AI.LAO I 1945-1973 Z49
DJEU r5 ; M6! ban cam k6€ khoflg nanh d§ng tra thd va
d6l xdr phan bi¢t vSi nhtrflg cf nkan hoic cfc t5 chdrc vi nbffng
hoot d¢ng cda hg trong €h¢i chl€n tranh va Cam k5t bao dam
nhGrng quy§n tqu do dan chd cti3 hg.
CHU(JNG IV
Taj BINH cmEN TRANH
VA THurctNG DAN 8! GIAM GIU
a/EU r6 ; V!?a pfa6ffg €hlch va h6i htt'cyng tat ci cfc td
b|nh chl8n tfanh va tht#drng daft bi hat ben g!am gift, kE ttr khl
tb6a hl?p nay bat dau c6 hi?u lqu£, s8 d.ifg;€ thquc b]¢n theo c4c
di§u k!?a sau :
a) Tat ca c4c €fi biffih a.hf8fl tranh va ther6-ng dan bi Siam g]ff
8gtrbl Al-leo va flgLgb<i cac qu6c tech khfc bi bat k§ tdr
|dc kh&i data chj8a gqu t?i Ai:-lao, £fofig cf c cu¢c hanh quan hay
trong cac trurdflg h#p chi8ffi €ranh kh4c, va tren khap |Znh
th6 AI-lao, sg 3tfgc pth6ng ¢bi€-a tj'ong thdri ham ba mucrl r3o)
Egay gau khi flgarflg bin c6 hi?u 1¥€.
b) Danh €dr « Sht#fyng daft bi g!am gift. a c6 t]ghla la tat- ci
nhtrng agtrb'i da than g3a bgs €dr dual faiah thatic nao vao cuSc
dfu t[aah vfi trang va chf nh eri giffa d6l ben va vi the rna da
bi ben nay hay ben kza bat va 8i8m gift: troDg thai ky chl8n
tranh.
c) T£€ ca cfc €tt biBh €h!8ffi tgaah flgosi qu6€ bi m¢€ trong
hal ben bae gi& s8 fit#9'c €fao era cho nhf chdrc trfeh c6 tbam
quy§n cda bea kla va §8 fitrp'c gidp d6` ffigl phtrcyflg tiefl d§ t&j
n®I bo lqu8 Chgfi.
f®-0 BOLHG.ImcJr(a, I ig45.I9?=3
CHUONG V
NHgivNG DIEU KHOAN KifAC
a/EU r7 : Ttr lSnh cfc lquc ltgeyflg cda hal befl s€ !#u y
den viec trtrng phat th]ch d&og tihffflg flgurdrl dar6il quyea mlnh
n€ti hg vl pham m¢t dl§u kh®in nao cda tfi6a hj¢p may.
a/Eur8 ; Mat kh! d5 bl8S durgic nerl fh6n cat vaxac dinh
vi tri m@ rna, 8® Ttr I?ah c6c lquc ltggiflg m6i beca s8 cho ph6p,
trong mSt thb'l hen dtrtyc xf c dinh sad khi th6a h!?p nay €6
hi¢u l#c, cac nhan vien bao quaam6 rna cda ben kla dtrSc va®
phafl laah th5 AI-lao dat dtr6l quy§n ki§m §oft ve qufn sgr
cda mlnh d§ tim [igm va 1£y €hl hal cfc qttan nhs a d£ €hg€
cda phia bea kla, ki ci nhffng thl hal cfla nhff @g tdi biflh chigG
tranh da ch8t,
Baa Llea heyp §g qu! dinh c4c tha tfat±€ thf haflh fiE!Sm ayq
nay va thfyl h?a phil dtrq.c faoaa thanh. BS Tux lSnh c4€ lqu€
ltrgng dol ben s8 thong trl cho nh3u tat ci €£€ tin {frc rna h@ h!8€
dtrgc lisa quan d€a vi trl choa €gS c6c b±nb §E thu¢G befl kia.
DjECJrg : Th6a bi§p nay dirg'c &p dqng €fa® t£€ £a #:5€
lquc lgrerng vti trang c&a m6l ben. C£€ l¥c i#g.ng vffi tgaffg €tia
m8i ben s€ ton trgag vdng 15nh tqfiB dat cltf drl quy§an ki8m g©&t
quad squ cda ph]a bea k]a, Ta s€ kh@mg t€gn haEh mS€ h§nh ds fig
thdr nghich nao d6j v6] bea kia.
Theo nghia cda dleu khoin nay, danh €ti a lanh th6 D i3ao g6m
hii pban va kh6ng pbaa.
DJ£U 2o ; Tu l€nh cac ltfc lapaflg d6i ben s8 danfl fflgi sap
bio v?, g]dp d6' va hg'p tac c6 the dtrgc cho Ban Lisa fagp
va cfc Toan Llen hqp, cbo by ban Qu6c t6 vA cac tofn Thanh sit
troBg vl€c hoap thaah chfrc vq va nh±Sffi vS d§ atggj€ Sfa63 fal¢p
nay giao ph6 cho hg.
AI-IjAO I 1945-1973 I.51
DJEcr2r ; C6c chl phl tbu¢c ve vlSc dl!u banh c&a Ban
Llen hgp va cfc tod a Llen hgp+ cda by ban Qu6c tg va cfc
tofn Thanh s£€ sg do hal ben ch]a deq nh.ti chill.
D/EU 22 ; Cfc dal dlen ky k8t th6a hl¢p nay va nhGrng
ngtgal k8 tl8p nhlem vg cda ho c6 baa phsn bio dam vlSc toa-
trong va thl hanh nhfiing dl§ti khoan cda th6a hl¢p nay. 80 Tir
l¢nb cfc lquc hrg'ng d6l beaj troflg khu8n kh6 chi buy cda
minh, 8e ddng mol bl?a phfp va quy§n had can thl8t d! tat ca
cfc nhan vlen dtr6l quy§a mlnh ton trong day dd tat ca cfc dleu
khoin cda th6a hlSp tiay.
DJEU g3 : Cfc the thtrc thi haah th6a lil¢p nay, m6I khl
cEn thl8t, S€ dtrg'c cac 8¢ Ttr lenh dol ben nghlea ctru, va ngu
can s6 dtrgc Ban Llen holp dinh r6.
CHU'CING VI
BAN LIEN Harp VA bv BAN QU6C TE
GIAM SAT VA KIEM SORT TAI Al-LAO
D/EU 24 : Vi¢c thl hanb th6a hl¢p dlnh cbi chl8n Bqu la
trfch nhi?in cda hal b.a.
a/EU 25 : Nhi¢m vq cda by baa Qu6c t8 la glfm Bat va
k!8m so£€ v]¢c thl hanh nhdrng dieu khoin cda th6a hlep dinh
chi chi6n sp tat Al-lao. by-baa g8m cfc Gal dl¢n cda cfc qu6c
gis : Gja-na-Da!, An-d¢, Ba-lan, va dai dlen cda Aa-d¢ 8€ lam
ch& tick. Trq §& cia by ban d!t tai Van-tug'fig.
D/£U 26 : by baa Qu6c t8 Bg thatih 13p nhdrng toia
Thanh sit c6 dinh va ltfu d¢n# g8m met 86 sl quad d6ng deu
do m6l fltr6c tren day chi dinh.
15i, BONG.DtfcJNG I 1945-1913
C££ tofti c6 ditih se dtfg'€ dat tat cfc dia dl§m satt ; Paks6-
Seno - Tch6pQne -- Van-ttrgng - X{eng Khouang - Phong.
Ba|y --Sopbao (tdr€ tiflh ly cda Sam Ncua) ; cfc trd s& d6 c6 tha
dtrg€ thay d8i Bau flay vdl sqr ±h6a tht!aa cda cb{nh phd A|j
lao va try ban Qu6c t8.
Cic vfittg boat d¢ng cfta nh&ng tofn ltru d¢ng !a nh&fig
m!Ej3 k€ esn cfc blefl gldi cda AIE!ao ; tro.zg pham vl ahGrng vtiog
ho?i, d¢ffig cda mifih, cfc tot I nay C6 qtty§a tqu do dl ]ai va dtrgc
cAc fi,ha chri.c €rfch hanh chfnh va qtran g# die phuro'ng danh mg]
d6 clang can thi€t d§ ho thl hanh phan squ (cung cap nhan vlen,
ia| h?ti can thigt cbo vj?c ki§m 8oft, trleti tap nhdrflg nggrdl lam
chdrrg can th!€t ctio cfc cu¢c dl§tt tra, bao v? aa a!nh vA tqu
do dl ia! ctia cfc toaa Thanh sat v.v.£.). Cfc tofn ltrtt dSflg nay
durgc xdr dung nhfrGg phucyng tl?a h!¢n Gal_ ve vSa chuy§a,
quad sit va th68g t,in rna bo can den.
Ngoal c6c vbfig boat d¢ng dugc qul dinh & tren, vdi !gr
d8g±g y fda 8¢ Tar I?nh cia ben hffu quan, cac tofa ltru d¢ng §6
ttie di chuy§n irong khuoq kh8 c&a nhffflg ahj¢m vqu durgG
€h6a hiSp nay qul diah cbo hg.
BJEE/ 27 : by ban Qu6c t8 c6 nhj?in vqu g]£m sit v{SG
cfe bea €hl hanh nh@ng dleu khoin cda th6a h]ep. Vi muc dfch
8y, by ban s§ hoan thanh nh@=g nhl?in vq kl5m !oft, qLian sftt
thanh sat va dieu Ira l]en quan den vl?c tbl hank ah¢og d!eu
khoam eda th6a h!?p dlnh chi ch!8ti squ va nhzt la pha! S
a) K18m soft vl¢c rdt quan ctia nhfrng lquc ltrgng flgoai
qu6c phdr hgp v&l nh©ng di8u kkoin cSa th6a hlep dinh chi
chi5fl squ va g!am sat cfc blen gldi ;
b) Ki8m Boat cfc cuSc ph6ng thich td blab chl8a tranfl va
thtrbiig dan bi g!am gitr ;
c) Gjf in sit t?I cic hal cing, phl tfuaag c6qg nhtr t@l cac
A|.LAO I 1945-1913 153
b!egi gISlffta A!H±ao vi?c thl hanh nbting d!§u khoin qul dit]h
v!Sc dtra them ahaa v!en quan squ va dqng ctt chlgn tranh vao
Al-lao ;
d) Gif in sit vl?c thl hanh ahtrng dl§u khoin cda th6a
hl€p ditlfa cki chi8gi §qu l!ea he tdi bin ltrg'c ke nhan vlen wa
vl¢c tl8p €€ cho ca£ Iquc !grgng an qlz±h cda Llen hi?p Phfp
dtrgc duy tri tat Al-leo.
B/Elf 28 § MS§ Baa L!en hgp s€ dtfgc thanh lap d§ lam
d§ dag_ig viS€ thl bank enhfrng dl§u khoaa !]ea quan d8a v!?a rdt
qtlafl cda HhGrng lgrc ltrg'ng Dgoal qu6c.
Ban L{ea hgp s§ tha,nh lap nhtrflgTofa Llen hqp, §6 tofn
sg dLeayey.: in.S€ €h6a h!?p chLing cda cac beta qul dinh.
Bafl L!en hgp s6 lam d6 daag vl?c tbl hanh nhtrng dl3u
khoagi €da th6a hi¢p dlnh ch3 chl8n squ llen quan td] v!ec tigtrng
baa cfing Ida va Soaa dt?a tat ALlao cho t8! ca cac lquc !tsgrflg
vfl €rang Gh{nh qul va kh@ng chlnh qul cia hal ban.
Ban Lien htyp gldp, d5' cfc bea thl banh nhffng d!eu lhof a n6i
€f§fl i Ban Lied hQ'p bio dim §er llen lac gioa hal ben d§ dat nhSflg
kg hoac.a va qu! dich tfa§ §htrc thquc hl?a nhtrng dleo khoifl
fl6i tSen ; Baa Llen holp c5 gang glal quy8t ahtrng bat d8ng c6 th%
xay ra gltra hal bea trong vl€c fp dqag nhffng di§u khoaa nay.
Cat Tofa Lien hg'p s8 dl theo cfc doaa quan nay trong ld§
chuy8n quafl va s8 dusg.c glal tan ngay khl ch8m dtrt v!Sc thl
h§nh nh€ng k8 hoach rdt quad.
DJEU g9 : Ban Llen hg'p va cfc To6n Lisa hg'p g6m mat
§6 dal bliu d6ag d6u cda 8¢ Ttf l¢nh cfc ben lieu h¢.
DJEU 36- ; by baa Qti6c tg7 qua truf)g glad cda nhffGg
tofn Thafih sat da dtrtyc de cap 6. trea va trong thdrl hen tigaa
nk5t, Fi®ae do chlfih sang kign e`tia mlnh, hoac theo sg yea cad
/
f5//. I)ONIG-I)I:CrNa, I I94,5<I97-3
cia Ban Llen htyp hay m¢t trot}g hal ben, s5 ti8a haflh nhff ag
cuSc di§u tra can thlgt tren van ban vaL ta(- ch6.
Dj£U jr I Cac to6n Thanh sit sg chttysn !en by bafl
Qu6c t8 cfc k8t qua cda vlSc klam sof t, dleu tra va quaa §£€
cda ho ; ngoal ra, cic tofn d6 86 lap cac tudrng trlfib dac bi?t
rna ho cam thiy caa th]8t hay do by ban Qu6c t8 y€u c§u.
Troff g trtr¢ng hgp c6 bz€ d@ng trong Tod a, cfc kgt luSn fda
m6! thanh vien sg chuy8n len by ban.
D/Et/ 3g i N8tl met tofa Thanh 86t kh6ng the gill quy8t
m¢t v]?c hay nhan thgy c6 vl pham hay de dos vl pham nghlem
t£9#g, tbi s€ bfo cfo cho bybafl Qu6c t8 ; try ban Qu6c t8 §6
ffghi€n {dru cfc bafl ttrtrng trlnh va c4c k8t hjan ctia fihfrag tofa
Tbauh sat va bfo cho cfc befl bi8t ah&ng biSn phs p earl thl
hank d§ gii! qu}8t vl?c d6 hay d6 c'n%m ddrt squ vj ph?ffi hay d§
dfcah tan de dga vl phsm{
DJEU j3 : Khl Ban Lfea hg'p 9Eh8sebp 6j dgfl th6a thuSn
trong vies giai thigh m¢€ di€u khoio hay nhsfi dinh m¢E squ kiSn
th} §g bfo €ao cho by ban Qu6c t5 bl€& s4g bat d6flg d6. Nfifrng
khuy8n cfo cda by ban Qu6c t€ se dtrg'€ chtsy§n tfif gig den cfc
b§ffi va tb©ag !rl cho Ban Hen hgp.
DJEU 34 i Nh&ng khuy8n cao cda try baa Qu6c €8 se-
d{_j`fyc Sh6ng qua theo da s6 phi€u, tf dr d6l v6i flhffng di§u kfeoan
& D;au 35. Trong trgrfyng hgp s6 phl8u b&Hg nhau thl phs8tt €da
Crati t€ch la phl8u quy8t diah.
by ban Qu6c t8 c6 thi dl ra ahffflg kEuy8ffi cfo iiefl fie
tSf vi€c tu chlnh va b5 tdc cac d!eu khoin cda tk6a hiSp diflh
cfii chl8n 8tr tal AI.Iao, d§ bao dam v]?c th¥c th] tk6a hi€p nay
d#.gc hfru b]?u hon. Nh@ng khu78n cfo fiBy pfiai dtfgc toaa tbE
dting ehanfi bl!u quy8t.
AI=LA0 I I9].5-I973i Elfihil
DJEU 35 : Khj c6 ahSng v5q de l]§n quan t¢I cfc vqu vl
?ham hay de dos TI pham c6 the lam cho chl8n Ear tfl phft,
va d¥c b!?t nhtir ;
a) V!?c €5c lquc lLrgtig vfl trabg t3goal qu5c kh8og chill thl
hanh vi?c chuyaa quan theo nhtr k€ hoach rdt quan da dqu l!Su ;
b) V!¢c cdc lquc ltfgng vfi €rang ngoal qu6c vl ph?in hay .de
dQa vj pham squ toBa v?n cda 15ah th5, cfe quygt dinh cda Uy
baa Qu6c t8 pha! dtrgc d6ag thanhblBu quy8t.
a/£U j6 .. E`t6u m§t trong hal ben kh8flg chiu thl haoh
mSS kfauygffi €4o cda by ban Qu6c t€, cia ben 116fl h? hay €hfah
try bafl sg bfo c4o €ho cfc ntr6c dqu H§l nghi Geneve.
Ngu l'Jy haft Qug€ tg kh6r!g dSt dtt.ge m¢€ kg€ ltian chat trl
tro#g fih#flg tgardyng hgp flew a Di€u 35, tTy ban s§. cheey§n
cho cfic nif d€ dqu HSl nghi m©t baa ttffyflg tfig±h cfia da §5 v&
m¢t hay nhieu €trfyng trinh €&a thi5u s6.
try ban Qu6c €g s€ bfo €£o €ho €6g ntgs€ dtj H¢l nghi v€
b8t r,dr nhtrflg gi lam trs ngaE ftho host d§ng ctia ffiiffife.
DjE.U 37~ : try ban Qtt6c t8 sg c6 mas a vi tf! a8ay kfei
t±gtfng ban c6 h!¢u Equc lal B8@g-dtr¢cag d§ hoaa €8t cfc nhi§ffl
v¥ dt$gl6 dqu li§'tl d D]§u 37.
DjEU`?6' : t}y ban Qu3c €g Ki§m s©£t taj Ai-!a® host
dSflgtrotig 8¥ hg'p tic chat ch€ v6i cfc try ban Qu6c .€
KIBm soft t?i V!?t-flan va tat Cam-b6€.
Vl?c ph6'l hg'p cac boat doug va cac lien lac cda ba fry ban
nay §% dt€'gc bio dam quatrung glen ca€ T8ag thtr ky cda m6I
by ban.
D/EZ/ L?9 +. try bafl Qtl6c tg Gi&m g5t va Ki5m sos t tai All
±56` BONG-DUCJNG I 1945-1973
!ao, sau lhl than khio cac by baa Qu6c t8 Clam Bft va Kiam
goit tai Cam-b6t va tat V]St-nan, c6 the glim dad cfc boat d¢ng
cda mlnhj tbco squ tl8a trl§n cda tlah hinh tal Cam-b5t va tal
Vi?t~nam. Quygt dinh nay s6 dtrgc d6ng thanh bl§u quy€t.
a/£U 4o i Tat ci cfc dleu khoin cda tb6a hl€p nay, trdr
doan a) .cia Dl€u 2, a8 bat d§u c6 h!?u ltfc k! ttr 24 g1® (gio'
Genevc) ngay aa thfng 7 aam 1954.
Lam tat Gezievc ngay 2o €hapg 7 nan 1954 ltie 24 gldr,
bft]g ti8ng Ph5p.
They mat Tbng Tut l?nh c&c do'n vi They mat Tang Ttr l?nh cdc
chign dtiu Pathet Ldo vdThay m¢1 lprc togrng Li6n hi?p Phdp
Tbng Tux lenh Quin dot Nhan dan
tqi D6ng-darorng
Vi¢t-ham
TA-QUANG.Btru Thl8u tar¢ng DELTEIL
Tlide tTtt6'ng 8¢ Qutc |ihbng
rurdc VNDcOH
/
H©i NGri! GENEVE ig6i-!96£ vE AiLLAo
H©i nghi 14 rurdc vb udn ¢h AI-loo l¢hal di8n ttr thane Ndm
196£ tqi Gehepe va k"et thdc ngdy 23 thing Bay 1962 vdri 2 van
kiin ..
I. Ttly6r. c&o c&a H¢i nghi vB hen Trung lap cia AI-tao.
(Lb't Tuy6n b6 Trung lfty cda Chink phi Hodng gia Ai-lao
ngdy 9 thdng Bay 1962 au:grc nh¢p chang v6'i Tuy6n cdo
ctia 13 nur¢c khdc iham dqu H¢i nghi .rong chng Vdu
ki¢n ke iran).
2. Nghi ainh Sha cfia Tay6n c&o vng nkn Trung lap cfia A€--lao
(do 14 nur6'c tham dy H©i nghi ky k5€).
Dirdi day ld toan vdr. cdc pan kiln ke iran ..
TUYEN CA0
VE N`EN TRUNG LAP COA Al-LAO
Ckiqh phd Canada, cLjinh pl]d Hoa.ty, chlnh phd VNDCCH,
chink phd C¢ag h68 PhSp, chlnh phd C¢ng boa Aa-d¢, cbiah
phd C¢ag ti6a Nhs a dfa Trung.I.oaf chlnh phd C¢t]g hba Nhan
dan Ba-18a, cbiab phd VNCH, cblnh pbd Vtrotlg qu8c Cam-b5tj
cbfnh phd Vtrcyag qu6c 1.hal-lat!, chinh phd Vtroi]g qu6c AHh
va Ba:`A]-ahI-Laa, chinh phd LI€a bai]g M]8n-d]?a va chlnh
pb`d Hea bang C§ng boa Xa h¢l chd nghla S6-vl8t, c6 dal dl?n
tham dqu H¢l tighi Qo6c e8 1961-1962 da glai quy8t van da ntr6c
A(-leo ;
Ham Eoan ddG 8l]Sq v!?c tfiah bay ldrl Tuyefl b6 Truzig
I.5'9 a()NG-I)I:Cf xG I l9!i,5-1T93
lap e6a ebf afa phft Vtrcrng qu8c A!-lao ngay` 9 tbfng Bay 1962
va ghi g2ban ldyl tuyefl b6 tiay, la Ida tuyen b6 vdi si.r th6a thuSn
cda chf nb ph& Vtfoag qu6c ALlao; da dtggic flhag chung vdi
bafl Tuyen cfo flay nht# met phan ctia toan bs, vfr €6 ban van
Sau clay :
cl]iNH PHtJ VurcrNG QU6C Al-LAO,
Nh8t qttygs dl theo con dtrfyng h6a blffih va truGg lap bqip
v6Jf quyaffi lgi va khae vgiig ctia nhan dan Al-lao, ctiflg nhtr VSI
€4c Sgtiy§a tic cfia bffl Tfiong cfo chuHg a Zurich ky ngay 2a
thfflg S4u Ban 1961 va tihtrng Th6a bl?p a Geneva Qam 1954,
nham xay dquflg met titg6'g A!.leo boa b}nh, truffig lSpf d§c ESp,
dan chd, th5ng nh8t va thinh vtreyflge
Long €r§ng tuysn b6 :
(I) Cblnh phris8 nhat quy8t ap dung nan Bgtjy€fl tfc s6ng
ehun# h6a binh trong cfc quan h¢ v6.I ntrdc flgoal, s8 ph6t trlia
nhfirflg qqan he than htiu va trtrsc nh5t 8e n6i lal cac qtian h?
than btru v6l cfc laa qu6cj trea can ban blflh d£+dg va ton trong
nan d¢c lap va chd quyen ctia Al.loo ;
(2) Y chi cia nhati daft A!Elao la bio vS va buSc phal t8n
trong chti quy§n, nea dSc lap, truag lap, squ tb6ng flhat va toan
v?fl 18n[g th8 A[Flao ;
(3) Chit2h ph& s8 kb8ng ddng v6 ltrc hoac dcm v6 lq.a ham
doa €&ch c6 tha lam tan thtrcrng nan hba bit!h troflg ££c qu6c gia
khac va 88 kh8mg xen cfc vza de fl¢i b§ cda Sac ntrsc khac ;
(4) Chink ph& s5 kh6ng than dqu vao bat edy m§¢ l!€n mlnh
qtian sap nao hay met th6a h!€p nao c6 tinh c6ch quad squ hay th63
hi¢p n!o ktifc kfi8i]g hgp vdu nia trutig lSp ctia Vtgcyng qu6c Al-
iao } chink phd sg kh8flg cho ph6p thi8t lap bat ctr m§t can c¢
Ll_I LA.a I 1945-_I9T3S I.59
quffi squ flgo?i qu6c nao tree lgah th6 A!.1ao, se kh8i]g Oho ph6p
bat cdr rm¢t qu6c gla nio xdr dung lgnh th8 AI-lao vao flh&n8
m¥c diL'.F`i qtian squ boac v2o nhi±ag mqc df cb cafl thiSp v!o c5c
van d§ fl¢i b¢ ctia cfc E!`ifd: khfc va s8 khong coflg flhSa squ bzo
vS ct'f a bft cdr mat lien mlnh i ay l{€n hgp qoan squ nao, k5
€a T6 €fifr€ Liefl ffiinh Phelng thd D6flg Nan A (OTASE) ;
(5) Ch{nh phti s8 ki{Ong cho ph6p big cdr met ngoa] baas
fi&o cat! thiSp vAo c6c t.5a d8 fiSl b§ ctia Vtrartig qu6€ ALlao
durdi bgt cdr hinh thdrt` nao ;
(6) Kh®ng k§ ahtir g dleu khoin ncyl Di€u 5 cda Nghi diah
thtr, €hfah phti d6l k6i tat ca cfc b¢ .¢1 va tiban vi€B quaa
sly ng®3i qts6c ph5i tr!et thoii kh6l Al-lao va khong cbo ph6p squ
i¢Stt'a v&o Ai-!ao bat ctr b§ `i¢l va nhan vlen quafl Bqu flgoal qu6c
fiao ;
(7) Chlnh phd §6 g]baa v]¢a trcr trtfc tl8p va v6 dleu kled
ci'!a tat ca ah®og nu¢c nao mu6n gldp d6. Veto.Bg qu6.. A!-
lao gay dqur!g m§t n!a k{nh t8 qu6c gis doc lap va tqu tri ¢fen
c`aff b,£ffi Can €rgflg chd quyen ctia Ai-leo ;
(8) Chlnh phd s8 ton trgtig cac dl!u tr6c va th6a h!€p da
dtfgc ky k8t phtl hQ.p vi£+`i lg] Ich cda nhan dan Al-lao va chlnh
sfi€h !i6,2 b!flh va €rcng !8p cda Vtro'ag qu6c, nhat !9 €5: Th6a
hi¢p Geneve flan 1962 va s6 bai b6 mo! dleu tf6ic va tb6a hi?p
€ral v&£ cf a nguyen tie d6 ;
Tuyen cao fflay tda i,,hinh phd Ho9ng gla A!Flao ve n§fl
t"flg lap sg d]jrgc ban h}nh phd hq'p v6I h!Gn phzp va sg c6
bi?u lqu€ ,uS? phfp.
Vtfcrng qu6c A!-!ao keu go! tit ci cac qu6c gJa than dp Hal
r!gb! Qi]6c-t€ nbam giai quy8c vga d5 A!-lao cting nhtr Eeu g9]
tat ci ..£c qu6c g!a khfc hay nhln nl]aa chd qtty§8, fien doc 14p,
j6/i Dt3NG.rit-.a:;t`{ / 1945-1973
trtfflg lap, sq' tb6ng abgt va toafi v?n 15nh th8 cda Ai.1ao, tuati
theo Coin th! cfc dlim tren va kh6ng tl8n hafih bgt ctr hank
d§ng nao kh8ng pin htyp vdl cfc nguyen tfc d6.
X6c nbaa riflg cac nguyen tic t6fl trong chd quy§ti, fien
d¢c lap, squ th6ng nh5t va toan v?a lanh th6 cda Vtrcrag qu6-c
AI-lao. cting nbtr squ khong can thlSp v6\o coffig v]?c n¢! bo cda
Al-leo d5 dtfgc qul dinh bdl Th6a hl€p Geneve nan 1954 ;
Nban manh nguyefi tic ton trgng nee trun8 !Sp cda Vtrozig
qu6c Ai-la® ;
Th6a tfauSn ifflg cfc nguyen tfc fi6I a tf€ii t& ffist cZ*
bafl cbo viSc glai quy8t 6n h6a van de AI-13o ;
Nhifl ahaa Bau xa ritig n€n doc lsp vatlu@g lap cia Vtrcrag
qu6c Al-leo 88 d5ng g6p vao vlSc phat triEn Vifo.fig qu6c Al.
Iao trong 6n hba va daa chd va thquc h!¢n h6a hgp qu6c g!a va
tb6ng nhat tat xdr s& nay, cting obtr cdng c5 h6a blnh va an
ninh 6 D0ng Nan A ;
I. Long trgng tuyeQ b6, pbd hgp vdl y chi cda chiflh phd
va cda nhan dan Vtrong qu6c Ai-lao, nhu da dtrq.c blEu 1¢ troflg
Lei Tuyea b6 v§ ned Tlung lap cda chlnh phti hoaag gfa AI-lao
fl8ay 9 thfng 7 z]am 1962, rang s€ tihln nhan va ton trong chd
quyla, flio d¢c lap, trtlt!g I?p, str th6ng nh8® va toAn v?a lanh
€h6 cda Vtrcyag qu6c Ai-lao va s8 tuan giti c4c diem d6 ;
2 Dac b!?t, §6 cam k€t rf ag .
(a) Se kh6zig pham vac bat ctr hank dSffig flaf.i €6 thB lam
phtro#g hal, glan ti8p hay trquc tl8p, d6n ohd qityan, men d¢c
lap, trung lSp, squ th6ng nha¢ va to!fl v?a lznh tti8 cda Vtr¢ng
qu68 Al.Iao, boac than dqu vao bat ctr hanh d§ng flao thu¢c
loai d6 ;
(b) Sg kh8iig gdr dtiGg hay ham dga x-dr dqag vti lgc hoac
A. I - 1± A a I I 91 !1,.=' - I €j -, ?i 7(7/
E~p5± gi:a t3;`S<-: pE:£r` fri3o ifefe4c €6 tE§ gay pqtrcrng hal d8n nSE2 h6a
biah {Si ¥trf er€£g q€€S€ A£-1a6 ;
€e} sg fabi`j63ft&g p`rhaB q:kej?p, t8irc tigp bay gif a tlgp, vao c6fig
vg€€ gBSf b8, cfi€3 €'i#o'±ig qt56c Ai-lao ;
{d} h€!€ €=aEga ;g 3,tfi£:g bttSc v&o bat cdr distl k;€n chinh €i`i fl&O
sp g!tip d6` r6 €fa% i6zig ke£€fi cko Vtgcrflg qu6c Al-lao fro¥c Btr
8itip tis dc! €#!£.i3h vf£.a,/j8 qti6c nay c6 th5 yeu cau ;
(e) S8 FEfa8t=g di%,Eg bft c& cfch th6c oio d8 18! k6o Vtfcrng
qu!€.£ A€co!£o ¥'fso ffi{:3$ 1i€fi minh quafl squ hay met th6£ tr6c fig o
fr±ja,gj *`S i`if:4* i:cr'`€!a qufiff sg h®ag tinh c4cE riao kh£€ fah6rig phit
E€36p i-*:nyf gig;fr: €±tf rSg isp ; va 65 kh6ng ffifyl gel cans nhfi_€ S8 ¥hesflg
k&St!`` 8ffi :i+£§¥i.3fe[ t`.i-cages:ig qtt6c tg& thaflh n¢t thaah phan c#o b8t cdr
Efrf:St fie#, iHsgi¥` £i=*O, -!33g7 tip E€t met th6a hl?p ago thu¢c losi d6 ;
{f) Set iS£€ €gL.S!r;g ir&£. mu6n cda Vtrong qu6c AI-lao la
khsi}g r!tibiE=, 2:b*Asffi si^O# bfo erg ctia bat c¢ met li6B m!nh hay lien
h~g2p qua€j sL.F !€a;o,. k% Ga T6 €hdr€ Lisa mlnh Pfr6ag efafi Biajg3_a
N8ffl A ;
E{g) S8 ¥g¥`££5.ngg fiL¥a v&® `'ifcrfig qu6c Al-lao bae cdr bs dSl
hf y i:,gi`3# tFi±5ca qii=SB€¥ gil.g g§g©a! qu6c, dtrdl b(t cdr hltsh Shdrf ti3o,
va s§ frE:{``3L`'g 3&..in d6d?gag b5flg bat c¢ c£€h .nao vi€c dt¥a vao
bS dS! fia¥ €`afaa+.ap vifffi qttBa str flgoal qusc Eoac §e-k`n8ffg €igp
{a¥ ba"# ¥3a`t: f..1.'$3 efi:fa ffi.go cbo v!?a 8#a vao tihtr the ;
{fe} Se ker£S£3g eh&EBfa lap tat Vtfcrng qu8c A{-iao b5€ f i'r
ffist cam crer qSLEftfi 8gr mEoai qu5c nao, kh6ng mat ctr digap Hgo`ai
qtls`c ggio, fray ggi!%€ c¢ §& quafl squ ngoal qu6c nao khf c, thtiS€
5g€ €£# !3a? gi, v{S §8 kh6ng ti6mg g6,p hay ti€p tap S§r!g bzS t.dr
€£LqH gifT® c`h® gffiS£ £q¥ €faafih lap tihtg the ;
(3) `gg kh6.tis xfr dqung lanh th8 Al-lao vac cfe m¥€ dt8h
cati ±fa!SE.3 ti£® v:€+i s!Si b© eda ah&n8 8gr6c khdc ;
J62 B6NGDUCJNG I 1945.1973
(j) S8 kh6ng xdr dqut!g 18nh tbB cda bat cdr ntr6c #ao, k5 ci
ntrde cda m`nhj d§ can tb!?p vao c6fig vi§c nSl b§ cda Vtrong
qu6c Al-loo.
3. Mall g01 tat €i cac qu6€ gla khfc nfaic nhsn va t6fl tggng
ebb quy§n, fl€n doc lap va trting lap cting nhtr §tF th6ng nh3t
va, toafl ¥?a 15nh th8 cda Vtfoag q{j6c AI-leo, tidAn theo tat €a
cac dlim t[en, va kh6t]g t!8n haah bat c& hanh fi¢ng nao kh6#g
pin hgp v&i cic flguyen tfc d6 va vfyl c£€ diiu kbo;fi kh!c ctia
Ttiyen cfo nay.
4. S€ Cam k8t, trong trtffyng bg'p c6 squ vi ph?ffi hay de
dga vi phaa± chd quy!a, n!n dSc lap, tf uns lap, squ th6ng fflh8t
v2 toan v?n lanh thB cda Vtrcrng qu6c Al.Iao* t!€n hank cfc
cu¢c than khao, cdhg v&| chlnh pbi:t Hosng gia Ai-lao va g!tia
c£C qu6c gla vdi nkau, 4i xem x€t c&c bi€ffi pfifp c6 €h§ €6 ra
can thi8€ z3ham dam bio vi¢c tufn g!dr cfc E!gu¥ea tfc €ren va
cfc dl!u ktioaa thfc cia Tuy€n cfo nay.
5. Tuy€n cf o nay s€ bat dau c6 h]Su li¥€ k8 tar kfai ky va
ctlng v6l L®I Tuyen b5 Trufig lap ci3a cbinh phi'£ Hoang.gla At-
lao, s8 darqc xem nhtr tao thank m§€ €h6a h!€p qu6c t8. Tuy§i}
cfo nay s6 dtrgic gdr] va,o cfc via kb6 cdfi chf nh phd VtrGtig
qu5c Anh va chink phd_Hen bang C§ng ti6£ Xa fi6i cnd nghia
S6-t;]8t ; cfc ntr6c nay §€ ctit]g cgp nh®ng bafi sao figuyeavan
tdi cfc qu6c g!a ky k8S khfc wi €di t£E ca cfc qu6c gla khSS
tree €h6 g!61.
D8 lam tl8, cfc da! dl?a tosn quyen kp ten dtgsi day da
ky k8t Tuyen cfo nay.
Lam tbanh hal bin tat Ge8eie flgay 23 tbfflg 7 fiaffi I962
bang tl€flg Phfp, t]€ag Aah, t!8g}g Trung-boa, t!8aLJ AI-lao va
tl€ng Nga, Tat ca c£€ bafl d§u c6 gis tri nhtr nbau,
AI-IiAO I 1945.19-13, 7Oe3
They m©£ *ehinh phfi hi©n bang Mien,di¢n.. U THI HAH
They mat chink phfi Vuro'ng qutc Cam-bdt .. NHJEK TIOULONG
They m$1 chirBh phi canada .. H. CJ. GREEN
•. CHESTER RONNING
They m©£ chink phfi C©n8 h`oa Nh`&n dan T`rung-hoa .+
TRAM NGH|
They mat chink F}hh Vi¢gesna; Dan chi C¢ng hia ..
UN'G VAN KHIBM
They m4£ €hifi€h p}ick GSin-a hba Phtdp i M.-COU•VEjAD€EQUMEUSRRVOILULXE
They m4S chtrth pfifi €§i2g h`oa fro-tiS .. V. K. KRISHNA MENON
Ti.ay mag chinhpha C©ng hioa Nhan dan BaJ.an .. A. RAPAGKI
Thaw mas chinh phfi vi?i-izam c¢nig h`oa.. Vti VAN MAU
•. THAN H
They mat chirfhphi{.1 Vuru.ii8 quS€ Tiifdi-lfln .. DIRECK ]AVAriAMA
Thay m`©g chink phgtfi I+iarj8 bang C©ng hoa Xa h©i t3hhnghiia SBovigg :
A. GROMYKO
They m©£ chink. ph-& VaroFneg qu6c Anh vd Bd€ A€c72h€-Lan i
•. HO ME
`. MALCCELM MA€DONALD
They mag chink phi& Hoa-kS DEAN RUSK
w4 AIVERE[alL HARR]MAN
NGH! D!NH THU.
CtlA FUYfiN CA® V`E .
N`EN TRUNG LaED eftA AI-ELA®
Chffih phd Cafiada, ctifnh ph& Hoa-ky, chiah phfi VNDC
CH, efiigah ph& CSag fi6a I'infp, €`iiflh pfati €©neg hba AL+dSj
chiaih phfi C§Eg h6a ffhfi2 daE} Trtiri.g-boa, Gh.1ffih phd C§ng fiaa'
Ba.lan, chinh phti VN€H, ch!?~h V1¥¢ng-qu6c Caffl.b6t, ch!flh
phd Vtgong qu6c Al-lao, ch!flfa phd Varcyflg qu6c Thai-lan, Gfef nfa
phti Vtrong qu6c Anh v£ BZc A'-fl.hl-Lan, chififa ph& Ltefi baf±g
M€8ffi-d!?a va cbf fih phd L!6n bang C¢rjg !i6a X5 h€ji Chd g!ghia
SS,vZ6! :
Nham mqc dlch ghl fflhan Tuy{`.fl c4o v% n8fl Truff g lap
cda A£-lso flgAy 23 thfng 7 nan 1962 ;
D5 th6a tht!an cac di8u kfioia Bau day :
DIEu 1
Nham m¥c dick cda Nghi dini! thtg flay :
a) Damh tar & Nfiafl tyien quaffi squ ngoai qu6€ » g3m fflhaa
viefl cda flharfig ph£! bs quan squ ngo3I qu5c, €£c c6 van quan
s¥ ff goal qu6c, cfc chttyefl v!en, hugn ri6}7?ft viafl, c6 vgi3,
chuyen vfeffi ky thuse/ quan sat vi£3 va %fiS ca mgi aehffl vien
quan s!g ngoal qu6c kb£€, k§ cf nhtifig nggfai 4a#g pfiq§ vq trong
bat ctfy lquc llfg'ng vtr traag fif o a Ai-!3o, cfing flhu cfc flhan v!Sn
daft squ tigo?i qu6c rna host d§fig l`:en quan t6i! vi€c cuff g c§p,
bao trl, €8n trfir hoac xdr dung dqflg €q ch!€fi tgagifa.
b) Dash tar a by ban » 5p dung ctio b}¥ baa Qu5c €8 Gifm
:£atfflv:9¥:8mv:°£g€8t££t;-;a:a6]tr`'b:§tt:°G]£aptcfeaeE°adHa`,¢PA:i:i::fli::
lan, dtrdi squ cbf tea cda d?i b£%u Agi-d¢,
A_I I,A_O I 1945-1973 j65
c) Danh ear a D6ag Chd tich» danh cho cfc D8ng Chd
tich cda HSl nghi Qu6c t8 aim 1961-1962 nhfm giai quy8t va®
d§ Ai-lao va cfao nhSflg ngtrfy! k8 tigp cfa fro `trong cfc chtrc
vq B§€rtg&fig 8© Ngoai giao Aah qu6c, va 8§ €rff&gag 8§ Ngoal
glao cda Lisa baflg C©ng h6a X5 fi§l Ch& nghia S8-v£€t.
d) Ddnh tdr a ThAzih vl€n cda HS! flghi » dtrgc fp dgng
cho cfc ch!nh phfi cfc q'd8G gia da Sham dqu H§I flghi Qu6c,t8
nan 1961-1962 Gham gia! qasy`8t van de A!-lao.
DiEu g
Tat ca c£€ b© d§l ffigoa! qtl6€ kh6ng chf nh qul va tat ca
c£€ t8 ehfrc bin quan squ flg®al qti6c s€ va nhan vEen quin squ
ng®ai qid6c s8 dti'¥c rd€ kh6i Ai-lao trong cfc thdri fiaa caflg
sS;in cfflg e68 va, trofig bgf cti? €f urdrng hg'p flfo, v!?a tri€t
tbo£! se durgc hoan $5t €h?in rih5€ la 3o (ba "rapJ) ngay sau khj
by ban da !h8fig bfo €ho ciiinh p*baa Hoa¥ggia AI-laoj pin fegp
vSi D]6u 3 va I)£au Io €da Ngbi dinh €htS nay, la c££ Tofn Tfaanh
sat, cfia kg d5 €6 mat fai tag £i .-`£c tija di5ffi fdt qtian 6a! A£-
lao. C4c Sis tii%m gfay sg d'£9'c chitin p]ad Hoang gfa Ai-Iao qui
diffih, phti fagp vdl D!3u 3, €gong th&£ ham ba mi£.oll ag`ay ka
ttr khi NgT€i dim`3 thijr fiAy b£3 dau cife hi€u ltrg. Cfc Tof n Tfianh
sit 88 c6 mag £Si €£c asia di§m nay vf try baa 96 th©ng bfo
v!Sc d6 cfao *Sni*fa pbfi Hoffig gia Auao trong €hSI h?n ffigs!
tan (15) gig±y sau ki!a c4€ dia dlE`m nay d5 dt#gc q.dj d!Gh,
DEEu 3
Vi?e €£i¢t thofa €£€ b§ d©i z3goSi qtt6t fhfah qci va ±h6ag
chin fa q8i, eat t8 chdrc bffl qti££F?i §gr mgoa! qti6c va nhafl v!en
qufi] sF ffi8O?i qii5c sg £!£6`iFc tdEqu`: k!?a fr^Oan toad theo cfc |¢
tfifih va cfc 6ia ct;gffi s€ .5t*gc fhf fife phri Hoatig gfa Ai-18o qu]
diEh sau khi da ffaam kkfo 'Jsi try ban. by ban s6 dugc bSgr-
Z66 BONG DUONG I 1945.wig
Sras&§ v§ dja d!§m va ths'! has cda tat ci cfc cuSc tr!€t th®€€
nay.
DIEu 4
Cafl: §h! vZSc dtga them vao A{-lao cfg b¢ do! ago?!qtttic
§hf ah qul va kh©flg ch!flh qui, cfc t6 ch¢€ bf g] qttan gqu ngoS]
qtt6c va flhaa v!efl qSan st# ngoa± qo6c.
DIES 5
Gfii flhaa rf ng cfc ghf flh phd Phfp ays Ai.lao s6 dan x€p
flgay kh! c6 th§ dtteyc d8 cht!y8n 8iao sag €er sfr qgiafl squ Phfp
t?i Al-±ao cho chfnh p.flft A]-!a©.
Ngtt €hinh phd Ai-iao xe€ Sfiay Cam, *;fuf ffi¥„ phdi Pfa£.p €6
eh6, vSl s!ch cfch Qgosi iej a8 lai AZ-iao fr©j±# acss khof gel: &adr!
giaa gidr`l rian in§§ §6 Caygc qili dinh r6 rS€ cfrffng hu5n ltfy¢n
vlen quan squ Pbfp d6 hu8n luy¢a Gag lquf lgrgag Al-lao.
Cdc chlflh phd Phfp va Al-leo sg &h8fflg fofo cho cfc €haz±h
v£€a than dxp H¢! ffigEi b±6.€, qua tfung g!afl €aa €£€ ®@ag Chft
ti€h, spy th6a thtfac ffia hg ty3 v8z! de chu}p§ft giao e&c €er 3S
quaa ggr Phfp ta! A±-]ao ya vj6e €hinh phti Ai=la® xfr dgng
€£c hL*gn lttysa v!6n qufn gff Ph£P.
DiEu 6
C£_in chi vj¢€ fiasa VAQ A!Ela® €fig vi¥ khj, dat2 di£-g§ era.
d¥ag €# chiga franh n6i chupg, mgoai €fdr tEh¥flg 36 Tti kh± !©S`!
€3 diafl rna €fainh phd Hoang g!a Ai=lao €d th8 x6§ €h8y €aa
ch© v£Sc bi® v¢ q«6c g!a Ai-!a®.
DIEu 7
Tg{ ca mgl biflh s[ va tfitgdrng dan ago?I qu5c bi bit hay bi
AI I,AO I 1945.Ior3 167
glam gltr trong th@j glan chl€n tfanb tat A!-lao s8 dirgc ph6ng
th{ch tr6 lam la ba mtrcrl (3o) ngay sau khi Nghi dinh thurnay
bat dau c6 b!€u lquc va s6 dugc ehiah phd Hoang gla Al-loo
i= trao Ira cho cicdal d!Sn cfc chfnh phd cda cfc ntr¢c llen h€j
d8 hg c6 ¢hg tdi nhffng flcr] hg chgn lqua.
DIEu 8
Cic D@ng Ch& tich 8€ nha'n bfo cio dinh ky cda by ban. Ngoal
ra, by ban se thong bfo agay cho c§c D@ng Chd tich mol vl pham
hay de dpa vi pham Ngbi dinh thor nay, tit ci.cac bl¢a phap quad
trgng rna by ban s€ 4p dqag theo Nghi dinh tfitr aay, cflag abu
bg€- cdr tifl tdrc quan trong nao Ehac nhatn gldp d6' cic D8ng
Ch& §!ch nay €h! hafih nh!?a vq cda ho` Trong vJ?c thl h&ah
phsn squ €ds mlnh, bgf car Ida flao dy ban cflng c6 the yeu cau
squ g!dp d5' cda cfc D@flg Ch& tich va cfc D5ng Chd tich bg€
cdr i&c flao ctiag c6 th5 gdri cac khuy8n nghi cbo by ban
.nhim hLgsi]g dan h? mst cash t@ag quft.
Cfc D8ng Chti tic-fl s€ €h8ng bio cho cfc that2h visa than
dqu Hal ngbi cac b£® cfo va bgS cdr tin tdrc quaa troog nao kh6c
phft xuat tar by ban.
Cfc D8ng Chd tich 68 gIfm sit v!¢c th! hanb Nghi d!nh thtr
nay va bin Tuyen c4o va I.8n Trung lap cda Ai'-leo.
Cic D@ag Chd €i€h s€ thtgdrL;g xuyen thong bio cho cfc
tbinh vien cfia Hoi nghi va, khi can, 88 than khao v6il bo.
DIEu 9
by ban se dam bio vj?c glam sit va ki8m soil vi¢c ngurag
baa tat Al-lao, v6l! sp Sh6a thuaa cia-chlnh pbd Hoang gja
At-lao,
by ban s6¢h! hanh cfc chdrc v¥ nay trong sv htyp tic
f68 86NG DU'OiNG I 1945-19?3
fi©aca Soat] v&l chltih pad Hoaag gis Ai-la®, va €#offlg Ehtt6n
kh5 ctia th6a hl¢p flgtrng bin hay nhSffig €u§c daffl x8p !€en
qtiaffi d8fl lSah ngtr]g bf a dUgc ky k8S giffa ba it.€ !tgg'ffig €fef flfi
tri I?i A{-1ao hay do chlnh phti Hoaag g!a AiDlao± V!?,g th! haah
lSflh ngtrag bf a 11 trfch nhj¢m c&a ba pfie lie gB frS v& cfia
cfiin®n ph& Hoatig gla Al-lao khl derg.c thafiti lap.
DIEu 1o
riy baa 9e glfm sat va- ki§m so£€ v£Sc tf£¢i gfro6E €£e bS
€SSj ffigoai qu6c chlah qul va kh6ng chiflh qtij, efi£ €5 ehdrG b£B
quffl gqu ngoal qti6c va nhan vlen quan sip j3gc,?i qtt6g.
€£c T6an Tbaah sit do by ban gdrj di ffig±£ffi as#§ dig:Eej flay
s§ €6 mat, trong thb'I hen tr!et tho4j, €a! €£i i`£ gEf¥! dia di5m
SrjSS thofi kh6l A!-lao do chinh phfi Ho*ffi£¥ ?5£a .£h.i.i¢o qrs3 diah
sau khi da than khao vdi by ban pkfi fi++]i5 €±6i8 S=€Li .3 cda
Hghi din fa thui nay.
DIEu 11
Uy baa sg !ign hanh nhtrflg cu§c dj§u €F§ i=`{`3flg` c£€ Srqf&flg
hgp c6 ly_ do ch6a dfng d§ flhaa x€S ffffig c6 si~y,¥ va pham fthffag
di6Li khoan a D]§u 4 cda Nghj djnh thee ffiay^
Trong v{Sc thl hanh cfc ah!¢ffi v# fiBy., by 13:3_q Efaflfe
d¢ng v6l s¥ th6a thu3n cda chinh phfi Hoape.g gia A£=l£®, try
ban s€ c¢ng tfc hoan toan VSI chf flh pfafi Hfj'a¥g gfa A?.i£® d3
ti€n hanh nh@ag cu¢c d]eu tfa v£ §e €fi8fig b£® mgay 5:8±`o g:£€
B8ng Cnd tich v§ mo] vl pham hay d© dga $7£ rjfa?ap td7! B33%as 4,
cflng nhtrthong blo ve mgl bl€n phap qttag£ €ggaeg rna Sy haB
se fp di?ng theo d!eu flay, phdr hgip v@£ E)±§i£ 8S
DIEu 19
by ban sg gitip d& chinh phd Ho£B¥ g;a Ai.l£® €g®£g
€ruerflg hgp rna chf nh phd nay flhsn th8g €f5 tE§ G§ Biipe vi pfa?ffi
t¢! Djeu 6 cia Nghi dinb` thtr z]ay® Squ gitip d6' Hay s8 dtggc
hpc h!Sn theo " y€u cau cia chinfi pfi.: HoagBg gga Aiwiao va
tfong sp hgip tac hoan toan v6II chiflh pfa&,
AI LAO ) 1945-1973 69
DIEu 13
L. by .ban sg tnt faafflh cf a chtrc vq do Nghi diab they nay
qu! diah troflg squ hgp t££ cbat ch8 v6i chiflh ph& Hoaag g]a
Al-fao. d mgl cap, cbinhphd Hoaag g{a A]-loo s6 danh mgi
gldp d5' c6 the durg.c cbo by baa trong viSc thi hanh cfc nhi?in
vu nay va agoai ra, chinh phd s5 ddng mgi bl?a pbap can th|8t
di bio dam aa n!ffih cho by ban va Oho cfc Tofn Thanh sf i cda
Oy baca Sgong su6t thdl glaa fao3t d§ng tal AI-loo.
D]Etl 14
by ban heat d§Eg vdi €er cfch la bS pkfa duy ah£S eda
Hal ngh€ Qtt6€ tg nan 1961-1963 Sham glal quy8i van de A]-
lao. C£€ thanb vieft Gda try ban s8 iaaB v!¢c trofig str h6a ag'p
va c§fig tfc v&l mhafi d6 g!al qttyg€ mgl van ds Sht!©c thf in qtty6a
€aa Uy I)aa.
C5c quy8S dinh €€ia try ban va cfc van d6 lieu quan den
sgr vi pham c4G Di§u 2, 3, 4 va 6 cfia Nghi dinh €hlf nay hay
cda tSnh ngtrflg ban nstt ra _6 g)iBu 9, cac k6t luan ve c£§ vga
de l&fi gdr! eh© G4c D@flg Chri tich, cfing nhtr tat ca €£c khuy6n
££o eda by ban s5 d#g'c ding tfaanh bl8u quy8tS VB cfc vgn de
khfc, k8 €i cofc van d§thri tvc ctiag flhtf cac vza d% llen quaa
i6i viSc phft d§ng va t{8n hash nhtrng cu§c dl§u tra (DiBul5),
cfc quy5t diah €tia try ban s€ fitgq€ bi8u qt]yg€ theo da g5,
D'Eu 15
Trong vi¢c thl hanh flhl?in vq cia miflh ahtf da dtrg'c qu|
dinhsrong c6c d£§u khoin thlch dat]g cda Nghi dinh thtg nay,
tJy ban s8 ti8n hash nharng cu§€ dliu, tra {trquc t!8p hay gdr]
nhtirng toaa thanh sft) khl c6 ly do th6a dfng d6 nhan x6t c6
8¥ vl pham. Cfc cuSc d!§u khoafl Ira nay se Gtggc Sign fianh
j70 j30NG DU.CING I 1945-Igq3
theo yeu caw cda cbiah phd Hoatig gla Ai-loo hay do sf ng k]8n
c&a by ban, boat d¢ag vdl .qu th6a thuan cda ch]Qh phd Hoang
g!a A!-lao.
Trong tfu®ng hg'p satl, cfc quy8t diah cda by baa lI8n
quan dga viec pha€ d¢Bg va tl€a haph ohqrng cu¢c dlen era nhtr
vay s8 dtrgc bl§u quy8t theo da s6 phl8u.
V§ cfc cu¢c dleu tra, by ban s€ dS trlnh nbting baa b4o
cfo v6! 8er {h6a thu4n glfra €ac thanh vlen va trong cac b4ocfo
nay €6 the net; ra qhfrng bat dbflg c6 the c6 g!tra cfc thanh
vlen eda try ban v€ nhGrng van dE dac b!?i.
Cfc kgt !u§n 7a khuygn cfo eda try baa do aholig cu¢c
dfett era maag la! 9g dgg'c dsflg ehanh bi§u qtfygt.
DIEu 16
D§chtitoat= nhlem vq cda m]fth, tl y ban 86 thanh lap, theo
nhu cau, nhtrng To4a Thatih sat trong dS ba qtt6c thanh vjen cda
by baa §e c6 dal blaa ngaog nhau. M6! qu6c gis tbaah vlen
cda Uy ban Be bio dim s¥ h]en di¢n cda €£c dal bl§ti c&a miz}h
a trong by ban -cflt]g nhtr a trong cfc toan thanh gft va s6 thay
the nhting ngtrdrl nay troqg nhtrng ky h3n thu8n t!?a nha¢
trong trgr®ag hgip hg khong the hoan €hanfi baa phan €da hg.
Vlec gdrl nhtrng Tofn Thaflh sat d§ chu toan nhting qgh!a vq
kb£G flhati cda hg phil dirq'c thvc h!en vdl str th6a thttad cda
€hfah ph& Hoaog g]a AI-leo. Ca`c Cia d(6m rna dy bafl va flhdrflg
Tojn Thanh sft cda b y ban sg dl tbl d§ dieu tra cfing nhur thfy!
ham lull 1?i cac dia di€m Bay c¢&a hg se dtFQ'c qq! diah theo flhu
cBc €da cuSc dl€tt .era d6
DIEu 17
try baa 8e x¢ d¢dg nh®Bg phgrcrag t!Sn thong tla va van
AI LAO I 1945-Iof3 i tl
chuy%n c§B thi8t da h.aa thanh cfc tr4cb vq cd. miah. Theo
aguyen €ac, chf ah phd Hoaqg gla Al-lao Be €ting c&p
nhang pburoflg tlefl nay Oho by baa, vlSc tra tlen pba± dirgc
th¥c hl€n theo ahtiag d{eu klea dtrgc qu] d!nh do met th6a
thoan chung, va by ban sg keu g01 cfc flgu8n khfc da c6
dukyc Sac phtro'ng ti?a in.a chf ah ph& HOA8g gla A!.leo =h6ng
€h§ cung cap cho mlnh. TLl,y bazi se dam nhl¢m 7]Sc kl§m soat
c6 t±ah cfch quan tri cfc phercrflg tlSa truy8a tin va vag± chtiy!n.
C£€ £h] pfai ljen qtiaa d€n cac host d¢ng cda by baa §5 do
c&€ qu6c gza than df# HS! Gghi ,tal tag, phd ho'p vdi €£c dl§u
khoan €da di8ti nay 3
a) €£g cbf flfa ph& Canada, An-d§ va Ba-lea ge tfa !trerfag
¥A phq cap cf flhaa cho cfc nhAa vlefl shu¢c ph£! doan £&a
miffifa €a!_ by ban ga tSi €£c b¢ phaa ph# €htt¢c.
b) Trgr6c h8t ch(qh phfi Hoang g!a Al-lao sg dAnh
nhdrflg quan s& cho L'Jy ban va cfc bS phan phv €husc €da by
ban xdr dquflg va E!goaj ra se cung cap cfc dich vq Ehac c6 tlnh
cash dia phtgcrng c6 the Can thl8t. by baa s5 ghi vao quy
di#tyg st6 sap a dean (c} dtt¢i day vf mgl chl pb{ c6 t{ah cfch
dia phtro'ng sg dtgg.a chlnh phd Hoang gla Al-leo dam trfch.
a) Tat ci mgi cbi phl xuat fa khfc hay cac chl phl thong
€hlfdrEig rna try b3fl pha! chiu trong khl hoan thanh nh!¢m vtt
cda miah sg do mS! qtiy tal tag trong d6 ao! thaah w3en €tig
H¢! @gfii s6 d6flg g6p theo Sac tl lS sau \=
Chinh phB Hoa-ky, chinh phd Phfp, chinh phd C¢ag hba Nhan
dfa Truag-h.a; chinh phd Vtrcrtig qu6c Anh va chf ah pbd Llea
bang C¢ng baa Xa h§i Cbd ngbia S6-vigt : m6l chlah pbd 17,6%.
Chlnh phd M18a-dl¢n, cb{nh ph& Cam-b6t, chlab phd A!-
1ao, chinh phd VNDCCH, ch{ah ph& VNCH va cbfah phdThfi[
lan : m8I ehfnh phd lj5%.
I?2 DC!NG DtJ.Cf NG I 1945-±973
CbiQb phfi Caaada, chiah pbti Aa-d¢ vfi chf ah pfad Ba-laQ :
m63 chfnh phd 1%.
DIEu 19
85t ct} lds na® t n€u chinh phti Hoang gis Ai-lao yea3 cfu va ba€
cdr tru'drng hg.p nao, chain lam la 3 nan sad Nghi dinh thtf \niy
bit dad c6 hietl lgc,\ Sac D8ng Chti €€ch §5 €riflh xef cho cfc
thanh vied ctia H¢] nghi m§€ bin bfo cfo g@m zlhff6g k'nuy€a cfo
thigh hqp v§ van de cbzm ddri boat d¢ng cda by ban. TgtgSc
khl lap baa bfo efo nay, cfc D@ng Chd Sich .g th@m khao y
k!8fi v6Z chiah phti Hoang gla Ai-leo vA fly ban.
DIEu 90
Nghi dinh fhgr nay bat d5q c6 fa{Sti 1¥£ k§ ttr frhi k}¢.
Nglii dia!3 Shtt nay sg dtrgs gdrl p€7Ao vati tsh6 cfia €hf flh phri
`Vt€o'jlg qu6c Anh va cda chfnh phd Li€fl bacag CSng h&a X5fa§!
Chd ngkia S6.vi8f, c&c ghf nh phd nay s6 cung cap afaq=fflg bin
sao nguy€n v5a i`ho €£§ qu8c g!a ky k8t khfc va cho tat ca rmo!
qu6c g!a khfc tre8 the gidi.
D5 !±m t§n, c:£c dai died !oAQ qt6y§rj ky €©fl dag6!j clay df
ky ENghi dinh thor flay.
L?±m ehanh hal bfz] tat Geneve, g2gay 23 €hffig 7 nan
I962-, bang €!8ng Ph§p, €!€ng Arjh, €i8ng Trtf ngdh®.9, tf 8fig A!-!ao
va I:g.€Hg Ngat Tat ca cfic baa deal c6 g!£ Sri flfear E3Eatt,
- They mat chirth phi I;i6n bang Mi'en-di¢n .. U THI HAN
- Th.ay mat chink plifi Vurolng qu"oc €um.b6t .`
N H 1 E K± T I a u Lf5 N a
- They m&¢ chinl. phi Canada H. C. GREEN
•.CHESTERRONNING
AI IAAO I ±945-1973 73
- They mat chtnh phi C¢ng hba Nhan dan Trung-boa ..
-Thay mag chink phh c©ng hioa phdp TRAN NGH{
..
M. COUVE DE. MURVILLE
` .+ ]AICQUES ROUX
- They mat chink phi C¢ng hia An-d¢ .+-
V. K KRISHNA MENON
-Thaymdi chinhphivu:olng qu6c AI-loo .. Q. PHOLSENA
i -- Thay m¢£ chink pith €©ng h`da Nhan dan Ba=lun ..
~ ,Thay mat chinhphdvi?i-namc¢nghba .+ A. RAPACKl
Va VAN MAU
THANH
-Fhay mat chink phhvu:olng qudc Tlidi-lan ..
DIREOK JA;PANAMA
~ Thay mdi. chink phi L{en ljang Cj©ng hba
Xa h¢i Chi nghia S,3i~vi'et A. GROMyKO
- Tizay mdf chink pith Viroing qndc Anh
tea B&c Ai-nh~t-lan HOME
•. MALCOLRE MACDONALD
- Th*ifty mat ckylnh phd IIoa-kS •. , DEAN RUSK
•. W. AVERELL HARRIMAN
''
Hal NGH! VAN-TuqrNG 1979-i973 VE A!-LAO
T®AN VAN
«li!EPD!NIfvELAPE.¢Bhi®ABINH
THU• G lllE.N®HA®BA.LAHGOP„ DAN T©. G
I,gal:J$9ti[.t2g.f573V,qni:rt.J#qg[t:c;:.t#;3t#tt~;;.f##hp:]e,a,:]6::#ahmtaritft:Eha%.
tl-anh, lap lqi ud gitt vttlig h6a binh ldu dai, thi|c hien hba hpp dan
t§cofiant.g%£jh3,fd%nqcgu#_to#:£§ok»AF[gfug6h:o#fnE§,kd%cn:hat%
di_nh da durqc cfr hdnh tqi lu dinh Th& iu&ng Ai-lao 6 van-turgrng vdo
tri6i tl gi& sang 2l-2-±grl3 trur&c spr chitng ki^8i`. cfi{i Th& tur6ng Phou_
rna, 8&c nh&n ui6n irong I)hdi dodn ihurcing thuu8l cl.1a 2 phe d6i dich
tnq:_h±_t::I_ean°:vced±C9%°va`rAg;t2od°vdd.n3{rn°undocFfuc6;a.2#;ttb&acnD#%fiKttDt6%:go§dtt
ua Gidrp sdi. Kg tan tl.ong bare hiep dinh, thaw indt chinh phfi Vqu-
turgr_ng ld Pheng Phongsowan, 8¢ irur6ng 8¢ N¢i.vu, dqi dien Thfi
tudng Plrouma ,. thau m¢_l cho phia cdc Let a lureyng Y6u Nurbc Ai-lao
id PI.oumi Vongvichil, Thong Thu kd Bang Neo Ai.Iao Hah Hat.
D¥Ei d&-g -ld ngng6p udri . Hi¢p dinh EVE i.¢p Tlqi hbci binh9 i-hgr8
hi€n hba harp dan tSc & Ai.Iao 8 +.
D5 dfp lal y mu6n cao ci cda Qu6g vtfopag va figuy?n vong
tha thlgt €t'Sa flhafi dan cfc dan t¢c ca s±as¢e la nhcah ch6ngeh8ffi
d&e €hl8fl tfaflh, isp i?I va gig vSag &6a binh late da!, €fi¥c
AI -LAO I 1945-1973 175
h£¢n h6a hgp dan €Sc.£ th6ng nh&t qu6c gla, ray dvng m¢t
fitroc Ai-lao h6a biah, d¢c lap, trtmg lsp/ dan chd, tb6og nh5t
vA thitth viggqg, g6p phan tlch 3trc ccng c8 hba b`lnh & D@ng=
daycrag va D6ng-nan-A. TreD €q gS Hl¢p dinh Geaeve ig63
v§ Ai-L3o vA titih fiiflfe thquc t8 hiSn nay d ALlao, phia Chiab
phd Vj'egie€aEe va pEia €ac Lt#c ltfgiag |§Su Ntrde Ai-Lao d3
nhge tgi tha6a thtjafl nhLi sat! ;
PHAN I
NH6NG ke'Gu¥fiN TAG CHUNG
a/EU J ! (A} Y cF;i €tia flhan dAza Ai-lao la kzen qtty8t
baa vS va thquc hles= c£`r` quy§a dan t¢c ccr ban thleng l!eng bat
kha xam pham c&a mink la doc lap, chd quy§n, th6Sg nh5t va
toaa v?ga lanh th5 cda At-lao.
a) Bari Tuyen b6 TFung.lap cda Ai-la® agay 9-7=1962 Vi
H!?P dinh Ge#e7e nan I962 v§ A].loo ta ccr s& dti'cg dfa c&a
Cbiflh g4cfa d6! eegoal baa blath, doc lap, trung i3p cfia Vtrcrag
qu6c Ai-leo. Cac ben fafru quan A!-!ao, Hoa-ky3 Tbi!.llfi
va cfc nur6'c flgoa! khfc phil trl?t d§ 1:6n trong va nghlem
Cblnh thl hinh¢ C¢ffg v;€c nSi b¢ c&@ Ai-lao do ngu®i AI-leo
€qu glai qu}'8t kh6flg c6 sgr can thlSp cda ntr6c figoal®
ki§m Boat cda hal bee, via de n¢l b¢ cda A]-lao phil durgc
g{a! qusy8t trea t]nh Shafi h6a fityp daa t¢c, tren nguyen tic blnh
dftig, ton trqqg lie nhau, kh6ag ben nao etr©ng €p hoac th6c
€!nh bea a!o®
Z'/~6 f3oxG, ImoxG, I 194,5-1973
D) D5 bio ve doc !Sp va chd quy8n €tia d5€ at£Sc,tfaquc
hi¢n h6a hgp dan g©c, th6flg nhgf qti6c gia, can pha] €hquc
h!?a tr!?€ de cfc quy§fi €gr d6 df a chd cda flhafl dffl bao g@m
tqu do c5 flhan, t¥ do tln ffigtg6ng, €qu do figsn lusa, tar do
b5o chi, tqu do k¢i hgp, tqu do lap df fig ph£! v5 t5 chtrc chlnh
tr}, tqu do ding cdr va'iBEtj cdr, !ey do d! i@l, tar do ki8h doafih
va qtiyea ear hdrt! ga€ 'sifi< Phai xsa b6 mg£ ltia€ i?, mg! qu! d!tlh
va m9i t8 chdrG zigaff cafi c4c quy8fi tqu do d6.
PHAN „
NHtrNG E>IEu KHOAN vfi QUAN s-u-I
a/EU 2 : 8£§ dBu tdr 12 g!ey cagay 22-2-1973 theo Sid V{en-
€!afle; lStih ngarng bin t,%! ch6, toan bs va dbeng th®i tren kh£P
lanh {h6 AZ-lflo, bao g6m ;
A) Ntg6ic figoa! ch8m ddrt boafl toan va v{nh vl6n vl¢c n6m
born €ren toafl lEnh €h8 A{-leo, d|flh chi ffigl hanh d¢ng Can
th!Sp va Sam ltrtyc AI.Iao va cbf in ddt mpi squ dlnh llu ve
qtiaE squ 6J A{-iao.
a) Cdc lqu€ lugflg `+fi €rang cfia €£€ ntrs€ flgoal chain d&t
hG§n ai5&fi €7a viah vl6n fflg| hank d¢ng quan Squ 6' AI-laoi
C:) Cfc lquc ltreyffg vfi €rag3g cac b8fl A!.1ao €hfffi dt£€ hoa&
t®an zlio! haffifa dSftg qL3an squ d6i dish & mat d8e vat€en kh8f}g.
D/EE/ 3 S Satf kh! ffigdrng bafl :
A) Nghiem cfffi ff.9] han`h d¢ng !5n c8flg, lafl chi8m Va
de dpa xam pham i3£8g b¢ blfih hoac kfa6£]g quaH vfing do ben
k!a tarn thbf kigm Boat.
a) Ngan c5fi ffie! hanh d¢flg qtian iqu d6i dish Eh£C
AI LA0 I 1945-±9?`3 177
b3® g@ri-A cfc faQa€ tisffig b!€t kich, trdr khdr va ho?t d¢8g vti
tgaffg €gf mh s£3 & mat dat va tren kh8ng. Trtffyqg hgp met
bea G.£fi 8! €Igp €€ ltgoE3g thqu€ cho ben mlah rna phil di qua
`'ftffig €tia fesa k!a thi Baa Llen hgp th! hanh Hlep dinh se ban
bac €fe6a €httaffi tk% thdr€ cq tb€.
C} Ngfeifrm cam fflgl cuSc hanh qqan can qu6t, dan ap,
k'B.:3EEg b5¢ xam pgiam d8n tlnh maflg; tat saa cda ahaa dan va
ffigE fr}afifa d¢ffig tgf thtl, phan bl¢t d6! xdr v6l nhfft!g flgtrbl da
kg'p €£4: §vdr! pfef a bffl kfa troog thbil glan chl8n tranh. Gftip d&
flban dfffi bi bt£Sg pEa! ral kb6| |aag bafl trot!g chl8n tranh
ii!jFg¢±=. £i£; #g© ±*& ¥% E§fig cti lam aft slnh §6ng theo nguy?fi V9ng
€,f=}€q *-po
E¥3 ggen at€#a vao Al-leo mol nbafl vlen qufn squ, mol
q€jfe#S dS£, c¥€3mft. qt!! va kh8ng chinh qul cting nhtf mpl vti khi
d.3se cliff;ffL:?e va dgg!g €q ch!gn tranh c&a ntg¢c ngoa!, trdr ahGlng
dj3c qu! fi€rih groaeg H£€p diflh Geneve nan 1954 va nan I96a{
Tgomg €iit{j:3Ff s3; fag!p €aa thay the vti khi dan dtrgc, dt.tng c#
cit2£'fl 8t€ bi has ffi5ffi, hue h6ng sg do hal befl ban bSc th6a thuafl.
DjECJ 4 : CfeSm flfr8i trong nh5t trong thfyl hen 6o ngay
k§ Sdr kha Shag&h lap xog!g Chlflh phd L|en hi€p Lam thbl va
H€ii fi8zig Chf flh tfi "?p thucytig,- v!!c r&t hat ra kh6l Al-lao
€gs €£ gfean vfefl quan squ, quats d¢l chitih qtil va kh@ng cbinh
qt!£ c&a s3tf #g ng®ag, va v!Sc gill tffl c4c t8 cht}c quan stf vl
93dra quaffi squ €da ntg5c ngoal phil dtggc boan thlnh. Ltfc lureyflg
E)¥c b£¢t do fltgfrf ff goal t6 chdrc, trang bj. hu*n luy§n, va ch]
fatsgp phai dffeia gif i t5a. Cac can cdr, ccr g&, cdr d!5m quaff stf
cda ffitg&c ngo8! pha! dtfg'c hEy b6 hoan toafl.
DjEU 5 S Hal befi AI-Lao sg trao cho nhau tat ca nhfrflg
ffigLgdrj tfattSc b5t ctg qti6c iicb nao bi bat va gfam
17'6} PONG DuciNG I I945.Ign8
gift vi da hqp tic v6l d6I phtro'ng trong thdrl g!an chl8a tranh.
Cti¢c trao trz nay .se tl6n haph theo the thdrc do hal ben th6a
thttsq v& loan thanh chain nhft la trocg vbng 6o tigay k! tdr sad
kh! thanh lap xong Cbinh ph& L!ea h]¢p Lam thdrl va H¢I
d8ng Chl8h tri HI¢p thtfoag. Sad khl-hoan thatih vl¢c trao tra
tat ca ahGing ngtrbl bi bat, m8i bea c6 ah!¢m vq elm klgm va
b4o Oho nhau bl€€ Ilo t¢c ve abdrng ngtrdr! mae tfcb trong cbi8n
tranb a Al-La®i
PHAN Ill
NH-erNG E5Ifiu KHOAN vE cHfNH TRI
DJEU 6 S T18n hanh T8ng Tuyen €dr that squ tqu do va
date cnd d5 bfu ra Qu6c n¢! va thaflh lap Chlah phd Llen hl¢p
Dan toe chfflh thdrc th¥c gp a?i bj§tt cho fihaa dan c6c dan
t¢c if®f]g toaa Aljlao.
The th¢c va thdl glaa tf€q hanh T@Dg Tuy§n cdr se do hal
bea ban bac th6a thuan. Khl chtra ti8a hafih T5ng Tuy!n c&
dtr¢c| cl!m nhat la tr®ng thdl hen 3o ngay sou khl ky HI?p
dinh nay, phil tbanh lap xong Chitih ph& Liefl h!Sp Dan t¢c
Lam thfyl mdi va Hal d8flg Chlnh tri HjSp thtfcmg d5 thl haQh
nhaqg dl€o da ky k€t gl€a hal befl va died hanh c4c c6ng vl¢€
c6a qu6c gla.
DJEU 7 ; Chftih phd L!en hisp Dan t¢c Laffi thdri not
98m Gal bliu phla Cblnh phd Vlent.lane vl dai blau pl]ia c5c
I,¥c ltrtyflg YOU Nirde A!-leo vdu s6 ltreyag ngang
hal nhAq si tan thaah h6a binh, doc lsp, truGg lsp.
do hal bea tb6a thu!n. Ngtrtrl 85 lam Thd ttrdag
tr®iig B6 ltrgag Dgang flhau ctia hal bea fl6I tf€G.
AI LAO I 1945-1918 79
Chlnh phd Llen hl¢p Dan t¢c Lam thdl bay thaqh lap
tbco thd tqc dac blSt do Qu6c vtrong tan photig, lam vi¢c theo
nguy€n tac ab5t trl gI¢a hal bea, c6 nhlSm vu thfc hl¢n Hl?p
ditih da ky k8t va chtrarag trial chlnh tri do hal ben tl]6a thtlSaj
Chd y8u la th¥c hlSn ta duy tri tigtrng bf a, glfr gin h6a b]nh
lad dal, th! haah day dd cac qtiy§n tqu do dan chd cda tlhan dan
thquc h]?a dtrfyng 161 flgoal gho boa binb, doc Bp, tr..g lap,
•ph6l hgip cac k8 hooch xay dtrag kltih \t8, phft trl§n van h6a,
tl€p ahan vl phan ph6l vl¢B trqi cda cac nqrde gldp chung cho
Al-lao,
DJBU8 : H¢l d8ag Cbiah tri Hl?p thtrcyflg la co quaa
h6a hgp dfa t¢c gbm dSl bl§u ctia Chlch phd Vlentfatie
va da! biiu pl]ia c&c L¥c ltrqng Y€u Ntfdc vdi s8 lapng
ngang tihau va qhdrog nh4n .i khfc tan €hanh h6a blnh, doc
ESp, dan chd, do hal ben th6a thti!o, lam vi?c theo ngti7en tic
h!?p thtroflg ch&€ trl 8l€a cac b.a, c6 z!hlem Tq thao lu!n va
d8 ra k!€fl fighi vdi Cbfnh pbd Llen hl?p Dan t¢c Lam th®l vl
cfc van de Ida thu¢c ve dtrbag 161 d6l aSl, d6l ngoal cda dat
ntr6c. D8n d6c va g!dp d6. Chink phd Llen hl?p Dan t¢c Lam
thbil va hal ben thl banh HISp ditih da ky k€t de thlah a.t hba
hgp dan t¢c. Cting nhau lem x6t va lh6a thu3n cac lust 1¢ the
thdrc tuy8ti cfr vl cdng v6i Chiah phd LI€n hi¢p DID t¢c Lam
th®I t6 chtrc Tang Tuy8n cdr dg baa ra Qu6c hal va lap Cblut
phdr Llen h!Sp Dan t§c chiah tbtrc.
C±oh t6 ch¢c H¢l d8ng Chlnh tri HiSp thtrcrng do hal ben
ban bac lh6a tbuan cq tb§. r8I chuyin quy8t dinh d6 cho Chfnh
ph& Llen hlep Dan t¢c Lam thfyl d§ triqh Qti6c vtro.8g t5a
phong. VISc gli] tan Hal d8ng Cbinh tri "Sp tbtrong ctiag
tl€a haah theo th! tbdrc tr€n.
' DJEZJ9; IIal bea th6a thuan trung lap h6a kl8h .¢0
J80 86NG Dtfcf NG I I9as in.a
Ltiang Prabang va thd d6 Vjentjene va tim zBql b!€a ph]p d§
baa dam aa n!hh cho Chinh ph& Lied HI¢p Dan t¢c Lam thfyl
vB Hal d@ag Chfnh tfi mSp thtrcyng hoot d¢ng dtrqic mat cfch
c6 Eieu ttrc, ch6flg moi sp phf ho8l hoac fp ltfc cEa bat cdr
lquc ltfgtig Eao tar befl troag hay ben ngo31.
D/EU ros A) Trong khl cbd dyl bfu Qu6c hSI va lap
Cbinh phd Llen h!€p DAB t§c chiflh tbtrcj theo tlnh than Djeu.
6 chtto'ng 2 Thong cao ebung Zurich t!gay 23-6-61, bal bea tan
therl quan ly vting mlnh clang k!im soft va c6 gang thquc hiSa
chtfcyng trinb chinh tri ctia Ckfak pad L!efl hlSp Dan t¢c Lam
th¢I ffia bat bezi df th6a thuSti.
a) Hal ben xdc ti€n vl€c lap qtian hS binh thtfdyng gl&a h.I
vdng; tao d]§ti kl?a thuaa lgl Oho nhan dad dl lal lam an, thlD
v,18Eg llfl nhau, trao d8I klnh tg, van h6a w ... nham cdng c6
fr6a htyp dan t¢c d§ sdm th6ng ahft d5€ ntf ¢c.
C) Hal ban ghl nhan vl¢c cbinh phd Hoa-ky dz tuy¢n b6
sg d6ng g6p vao vi?c han gad vet thtfofig chlgG traah va cone
cu§c xay dquflg sau chl8n traah cda toan D8ng-duscrng. Cbftih
phd L(en hl?p Dan t¢c se ban bac v¢] chinh phd Hoe-ty vl¢c
tbtFc hiSn 8qu d6ng g6p nay d6l v6I A]-]ao.
PHAN IV
BAN LlfiN H9P THI HANH HISP DINH,
t5¥ BAN QU6C Tff KIEM SoAT vA GIAM SAT
DjEU rzs Vi¢c thl hanh Hlep djtih nay cnd ygu la tr4ch
nhlsm c&a hal bea htrts quad A!-lao. Hal bea thanh lap flgay
Baa Liefi figp thl banh in?p djnh vdu s6 dai b!§u flgfag ab3u,
AI LAO I 1946-1913 1```1
Baa Llen bg'p thi haah Hlep diah s8 host d¢t!g ngay khl flgtgflg
ban c6 hleu lquc. Ban Llea hgip thl hanb Hi€p diflh lam vl?c
theo flgqy3n tac hl?p thuoiflg nhzt tr{.
DJftJ 72: by ban Qu6c €8 K!§m loft va G]dm I-at dtrgc
thanh lap theo m¢p dinh Geneve nan 1962 vE A[-lao g@m &3
d¢, Ba-lan, Cat!ada, do Aa-d¢ lam ChB tich, t!6p tqc hoat
doag theo ddng nhi€m vu, qu7aa ban vl nguyen tic lam v]€c
nhtr da qul dinh trong Nghi dinh thtr cda HI¢p dial n6l trea.
PHAN V
NHH.NG BIEU KHOAN KHAG
D/EUr3 § Phla Chlah phri Vlea€lane va pb{a c4§ LtFc
lap.og Yea Nu6c cam k8t thl harib "Sp dinh nly va §g tigp
tqc hlSp thtrcrng d6 lam cho flhSng dlau th6a thuan-tr& thaflh
h!¢a thus va glad quygt ah®ng vfn da tan tal lisa quaa den
hal b§z] tree tlnh thin bltih dfqg va ton troog lan nhaq r±hfm
cb5m ddrt chl8n tranh, lap lal va g]¢ vting hba blab lau dal,
tbvc hl§n h6a hq'p dan t¢c, th6?g nhft qti5c gia; tlgo !€n gay
dqu8g met "rde A!-lao hba blnh, doc lsp. tfL!ag lap, dan .ehri,
th6og nhf€ va €hinh vurg'flg.
DJEU r4 S H!€p diafa aay G6 h]eu l¥e k§ tar agaF ky.
Lam tS] Vfefltlaae ngay al thftag 2 nan 1973 baflg !Egseg
Al-lao thanh nan banj d¢ trlah Qu6c vtgcrag tnSt -banj m6I bsa
gltr mat ban va hru ta! h6 scr Cfl!flh pin Llen hlSp Dam tS€
Lam thdrl vl HO! d8ng Ch!nh tri H]Sp thffo'ag m6i no'! m§! bag.
` They mat Chink phi vientiane They mat cdc Lqc-Lregrn£
PHENG PHONGSAVAN Y eu Nerdrc Art-Zoo
B¢tru&ng B© N¢i-vu
PHOUMI VOHGVI€HET
{Tbng The kf iDdrg Nco LdoHak Eat)
A€so=i.a+9= fFSEt -I
86 tru&ng 86 N6i vu Chink phb Van-tLrtyng Pheng Phongsa`,'ari (I)an
-t;ry*I);anv-a..fTr;a:npg-ii-Tnhhu;`ke-yLDa;3In;gi--HNbco:-b{inaoh, HTahkgXf act, 6rinegn HPh6oaumhqifpVoDnagnvi±chS.cIt`v61`3Aa.:.gi-
lao . ngay 21-2-1973. Ban d6 cda RIfru u&® Th&± Baa trong. s6 :a ngay
25-2-1giv3 (ELfroti atrdi) Oho thgy phan 15nh th6 Ai-leo do d6i_ ben chl.€m gi&
c6 ph8n they dbi ke tdr th6a hi§p dinh chiefl 1962.
PHAN THt'f B_A
€@m-b@'t/1945-1973
1h6I=tdr. Si.riariouk clang durqrc Thd=tu6ng Trung-hod C:hiu 2;ri i.=i
nghenh d6n tai phi tru&ng Bf a.kiriih
C6c nhsn vat c"am d8u cu6c d&o ch6nh ng5y 18 th6ng Ba 'i970 va hisn
darig nam quy`en tat Nan-yang.
€Ac BIE'N cd' cHrfuH t4945.i973>
I)`e qu6c Khmer, Oho &frf fry life lo t6.i tnt ky fha 13, td m©£
ybng rang 16`n, tarn diem ld Angkor, chqy ddt .tr Nam-I.&i tdri
fin-d¢-dro'ng, bao gfom nhitw vine nay ld Nam V.N„ nhi`eu yhng
lorn ctia Thai-lan, vdphihn phia Bdc cia ban ado Md-lai. Thb'i kS
nay ld giat doqn t¢. dinh cia tt qu6c Klrmer. Ttr i.Roe kS 14-15 tr6.
di, Khmer bat dtiu .rd n.n suy ytu vd bi Thai xam ltin. Ndm 1431,
quan Th&i trhn qua urdp ph& Anchor vh d`oi quyran b& CEL Cam-
b'ot. Ndm 1603, Thai sap nh¢p nhiku tlnh phia Tdy cia Cam=b6t
{k8 cd Siemreap vd Battambang). Cdc vua Cam-b6t bi rfe& bu¢c
phdicau |ihong vdi T,I.&i vd givi binh unh qua gitip Thai rfenh
Mi5T..&i§no Db ch6ng lqi the ITe cia Thai, trong hat t7tff kS 17-18,
Cam-b6t dchh nhith d¢c quyien cfio ngorb.i Viet ttic nay dG-khdri sq:
dg±:%¢p%a&n¥.%8naa6yn££abnti8y#:unchst.%8ta%u:`h°bngfiac%an#.%%f.nhTtrs%t;,
ngurb.i Vifi ddnh ldy quyBn kiem so&t vhng dtif phia Namv ,N, aha
Cam-b`6t vh b&. dau tit cuti fh5e kS thf i 18, ngqu`oli Vi?i d`oi qurf een
bd chti d6i v6.i Cam-tt.. Trong suet tiBn ban the kS 19, Cam-btit
kh6ng ng6`I trdi qua nhfrng ca¢c chign tranh vd lchhng hodng .+ C&c
tigo qu¢n `Thdi vd Viet qua lal dtit Oain-b61, l'rurcrng mqi bi diT.h
tr£S nGng dan b6`&r6nru¢ng vt€lyri; dick t€ s&€ hqi rtit nhi"eu dart
chang. Sou cing, uua Norodom deqp thaSn cho Ph&p bdo h© d%
iho4t c& hat k& the. is
:`Ndm-€,- - 1863, Phtip &uy€n 1]6 darn-b6€ td nor6'c do Phdp bd(3 h¢.
Th&i van €i6p tqc cRErn fitr-chc tinh ivi#n Tdy-bbc fd Battambang
vh Sieureap. Bdi ¢hu ttr ndm |887, chng udi Vi©t ud Lho, Came
b6t trb. £hanh fhdnhplthn cia Hen hi?p D6ng-dro:ng ihu©c Phip.
Do dp lyc ctia Phdy, rh&i trd lqi Battambang ud Sie"eap ndm
I9o7. Ndm Ig4I, Thil tnyin clifen vti D6ong vinh yd tdi chigm
J,8./i f>6NGeDtfcjNG I ]9di5.[93 3
ede tinh Tdy®bde Can-b6t. uC¢c tinh nay aa durgrc hodn tr& cho
D6ng-dt#o'ng ndm 1946 do qurfel ctinh cia Lian=hi?a-qu6c)±
Ttr 1945 E>EN i95©
]945 € €fe!t!h quy€n Cam-b6t dtrtyc tra lS! Sho Phap. Tfadi
turdrg S6'n aggcThaah, nftr8l hq'p tac vdi Nh9t,
thang th8 troag cuOc trung cau dati P toaa qu6c nham
dash doc lap. Thanh bi bat g!©. Nhfrng ngtrdrl &ng
fee Sng €r6n qua Th£I va lap Phong trao Qtt6c gla Ly
kha! (Khner Igsarfk).
!946 : Cam-b6t trd thanh a qu6c gis tqu €ri ¢rong Liefl h]€p
Phap 9; Phfp gig quyen pbd quy8t va klim goat quan
d©I, €£nh sat; tat chfnh va ttr phfp. M¢t chfnh damg
ch5ng Phfp thing loll troag cu§c bau cdr nhtgag vcea
S!haaouk tan trg vl¢c a.t t®l doc lap tdr tdr bit!g
dtrfyag 16! thtroing thuy€f,.
!949 : Phfp ky Hl¢p er&c dial rang sg tra© Sra n€n doc !3p
tfaeo phfp ly cho Vtrcyng qu6c Cam-b6¢, daah cho Cam
b6t qgyen kl€m goat quad dot va canh aft rleng edie
minh ngoal trdr ¢rozig thfyl chl8n; nhtrng ngurbl Phfp
d5 chinb thdrc qul diah m§t tlBh traag gh!8n €raah
lieo ¢uc.
!®5© : H©a-ky thl6t lap quan b¢ ngoal gia©S Hoot d§ng cd£
phs qu6c gis fla tang vl ned doc lap hoan toati da
fh&y r6 la m§€ thvc tat tr6ng fang. a Chlah quy§ti
Gf al ph6ng . CadE-b6t dtfgc ¢hanh tap.
Tcr 195o DEN 1955
!950 : Trtrde hoot d¢ng gis tang €fia Vlet Mlab tat Cim4
CAM.86T I 1945-1913 Z87
b6t, S!hanouE c6 lSp tru®ng qu6c g!a manh m§ hcrn.
1959 € Host doflg ch6ng cb]nh quy!fl ttr ph fa nbfi!flg ngurdr!
C¢ng Ran va kh6z2g C¢ng Sin g13 tang. Sihaaouk af a
glfiF cfc quyin baa trong tlah traBg khf a Cap.
1$53 : Cu¢c av3nd¢flg glaah d¢c lap cda Hoafig g!a» do
Slhf nook lanh dao tim ki8m gqu vl€fl trg cda Hoa-ky
d8 gay ap ltrc vd] Phip. Hoa-ky tar khtrSc. Stu t]8p
t#c hi?a di?a cda Phfp khign abi§u thaflh phfn kh6ng
€Si]g saa gla flhSp haog nsft quan j]5£ day. Sifaanouk
tqu^ y ltru vong ¥a tuyen b6 c6 ly diBh dart dao ¢€iiS€
thfah cbl€n g]aah d¢c lap a.
Thing io-Thing 11,1953 : R6t cu§c, flgtffy! Pfa6p cfifp §htiaa
trao tri dSc lap d§ trftih m¢S cuSc chi8n v&i hal mat
trad ta] D@ng-docrg}ga Sjhat!ouk kh&! 8gr cfc boat d©ag
nhim lo,al tf dr c6c !quc ltrQiog Vj?i Minfa; Hoa=ky ehuan
cap vl?a trp,.
Th5ng 7,1954: Hfep diQh GeLieve dt¥g'€ kit k€t. Quafl dst
Vl?I Mlnh hoat d¢ngta! Cam-b6t rtit va Bfe V£¢S.
Th6fig 12: S!haao'dk loan bfo Gam±b5t van !a tter&&a
khoog llen k8t va se theo rfu8l efa!nh sfch d6! ng®al
Tfung lap.
|955 ! S]haGouk tho£] fyi, ra ±raffifi =& tr®ffig €©Sc
toan qu6c. Ding cda Ong thamg lgi ldca lao.
nghi Bandung, S!hanou[ khtrdc tar
SEATO (T6 chdrc Llen ph6ng D8r!g
` Ttr 1956 DEN !960
1956 : Tbfl-lan vi VNCH pboag t6a Cam-b6t ve klflh t8 d§
7 .\` -`1 BONG DUoiNG I 1945-Igiv3
tfa dfia vl?a Slhanotik ky th6a lf 6c vl§n trg v6!
Trung qu6c. Hoa-.Iy ngtrng vi?a €rgg Cfc cuSc thtrcyng
thuy8t kg tl8p dat dtfg'c vl€c bat b6 cti§c phong t6a.
!958 : Cfc dcrn vi quac d¢l VNCH trad vao cfc vdBg biea
gldi cris Cam.b6t. Cam-b6t keu gel Hoa-ky flgan can
Salgon ; Hoe-ky tdr khtr6c. Cam-b6t de nghi thl8t lap
quan h€ ngoal glao vdl Truog qu6c. Hoa-ky x6i tdl
vi!c cat b6 vl€a trg d8 ch6ng Sihanouk. Phong trio
Khmer Seral (Cam-bat Tqu do) dtrq'c t8 chdrc v&! squ
g]&p d& cda CIA, Th4l-lan va VNCH. Thai thd! stf
photig Srao. ch6ng Cam.b6t; Gem-b8t dlflc bhl c4e
qtf an h? ngoal glao v64 Th£].
1959 : ` Am\meyu c&a Vgng-cac bi tl8t lee Am mLru nay aham
d#a cfc l¥c ltrg'ng Kbmer Scral do ngoal qu6c y!tB
trp' da ch6ng SIHanouk ttr Thai-lan tram vao Cam-
b6t, va too lap mat chfnh clang d6l lap m¢i. Hoa-ky,
Tb£!-lan va VNCH d§u c6 dlnh i(u t6il am muu tren.
Tsag th6ag F,isenbower ch6I b6 s# d{nh llu cda
Hoa.ky; Thai-lan va VNCH agtrng cfc hoot dons kh]eu
khf ch. Quan he ngoal glao vdl Th£I-lafl dtrgc tfl !3p.
196® : Ctloc trtrdg c5u dan y cho thgy sir &ng h¢ gab nhir
hoaa toan d6I v¢] dtr®ng 161 ctia Slhanouk. (Cfc phan
tdr d6l lap bi llen can trong am mtru Votig-cfc/.
Sihaflottk durgc cdr lam qt&6c tft#frng vEnh v!§a.
Ter !960 DEN !964
a96© 3 S!franouk keu gel trl§u tap hSl ngbi qu6c t8 v3 A!-leo.
-!96! ; Tai Hot nghi Geneve v§ A(-leo, Slhanouk da nghi
v!Sc trung lap b6a Al-1ao dtrgic m6i rang tdi Cam,b5t.
Chinh quyin Ng8 diah Di?in a Saigon th] hanh chfch
C^`±±If j3C}'2' / 194:'5!j9?,3 I(5'9
Ifch ky thi vdi tbl!u s6 ngtr@i Cam-b6t tSI Nan V.N.
khl8n dan Cam-b6t tal Nan l'.N. pha] chay tr6a qua
Cam~b6t ; Hoa.ky kh8ng c,hiu can thl¢p. Slhaz)ouk
tlnh nguy€n chip nh3ti vl§|' ki5m so4t ctia qu6c t8
d8 d6l lay v!Sc nhln nbSfl b!en gldl h!¢n h@u. VNCH
ch6ag lal, ti8p tqc cdc cuOc vl phSm blea gi&].
1963 i Cam-b6t phin d6l Salgoffi tz8p tgc dan fp Phst td V.N+
va ky thi thliu s6 ngtr8I Cam,b6t ta! Nan V.N,. cac
quan hS figoai giao tan v5. Hoat d¢ag ch6ng Slhaaotik
cda Khmer Seral lal bit dau lei vd! met cardrog do
mdi; g8m ca v!?a ttiyea t[tiy§n dc dot bfng cic
phtroflg t!Sn truy!n thanh do CIA cung cap t?I Th£I-
lan va Nan V.N. Slhanouk hay b6 th6a hl?p vl¢n trg'
cda Hoa-ky; Ngdrgl6c-Gal phafi ting lai; keu gg£ can
thl¢p vao Cam.b6t.
Th5ng 3, 1964 S Nan V.N. ti8p tuc c4c cuOc vl phSm bl€n gldl
{g6m i t nhgt:la mat cti¢c tan c6ng vao gl&a thf ng Ba do
mat dcra vi VNCH c6 c6 van My). Llen-xo v* Phfp yeu
cau Hoa-ky dng h¢ vl?c tuyea b6 Cam.b6t trung lap.
Hoa,ky tdr khtf¢c v6i d]§u kl?n trdr phl Cam-b6f g!a]
quygt nbffflg di blSt v6l cac lafl qu6c trtr5e da.
Thang 4S Cam-b6t trl¢u hal phil b¢ ngoal glao a Hoe-
thiqh-D6a. Dal bl8u Hoa-ky ta! L!efl.hl¢p-qu6c pad
flhan nhtrng lbl t6 cao cda Caftm-b6t v§ v!Sc Hoa-ky
tl8p tqc dinh l{u vao nhGrng vqu vl pham blezi g16i va
tuyea b6 rat]g Hoa-*y tin chac a VNCH kh8ffig cd y
diah xam lang d6l v6I Cam-b6t I.
Mda Thu S Bic Vl?t Sam nhap lquc ltrqiflg ch±nh qul 16fl dau
tzen vao d@ng bang song Cdru-long qtta €@ffi~b6€S
f90 86NG DUONG I 1945-1973
Hoa-ky yeu cau md cac cuoc thtroflg tbuy8t v6`l
Sam-b6€.
TO i964 DEN f967
Th6fig !3,1964: Hoa-ky va Cam-b6t m& cfc cti¢c thtrcrng
thuy€t €?I Cam-b6t; bat d6ng y v§ vza de qul diqh
bien gl&i€ Cam-b6t mu6n c6 squ nbln nhSn blea g"
trtrdc kh! h¢] nghi qu6c t8 khal di6n. Cfc ctloc thtroflg
thtlygt tan V&.
-I h5jig 4, i965 S Ngoal trtg6ng Rusk cho bi8t Hog-ky Be than
dff fa§! ffigbi qu6€ t8 v! fiefi Trung lap cda Cam-b6t.
Th6fig 5-Th5ng 10 S Cam~b6t doan glao v6l Hoa-ky. Cia TV
vi ph?in blen g]61 van tl8p tu¢; may bay Hoa-ky taa
c©flg hal ling b!ea g161 cda Cam-b5t vac thfng 5 va
b6 born xzffig dac xu6flg met tang thdr ba vao tb6ng lo.
Thfji{j iB : S!hatiouk d5€ di§u kl¢n d§ n6l |al quan h? v®l Hoaa
Ey': c6ng zihSa s¥ toafl v?a lanh th6 cda Cam-b6t ;
ngtgfig Earn nhSp quan squ ; b5i thtf®ng cfc tan that
s!flh mgng va tat sam.
Thfng i, !966 ! K8 hoach boa blnh 14 dl§m cda Hoa-ky cho
E}6fflg nan A bao gbm vZ¢c c6 the truag lap h6a. C£C
eu§c xam ahap vfl trang qua bl€a g16] vaa t!8p
tuc. Ngoal trtr6'ng Hulk loan b&o Hog.ky tl8p tqc dog
h¢ fl§n erung lap cia Cam-b6t, lal them rang H&-nS!
va MTDTGPMNVN d5 lam dqog squ trung lap d6.
Vi?€ LfeflhiSPQu6c boa g!al cu§c xuffg dot ve
b!§fl gi6j g!tia Thai-lan - Cam-b6t that bat; cfc
cuSc tgq €68g blea gf &l van tl€p tqc.
i967 ± Hoagky thus €ac phan tdr Khmer Seraj thl haah ehffEg
(=AM 86T I 1945=197.3 i.Sj
nhl§m vq bf mat t3! Cam-b6t (bi tlgt 1¢ trong vv ffl
v!en Dai dy Mti Xanb nan 1968). Hoe.ky thong bgo
cho Cam~b6€ b!gt ve vl¢c C¢ng s&q !dr dqng laqh the
Caffi-b6to
1967 - 1968
Thfng 4-Thfng 5, 1967 S Slhanouk ph£! quaff dl cb6fig lei
quaa n8l dSy C¢ng sin va tlfo tgc ho?; d¢ng quan sv
ch6ag I?I c6c cu¢c tan c8ng cda Khmer Seral h!?n vac
c©n dt#gc sap dat tdr Nan V.N. v} TfifiElan. S]haffi®uE
dtgtyc Qu5c h¢i ch® toaa quy§n ha fife d§ng. Lon No|
mat chdrc Thd ttrdng Bau cac fp lquc ctia ta phfl. Slfaaa
nouk bfc Idyl Hoa.ky yeu cau m6 cfc cti¢c h¢l dam
v! vlSc quan Baa Vi¢t sdi dqflg d8t Cam-b6t.
Th§ng 6 S Cam-b6t thf 8t lap quaa hS ngoai g!a® v¢l Bag Vi?€ S
chiu a6l I?i qtian h? v6l Th£I-lazi v©I 8lea gldi difeye
nhin abSn.
Th6fig 7-Th5ng 8 S Khffier Seral do Hoa-ky baa trg tlgp ttlg
tgt] c8ng vao Cam-b6t va xam nh3p tdi 12 daffl.
Thang 9-Th5ng 10 : Slbanouk t6 cfo Truag-boa ad8 qu6c» va
can th!¢p vao vl?c n¢l b¢ cda Cam-b8t, va d€ ass ¥£a
Hoe-k-y v!€n tfg'.
Tiiaiig 11 I Hba gii! gI&a Cam-b6t va Bfc-klph.
Thfng 19: Hoa-ky van khong chiu c8ng nb3n b]en g!Sl hlSn
htru cda Cam-b6t ; cho raag day la vln d8 phai tbtrcrflg
thuy8t gl€a Cam-b6§ va cac ntr6c 1£ag g16ag. Hoa-ky
dtig h¢ vl¢c quaa d¢I M9 =am nh3p blea g£61 tf©ng
' khl gtheo dual dich quan9.
f.i)9 B0NG DIJ.OING I 1945-1973
Th6ng I, !968 : Phal b¢ Bowlc. tdl Cam-b6t; khong ng3 tigti
ve van d! tat lap qtian h¢ ngoSI glao:vdl Hoe-ky. Llen-
EC Let fn vl¢c vl phafn equ toad v?a lznh th6 Cam-
b6¢ nhtrng ch6n! I?I vl¢c cdng c6 U} ban Kl§m soft
Qu6c t8. Slhanotik t6 cao cfc phBn tdr C¢ng-sad gay
fl©i chl8n d vdfi8 ray-bac Cam-b6t.
Tri£Eig 5-Thang 7 : Slhanock ¢6 cfo C¢ng sin h6 trg host
d¢flg nbl day d D6ag-bfc Cam-b6t. Slhanouk trfch cdr
Hoe-ky ve nh@ag vu Hoi-ky va VNCH t!8p t¥c v]
phSm blea g]di 6' phla Nafl Cam-b6€.
Thaiig 9t Hoa-k} t6 cao cac lvc ltr¢ng MTDTGP MN
VN va Bic VISt a clc tlnh D6ng.bic Cam-b5t va
Svayrlcng da gla tang g(o ba vl¢c sdi dting Cam]b6t
lam can c¢.
Tfaang il -Thfng 19 S Cam-b6i t6 c4o cic cu¢c tan cong c&3
Khong quan Hoe-t} d3 gl€t hal 3oo ngtrdrl Cam-b6t
& cac laag blen gldi. 86n phl cong Hoe-Ey bi bat
dtrge tha.
1969 . 1970
Th6j]g 4, i969 S Cam-b6t d§ 8ghi tat lSp qtian h? ngoai glao
vdi Hal-Iy da d8l lly vlSc cong nhafl stu toaa v?a
lfnh th6 cda mltih. Hoe-ky tuyea b6 I c6ng nhan va
t6a trgng chd qupia, Bea doc lap, truag lap va s¥
t6an v?a l]fih th6I c&a Cam.b6t. May bay Hoa-ky oanh
tac c5c vdng bl.a gldi.
Th6ng 5 j Hal may bay trquc thlqg c&a Hoe-ky bi ba & Cam-
b6¢ ; phal b¢ MTDTGPMNVN d Cam-b6t dtrtyc naflg
ieffi hafi8 Dal e¢.
CAM 86T I 1945.1978 /g.`?
Th6ng 8 ; Tea Dal Bdr Hoe-ky md lal a Nan-va8g. Slhanouk
n6l tan n¢l cfc do tir&ng Loo Not thaah lap s8 x6t
lei v{a d! vl?a lr¢ cda Hoe-ky.
Slhatiouk tuy€n b6 c6 4o`ooo quin CS a Cam-b6t.
Th6ng 10: Slbanouk plan d6l vl¢c Hoe-ky oanh tSc cfc tiah
blea gldi.
Th6ng I, 1970 : Hoe-ky tFa bbl thubflg cho cfc t6a thft ctia
Cam-b6t do cfc cuOc =uBg dot i!eTfl ti6p & bi3ee g!Si
gay ra.
Ngay 11-13, th6ng 5 : Tfoag idc Sihaaouk G Au-chap, Thri
ttrdrg Loo Not va quin d¢l Cam-b6t tbuaa cflo tbaafi
nlea Cam-b6t a Nan-va fig ctpSp phs ca€ tda Da! Bti
cda Bicvl¢t va MTDTGPMNVH; banb d¢flg nay
dtrgc cho ia met s¥ phin d6l vl¢c C¢cg.sin xam
Bhsp. Chlah phd Lou Not ra I?nh cho quad d¢l
MTDTGPMNVN va Bic VISt phil ral kh6i Cam-b5t.
G16rl quad sv Cam-b6t tan trg phfrng cu¢c b!%u tlnh
llen tlgp ch6ag lal MTDTGPMNVN va Ha-ntl.
Ngiy 18, th5ng 3 3 Slhanouk bi lat d8 trong cu¢® dio chfnh
do tap doln Lon Nol, Slrik Matak, Chcng Hctlg c%1
dlu. Ch8 d¢ mdl bit dau « cbi8n dich a phf hay uy
danh cda Slhanouk. SlhanouL dqu diah lap chinh phd
ltru vong. Hoa-ky tuyen b6 vl€c c6ng nba. Cam-b6t
kboi]g bi aab htrdng bdl v!?c lst d8 Slh]t!ouk.
Ngay 90-96, (hang 3 : Qqaq d¢I Cam-b6t €h6ng 131 Sic
cu¢c bl!u tlnh Gal h¢ Sll]atiouk. Cfc aha lank dao
Ddt tat xac zihaa n!a tititig lap cda Cam-b6t Bhtgag
the h¢a .8 tle« dl¢t clc blph 8i C¢ng-Ban tat cac kbq
'94 Dt}N'G DI:'tiNG I 194,5-1973
an tofn d blen gldi. Mfy bay Hoa-ky tan c6ng nSi
dia\ Cam-bet. Bic Vj¢t va MTDTGPMNVN trl¢u
h8! €£c nha flgoal glao a Nan-vang.
Ngay 27, th6ng 3 : Quan d¢l VRECH mfy €uSc t5n c6ng lSa
vao c6c mat khu 6. Catn,b6t v¢! c6c trt#c thaflg ctia
Hoe-ky.
Ngsy £8, thing 3 : Tea Bach 6c loan b6o biah sI My c6
th8 vtrgt blen de drag dip cfc d€ dpa cda dich.
Nqay 99-30, thang 5 ; C&c cu§c b!§u tlah dng h¢ Sihanouk
dlen ra tat cfc tinh mien D8ng. Binh sl Baa V}¢t va
MTDTGPMNVN' chuy5a quan ch8ng lai cic ltfc
luFgng chlnh phd. rl8u dan Vi?tEEam tal Caffi-b6t
b6 tr5n ve Ham V.N. do vl?c bacfl hal lan rang d c£€
tinh miefl D6flg.
Cam-b6t k€u gel cfc quaq sit vlen Liefl-hl?p-qti6g,
yeu cau by hal Kl!m goat Qu6c t8 tf6i lSl.
Ngay i, th6ng 4 i Cam-bat tuyen b6 se. chap nbaa vl¢n trg
quan gqu Hoa-ky nhtJng kli8ng chap mbaa blnh si trea
bg. Phap keu gel tr!?u tap hot t!gtsi v6 D6ag-dtrong.
Nga`y 3, thang 4: aNfru-tr6c fhfy! b&o» ttgfyng thuat cac
agu6n tin c6 {bam qu`j§n €da cb{nh quyen Nlxofl n6I
rfag t5ng banh dlnb Vf e{-c¢ng (MTDTGPMNVN)
da chuy8fl tar Cam-b6€ v§ T¢am V.rl vao cu6I that!g
Ba (Day la « t6t!g hanh dlah S cda cfc cu¢c hanh qtian
cfia quan d¢i MIDTGP a riftm Vr¢, hay c6fl gel la
Tfueg trong Cgc ml§n Nan).
Nga-y 9, th6ng 4 : Quan dot Cam-b6t rdt khai vdng 15nh €h6
M6 V?t a blea g1&1, b6 vdng aay lei cho MTPTGP
CAM 86T I 1945-1973 I.,'j
MNVN kl§m soat. Bfo cao llea tuc v§ c6c vq thtrbcg
dad V.N. 6 Cam-b6t bi tan §£t.
Ngay 15, thang 4 : Tat ca c€c phal bS o8o3I gfao a Nan-vapg
nhan dtrqc lbl yea cau chlnh tht}c xin vl¢n trg vtr
khl vl d8 trarlg bi di sdi dung ch6ng lal c4c ltfc
luqflg GS.
Ngay 91, thfng 4 ; Cfc bfo cfo cbo bl8t qusti C.S VISt-nan
d5 hobo toad k!em coat ba tlnh d Cam-b6t (va hi§m
§o5t m¢€ pb5n trong ba tiah Lhfc) va chi can cfch
Nan-val]g tdr 15 tot ao dam.
Ngay 2£, th6ng 4 : Hoe-ky chip thuaa gdrl cic vtr kbl ticli
the dtrgc d Nan V!?t.nan cho Cam-b6t, Hoa-ky gp!
tinh h]nh a Cam-b6t la a met cu¢c xam la8g cda ngoal
bang vao mat Btrde TruDg 13p I. VNCH gdrl ph6l doan
t6l Nan-vaag d§ thio lu?a vl¢c hbi hurcyng cfc thtrdyz}g
dan VJ¢t-nan.
Ngay 97, th5ng 4 : Uy ban Ngoal glao Tbtrg'ag-vlSn Hoa-ky
tuy€n b6 ch6ng lal vi¢c 8!@ tang v!€n trot quad gv ch®
Cam-b6t.
Ngay 30, th5ng 4 : Njxo8 cho ph€p uh®ag cu¢c tan c¢fig
cda l!®n quan VI¢t-M9 vao Cam-b6t «di qu€t Each cfc
can €dr C¢ng lino. Ong tuyen b6 raog t cac hanh d¢ng
cda dich a Cam-b6t r6 rang la c6 phircyng hS] d€a
sinh mang cda ngural M9 d Vf¢t-qam i. Gag n6l : Chl
gil c4c vfi khl thai Sg kh8og c6 hl¢u qua. Ong bfc b6
cac`Idi keu gel hba blab v¢l bat cdr g14 nao, cho rang
tlnh hlnh a6f treq (nh3t la Trung trcrog cqc mlen Nan)
la mat th& th4ch d6l v¢l quy8€ tan va tiy danh ctia
Hoa-|y.
'96 Bf}NIG D1_t'CFNGT I 194.5-1973
Ngay 9, thfng 5 : Ca€ k8 hoach gfa qtiafl s{.F Mg +uyen b6 e ngal
rf ag VISt c¢Bg (MTDTGPMNVN} ctarg hoSch diah
chi8m Cam-b6t va bl€n x& afiy ifiaff fi rmSt cafl ctr tl8p
vSa, met vdng tfd quaff !6.n la®, vi?c may sg a d6flh bat D
Hoa-ky & Nan VN va «ch!gn ltf.gc V,¢S-flam-h6a, nhtg
vsy s6 c6 r#t {t ccy may €F`i&tifa €trtiD+
Nggy 3, thang 5 : C§c c8ng gqu k} khce z]g§m dtrdl d8t dtrq'c
tin i± flcr! trd @g# c€3a TfuxT!g trcFt!g Ctic m!§n Nan van
cbtra €lm th9y, m5€ dau ngu6t± t]a lloa-ky g6i c6 nb®flg
d8u hiSu cfio th5y EhlEu b!nh sI MTDTGPMNVN
vdra m6is t.ho6§ kh6! vtiffig Ler&£ Cad. C£€ aha eda a VC 8
Eit®ng vtlag bj quaff d¢! VNCH the.!€tj fe.try.
Ngay 4, th6iig 5 ; Tim thay ham tigp 13'?u 8 vftng Lt£©i Cau,
ahtfflg€6 fft ft bitih §E MTDTGPMNVN va kh6Sg
tE5y F5ffig hfbh djnh® Vdng thfm §£t I?ng t6i 3o dam
tfong ffi¢£ dia Ltg6i Cau; ryd#g Hoa"ky ontih tac r¢fi8
6o dsm €f®ng vtlng Ltg5i Cau. Hoa-k} bf mat gdrj t6'I
Naffiav@flg met dcrn vi i±ah dfnh tAfa#e Cam-b8t g8ffi
a.ooo figngsi (v6fi la thinh phan cfia mat ltfc larg'fig
bi?t k!ch layu d¢ffig a bi€d gEdr! do i`£!; l!iih Mti Xanh
chi huy va tra ltgcrt±g) d! dfp ia! idyl 5!Su c§u ngay ao
thafig Ttr cia Lon Nol ; lI€c !urg!ng nay kh¢flg c6 Eff
v8a Hog-ky bay VNC;H theo ken.
Ngay 5, th5ng 5 : Vai!g Can cdr 16..i €['3a MTD`FGPMNVN
dai a dam, r§fig I dam g9i la a Thank ph6 » dtrgc tim
th5y i v&tig Ltf6ji Cats, gain ca Efc kho dqu tr©, cfc
c8ng squ phbng thd v.v„.; cdraeg lt'ic nay c£+€ vien chtrc
Hoe-ky a Saigon gjam dan 161 dinh r5,ghia €da squ thanh
cdfl-g trong cu§c ha*3h quaa qua Cam-b5i xu6ng mdrc
ds `6e5€ d6 ti8pli€u t!ch the dtgg€ `,Ta cfc c¢E3g squ bi
CAM BbT I 19451973 /97
phf fai±yD. Ltic nay ±t c6 nger3i tuyen b6 ffi®fig dg! tim
dgrgc nhffflg -ccr s& kiea c6 c6 tife dgrg€ col flhgr chac
chin la T@ffig hanh d!nh cho tofa bo €£c fuSc hanh
quaff efla NITDTGP {SI Nan V.N. Nhdrng cuS§ Sgn cSag
hhfc qua vtlfig E}3zfg Cam@b6S ctgrg'c Sin la kHsffig fhs
tfanh dtreyc cflng nhur v!¢c dig!fe hoafl §.ac €u§€
rare quazE d6Eg ka €ria Hoa.ky ra kh6! Nan VN.
Ngay 6, thang 5 : N±xoq €aeyef b8 v3l cfc Uty ham Qu6§ ihS]
Hoa,®#ty rf fig t]€iaa MS' s5 rfyi kb6I €amftb6t Sfotig v6ng
Sdr tifi €¢j bay €tlafi i§ va s€ kh©flg eigfl !au h-®fl 2[
damr fl8u khsr€g c& st# eh8p t,huaa tferds cfia Qtt6G
h¢!. Cassj iff a csng lfm €E3fr ba eda lie® q_sean Mydvl§t
vfo €arm-bf i khS;, ser Lei £S {h€m !£n'n ddnh thut€
rigce€fa`£ Khmer dlfvcch`6. bfrig may bay €6'E Nam=v3ng.
Qttffl €S Va¢t-nan van tlgp ige tjgQ v§ thri ft@
€amEb5tA
Ngav 7, th6ng 5 = Lri€ aay c6 tat ci ia 5o.ooo b!flh §! q_aya@
d§a M9,V!€S€ th3m dT chi8n dish traa qt±a Gaffi-b8{,.
Hoa~isy ph6ng ffa hal €u¢c t8a c$9g mS!,
Ngay 8, thing 5 ! T6a B?ch 6c loan bfo khfm phs erh¢ th6ng
phdrG hg'p cfc f an cdr ky khca i:hera tdrng }h8y », kh6ag
tbay cS k!gm chdrfig gem day c6 phai la &hanh ph5n
cfi8 Trug}g arcrflg Cqc mi!ra Nan, Phft ag8ffi v!eti T3a
Bach 6c fl6£: qTrung ttong Cue mlen N'am c61€ la
met nh6m ngarfy! di d¢ng o. Saigon loan bfo hoach dinh
dtra doafi tau €h]8n flgtrgc s8flg Cdrtt,long d5 ch&
ngtf&l Vi?t 6 Nan-vans di ctr`
Ngay 9, th6ng 5 S C4c s! quaa tli]h bfo cbo hay bo kh4 chic
chaEi gang khtt vquc g9i la aThaffih ph6D €hl la met
98 D6NG DtfofNG I 1945-1913
kho chdra d8 €18p lieu Ida chdr kh8fig boo g@m Troog
uroflg Cgc m]§a Nan ; vl?c dl chuy§n dl not Ehac cfc
d8 t!8p l!?u nayLc6 the mat ohl8u t{i§n hay nhl€o thane.
Chink ph& LOO Not Loan ogenh [g ho?ch cda VNCH
nham gdri €ac doaa tau nh6 qua C8m-b6t. Theo bfo
c4o, da c6 2o ooo agual ViSt bi bit g10 tal Nan-Yang.
Ngay !0, thang 5 : Tea Bach 6c gel vq tl8n quad qua Cam.
b6t la m¢t thanh c8tlg vi ly do tv]¢c pha hdy c4c
can ctr dich @8 ngaa can hoat d¢n8 md r¢ng cda dish
tal n¢i dia Nan V.N. a,. caag ahla nh3n khong tim ra
Trung trong Cqc mien Nan. N]xon trong m¢t ctloc
hgp bio {u¥en b6 rang Hoa-ky 86 kh&l squ crl?t tbo4I
vao tttaa tdi. Ham d§l gbm 6o tag chl8n VNCH va
3o !iu Hod-ky khdl sT agtrg'c 86ag Cdrtt-loag; them
hal cu¢c tan Gong trea bo bang qtia b{en gldi Cam-
b5,.
Ngay 11, th5mg 5 : Cac v!€n chdrc chi buy quan sf tal chlga
trff drag cda Hoa-ky tuyen b6 thb'l haa cda NIIon qua
ngan ngtif/ thong cho ph6p vl¢c lqc soft k9 ltr5ng
t±hGrng mat khu an toaD Srong rdrag ram da chl8m durgc.
Ngay 13, thfng 5 : C4c aha laah dao VNCH lap lei k€ hoach
tlgp tuc nhGrflg cuSc hanh quad tat Cam-b6t sad kh!
quari d¢! My t[]et thoai vao t]gay 30 thfn8 sfu. ct!Sc
phong t6a Cam-b6t cda hi! quaa Vi§t-My [h&! stF®
Thfng 5 : Cfc vlen chdrc Hoa-ky kb8tig cbiu loai b6 vl€c oanh
tac tal Cam-b5t (ty6.i lydo la« d§ ngaa cbiacfc dtrfyflg
t]8p ll?u c&a CS hoic d§ yam erg ch!nh quyen Cam-
b6tD) Bau thfy] hSa trl¢t tbofl 3o thfng Sfu.
Thfng 6 - Th6ng 7 : Ngay I tbaf g` 6, hoang thla Slhanouk