CAM 86T I 1945.1913 g.q
bi €hg do Lon Not !ef3 aa tdr hlnh. N§a k!nh tf tlgp tqc
sqp d6 vl 98% cac d@a dlea cao iu ngtgng host d¢ng
` rtya nganh du lich bi dlab tre. Ch8 d¢ Lon N®l ra i?t!h
&T6ng d¢ng v]€n» bat mol zigt.dz tdr 18 tdi 6o tu@I
phil th! Lanh ngt]ia vq quad squ rioac mat dich vq
a Phq€ vu quy§n lgl qu6c gza I va dat mpl tat sin dtr6l
quy€n trtrag dgt)g cda chlnh phti {25-6){ Ch€ d¢ Nan
v.ng b6 toan bS khu Dotig bfc (Ii4 xdr s6.) cho cac lira
ltrqing CS. Lot] Not h6l thdc zigudri My & lal Cam-b6t
\tlhtfng cfc binh si cu6l cditig cfia Hoa-ky tal Cam=b6t da
tr& ve 8ao nguyen Trung phsa d Nan V,N.. agay
39-6. 868 miJo'! ngaa bf flh g1 VNCH €bn a 1al €am=b6¢,
d§ bao v§ jcic thaah ph6 chif!h. Vi?a o3nh tag t&i gBdr€
d¢ baa hba cda Hod-ky va nhtiDg v# oaqh tag bfqg mf y
baty 8.52 gla tang. Vlec y§m tag bang kh3ng qttaa €ho
€£o cuOc hanh qaan cfia binh 8{ VNCH vaa S!8p tquc.
VJ¢n trg. quan squ vao phdt ch6t cfia Hoa-ky cbo LOB
Not lea tdi 7., 9 tr]¢u My kin, va Ngti gif e Ba!
loan bfo kg hoach v!¢a trg! qtian s¢ ¢hefn 5o SrzSu
My klm Oho tal kb6a khdi s¥ tdr I tbfng Bay E97®.
1971 - 1979
Thing 1£, 1971 : Toad the §6 blnh 81 can lei cris VN€H {r!St
thofi kh6i Cam-b6t ]au khl da than dp cu¢c a haflh
qtian vug.t bien» va da d lSI Cam-b6t tdr cu5I thfng Tar
I97o. VNCH loan bzo c6 khoang 5.ooo b]ah s[ agtrai
Vi¢t d3 bi thiSc maag [i t9dr dan cu¢c tl€n quan nay.
Ngay 7, th5ng 5, i97£ .. Chti-tick Uy baa joan thao H18q-
200 BONG I]uONG I 1945.Ied3
ph6p {bl€n the cda Qu6c h¢l Cad-b6t try&c dfty),
tLg&ag Ia Tan, tuyen b6 Hi8n phfp C.a.b6t .6 dtr¢c
Boaa thio xong vao agay 11 th4t)8 Ba I97a,nhtraf
cfc cuSc Tang Tuyen cdr rna H18a phfp nay de nghi
c& 16 3e kh¢ng tri§ t8 ch¢c 4ugc trtrde cu6] alm !972
vi Slah blnh bft all alah di6n ra lhap nol.
Ngay9, thing 3 I V619v h6 trg cda Khong lvc Hoa.fry,
5o,Coo blnh Bi VNCH lal md cuOc baah quaa I tfl
xam ah3pD vao llBh th8 Cam-b6i. Blnh .i VNCH {!€p
tug cfc g ct]¢c b}tih qtiafl ® tsI Cam-b6t cbo tdi tbfflg
N.am 1972.
Ngay 10, thing 3 : Khdng hoin! cblah tfi tat Cam-b6t,
Chcng Heog bit thin tdr chdrc Qu6c trtr&8g. Th6ng
ch8 Len Lot tbay th! dim aban cb¢c vq oap va tdrc
kbac ra lssh dep U} ban Thao hl8n, x6 b6 bin dg
th&o H!gnpbap da gin hoaq thanh, glil tan chlah ph&,
qtiy8t d!§ti khi§n qu6c gla b&ag §£c l¢nh, bz¢ c]n Hl€a
phap va Qu6c hal. `Xe tlag t!an g!& kblp ca®l ta!
Nan-Yang.
Ngay !1, thang 3: Qu6c, trtrdog Loo Nol ra ¢tly€B b6 t|€p
tree Dal Phft thaoh Nan-vaag tv phodg lam T6f]g
th6ng C¢t}8 hba Khmer va (qu cho mlqh mSt !cat
nhong qt!y§n han va ch¢c vv: T6ng th6ng klem ludc
chdrc Thd ttrchg va c6 Ph6 T8ng tb6ng phv t£, Tang
th6.ng la T6ng Tu l¢nh qtian d¢l, T8ag th6ag ]a Chd
tich Hal d8ng An alah Qu6c g]a„.
Ngay 24, thang 3 i Gay cau l¢a ahgt N.a-vaag bi giSt ®!p.
Thd da xdr Cbda Tbfp bi co lap.
Th6ng 4 S Chl8fl co¢c bdag n8 dGr d¢l tat D8ag b¢ Cain-bet.
CAM 86T I 1945-1973 2Or
Ngay 28 thing Ttr, Nan-vaz]g lal bi c@. lap v8 tlgp
t8 vl hal cing Kopong Son {e llet.
H18n phfp cda Cam-b3! do mat dy baa d5c b!St
v± fat hen ch8 do chlah T5ag tti6ng LonNol cdr ra
9oSca thao dtrgic sdra §oao difa ra tgtrng €att dan y.
Thang 5 : Ti 1¢ dan chdng Nan-vang dj baa trong cu¢c trtrng
€at3 dan S v6 bin Hi8a phfp do cblnh quy§n Loo
Nol t5 chdrc dtrgic gh! afesn la vao khoang 3o%. Dd
tinh hiflh bat an ninh di§a ra khip a6.I, Lon Nol
c.ti818 flhat quygt t5 chdrc gap rtit cttoc bfu €dr TSBg
th5ag Cam-b6t.
Ngay I+ thang 6 : M§t er£I born n5ng I ky dat 8au met dl6n dan
traflh cfr fa! Nan-Yang phft fls : 8 agtrdri bi thtroag.
Tar&ng Sothene Ferflandez de dos ¢s€ G6 die
chanh D ngu d6i thd lgi hat a=figt cda Gda Eon Not,
ttr6ing In Tan, dac cdr.
Ngay 6, thang 6 : Cusc bats cdr T5t3g Sh6flg C¢E!g boa Cam=
h5t do €h8 do Lan Not t8 chdrc h@m 4 thfflg Sftt da
E6 k€t qua §o' kh6! :
-Loo Not i 58% s6ph!8u.
-Ia Tan ; 24% !6phl8t!.
~ KeB An : 18% B6 phl8u.
Ngay 7-8, tli5ng 6 : Dal Phit thaoh Nan-vaaf bi quad chfah
pbd dot nbap tan c6ag. Chi8n cu¢c t!8a Bat thd do
=tr Cbda Thap. Chain §&ag glGra qijfa chinh phd va
quan n@i day ngay tat phl trtr®ng Nan-Yang.
Ngay 99, th6ng 6 : M¢t Qui ch8 nham 4 ki§m aoatD bfo ch{
dtrqc ch8 d§ Loo Nol barn baa fa.
•`)('.`? BONG DtJ.ONG I 1945.ior3
Thf ng 7 : ¥h88g day 2 tuan Baca khl Qul chg Bfo ehf mdi ra
ddrl, 8 tdr b4o tat Nam®vazig bi d6flg cdra.
86qi tl§u doaa Cam-b6! adz tis chi8a €htist»
kh6! thanh ph6 Ang Tassom.
Ngiy 19j thing 8 : C£€ daag d6l lip ta! Cam,b5t nhft ts tfy
chay cu¢c biu cdr Qu6c hal do €h€ d§ Loft No!
t6 chdrc.
Ngay 3,`thang 9 : Cu¢c b!u cdr Qu6c hol Cam-b5t van dtrq.a
t8 chdrc. -Diag Xa-hot C¢og-hba do aqh em T6tig
th6ng Lon Not lanh d3o chl8m loo% s5 gh8 tsi
Qtj6c h4! Bay.
Ngay !5, thang 10 3 a Chlnh phd data tlen ctia nsn C®ng h6a
Cam-b6t D do 6ng Haag Tub Hat lam Thti ttrthg dtfgc
thlnh lap. Thanh ph=n a¢I cac hall h8t d!tt !a qgtgdr!
tht£§c Dacag cdi T8ng th8ng Loo Not.
Ngay !93 th5ng 11 : Loo Not ra lSnfa d6ng cdra vlnh v!5a tdr
bfo l&fl nhat d Nan-vane.
Ngay 91, th5ng 1[ ; 5oo dtt Etch quafl gatn fibs_p th& d© xdr
Cbdg Thfp.
1973 (tdi c`u6i thang Tu)
Th6ng a, 1973 S Quan ch6ag ch{ah ph& kh&l squ €u¢c T6ng c6ag
k!ch tren khap lash €h8 Cam-b5t. QuaB cda Lan Not
phil b6 m§t !oat cfc ehi trad.
Ngiy 17, thf ng 9 : Linh Cam-b5i flan va trtrdc nhs Lofl
Nol dbl ltroflg. Thd d6 Nan-yang a troflg tiah ¢raag
h8a ,oat,.
Ngay 95, thang 9 ; Kh6ng dtggc laflh ltrcrng 8u6t 4 thing,
met ti§ti doaa lf ah Cam-b3S b6 hang figti.
CAM 86T i 1945-1973 203
Ngay 96j (hang 9 : 3oo !!nh Cam-b6t leo T§ Nam=Taflg bl§tt
¢iqh.
•T- Ngay 9, thfng 3 ; Tttygc ph6ag th& th& do *dr Chtla Thfp
bi chg: ehdflg. Quad €hiah ph& b6 chay ve Nam=vang,
Kh6ng quaa chl8n ltrgc va chl8n thuas €fia Hoe-
k57 phil 6 St can tblSp di yin trq' cho quan d¢] Cam-
b6t va chan b6! cu¢c tl€a quaa cda quan a8l diy vf
htg6iz]g Nan-vang.
Ngay 17, thang 3 : Tu d!nh cda T6flg tb6ng Loo Not a Nam~
vaflg bi ng#drl con r§ c[ta thfi tdr S!haDoug, anSt Gal
ray phi c6ng, xdr dung m§i may bay cda kh8ng lquc
C:am-b6t dSi zu6ng flhieu tril born. T8ng th38g Lon
Not may man thoat t}an.
Ngay i8, th6ng 3 i M§t loot nbdrflg b!?a ph5p t{ cu6fig fl§ 9
cha clap len tahfrng qu¥€n t¥ do dan cnd i6i thl§u dqreyG
LOB Nol ban hanh. Haag loat cfc nhan v8e d6! lap
hoac c6 lied he ho hatig v6] th6! tdr Sihatrouk bi bat
8lfr.
Thfng 4 : Nam±vang hoan toan a trong Slnh erang bi Way
faam. Tat €£ cac flgi dtr¢ng ti8p €8 dBu bi €i€ ddrt`; k5
€a thdy dao B8flg Cdru,long. Thd d6 xdr Chd. Thfp
lam yao ilnh €r?ng khanhl8m trim irgng Bhiea l!?tl
7a tb¥c pham. Kh6ng lquc Hoa-ky phil y§m tr¢ tf GEL
€erc, m¢€ s6 tau t]gp tg va cfc doan xc tigp tg ffitii
vurg'€ dgrgic glbz]g Song Cdrq.long hoa€ xuyen qua dtggJ£=
Qu6c 1§ 4 da tigp t8 mat E5 ablea li?u va thquc pham
F5€ gldj had cho Nan-Yang.
Ngay 19, th5ng 4 : D§ cdru van ch8 d¢ Len Not kh6l bi Bqp
d6 hoan toaoj Hoa-ky ctlng m¢t !dc da th! baflb met
loat cfc b!€ff pfifp :
?.J,4 86NG Dtf cfHG I 1945 19?3
E. Gja {aBg c£€ phl vq oanh tac, g8m ca cfc may
bay 8,52 va F.Ill, nhim ngan cbsa €tl¢c ti8n qtian
cfia quaa €h6ng cblnh phd tren v3ng da] phbng thd ~~`
Nan-vaflg va zlhzeu not tren 15nh €h6Cam-b6€.
2. Lam fp l¥c vdl Bfc V!§f t±ham bu¢c 8£§ V!et ...
g!gtrng h6 €rg' cho Mat tf!n Th5ng flhI€ Cam-b8t. 8§
Ngoa! glao Hoa-ky, ngay 19,4, xfc nhsn rang Hoa.ky
da ffa l¢ah cho ltfc ltrq'ng dac nh]?in v&.t mifl dlah ch!
:3n:a:a:in:8C:hn8}`h4acnvc6£tc:i:end:9a;gva!a§tiyd::%iie¥j
hgp Kinh t8 tat Pa-rl Gang ban v§ v!ec ¢af thl8€ hsti
€hl€fl cho Baa Vl¢t. Hoa-tS kh8ng cal chlnh S|n tt±€
n6! ra8g hq da cho me la! nhdrng phl vq thf in th!nh
foaffig gB&y bay kh8ng ngurdr! t&l tree kh8ag phSn Baa
VI-!t.
3. Thdc day met sq Gal $8 §au rang trong chfflh
quy3n Lan Nol nham md rSHg can baa v8 mat chinb
tgi hatt c6 the tl8n t6l nhGing cu§c thtrong thtiy€S v&l
Mat Sr3a Th6ng nhat Cam-b6t d§ Sham ddrt cu¢c
chf gfl : thay the n¢l cac Hang Tub Hah - met nSi
ffc hau nhu chi toaa la ogtral thu¢c ding Xa b¢l C¢ag ,I
h©acda ann em I.on Not -bang met n¢I cfc md]
dlfdi §p lanb dao cda met a Thuelng H¢] d6ng Chiah ..,
tri » c6 squ than gla cda cfc flhin vst trtr&c day da bi
Log Not loaf b6 ra kh6{ ch!nh trtfey8g va t£& thaah
d6l lap nhtf i `Ctru Ph6 The tardrng Sirik Matak, Ctrtt
BS t[tr6.ng b§ NSl vq ln Tan va Cquu QLi6c trtrdrflg
€heflg Hcng. Bj¢a phip Gil t5 bao gain ca v]§c ngtrag
th! hanh Hl€n phap. dlt!h ch! squ hoat d¢ng cda met
Qu6c h¢l da ch] c6 tlnh c8ch fihtt la nhdrag c6ng cq
cda Lou Nol nhfm tap trung quyen hlnh vao m¢{ -
jay anlnh`
(:AM B6T I !945-1913 `2fJ6
Ngay 99, th5rig 4 S M¢t vlen chdrc 8¢ Ngoai giao Hal-kS
nhlfa nhSn 8¢ Ngoal gjao da nhsa durgc phdc €rl8h do
str qufn My 6 Nan.vang gdrl v§ n6i ring « Hl§n cht*3
z2am dtrgc cl& kl?a c6 the ph5l ki?a dirge ch¢fig t6
quan CS Baa Vlet daf!g tEam chl€n tat Cam-b6t »¢ Toy
abien, vl€n chtrc nay lai x4c dinh ring: a 8¢ Ngoa!
gzao va 8¢ Qa6c ph6rig My van chLra th5y dau h!€u
nao chti.og t6 H3.ti¢! da rgu.gg chf v!eti cho qtlati
C¢t]g sam Cam-b6t b.
Ngay Q3, th5ng 4 S Nhdrng dcrn vi dau tlea cia Lge lnypfig
Dac bj?e g6m fthtrng blnh il tlflh ngtiy¢n thti§€ cfe
ntf6c d@ng minh cEa Mj & D6ng nan A - rna da 86
la ngtssI Thal-lan - khdl squ tbam dqu vao nhfrng Guoe
hazah quaD cGa quaa chinh ph& t3I Cam-b6t®
^^
PHAN TAI LIFU
H©l NGH| GENEVE 54V i DD / PHAN VE CAM-86T
HI£P , D!NH
DiNH cHi cri[E'N su d CAM.86T
CHUONG I
NGuy£N TAc vA THE THtrc ,THi HANH
VIEC NGUNG BAN
a/EU / ; KS tdr 8 gi3 (glb kfnh tuy8n Big-k!nh) flgay 23
th±ng 7 nan 1954, 8¢ Ttf l¢nh cfc lifc lugGg vti traag cda hal
ben s8 ra lSnh v} bio dim v!Sc dlnh chi toaa dlSn chl8-a squ tren
kEap lanti th6 Cam-b6t cda tat ca cac b¢ d¢l va ahaa vien cac
lapc hrp'BB trea b¢, tren khong va tren b!%n-dff6.I quyen mlfifi.
D/EU ¢ S Pin hgp v6i nguyen tic ngtrngbfn d@ng thbl tren "
to*fl c5I D8ng.duroiog, v!?€ dloh chi chi8n s¥ phil dugic thtfe
hj?a ctlfig 1&€ tren khap lanh the Cam.b6tg ta( tat ca cfc ehl8fl
trtr@ng va cho t5t ca cfc lquc luqag cda hal bln.
D§ tr6ah mgl lam lan va hl§u lam, va d§ ba® dam hffti
6 Chi ti5t va H¢i nghj Gen¢ve 1954, xiD xem trofig phan v€ V,rN{
CAM 86T I 1945-1978 207
l]]?ti tl8h cfch d3ng thdr! trong vl¢c dlnhchi chl8n Bqucting nhtr
trong tit ca Sac boat d©ng khac do v!?c dlnh chi ch!8n lv mane lS! S
a) Tinh theo tb®i g]an thgc squ cab thi8e ae i§nh ngtfag
ban dtrg€ truyen t&l nh€8g c!p thap nhat cda ahG!ng lqc ltrgng
chi8a dati hal be ff , hal ben d6ng y sg thquc h]?a l§nh ngtrbg ban
toaa dl?a va cdflg ltic trea khap l!ah th6 Cam-b6t tar 8 g1® (SID
die phtroflg) ngay 7 thfog 8 nan 1954` Gl¢ d!a phtrarng dorq'c
€h6a €huSn la gify kznh tuy8n Bac-klnh.
b) M8l ben sg tri¢{ d8 tbi haab tat ca c&c boat dons llen
qttaa t6l v!§c dinh ch] chi8n sv th.o Itch trlnh da dtrgc cac bezB
th6a thuan.
DjEU 3 : T8t ca ca€ ho.i d¢flg va vafl €huy§a tro@g
v!¢c ap dung l§flh diflh €h! chl8n 9v phil dtfgc tlgn haah tjon8
irat try va an toan:
a) Trong thdi baa mat 86 ngay,.theo 1¥ qtiy diah cia
8¢ Ttr lSnb hal ben, Bau khl thl banb lsnh ngtrflg baflj n8l
bell c6 ban phanthao g63 va vO hlSu b6a cac min, bay, chit ab
va tat ca cfc chat l!¢u nguy hi§m khac do cac befl da d5t ttr
trLr&c. Trur®ng hoip khsqg the thfo g© va lam mat hleu rtyc
trir6c kh! khdl hanh, thl pha( danh d3u r6 r?I. Nhting not da
dayg'c thfo g5 mid ctit!g nhtf nh@qg ncyi can cac chtg&Bg a8?I
vat khac gay kh6 khan cho vl¢c ttr do dl lal cda ahan v!en
Uy baa Qu6c t€ va Ban L!en hgp phil dtfgc cfc aha chl buy qtia.
str dia phtrcrflg bfo cho try ban Qu6c t6 va Ban Llen hgp bl8t.
b) Tat ca efc rae r6l c6 th8 Hay ra gltia clc lqu€ ltr¢ng cda
dot ben va c6 the dora t¢l nhtrng Ifm lan vl hliu lafn phaj
dtr9c gli! qoy8t t€I ch6 v¢] blem qtian ng?I mu6n gi¢I h?a t5fB
ap¢c cda n6`
DONG DU.ONG I 1945.1978
c) Vao nhctig ti8Iy rigay trtr6c Ehl 8gung bfo, m6l bea
cam k8,t Eh6ng phft d¢tig cac cuOc hanh quan 16n nao gI¢a 14c
ky k8t th6a hlSp dlnh chi chl8n g# t3l Gene7e va Ida thl hlnh
l€nfi ngtrng b£®.
cHtroNG 11
THE THtrc THi HANH viEc TRi€T THOAi cAc Luc
LuoNG V0 TRANG NGOAI QU6C, NHAN VIEN QUAN
SV NGOAIQU6C RA KHdl LANHTH6CAM-86T
DJEC7 4 : I. VI¢c tr!¢t thofi kh6i lanh €h8 Cam-b6t bao gem
a) Cfc lquc ltSgff g vfl trang va nhan vlen quafi sap ebi8a dati
cda Llen hlSp Phapo
b) Cfc t8 ahdrc cbl8n d8u dd loal da xfm ahap vao laab
tb8 Cam-b6t va da dtrqic phat xuat tar cfc x¢ kh6c hay t& nd¢flg
vdng tE4c trea bfn dio.
C) ¥a¢ ca cfc ph5n €¢ pgoal qti6c (hay ffigt¥¢i Cam-b6t
[h8flg phil g6c Cam-b6i) a trong cac t8 chdrc quan Bqu di loal
hay dam nhlem nhl§m vu cfn bo troBg tat ci cfc t8 €hdrc c6
tlab cfcb ban help quaa s¥ -chinh tri, hanh chfnb, [Iah tg. tal
chaah, xa h§I d3 c¢bg tac vdl c£€ dcr8 vi qtlan 3if V]?I-nan.
2. VI¢c trlet tho£] Sac lquc lutyag va nh®ng plan tdr dtr?c
d! cap t&l trong doan tree cting nhtr nh¢ng d@ t!gp ll¢u vA ca€
chl8n cv c&a hg phil dLrqic hoan tat trong thfyl had chln mtrol
(9o) tigay k8 tS kfll th6a hl?p oay bat dau c6 hl?u lquc.
3. Hal ben pbal bao dam squ thl haah vlSc trl¢t tboal t]t ci cfc
lquc ltrgGg theo 8h€Bg maps d(ch rna th6a hl€p nay nlllBtdi,
kh8ng €hgp ahaq bat cdr hazih d¢qg thd nghich qao va khof]! c¢
CAM 86T I 1945-t973 sO9
bat cdr t€ai b!en phfp nao c6 the 8a7 m6 [ha8 cho cac cu¢c
rflt quaffl Bay. Hal befl phil g16p d6 laa rfuau t.one tB¢c d¢ c6
the dtggc.
4. Tromg ltic gdt quan, bat be. lh6ag dtrtyc tleu h&y bay
phs ho?i mgl tat Sin c8ng c¢tig Tl Bhon8 dapc zam pham d6a
i, sinh fflaag va t&l sin cda dan chdBg. Hal bea [hoag dtrgc can
th!Sp vao vl€c bafih chfnh dan iqu dia phuoug.
5. Ban Lien hgp va t}y ban Qti6c t€ KI!ri Boat sg bio
dam vA k!§m so6t viec thi hlnh nhob8 bi¢o phfp nham bio
dam atl fllnh Oho nhfrz]g )qua ltrgaf daa8 rot lul.
6+ Baa LteH hgp tat Can-bet se clB c¢ 7ao cac ziguyeB
tic da dtfgc neu ra & trea day d§ qul difLh tf®ag m¢. th6a thuan
€ktfg3g €£g €faa €fidrc cq tha cd. vl¢c rat quaa.
CHUcrNG Ill
NHO'NG VAN DE l{HAC
A, C6c lu.c Ill.gng vG (rang I(ha-mej g6c Cam-b6t.
Dj'EU 5 ! Sau kbl !6nh ngdrt!g baa dtrtyc c6ag b6, trong
met they] ham la ba mucrl Dg17; hal ben s6 bio diqB tifc cho
gill ngti tat cti6 cfc luc ltfgng khfo€ chlen Kh®-mc, dbbg ¢h3i
cgm ch] tat ca mgi hank doag thd nghich cda qu&n d¢l Hoaog
g18 Kh&-me d6i v¢l cac lvc ltrtyng [hl=8 chl€n Kh®-me.
bJEU 6 : Tiflh tr?og cda nhtrnf nfur®l dan bin qu6ctfeq
s8 dtggc qee! dinh chf 8u theo bin tti7en ng@n c&a Phfi doan
Cam-b6€ Sal H¢! righi Genev€ rna dtr6l diy li n¢l duqg :
«Chfah phd Hoang g!a Can.b6t, quad tan den sv bio
dam €!fifa {bsca de6a hgp va ahst tri c&a ahha dae troa8 Vtrcrog
-?'¢
DC)NG.Dljrcf NG I 1945-1973
qu6c, tuyen b6 nbat quy8t tb#c b&nh cfe b]§a phap hffti lch
de qtJi tq t£§ ei mgl c@ag daa troflg c¢ng d8#g qu6c g!a rna
kfa3ng c6 mat phaE b!€t d6| xfr nao vA s6 bao d5ffl cho hg
dugc htrdng ah©ng quyafl ban va ahfifSg squ tqu do d5 dt#g'C
H£€Si phap cba Vercrng qu6c dtf ll?tl.
Mlah xac razlg tat ca mg] c6ng dan Cam.bat §€ c6 th8 tqu
dq than gis v6il ttr cfcfi la cdr tr! va dr,ag cdr v!€n tr®Eg
nhfrng€u¢c Tang Tuy8a cdr theo Sh§ thadrc b6 pfai€u kifi »,
Khong met haah d¢G8 Ira !hd flao se dtfgc t!8G hanh d6l
vdi nkSflg ngtral dan bin qu6c nay cting nfatr d6l vdi g!a dihh
bg ; m8i ngir@! pfiil c6 qt!yen htr6flg, rna kh8ag `bi phan bi?t
d6j xfr 8o v®l ahipng ngufyl dan baa qu6= kti4c, Ftat ca ca€ bao
dim cE3 H!8fl phfp llefl qtian den aq nlfih c5,`flhatl vS t?i Ban
€flt!g abu' ohtrng quy%a t¥ do dan chd.
Nhffng al c6 lb.I yeu cau thi sg fitrgc thu nhsn vac phqc
vq tfoflg quad dSl chiah qul ho!c €rong €£€ t8 chdrc :ciah sit
dia phtrcrng ago ho h¢l dS nhffng di§o kien obur:vl?a tt!yga m¢
b]?ti Qay cda quan dS] va cinh sat d6I gi61.
D!§u Clay ctit]g d!.tg.a 4p dung d6i v6.i rSfar¥i!g a! ffi.j6a tr&
ve d6ri s6qg dan squ va hg cti#g c6 the xin df in nh!?in z!hffng
chdrc vu dan squ trong flhffflg d!8u k!en fititg ffihffgg ffigtfit'£ dan
bafl qti6c khac.
8. C5m dua vao bS dSi m&€, nhsn vian quan squ,
vti khf dan` duqrc mdi -Can cfr quan squ.
a/£U7 ; Ddng tEeo lfyi tutj©n b6 ctia Ph5! doaa Carm.
b6e tal H¢! nghi c8c Ngoa! trtr&ng 6 Geneve ngay 2o thang
Bay, ldc a4 g]a :
achlnh ph± Cam-b6? §8 kh6¢g kgiv k8t mSt th6a h£Sp flao
CA.M.86T I 1945-1978 2f7
vdi cia qtt6c g!a khfc n8u th6a h!¢p nay bit bu¢c Cam-b6t phil
than dqu vao met l{en mlnh quad €g khong phtl hgp vdl nhffng
ngtiyen tic cda Hlga chtrong Lied hl¢p qu6c ho¥c bao lad Ena
Bea an ninh cda Cam-b6t kh6flg bi de dga buSc phil thl8t lap
nhti:fig can c¢ Oho cac lquc ltrgng quan squ cda c£€ ctreyng qu6c
€rsffi ianh th8 Cam.b6i.
Tfong g!a! doafl & g{tra'thb! g]an €6 s¢ dlj2h ch! chlgn str
tSi v!?i-Eiaffi va idc c6 dtrgc 8¥ g!ai quygt dtrt kfa05t Gho
ahdlng vgnd8 chinh tri tSi x¢ Bay, Cbiah phd Cam-b6t S8 Chl
yeu cau v]Sfl erg ngoa! qu6c ve dqag c¥, nhaa visa hay bu8n
!uySra v;6n ffihaae lg! {ch la d§ bao v¢ lash th3 ffis€ each
h8u hl?u.
C. Therdrltg dan bi giam gitr va td binh chi6n tr@nh -
M@ ma`
DJEU 8 : Vjec ph6ng thlch va cho h8l htrong tat ci
nhGrz)g thtrfyflg dan bi bat va €£c to binh chl8n traBh dane bi
m6l ben troffig hal b€ti g!am g1© s8 tl€n hanh theo cac dl§q
ki?a sou, E6 tdr lhl th6a hl¢p Bay bit dau c6 hlSu ltfc :
a) Tat ci td blnh chl€a tranh va thgr@ng dan bi glam g!S,
ddt thu§c bat cdr qu6c ticb flao, bi bit ki tdr ldc kh6l dau ch!ga
SP tal Cam-b6i, trong nhdrng cuoc hanh quan hay trong
nhGrng trtrdrng hgp chl8n tranh [hic va tren khap lanh th5
Cam-b6tj s6 dtrg.c ph6ng tblcb E§ tdr khl tb6a blSp nay bit
dau c6 hiSu iquc,
b) Dank tS ¢thtrdrng daa bi glam g1&1 c6 agbia la tat ca
nhGrog ngtr8l da than g!a bat c¢ dtr¢l hlnh thdrc Baa vao ctiSc
dzu tranh vfi trang va chlDh tri g!8a d8l ben, vavl the rna da
bi ben nay hay bea k!a bat va Slam g!dr tfong thdrl kS chl8n
tr®ah¢
'?72 Bf)NG-D[F0iNGi I 194.5-1973
a) T!S ca td blnh cbi8n t+.atih agoa! qu6c bi mat irong
fi3! ben bat gltr s8 dtnyc €rao ira cbo flha chrfuc trfcb c6 tbam
quyec cGa bea kla va se dirtyc g!tlp d6 aq! phtffo8g t!?a d§ t®I
ah&ng ncr] hg itra choa.
DjEU 9 ; Sau kb! th6a h!ep nay b±E dau c6 h!eu ltFc, n8u
bl8t r6 narl ch8a cat va c6 m6 rna r6 rang, 8¢ Ttr iSflh Cam-
bet s€ cho pb6p, troag met thfy] h.n dtrgc xfc dinh, v]Sc kbal
quat m6 rna va lay thl hal tihtrng quan nhan da ch8t ctia ph!a
ben kla, ka ca tbl hal nh&ag tQ b!Bh chl8n tranh hay nhfn
v]effi da ch6t va dtrgc choa c8t tren lanh tb6 Cam.b6il
Baa L!ea htyp s6 qui djab c4c th! th¢c thl haoh nhiSffi v¥
nay va thdrl h?a phil dgrgc hoan thabh.
cHUcrNG Iv
BAN Ll£N Hqp VA tlY-BAN QU6C-TE
GiAM SAT VA KIEM SOAT TAi CAM-86T
D/EZ/ 7o ; Vi§e thl hanh th6a h!€p dlnh cbi dhlgq §qu
ta trfch nh!¢m cda cfc ben.
®/EU zr : Met by ban Qu6c t6 c6 nhl€ffi vq g14m sat va
ki!m Boat vlSc thl hanb nh¢og dleu khoia cd@ th6a hlSp dlflh
chi chi8n stu tal Cam-b6t; by ban g6m cac dal bliu cda cfc
qu6c gla : GIS-na-da!, An-d¢, Ba-lan va a;I b!8u cda fifl-OO -s8
lam cnd tich. Try Bd cda by ban dat tal Nan-Yang.
DJEU r2 : by ban Qu6c t8 Bg thanb lap tih®ng tofn thafih
Sit, €6 dit!h va ltru d§ag, g8m mat s6 3i quan bang i]hau do
m6I ntrde tren day ch! diflh.
C6c tofn c6 difih s6 d6ng tal cfc die diam ;au : Nan-va8g,
Kompot]g-Cbam, Krati6, Svay-R]ecg, KamFot. Sau nay, flbfffig
CAM 86T I 1945=1973 `,',3
tfd s& d6 c6 the dtrgc thay d6l, do !g th6a thtt!G g!@a Ch(nh
pb& Cam-b8t tl by ban Qu6c t8.
Cic vdrng hoat d§ng cda cfc Toad ltm d¢ag ±a ah@fig
mien k€ can cac bien glct thtiy, bo cda C.in.b6t ; Sro8g phsm
vl nhG'ng vding boat d¢ng cda minh, cf c toin nay c6 qtiy§n tqu
do dl I?I va dtrq.c cac nha chdrc trach hanh chanh va quin sv
dja phiroQg daBh tnoi d§ ding rna ho can dizi d! lam tr6a nhl§m
v¥ (cuflg capflhan vlfa, ta! lI?u can thl€t Oho v!?c kl§m soit,
tfl?u tap nhGrflg flgardr! lam chdrng €ao th{£t cho €£c €u¢c df su
tra, bao v¢ ea nlflh va €qu do di lal cho cfc Toffl thag!fr
Sat v.v„,). Cac Toin luu d§ng aay dugs xdr duag nhfrflg
phtrcy8g tj?a hl¢a da! v€ v?a chuy§n, qttan sat v* th@ng tin
`ma hg €az2 d€ae.
Ngoa! cfc vdng hoatd¢ag dtrg€qui di8h dr !r€fl, €£c tofca
ltru d¢ng c6 Sh§, vdrl squ dbag y c&l 80 Ttr i?ah Cam-bst,
d] chuyen €roag khti6n kh6 cda nhffng Qhl€n vu dtrgc ¢h6a
hlSp nay qul dinh Oho hg.
bJEUz3 S dy ban Qu6c t8 c6 nhlem glfm §£t vl¢c €4c
bea Shl haah nhtiog died khoiB c&a th6a hl¢p. Vl mvc dich ±y,
by baa s8 hoao thanh nh&bg chl¢m vq (l§m 8oft, qtiaas§t.
thanh gil va dl§ti tra ¢6 llea quan den vl¢c thl haah nhti.ng
dllu khoan cda th6a hl¢p dlnh chi chl8n 8# va flh8t la ph£! :
a/ Kl§m soa€ v!?c tr!?I thoa! cda Sac ltfc ltrgng a!oa! qu6c,
pin heyp vdi nh@ng dl€q khoan cda th6a hl¢p d!t!h €h] €h!gn
sv, `a glfm sit cac`b!en gldi.
b) K!§m goat cia cu¢c ph6ag ¢hlch tti blab Gh!8n tganh
va thtrbdg dan bi glad glGr.
c} Glfm sat, tat cdc hal caag, ph! trtf8z!g cfing nht€ tat c±c
bfen` g!ct cda Cam-b6! 7I¢c thl haah ldl tuyen b6 cda Cam-
b6t lied-quan dgq vl¢c-dtr. vac C,am~b6t nhan vlen quan gqu
9'4 b6NG Dtf oiNG / ig45-Ior3
va dqng cq chign tranh vdu daflh ngh!a vl¢n trq flgoal qu6c.
DjEU z4 : MSt Baa L!eq hop sg dgrgc €h&afr lap d§ lam
d6 ding cho vl€c thl haah nhfrng dleti khoan llen quad den
v|Sc trlSt ttioal cda Sac lquc ltrgng ngoSl qu6c.
Ban L!en h¢p c6 the thaflh lap flhffngToan L!en hgp, $6
tod a se dtrgc met th6a hl?p cfaiing cfia cfc ben qttl diqh.
Ban Lied hgp §e lam d6 dadg v!¢3 thl haah qhGrng d!£tt
khoafl cda th6a hi?p dltih cbi chl8o sap lisa quan d8fi vlSc ngtrg!g
ham cting ldc va toan dl?a tat Cam-b6t cho tit ci €.£c lquc ltftyng
¥6 trang chinh qul va khong ch{ah qul cfia hal befl.
Baa L!€n hgop gldp d6I cfc ben tbi fiaah nhdrfig da§ee kho3a
n6i tren, Ban Llen hgp bio dam 6qi llen lac giffa cfc bffl da
dat nhSng k8 hoach va qu! diah th§ thdrc thquc feiSa cfc djsu
kfioifl n6{ tr©fl. Baa Lied hg.p c6 gang g!&i quy8t ahffngb8Q
d6flg c6 €he xa7 ra g€®a Sac ben trong vi¢c fp dvng cac df eu
±hoan nay. Ban Hen hcrp c6 tha gdri ahffng Tofn L!ea hgp
dl theo cac doaa qtlao trong ldc cac doan quaa nay dl chuy§a
va flh3ng Toaa d6 88 dtnyc glal tfo 8gay [hl chap ddrs v!¢€
thl ha8h tihGing k8 ho?ch rot quaa.
a/EZJ r5 : Ban LI€o hgp i!bm mat s5 Gal bi5u bifig ffifaau
cda 8¢ Tu l¢nh cfc ben lieu b¢.
DJEU r6 : try ban Qu6c t8 qua trung g!an cda nhffffig
Toan thanh sat da dapc de cap 6. t[en va €tocg ¢h®l ham ngf a
nha€, hoac do chlah sang 118n cda mlnh, hoac theo squ yea cBu
c&a Ban Lleti hgp hay`cda m¢& troBg cfc benj se tl8n hat3h
nhGrBg cu¢c d]lu tra csathl8t tren van bin va tat ch8.
DiEU I.7 S Cfc roan thanh sit -Be chtiy§a len by ban
Qu6c t8 c6c [€t qua cda vl¢c kl§D §oft, dl€u tra Ta qt)an !4t
CAM BcjT I 1945-ior3 9'5
:[¢athfa;::°ca::at:±Cyt:a£:,£:gt85hta3ypdnoh%nygbbaannyte:drc¥u+Sri:hgrdrdf:
:hgapBh€:i:: sbg5tchdu@y@agnytek:8%ytrb°anag. T°£nf k8t ltlaB cfia m8| in"
DJEU T8 ; \N8u m¢t Tofa thanh 86t khsag g!aE quy8t dtfg§
:gShtfevi?Ct'r:::;;E]3:geh%;y£:6c£S::!hoph6;b::yQdue6cdt96a;VJ;hbSa:
Qu6c tg s5 nghlen cdru cfc baa tgremg trinh va cfc kgt lose
cia cfc Toffl thank §£t va bfo cho cfc ben bl8t nhfrflg bl§n
phfp can thl hanh de giii quygs vi?c d6 hay d§ ch*m ddrt squ
v! pham hay d5 danh tan dc dos vl pham.
DjEU J9 ; Khi Baa Liefl hgp khong di d8a th6a thusn
trong viSc g!ai th!ch m¢t Cl§u khoia hay vl?c nh?a di@h met
squ kl?n, thl sg bfo cfo cho by ban Qu6c t8 bi8€ stf bgt Gang
d5. Nhffng khuy8n cao cfta by baa Qu6c tg s8 dapic chuyan
thf ng den cfc bea va thong trl cho Ban L]ep h¢p.
a/EU 2o: Nhdrng khuy8n cio cia by ban Qu6c t8 gg
dtrgc th6flg qua €heo da s6 ph£€u, trdr d6l vdi Bhang dlau
khoan a Dl§u 21. Trtrfyng hgp s6 phl8u bang nhau, thi phi€u
c&. Chd ticb la pfii€u quy8t dinb.
by baa Qu6c tg c6 the ds ra Dhfirng khuygn cfo` Iien hs
t6l vi¢c eu chiab va b6 tdc cac dleu Thoan cia ¢h6a hlSp dlnh
ch] chl8a sv a Cam-b6t d§ bao dim vl§c thvc thl th6a hl¢p nay
dapc baa hl?u ho'n. Nhtr'ag khuy€a cfio nay phil dtrgic loan
thi d8flg thank blau quy8t.
DJ£Ugr : Kh! €6 nhG'fig vfn dE llen quafl tSI c6c vq vi
phsm bay de dga v! pham c6 th! lam cho chlfa sv t£I phft,
va dac b!€8 nhtr S
a) Vj¢c c6c liFc lgrq'flg vC tr3ng n8oal qq6c kh8i2g cbiti
916 86NG DUONG I 1945.1973
tll haab vlSc choyla qtiln theo nbtg k€ fioach rtie qufffi df
dqu lI?u ;
b) VI¢c cfc lvc lapng vG traa3 agoai qt$5c v! pham hay
dc dga vl pham Sv toad vet) cda lanh th8, cfc quygt diah
cde Uy b.a Qu6c t€ phil dirgc dBqg thaah b!§ti quygt.
©/EtJ gg : N8u mct tcong hal ben Ehong chid thj hank
m¢¢ kho)e8 cao cda br b.a QqL6c tg, cfc bea lisa hG hay chIBh
87 Ban se bi® cfo Oho cac nude dtr HOE z]ghi Gefleve.
N8u'try b.a Qu6c t€ [h8n8 a.t dtrgc m¢€ kgt ltlsa ningt
tr| troqg Gh€08 trtr¢q8 hq'p a!u a D]§u 2]i by ban sg €huy?a
cho cfc atrde d¥ Hal nghi met ban ttgdyEg tglnh cda da s6,
va mat hay nhist! tg¢og trlBh cda th!§u s6.
try baa Qu6c {8 S€ b3o cfo cho cfc fltf sf dgr H§i flghi ve
bit cdr nh3ng g1 lip ted ngal cho heat d§ng §da mlf=h.
DJEU g3 : by ban Qude t8 ge c6 mat a Fi €rf tigay kE!£
ngtrag b±a c6 bl¢u lqlc t.I D6ag-dtroag d% bola S#S c£3 nhiSm
vu dtrtyc dqu lI¢u d Bl!u 13.
DJECJ g4 } by ban Qu6c t8 G!£m sit va Ki%m so&S €3£ Cafi®
b6t ho.t d¢n8 tron! 3v hgp tfc chat che v¢£ €5c by ban Qt!6c
t8 Glam sft vl Kl!tn §oat t.I Vj¢f-nan va tat AI-lao. Vi?cph6l
hop cfc ho3t d¢qg va cfc lI€o lac cda ba dy ban nay a? dtggc
baa dam qtia ¢rtiBg flab c£¢ Tang Th# kS cda m5l try baa.
®JEU g5 : Cia c¢,vao s¥ tl8a triaa ctia tlflh fiig&h €©i
Oval:t£:::h::tfia:I-c'::'¢?yb::nQQu::e€:8K¥:=m.®soa:tSt®a£!%:e:::a6:
v& tSI Af-lao, r8 glim dan cac`hoat d¢ag cda mlah. Quyft diah
Pay phil dap€ €Bng tha&ali hieu qoy8€.
CAM 86T I 1945-1973 9'7
~ CHtJCENG V
THI HANH
D/EU g6£: To l¢nh cfc ltfc lapt)i c6a hal bed ie ltfu y
d8q vl¢c trdrbg ph.I thlch ding ahdiBg qgtJal dtr6l quy§n tnlnh
n8u ho vl pham m¢t dl!u [hoin filo cda th6a hl¢p day..
D/EU 27 : Tb6i bl¢p dlnh chi chl8n s¥ nay fp dung cbo
t(t ca cfc lqrc ltrgnf Td t.ant c£. tB6l bell.
DJEU g8 I Tu l¢zih clc lvc ltrtyag d6I bea beg danh mol
8¥ bio v?, 8Idp d& va hop lfc c6 tbt dtrtyc Oho Baa Ll.a heyp,
€ho b}han Qq6c tf vl .£€ Tol8 thanh .£t tr®ag T!?c hole
thlah chdrc vv.
DJEU g9 :.Ban L!en hgp 8bm fb¢t s6 dal bl!u bang nhau
c&a Tg l¢nh hal ben a6 8Idp d® h.I bea thl hanh tit ci cfo
dl8u khoaa cda th6a h]¢p dlnh chl chl€B .¢, bao dim 9g lleB
lSc gi®a hal ben, 8a diah Sic 16 boach tbl banb th6a blip va
€6 giBg glil qeygt mgl mau thuan c6 the ray ra trozig ldc thl
hanh ahtrag dl!u khoin va t8 ho.ch al7.
DJECJ 3o I Clc chl phl thu¢c v! vl¢c dllu hanh cda Ban
Lleti hq'p .i do hal b.a ch]a d!u oha® chid.
DJEtJ 3r I Nhtrng Gal dl¢a ly k€t th6a hlSp nay va ab®ng
afgbl k8 t]€p nhl€m vq cda ho c6 bbq ph3n dim blo v£¢c too
trong vl thl hanb nh®ng dlEu [hoia cda tb6a h]¢p dlah cbl ch]6a
sv nay. Ttr l!nh c4c lquc ltrtyng hal bea, trong khu8a kb8 cbl
hay c&a mlnh, 9e ddng mol bl¢n pbfp va quyen h.a c)a thl8t
d€ tat ci c4c nhln v!en dtrdi qt]y€n mloh ton trong loan toad
t(t ci cfc di§u [hoia cda th6a hl¢p nay.
DjEtJ 32 : Cfc thi th¢c d! tbl banb th6a hl!p nay, m8i
2,8 BONG D{rcfNG I I945-ig73
kh! csa thl€t, se dtrgc cac BS Ttr Isnfi d6i tpf a nghjfn cdrq va
n8u can, s8 dtrqic Ban L!en frgp diah f6.
DJECJ33 ! Tft ca cac dl§u khoin cdia {ri6a h!?p ffify §g bag
dau c6 hl?u lquc ttr 24 gldr (g]& Gegaeve) fig±y 23 Sh§ngr 7 gEaffl
1954.
Lam tat Geneve ldc 24 g£®, ogay £® £dra#g 7 aim 1954.
They m4£. Tbng I ur l©nh cdc Lquc They m4i Tang Tut l©nh c&c
tegrng Khans chi8n Khb.-me vd Life lurgrng Vti tran8 Qnde
They m4t Tbng Tt% I?nh Quin
gia Khtr®rne
d@i Nh&n dan vi?i-nan
Dai tlf &flg
TA QUANG Btru
NHIEK `TI0ULONG
Thtr tru:frng 8© Qu6c phbng
nur6`c VNDCCH
PHAN THtr Tu
§or H©i T`© Oni6'n trann
B©ng-timng I`an tfttr ]1
84£c ylST "fty barM9 oath *
rfu8 ti8P fty
?=ti®,ng ts-lapng 8iti ph63
Praban-5
t&:I-::ign
gg#§==:.=:==S:: cbeLan!
A! .LAO
giai chdap
§Sin. €8ng c.® piu]to
gsin Sap se be.aR Ngr,gae8
P9!i.3z=j¢Sg
BSg8 miab
¥1:'v¥gtng
fteu.b¢±``. tbei hfiD:. .3fe$2=¥6.+
86" JS chl tint hii\h chi§n squ ta.I D6ng-duo?ng vao cu6i nan 1911
so KET-| 29,
I+ vE CAC T6N THfiT DAN sU :
Cho tdi dan nan 1973, chua c6 mat bang tang k6t
dtrng dan nao durqc cong b6 va c6 1€ met bang tang k6t
nhu vay s§ kh6ng bao gid dureyc c6ng b6. Ng.urdi ta kh6ng
durqc bi6t gi h6t v8 nhfrng thief hai do chi6n tranh gay
i:a:h:ocaatct:PurNdanmg€S#L%[ir:tnggcuadc£Vd¥ncgudD°ccfiE8¥Eai
mo. h`6 : can phai phan biet durgc nhfrng ngudi b6 chay
trurdc nhti.ng cuOc giao tranh, vdj nhfi.ng ngu'di tqu di
chuy8n hay nhfrng ngu.dri bi di chuy8n vi nhfrng ly do
chinh tri theo mat nghla nay hay mat nghla khac. Lai€
c6`' nhfrng gia diEih « bi di cu » nhi6u lan.
`a) TAI VIE-LNAM (Can ctr theo tai lieu cSa bao
fe MOHde, s6 I.a ngtry 25.1.1973) :
5F9°6%=¥}~dsc6&rRmEi?€a-bnj.6N4tag:m%6'4:::LMoga:dt:%n:gdut±6r:nigct¥inhtoc[;h°innnhggtthhktdrcr::°cgt:i:ag
-ttr 1964 t6!i^tam ca nguyet dan tien cfia Ham 1971. Trong
a_+# nam 1972 c61€ chi6n tranh da tao ra khoang 1.000.000 ngurdi
`{ di cu.. Theo nhqmg=,,nguz5n tin Hoa-ky do cac 6ng Kennedy
•|
va Mc Govern ~neri'`jra, c6 16 da c6 350.000 thudng dan bi
ch8t va 950.000 ngu.dri bithircyng a mien Nam. Nhung lai
c6 nhfrng ngu`6n tin khac cfia Hoa-kyvao cu5inam 1971,
ttrc latrudc cuoc T8ng T£{n c6rig kh&i sTrth' 30.3.1972, n6i
.i tdi con s6 1.605.300 ngurdri tan that v6 sinh mang (casual-
ties) hoac bi thiet hai v6 vat chfft. M¢t= ngu`6n tin chinh
thtrc ctia Saigon, vao thang Gieng 1#o,`rdi n6i tdi it nhfft
|a 300000 tr6 m6 c6i vi chi8n tranh, con cdi cfia cac
binh sl tfr fran ; con s5 nay c6 1§ da gia tang g{*p doj. Dan
sao, con s6 tren cfing kh6ng k8 t6.i cac ti`6 em, con cai cac
thLrdng-dan bj gi6t.
222 B0NG.Dlf ONG I 1945.1918
- dr mien Bac : Chii.a c6 mat th5ng ke t5ng k6t
nao du`tyc c6ng b5. H6 so Ngti giac dai udc lugng s6 tan
tha'tdaii squ cfia VNDCCH trong thai ky leo thang oanh
t£}c 1.965.1968la 1.000 thuerng dan bi ch6t va bi `thucyng
m6i tuan. Cac cn¢c tan cong nam 1972 con dii doi Pcrn,
ngay trong giai doan dau, theo cac nha htiu trach Ha-not,
da gay tan hai Oho 6 thanh ph5 lan, 19 tinh ly, hang tram
lang, hen 200trudng hQc, horn 40 benh vienv.v.„ Ti8p
theo lai c6 nhfrng vu kh6ng tap vao thang Murdi Hai 1972
r2{t manh lief nham vho cac [hanh thi ldn va Oho tdri ngay
15 thing Gieng 1973 nham vao cac vhng que nam giti:a cac
vl tuy8n thtr 17 va 20.
b) tat Al-LAO : Chi tidi c6 con s5 urdc lurqng tinh
t6'i thal]g Tarn 1971 (Can c& theo cac tai lieu durapc cong b6
tai My), ]a :
S6 thudngdanliich8t : 100.000ngudi.
S6 thudng dan bi thuong : 250.000)ngudri.
S6 ngurdi ty nan : 1.000.000 ngtrdri,
c) TAI CAM-86T S Con s6 ubc lurQ'ng v3 ngudi ty
nan tinh t6`i thang Tan 1971` (Theo nhur cac tai lieu durqc cons
b5 tai M}~r) la tren 1.600.000 ngurdi. Chua c6 mat th6ng ke
iiao v6 s6 `ngurdi bj ch6t va bi thuro.ng dugc c@ng b5.
Tuy nhien can phii cnd y t®i squ ki¢n la s6 tan that
v6 dan squ sS that clang k8 trong quang thai gian quan n8i
day kh&i sap cuoc T6ng C6ng kich tren khap lanh th6 Cam-
b6t ttr dan thang Hal 1973 va vdi viec can thiep 6-at cia
kh6ng quan ,chi6n 'ugc va chi6a thuat Hoa-ky ti8p sau dd.
Mat tb birlh thu¢c ciuan d©.I MTDT_GP trong vu Tang C6ng kich Tet MS.u Than
bi Jem ra ban sau khi bib5t ta.I Saigo_n. Ngu&i cam sting la Tu6.ng Nguy6n
ngpcRA¥Loan, T8ngf:*Gi6m d6c C5nlf.Sat Cfrog an tha'.I n¢'i c6c Nguy6n coo K).
Vu tan s6ys`tad:i:{hgFt8t c5 c6c thudrng dan tai Ifng Scyn-mfe, tinh Qu6ng-nga;
(m6 ngu&i MP tl`u.&ng gQj la MP-lei 4) h6ml6 th6ng Ba 1968 : mat disn hinh
cda nh&ng c:hinh s6ch chi"en tranh « ch6ng n6i day » cda Hoe.kS tai D.D.
Scf KfiT. ., 925
11. vE CAG .T6N THfiT QUAN str :
_, Hau nhu; kh6ng th8 nao thie't lap dLrqc mat tang k6t
dting dan v§ tang s6 cc4c t8n that qLi&n sT.I cfia cac ben tham
se-u
gia cuoc chi6n {ai 86ng-durcFng` Ngtrdi ta khong durtyc bi6t
iiE\ 3± ++ gi v§ con s6 binh sT VN bi ch€t &mi§n Bac, Con s6 tan
that cfia binh sE thu¢c c{ic « 8¢ d©i Bi mat » hoac cfia cac
quan doi ngoai quf`;c than chie'n tai Ai-lao va Cam-b6t
cting kh6 c6 hy vong la cd th8~ tim thfty duqc. d mian Nam
- taft ca cAc chri'ng ti:I d6u dBng jr v`e di8m nay - cac con
s5 tfr tram ci'ia qucqn d©i Saigon da dug'c 8O Clii hiiy ha thap,
;ra::8nitfncg°:as:i]t'::rc;%C:.'ha€^`tq.u]9tnkdh°££¥gTurDdTGt:i]amb€tphhaf;,
i]hfrng nguti bj thurcrng cfia M€:it Tram ; nhrrng con s5 dura
rgt lien qiian tdi nh`~i.ng ngurdri nay thurdng ]a qua 16. Vdi
`tn5hnig~i'kI.8igt ssia,rm, ddeayda{ttinnhhu.t6v'i€G`ya,llt-anacm6 1th9873t)arn: trinh bay bang
a) TAB V!€F-NAN (Can cin' theo fe Ma"de, 251.1973) :
- ®uf ri dSi Hoe-kv :
C6 45.931 ngu.dri tfi' trcin. N6u dem them vao d6 s6 binh
sI MS ch8t a ngoa! -='i¢t-Dam sau khi bithucrng va khoang
`k10ha3c00thnigtuanr6g'i csh6e1'ei.ntqtidmi il8an 5N6a2m27WnNguvdii.nbhircrnhgcttai(cIa]oanhncarny
s5 linh M5?7 .bi ch8t ti.ong cuOc chf6n tranh Tri§u-tien vao
khoang 23.000 ngu'dri}. C6 303.605 ngudi bj thirongc
Niim « den t5i » n±hat la nan 1968 (v6.i vu T8ng Cdng
kijh T8t Man.than)vdi 14592 ngu.di b! ch8t va 92.564
ngudi I)i thiTcrng. Trong s6 binh sl bi ch8t cd ho.n mat
phan ba bi chat k8 tdr khi 6ng Nixon len cam quy6n.
mwh trz\E}g ben `. Canh tan phs cda mat nhs they b '85c Vi§t sou nh&ng
iran oanh t?c c;da rTi6y bay Mg`
Canh oh?y loan ta; An,l¢c t[ong vu Tang lan c6ng thGi squ {& 30-3-1912.
Em b6 tr5n trLi6ng Gang la kh6c la:m¢t n?n nhan cba born s6ngadao inapalm)
c&a MS.
Jig`
+,
idif,
S:jhnf#hv':nuy3na;Ntx%nKne8;-(rq!:agucbh%n93ahnjh°'t,#°±a.:kD'?b.fj35uft`:nhhe{_Chh6%n94.±a.ig#6.
y
Su KfiT..Q 297
~ ®asdere ±Si VNCH i Hcri} 188.000 ngurdi bi ch6t va
tr€|n 430.000 i3gITdri bi thuong (Cac con s6 nay d6u la con
s6 chinh thtrc do VNCH c6ng b6}. Theo con s6 udc tinh
cfia Mat Tram, thi ttr tliang, Ba tdi thang Mudri 1972, c6 80.000
ngu'di bi cl]8t va 240.000 ngtrdri bi thucrng.
- ®tian dSi t{ D@ng minh » cda M9 {tJc, D?i.ham,
Tan-taylan, Thai-lal]) :
C6 5.221 n8`urdi bi ch8t.
- Qu@n dSi CPCMLT va Bic `Viet :
C6 920.000 nglr6.i bi ch8t (Con s5 do M}S dlra ra).
b) TA! A!-LA0 VA CAM-86T S
Chu.a [hffy cd mat bang tang k8l n.Ao dugc cdng b6.
111o VE S6 LU9NG V0 KHf, DAN DU9C
E>fi DuOc xtr DUNG :
irfr` (Cancir theo tai lieu cfia bao I.Mo8de, s6 ra
+, ngay 251.1973)
~
EE Trong cuoc chi8n tranli khong bien gidi nay, that la
kh6 rna keie't dLrQ`c that' chinh xac mat kh5i luping born dan
nao d6 da durgc trtit xti6ng, da durQ'c xfr di.ing tai mat no`i
nao d6 & Dong-durcrng. Dfing khac, lai cfing hau nhur kh6ng
th8 nao bi8t durgc s6 born dan nao trong tang s6 la born
dc?n cfia MS hay cfia Saigon. Vi thi8u nhfrng chi dan chfnh
xcic nhur vay, ngudi ta danh phai bfing long vdi nhfrng con
s6 do Hoa-thinh-D6n cung cap ; nhfrng con s6 nay thudng
hon ca l€.Li chi n6j {6'i s6 ttin da xrfu dung « tqi D6ng-duerng » :
228 BONG-Dt:Cf NG I I g4.5cl g]3
Tinh bang ±ffn
1965 ; 315.000 (Nguyen do kh{:IEig quan rna thai)
1965 : 315.000
1966 : 1.093.80(_i
1967 : 2.139.163
1968 : 2.932.654
1969 : 2.802,323
1970 : 2.161.i872 M¢tt 1972, Hguyen
1971 ; 2.000`000 (udc tinh/
'rtr thang Ba den thdng Murdi
kh€tjng quan M9 da tha hon 500.000 tan born, Con s6 na}' i
khong k@ nhi~rng thdnB dau trong nam cting nhu' v6 s5 dan
do D¢ that Ham doi ban vat dan durQ'c xfr dung tren bo, ~E:
cfing nhu h!`tng trc¥m ngan t#n horn da d¢i xu6ng. vao thing
E3
Mu.ai Hai 1972 vch dau thang Gierig 1973 tr6n tot}n c5i iirch
D0ng-duro'ng. Nhtr the, tang s6 born dan d€E xti' dung trong
nan 1972 da len qua con s5 hang ti`i¢u t2{'±i. Vay lap k8
ttr dau Ham 1965 d6n nan 1972, ngudi My da doi xu6ng ttr
14 den 15 trieu tffn born dan, con §5 ntiy gan tu®ong durcrng
vdi 720 trai born thuoc loaf da trtit xu€;ng Hirt>shima.
Mien Nan VN 1{4 ncri chin nhi§u ]]oni dan hon ca,
mat phan lei vi nhi~rng cuoc giao tranh lren lt¢Jt, phan khac }a
vi tlr trudc tdi nay nhfrng vu oanh tac bring kh6ng quan tc?i
day ltic nao cfil]g d§u dan va dfi. doi hon nhfrngcu¢c kh6ng
tap VNDCCH. Chinh b&i [h6 rna trong nam 1967 ngudi
Msr da nem 598 0()0 tan horn xu5ng mien Nan va 226.00<0
tffn xii5ng mien Bac ; nan 1968, st`] born doi xu6ng mi`en
Nan lal 1.059€00()ta'n va s8 born doi xu6ng mi§n Ba(`, la
180.000 ta,n,
Dang khac, ngurdi M9 cting dcS `xfr di.lug mat s5 lurgng
khangl6 cac chfft sat-thTc (khai qua[]g) va cac chat h6a
SCJ Kf iT... •`::.,,
hgc khac. Tinh gop lc?i, ttr nam`1962 tdi cu6i nan 1970
(con s6 xfr dung trong nam 1971 hien chtin8. t@i khong cd),
cd gfty 1/7 mien Nam VN da bi tac dung cfia cac chtit sat
thquc ttrc la 23.360 cays5 vu6ng`(khoang 50.00otan thu5c).
Khoang 1/3 di¢n tich rtrng va nhfrng vting rang 16in thu©c
nhtimg mien dam lay va nhti.ng khu tr6ng trot dfi bi ann
hur&ng. Thao m©c va Gong vat a nhi§u khu vi,rc da bi hfiy
hoai hoac bi ann liu.&ng nghiem trQng va vain d6 hi¢n d*t
ra |a phai tim hi6u xein nhttng tac dung ctia met chi8m
|uqc nhu vay s§ ra sao d6i vdi dan chring. (Mi8n Bac hieu
lo ngai v`e vi¢c gia lang' s5 benh ung thu. 6 gan). V§ phia
minh, MTDTGP urdc iinh lh ttr nan ]961 den cu5i n,fin 1969
da cb gan 40tooo Gay s6 viiong bi anh hirfrng cic ch_tit h6a
hQc va gan 1.300.000 ngurdri bi nhi6m d¢c. Nhi~rng thi¢t liai
tren b¢ dtj cac vu oanh t€.\c bang may bay, cac vI.I ban pha
ct'ia phao binh via viec xfr diing,[]oin sang dac {ho.n 20{).o00
tan) gay ra cting that clang k8,
Lai ci~ing c6 van d6 tim hi6u xem, so vdl s5 horn da!t
ndi ti`en, s5 d€}n durqc do cac binh sl Bac Vi¢t va Mat Ti`an
xfrdung lch bao nhieu ttifl. Tai VNDCCH, ht`,] da chi xfr
&u:g£6nnh=T:gin;g£¥[;£TPGhp°n]:hvo¢n(gshbnagop[:;:]8c:h£:§'Ea6yati6ona)c:
tau chie'n, va mai tdi nan 1972 mdi thay xfr di,ing nhi§u
trQng pl]ao, Cac nhal nghien cti.u My udc tinh rang, ttr Ham
1965 tdi nam 1969, s6 born MS cao ho`n s5 dan durQ.c rna
M€:\t Tram d.a xfr dung tdi hoin hai lan va nhu v€iy; s6 dan
dIT9.c maMS da xfr di.Ing it ra cfing nhi6u ho.n s5 dan
du.gc cfia Mat Tram tdj 400 lan. Ta cting men them la Mat
Ti.an khong xfr dung cac chat sat-thxpc.
Cac con s6 vfi khi, dan dreyc do cac quan d¢i dia
p|]u.oing, b4+n nay hoac ben kia, xfr dung tai Lao va Cam-
230 b6NGr D{foNG I [945.[9j3
b6t that khd rna c6 the bi6t r6 dngc. Tuy vay, cac con s6 nay
chac chan se lt ho.n la con s6 da dug.c xfr di.ing tai Nan VP\-
ra't nhisu.
Lai cting khong the nao thie't lap dug.c m¢1 bang tang
k6t chinh xac cac tan that v§ quan dungcria cac l¥c lurgng
vri trang khac nhau. Chiing ta chi ghi nhan ia ngurdri My
ndi rang hg da mat hcrn 4.800 trquc thang va hon 3.600 phi
ccr {bi ban ha, bi pha hdy tren b9 hoac bi `tai nan). Ha-
nQi qua quyet la da ha hun 4.000 may bay ; MrDTGP cho
bi6t da pha htiy tren 14.000 `?) phi co. va trTc thang. Dd
l€i chu'a k6 tdi nhfrng con s6 do Mat transTli6ng nhat Cam-
b6[ va Pathet Lao dura ra.
X6¢ xe l8ng ngbn ngang tgi Qudng-tri sau cu¢cB
Tang Tan c6ng klidi spr tdr 30..5.1972
J\'.}
+~
232 DbNG.DUCJNG I I945-Igi8
Ngurdi MP c6 _t6i da vao khoang lr200 pl]i col tham
chi6n {trong nam 1967}, can phai them vac d6 s6 tau cfia
De that Ham d©i : ttr 2 t6`i 4 Hang kh6ng Man ham c6 cac
khu true ham va tau ho t5ng khac di hem, I.tic 12i ho.n 50
tau tat ca. 'm trurdc t6.i nay, cac may bay 8.52 van durQ'c
sfr di.ing, nhurng dac biet la vao dan .nam 1972, chting da
can thiep met cacli 6-at.
L?i`nfra, ngurdi MS ltic nao cfing sam c6 rm`?t hau can
tie'p van vti.ngchac a ngoai Vi?i-`nam : :j6 la cac can cq
Kliong quan & Thai,lan (khoang 45 000 ngurdi}. a Phi-iuat-
tan (18.000Bngudi), a Okinawa {45 000 ngn.dri)i 6. Guam (1t
nliat la 10.000 ngudi), d II`a-uy~di v.v.S`.
IV. Vi CHI PHi CUA M¥ TRQNG CHlffN
THAN.H PONG-DUO'NG LAN THtxpj" |1 :
chi m¢i cd con s5 lien guam tdi chie.n tranh Viet-nam,
tinh ttr nan 1961 de'n dau nan 1973, dung.c cdHg b5 :
Vienti`Q'quansT : 748 tyquan phap
Vi¢ntrg.kinllt6 : 27ty quanphap.
(.|`heo tai lieu cfia bao L`E#press, s61125j 29.1. 4.2.1973)
Tai Cam-b6t, chi nguyen cac cu¢c d¢i boin cfia may
bay M}} ti`ong i,lldi gian C6 Cu¢c T.6ng Tan c6ng cfia quan
n86i day ttr thang Hai 1973 da gay tan phi td'i hCin 1 trieu
M9-kin m6i ngay.
DiNH CHiNH
\'i sng::so xua.t cia an c@ng, trong phaQ cac chff ky a ou5i
.*Tghi ainh thu cfia Turen cao va Hen Trung lap cfia Ai-1aoD da
thi6u mat chip kj can aai dien ch{nh phfi V+VDCCH. Vay, xin ban
doc vui long diin lhtly6t 'h¢ vao trang i73, dong thtr 3 ..
.`, ._ Thap m¢| chinh phfi Viet~nam Dan ChufiN:G¢ngvE# kH|BM A.
I`}raEj I`U€
i. Fffi®ffiffl 8fi© BffiffiffiB iffi ffiSffiFffiB
2\] §fi® EN&ffiB FTgr© ENffiaRE-€RE#E
Vfi Gifipltitaifa
E]
sT
14
a peFTu Lapc 1 :
THONG eA® CELUNG 14 EBiEM
'=_ ._ (C@ng Peg t©i Pa®Fi ngay 13.6.1973)
vdSaZmapg1Y6iahn6a4 Eth]i&tthrz-ga Vi.hNi .hxal,nh atdrHi€ipi.5din.dh^gvng 2c3li-d.5a,m-ttr-d6d-r.i6 ci8hni8n9tr.6a,shva
vd~o 2 ngdg 12 ud 13.6,1973, cdc 6ng L6 ddic Thq, th.ucrng thug€t gi=a
c;I.1a VyDF_FH. va ang HenTlg H.-Kissingerg triticrng thig^8t 6ia 6fia
I-Ioa kg, da gtip g& nht{u lqi iqi thg'i d6 nur6c Phdp die dugel ac6t lot
viec thi hdnhHiep dinh Pa.ri 27.1`1973 va cdc Nghi dinh the dinh
hem theo Hi€p dinh ndi].
Ngd¥.13 i_hang Sdu 1973, m¢_i Th§ng cdo chung g`om 14 di°em. AVan
dinh nhttng bien ph&p cert tp{¢l nh&m lan trong -triet de ud thy:a thi
pl1g`h.nih6ni6 cVh.i_nNk »«p HdiaSpdIdTigiirlfuidbqicdhif¢ianm4 bdednrlbichI.id€nn3 biiu.a6ncbh&vid1]&la1p{ Hlqi€ip dhibnah
I-du kid 1&1 ud c6ng l}"a tqi Pa ri. Durdri d&u ld ngui]6n vftn Th6ng cdo
chung mgdy 13 th&ng Sdu 1973 ..
C:ac b8g] ky :isg¥ H!€p fiiflfa P£.rz v8 cfr5m ddrt €hlgn traffifa
vA lap lS! h6a bit*fa a i+I.N. ky ngay 27 thfng I nan 1973 S
Crio raijg vie,t Sai: bf ff ky.p k€t tr!€% d§ t6n €gQng va t]ghiem
ch!nh Shi faa=jh ffie§ dj§u kFaoaa tda H!ep dinh va cfc Nghi diah
thup cda Hi€p digih ia cafi Shi€i d% bio dam h6a bioh a Vl¢i-tiaffl
vf g6p phan vao sg flgh£?p h6a blah a DBflg-duro'flg va D6ng
flan A ;
D5 eh6a €hti§a ffihffng di8tt sati ff ay (Theo. €htr tg ahffffig
fii§tS kg3®a#£ l!efl quaa €rong Hi€p dinh) :
1. Tfieo dtiffig Diets 3 cda m€p diah, Hoa.ky ch8m dfrS
ngay. hoaee loan va kh6ng thd! haa, v£?c tgf nh sat tren kh8fls¥
€refl 15Lh €h6 Hts®c V±?t-nan Dan chd C¢flg h6a.
2. Theo ddflg Di§u2 H!.Sp d!c!h va Ngfai dinh eta" v8
thfo 85, mln :
A) Hoa-ky s8 8!8n hanh tr6. ia! vf?c qu6t man €rong vaag
tiam ngay ka tar ngay ky Th8cag eao t.huflg z]ay va loan €hanh
t6t vl¢c gay troGg v68g ba tntrcrl ngay gad d6*
236 r36NG DttoiNG I 1945.1973
8) Hoa-ky s€ cuflg Cap cho Vi?t-gaam Dan chti C©ng hba
zahfrj]g phtso.dg tl?n dtrgc €h6a €huau ifi ehfch hgp va day dd ds
qu6€ mln tree s8flg.
C) Hoe-ky se ffa Sh6ng ado m6g kfei if in Eon_g v!?c qu6€ mla
a tdrng mtro'ag ch!nfr va g@ tfi8flB c4o €u6£ i:ting khi hoaa thaah
toaa bS vf ec qu6£ ffilae.
3® Tfa¥c feisflBi§tt2 cda Hi?p #iF{fa, v*o la gidr (gjdr
Qte5c &g) &g3y I4 €fi6Efg 6 nan 1973, G§€< BS Ch! htsy T6! cao
ctia Hal ben ffii©fl N8ffi ¢v!eE-taam Ba ieffifa ££56-£8 RAhau cho tat ci
cfc laps itggflg vfi €£aa# ehinh quy, kli8ffig €ifaiHfa guy va cinh sit
wfi €faflg dLg€gf qtjyefl ffiinh t[i£§S de €H¥€ fi££fl ngurEg ban €rea
khap mf efi Nan ViSi-nan bat dau tti 4 fff dr {`gi® Qu6c €8) ngaay
=5 Shfflg 6 naffi 1973 va phii€htgc his,a ft£¥;ism €hinfe Hi¢p di8h
va €£€ tyghi dinh tnar G&a Hlep dinh€
4. Hal ben ffii§nNagn V!€(-er:}a~ql £-5 €r£¢€ fig ShE hanh
Bieu 2 va Djsu 3 ctia Nghi tiiffifa tFiig i-a € #gigffig bin a mien Nan
Vist-Cam n6£ nhar sa33 :
a DIEu a :
A) 8££ 4att €dr fahl ff gurflg bin c€} hi€2j iF£ €`tho fi€n khi c&
a-tiy fiimEL c&a €£g Baffi Lien feg'p Quaffl s3..#, ¥££ ca Sac igrc lerg+ng
chi§.ai dftt tran b§, tg:ea s5t3g, ¥r£Fj ief a`fi ¥*. 3gen khsfg ctia cfc
ben a m!§n Nan ViSl-nan & fi8uy€fi vi Sri ffia miah i ff ghia ia
da bao 3im flgffng ban vfi.ag €fia€, sg k;foj€ing c6 squ b6 €rf lei
cac iquc lgrgng ion boij kfi6z3g &.fSS si`g all €;Hasyaffi aao m6. r§seg
vding ki8rm sofe €da m8i t}gn9 hog,£ df n €;Si stfe ?!€p xd3 gfdra caG
it#* 1Lgeyflg vtr €raHg d5{ d;§`{i va cat;i fisigin ti¢mg xung fi®e c6
ifi§ xf y ra.
8) Mgi I¥c itrogfig vfi €gatig ffiitifa qtfy8 kh6ng cfalnh qtty
Sg& .=aaj3 Sat vfi crang cris €6c bGffi a7 mien Naae Vi€tbnam ?hfl
tusn ?.rneo ffihff @g di§u ca~m czj,i 5£eof ffiy 3
I) Cam c6c cuOc tuafl era vtr gfafig safig vftflg do l¥c ixpflg
vfi €gaz2g d6l phu'ong ki8in sods va ctirm tifafr#g chuy.gn bay c&a
€fi€ ioai m~£}] bay fl6m boffi, mfy ba5¥ gh£€fl dad, trdr flh@fig
efitt-yg8 bay kh6flg vti €famg v&i mqug dfcfa huaa ltf ysa va bao
qttan ;
PHU I.Ha 237
fioaca!af8s:,€ggn£6g8evcfidr€rpahafgvffag°,,%i€:go,ngetr:i3,a?°c;£#adffiq:i
B`:Fk:i 8.£t6'c%&:a ££!'fr8§: bv%%' cffi66¥fa§b°ffi%.k3!g,; Pfif bang may
3) Cam t!€fi hftffih mg! c€.3?c fe&ffifa qttaa chl8a daft Sr€g! b¢j
tgeee s8ffig, tren bi5a v&9 tg€fl khftff g ;
4} Cgm cfch&ffifa gsSfig d5i dsi€h, kfififig b6 va tri thd;
5) Cam mQf fiaEffe dSng xfrm ph?in d8fi €£ah matte va tai
sin e8fig va etf® a
a Dlfiu 3 :
A) Nhfrng d!8ts ffigHfl a-5m asi trees Efi6ng dtgffc can trd
ho¥c had ch6 :
I) V£¢c t£€p €g dfffi squ, v!ee tur do di fa!, tv do lam an
8Inh s5ng, €g: do bttsa bf a €&a flhaa daa va glao thong
vaE €££ dffi §qu g!fif8e£S ca cfe €7drBg & m!§n Nan vies-n@m,.
a) M6i befi ffoflg vtlREg kg§m goat cfia ffiinh sdi dqung t!k#ffig
dcrfl vi i!Su can nh.ar s¢EE vi ca,238 I:,€ffih va vsn Gil trong ¥i¢c
Bdra chdr9 va xfy dgzfg ahtrfig t!€fl .flghi c6z]g c¢ng v.1 v!¢c
chtfysfl vat!f t!gp €g cfeo nhaa da'ifB ;
` 3) M6{ beg£ €g®gig vding k!%rm sofi cda mlnh tl8n hanh v!?a
huan luy?in quam squ bin fa thtffdri3g, kh! €£8a hanfa c6 chd 9 ted
an €o3n ¢8ng c§ng;
4) C4c Bafl Li6n heyp Quflfi sap s€ th63 tht!an flgay v8 cfc
hanh lang, cfc tuy8ffi dq£.drfig va €£c qt!y dinh khfc cho vl€c di
chuy8n cda cfc may bay vafi t££ quaff str, cfc loal xe van €a]
qtian squ va tau thuy§ffi `ian €££ qttan s¥ ctia ben tBay phai di
qtia vdng do ben E!a ki8fi``i so£€ »!
5.' Ban L!en ±igp Q&aa sex Hal fe©n thquc hl?n flgay nh!€m
vq cda minh theo Bi§ts 3 (8) ctia His.p diflfa d3 quy diah cfc
vdng do rm6i ben €roaeg qfia! ben mf erg Nan V!§t-Cam ki%m so£S
va flbfrng eh8 ehtBc tfti qufn. Nfi£¢m vqu flay s€ hoaa €haah
Gang sch caff8 €6€p
Baa Lien hgp Qtiafi §g Hal ben cflflg baa z3gay va Bg dl
cfiuyefl cafi €E!ge d§ heaffi thaffih v!Sc efc l¥c !trg'Sg vfl trang
238 B0NG DtfcJNG I 1945-1913
cda hal bsn ffi!§fl Nan V!S€-enaffi ¥gaF v6 ¥i S!£ rna hg d6Hg g1¢
vao 1&G ffgtrng bfrf b£€ dau €6 fa3Su iirrdy giga¥ 28 tfaffig I nan
1973.
6. Hal mtrcyl b8a gidr sacs kfa! flgtgfig bafl n6l a Doan 3 c6
hl€.i lgc, fffeaaff g flgira.i €hei fat£¥ €fia cac ltFi3 ltfgg!g i fi traffig d6l
i;::u:6:5:ut€Vga::hai%ffi%gf:;:he:fgB;::g;S::upF¥:bti;`£f:g¢;E¥;]a:::£!a:u:!d4{dc6tG£:e¥:g:h:
tifeuaa ve c£€ b£?a pE¥£p 9am €fe6J3 ffiEham ¥8££.+ih xung aS€ va baa
tiam vl?c t!8p t5, ctsu €htsoEg cfio €a€ !gr€ 1trgg!g vfi tran8 d6.
7. Theo dtiflg D!5u 7 cia rm¢p dit]h a
A) Hat ben mien Nan Vi?t-flan s8 Efa8ffig dtfeyc nhan dtra
vao mien Nan V!Sg.g]am qt!an d¢i, c5 van quan s{f va nhan
vien quan squ, k8 ca fihafl vien quan s¥ ky thus€.
a) Hal t3£fl mi8n Naffi Vi€t-nan s8 kti®fig flh8a dtra vao
ml5n Nan wti kki, dan dtggc v& dqq;g fticHi8fi €ranb. Tuy tihl€n,
hal befl m!§n Nam V£?f`'quff am dtfg€ ph6p tdrff.g €heri glaa thay
the vfi Hhii dan dtgqc vA dq#g eq cb{8n Sraffifa. theo flhce Dl§u7
cfia Hi?p diffib ch® ph6p, qua g2faarflg cfra kii5ts da dtrer.c. cbi
dinli va c6 squ gifm s£¥ c&a Ban Lies ferFp Hal ben va Oy ban
Qt€6c tg Kl§m Boft va Gzfm sat.
Ih€o ddng Di§u 15 {8) €&a HZ§p diflh fl6! v8 v!?a ton trgng
khu pbl quaffi squ, c£3 €5a8g bi quaa stg dtT¥gc dga qua khu phl
g#§:S7#€3:uH€;%}pdd'ffiahv%%¥±,:nm%t£¥t,f¥fekf#:;a:#3d:bgacyct#}8dt€haeb:
C) Hag ffieroi b8ee gig sa# Ehl pgi£-g g *ai9 fl6£ a Dean 3 c6
fri€tt ltfc, Bafl Li€n r!9g Qti9affi gap ff8i bea s§ £feao luan v8 ffib¢ag
€fi6€bdrc giam §a€ v}?t3 {faa;g €bg tr`fi kfeft, dtSse d€ig£-9c va dqi3g cu
cbi8a tranh ffiaDieu 7 cdia Hi?p diflfa e£=o ph¢p ts! ba cfr3 khau
da tiu'gc th6a th®ed§ffi L`E±o m8i b©fl,
Trotig v6Sg gREtr&.i laffl flff a,3. k§ €dr kg!! ffigtgn8 ban ti61 6
8fr°tsasna3d8C6€fa¥€difl!#a¥%aab£;£a¥£ba8n8¥£gmc¥;€i-a;#g8:at:8n8gevtg£:
do b6E! tis ki§ffi so£S,
PHU I.FC 239
8. Ddflg theo Dleu 8cda m¢p dinh :
diafi£)a:£ttt,:¢d%%acfltrva!:n,rba!:£!ns%°3:lay:%£a!ou:r!A)hi£:gHJ!rp,
ho§n, va trong bat cdr trtrdrz!g ho'p 3ao cting khong chem qua
ba mtgcri ogay k8 tar flgay ky Tfr6ng c6o chung nay.
8} Tat ca cfc d!au khoan cda HI€p diah va Ngbi diah^ thtr
¥8 v£¢fj 8fao tra tihafl v!eB bi bat phaf dtrtyc thtfc bjen aghfem
cfeznfr. Tat €a nhan visa dan sgr V!?I.Ham n6l a Dl§0 8 (C)
fjSJa H!?p dinb v£ D!au 7 cda Nghi dinh tbtr v6 v!?c trao tri
fifaan vi€a bi ba€ §5 dtrg€ trao tga caflg s6m cang t6t.
Hal `ben mlen Nan V!?t-flan s€ lam h8t sdrc mlnh d§ hoan
thanh vl¢c nay €rong v6ng b6n mtrol lam ngay k5 tdr qgay ky
Th6fig cfo chung nay.
tfanginT#|ee°n#bgat?:i:8cacn6ha¢Fgghnfhad;jn:]etahtrbj'8ba,V'v!acg'j:a:
glG? n6! {rong Nghi di8h thtr nay phil dtrq'c d8l xti' ohan dao
trong b£S cdr ltic nao. Hal ben mlen Nan V!?t-flan thtrc hl¢n
:g:¥kDa!:£9a:£#ygEfb6d#cftoh:bflu!flyg;a:;,tBr6°%88:i:gn=;g:E#
H8ng thsp tir Qo6c gla dtfolc hg th6a thu3n tdl thamtit
ca cac no'! g!am g]drnhofig nhan vlen d6.
D) Hal bea mien Nan V!?t-nan s€ hgp tfc de tim [I€m
tin ttrG mhdrng ngtrdy! bi mar (ieh, xfc dinh vi t[l va bio quin
m6 rna €£a qhti8g t]gtffyl bi ch8t.
E) Theo`ddng DJ§u 8 (8) cda Hl¢p ditih, cac ben se gldp
d6' ffiEatt ti`m k!gm t!n t¢c v§ nhGrcg nhan v!en quad squ cda cfc
ben va thtreymg dan nir¢c tigoal cda cac bea bi mat tlch trong
E8!tr:F}::cdbg#,Xnfbcffajnthaovjdi:`uvka{¢:a%6q:a;:gmc%om;i?cC:£t38c@:8
h8I hlfo'REg haf c6t va c6 nhGrng b!?fl phfp khfc csa thl8t d€ tlm
k!€m t!n tdrc nhtpagfigurdr( c6a col la mat €lch troi]g ch]8n dad.
Nham mqc dfch nay, s€ c6 nhtif]g chuy8n bay lleq lac thtrbpng
xuyen gift.a Saigon va Ha-n¢I.
9.1,Hal ben nl!a FTam+4V!€t-ffiam s6 (hl banh Dl§u 11 ca8
H!Sp diah n6! nhtg sau S
« Ngay sau [hl flguflg bf a, Hal bea mien Nan VI?ttiaam s? 3
240 86NG DUcrNG I I945.Igr3`
- Thquc h!€n H6a gia! va Has he.p Dan tsc.j x6a b6 ham
tfiti, cam mQi bar!h d¢ng tra tin va p-nag b!?& d6l xdr ¥61
tihffflg cf ffihan fioac €8 €fidrc da hSp tfc vdl befi tiay ho5c ben
k!a;
- Bao dam cfc qqsy§n tqu do dan cad cda flhan dan : Tqu
de cf fifeaSf tqu do ng6n luaa, tqu` do b6o cfi!, €tF do h§l hop, tqu
do t6 chtitc, tqu do ho?€ tiSff g chinh €gi, tdy d® tiff figtr6ag, ttr
do ctg €ffti, tqu do lam 5a slnh 86r5g, quy§n €tg hfft! tal lan
v& q6y5n tg do k!i2h doanh ».
loo Pbd hop v¢] flh®tig ff gttyem tic v8 v!S€ thuc ,h!Sn
quy§n tg quy8t cfia nbaff dan mien Nan Vl¢€-siam ghl troflg
Chtgcyffig IV cba Hi€p dinh :
!aichA3)nhINtbr:nc&daann#eR,aHfmv£¥:!£:n:¥faat#qug8:g8:6ffidj'thu,€5trn°:£
tha.€ sgr tqu dQ va data chd, c6 Siam sfe q!]6c t5.
B+i Hoi 46ffig Qtz6c gja H6a giaf va H6a fe¢p Dffl toe g8m
i~}a €hSfih flkafl ngaag nfe`aee pha! digcr€ th§nh !ap eaflg a¢m cfig3g
€8t, t?res dtiz3g Dj§u r2 ctia Hj€p dir!h.
Hag beta m]an Nan Vjet-nan §6 ky ffi¢t H£?p tiinh v6 cfc
vgm ge flSi bs e&a ml€fl Nan V£?€-n&m cafig §dm caBg t6e,va
s6 !am fags sdra minb d8 lam xoffig v!€c nay !roflg b6fl mtgoi!
iaffi rE8&y ka tdr ngay ky Tfa6a8 cfo chuffig flayS
G) Hat b3n mi€fl Nam V]'?t-naffi s€ fei€p thtg'tyflg d§ th6a
Sht,iSti va cfc co qu8ga quy5n ltfc rna cq£Sf t8fig tuy8ffi cdr ttf do
va dais cnd ffi6! trorag Di5i+i 9 (8) cda H?p dinh s8 bfu fa.
D) Hal tp6a ul§a Ham Vl¢E-r!am 8€ tber€ h§?a Di§u 13 cda
H£?p diEh fi6! ffihtf sau :
« V5ffi d§ lquc !tJqgng vti {rang Vj?t-nan & mien Nan V!¢€-
gtam 8€ do Hal ben m!ifi Nan V]€t-Ham giai quy8t tren tlab
than haa gfal va h6a kcFp dan €¢c, blnh df ff g va ton trong lan
mhau, kh8ng c6 at.g can ghf ep c&a n#dc ogoa!, phd hgp v&i tlflh
hinh sac chi8n ¢ranh.
Tffoffig s6 fihfing van d§ Hal bea m!€a Nan Vl€t.aam thao
ltjsn c6 cfc b!¢fl phs p g!am s6 qi,iafl cda fig va pbqc vlefl s6
quad d5 gjam. Hal befl m!§n N@m V£S!-t±am s8 hoan shanh
vf ec d6 cang sdm tang tot ..
11. Tktgc hlegr: D!Su 17 €&a Hiss diffifi 8
•)-t,'
PHU I-U(:
A) Tat ca nh&F g d!eu khoan cda Di€u 16 va D£!u 17 cda Ngbi
di%h thtg v8 ffigif.#g bafi a m!aa Nan V!¢e.t]am §6 dtjrgg th|
fig+aha gigay a&i v6i Ban L!efl hgp Qi;an §qu H3i beffi. BgLt. Llen
bgp QUAD s¥ Hat bea g,t~itig §e fiuqlc hijFdng ffga¥ 11 Di8u i€u da! va
mi6fl trtf dB dtxpFgg Baa L€eti h\gp Qtjan sg 86fi ben th6a thuan.
Se c6 nhfrrig chtiygfi bat/ lied lac thurdrg!g xu}]en gifira Salgon
va trq s& cfia cac Ifaa Li8ee bgp Quan sg Khu vqu3 Hat bea va
ffihffflg dig d!!m fefa£€ 6 m!§fl rlam Vie!-flan theo nfiu cau faoat
d§mg cda Bafl L!efi h©p Quaffi 8p Hal ben. S6 c6 flhi}flg ehuy8a
bay ii6n 1Sc thurfyfig x{iyen giffa Saigon va LSc-flinh.
B)Trqg& c&a Ban L!efi hq'p Quad Bqu Trung ircrag Hal
ben s5 dat a n¢! tha#h Sa!gofl hoac tat mat dia di5m, do Hal
a:ab%:S:na¥akT§¥!sS:i:av%!t£6§a¢tvhdun3ga'd:38bpefj£,gag:8::o¢£€e.V%%:
a+;a fiiagn eat tr# 8& caa cfc Ban Lien h§`p Qtiafl sap Kfau vquc
H£! begi va caa cfc T8 f.6a Baa L!en bg'p Quaa Btr Hal ben s8
§§y:i:k{r£!asffifleg:tea:y%d§jgai:€:€g#6P&i%:3t::§gg!a¥Df%:£%ey]Cp:%a:n`8}sa:
qtfy8i dinhS
Cac die dl3ffi, Sttg d6i v¢I cfc T8 a €£c ¢dra kltau, g€
Strg%;Cdi:g€t£:rBg#g#%gr&tbj,8£'&a¥!aSi¢[t{.£¥L':a(Ca)h£::
::igt`i:8t;£npk¥:fifi§:§sto;¢fi::a:°bg¢*adyjak#:8inS:£:Vd6ofBa¢:
Lien hg'p Quan squ th6a thuan.
C) Met kh! ca Hal befl m!8a Nan V!¢t-nan da thl haah
cac quy§n tru Gal va m!5n trdr n6I a Doanll (A}5 Ben uen hgp
Quan sap H£E befi s8 cS day dd absn v!efi vA tr!§n kheai £By dd
cfc Ban Liegg hg'p_Qcaan squ Kbu vtrc va cfc TB tror3g vans 15 ngay
gate kb! cac dia di6mn6i tfen da dugc an dinh.
D)Baen Liefl hg.p Quin squ Hal bea va btl Bafl Qti6€ t6
Kiim soft va GIS in sit sg hq.p tac cha¢ ch6 va. g!dp d5. ]5n fihau
tfoeg khl th! hank 8hi€m vvc&a ml3}h.
12. Theo dtittg Djeu 18 cda H:
Fgh.i din_h !.hu fv? .Py. ba.rs .eu6.c t8 K1'i5
tJ5 6aaTQ{j6£ €¢, 'K8` ca €fi{3 T@+, dtfgc d{:
`±lF.2 D€)NG I)lJ.UNO I 194.5-1973
thl8t hgp ly d§ thtrc h]¢n ddrng dan ahl?in vat c&a mlnh nhur da
quy diah troag HiSp diab.
Trong khl thquc h!Sn cfc nbl€m vq nay, by ban Qu6c t8,
k§ ca cac T5, s€ dtrq.c mg! squ gitip d6i va hg'p tac c§nthi8t cd.
cfc ben htru quaa. Hal ben ml€n Nan Vj?t-nan 6§ ra @h¢og chl thi
can th!8t cho nban vien cia m}nh va s5 c6 tat ca flhtrog b!Sa
pbfp c3n thf€t kbfc da bio dam an joan cho stu d! lalnhtr vSy.
13. Dleu 2o cda in?p diEh, d6i vsi Kampucbea va Llo,
sE dtrtyc thi haah tigbjem chlnh.
14.` Theo ddag Dl§u alttia H dinh, try ban Klflh t8
H6n hq'p Hoa-ky va VI§t-nan Dan c C¢ng h6a se n6l la! clc
ycu¢hopsadb6qgayk§tdr Tbhy6E:nca::#:gmnanyg:;
hoaa ehAnh g!al doSn d!u cong
Bau d6.
Khang dinh ring clc ben c6 lfen qttan se tr]§t d8 t6a
trgng va nghi€m chlnh thi hanh mpl di§u khoan cda Hi¢p dinh
Pa-rl, cfc Nghj dinh €htr cda Hl¢p dinh va Thong cfo chung nay,
DSl d]€n ky tea dtr6I day cda cfc ben ky k8t "Sp dinh in-rl
quy8l dinh ra Tfr6ng cfo chung aay de gh! lei va cons b6 nh®ng
dl§u ho da th6a thu3t].
Ky tat Pa-r!, tigay 13 thf cg 6 nan 1973
T.M« Chink phi Vi¢t-nan C¢ng itba
NGUvfiN LUU VIEN
Bat dien Chtnh phi VNCH
T.M. Ohinh phi Hoa-ky
HENRY H. KISSINGER
Plng td cia T6ng thibng Hoa-ky
T`M. Gitinh phi Vi©t-nam Dan chi C©ng hia
LE Dtrc THQ
Dqi di?n Chinh pha VNDCCH,
I. M€ Chink phi Odch mqng Lam tl.a.i C¢ng hba mi©_n Nam Viee-ngm
NGU¥EN VAN HIEU
8¢ trurb.ng cia ehinh phi GMLTOIIMNVN
© PHu LUG 2 :
I: Dting vdi S nBhia itng eife cia nhapng_ bi_8u ng`tr_ tya.T"bn ghti£
-*age%A,fiyV`£ie€gt-rTigna;bgi8s']G"p, i8mgn©-`t:i,niipoai*n:_digd-afnfi_i.Vi;_i¢dtt-t£nBap:.:in-gdri;:_i-c!&huiknFgg, .;blfd€!i-qk.i}:.`plfi.iiE_nichodBrrnJgf
ngurb.i -s6ng 6' miBn B&c ha¥ _6. _ rp©.. .P`ap. nag.. tro.rl.a hat ban miin
`r±ikaSm tVtr i©ridtn.ngamur6h.ic?n Nnahvam. -tButbiti vt5.d6.aIy_8l6d2,la_ntoddann_t_thi¢&pcdscoub{Inllh trilmink,
`rningdoyq+tr6nqgu6csquchcifamm dt6ttn.}g4 !_qsl6Y_ i?'kih.-.p6af\ign_.a.c_.abnbd6i.n.bh¥6]ic.u..pqhud.ia.rn.drsierb_6 hp!?h4¥cn. Ed.taint
tfh?£dv6dr°cto:bnafer;:?:tin"ftcbb§dnc:asur:.;:t=g;:#;gHgarh:_tnhSn.v@:.%nn:htrdttn8h
bfri tat cd cdc curb.ng qu6c hien nay cia tife gidi a!3ng n¢m gitr H©i
dBng Bdo aln cfia hien fei¢p 9p6.c..qua.b_dn a.Diqh ur6'c.c.fia ¥©i nghi
Qndc tgS vie Vi?i-ham » durgrc ky keet tat Part ngdy 2 .hang Ba 1973.
Hi¢p dinJ. Pa-ri 27.I-.I97.3., nf rT veg, qua lhrTc da ld m§t. .udn.
ki?n negt~strc quan trgng dgi v_di .phan _dan tq..Quan _trgng,_P6'i_ vl
c2;tnihbdn Hi-?p ainh ndy aa ch_o dq€ nT_6'c Sa c6 ¢mgrf iehttng_ ¢i3u.k{en
giGn quyg€ dee- chinh6 €hdrc trdr nan ld m¢t qutc gia c6 chi quyen,
Trong nhan gidi de, chins _t6i_xip cST\g high ban doc _trong_phi_a
Phq luc ndy m©t chrif stu |i.€u_ .. d9 _ld feqi v9n_kien .can.Pan da chi
ph6± dan t¢c €a trorlg su6€ €hb`i ky Phap tha©c irur¢c day ..
I. Hang ur3c Nhdm-tudt 5.61862
a. Hang ttfrc Gi&p-than 6 6\1884
Hing w6.c tr8n Zd vd_n hi?.n Pi?p.dinh Ph&p I V.i?€ a.ap ti.e^n
dergr; ky-k'et, kh6'i d`ou cho. quSt g.ipi-„aoqT..mti`t.. nir.6'„c cfia. n?an.44r_
i; Hd;g ur6:c da:di ld u_€n ki©n Chi yfp. dd_i.ri6en i.ft_fine i.ri c!.1.a. £h&p
iref. todr. b© ltinh ffibvi¢t-nam sou khi ching dti citt6.p gi©g NRm-
`fty lyc finkq
NGUYEN VfiN
REANG U.6C NHARE.HuffiH
(ELS k8t tai Saigon 5.6.1862)
'deEN¥i:yfugaf8g£;'uffia:&dc€¥T_ap¥:.gfa°oa,n9f€.€d%:,63H:£#J6]ggan6:`6:
E}a! Nan, tha th!8t ffioffig e6 sir h6a hi¥p hoan hao ahgF, k5 tdr
`., A/ 4 86NG D{,T`ONG I 1945-1973
Bay v! §au glffa ba fltrdc Phap, Y-pba-Hfeo va Dal Nan, lal
ccng mong tinh g!ao hffu cting nhtf st[- h63 hlgu g!6a ba ffitrde
se kh6ng bao g!61 bi tan vfy.
Vi n`h3ng 1€ d6 :
Chtitig t6i, Lou!§.Adolphe Booard, Hal quan Th(8u ttfbfig
Tang Ttr j¢nh lq€ ltggng vi6fl ch!ah Phfp, Y.phs-nt!o tat Nam-
ky, D?i sdi Toin quy8n c&a Ddr`c Hoang d8 z±arde Phap, D?tan
dat]g Bic dfu ,BS] t!nh va Huan chtrong Sa!n{-Stsnislas dc
Ru8s!e, Huan chtromg Saint Gr€golre-le-Grand cda La.mai va
Huan chtro.fig Ch8rle§ de Tan cia Y-pba-Oho.
Don Carlos Palanca-Gutt!ercz, Da! t£ T8fig cbl buy lquc
ltrQ'fig vi6n chltih Y-pha.nho tal Nan-ky, Huan chtroag Isabellc,
va D€ earn df ng BAG d5u 8¢1 t!ah, Huy chtgo'ng Sa!ai-Ferd!nand
v* Saint-Hefm6r]egl!de, Da! s±dr Toan quyen ctia NB holng
€6ng g!£o Done-Isabelle a? Nkei, Nfr ho±ffg Y-phs.mho ;
va' I_
Chting t61, Phaa thaab GiaB, K!nfi lifgc ph6 st# Gda atr¢c
Dsi` Nan, Lal b¢ Thurtyfig thtr, Dac 8¢ Toaa qus§n cda NglI
Tqu Ddrc, c5 ph# ta la Lam duty Thi8p (I), B!Ish b¢ Tbtrgng thtrj
Dac sdi Toaa quyitB cda Ngal Tap Ddrc.
Tat ef deu c6 day dd va to3n €h§ qtiyen fianL d§ pghi hba
va haaah dsflg theo ltrcrag tan va y chlj chdflg tol da h¢l lil, va
sac khi trao d8! cac Gy nhl€m trang rna chdfig t6I nh3a thay la
hoBn {oan l]9'p cfch ;
/I) Nhi5u cu6n sfr Viet.dam vi8t la Lam day Hiep (JVI'¢! -PAdp
;';`r?€#:a£ S3£ i::: :i: TprE:ntrK9E:a±8t'i.;i..)tag Ldaa; :hunyDgTft86i
theo guat !rfazz cAdnA bz.G7t vi5t la Lam duy Thi5p, ctinf gap
v-dri bin cm Phap vi5t la i Lam Glen Thiep . ho.ti.
PHU IJIf c 245
Chdng £8£ da dbng th6a thuSn tdrng khoia €roag c4c di§ti
[hoan Bau day hgEp thArih hda #6c than\htru nay :
Khoan 1 S K§ tdr nay vi Bau s6 c6 squ h6a hl8u vinb vl6a
gi@a m¢B ben la Hoaag d€ ntr&c Phap va- N@ hoang Y-pba-rfuo
va met ben la Hoatig d6 ntrSe Dai Nan ; thf a dab ba atrde
nay, dau a dAu dl nfra, cfitig s8 c6 squ tban htru ho3a Coin va
vial vi§q vbi drag.
Khoan 9 i Nguf6'i hal ntrSc Phap va Y-pha-aha dtgqic
binh dao Gla-t6 a ntg&c Da] Nan, vA bat lu3a agtr6il fitrdc
Pal Nan, al mti6n ¢Heo dao Gfa-to, d§tt se dffgc tqu do theo.
nhung aatrag ngurai {b6.ng mu8n theo dao Gig.t8 thl |boag
dtrqlc 6p hg theo.
Khoan 3 : €hri quyea iron ba t]nb Bjen.hba, G]a-djnh
va Diuh-ttr6iag (My-tho), caag nhtf dao C@a-Ion, do h!?p trde
Day, dtrg'c hoaa toan nhtfg'Eg Oho Hoang d€ nuSc Pb4p.
Ngoal ra, c£6`thtrcyflggia Phfp dtrgc tqu do bn6a baa va
d| I?i bang bat cdr loai §au be Bio treo ssng l&n c-:.a xfr Cam-
b6t va tree tat ca cfc cli ltru c&a con gong nay ; cfc tag bjnh
Ph5p dutyc pbfi dl xem x6l tfea con s8fig flay hay trea cac chl
ltrti cda zi6 ctifig dtrgc tv do zihtr Way.
Khoan 4 :- Sati khi da nghi hda, qgu c6 nude cgoal na.a
mu8fl, bang cfch gay 8tr ho5c bf ag m§t h{ep trde, daah lfy
mat phan laflh th8 cd3 nu6ic Dal Ham, thl Hoang d8 atr6c D®I
Nan g6 bfo cho Hoagig d8 ntr6c Phap bi8t bang met str than,
bac tflnh bay sp vq cho Hoang dg ngr&c Pa4p, d§ Hoang dg
nu6c Phfp dtrgc iioaQ toan tv do den tigp cdru nude Dal N@m
hay khoag. Nhasfig, n8tl, trong hi?p tr&c vS! nur&c ngoa! n6l
t.ten, c6 v8n d! nhtro.ng die, tin s¢ nhug'ng dia Day chl €6 the
.drtyc dtrgc thdra nhaa ae.g c6 6v trflg thu8fl cda Hoaf3g dg atr¢c
Pb4p.
246 86NG DFJofNG I. 194§.1973
Khoan 5 ; Ngtr8'l cfc ntgSG Pfrfp v£ Y~g+.a-giho dffey6 tqF ,
d_o bu8fl b5# €ai ba hii cans ro#ra"e, Ec!!& (Ba-14t) va Qerdng a#
(Quang-yefi) (I).
Ngtreyl mr6c Dai Nan cfiflg dufg'e ;gr do bii3n bffl Sa2 e£G
Eai Gang cda ntr¢c Pd5p va Y-pha-aha gihtg vsy, +nhtrng phai
theo tha thdrc lust d!Eih,
N8u met ntf¢c ngoai btj6n ban ey6.i ff {ifife E}a£ Nan, 3igtgdrf
ntrSc ngos] nay s€ kh6ag difgc htr6'ng mSS squ che cb&, d5i dai
|6.fi hcya t]gurd! c&c ntr6.a Phfp vi Y-phs-nbo, va ngu nt#Sc ngo§l
nay c.6 dtro'c di§u lgl gi troHg atr6'c L`?i N3m; thi d£5u d6
kh8fflg bao gigiv dar¥c l¢q ho'n ahffag di€t± &a tfiuafl cho agr¢c
Phfp hoac nude Y,pha-flho.
Khoan 6 : Sau khi d5 ffigh! h6a, ee6.u £6 €6ng v£Se qtla2&
{gpng, can ihtrcrng nghj, thl ba qu6c vtro.ng €6 Sh§ ,gdri d`at! d3S±1
den met €fong ba klnh`do d§ thurcrng nghi nhffng c6ng viS: d6.
N8u, kh6ng c6 vi?a gi quan €roBg, rna met trong ba vi qtj6c
vLfcrqg mu6n gdrl nhdrng squ chdc mdrng Sdi cfc vi kfa, €hi
cfing dgrg'c gdrl m¢t Da{ di?a.
Taucda str thari Pbap bay Y-pha-nho s6 thi ffieo tai hal
caffg Totjrane, va sdi than s5 dl dtrdrng b§ Str dS d8n ff#G, flcrl
Ong se dt£9'c Hoang d8 ntrdc Dai Nan €!e'p.
Khoan 7 : Hghi hba r6], mos ofn thfi ti§u t]eu Can. Vi
18 d6 Hoarig d6 nur6.c Ph4p baa d?I xf c.no nndrflg flgtrdlatg6c
Dal Nan tioac qua8 squ ho*c dan spy da bi gitr troflg ch!8n €raah,
va €al sad da bi sat apcda ho .i dtrgc era lal cho hg. Hoang d8
(i) Ba.Iqt, c&a khan cia ha luu chinh cfia song Hang, vB phfa
Hung-yen. Qufing.an hay Quing.yen, hai cans a phla Bac mien
d6qg bang Bac.ky.
PHtJ I.HC 947
J`,¥~ atrdc DSi Nan cfing baa dai xi cho abffag ngubl thu¢c ntrdc
®al Nan da qu! thuati gldi chtrc Phfp, vi squ dal xa cda Hoang
t< d€ ntrdc Nan bao trdim nhfrng ngtr`fyl nay va ca cfc gIf diah
ho.
Khoan 8 : Hoang d8 nu6c Dai Nan s€ phil ba! thudng
m§t s6 tl§n la b6n trieu dojlars, Ira trong lo Ham.
Mtrdyl van quan tl8n da tra s6 dttg.c khfu trtr.
Vl nu&c Dai Nam k'n6ng c6 tien dozza!r, d6flg do!Zar i§ dtrfyc
llnh bang 72% lurg'ng (t8el).
Khoan9 : Ngu c6 ctr6p b6c, gfac b! hoac k6 gly g6l
@gurdi ntrdc Nan flao, pham tSI ctrdp bbc bo5c gay r6l trefl c4c
dai tbuo£ Phfps hoac n8u cS ngtrd'] Au cbau pham tol nlo d6,.
lan tr6n (ran d&t thu¢€ ntr5ic Nan thl flgay khl nba cht}c tr4ch
Ph5p th8ng tri c¥o fiha chdrc trick Dal Nan, g1¢1 chdrc nayphal
c6 gzt]g bat gift thd pfaam d8 giao H¢p cho nba cfidrG trfch Phdp.
Van d§ cng6p b,S€, giSc bf hay quaa ph]gsi d¢ag ngufr! Nan
sau khl ph?in {S£, lan {r6n tren cfc dft thuSc Pir`£p, cflng s6
dtrqc xdr nhtf v!y.
Khoan to : Dan chda^g ba tir]h V!-nft-f#ong {Vlnh-long),
A#.gI.an (Chau-d6c) va ffd®£!.e.n §8 dlftyG tie do buon baa trong
:i®ti:bdtobaua§Cc:£a:jnmfa!e[:nia, tvufia:h€£:e°da!:atd'u?ghc'¢hna:a.ntrho::ht:::
g!&a ba tiah n6l trea va Nan-ky cb] dtrg'c th¥c hlen bins
dtrfyag blan.
Tuy nh!en, Hoang d8 atr&c`Phfp thu3n €ho cfc doaa €hd
cfe tbdr tr§n vao Cam-b6t dtrqc c6 cia khau la lach fiffp-£Ao,
i,?I la Ofra~£J?#, song v6! d!§u ki€n la cfc giS! chdrc D?i Nan
` phdialldblfSoa tnrtagydcs€ch€orav®5 €Dfaa®! dh!gSflmc¢dt'ag!aHyotbfqogng dhgaahn.LgNs8ctiiPbhaftpb,&vci
i,4,q I)6NG PlrciNG, I [94;5:I9i3
nay kh8ng dLapc 6uan theo, ta met doaa vaB gal ahur Way fihSp
a¢l kh6z]g g!ay ph€p, €hl doa8 d6 va nhG:ng gi hg;p ¢haah
doafl d6 s6 b| bit glff va c&c d8 vat sg bi phs fray.
Khoan 11 : Thanh Vfn^-Jqong §e dtrgc bjnh 4iflh Ph6p
canh gfc cbo d8n khl.c6 l!nh mdi rna kti6t3g &gan can batig bat
cdr c4€h nao boat dSng cda c£€ qu`2n Daj Nan. Thazih may se
. dasg.c trao tri cho Hoaag dg "r6c D?i Nam #gay kfai tigal diE!h
chi cu¢c phi8n loan hl?a htrq do l¢ah ngai tai cfc €®jHh-Gj.a-£!.nA
va a.I.nfa.£arai#g, va kbl nhtrag agtrtyi cam dau cfc cuSc phi8n loan
tiay ra dl va xdr a& dapic yen tlnh ¥i quj pfi#c flfice €roflg mo!
xdr biEh yffi.
i{hoan 12 : Cfc Dai sfr i®aa quFfn c&a ba nay&c m61 vi
s8 tudrng tr}nb cho qu6c vtroag cfta miah, va k8 tti flgay nay,
r2gay ky hl€p urde, trong thdl glaa, met n5m, sau khi ba qu6c
r,€tfcyfl-g da duy?t lam 7a pfle chuau h{?p trst. nsi tf€fl, vI€c trao
d5l cfc chdrug thur_phs chufa e§ di6a fa {ai kjg3h d3 nude Da!
Nan.
E}8 ifm tin, c6€ vi Da! sdi To&n quy8a k-§ €€£ S tfeffi €Ea ba
ntiF6c df ky §en va d6zig dgu va® h!¢p ur¢€ nay.
Lath tat Saigon,. ngay 5 thft]g Sfu 1862 {ddrfo'ag iicaj, tdrc
ngay 9 thfag N5m, f2Em Tqu-d¢c tbtr 15 (I)j
KS ten .. BONARD, CARLOS_PALANCA.GUTrlEREZ,
PHAN THANH GiAN va LAM Due THifip `
(i) Ban dich tdr Phap vao nay can cdr theo fa Gcsfe Francaz`Sc efij
Jndochr.ne cia Geonge8 Taboulet, tap 3, Andrie=.Maisonneuve,
Paris 1956, tr, 474.476.