay cho qua. Vừa đi khỏi một đoạn đường thì thấy ông sĩ quan bị du kích phía sau bắn sẻ chết ngay tại chổ. Ðó là cái chết cuối cùng ông chứng kiến tại Quảng Trị. Tìm xe quá giang về Huế với tâm trạng hết sức não nề. Nhưng rồi phép lạ đầu tiên đến với cuộc đời ông. Ngay tại khu vực tạm cư Phú văn Lâu trên tả ngạn sông Hương, thuộc thành phố Huế, ông gặp lại đầy đủ vợ con. Bà vợ mang bầu đã dẫn ba đứa con nhỏ đi xuống đường ven biển theo dân địa phương. Ðoàn người đi xa quốc lộ nên tránh được pháo kích. Vợ con dắt díu nhau đi suốt một ngày một đêm về đến Mỹ Chánh, rồi được xe cho bà bầu quá giang về Huế. Hai năm sau người vợ đầu tiên của ông Châu qua đời, sau khi sinh cho ông thêm ba người con nữa. Cô gái còn nằm trong bụng mẹ trên đại lộ kinh hoàng năm nay đúng 37 tuổi, tốt nghiệp đại học và đã có gia đình, hiện cư ngụ tại miền đông Hoa kỳ. Những bước chân trần ai trên bãi cát Quảng Trị mùa hè năm 1972 của bà mẹ mang bầu không biết có còn vương vấn chút nào trong lòng cô bé nghe pháo kích từ lúc chưa ra đời. “Tụi nhỏ chẳng biết gì đâu,” ông Châu nói. “Chỉ có đứa lớn nhất năm nay ngoài 40 tuổi là còn nhớ đôi chút.” Hỏi rằng thế ông có được bao nhiêu con tất cả. Ông tính nhẩm rồi nói rằng tất cả 10 con. Bà đầu tiên sáu con. Bà thứ hai ba con. Bà này bỏ tôi đi lấy chồng nên bây giờ vẫn còn ở Việt Nam. Tôi đưa cả ba cháu sang đoàn tụ bên này. Bà hiện nay ở với tôi có một cháu, năm nay cháu 24 tuổi rồi. Bà sau này có một con riêng. Như vậy là chúng tôi có 11 con. Thế bác có hạnh phúc không? “Hạnh phúc chứ. Tất cả là số trời,” ông Châu nói, “Cái đêm nằm ở đại lộ kinh hoàng, uống nước máu người và phân trâu tôi không bao giờ giờ nghĩ đến có ngày đi Mỹ như bây giờ. Tôi nghĩ bấy giờ vợ con chết hết thì mình sẽ ra sao. Làm sao tìm xác? Rồi chôn ở đâu? Hàng trăm xác người chung quanh, biết bao nhiêu xác trẻ con, vợ con tôi đều trong số đó. Không hiểu nó bắn pháo đạn gì quá ác. Tất cả xác chết như than củi chẳng làm sao biết được người nào là người nào.” “Năm 1973 tôi có trở lại, đi qua con đường thấy có đài tưởng niệm, rồi có các mồ chôn tập thể, có mồ chôn riêng rẽ. Lòng tôi hết sức xúc động,” ông Châu nói. “Cho đến bây giờ tôi vẫn còn xúc động. Con cháu tôi thì nhiều nhưng mà làm sao các con hiểu được những gì tôi đã trải qua. Trận 1972 quân ta TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 18

mới lấy lại một nửa Quảng Trị. Ðứng bên này dòng Thạch Hãn, bên kia là Nhan Biều, nơi tôi ra đời còn cả ngôi nhà thân yêu. Bên ta đã bị địch chiếm bờ bắc, chỉ giữ được bờ nam, đến 1975 thì bờ nam cũng chẳng còn.” “Vâng thưa bác, năm nay em 67 tuổi,” ông Châu nói tiếp, “Quê ở Nhan Biều, bờ bắc sông Thạch Hãn, ngay dưới cầu Ga. Nhà em thi vào làm trung sĩ thông dịch viên năm 1966 khóa 11 tại Quân đoàn I. Sau 75 em trốn được. Nếu khai thật chắc là bị buộc tội CIA. Sau đó em vượt biên rồi đoàn tụ. Trước sau ba vợ, 11 người con. Bà sau này là bà bền chặt nhất đã sống với nhau 25 năm. Vâng, thưa bác, đây chắc chắn là bà sau cùng. Gia đình em rất hạnh phúc. Phần em, dù có bị kinh hoàng nhưng cũng chỉ có một ngày một đêm. So với người ta có người cả đời kinh hoàng thì nỗi khổ của chúng em có thấm vào đâu.” Ðó là câu chuyện của ông Châu, nhân chứng số 1 của chúng tôi. Tôi hỏi ông Châu câu cuối cùng. “Ông có biết ai đặt tên Ðại Lộ Kinh Hoàng?” – “ Không đâu,” bây giờ ông gọi tôi là cụ. “Cụ với cụ Hà Mai Việt còn không biết thì ai mà biết. Nhưng quả thực là kinh hoàng thực đấy các cụ ạ.” Tuy hỏi vậy, nhưng tôi đã tìm ra ai là người đặt tên … ‘Đại Lộ Kinh Hoàng’ NgyThanh Năm ấy tôi 23 tuổi, mặc đồ lính mới được một năm, chịu trách nhiệm phòng nhiếp ảnh của Bộ Chỉ Huy Tiểu Đoàn 10 Chiến Tranh Chính Trị, KBC 3463, đóng tại bờ biển Thanh Bình, Đà Nẵng. Với số tuổi oắt con của thời chiến sau khi vừa rời quân trường chỉ một năm, tôi còn ngu ngốc lắm, lại ham vui, và hiếu thắng, ngày nào không ra mặt trận để chiều về làm bản tin hành quân, là một hổ thẹn với tất cả đạo quân phóng viên nằm tại Huế, một thành phố lỏng lẻo vì phần lớn thường dân và vợ con lính đã chạy vào Đà Nẵng, sau kinh nghiệm “di tản chiến thuật” khỏi Quảng Trị - Đông Hà. Bấy giờ, phía Nhảy Dù vẫn giữ cánh trái giữa Quốc Lộ 1 trải dài lên phía Động Ông Đô và căn cứ Barbara, đánh cuốn chiếu ra từ sông Mỹ Chánh. Thủy Quân Lục Chiến cặp sườn QL1 bên trái giăng hàng ngang theo sông Mỹ Chánh ra tới các làng Mỹ Thủy, Gia Đẳng ở trên bờ biển, cùng nhắm hướng tây bắc. Hôm mồng 1 tháng 7 năm 1972 , đám phóng viên chiến trường "ăn cơm tháng ở quán ăn trước khách sạn Hương Giang Huế" không đi tập trung như mọi ngày, mà tản mác theo các đơn vị Nhảy Dù và TQLC bố phòng hơn là theo các mũi dùi tấn công chính trên đường đánh về Quảng Trị. Cái ngày rất dễ nhớ vì vừa chẵn hai tháng sau khi ông anh họ tôi ném trái CBUTỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 19

55 xuống cầu Đông Hà để diệt sống đoàn xe tăng T-54 đang qua cầu để tấn công phía sau lưng của quân Việt Nam Cộng Hoà đang "di tản chiến thuật", bỏ ngỏ phần đất tỉnh Quảng Trị, và tái bố trí ở bờ sông Mỹ Chánh. Hôm ấy tôi đi chung với Đoàn Kế Tường, cả hai chúng tôi là phóng viên chiến trường của báo Sóng Thần. Bên cạnh tình bạn, Đoàn Kế Tường là người Quảng Trị, anh cũng là quân nhân của một đơn vị pháo binh Sư Đoàn 3 Bộ Binh, nên rành rẽ đường đi nước bước trong thành phố, nếu chúng tôi có may mắn lọt vào được thành phố tái chiếm trong tư cách là phóng viên đầu tiên – nhưng chuyện ấy sau mới xẩy ra trên đường Lê Huấn. Khoảng 10 giờ sáng, đầu cầu Bến Đá vắng lặng và không có lính trấn thủ khi chúng tôi đến: những mũi dùi tấn công của Nhảy Dù và TQLC đã được trực thăng vận vượt sông đánh lên quá sông Trường Phước. Bến Đá bấy giờ có hai cầu. Cầu xe hơi trên QL1 bị phá sập, hoàn toàn không qua được. Chiếc cầu sắt xe lửa nằm ở phía núi gảy gục đoạn giữa cắm xuống sông thành hình chữ V, khu đất đầu cầu do quân VNCH trấn giữ trước đó đã được cài nhiều mìn chốn g chiến xa. Thấy yên lặng và không có người, cả ta lẫn địch, hai chúng tôi bò theo khung cầu sắt gẫy qua bên bờ bắc, len lách giữa đám mìn chống chiến xa, để quay trở lại QL1. Trước mắt chúng tôi, ngay trên bề mặt QL1, là xác xe chiếc ngược chiếc ngang, phần lớn giở mui không biết vì lý do gì. Trong nhiều xe cứu thương đã bị bắn cháy nhưng còn đọc được phù hiệu Hồng Thập Tự hai bên hông, chúng tôi nhìn vào cánh cửa xe hé mở và thấy xác thương binh chết nằm chết ngồi trong đó, mùi tử khí đã dịu thành mùi thối, thay vì mùi tanh nồng của xác người như khi mới chết ít hơn hai tuần. Chúng tôi tiếp tục lội xuống bãi cát hai bên đường, bãi phía biển có nhiều xác chết hơn bãi phía núi, có lẽ vì khi bị tàn sát, người ta có khuynh hướng chạy ra phía đông là khu vực có thể có người tiếp cứu mình, trong khi phía núi chỉ là vùng hoang vu, không có ai sinh sống. Trên bãi cát nầy chúng tôi thấy xác người lớn và xác trẻ em, xác quân nhân và xác thường dân, cảnh sát. Nhiều xác úp mặt chồng lên nhau, có lẽ bị bắn chết khi đang chạy tới để thoát hiểm và bị bắn từ sau lưng. Vì không có xe cộ lưu thông, hai chúng tôi luẩn quẩn dọc đoạn đường xác người nầy trong vòng khoảng non cây số. Chúng tôi đã chụp (bằng phim) rất nhiều ảnh của đoạn quốc lộ nầy, khi công binh VNCH chưa bắc cầu dã chiến qua sông Bến Đá, nên hình chúng tôi chụp còn nguyên vẹn bãi chiến trường. Tấm ảnh duy nhất còn lại hiện được lưu giữ tại : TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 20

http://www.pbase.com/ngythanh/i mage/78971287 Vào xế trưa, công binh bắc xong cầu, và mang xe ủi qua, gạt các xác xe dạt xuống hai bên vệ đường, mở một lối đi nhỏ trên mặt nhựa cho các xe tiếp tế đạn dược lên phía Quảng Trị, cũng như lấy thương binh và xác tử sĩ về. Do đó, ngoài hình ảnh của chúng tôi, những hình chụp sau khi xe ủi qua, đã không còn cảnh nguyên thủy của nét kinh hoàng. Buổi tối về tới Huế, như mọi khi, tôi gọi cho anh Đỗ Quý Toàn bên Phú Nhuận để nhờ anh ghi lại tin tức về hoạt động của chúng tôi trong ngày, để sau đó anh ấy chuyển cho anh Đỗ Ngọc Yến, là người ngồi cạnh anh Uyên Thao, tổng thư ký tòa soạn. và các anh Trương Cam Vĩnh, Đường Thiên Lý để làm tin và chọn tin. Anh Yến vẫn chuyển tin của chúng tôi tới anh UT như thế mỗi ngày. "Đại Lộ Kinh Hoàng" là cái tên tôi chọn làm đề tựa bài viết ngày hôm ấy. Chọn "Đại Lộ Kinh Hoàng" thật ra cũng chỉ do một lúc ngẩu hứng thôi, như một vế cho câu đối "Con Phố Buồn Thiu" (La rue sans joie) mà Bernard Falls đặt cho hương lộ 555 chạy dọc bờ biển Quảng Trị, cách đó vài cây số, trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương Lần thứ nhất 1946-1954. Vài tuần sau, chị chủ nhiệm Trùng Dương và anh chị em Sóng Thần tổ chức chiến dịch thu lượm xác người trên "Đại Lộ Kinh Hoàng". Tòa báo bỏ chi phí ra làm việc nầy. Đích thân chủ nhiệm từ Saigon ra ăn chay nằm đất với chúng tôi, hàng ngày kết hợp với anh Nguyễn Kinh Châu, trưởng văn phòng đại diện Sóng Thần Huế, và các thân hữu, chúng tôi liên tục tới hiện trường thu nhặt xác chết gói vào từng bao nylon, trước khi bỏ vào quan tài bằng gỗ thô sơ, mai táng ở một khu đất xin được ở phía đông của QL1, ở làng Mỹ Chánh. Khi làm việc nầy, chúng tôi không treo băng dựng bảng để khoe công. Tấm bảng thật lớn cắm ở đầu cầu bên trái sau khi qua khỏi cầu Bến Đá (trước ngày mất nước) là do lệnh của Tổng thống Thiệu. Bốn chữ "Đại Lộ Kinh Hoàng" là chữ của tôi, nhưng bên dưới tấm bảng ghi là "Tổng Thống Nguyễn văn Thiệu". Những chuyện vụn vặt quanh cái tên ĐLKH đã cũ quá rồi, tôi không nhớ hết. Anh Uyên Thao còn sống. Anh Đỗ Quý Toàn còn sống. Ký giả Anh Điển còn sống. Chị Trùng Dương còn sống. Đoàn Kế Tường còn sống (đang làm báo Công An TP HCM). Tôi quý anh [Giao Chỉ, trong nhóm thực hiện phim tài liệu Quảng Trị] nên ghi lại một ít chi tiết để anh đọc, nhưng nếu có ai muốn nhận bốn chữ "Đại Lộ Kinh Hoàng" là của họ, thì cứ giao cho họ, anh ạ. Mất nước, nhưng chúng ta còn nhiều việc phải làm hơn là tranh nhau cái chức vị "tác giả" của bốn chữ sáo rổng ấy. -- Houston, Tháng 9, 2009 TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 21

Hốt xác đồng bào tử nạn trên 'Đại Lộ Kinh Hoàng' Trùng Dương Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân và Việt Nam Cộng Hòa với trụ sở đặt tại San Jose, California, qua nhà văn Giao Chỉ Vũ Văn Lộc, vừa chuyển đến chúng tôi lời mời tham dự vào việc thực hiện cuốn phim tài liệu về trận phản công tái chiếm Quảng Trị của quân đội Việt Nam Cộng Hòa vào Mùa Hè 1972. Đây là một trong một loạt phim tài liệu nhằm viết lại lịch sử 20 năm của Việt Nam Cộng Hòa trong đó, theo Viện BTTN&VNCH, loạt phim Chân Dung Người Lính Việt Nam Cộng Hòa gồm bốn DVD, tổng cộng 8 giờ, được coi là “sản phẩm tiêu biểu". Ông Lộc cho biết Viện BTTN&VNCH hiện đang xúc tiến thực hiện một bộ phim tài liệu về trận Quảng Trị 1972, còn gọi là "Mùa Hè Đỏ Lửa", khi Bắc quân đem quân và chiến xa tràn qua Vùng Phi Quân Sự tại vĩ tuyến 17, trắng trợn vi phạm Hiệp Định Geneve 1954, xâm chiếm Quảng Trị vào tháng 3-1972, song bị quân đội VNCH đẩy lui sáu tháng sau đó. "Trong chiến tranh VN có ba trận đánh quy mô cần quan tâm. Đó là trận Mậu Thân, Hoa Kỳ gọi là Tet Offensive 1968. Trận thứ hai là trận Quảng Trị 1972, Hoa Kỳ gọi là Easter Offensive. Trận thứ ba là 30-4-1975," Ông Lộc cho biết trong lá thư gửi tới thân hữu. "Lịch sử chiến tranh Việt Nam cần có một phim tài liệu về Quảng Trị. Ðây sẽ là phim đầu tiên." Được biết cuốn phim tài liệu về Quảng Trị sẽ gồm hai đĩa. Ðĩa thứ nhất dành cho thời gian từ ngày lui binh sau khi thất thủ Đông Hà - Quảng Trị từ cuối tháng 3 đến đầu ngày 1-5-1972; và đĩa thứ hai dành cho thời gian phản công từ tháng 5 đến tháng 9-1972. Bộ phim Quảng Trị là một phần của chương trình sản xuất các tài liệu song ngữ của Viện BTTN và Việt Nam Cộng Hòa để phổ biến khắp thế giới và dành cho thế hệ tương lai. Chúng tôi được ông Vũ Văn Lộc mời đóng góp vì những bài báo của các phóng viên chiến trường của nhật báo Sóng Thần tường thuật tại chỗ về Mùa Hè Đỏ Lửa, mà một trong những tác giả của những bài tường thuật bấy giờ hiện có mặt tại Hoa Kỳ, là NgyThanh, có thể đóng góp cho dự án phim tài liệu với tư cách một nhân chứng. Nhật Báo Sóng Thần, do tôi làm chủ nhiệm và chủ bút, cố nhà văn nhà báo Chu Tử làm chủ biên và ký giả Uyên Thao, hiện định cư tại Virginia, làm tổng thư ký, ngoài phần vụ thông tin, đã có những đóng góp ngoài nghề nghiệp mà chúng tôi, vì tính chất nhân đạo của những việc này, ít khi đề cập tới. Trước hết, về mặt thông tin: khi chiến trận bùng nổ, văn phòng đại diện Sóng Thần Quảng Trị do TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 22

anh Nguyễn Quý coi sóc phải di tản vào Huế, sáp nhập với văn phòng đại diện Sóng Thần Huế do anh Nguyễn Kinh Châu điều hành, cộng với NgyThanh đặc phái viên Sóng Thần Quân Khu I từ Đà Nẵng ra tăng cường. Kết quả là nhờ số nhân sự đông đảo của văn phòng ba tỉnh nhập lại, chúng tôi may mắn có đủ lực lượng để bao sân nhiều lãnh vực. Đặc biệt là nhờ văn phòng trưởng Nguyễn Kinh Châu, vốn là một "thổ công" địa phương, có nhiều móc nối quen biết từ cấp tỉnh trưởng trở xuống; Đoàn Kế Tường, quân nhân đồng thời cộng tác với văn phòng Sóng Thần Quảng Trị, vì “đánh mất” Quảng Trị nên ngày nào cũng bám theo các mũi dùi tái chiếm với lời thề sẽ là nhà báo đầu tiên đặt chân trở lại thành phố thân yêu; Trần Tường Trình theo chân Sư Đoàn 1 kiên cường trấn thủ Bastone, Birmingham và Tà Rầu ở cạnh sườn phía tây; và Ngy Thanh, phóng viên và cũng là một nhiếp ảnh viên xông xáo, ra bám trụ tại Huế để hằng ngày theo các mũi tiền quân của QLVNCH săn tin. Trong khi nhiều ký giả trong nước cũng như ngoại quốc, lúc ấy vì bất ngờ, chưa kịp trở tay, thì Sóng Thần đã có tin cập nhật hàng ngày do các đặc phái viên “nằm vùng” của các văn phòng này gửi về. Do đấy, báo Sóng Thần có số bán lớn nhất trong thời kỳ này. Song có lẽ một trong những điều đáng nói hơn cả, và cũng ít người biết tới, là chương trình hốt xác của ngót 2.000 đồng bào thiệt mạng vì pháo kích lẫn bom bay đạn lạc trên đoạn Quốc lộ 1 từ cầu Bến Đá tới cầu Trường Phước – đoạn đường máu mà NgyThanh trong bài tường thuật qua điện thoại tối 1-7-1972 đã gọi bằng tên "Đại Lộ Kinh Hoàng", và bốn chữ đó trở thành tên của đoạn quốc lộ của Tử Thần này. Ngay sau bài tường thuật tại chỗ và những hình ảnh do NgyThanh chụp cảnh máu đổ thịt rơi của các nạn nhân, anh chị em Sóng Thần chúng tôi ở mỗi nơi không hẹn mà gặp trong tâm tư dằn vặt về vô số xác chết phơi nắng dầm mưa trên Đại Lộ Kinh Hoàng. Hồi ấy Nhật Báo Sóng Thần đang thực hiện chương trình "Sống Một Mái Nhà" và tòa soạn ủy thác việc trông coi cho Vũ Ngọc Long, một sinh viên trẻ tới với nhóm ST từ khi còn phôi thai. Hàng tuần hay tháng, tôi không còn nhớ rõ, Long đều đặn dẫn một số sinh viên học sinh tình nguyện đi xây lại nhà cho một gia đình nghèo ở quanh thành phố Saigon. Khi chúng tôi ngồi lại bàn với nhau về việc phải làm một cái gì cho các nạn nhân chiến cuộc này, ký giả Đường Thiên Lý đề nghị quyên tiền để giúp hốt xác nạn nhân và đặt tên cho chương trình này là "Thác Một Nấm Mồ", có lẽ là cho có được tính liên tục với chương trình do Long trông coi. Trong khí đó ngoài miền Trung, không hẹn mà Nguyễn Kinh Châu cũng bàn bạc với cố bác sĩ Phạm Văn Lương, người trông coi TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 23

văn phòng Sóng Thần Đà Nẵng. Hai anh đồng ý nhân danh tập thể Sóng Thần để tiến hành thu nhặt xác, và anh Lương gọi vào Saigon đúng lúc chúng tôi cũng vừa bàn xong, và định gọi ra xin quyết định của các văn phòng địa phương. Máu chảy ruột mềm, đáp ứng của độc giả đối với lời kêu gọi đóng góp của Sóng Thần cho chương trình "Thác Một Nấm Mồ" vừa mau mắn vừa đông đảo, cho thấy tính nhân bản và tình thương rất cao của người Việt miền Nam đối với các đồng bào ruột thịt miền Trung thiếu may mắn chết mà chưa yên, thân xác còn phơi nắng dầm sương ròng rã đã nhiều tháng trời, khiến không ai là không khỏi đau xót. Tôi được anh chị em trong nhóm chủ trương tờ báo đề cử đem gói tiền đầu tiên góp được ra Huế trao anh Nguyễn Kinh Châu để xúc tiến chương trình hốt xác. Tôi không bao giờ quên được một tuần lễ ở Huế dạo ấy. Hồi ấy, tôi không nhớ đích xác tháng nào, quân Cộng hoà đã lấy lại được phần đất phía dưới Quảng Trị, nơi có đoạn đường có hỗn danh là Đại Lộ Kinh Hoàng, song chưa mở ra cho dân chúng vào vì chiến cuộc vẫn còn diễn ra, với đạn pháo tầm xa 130 ly của quân Cộng sản vẫn thỉnh thoảng rót xuống vùng này từ trên dãy Trường Sơn. Và hễ mỗi lần có pháo kích từ núi xuống là sau đó không bao lâu ta có thể nghe tiếng rung chuyển trời đất của máy bay bỏ bom B-52 dội bom phản kích. Qua sự dàn xếp của anh Nguyễn Kinh Châu, chúng tôi – gồm anh Châu, NgyThanh, tôi, và cả chị Châu cũng không bỏ lỡ dịp xin đi theo trong một, hai chuyến đầu – vào được khúc đường này, mướn đem theo mấy người phu chuyên nghiệp cải táng. Đối với các ông thợ này – tôi để ý thường họ đem theo vài chai rượu đế, vừa để uống vừa để khử trùng – hốt xác không phải là việc xa lạ: họ đã trở thành các tay chuyên nghề sau khi phía Cộng Sản chôn sống quá nhiều người trong vụ Tết Mậu Thân 1968 để họ thực hành việc hốt xác của nhiều ngàn người bị chôn trong những hố tập thể. Ngày đầu nhặt xác dọc hai bên Đại Lộ Kinh Hoàng, tôi như đi trong một cơn mộng dữ, không uống rượu mà như say, bước đi mà chân như không chạm đất, giữa một bầu không khí đầy mùi tử khí trong một khung cảnh với nhiều chiếc xe, kể cả chiến xa, cháy rụi nằm ngang dọc đó đây, áo quần đồ đạc vương vãi bên những xác người đã rữa nát nằm chết đủ kiểu la liệt, trong đó có nhiều đàn bà và trẻ con. Trong khi NgyThanh bấm máy không ngừng, tôi đi quan sát những xác người. Một trong những hình ảnh tôi nhớ nhất, tới tận bây giờ, là cảnh một người mặc đồ lính đã rách nát, nằm xoãi hai chân hai tay, đầu gối trên một khúc cây gẫy, khuôn mặt gần như chỉ còn TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 24

xương với tí thịt rữa còn vương dính lại, hai hốc mắt là hai cái lỗ đen ngước lên như chất vấn trời cao. Tự dưng tôi nghĩ anh ta đã chỉ bị thương, chưa chết, đã cố lết tới đây nằm vật ra, mặt ngửa lên trời, và chết dần. Tôi tự hỏi anh đã nghĩ gì trước khi trút hơi thở cuối cùng. Mẹ cha, anh chị em, vợ con hay người tình ở đâu? Lớn lên trong chiến tranh và sống phần lớn ở Sàigòn, thỉnh thoảng có thấy người ta chết vì súng đạn, vì pháo kích, nhưng đây là lần đầu tôi thấy nhiều người chết như vậy, và chết đủ kiểu. Tôi có mô tả những cảnh này trong bài phóng sự đăng làm nhiều kỳ trên báo Sóng Thần, như một báo cáo lại với những nhà hảo tâm đã mau mắn đóng góp tiền bạc để chúng tôi thực hiện công tác nhân đạo này. Những ngày kế đó chúng tôi hàng ngày, sau khi ăn sáng rất thanh đạm, chất nhau lên một cái xe cam-nhông nhà binh do anh Châu điều đình mượn được, cùng với mấy người thợ bốc xác, trở lại Đại Lộ Kinh Hoàng. Có lúc tôi ngồi xem mấy người thợ bốc xác làm việc, vừa nghe họ kể chuyện hồi hốt xác nạn nhân Tết Mậu Thân, như thể những gì đang diễn ra chưa đủ kinh hoàng bằng. Nào là có linh hồn nọ, linh hồn kia về than còn thiếu bàn tay, khúc xương, cái sọ, vv. Thỉnh thoảng có ông thợ ngưng tay lôi chai rượu đế ra nốc một ngụm. Vì họ làm việc bằng tay trần, không có bao tay, nên ruợu cũng còn được dùng để mấy ông thợ rửa tay trước khi ăn trưa. Những gì có thể giúp để nhận diện xác chết, như thẻ căn cước, hay một món đồ đặc biệt nào đó tìm thấy gần xác đều được anh Châu ghi lại trong sổ tay, bên cạnh số của xác đã được ghi trên bọc plastic đựng xác. Tôi xem và ghi chép. Khi nào mỏi mệt, tôi ra đứng ngoài lộ nhìn lên rặng núi Trường Sơn, nhớ lại những mẩu chuyện nhà văn hồi chánh Xuân Vũ kể trong Đường Đi Không Đến, tự hỏi sao con người ta ở đâu không chịu ở yên đấy để xây dựng xã hội, phát triển kinh tế, vun xới đời sống và con người, như các nước khác trong vùng Đông Nam Á này? Sao gây ra chiến tranh? để chi? được chi? Rồi tôi ngóng về phía bắc lắng nghe tiếng súng vẳng lại từ phía Quảng Trị, nơi quân Cộng Hòa đang đánh chiếm lại từng thước đất đã bị Cộng quân chiếm đóng, và thầm cầu nguyện cho những người lính Cộng Hòa. Có lần, chúng tôi đang làm việc thì nghe mấy người lính Cộng Hòa gọi nhau ơi ới, và vẫy gọi cả chúng tôi. Anh Châu ra lệnh cho mọi người ngưng tay chạy tìm chỗ ẩn náu vì pháo kích từ trên Trường Sơn bắt đầu rót xuống quanh chỗ chúng tôi. Ai đó kéo tôi xuống một hố bom bảo bám chặt vào thành hố bằng cát, đã hẳn là dù vậy vẫn thấy mình từ từ tuột xuống vì cát rời. Tôi đang thắc mắc sao không xuống hẳn lòng hố cho chắc ăn thìcó người chỉ cho tôi thấy một TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 25

trái bom bi chưa nổ ở dưới lòng hố. Mỗi chuyến xe chúng tôi chở xác về xếp trong ngôi trường của thị trấn Mỹ Chánh, nhiều người có thân nhân trong đám nạn nhân trên Đại Lộ Kinh Hoàng chờ chực sẵn ở đó xúm lại tíu tít hỏi thăm, mặt ai cũng bơ phờ, thất thần, thấy thương tâm hơn cả người đã chết nay không còn gì để phải vương vấn nữa. Trong một cuộc điện đàm gần đây với NgyThanh, anh Châu cho biết con số đích xác của những xác người đã được hốt về từ Đại Lộ Kinh Hoàng năm ấy: 1.841 xác. Một ngàn tám trăm bốn mươi mốt xác người, anh nói không một giây do dự hồi tưởng, như thể con số ấy đã được ghi tạc trên phiến đá của ký ức anh từ 37 năm qua chỉ chờ dịp bật ra khi được hỏi tới! Những xác người bất hạnh này đã được chôn tại một khu đất sau lưng trường tiểu học Phong Nguyên ở Mỹ Chánh, được biết tới với tên Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị. Cứ vậy mà một tuần trôi qua đến ngày tôi phải về lại Saigòn, trước sự bịn rịn của anh chị Châu. Tôi mất ngủ nhiều ngày sau đó, vì sợ thì ít mà vì những gì đã thấy đã khiến tôi như tê dại hẳn đi – cảm giác tê dại mà tôi lại được biết tới vào ba năm sau đó, ngày 30 tháng 4, năm 1975... *** Vì nhận thấy đây là một sinh hoạt có tính cách nhân đạo, nếu đưa vào phim có thể làm loãng đi chủ đề của phim, đó là về cuộc chiến đấu dũng cảm của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa nhằm tái chiếm lại Quảng Trị, nên chị em chúng tôi bàn nhau viết bài này để ghi lại một sinh hoạt mà nếu không ghi lại cho các thế hệ tới thì sẽ bị mai một đi, cùng với bao nhiêu câu chuyện khác của một thời Việt Nam Cộng Hoà nhân bản, đầy tình người, dù những hạn chế không tránh được của một chế độ vừa lo phát triển vừa phải lo chống lại tham vọng của những người quyết tâm áp đặt chủ nghĩa Cộng sản phi nhân lên phần đất tự do cuối cùng của Việt Nam. Bài này cũng xin được coi là thêm một lần nữa, tri ơn những vị hảo tâm đã đóng góp để chương trình "Thác Một Nấm Mồ" được hình thành cách đây đã gần 40 năm. Đồng thời như một nén hương tưởng niệm những người đã bỏ mạng trên Đại Lộ Kinh Hoàng, xác phơi nắng mưa tới hơn hai tháng trời trước khi chúng tôi xin được phép vào tới nơi để làm cái việc hốt xác. -- Oregon, Tháng 9, 2009 Bảy tháng giữa những xác người Nguyễn Kinh Châu (NgyThanh ghi lại, các chi tiết dựa theo buổi nói chuyện qua điện thoại với Nguyễn Kinh Châu từ quận Bình Thạnh, Saigon vào tháng 10-2009) Ba mươi bảy năm sau khi cùng nhau cầm bao nylon lom khom lội TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 26

vào vùng chiến sự để thu nhặt xác đồng bào bị thảm sát bởi đạn của Trung Đoàn Pháo Bông Lau mà cứ như lén lút vào kho tội ác của Cộng sản để đánh cắp, câu đầu tiên anh Nguyễn Kinh Châu nhắc đi nhắc lại với tôi (như cứ sợ chính mình cũng sai sót) là tên đầy đủ của nghĩa trang mà nhật báo Sóng Thần đã mai táng 1,841 xác, “Nghĩa Trang Đồng Bào Chiến Nạn Quảng Trị do nhật báo Sóng Thần và thân hữu phụng lập”. Một lần đi hốt xác đồng bào bị Việt Cộng chôn sống trong tết Mậu Thân ở Huế, và lần thứ nhì hốt xác đồng bào bị Việt Cộng tàn sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng ở Quảng Trị, những hình ảnh ghê rợn đã khắc chạm thật sâu vào ký ức anh Châu, như một thứ đền tưởng niệm Cánh Đồng Chết của nạn nhân Pol Pot ở Cam-Pu-Chea – “Trăm năm bia đá thì mòn, ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”. Trả lời câu hỏi của tôi, anh Nguyễn Kinh Châu nhắc lại con số 1,841 xác nạn nhân một cách dễ dàng như không cần khui một gói thuốc lá để biết trong đó có 20 điếu. Tôi hỏi tiếp, làm sao anh nhớ được chính xác như thế, anh tâm sự, “Làm sao không, có ngày nào là áo quần không thấm mùi hôi của xác chết, có xác nào không là xác đồng bào, anh em?” Khi mới bắt tay vào việc, chính quyền và quân đội chưa cho phép thường dân qua sông Mỹ Chánh vì vấn đề an ninh (sợ Việt Cộng trà trộn để hoạt động) và vì vấn đề an toàn (sợ đạn pháo binh Việt Cộng bắn trúng làm chết nhóm người đi lượm xác đồng loại). Vấn đề mang một nhóm thường dân vượt qua phòng tuyến quân sự Mỹ Chánh để tìm và thu nhặt xác là chuyện chưa từng xảy ra trước đây trong chiến tranh Đông Dương. Mặt khác, anh em báo ST ngại một khi đăng lời kêu gọi xin độc giả tiếp tay đóng góp, tiền tới tay rồi mà lỡ xác đồng bào lấy về không được sẽ bị mang tiếng lừa phỉnh, nên anh Châu hội ý với anh em phóng viên ST đang có mặt tại Huế, rồi vào Đà Nẵng bàn thêm với bác sĩ Phạm Văn Lương. Kết quả: chúng tôi quyết định thử nghiệm trước bằng cách tự lực. Anh Châu đã mang chiếc xe gắn máy Honda 68 tới xin cầm cho một thân hữu là anh Huỳnh Văn Phúc, chủ tiệm vàng Phúc Ân kiêm tổng thư ký Hội Đồng Tỉnh Thừa Thiên, lấy 50 ngàn đồng để làm vốn liếng khởi công. Ngạc nhiên thấy anh Châu cầm xe, anh Phúc hỏi dồn, nên đã biết sự thật là anh Châu cần tiền để trao cho thầy Thích Đức Tâm ở chùa Pháp Hải bên cồn Hến đóng quan tài để ra Quảng Trị lượm xác đồng bào bị pháo chết. Biết việc chúng tôi làm như thế, anh Phúc bảo anh Châu cứ mang xe về, và cho anh chị em ST mượn 50 ngàn tiền mặt, một số tiền không nhỏ lúc bấy giờ, để khởi công. Bên cạnh đó, anh em ST vào Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Quân Đoàn I tiếp xúc với Quân Y Viện Nguyễn Tri Phương. Chỉ huy trưởng, thiếu TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 27

tá Nguyễn văn Cơ đã cho nhóm Sóng Thần 200 bao nylon loại dùng để tẩm liệm quân nhân tử trận. Ngoài ra, nhóm mượn được một xe GMC của Tiểu Khu Thừa Thiên làm phương tiện vận chuyển đoàn hốt xác và xác hốt được. Về sau khi số xác lượm được tăng lên tới con số gần hai ngàn, anh Cơ vẫn cung cấp đầy đủ để gói ghém tử thi đồng bào, đồng thời phía Tiểu Khu Thừa Thiên tăng cường cho mượn thêm một xe GMC nữa, và phía Tiểu Khu Quảng Trị cho mượn hai xe GMC khác, để di chuyển xác chết. Sóng Thần đã tiến hành hốt xác tất cả ba đợt. Khi chị chủ nhiệm Trùng Dương từ tòa soạn ra tham dự để ăn đạn pháo kích là đợt một. Đợt nầy đoàn hốt xác có bốn tổ, mỗi tổ bốn người, thu được trên 800 xác. Về sau đoàn hốt xác tăng lên thành bẩy tổ. Sợ mùa mưa tới xác đồng bào bị vữa và trôi hết phần thịt, chúng tôi đã tăng gấp đôi số nhân công để rút ngắn thời gian. Khởi đầu, thầy Đức Tâm thuê đóng và giao cho đoàn 20 quan tài để mang theo, xem thử đủ thiếu thế nào. Lên đường, anh em ST chúng tôi chỉ dám cầu mong lượm được tới 20 xác như mong muốn của thầy Đức Tâm, vì khu vực giữa hai cầu Bến Đá và Trường Phước là đụn cát trắng không nhà cửa cây cối, hễ thấy bóng người di chuyển là tiền sát viên Việt Cộng gọi pháo tầm xa từ Trường Sơn bắn xuống. Kết quả của ngày đầu thật bất ngờ với con số 96 xác. Hai mươi xác đầu tiên được xếp vào quan tài, phần xác còn lại gói tạm vào bao nylon mang về đặt trong các phòng học của trường Mỹ Chánh đang bỏ ngõ. Dạo 1968, anh Nguyễn Kinh Châu là ký giả đã theo chân đoàn người đi khai quật các hố chôn tập thể và đã có loạt hình chạy tám cột bề ngang trên báo Hòa Bình tường thuật tội ác rùng rợn nầy. Cũng nhờ quen biết cũ từ bốn năm về trước, lần nầy đề xuất việc đi lượm xác, anh Châu đã quay lại Phú Thứ để tìm gặp và thuyết phục các người chuyên về di dời xác chết bốn năm trước, sau Tết Mậu Thân, để họ bằng lòng tham gia công việc nghĩa tử dưới làn đạn pháo của Trung Đoàn Pháo Bông Lau. Đúng là Việt Cộng đã dành cho những người nầy những việc làm có một không hai trong lịch sử tội ác chiến tranh. Nhưng vì lãnh thổ Quảng Trị vẫn còn giao tranh và bom đạn, nên những người phu chỉ bằng lòng nhận lời với chi phí 1.600 đồng mỗi ngày, so với giá thuê mướn làm công nhật ở thành phố Huế lúc bấy giờ là 100 đồng/ngày, và giá vàng 1.600 đồng một chỉ. Sở dĩ giá cả cao như thế mà nhóm ST phải chấp nhận vì khu vực “Đại Lộ Kinh Hoàng” vẫn còn rất kinh hoàng, phu hốt xác ra đó để thu lượm xác không những phải làm việc giữa điều kiện mất vệ sinh giữa những xác chết, mà còn phải đưa lưng đội đạn pháo từ TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 28

Trường Sơn bắn xuống. Những tay làm báo chúng tôi vì nghiệp dĩ của mình mà lăn lưng ra chốn tên bay đạn lạc, nhưng người dân họ có lý của họ, nhất là khi phải đổi bát máu lấy bát cơm để nuôi thân và nuôi gia đình. Khi tới bãi xác người, những phu lượm xác nầy mỗi người đều mang theo một lọ mắm ruốc. Họ đã lấy ngón tay chấm mắm ruốc bôi lên mũi, dùng mùi thối của mắm để mong át đi mùi thối của xác chết, và cũng để đánh lừa khứu giác của mình. Sau những ngày đầu vừa làm vừa rút kinh nghiệm, đoàn hốt xác buổi tối về hay tập trung ở nhà từ đường của chị Tôn Nữ Mộng Nhiên ở số 100 đường Thuận An, thành phố Huế, là nơi “đóng đô” miễn phí của đám phóng viên ST trẻ Trần Tường Trình, Đoàn Kế Tường và NgyThanh. Nghe đám nhà báo bàn bạc chuyện lượm xác, ban đầu hai cô chủ nhà là chị Mộng Nhiên và chị Lẫm góp ý. Từ từ bén chuyện, hai cô tình nguyện tham dự trò chơi với đạn pháo kích. Thế là đoàn hốt xác có thêm hai khuôn mặt hoàng phái, đảm nhiệm việc ghi chép sổ sách và ghi số mỗi xác, cùng những giấy tờ hay di vật gì chúng tôi lấy được trên thi thể của họ. Những vật dụng và tư trang cá nhân ấy được cho vào bao nylon có ghi số trùng với số của quan tài, để về sau trả lại cho thân nhân người quá cố. Công tác hốt xác kéo dài ròng rã tới bảy tháng mới hoàn tất. Sau khi thu nhặt hết xác trên hai bãi cát dọc hai bên đoạn quốc lộ mang tên “Đại Lộ Kinh Hoàng” và mai táng xong, anh em ST còn giữ lại nửa triệu, tức một phần sáu tổng số tiền lạc quyên được từ độc giả hảo tâm, chúng tôi đã dùng số tiền nầy dựng một bức tượng Đức Địa Tạng rất lớn ngay chỗ có nhiều xác chết nhất, lập một đền thờ oan hồn, và tổ chức một lễ cúng do anh Lý Đại Nguyên từ Saigon đại diện tòa soạn ra chủ tọa. Đền thờ nầy vẫn còn cho đến ngày nay. Lời cuối: Cuộc chiến nào mà không có thảm sát, chiến tranh nào mà chẳng có nạn nhân. Nhưng hình ảnh của một đứa bé ngồi khóc bên xác mẹ giữa một chiến trường thảm khốc đầy xác thường dân như ở Đại Lộ Kinh Hoàng vẫn là một hình ảnh đau thương nhất mà chúng ta không thể nào quên được. Vì vậy tôi cố tìm cho được câu chuyện của một nhân chứng đích thực, còn sống để kể lại hầu quý vị và riêng tặng cho đại tá Nguyễn Việt Hải, chỉ huy trung đoàn pháo Bông Lau của Quân đội Nhân dân của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Trong tác phẩm “Mùa hè cháy”, xuất bản năm 2005, tác giả đã viết thật rõ ràng là đơn vị của ông khai hỏa tập trung pháo 122, pháo 130 và TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 29

pháo 155 mà ông gọi là trận địa pháo cường tập trên Quốc Lộ 1 vào đám ngụy quân trên đường bỏ chạy. Ông đại tá pháo binh tác giả của tác phẩm “Mùa hè cháy” đã đích thân quan sát trong vai trò tiền sát viên để trực tiếp chỉ huy bắn. Bài báo ngắn ngủi và khiêm nhường hôm nay hy vọng sẽ đến tay các pháo thủ miền Bắc ngày xưa để họ nhớ lại thành quả vào ngày 1 tháng 5 trong chiến dịch Nguyễn Huệ 1972. Ðịnh mệnh nào đã dành cho ông Phan văn Châu còn sống để định cư tại Hoa Kỳ với 11 người con thành đạt, hàng năm vẫn gửi tiền về giúp cho miền quê nghèo khổ xứ Nhan Biều Bây giờ, những mộ phần tập thể của dân oan chết vì trận mưa pháo Bông Lau năm 1972 đã chẳng còn dấu vết. Những đứa bé đói sữa nằm bên xác mẹ rồi cũng đã chết hết trên Đại Lộ Kinh Hoàng 37 năm về trước. Nhưng mà sao tiếng khóc của em vẫn còn nghe văng vẳng đâu đây. …-- Giao Chỉ San Jose 2009 Hình ảnh và ghi chú: (Cập nhật ngày 05 tháng 03 năm 2022 với them tài liệu sưu tầm được gân đây) Hình trên, “Đại Lộ Kinh Hoàng” trước khi được công binh của Việt Nam Cộng Hoà mang xe ủi qua, gạt các xác xe dạt xuống hai bên vệ đường, TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 30

mở một lối đi nhỏ trên mặt nhựa cho các xe tiếp tế đạn dược lên phía Quảng Trị, cũng như lấy thương binh và xác tử sĩ về. (Ảnh NgyThanh, chụp ngày 1 tháng 7 năm 1972, hiện lưu trữ tại: http://www.pbase.com/ngythanh/image/78971287) Đại Lộ Kinh Hoàng”, ảnh do Ngy Thanh chụp ngày 1 tháng 7, 1972 Vào mùa hè năm 1973, Bộ Dân Vận và Chiêu Hồi thuộc chính quyền Việt Nam Cộng Hoà tổ chức một cuộc viếng thăm quê nhà cho hàng ngàn sinh viên du học và người Việt xa xứ. “Đại Lộ Kinh Hoàng” tại tỉnh Quảng Trị là một trong những địa điểm các du học sinh thăm viếng. Hình trên, Thanh Hùng, một sinh viên trong nước (thứ ba từ phải) hướng dẫn đoàn, đang chuẩn bị đọc văn tế các nạn nhân bỏ mình trên ĐLKH tại nghĩa TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 31

trang nơi chôn cất 1,841 dân thường. Nghĩa trang này nay đã bị san bằng, nhưng Đài Đức Địa Tạng do tiền đóng góp của dân Miền Nam gửi tới nhật báo Sóng Thần xây dựng nên, hiện vẫn còn tồn tại. (Ảnh Trần Đại Lộc, tư liệu của Phạm Phú Minh) 1,841 thi hài đã được hốt và chôn cất tại Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị Trên, sinh viên Thanh Hùng đang đọc văn tế nạn nhân Đại Lộ Kinh Hoàng nhân dịp hướng dẫn phái đoàn sinh viên du học về thăm nhà vào mùa hè năm 1973. Hình chụp tại Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị, nơi mai táng nạn nhân bị thảm sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng trong trận chiến Mùa Hè Đỏ Lửa 1972. Nghĩa trang, tọa lạc ở xã Phong Nguyên (nay là xã Phong Mỹ), quận Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên, nay đã bị giới chức Cộng sản san bằng. Anh Thanh Hùng hiện cư ngụ tại Dallas, Texas. (Ảnh Trần Đại Lộc, tư liệu của Phạm Phú Minh) TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 32

Sinh viên chụp ảnh lưu niệm truớc bảng Đại Lộ Kinh Hoàng, nơi hàng ngàn thường dân chạy loạn bị pháo của Cộng quân bắn xuống từ trên Trường Sơn giết chết vào mùa xuân 1972, trong số đó 1,841 thi hài đã được hốt và chôn cất tại Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị nay đã bị san bằng. (Ảnh Trần Đại Lộc, tư liệu Phạm Phú Minh) Các sinh viên thắp nhang tưởng niệm trước những nấm mồ của nạn nhân Đại Lộ Kinh Hoàng bị pháo Cộng quân giết hại khi chạy khỏi Quảng Trị vào đầu xuân 1972. (Ảnh Trần Đại Lộc, tư liệu Phạm Phú Minh) TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 33

Trái, một sinh viên chụp hình lưu niệm truớc Đài Đức Địa Tạng trong chuyến viếng Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị, nơi mai táng 1,841 nạn nhân bị thảm sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng trong trận chiến Mùa Hè Đỏ Lửa 1972. (Ảnh Trần Đại Lộc, tư liệu của Phạm Phú Minh) Nghĩa trang này, tọa lạc ở xã Phong Nguyên (nay là xã Phong Mỹ), quận Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên, nay đã bị giới chức Cộng sản san bằng. Tuy nhiên, Đài Đức Địa Tạng, hay Địa Tạng Miếu, do tiền đóng góp của dân Miền Nam gửi tới nhật báo Sóng Thần qua chương trình “Một Nấm Mồ Cho Người Chết” hiện vẫn còn tồn tại. (Ảnh tư liệu Trùng Dương) TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 34

Đài Địa Tạng, hay Địa Tạng Miếu, giữa, nằm bên trái Quốc lộ đi về hướng bắc. (Screenshot Google Earth, ngày 23 tháng 2, 2022) Trái, Cầu Mỹ Chánh, nhìn từ Bắc vào Nam. Đây là phòng tuyến của Thủy Quân lục Chiến sau khi QLVNCH di tản khỏi Quảng Trị - Đông Hà ngày 1-5-1972. (Ảnh NgyThanh, chụp tháng 6-2004) Phải, Cầu Bến Đá, nhìn từ Bắc vào Nam. Cả chiếc cầu nầy lẫn cầu Trường Phước cách 2 km về phía Quảng Trị đều bị giật sập nên đồng bào di tản bị nghẽn, tiến thoái lưỡng nan, làm bia cho mưa đạn pháo và súng cối của cộng sản tàn sát. Ngày 1 tháng 7, 1972, sáu mươi ngày sau khi mất Quảng Trị, phóng viên NgyThanh của nhật báo Sóng Thần đã bò qua cầu sắt xe lửa (bên phải) để chứng kiến hàng ngàn xác chết, và đặt tên đoạn quốc lộ nầy là "Đại Lộ Kinh Hoàng". Ngay sau đó, nhật báo Sóng Thần đã được độc giả đóng góp ngân quỹ để tổ chức thu nhặt và mai táng được 1.841 TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 35

xác ở Nghĩa trang Đồng bào Chiến nạn Quảng Trị sau lưng trường tiểu học Phong Nguyên ở Mỹ Chánh. Phóng viên NgyThanh hiện cư ngụ tại Houston, Texas. (Ảnh NgyThanh, chụp tháng 6-2004) [Loạt bài này đã xuất bản trên tạp chí Thời Báo (Houston) số ra ngày 20 tháng 11, 2009. Bản PDF tại https://1drv.ms/b/s!Au8GiorPs6PLiOlOjCSGkUIEOvCXNg?e=IfJpzb, phần hình ảnh được hiệu đính ngày 24 tháng 2, 2022] *** Đọc thêm: Appeasing the Spirits Along the ‘Highway of Horror’: Civic Life in Wartime Republic of Vietnam Van Nguyen-Marshall Pages 206-222 | Published online: 06 May 2018 https://doi.org/10.1080/07292473.2018.1469107 Chủ đề / AbstractTrong thời kỳ của cuộc tấn công Mùa Phục Sinh [Easter Offensive], hàng ngàn quân nhân và dân thường bị giết khi chạy khỏi Quảng Trị dọc theo Quốc lộ 1. Khúc đường này đã đựợc mệnh danh là Đại Lộ Kinh Hoàng [the Highway of Horror]. Bài biên khảo này nhằm xem xét một biến cố ít được để ý và các nỗ lực của dân thường, đặc biệt của toà soạn nhật báo Sóng Thần, để thu nhặt và chôn cất xác các nạn nhân bị bỏ phế trên khúc đường này. Đặt trọng tâm vào công cuộc nhân đạo này, bài viết cũng nêu lên hậu quả của cái chết hàng loạt, khả năng của dân chúng nhằm đối đầu với bạo lực của cuộc chiến tại Việt Nam, và sự năng động của xã hội dân sự tại Nam Việt Nam. During the Easter Offensive hundreds of Republic of Vietnam soldiers and civilians were killed while fleeing Quảng Trị city along Highway One, earning this stretch of the road the name ‘the Highway of Horrors’ [Đại Lộ Kinh Hoàng]. This article examines this understudied event and the efforts of ordinary people, particularly the staff of the daily newspaper Sóng Thần, to collect and bury the corpses left on the highway. In focusing on this humanitarian endeavour, it highlights the spiritual consequences of mass death, people’s agency in countering the violence of the Vietnam War, and the dynamism of South Vietnam’s civil society. Xem thêm: Trên Đại Lộ Kinh Hoàng https://www.youtube.com/watch?v=3OSg3PlAqwQ TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 36

KYÛ NIEÄM COÅ THAØNH ÑINH COÂNG TRAÙNG QUAÛNG TRÒ Sói Biển Trần Trung Ngôn Những điều sau đây do Trung Đội Trưởng Trung Đội 1 thuộc Đại Đội 2, Tiểu Đoàn 3 TQLC do Đại Úy Giang Văn Nhân làm Đại Đội Trưởng ghi lại. Những ký ức vụn vặt này hy vọng được góp thêm phần nào vào sư thật oai hùng của chuyện Cổ Thành Đinh Công Tráng. 1. Đường vào Cổ Thành. Tiểu Đoàn đang nằm chờ tái trang bị và bổ sung quân số tại khu vực “Con phố Buồn Thiu” hay là Hương Lộ 555. Hương Lộ 555 bắt đầu từ góc Đông Bắc của Cổ Thành Đinh Công Tráng chạy về hướng Đông khoảng vài cây số, rồi đột nhiên bẻ góc chạy song song với bờ biển mà xuôi Nam. Nếu từ Hải Lăng đi theo con đường đất đỏ chạy về biển Mỹ Thủy, thì Hương Lộ 555 cắt con đường này tạo thành một ngã tư tại Thôn Hội Yên. Chúng tôi thường gọi là Ngã Tư Quốc Tế, vì muốn đi đâu cũng phải qua cái ngã tư này. Và Đại Đội 2 đang nằm tại đây. Ngày N…Cuộc họp ngắn gọn. Chúng ta vào Cổ Thành. Trung Đội 1, Trung Đội Trưởng Chuẩn Úy Trần Trung Ngôn. Danh hiệu truyền tin cho trung đội là 21, danh hiệu truyền tin cho Trung Đội Trưởng là 12. Trung Đội 2, Trung Đội Trưởng Thiếu Úy Nguyễn Văn Phán. Danh hiệu trung đội và Trung Đội Trưởng là 22. (Sau đó anh lên Trung Úy và làm Đại Đội Trưởng thuôc Tiểu Đoàn 14 TQLC). Trung Đội 3, Trung Đội Trưởng Chuẩn Úy Lê Đình Lời. Danh hiệu trung đôi là 23 và danh hiệu Trung Đội Trưởng là 32. Trung Đội 4, Trung Đội Trưởng Chuẩn Úy Khúc Thừa Thế. Danh hiệu trung đội là 24 và danh hiệu Trung Đội Trưởng là 42. Thiếu Úy Nguyễn Văn Lãm, danh hiệu truyền tin là Lam Sơn, Đại Đội Phó Đại Đội 2, dẫn cánh B gồm Trung Đội 1 và Trung Đội 3. (Sau đó anh lên Trung Úy và làm Đai Đội Trưởng thuộc Tiểu Đoàn 14 TQLC). Đại Úy Giang Văn Nhân, danh hiêu truyền tin là Nhã Ca, Nam Giao, hoặc 27, Đại Đội Trưởng Đại Đội 2 đi cánh A gồm Bộ Chỉ Huy Đại Đội, TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 37

Trung Đội 2 và Trung Đôi vũ khí nặng. Chuẩn Úy Đỗ Hữu Đôn đi OJT (Onthe-Job Training) cho Thiếu Úy Nguyễn Văn Phán. Chuẩn Úy Trần Hữu Dũng đi OJT cho Đại Úy Nhân. Khi chia tay, Đại Úy Nhân đưa cho anh em chúng tôi mỗi người một lá cờ vàng 3 sọc đỏ nhỏ đựng trong túi nylon. Với giọng nhẹ nhàng cố hữu nhưng cương quyết, ông nói: -Cái này dành cho ngày tái chiếm và dựng cờ trên Cổ Thành Đinh Công Tráng! Câu nói của Đại Úy Nhân đã trở thành định mệnh của Đại Đội 2 Tiểu Đoàn 3 TQLC sau này. Đoàn xe GMC chở Tiểu Đoàn dài thậm thượt, nằm yên trên con lộ đỏ. Thông thường khi di chuyển bằng GMC, mỗi đại đội được phân công cho 5 chiếc hoặc 6 chiếc. Vì TQLC được trang bị theo bảng cấp số của quân đội Hoa Kỳ, nên quân số lúc nào cũng “dư dả”, Trung đội lúc nào cũng từ 40 quân nhân trở lên. Hiếm khi dưới 30 tay súng. Hồi ấy, phải nói là “chết bao nhiêu, bổ sung bấy nhiêu”. Đoàn xe chạy đến khoảng chừng Thôn Ngô Xá thì dừng lai. Lính tráng xuống xe. Đội hình hàng dọc, kẻ trước người sau khoảng cách chừng 5, 7 mét để né pháo 130 ly, tránh bớt thương vong! Đoàn quân xuyên qua làng, núp dưới những hàng tre xác xơ tiến về Cổ Thành, mà điểm đến là khu vực nhà thờ Tri Bưu, bản đồ ghi là Trí Bửu. Và từ đây, anh em chúng tôi phải đội pháo 130 ly mà đi. Đang đi, đoàn quân xuyên qua làng bỗng dưng biến mất. Pháo 130 ly nổ chụp trên đầu, pháo 130 ly nổ bên trái, pháo 130 ly nổ bên phải, pháo 130 ly nổ đàng sau, pháo 130 ly nổ đàng trước… đoàn quân xuyên qua làng bỗng dưng biến mất như bóng ma khi 130 ly nổ, và đoàn quân xuyên qua làng bỗng xuất hiện lại khi 130 ly ngừng nổ, và người lính tiếp tục tiến lên. Đường chúng tôi đi… không có kiểu ngắt cánh hoa dại bên đường cài lên nón sắt, ta đi. Không có sự lãng mạn của những đóm mắt hỏa châu hay màu vàng nhạt nhung nhớ những kỷ niệm của một buổi chiều sắp tắt. Chúng tôi đi trong bụi mù của khói súng, chúng tôi đi bên máu và thịt của đồng đội, và chúng tôi đi cả trong những tiếng thét nhắc nhở nhau đầy hồn nhiên và mang một chút ngộ nghĩnh không biết sợ chết là gì của tuổi trẻ ngày ấy. -Nó tới đó… nằm xuống! TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 38

Hai tay ghì chặt vành nón sắt. Tất cả bất động. Tiếng rít như xé màng nhĩ của 130 ly. Tiếng nổ ầm, chấn động tức lồng ngực. Lính chết hả? Để đó, có người lo. Lính bị thương hả? Nằm đó, có người lo. Và cứ như thế đó, chúng tôi từng bước tiến về Cổ Thành Đinh Công Tráng. Bản đồ khu vực Cổ Thành Đinh Công Tráng – Quảng Trị. 2. Đổi tuyến. Anh, người Trung Đội Trưởng của một Đại Đội thuộc Tiểu Đoàn 8 TQLC, mang áo giáp và đầu đội nón sắt bọc vải ngụy trang. Tôi quên hỏi tên anh, vì thật ra trong lúc này có thể bị bắn tỉa hoặc ăn B40 bất cứ lúc nào nên tôi quên mất. Chúng tôi đứng khom lưng sau bức tường sập, phía phải là hàng tre dài cụt ngọn vì pháo. Phía trái là căn nhà đổ nát, tiếp nối là cánh đồng rộng trống trải, anh chỉ tay và nói: -Tuyến mình chạy từ bên trái căn nhà cho đến hết hàng tre bên phải. Bên ngoài căn nhà đổ nát đó và hàng tre là chốt tụi nó dày đặc. Trong căn nhà có 3 xác chết mà toán tiền đồn chúng tôi mới đập đầu chúng nó tối hôm qua, và lấy mấy tấm tôn đậy lại. Anh cẩn thận, tụi nó bắn sẻ bằng CKC có ống nhắm. Chỉ nghe tiếng “tốc” một cái là viên đạn xuyên qua đầu. Từng toán lính di chuyển nhẹ nhàng dưới giao thông hào hoán đổi cho nhau. Đến xế chiều thì việc đổi tuyến đâu cũng vào đấy. Tiểu Đoàn 8 rút ra, Tiểu Đoàn 3 thế vào. Tôi nói với Trung Sĩ nhất Trí, người Trung đội phó già dặn chiến trường, khuôn mặt bị phỏng vì lửa B40 đã biến dạng đôi chút, từ đó tạo cho anh có một nụ cười mang vẻ khó chịu, không được tự nhiên. Tôi rất yên tâm khi được anh phụ giúp mọi vấn đề. Tại chợ Sãi, Triệu Phong, với 1 phát M72, anh đã xơi tái 3 thằng đặc công khi chúng chỉ TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 39

còn cách giao thông hào không đầy 10 mét. -Anh Trí, tối nay cho gác “đúp” nha anh. (Gác double là một vọng gác gồm 2 người lính vì tình hình quá căng thẳng.) Cẩn thận, tụi nó bắn sẻ dữ lắm. Dặn con cái di chuyển dưới giao thông hào. Anh nói Hạ Sĩ Lợi, xạ thủ đại liên M60, có gì thì chơi tối đa vào hướng căn nhà sập bên trái hàng tre. M72 thì kéo ra, để sẵn trên giao thông hào, có gì thì chơi liền. -Thiếu Úy yên tâm. -Anh đi môt vòng rồi ghé lại CP uống cà phê, anh em mình bàn chuyện. (CP, Command Post, người lính quen dùng chữ CP để ám chỉ trung đội.) Từ tuyến trung đội nhìn qua hàng tre là những ngôi nhà liên tiếp nhau chỉ còn lại cái nền và những bức tường đổ ngổn ngang. Và xa hơn một chút là bờ Cổ Thành Đinh Công Tráng màu gạch đỏ. Như vậy Đại Đội 2 chúng tôi còn cách Cổ Thành không đầy 100 mét. 3. Đêm thủ đặc công, ngày xông diệt chốt. Căn nhà sập chỉ còn lại cái nóc. Tấm trần ciment đổ nằm nghiêng một góc 45 độ, Binh Nhất Long, người lính liên lạc viên của trung đội đã treo chiếc võng dưới tấm trần ciment ấy cho tôi nằm, và nơi đây cũng là bộ chỉ huy trung đội mà lính thường gọi là CP. Thông thường bộ chỉ huy trung đội gồm: Trung đội trưởng, trung đội phó, một âm thoại viên mang máy truyền tin PRC 25, hai liên lạc viên và một nấu ăn và cũng tùy theo sở thích của Trung Đội Trưởng mà CP có thể nhiều hơn. Phía bên ngoài chiếc võng của tôi là môt cửa sổ nhỏ nhìn về hướng Cổ Thành, và từ đây tôi thường đứng quan sát và điểu chỉnh pháo binh khi bắn vào Cổ Thành. Bên phải của tôi là bức tường còn khá nguyên vẹn, từ đây tôi có thể quan sát rõ khu vực trống của trung đội. Tôi nói với Trung Sĩ Nhất Trí: -Anh Trí, anh cho lập thêm phòng tuyến thứ 2 từ trái sang phải băng ngang qua CP, có gì thì có chỗ mà… Trung Sĩ Nhất Trí cười: -Thiếu Úy không nói tôi cũng tính như vậy. Thấy tụi Tiểu Đoàn 8 đi ra hốc hác, bơ phờ là tôi hiểu. Ông thầy yên tâm. Tiếng nổ vang trời đất cùng ánh lửa xanh lè của B40, viên đạn cấm ngay phía dưới nền nhà nơi tôi đặt CP, bụi tung mù mịt, tiếng AK rít lên chát chúa, và tiếng nổ bê ta của cộng quân như xé nát màn đêm. Tôi bật dậy như cái máy, chụp lấy cái nón sắt đội lên đầu và cái mặt nạ phòng hơi cay mang xéo trên vai. Tôi ngủ không cởi TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 40

giày và mang cả áo giáp trong giấc ngủ. Bên ngoài nhiều trái sáng màu đỏ rực của địch quân được bắn lên trong đêm tối, điều này đồng nghĩa với việc lũ đặc công đồng loạt tấn công. Tôi chưa kịp nói gì, thì Binh nhất Trí, người lính mang máy PRC nói: -Thiếu Úy, 27 gọi. (Danh hiệu truyền tin của Đại Úy Nhân, Đại Đội Trưởng Đại Đội 2) Tôi báo cáo tình hình để ông yên tâm. Ông nói với tôi là ông sẽ nấu phở cho tôi và tôi sẽ điều chỉnh pháo 105 ly. Ông nói như tâm tình: -Tôi nấu phở cho anh, anh sẽ không lạnh cẳng! Khoảng một tiếng đồng hồ sau, địch quân bắn pháo xanh lên trời. Đồng nghĩa với việc tất cả bọn chúng đều rút lui. Đánh giặc với lũ chính quy kể ra cũng còn có quy tắc. Đó là: -Giờ ăn cơm trưa, không pháo 130 ly. -Giờ ăn cơm chiều, không pháo 130 ly. -Pháo đỏ bắn lên là tất cả đều tấn công. -Pháo xanh bắn lên là tất cả đều rút lui. Ngày N… Lũ đặc công bám vào bờ tre và những căn nhà sập, chúng tập trung mũi nhọn đâm thẳng vào trung đội vào lúc khoảng 4 giờ sáng. Đến khoảng 6 giờ thì trung đội bể tuyến, trung đội bị thương và chết cũng khá nhiều. Trung Sĩ Nhất Trí tay cầm cây M16 chạy nhanh vào CP ông nói: -Thiếu Úy, tôi cho anh em lui về tuyến 2 nằm thủ. Trời sáng hẳn, cộng quân không dám tấn công. Qua máy PRC 25, Đại Úy Nhân ra lịnh bằng mọi giá phải lấy lại tuyến. Tôi nói với Trung Sĩ Nhất Trí: -Anh Trí, anh cho Hạ Sĩ Lợi, xạ thủ đại liên M60 bắn cầm chừng bên trái, Trung Sĩ Hùng bắn cầm chừng bên phải. Anh đi với tiểu đội thằng Quý, bò theo giao thông hào ném lựu đạn, ném tới đâu, trám tuyến tới đó. Tôi yểm trợ phía trên cho anh. Pháo 105 ly mình dập phía sau lưng nó, cho nó hết đường về. Khoảng 1 tiếng đồng hồ sau, phòng tuyến đã lấy lại. Tại CP, Binh nhất Long pha 2 ca inox cà phê sữa. Chúng tôi chuyền tay nhau hớp từng hớp. Khói thuốc Capstan thơm lừng. Buổi sáng sau trận đánh, không khí mát mẻ, thoảng mùi thuốc súng. Người lính chúng tôi uống cà phê sữa nóng và TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 41

hút thuốc lá Capstan. Thằng Quý khôi hài, nó nói: -Sáng nay, 130 ly sao lại bắn trễ, chắc hết đạn! Rồi nó cười khà khà…đi về tuyến. 4. Hai quả 82 ly không giật và chùm ruột trên ngọn tre. Ngày N… Tôi không nhớ rõ là mình đã đánh bao nhiêu đêm và ngày ở khu vực nhà thờ Tri Bưu, vì hầu như đêm nào bọn đặc công cũng mò vào. Cứ pháo đỏ là tấn công, pháo xanh là rút lui. Chúng đánh nhằm tiêu hao lực lượng và nếu thuận tiên thì xốc thẳng vào Bộ Chỉ Huy Tiểu Đoàn. Người trung đội trưởng chúng tôi ngoài bản đồ và địa bàn, chúng tôi còn có 3 cây viết. Một cây viết sáp màu đỏ dùng để ghi vị trí địch trên bản đồ, một cây viết sáp màu đen dùng để ghi vị trí của phe ta. Và một cây viết BIC màu xanh hoặc đen dùng để viết thư…tình! Tất cả 3 cây viết được giắt trên bờ vai áo trái. Ngoài ra, chúng tôi còn có một vật bất ly thân, mà chúng tôi gọi là Quyển sổ Đoạn Trường. Đó chỉ là quyển sổ tay loại khổ nhỏ, bỏ vừa lọt túi áo trước ngực. Trong quyển sổ tay này, chúng tôi ghi rõ tên từng người lính, địa chỉ liên lạc, số quân, số súng… Mỗi người là một trang, người lính nào chết hoặc bị thương là được đánh dấu để dễ bề theo dõi. Và tôi đã thay không biết bao nhiêu quyển sổ này nữa. Có những người lính về trung đội hôm trước thì hôm sau đã chết mà tôi chưa kịp nói chuyện. Người lính chúng tôi ngày ấy đi không hẹn ngày về. Đại Đội 2 được tăng cường một Trung đội của Tiểu Đoàn 8. Vì vậy, Trung Đội 3 của Chuẩn Úy Lê Đình Lời được điều động lên phía trên. Lời ghé vào CP của tôi ngồi nghỉ mệt. Hai thằng dựa lưng vào bức tường ngăn đôi chiếc võng nằm của tôi với phía bên ngoài. Lính tráng thấy vậy cũng tấp theo 2 ông thầy. Thấy vậy, Lời cao giọng: -Tụi bây tản ra. Ăn 82 bây giờ. Tôi kéo Lời vào “căn phòng ngủ” của tôi cho kín thêm một chút. Một tiếng nổ long trời lở đất của quả 82 ly không giật từ bờ Cổ thành bắn thẳng xuống trung đội. Khói bụi mịt mù. Tôi chưa kịp đội cái nón sắt và khoác dây đeo chiếc mặt nạ lên người, thì một tiếng nổ thứ 2 bồi tiếp. Tôi và Lời nằm bất động trền nền nhà và chờ tiếp trái thứ 3 vì chưa dám chạy ra giao thông hào. Chờ 5 giây, rồi 10 giây… TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 42

Lời đập vai tôi. Nhanh như con sóc, nó vọt ra giao thông hào. Tôi chờ thêm vài giây nữa rồi cũng vọt ra. Một cảnh tượng kinh hoàng trước mắt. Hai người lính của Lời chết không toàn thây, thịt và ruột văng tung tóe, máu đổ tràn trên nền ciment. Một người lính của tôi thì đang ngồi như xếp bằng, hai bắp đùi bị cắt đứt như cưa ngang, máu từ động mạch phun ra có vòi … Tôi chạy ra và khựng lại. Mặc dầu hai chân bị cắt ngang bắp đùi, anh vẫn còn tỉnh táo, cái tỉnh táo của người lính biết mình sắp chết mà có lẽ thượng đế dành cho anh những giây phút cuối cùng. Anh nói rõ ràng mà tôi còn nhớ đến bây giờ: -Thiếu Úy ơi, cứu em! Và, rồi anh ngã xuống, máu chan hòa trên nền ciment loang lổ đầy vết mảnh đạn. Đại Úy Nhân, Đại Đội Trưởng của tôi, không “chửi” tôi và Lời một tiếng nào về việc bất cẩn này. Ngày N… Trận đánh kéo dài đến sáng thì địch quân rút. Tôi báo cáo về Đại Đội số binh sĩ bị chết và bị thương. Và đặc biệt có một bị mất tích. Trời sáng tỏ, Trung Sĩ Nhất Trí điều động lính thu dọn chiến trường, bó poncho cho những người lính “vừa chết đêm qua”. Bên ngoài chiến hào, đặc công nằm chết rải rác. Có hai thằng, một chết và một bị thương nặng nằm kề nhau. Thằng bị thương nằm cong queo với đùm ruột lòi ra. Mặc dầu cách nhau khoảng chừng 15 mét, nhưng chúng tôi không thể bò ra để kéo nó vào, vì cứ lú đầu ra là bị ăn B40 hoặc bị bắn sẻ. Trung Sĩ Nhất Trí hậm hực: -Bò vô không? ĐM, tao quăng lựu đạn ra chết mẹ bây giờ. Thằng đặc công cố gắng bò lết được vài mét rồi nằm bất động. Nó đã được Tử Nam theo đúng nghĩa Sinh Bắc Tử Nam. Chiều hôm sau, tôi cho lính tráng củng cố giao thông hào và lau chùi súng đạn, thì Trung Sĩ Nhất Trí chạy vào và nói: -Thiếu Úy… -Gì? Anh Trí. -Thằng mất tích hôm qua tìm được rồi. -Sao? Anh Trí nói tỉnh bơ: -Cái đầu nó còn dính theo một chùm ruột, văng dính trên ngọn tre cao mà hôm qua mình sơ ý TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 43

không thấy. Chắc nó ăn nguyên trái 130 ly. Tôi cho lính đem xuống và gói poncho rồi Thiếu Úy. Ngày N… Ngày N… Ngày N… 5. Hình tượng hai lá cờ cùng một ý nghĩa. Đại Úy Nhân nói: -Đêm nay, Đại Úy Thạch, Đại Đội Trưởng Đại Đội 3 sẽ vào Cổ Thành. Nếu Thạch Sanh lập được đầu cầu, Đại Đội 2 mình sẽ tràn lên thanh toán mục tiêu. Nếu Thạch Sanh không vào được, chúng ta sẽ thế Đại Đội 3. Hãy đọc một đoạn trong bài viết của Đại Úy Nhân: “…4 giờ sáng. Máy truyền tin vẫn im lặng, thỉnh thoảng lại vang lên báo cáo của Trung úy Trà đã giàn quân dọc theo đường Duy Tân (cặp theo các căn nhà đổ). Ðịch báo động từ chập tối bắn vu vơ đang mõi mắt đợi chờ. 5 giờ sáng. Pháo binh bắn quấy rối rỉ rả như mọi đêm để đánh lừa địch. Cùng lúc đó các toán nhỏ lội nhè nhẹ qua hào nước. Cơn bão Elsie gầm thét, giọt mưa như thác đổ làm bức màn che các toán cảm tử bò lên bờ thành đổ nát. Lựu đạn nổ đồng loạt trên thành, tiếng la xung phong vang dậy trong đêm. Trung úy Trà cùng hai trung đội của Thiếu úy Văn tấn Thạch vá Thiếu úy Vũ duy Hiền như cơn sóng thần ập vào thành. Tiểu đoàn 3 đã phá vỡ phòng tuyến địch nơi cửa Hữu. Thảo thức giấc và chăm chú theo dõi từ lúc toán tiền sát bò lên thành. Thảo đã cho cả đại đội sẵn sàng tiếp ứng cho đại đội 3 - Nhã ca đây Ðệ Ðức, cho con cái lên đánh canh bạc chót. - Nhận Ðệ Ðức năm trên năm. Thảo truyền lệnh các trung đội tiến lên theo đội hình 22, 23 ban chỉ huy đại đội, 21, 24. Pháo binh 130 ly và đại bác 100 ly trực xạ từ Ái Tử không cản được đoàn quân. Trung đội 22 chiếm cổng chính cửa Tiền đường Lê văn Duyệt. Tinh thần cán binh Cộng Sản đã suy sụp, chống cự yếu ớt và rút về cố thủ ở cửa Tả đường Phan đình Phùng. Chai Hennessy được khui ra và chuyền tay cho các binh sĩ. Bên cánh trái Tiểu đoàn 6 bắt đầu tràn lên thành và tác xạ về phía Tiểu đoàn 3. Ðệ Ðức tức giận gào to trong máy truyền tin: - Chương Thiện bảo mấy đứa con của Thái Dương (Trung tá Tùng TÐT) còn bắn cái con mẹ gì nữa. Sói Biển đầy cả thành rồi. Có mấy TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 44

đứa say rượu nè. Bố chúng nó. Ðịch xử dụng tất cả hoả lực còn lại để tàn sát đoàn quân chiến thắng. Tiểu đoàn 7 đã tiến ngang bên dưới đường Lê văn Duyệt, một số cán binh CS chui ra đầu hàng. Ðạn pháo và bóng đêm cũng như sự mệt mỏi không làm người chiến sĩ dừng bước, họ chiến đấu liên tục, tiêu diệt những tàn quân địch còn cố thủ. Sau gần 24 giờ chiến đấu không nghỉ, những người lính đại đội 2 Tiểu đoàn 3 TQLC đã dựng ngọn cờ trên cổng thành cửa Tả vào mờ sáng ngày 15 tháng 9 năm 1972. Trung sĩ Trương văn Hai trung đội phó trung đội 22 đã hy sinh trong giây phút hào hùng nầy.” (Ngưng trích) ********** Tham khảo đường Link bài viết của Đại Úy Nhân sau đây: Tiểu Đoàn 3 TQLC - Dựng Cờ (tqlcvn.org) Đại Đội 2, Tiểu Đoàn 3 TQLC dựng cờ trên Cổ Thành Đinh Công Tráng-Quảng Trị ngày 15/9/1972. Từ trái qua phải: Đức thuộc Trung Đội 1, Tòng thuộc Trung Đội 3, thứ 3 và thứ 4, thuộc Trung Đội 3 không nhớ tên, thứ 5 thuộc Trung Đội 1 không nhớ tên. Thạch Rong đứng phía dưới, thuộc Trung Đội 2. (Poster này do Sói Biển Trần Trung Ngôn thực hiện, được scan lại từ tác phẩm Warriors of The Sea của một tác giả người Mỹ.) TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 45

Chúng ta cũng đọc lại bài viết của Đại Tá Ngô Văn Định, Lữ Đoàn Trưởng 258, chỉ huy cánh quân tấn công hướng Tây Nam Cổ Thành. “…Theo tôi nghĩ thì vì cũng không có nhiều thời giờ chuẩn bị nên Sư Ðoàn đã chỉ định TÐ6 dựng cờ vì phái đoàn báo chí Ngoại quốc hiện có mặt ở nơi đó gần với TÐ6 thuận tiện để họ chụp hình dựng cờ. Nếu mà ngày hôm dựng cờ mà có được mỗi TÐ đề cử 1 người thì hợp tình hợp lý, vì bên LÐ 258 một mình TÐ6 không thể nào vào được Cổ Thành Quảng Trị nếu không có sự hỗ tương yểm trợ từ các TÐ 1, 2, 5 và 9 đã rất khó khăn mới hoàn toàn kiểm soát được Thị xã. Về phiá LÐ 147 thì Tiểu Ðoàn 7 và 8 cùng hợp lực với góp sức với TÐ3 tấn công vào Cổ Thảnh ở Phiá Ðông Bắc. Ba Tiểu Ðoàn Pháo Binh TQLC yểm trợ hoả lực rất hữu hiệu trong suốt muà hè đỏ lửa, các đơn vị Yểm trợ khác như Thiết giáp và Thiết Quân Vận tăng phái yểm trợ hỏa lực và tản thương. Còn 1 đơn vị mà nếu không có sự cố gắng của họ thì chúng ta cũng bó tay, không có quân số chiến đấu, tôi muốn nói đến những anh em đi tuyển mộ. Tin SĐ/TQLC đã tái-chiếm Quảng-Trị được báo cáo về Saigon. Tổng-Thống Nguyễn-VănThiệu đã triệu-tập khẩn-cấp thành-phần chính-phủ để gửi điện khen-ngợi đến Chuẩn-tướng BùiTỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 46

thế-Lân TL/TQLC và toàn thể SĩQuan HSQ và Binh sĩ TQLC đã lập chiến-công oanh-liệt nhất trong cuộc chiến và cho biết sẽ ra thăm tất cả các anh em tại Quảng-Trị.” (Ngưng trích) Tham khảo đường Link của Đại Tá Định viết. Tái Chiếm Cổ Thành Quảng-Trị Ngày 16-9-72 (tqlcvn.org) 6.Kết. Tôi là một Trung Đội Trưởng của Đại Đội 2 ngày ấy. Hình ảnh người lính anh em chúng tôi xung phong tràn ngập trên bờ thành buổi sáng sớm ngày 15 tháng 9 năm 1972, nó đẹp làm sao, nó oai hùng quá. Không có một ngôn từ nào có thể diễn tả hết được cái đẹp lịch sử này, họa chăng chỉ có linh hồn những cọp biển mà máu xương của họ đã thấm vào lòng đất mẹ mới có thể hiểu và diễn tả hết được nét đẹp thần thánh này. Tôi mãi mãi sẽ mang theo hình ảnh này và cảm xúc này cho đến môt ngày nào đó… Khóa 471 An Lộc, Trường Bộ Binh Thủ Đức, chúng tôi về Tiểu Đoàn 3 TQLC 18 thằng hay 17 thằng gì đó, lâu quá không nhớ rõ. Sau cuộc chiến còn sống 5 thằng. Hai thằng đang lây lất ở Việt Nam. Ba thằng tại Mỹ., Phụ chú: Sau 1975, từ trại tù Tà Cơn, Lao Bảo, chúng tôi lội bộ về Cồn Tiên-Quảng Trị. Nơi đây do Đoàn 76 Cộng quân quản trị anh em tù. Một lần ngồi lột đậu phọng để trồng, một vệ binh thấy tôi mặc bộ đồ rằn ri TQLC, anh bèn hỏi: -Anh Thủy Quân Lục Chiến hả? Tiểu Đoàn mấy vậy? -Thưa anh, tôi Tiểu Đoàn 3 Thủy Quân Lục Chiến. (Khi ấy chưa bị bắt buộc gọi danh từ Cán bộ.) Anh ta không giận mà có vẻ tâm sự: -Các anh đánh chúng tôi ác quá. Chúng tôi chỉ chạy thoát được có Trung Đoàn Bộ. Sau đó thấy tôi mang đôi dép râu tả tơi, anh tặng tôi đôi giày bố cũ của anh. Dầu sao tôi cũng mang ơn anh, tấm lòng của một người lính khi không còn đánh nhau thì cũng có vẻ dễ gần gũi. Nhưng tôi biết chắc một điều là, trong lòng anh, anh đã nghĩ rằng Miền Nam vẫn “lung linh” hơn Miền Bắc. Sói Biển Trần Trung Ngôn TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 47

NGƯỜI VỀ TỪ THÀNH CỔ Hương Thuỷ “Có những niềm riêng một đời câm nín Nên khi xuôi tay còn chút ngậm ngùi” (Lê Tín Hương) Hơn bốn mươi năm nay tôi có một ước mơ nhưng chưa bao giờ thực hiên được. Nó trở thành nỗi ám ảnh trong tôi. Tưởng đơn giản mà sao rất khó. Đó là về Huế, ngồi một mình ở Cercle, nhìn ra sông Hương và nhớ đến anh. Tôi đã nhiều lần về Huế, nhiều lần đi qua cầu Phú Xuân, nhìn vào Cercle nhưng “Nhìn xem phong cảnh nay đà khác xưa”. Những năm sau 75, nó là nơi sinh hoạt Văn Thể Mỹ cho nhi đồng. Thời mở cửa, đó trở thành nơi ăn nhậu xô bồ. Rồi được cổ phần hóa thành Trung tâm dịch vụ Festival. Lần về Huế gần nhất, Cercle được che bạt để sửa chữa. Tôi và cô bạn thân T.V đành ngồi ở Café trên hè đường Lê Lợi nhìn sang. Không biết khi sửa xong, cái vẻ quý phái sang trọng của nó có còn giữ được? Trước 75, Cercle Sportif được xem là một nơi dành cho giới thượng lưu trí thức Huế. Trước sân có hồ bơi, có sân Tennis. Đi vào là một sảnh rộng dành cho những buổi hòa nhạc, khiêu vũ, có cầu thang đi xuống mé sông với những tấm dalle bằng beton dành cho dân bơi lội, phía sau là một balcon TỔNG HỘI THỦY QUÂN LỤC CHIẾN VIỆT NAM ___________________________________________________________ THÁNG 5/2022 ______________________________________________________________ ĐẶC SAN SÓNG THẦN 2021-2022 ___________________________________________________________ TRANG 48

Pages:

Click to View FlipBook Version