The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

Đông Dương 1945 1973 Thế Nguyên Diễm Châu Đoàn Tường nhà xuất bản Đối Diện

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by fireant26, 2022-05-17 12:18:40

Đông Dương 1945 1973

Đông Dương 1945 1973 Thế Nguyên Diễm Châu Đoàn Tường nhà xuất bản Đối Diện

VZ€T NAM , ,945ey]g73 99

i ®JEcrg: a) Thpchi¢n Di8u 6 cfiaHiep d!nh, Hoary

va cac nur6'c ngoai khac n6i trong Bi3u nay s§ thao ga va

chuy8n ra kh6i mien Nam Viet-nan hoac pha hfiy tat ca
nhfi.ng can ctr quan squ a mi8n Nan Viet-nan cfia Hoa-ky
va cfia cac nude ngoai khac n6i ti.ong Di6u d6 k8 ca nm'ng

vfi khi, min va nhfrng thi6t bi quan sT| khac tgi nhfrng

can ctr nayj d8 kh6ng dugc dung vao nhfrng muc dfch

quan sT. ,<

Benbv)dH£;-]£¥ns§QCuu6ncgtcgapK:8h£BsaonatLfvednhG¥afusi:¥hE:3

tli6ng bao can thi6t v8 k8 hooch hfiy b6 can ctr d8 cacBan
d6 c6 th8 thi hanli met met cach thick ddng nhi¢m vu cia ho
d6i vd.i nhffng vl¢c dd.

VE CAC BAN LlfiN HQ.P QUAN SP

DJEUro: a) Viec thi hanh Hiep d!nh la trach nhiem
cia cac ben ky k8t.

Ban Lien hQ.p Quan su. Ban Ben c6 nhiem vu bao dam
squ ph6i hgp hanh d¢ng cfia cac ben trong vjec thtrc hien
Hiep dinh bang cach gif¥ m6i lien lac gifra cac ben, bang
cach d€:it nhdiiig kg hoach va quy dinh nhfrng the thdrc thTc
lii¢n, ph6i hQ`p, theo d6i, va ki8m Ira squ thpe hi?n cac
di3u khoan n6i trong Di6u 16 cfia H£6p djnh, va bfing each
thuro.ng lurQ'ng va gic€i quy8t mQi van da c6 lien quan den
vi€c thi hanh nhfing diau khoan d6.

b) Nhfrng nhi¢m vu cu the cfia Ban I.fen hop Quan

Squ 85n Ben la :

1) Ph6i figp, theo d6i va ki§m tra b6n ben trong vi¢c
thpe hien cac di6u khoan ndj tren cfia HiSp d€nh ;

too 86NG DUONG I 1945.1973

2t Ngt¥n ngtra vi pham va phit hi€n vi ph<?in gig,
quy8{ c€'\c tr[Ta.ng hgp vi pham vc4 c:.ic, vii xiiiig. dt?t, tranh
chap gifra cac` ben v§ cac di§u khotan n6i tren ;

3} S8 ttly tru.drn`8 hQ.p cry ng.ay kh6ng tri ho5n mat
ha}J nhi8u t8 lieii ht.7.p di b#t ky no.i nao trong pham vi
mien Nam Vi-St-nain d8 di6ii tra nhfrng tii5u cho la vi

pham Hi€p dinh va git'ip ci\c ben tint bi€n phap tranh
nhi~rng tl`u¢ng hQ'p t[rong tp Kay ra ;

4) Ti8n hanh quan sat `tai nhi~rng no.i can thie't d8 thi.r{t
hi€n chdrc nang cfia minh ;

5) ThTc hiSn nhl~l.ng nhi!m vu in?i ban n'ifft {rf qlly8t
dinh dam nhi:in them.

D £U zr : a) S§ c6 mot Ban lji€`n I]Q'p QutS_n sl.{` Trllng
urr7ng ddng tai Saigon. M6i ben sC chi djnh ng`ti.`,' iii¢t doan
`Dai bi8u Qllan sT g`6m 59 ng.[rdi d8 d€.ti di€n t`ho ininh tpy

Ban Trung u'o.`lg. S} quan dl'l..{ig. (-t€iu do mt3i b-€ii ehi dillll
se la m¢t SI quan c2{p Tu'diig` bo{rte tLI.,3'ng d`ii'c;'ng.

b) S§ c6 7 Ban Li6n hQ'p Quan s'.i` Iihu vt.Tc dfjngtai
cac vting ghi trong ban d6 ken tl]e:i T`,Ta dc`ng 6. c&c dia

diem sau day :

Khu vvc Dia edi6ffl

Hug,
Da.,lang
Pleiku
Phali-thie't
Bien-hoa
My-tho

Call-tho.

vlET Lr.±}f i i945 i$7.5 0,

M6i bi;`f. s,3 ei-ii tjinh m¢t doan B`?i hi{3u Quan str gBm
16 ngird.i d3 i-Ic?i dien c`ho m`inh` 6' Bt`n Lien ht`.3.p Quan si.I
Khii vi.i'c. SI qiian dti.ng Jau do m6i }]en chl dinh s§ la m¢t
sT quan ttr cap Trung ta den Dc?i ta hoac ttro`ng durcrng.

c) Sa c6 met T6 Lien help Quan squ ddng tai m6i dia
di8m sau d€`iy 6 mien Nam Vi¢t-namt:

- Khu vquc I `: Quang-tii, Phti.bai.

- Khu vquc |] : H¢i-an Tarn-ky/ Chu-lai.

- Khu vquc lil S Hau-ban, Phil-cat, Tuy.an, Ninh.
hda Ban-me-thu©t, Kontum.

- Khu vquc iv : Da^-€qt, 13ao-loo, Phan-rflng.
- Khu vquc V : An-l¢c, 86n-cat, Cfi-chi, Tan-an.

Xuan-l¢c'
- Khu vquc VE : Gidng-tram, MOO-hda.
-Khu vquc VII i Tri-ton, Vlnh-long, Vi-thanh,

Khanli-hurng, Quin-long,

M6i bell s€ cfi' h5n ngurdi c6 t`hAm qu}T§n vao m6i T8 Lien
hQ.p Qucin su., Ng.urdgi dl`rng d2iu do m6i ben chi d!nh s8 ld
mat sE quan ttr cfip Thign ta de'n Trung-ta hoac tucrng
duo'n8.

d\ Cac B€in Lien hQ.p Quin si.r Khu vt.rc s6 gitip d5
Ban I.ien l]Q.]t Quan squ Truiig u'o.ng lam nhi¢m vu c`.ia 13an
va s6 giam sat nhfrng hoqt d{}ng ct®Ia cchc T8 Lien heyp Quan
sii.. \'tmgsaigon -Gia-dinh do 13an Lien hQ.i] Qucin sq:
Trung uo.ng cliiu ti.ach nhiem va B€`n Lieu liQ'p Qiian sq
Trung u.crng s5 chi d!nh jac T6 I.ien hgp Quan s¥. d6 lioat
dol]g li`ong vtlng nay.

'`-109

BBHG DUciRE I tsG5-1973

Eiiil„~

e) M6i ben s6 dirgc phep c-Ling i_I,:`i!i i.i?n€ftn v3att gitip vi€¢

va canh ve cho cac phai doan cipia n3inh a Ban Lien hqp
Quan sT Trung uo.I]g va a cac Ban Lien hg.p Quan s¥ Khu
vquc va Oho cac thani] vi6n cfia mink 6` Sac T6 Lien hay
Quan sq.. T8ng s5 s5 nhan vien gitip i-i§3 va canh ,v¢ cfia
m6i ben s6 kh6ng qua 550 ngirdi.

f) Ban I,i€`n hQ.p Quan si€.r Ti.i.!ng i¥{ta}``g !``€5 Jli81,§p Ribfi.ng
Ti8u ban I,iefl hQ.p. ItTi]dm Li±:\,n i3i?'p vA c`!ic i.6 Lien hqp

8±unahns6?ui[i;]i'[vi::;]€ion!]`:h£:in2:LOBS::a,nE::I:j8ir,a:10,.H%d:8N¥::fi
hoac 6aQ T6 in:1 Bcan l€:ip them. m6i hell se cfi. met phan tu
s6 nhan ivien c{an tiiie't va tang s5 nh{qn vjfn cfia Ban Lien

hQ.p Quan si.i.86n Ben, bao g?3m ca c€'ic nh6m, cfic 1S va
nhan vien gii'ip vi€c s6 kh6r38` qiia 3.3f!O nglf€tFi.

g` Cac doan B{?i bi£Su cfia hal }'i€fl Ffii§n F?am Viet-nan
c6 th8 thanh l€}p q`iia sap th6a tiiuan vd'i nhau nhfrng Ti8u
banva nhfi'iig r6 ££ien hQ.p Quan sq. Lam thdi d8 till.Te.
thj nhtrng nhi¢In vu cu th8 qui d!nh cho hg theo Di5u 17
cfia Hi¢p dinh. D6iv6'iDjau 7 cfia HiSp dinh, hai doan

Dai bi8u cfia haiben mien Nan Vi¢t-nam trolig Ban Lien
hg.p Quan sq` 86n 13en s6 lap nhfi!ng 18 Lien ho'p Quan s¥
tai nhfrng cfra khan vao mien Nam Vi€t-nam diing cho vi!c
thay the vfi khi d?n du.9.c, dL1.ng cu €hi8n tranh qui dinh
theo Di6u 7 cfia Ngl]i dinli thus nay ¥tr khi ngurng ban bat
d§u c6 hiSu l¥c cho den. khi Ban 1,ien hg.I. Qi!an si.I Hai `Ben
c6 th8 hoat d¢ng` cac doan Bai bi8u ctia hal ben mi6n Nan
Vi¢t-nam trong Ban Lien heyp Quan sti. 86n Ben s8 thanh
lap motTi8u ban vanhdrng T8 Lien hqup Quan sq: Lam
thdi d6` thtrc hi¢n nhiem vu d5i vdi niii~rng nhan vien dan sT
Vi¢t-mm lji liat va Siam gii~r. Khi can thi5t d§ lam nhfi.ng -
vi€ctrel], hai ben mien Nam Vie[-nan c6 th8 th6a€+huan

VI€T NAM I 1945.1973 l®j

va vie:f, ct.r sti ntifln t7i6n {iiam vao s6 nhan vien da qtii
chonhi.riig doan Dai bi8ucfia hai ben nri6n Nan Vi€t-
nan trong Ban Lien hgp Quan say 86n Ben.

Djfior f2 : a} Theo Di§u 17 cfiaHiep dinh qui dinh hai
ben mi3n Nam Vie,t-nain €,fr ngay Dai dien d8 thanh lap Ban
Lieu ht.yp Quan sir Hal Ben hull n]u.oi b6n gid sau khi ngu.ng
b€°in bat dau c6 hieu li.1.e,, c€'ic doan E}ai bi8u ci'ia hal ben mien

Nam Vi¢t~nam du.9.a chi d±nh `Talo ban Iji6n hg.p QLian squ Hai

Ben s€ gt¥p nhau 6 Sajgori d3 thaa thuan cans sam cang tat

va t8 chti.€: vcfa lioat dt:jng ci'ia Ban I,ifn hQ.p QUAD si.r Hal
Ben, cting nhur cac bien phap va t8 cliir`n, nhfim thi.Ti., hien
ngirng ban va gift gin h¢]a binh 6 misn Nam Vi¢t-nan.

b) Ttr khi ngufng b{?in bat dau c6 hieu lquc Oho den khi
Ban Lien hgp Quan si.r Hai Ben c6 the hoat dong durgc,
hai doan Dai bi8u c&a hal ben mi`en Nam Viet-nam trong

Ban Lieu hQ'p QUAD squ B€;n Ben ci.ic c€ip s8 d6ng tL6.i lam

nhi¢m vu cria Ban Lien hgp Quan sF Hai Ben cac carp
ngoai nhi¢m vu caa hg la nhfi.ng doan Dai bi6u trong 13an

Lien hgp 86n Ben

c/ N6u den li'ic Ban Lien hop Quan str 85n Ben ch#m

atrt hoot dong theo D].§u 16 cda [Iiep dinh rna chura dat

du.Qc sp th6a thuan va t8 chirc ciia Ban Lien ho'p Quan

sT Hai I}en, thi cac doan D{?^i bi8[i cfia hal ben mien Nam

ViSt-nan lam vi¢c trong Ban Lien hpp Quan squ 86n Ben

a cac cffp se ti8p tuc lam vi€c tan thdi v6.i nhau nhu' }a

mat Ban Lien hgdp Quin squ Hai Ben Lam thai va [a`In nhj¢m

vu cfia B<n,n Lieu hgp Qiian sq. Hai Ben 6 cac cap cho d6n

khi Ban Lien hg.p Quan s¥ Hal Ben bat dau boat dons

dug.C. i,

DJEZJ Ij : Thi hanh nguyen tac nhfft tri, cac Ban I.ien

'tt BtjNG, DtpcfNG I I9i+5~Ise3

hg'p QuAn si.i' s5 kh(`>ng c6 Chi'i !ichj va cac tm¢c hop cfitt.Ban
se dLrQ.c ti`i€rii Li`ip theo yeu call. cfia bat cL'i. Bai bi8u n€\it.
Cc4c Ban Lieu liQ.p Qiit^iii st.i' se thong t|ua iihfi.ng th8 1hri`c.
lam viec thlch liQ'p d3` thi hdnh chtrc nang va tr,Sch nhiem

ci'ia cac Ban met cach c6 hieu qua.

DJBU z4 : Cac Ban Lien hQ.p Qu§n sT,i' vfi tr}7 ban Qi}6c

t6 Kism soat va Giam s{'`t se hQOp t€'\c ch{`.`it chf3 v.i gil.ii} d5`

lan nhau trolls khi thi hanh nhi¢m vi.I c{'3" minlit M6i Ban
Lief`, hQ.p Quan si.r s8 th6ng b€'io c`,ho t}.i` }=ian Qu5c {6 v3
`zi¢c ihi hanh nhfrrig di€u khotin trolls ili::p tlinh nia Ban

:fi:z]t!;?'Ea:u€:,€::T'#,::R(;tx,t[rdi;tfnnii;![]t]|:'t!,L{:i.'Ltt.``Jc^;.nths2i|t:2tcqn{]}t'f}:

yeu c:tu tJy ban Qi±;§c te' tie'n lianh nhti'ng hot:it d¢ng quan
sat cu th6^.

DJ£Uf5: Ban Li6ii hgp Qucin st.i ''{`3.uns. lro.ng 86n

Ben b:it d€"iu hot.`t dL}ng. lifii mii'o.i }](A;u .3`i6t Sft`ii. khi ngu.ng

ball c6 hi¢iu 11+.c. C€lc Ban 1,i6n hg.p Qu{^tn st.r BC;n Ben 6 khu

vl.I.c I,ii'it d:iu hot?i ci¢]ng ]j6n li)u.o`i t€'`m gi(`). Sal.I k!ii ngtrng

ban ct'> hieii h.i.c. Ccic 'j.`a Lieu hg.p €`}ttz^`tii si.i. d6ng tai cc+c
di€` diam ghi trong Di6ii 11 (c} ct.ia Nghi il!nli Liiu. nay se bat

d5u h`o£?t d{:Hig cliam` nhat lfi mu6i lam n3aly sau lthi ngu'ng
}j{Cin c6 hieu 11.i.c. Cac doan i-)i?i l]i8u ci'ia l]ai ben mi§n Nan
Vi¢t-nam s8 ti[8ng. tli6'i bat diiu lam nhi{;in vu cfia Ban
Li€n hfj'p Qll€^in sq. Hai Ben nhu. Bi6li 12 aria Nghj djnh
tl"I. IJ:t]}' qui dinh.

DJjiU r6 .. €i) C€'`c ben phcii danh mpi si.I bao v¢ da}t

tl`'i vti in(]i si.I. gii'ip d5. \'{`i hc}.p tac czin tl]ie.{ cho c€'`c Ban

Lien hQ.ij. Quan s¥. cac cap trolig viec thi lianli nhi?in vu

ctia Ilo. -:

b) C,€.`c Bf!n ijie,n hpp Quan su vanh€^tn `Tien cfifl cac
Ban nii}. [rong klli thi hanil nhi¢m vu i`'u.g.c hu.6'ug quy3n

t'IiET HAM 119.`t51r,573 105

u.u dai w`i mi6n {ri:1. tLro.ng du.ong vdi quy`en d±inh Oho cac
phai doan ngoai g.iao va nhan vien ngoai giao.

`' c) Nhan vien cfia cac Ban I`..fen hQ.p Quansu durcrc

mang s'|'ing. ngcin vd niang phil l]ieu rieng do m6i Ban Lien
hQ'p Qu€`m sl.I Trung u.o'ng quy dinh Nhi~rn8. i]han vien Ctia
m6i ben ti`ong. khi lfim rihi€m vu bao v¢ co. qiian, nhci a
hoac thie't bi ci'ia minli, c6 tli6` du.Q`c pli6p mang nhtrng vfi
klii ca lihan c6. n}]6 kli{'\c, theo squ qui djnh cfia m6i Ban
Lien li{?.p Qucin st.i. Triing ircrng.

®jgcJ J7 i a) Docin Dai bisu cfia m6i ben trong Ban

:.:6nr]c:]qc[:.QqL::i:I,S[¥[]:r%::I::[%nvtah3t:3t:ie:`ai]%8aunA,npEt:gna:

ti€n giao th6I]g. ri6ng ci`ia minl], k8 ca may bay khi can

thiet

1]} M6i ben ti.ong ccic vting ki8m s-oat cfia minh s§
cung c:nip trl`1 s6., nlia 6 vffl nlii~i.i[g ti¢n flghi thlch hQ.P Cho
Ban Lien hQ.i] Qiian si.r Ban Ben va Ban I..jen hgp Quan sp
Hai Ben cac c€ip,

c) Cdc l]6n s6 c6 gang cung cap du.di hinh thtrc Oho
mtrdn, cho tbue hot:ic tang cho Ban Li€n l]Q.p Quan st.I. 86n
Ben va Ban Li€n hQ.p Quan st.r H€ii Ben nhi~i.i\8. phuo'ng ti?a
boat d¢ng ch`ing. gi3in thigt bi tli6ng tin, tie'p t8 va van
tai k6 ca may bay khi can [hi6t. Cac Ban Li€n hqp Quan
s¥ c6 th8 muatdr ba't ctr ngu6n n{io nhfr!|g phu.ong ti¢n,
thi6t bi can thi6t va thug ngu.di giL'ip vi¢c can tlii8t rna cc4c
ben kht^Jng cung ca'p dug'c. Cac Ban Li¢n hQ.p Quan sT
sg s6i hfru va sfi' duiig cac phu.ong. tit n va thi6t bj d6.

d) Nhfi.ng phurGng ti¢n va thi8t bi chung tren diy s6

-ice 86RIIG DIf ¢RIG I 1845r-I913

tra la`i cho cac ben khi cdc Ban Li€!n liquri €}uan squ. charm

di.1.I hoat d¢ng.

•-I,

gDJEU r8 : Nhffng chi phi chungf a,!io Ban Lien hgp

Quan s`i.I 85n Ban s8 do b6n ben chia d`6il nhau chiu va
nhfi.ng chi plii chung cho Ban Lien heyp (juan squ Hai Ben

mien Nan Vi?t-naln se do hai ben c`,hia {-±`±j,u nhau chiu.

DjEor rg : Ng.hi dinh thor m`iy se cd hi§n 1¥c khi Dai

di?n Toan quy6n ci.ia cac ben thfim gi,c` TT{:ii nghi Pa-ri v8
Viet-nam k}'r. Tat ca cac ben cd ii€n tiuan se thi hanh triSt
d8 Nghi dinh thu. nay.

Lam tai Pa-ri ngciy 27 tlic4ng 1 nan FJ73, bang ti6ng
Vi¢t-nam vci tie'!]g Anh. Bcin t!6ngvi¢`t-Ham va ban-ti8ng
Anh d6u la nhii`ng ban chinh thtrc vac6 gia tri nhu nhau.

(C6c Tang. 86 irir6'ng D?i dien To3n quy`eri
b6n ben them gia H¢i ngl.i Pa-ri ve vi§l-nan ki ten)

RE®fi5 ife5NRE HREu

cfi@ Hi?p d§mh cina'm driE cha6it tranh
va I?p i?a ina@ baitin a Va?I.n@m

Vi vi©S Eife£® g®' %7@ v@ hi©u h6G min

trefi €6c tife&.vj !© ¥i©tdrn@m Dan chti €©itg h@a

Chinh phfi Viet-nan Dfn chfi C¢ng hda, Chinh pht'i
IIoa-kjr, thquc hien doan 2 Bi§u 2 cfia Hiep`dinh v§ Chain
dirt Chi8n tranh Lap lgi Hoa blnh d Vi¢t-nan, ky vao
n8ay na)'.

Da th6a thuan HhEF salt:

DjEt/ I: Hoapk3. s6 qH6t sL?ch tfft ca min rna Hoa-k}
da d.it tai vting bi@n, cac cang+ song ngdi Viet-nan Viet-
nam I)an chti C¢ng ht)a. Vi¢c quet s?ch min nay s8 thpe
hien bfing cach lam mfit t{ic dung thong qua vi¢c lhao vat,
lam mat hiSu lu'c v}nh vi6nS phd hfiy.

DjEU g S Nhfim bao dam an toan }au dai Oho ngurdrl
va tall thuy3n qua lqi, bao v¢ cdc cons trinh quan trQng,
s6 ti6n hanh thtio vdr{ hoac pha htiy mln tr€n nhfrng khu
vTrc theo yeu can cf:ia Vist-nan Dan chfi C¢ng boa ; va
nhti.ng ncri nao khozjg thdo vdt durg'c ho¢lc pha hay thl lam
mfft hj€u li.rc vlnh vi8n, can ddnh d&u nhdrng nori cd min
da lam mat hi¢u l¥c.

DJEtJ 3 : C6ng vise quet saph min s6 bat dan vao 24
gicr (Sid GMT) ngay 27 thdng Gieng nam 1973. Dai di¢n
cia hat ben s8 gap nhau ngay trao dai nhfrng y8u t6 cd
lien quan d8 th6a thuan v6 th6'i gjan phan dau hoan thanh
sfrm nhat vi€c quet sach mln.

io8 f}i'`}:-``G l}{rc| :`'G I 1845-I:`1]3

DJEt/ 4: C6ng viec quet sach mill :+`,,= i.ign haanh tb€f¥
u'u tien va thdi gian du.i=!'c hai hen th{=ja thu£:in+ a;Th:`{r
mtic dich d6, dai bi8u ct9i€t hal ben sE a;din g€:ip nhau t3,`
lli6a thuan ,i,7`§ c}iiro.ng trinli va* k6 hoaeh tliq.c hi€n. ItThi`;tF=!
nitic djcii iiAv :

a} Jfoa-k}T s8 cung a?`{p k8 ho::I.i`1i c?ia minh cho c{.)n£3,
vi¢c qLi6t s?ch min, k8ca nhi~i'ng ban `i:3 iilii~icng bat min w`i

tai lieu v8 chi'tng-loai, s6 lu'9.ng vi`i tinh nang. min.

b) Vi¢t-nar]i Dan chfi C¢ng h6a s§ cung ca'p ham di^t
t{ii lieu thfiy `Tan minh c6 va neu ra niti~i'T`ig ch6 c6 nhting
min, vat cb th6` gi^iy nguy hi6m cho t`6iig viSe quet sack
min rna Vi¢t~naiii Dan clifi Ct:jlig ht`ja bi5't ;

'c) I-Ipi ben s5 th8a thi`F:`n `T3 thfj`i gian thtti!c hi¢n m5i

bS piian trong k8' hot?f`.h va kip tlidi ti]`{:jl]g bio cho c6ng
chting it ra 48 ti8ng di5ng h?3 trtTdrc khi bat dau c6ng vie,c

qu6[ s?ch min Oho b¢ phi:in d6.

DjEU 5 : I-Ioa-ky s§ c,iii_u ti`<ich nl`3iem v8 `ii€c qnet-sach

mln tc?i cac song ngdi thu¢c noi {jia Vi¢i-nam Dan chfi
C¢ng ii6a.

Vi€t-nan Dc4u chfi C¢ng b`}a f,a than gi.a ticll ci.Tc4 V6.i
h6t klici n5.ng c,fia minhf vao vi€c qi`i€'3f si}ch min c,tin`s`. vdi st,t'
cung carp cfia Hoa-k}' v`e pliiro.ng ti?n d3 xac d!iili vi ti`i
min, phu'o.ng {i¢n thao vd£, plid hilly min va sq- litr6.ng dalf

ks thuat.

a/£U 6 : Nhfim b;'io dam an loan a,h€> ngtrt`3.i va tiiu

thtiy6n di lai {i`en \36i]g.p tl`6n bisn trc-ng qiLi:.1 frirl!i tifn
hanh vies qu6t s;.t`{:h min3 IIoa-k5. s8 kip th€ji thong b.io tin
tt'rc v8 si.r ti6n ti`ian ci°ia c6ng viec qti.e{ s€.ichi Tnin tai mt?ti
khu vti'c, `'a nliti.ng m`m c{)n lt?i s§ I)!i.`ii pht4 bt'iy. I-Ioa.ky

s§ ra met thong cdo klii c6ng vi¢c da hoan tlraiiho

YIE'1` .HAM I 1945-1973 109

DJff cJ 7 ! Ti-ong khi tign hanh cans viec qiiet sach min,
c{!€c Dh€^in vifn ?ioa-ky tham gfa viec qii.6t sach min s€ ton
trpng. chi'i qt`iy€n cfia ViS!-nani i)_€``n f.I,hii C¢ng h6a va s8
kh6ng c6 hoot d¢ng gi kht.jng phil lit.rp `v'di Hiep dinh v8
chain dirt chi8n tranh lap l{?i li6a binh a Viet-nan va Nghf
dinh thur naye Cac nban vi€n I-Ioa-k`V tl]am gia viec qu6t
sc?ch min s\6 durgc mien trh. v6 mat phap l}'r d6i vdi Viet-
nam Dan Chii C¢ng\hoa trong thdri gian lam nhi¢m vu

qu6t min.

ViSt-nam Dcin chfi C¢ng hba s8 bao dam an loan Oho
cac nhan vien Hofl-ky {rong flid'i gian 'IiQ a tr€n lanh th8
Viet-nam Dan chfi C¢ng ht`>a d3 lam c6ng tdc qu5{ s`?ch min.
va s8 cung ca'p cho cac nh.in vien d6 InQi si.I gi.jp d5. c6
the Jurqc va nhil+'ng ph[ro'ng ti§n tai ViSt-nan Dan chfi C¢ng
hcja rna hai ben ih6a tlman.

DJEUtg : Ng!]± dinh thu nay cfia Hiep dinh Pa-ri va
{r,hc{m dtit chia'n tranh I!:ip L?i i-!6a binh 6. Vi¢t-nan sa c6
hi¢u ltrc khi dli'gc 8¢ trur6n,g 8¢ Ngo9i giao Chinh pJifi

i;:,8!i.:::a:;:FLI])iFoc::i:}r(i[6iv[.]gH:i)3evnc4`s%¢t:}rtu.g:ghBt%je¥833££;£]?

(!ill!l tltir nflyo

T:h„ay met c:`tiinh qr`3i.ih Hoe-kS ThLGy mat cktnh. Ehi.1 vNDC}en

:pe`f; I :;I;!6%.:" B[;. f:,i;{,)g:I ¥,¥3 N:;r ¥gJ;Ng B¢U ¥,g:#g¥,1:

HSi NGH! QU6C T£
TA! PARIS 1973 VE V`N.

H©AN VffiEN ,
«®!NEL u®e©ifeARE©H NGELI

®U6© Tfi VE VEfiF-.NAN » .
®

(Kf k8t I?i Paris ng@y 2®3-!973)

Thi hdnh Dihu 19 c&a Hi¢p dinh C:lidm dirt Chi€n tranh od

Tpi lap _H6q b`Iph & Viet-nam`. mat II{S>i nghi Qufic t€ da duqc trieu
14_P i.qi Pa_r}8_i_f i llg9g 29-2 d^e'n 2-3-1973 dh9, «ghi nfi4n Ode Hi6p di-nh
a.a_Suclc kg lc#! ., baa d&i.n cha{r! di'rt chi?I. tl`ar2h, giHr v=Lrng h6a binh
a Viel-pain,.|6n tr`#Hg c.dc giitl`en ditn t6c car ban ct.ia nh&; dan Vi¢l-
n?T vd. qvy.bn.i.u._ q¥g?i. cria. nhdn darn miS,il Nain Vi¢l-ham ; d6p
phan vao hda binh tia b&o dam hba b3nl. a `B6ng.durcrng ;.

T_haT dF F_¢i nghi Qu6c tS nag g`om c6 : i li6n them gia H¢i
nn.gah*):a4rt=urvb±cvt_.re:#gauTg(bvaNnDQCu(i[cf'±i[J;,a;#`oU{±dt2vfe8]t'ar:nsd:ri8anv:£ta,

I_nfudone¥!a. PT!qp Ud Hungqrg), Ti`ung qu6c. Piidp, Lien-s6, Anh vd
Thong Tlur k8 Lien IIi¢p qrioc.

kS±.Sffffp#§j#feS:d£#d#a#d:%d{dfta&%:coFhAfa#:.:nnNfokHdg{n

a.u*n ch.a 1.2. I]en -!ha_iTi_ d.pr_ F§i isghi chiinh--;£i`i; i;ii-k8t -;io ii¥;-1i-g-;6

ttfft;a_urqgucff.o;±hn:ghf3t2S];;:9]:ur&gnc.^fphf_a4;e%co:tat,.Put:rnt3:ttrruo%sm±¢:hofurS:.i

kL%n cfia Ong Thong Tlur kd 1,iJn Hrf€p q[idc.

Dt=qi^di,g lS~ng^uTg.?? van ban tigEtg Vi¢lprearn a Biwh u&8 cia
H¢i ngl.i Qudc tg v`e Viel-Ram a I

• -¥=` -1

VI€T NAM i lg45-±gla EH]

Chfnh phd Canada, Chinh pht.I Gong-hda Nhan dan
Trung-hoa, Ghlnh phti Hoa-ky, Chinh phfi C¢i]g h6a Phap,
Chinh phfi C}II+TCHL\'INVN, Chinh phfi C¢ng h6a Nhan
dan Hungary` Chilih phi°i Gong h6a Indonesia, Chinh phfi

fbofingv:%angN::%cdAa:hBv:_]£:;i:::£,_Tc:i,¥Ffp[:g[:,:,f££cnE

va CI]Inh phfi Lien bang C¢ng h6a Xa h¢i Chfi nghla
S6-vi8t ;

Vdi sT c6 m¢¥t cfia Ong T5ng Thu ky I.ien Hi€p Qu6c;

Nham muc dich gh`i nhan cac Hjep dinh da ky k8t, ba
dam chain dirt chi6n tranh, gjfr vfrng h6a binh 6 Viet-Ham,
ton ti`Qng cac quyan dan tgc scr ban cfia nhan dan Viet-
nan vdquy§n ti.r quy8t cfia nhfn dan mi6n Nam Viet-Ham,
gop phan vao boa binh va bao dain boa blnh a D6ng-
durong3 da th6a thuancam k€t ton ti-9ng va thi hanh nhfi.ng
di§u khoan sau day :

DJEUr s Cac ben ky k8t D±nh u6.c nay trfnh trQng
ghi nhan tuyen b6 tan thanh va fins ho ban hj€p dinh
h6a binh Chain di'rt chi6n tranh lap lai h6a binh 6. Viet-nan
n8.ay 27-1-1973 v€`t b6n N8hj dEnh thur cfia hiep df [ih ky k6t
cfing vao ngay db.

DtEU2: Cc4c ben ky k6t Dilih tr6.c nay ghi nhan Hiep
dinh clap ting cac nguyen vQn8. cac quy6n dan t¢c ccr ban
cfla nhan dan Vi€:1,I-Ham la d¢c lap chfi quy§n, th6ng bhdt
va toan ven lanh th8 cfia nudc ViSt-naln, quy§n tt.I quy8t
cfia nhan dan mi§n Nan Vi¢t-Dam vat clap ting nguyen
vQngtha thi8t v6 boa binh cfia ta't ca cdc nude tren th8 gidi.
IIiep dinh la m`?i c6ng hi8n to lan d6i vdi h6a binh, quy6n
tnyquy8t, d¢c lap dan t¢c va viec cai thi€n quan he gifra
cfc nu6ic. Hi¢p d±nb va cac Nghi dinh thur phai durgc ton
trgng tri¢t d8 va phai thj hanh nghiem chfnh.

112 DO+N]G Du.¢NG I 1945.1973

D.7EE7 3 : C`ic benky ke't Dinh tr£¥c n£`i.i. trinh trpng ghi
nhi:lil nhfrng cam k8t ctia cac ben ky k8t Hi¢p dinh va cds
Ngbi dirih thu ton trQng tri¢t d6`vd thi haiih nghiem. chinr.
Hj?p d!nh va cac Nglii dinh thur.

D{r#U4 : Cac ban ky k€t Dinh u.6'c n`5' trinh trong c6ng
nhz:mv,a tri€td3 ton trQng cac quy§n di\n t¢c co. ban cfia
nhan dan-Vi?t-{iam la d¢c lap, clifi quy6n, th6ng nhat va
loan v?n lanb tli8 c['ia nude Vist Dam ci~ing nhu. quysn tqu
quy8t ci9ia nhan d,fin mien Nam Vi€t-Dam Cac ben ky k6t
Dinh irdc nay ti`iet d8 ton ti.Qiig Hiep dinh va cac Ngh!
dii]h thu bang each kh6ng c6 l].inh dSng nao trai vdi cac
disu khoan ciia HiSp dinh va ci.`c Ng.hi dilih thu'.

DJEU5 : Vi si.I nghi€p h6a liinl] lau dai a Viet-Dam,
cac ben ky k8t I)jnli u.dc n!ty k6u gQi tat ca cac nirdc tri€t
d8 ton trQng cac qiiy§n dan t¢c co. ban ci'ia nhan dan Vi€t_
nam la doc lap, chfi quy6n, th6ng nhfit va toan ven lanh
th96 ci5a nude ¥iSt-nan va quyan ti.r quye't cfia nhan dan
mien Nan Vi€t-mm. Trijt d8 t`'^jn ti`Qng HiSp djnh va cac
Ng.Iii dinhthu bcing cach kh6ng c6 b{{t cdr hanh dong nao
trai vdi cac di6ii khoan cfia Hi?p djoh v.i ciiac Nghi dinh thu.

Df£C7 6 ; (A) Ban Ben ky k8t Hiep d!nh ho*c Hal Ben

Fa!:££T6:nmgyh£3:-:a:E'a::€i]3:%£rfotc]i]6`otct.;c[E:nnhkEfcack;akng¥

gjinnhht::.C#ycavcabt;:h:i:hv{:]£yhaknf%,nH]:efipadinyhbv;anca;Cu6NcgEj

Ki8II] soatva Giam sat v8 vi!c k±6m soat v{`i giam sat vi¢c
thquc nien cad di6u khoan cha Hi€p dinh va c{ic Nghi dinh thur
thuoc nhiem vu cfia tJy ban se gfri de'u 86n Ben ky k8t Hiep
d!nh va Hai Ben mien Nam Vj¢{-Dam net.I ccic ben d6 c6 trach
nhiem, m6i ben tqu lninh hoac hanh d¢]ng th6ng nhat, nhanh

' VIBT HAM I 19ill.-i-1913 1,.9

cli6ng chuyi'3n cac liao cao vci y ki8n d6 d6I] cac ben khac
ky k8t Dinh urdc, nay.

(8) Ba'n Ben ky k8t lii!p dinh va Hai Ben mian Nan
Viet-nan cling s{~: mi3iben tu. minh ht]cric bi`ing halnh d¢ng

th6ng nh2{t, cluiyafl thong bao nhi~rng. bao c.io vt4` }'T kie:n
n6i tren cho cac lien khi'ic [ham gia Hi@i ng'hi Qu6c t8 v§
Vi€t-nan d6` bj5t.

DJ£CJ 7 : ({\) Trong trur¢ng hqp Kay ra met sir vi i]ham
Hi€p dinh vi`i c:'ic Nghi dinh thu; de dpa hoa binb, d¢Jc lap.
chfi qiiy8Ii, th5iig nhat va todn v?n lanh tli8 ct.ia nurdc
Vi€tmam, ho#i-, t+iiyEli tu. quy8t ctia lihan dan mien Nain
Viel-nan, ci'ti-, br`+n ki-J k8t lii¢p dinh v€`i cac Nghi dinh thu.
m6i ben stt, t[.!' mlnh iio£Tic bang. hanh d¢n8 th5ng nhat, trao
d8i }'r kie'n vd.i ci'H3 ben kh£'`c k}'r k8t Dinh udc nay, d8 xac
dinh nhi~[.ng bi€n i!hap can thi6t d8 giai quy6t.

(8) Ht:]i nghj Qii5c t6 v§ \Ti?I-naun se dtrqc hop lqi khi
Chinh pht9i \'NT)Call `7a Chinh plifi lloa-ky th{ay mtit cac
ben k\'' k8t Hi€p dinh cting yen can, hocric khi c6 `6, ho::ic
hen 6-ben k.\'' lrfi Djnh tl.6'c naly, yeu cau.

DJ£CJ t9 : Di` gop phan vao h6a binh va bao dam h6a
binh 6' `D6ng-dtro'ng, cac ben ky k8t Din.h. u6.c nay ghi
nhan 16.i caln k8t cfia cdc ban k\'J k8t Hi?p dinh ton trQng
d¢c lai], clifi quy3n, th6ng. nhfft, toan ven lanh th6 va nan
tl`Tng lap i`tia Kfimpuchea va caa I,ao nhu HiSp dinh da

qui. (ijnh,

Cac lten ky ke't Dinli urd'c cting th6a thuan ton trQng
cac di€u tren va sti kh6ng c6 ba't ctr hanh dQng nao trdi
vdi cac diau ti`en, v€\ keu g-Qi cac nude khac cting lam nhu
the.

`.{`.

E]EIH BONGeDTUOXG I 1945-±973

DJEC/ 9: D±nh udc nay se cd hieu luc tdr khi dai di¢n
toan quyan cfia tat ca 12 ben ky vi .s§ d.urQ'c t2{t ca cac .ben
thi hanh {ii¢t d8. Vi€c ky k8t vao Dinh udc nay kh6ng phai
la strcongnhan bat ctr mat ben nao ti`ong trudng hpp m`a
tru.dc day chura c6 s¥ c6ng nhan d6.

i

Lam thanh 12 ban tai Pa-I.i nghy 2 thang 3 nan 1973
bang ti6ng Viet.nam, ti6ng Anh, tie'ng. Trung-hoa, ti6n8 Phap
va tEe'ng Nga. Tat ca cac ban d6u c6 gia tri nhu ]]hau.

TM Ohir.h phi Canada M]TCHEL[de SHARP

&© trw&ng BG Ngoqi glao

TM Chink pta C¢ng I.ba NJidn dan Trung-boa

8© trtrdrng 8© Ngoqi giao CCJ BfiNG PHI

TM Chink phi Hoa-ky WILLIAM P. ROGERS

8© grur¢ng 8¢ Ngoqi giao

I M ChiTth pha C!Ong I.ba Phap MAURICE SOHUMANN
Tang trur6'ng 8§ Ngoqi giao

TM Chinh pha Cdeh mqug lrdm titb.I C©ng tuba M{`en NamvN

B© trirdng. B¢ Ngoql giao NGuyEN Till BINH

TM C}hinh pha C¢ng hoot NJidn dan Hungary ]ANOS PETER \`
Tbng trurbng Be rvgoql giao

TM Chink phi C,©ng liba Indonesia ADAM MALIK
Tbng trtt&ng B® Ngoqi giao

TM Chink pha Ceng hba Nhdn dan Ba-lan

T*ong trurdrng Be Ngoqi giao STEFAN OLSZCNISKI

VIBT-NAM I 1945.1973 PIEln

TM Citlnh phivi?i-nan Dan cia O®ng hoa

B® trerdrng B® Ngoqi gico. NGU¥EN DU¥ TRINH

TM Chink phi Vaporng qutc Anh vd Bbc `Ai-nhi.lan

Bo trur6'ng BO Ngoqi giao ALEO DOUGLAS-HOME

I TM ohinh phi vice-1.am oong hba

Tbng trurdng BO Ngoqi giao TRhN VAN ldAM

TM Chink plch hien bang O®ng hba Xd h¢i Ohi nghia S6-vi€t

BS t"&n8 B® Ngoqi giao ANDREI A. GROMYKO

\.i:E,;I„.:,\1rhTjRE§:H,

+,-,,,I.-,,-,``'`.,,,,,,I,,--i

',.dr;/E

PHAN THtr HAI

Ai-leo/1945-1973

C6c nhs 15nh dao hal. phe d6i djch A.ISn tai tai Ai.leo. ¥.!n+ tTep ... T.o3.ng
i;;n-.i=;;-i;n:;;ong, -15nh tu tilfc ILrQ.ng Pathe_t.La?. . I.1ph dub.i ` Hoang

than Souvanna Phoumai Thd tu6'ng Chf nh ph& Van-tuq`ng.

CAC BIE;N C6 CHI'NH (1945-1973)

Vurolng qu6c Ai-lao chi€m mat di?n tlch r¢ng thfr nhi troT? ba.
nur6'c D6ni-drolng .. 236.ooo cay s6 vuthg, nhang lqi c6 m©i dan s6
nhb ho'n cd .. 2.825.ooo ngurvi.

Trong 4 nhim sac t¢c chink tot AI-Iao, ngervi. .Ld.a. ihTdrng
aurgr8 ke idri trur6'c nhtit vi chi€m khodng 45 tti 5o%o dan s6, k8
den 1¢ ngurb.i Thai, ngurb.i moo vd m©. s6 b© lps khdc drprc g9i
chog la ngurb'i Ldo Theang hay ngurb.i Kha.

Nqudri Ldo theo ago Ph¢i, phai Tiau thira, ihab.n8 ctr ngu
tqindan i ibng bang, nhtit ld & kha vq:c _s6r.g qu6k_one. S_6 .ngor_!i__L_ho
;dy c6 tien h? vfri ngurb'i Ldo a c&c tirih mlBn D8ng B&c Thai-lan
nhang tt horn sac dan ndry 6. Tl.di..

Ngwdri Thai 6` AI-lao c6 ten gqi Thai Tr&ng, Thdi Den vd
Thai D6 do eec mhu sac kh&c nhou cia y pJiqc. H9 thab'ng cw nee
tqi c&ctyhng thane lting b phia Bhe. Ngrct Thai & Ldo cane c6
|ien h§ gan giv v6.i nqub'i Thdi 6' in.{8n Bdc nu:6'c Vi€t-nam va ThiBn
Nam Trung.boa, nhang s6 dan Thai b AI-loo cfing lql it ho:n s"a dan
rhdi & hat nur6'c ldng giang nay.

Ngu:bli Mbo ihab'ng s6ng rdi rdc .ran c&c dinh ndi 6' mi:Bn 8&¢
Ai-loo. Hq lam ray dS sinh song vd trBng nhi`eu a |}hi¢n. Son ch6t
trong .hang xa h©i a AI-lao ld ngurbli Ldo Thenng, tru:6.c day c6
ten g9i ldngurb`i Kha (c6 nghia ld tot mgi). H9 ld 16'p ngurb'i citng
khS nhti£, cfing thurb'ng s6ng iran ntii vd cane lam ray die sinh
s6ng nha nqutri M`eo. Ngurb.i Lho Theung ld nhim sac t©c chink b
ei:wh Attopou & mihn INam vd d Nam The .ha©c nvian Bdc. HQ edng

a khd a6ng trong s tinh kl.de cia AI-lao.

95%o dan s6 Ai-\ao sink §6ng b thin qu£. C&c thdnh ph6o d6ng
dan ho'n cd tqi Ai-loo ld Vqu-.a!g'ng {163.ooo), Paks6 {35.ooo),
Luang Prabang {a2+loo)...

r20 BC!NG DT_Pori+a I 19451973

Ai-loo khbng c6 hdi khau. N6i chang, m`i©n Bdc nhi`au ridi nan
rtrng ram vd miB: n Nan .trolng d6i bang ph&ng` Trur6'c day , |tia gqo
& m|kn Nan van dbi ddo hen & mlkn B&C..Ai-lao c6 nhi`eu m6 nhang
cltta togrc khai thde, ngoql trtr thi8ec. A phi?n, ti]y btit harp phJp
nhong lqi ld m¢. m6n xudt cdng quan trgng.

Squ {iao €hbng b Ai-lao rG€ khi khan vt dia th€ h:.'5m tr6J rna
habing x&, c`au c6ng lqi qud tt. Dtrb.ng xe lira duy nlidt mh ngurbii
Phip kh&i c6rig dabi b6 d6..

' Ivgii`o.i Ldo c6 la ttr Van,nc[m(It t6'i, dti thdnh l¢p nhing titu

qu6c vdo fh6 k} tide 9. Mat s6 tiaeu qrfec nay aft I.gyp nhtii uao ndm
1353 tfd Chqn kink d6 ld Luang Prabangt

H~oi dau thee k} thir 18, c6 3 ti'6u qufic klnf2 dick nhou 6. Ai.
Iao .. Luang Prabang a phia Bbc, Vqu-ttrgrng & gitra vd Ohampassak
6. phia Nam. Ngttdri Thai-lan xdm chi8m Ai-l{io t6'i cu6i fiide kS thir
19 thibi ngurb.i Ph&p .hay tit€. Khi gidenh quy©n bdo h© At-lao
(1893), ttryc dan Phip van duy th sir phdn 8hia a-fl+ Tran dank nghia,
nhd vua 6' I.Hang Prabang dtrg'c Phdp Oho qui6n hiaem so&t .och
thee l@nh ihbo AI-lao, rihang tr6n tkyc t5, haang Prabang ud cd
C}f tfTp€Ssak chi togrc tq: trivi? nhdrng utin d6 kh6nd. Iien h© trirc .i€p
t6.i Phdp ., ud Vqu-turgrng datr6' ¢hdnh thfi dfi hdnh chdnh cia Ai-loo.
Nhhvuat,rivnrong thb'i can dqi ld Sisavang Vong (ttr I9o4 den
I_?59)..¥h_i.prh¢1-ban a ado chdnh » Ph&p, loan bdo eho vua Sisavang
Vong ld AI-lao drg'c doc lap, the hodng ihdi ftr Vatthana {§inh ndin
I?o?) ±P6.ng .eMp nh¢n ud tpyan balo Ai-loo udre ld fur6c bdo h©
ttw©c Phip. One da bi Nh¢i bat gitr ifie ui©c n.dy.

Sou khi Nh¢1 d`au hdrig, uua Ldo a Lunng `Prtrfeang vd 8ng
h?Pn? B.?u_n.eum_(si_nh n@m I9oo) cia miBn Champassak van trung
thdphv&i Phip vd san sang dan rurdrc ngurbli Phap tr6' lqi ,AI-la:.
Tuj r.hi6n, c6 mSi s6 hp 16.n 6. Ai-loo alo`i len cftbni Phdp. -Dtrng dare
cdc hg nay ld, ba 6fig hofing, con khdcm? cfia Phs xpwerng VquaSurgrng

AI \I.AO I 1945-1gT3 Z2f

Boun Khong, thu¢c ngdr.h thi cia hodflg gia Luang Prabang. D6
la : hoing ilidn Phell.sarath, con cd, sink ndm I89o, tirng theo hgc tat

Pxford ., fro_ang thap 5oranra Phoumq, siTLh T.din I9ol, c6 vgr ngardri
Ph&:p ., vd hodng ..hdnsouphanowong, col. trad thir 2o vd cting ld
con fit, sink ndm 1912, i,6t ng'hi?p Ecole National dos Por|ts et
Chonss6e5 tqi Phdp, c6 vtr ngu:b'i Viet.

Bavang vatthana hi?n 12ay Ztl Qu6c vu:o!rlg Ldo (len ng6i ndm
J95g).

Hodng flidn Souuanna Phouma hien ld The turdngchinh phi
V qu-turgrng, vd ngur&i urn l¢hdc in? ctia bng, hodng than Sottphanowong,
hien la lan7i ttS Zq:c lu:grng va traT.g Pathet Ldo {Pathec, theo tigng

Ldo `, ed nghia ld a T8 qu6c w }+

E945

9 thfng 3 S Nhat-ban¢ dao chfnh a Phfp tat D6ng-dtt.olag.
15 thang 8 : Nhat-ban dauhang.
I thing 9 S HoaBg than Phethsarath (I.899-I959/, 15nh tq

Phoing tTao Lao ls§ara (AL13o Ti.r do) tuyen c5o Al-leo
doc 1Sp va va! tuf a sau, trust phs vtia Slsavatig Vong.
Lao I§sara nan chiflh q\uyg;n va tan a.rfuf ah phd do 6ng
Phaya Khammao di§tt khl8n. Troag cbinh phd nay,
hoang than Souvanfia Phouma g]ff cht}c BS trtr&a.g 80
C3fig ch6Lh, va hoaflg thafl Souphanouvoag nan 8¢
Qu6c ph6i!g.

Th¥e dan Phfp kh&I squ t£I chl8m AI-loo.

1946

Vao mtla X'ijan, v&l squ tlgp tay cfia 6flg hoaflg & Chaffipa§-
sak la Boun Oum, quan Phfp t!6n chl8m m!§zi Bac A(-lao, kh6J
phqc vucragquyen Oho visa SIgavang \'ong. Botip Oum dtreyc
dat lam Thti ttgdflg.

f]ciNG DuciNG I 1945-lone

EIREE

91 thang 3 : Lquc ltrg.ag vft tfang nh`6 be caa Lao Issara bi
tan ra trtrdc sdrc tan cong cda Phfp tai Thakhek. Khl
Thakhek bi that thd, 3o ngu6'i troa¢g s5 32 d8ng baa
cda hoang than Souphanouvoflg da bi tdr thtrong kbl
virgt song Mekong qua Thai-lan. Chinh 6ng Soupha-
tiouvong ctiog bi trdng dan may bay Phfp trong trSn
nay.

Lquc ltrgng Ai-loo khfng Phap lap ch{nh pha ltrtt
vong tal Vgng=cfc, Thfl-tat], do hoang ahan Phetksarath
laah dao.

Th6ng 8 ; Phfp ky Tan tr6c vdi chinh quy8n th6a h]Sp a

AI-1ao. Phfp thuan cho Ai-1ao dtreyc t8 chdrc bau cdr
Qu6c h¢i va Al-lao ?r& thanb mat nttsc quafl ch& lap
blgn dudi quy5n Luang-Prabang.

1949

19 thang 7 ; Ph6o chap thuaa cho AiElao dtrg'c d¢c~lap atfong
Lien hi?p Ph6p ». Ai-lao darg.c quy8n c6 agoal glao
rieng va dtrgc quyen gla nhap LIsn hl?p qu6c. Hanh
d¢ng nay c&a Phfp da gay cbia r8 traffl trgng troag
hang ngfi Lao lssata : Hoang €bafl Souvanna Phottma
tr& v§ Van-tugn,g, met s6 !anh tg khac quy8t aSuh
th6a hl€p v6i Pbfp. Chlnh phti Lan €hfyl A!,lao €ai
Vong-cfc do d6 da phil gill tan.
NhSog can cdr diu tiea cfia quan khfag chi8n Al-
13o dtrg'c tbanh lap tg{ ffl§fl D3ng A!=tao ¢rotig
khoing I948J49.

'95®

7 thaiig 9 : H®a-k-}` ashia fibafl v§ fig©al g!ao ba qtt6c g!a

AI LAO^5 |Ft94Ei.19fl3 E]E!E

Vj§t~£am,iAI`-lao'va Cam-b8t mac dau ba nurde Day
m&i chid?dtrgoc Phfp trao Ira doc lap a trong Lleo bl¢p

Phfp @.

Chira h8€ thang, Phap yen cSu I±oaEkty vl¢n trgi
quan sT va Einh t6.

Th6ng 8 : Kb8ng chiu th6a hl?p v&I Phfp. hoang than Sou-
pbaflouvong thaah 1Sp Mat tran Th6ng nh5t Al-lao,
L¥c ltrgng Vfi trarlg Pathet Llo (Tb qu6c Al-lao) va
Chink phdi Khfng chl8n tal D6ng bic Ai-lao. Hoaog
than Phetfisaratb tr& thanh Qu6c trtr&Iig (6ag a Votig-
cfc cho t6'1 n5m 1957) ; hoang thaa Souphanouvoag
gift cfi*c ThE ttr&ng ; ahafl vlen n¢l cac g8m cac 6ng
Pfaoumi Vongvlch}t, Kaysoi]e, Nou Hak, Slthoae,
Phaydang va Tiao Souk Vongsak. Chlah pbd m6l dtrtrc
tkafi& lap vdl miic t]eu : danh du'6l thtfc dan Ph6p,
a llen k€t v¢! cfc dan t¢c Vl?t-mm va Cam-b6t anh em..

Tai V?a-tlfgnI, ho'ang than Souvantia Phouma
tham gis chinh phd AI-lao than Phfp v6l chdrc vq 8¢
trlf&ng 8§ C6ng chfnh trong khl chfy d¢i tr& thanh
Th]i-ttrfrng Chiob phd.

19:}1

lloa"kty kty €h6a u6.c vlSn trg' quan squ vaklah t€ v¢l Pbfp
va Cblnh phE Hoang gis I.ao than Phfp. T8`ch¢c Pithct Lao
€igp tgc €tiSf khf gag ch]€n vdi trang ch6ng Phfp tat vdqg D8ng
bag AI-leo.

1955

Th6ng 4 : Qtlan d¢I Pat,het Lao chl8m cic tinh Pl]oag Saly

1``''. rioNG D{J'cJNG I 1945.igls

vA Sam Neua, va tl8a t6'l g8Q d8 d6 Luang Plabang.
Quan tang vien L]en hiep Pbfp chaff ddrng cu¢c tl8a
qufa nay va hoang than Souphanouvong lap tang hanh
d€zlh I?i Sam Neua. Ta] day, z]gay 19 thang 4, bog
tuy8n b5 €h{nh phd Khfng chlgn cia 8ng !a Chlah
phti hgp ph5p duy ahat tat AI-lao.

£9 th6ng 10 : Pn&p ky th6. hiSp vdl phc hoaag g1. Lao,
ah3fl nhsn Aj.lao la met qu6c gia day dd chd quy§n
a tfotlg Liem h£€p Ppfp ». Hoaag than Souvanna Phouma
§r& thaah Thd ttgdag cda Ch{nh phd Hoang gla AI-lad.

1954

Phe E:a€het Lao €hfzig lgi a Al-loo, ki§m sos,I hcrn 2/3
lank th'6, ti€IB c}£i€m ah!§u d!§m tr€n song Mekong va ch]6m coo
ngu}`en Bo!ovens a ph{a Nan.

8 thfng 5 : M©£ flgay saukhi DiSn bien pad tbat thd, Hal
figpbi`.rf#eflege khal mac v6] squ than dqu cia C¢n9hba
FTflafl dffi Trutig-qu6c, Lieg!.xO, Haa.ky, Phfp, Anh,
AiF,!ao, Cam-b6£, VRIDCCH...

90-9E th5ng 7 : H§i ngh± Gene7e 1954 k8t tbdc. Hal flgbi da
dot dgrg£ Hi?p dinh nhfm $3o lap met Al-loo doc 13p,
Sh6ng z2h3€, tfch ra'I ?uSc ch!gn tranh I?nh gIoa
c6c s!€u .ctgeysg. H¢I nghi cfing ahlfl nhaa a thquc tal
cbinh tri » Patfiet Lao va qul diah cho cfc dcyn vi chlgn
d8u Paehet I£3o a tap k8c`» tal hal tinh Phot]g Saly va
Sam Neua « €got]g kh! chbl dg'! met §qu glaz quy€t 6d
th6a vB chf flh tri " Cting do d6 rna Pathet Lao d5
phai r3l b6 nhl6tt vdng lanh th5 da k]§m soft dtrg'c
a Ai.leo,
Hod-k.y kfaoflg thaffi gis Tuyen cfo Ct!6] cdag cdi

G£€, ffiq£6'c !fa3m d'qu HSi Bgfai, flherflg d§ l®ng trgag

AI LAO I 1945-±978 f25

tuy€n b6 Ee kh6ng xd dqDg vti lvc d§ phs ho'al H!Sp
d!nh.

8 thfng 9 : Hoa-ky tfrBnh lap t8 c.ritrc SEATO ,(T6 cbdrc
HI€p .trdc Llefl ph6ng D¢ng aam A), m¢t lied. mlnh

quaff s¥ glfra cfc ntr¢c cfa6ng C§flg, va md rang
« cfc baa dam an fliah » cho-ca AI-lao, do d618! cu6n
A!-loo vao v6ng cb]€ii tranh lafih, mSt hanh d¢ng trquc
tl8p phafl la! mqc t!eu cda H!€p diBh Gefleve 1954.
Mlnh ar&c quaa 3gr nay €ds Hoe-By dtrg:a ky k8t tS] Ma-
fllla giti'a\ cfc nur6ic Aqll, Pro,4p, Uc, Tan-lay-lan, Ph]-
luat~tf n, Thil-lan, HBi-qu6c va Eat trq sd Gal Vgng-
1 cfc. C&c qin6c g€a kh6Bg C§ag.sam a A~€hau nhtr

An-dS, NIlgn-dl€fi, Indonesia va T±ch-19fi deu kh8ng

than d¥ Mlah ¢de nay vi cho .lag TS chdrc SEATO
chi lam gia tang tlnh tr?rig ca.ng thfag €a! D6ng nan A.

1955

Pathe! La® tuyeq b6 gfn satigttham g!a mat Ch!ah phd
Llen hl¢p Qti6c g!a ngti met chlnh ph& nhgr' vsy durgc thaqh
lap t.I Van-ttrg.fig. Cbioh daflg Nee LBo Hak Xat (Mat trSa AI
qu6c A!-lao) ra ddrl nham mvc dich Day.

Ho8-ky lrquc ti8p dam nh3a v!Sc taffig ctr®ng quaa d¢I
cda pbe Hoaog g!a Al-lao va md r¢ng cbtronB trlnh vi?n trty
d! tal trq c8ng v!?c treo.

Cic cu¢c thtj'o'ng thuy€t d§ tl€a t6i a my¢t squ 8Ial quy8t
8n th6a i§ chinh tri » g16a hB] phc & A{-leo da kh&I squ tdr dad
nap 1955 van kh6ng tl8n €r]§n.

Th6ng 11 : 1957
Theo dti8I mqc ti6ucfia HI¢p djnh GetieveI954 va

126 86NG Dt:OH`rj I ±945-1Or8

d8 th6ng nhat cblah quyea Al-r€o, Thti tt$6ffig Chiflh

pha Hoang gla Lao Souvanna Phooma va ^noan! than
Souphanouvong da a?t tdl mat th6a hlSp tot Van-
ttr¢ng. Theo th6ahl|p nay, toan the cfc lquc`ltrgng
Pathct Lao 8€ dtrgc glal ngfi, qgoal trdr hal tlEu doln s8
dtrqc Bfp nhap vlo Quan d¢I Hoang gis. Pathet I..ao
88 c6 d0I dl?a trolg cbinh phd va dtrgc quy€n than
dqu edc cu¢c bau cdr va® Qu6c hal.

Ngay 18; hoang than Souphanouvong da cblnh
th¢c chuyaa glao cbo vua Lao a hal t]ah Pbong Saly
va Sam Neua cdng v6l t6 ch¢c hanh chiflh va toan

tbe quan d¢I, c8ng chtrc va cac d8 trang bi quan s¥
cda c4c don vi chl8n d&u c&a Pathet Lao 8.

Ngly 19, Cbiaa phd Dolfi k8tDan t¢c Ailao

dau tlea do hoang than Souvanna Photima 15nh dao c6

str thatn day cda holag tbaa Souphanouvong trong ch¢c

iu 8¢ t.ttdng 8§ K8 hoach va m§t flhafl vat Pathet

Lao lhac la ong Phouml Vongvlchlt trong chfre vq 8¢

tru&qgBO T0nglaovaM9oghS. i

1958

Th5ng-a : Ngay 18, troag m¢t bu8l 1§ dac bl?t tat Canh d8ng
Chum., P.thet Lao da trao tra vi~i khi cho Hoaag gla
Lao. Th! thi}c sap nhap 2 ti§u doan Pathet Lao vao
Quin dbl Hoang gis duqc dol ben tl8p tt.tc thao ltiafl.
Quaa d¢l Hoaag g1. tl8n vao Sam Neua.

4 thang 5 : K8t qua cu§c bau cd b8 t&c vho Qu6c b¢l -
m¢t cuOc baa cdr tqu do day .hat ttrng di8n ra a AI¢lao
-cho thay car s& chlnh tri maah mg trong dan ch&ng

€ti3 Pathct Lao va khuynh hu6ng f t!u8g lap . 4 Dam

VI LAO I 1945.1973 Z27

sou HI¢p ditih Geneve. Troflg cuSc bau cdr nap, chiah
dal]g Nco Lao Hal Xat ra traoh cdr 13 gh8 troz]g s6
21 gh€ da eharig 9 ; ding H6a Binh cia nhan vat trung
lap than Patbet Lao la Qulnlm Pholsena thing 4. Rleflg
boaag than Soupbanouvong dtrgc dba cbo s6 ph!8u c4
fflhan ca® nhat.

Nganh lsp phfp cda Al-lao c6 tlnh each lu6ng
Vlen g6m 59 nhan vlen do dan b=u va mat hSI d8flg
v6'i 12 nhan vlen do aha vua cbi diah.

Vao th¢I glan nay, hGru ph£[ da danh dg¢c 36 ghf
ta] Qu6c bol Al-leo aea I3 gh8 cda Nco Lao Hal X.t
va ding Hda B}afl van cbi la thliu s69 Tuy nhlen, thaag
19'! chifih tri f 6 ret c8a Hal ding flay d3 khl8n cho
Hoe th€flh D6n va h8u phal Lao v6n da bat bluh ve
vj€e than gfa chll]h ph& cda c&c nhan vat Pathet Lao
lal .c&Gg them lo ngal. Hoa thinh D6fi elm cfch thay
the Cflifih phti a trung lap » Doan [e¢ Dan toe cda bag
Souvafl8a Phouma b!ng met chlnh phd gbm cac nhao
vat €ich cquc ch6Og cO8g.

£3 thang 7 S Thd ttr6Dgsouvama phouma bibatbuocphal
ttr chl}c do v]?c Hoa.ky c6 tlah ogtrng a Chqrcrbg trlah
nhap ciag hang h6a a (m§t hlnh thti'c vleti tr® t6I c§a
thi8t d6i vdl chinb phd AI-leo) va thdc day hfru phal
Lao tao khdtig hoing3 0dg Souv.Boa Phouma, sad d6,
bi day dl lam Daz str tal Pbfp. Pboul Saaaalkone, mSt
nhan vat htru ph£I, thay the 6ng, thaab lap chlnh phd.

18 thfng 8 : Chf flh pbd Pboul Sananllone dtrtyc chip thuSn.
Chf nb phd nay dl lo3I b6 cfc 80 trtrdng Pathet Lao
E§ ci lanh tq Souphaziou,roag; va l]en kgt chat chg v6f
Hoe-[y va cfc d6ng mlnh cda Hoa-[y trobg t6 chtr€
SEATO.

•BavG3 IjtT.clNr;. I 19451973

/ :1.`\`

Hoe-ky bi mat tang ctfeng v!§n trg quad sv Oho
AI-lao, g6m ci cic a c8 van n kh8ag mang d8ngphqc.
Ttly vsy, CIA v& nh6m qt.tan nhan Lao van kh8ng hal

• 16ng v&i tan chfnh phti.

Thfng 19 : VNDCCH vacfc aha chdrc trfch tinh Van-nan
(Truflg qo6c) len ti€ng than phlen v§ vl§c cfc may bay
tflnh s'£t Hoabky va a AI-lao n v! pham kh6ng phSn
€da mloh.

1959

Trong nan 1959, khoang 3.ooo blnh sl a Trung-boa Qtl6c
gia D dugc duo tar M]8n-dl¢n qua Al-lao. Van-ttrg'flg la hoing
bi Bic V£¢t a xam tang ». Tan Thd tu6ng . htEu phil I Phoul
Sananlkoae yeu cau Quoc h¢I danh a dac quy8n D trong 12 thatig
d§ d6l ph6 v6i mo€ tlnh h!nh rna 6ng m@ ta la a ngh!§m tro{n8
n8u kbong phil la khao trtrong », Cfeinb phd Hoa®g g!a yeu cau
Hoe-ky cungc5p chuyen vlen quan Bi¥ d§ huzn lay?a quan dot.
Ttrdng Phoumi Nosavan tr& thanh 8§ trtrdflg ` 89 Qu6c Ph6ag
n¢l cfc Saaanlkone. Cac lanh tqu Pathet Lao`bi quan`thdc tal g1.
r8l bi t6ng glam t®! Van-tgrglng.

Th6ng 9 : Chlnhphri SanaBikone tif cho mlnh dtrgc quy!n
nl]aa v!?n trg' quin squ cda ngoai qu6c bang etch dcra
phtrong tuyen b6, v6l squ th6a thusL cda Hoa-ky/
ring mlnh kh6ng c6a bi flag buSc bdi cac dleu khoan
cia HISp dinh Geneve 1954 lien he den van de vlSa
trg qtian squ ngoal qu6c.

Thang 5 : Ngay 14,trong idcd8lbeflc6nchua nga ng6vevan
d§ luroag b8ng truy lanh va vl¢c lqua chgn cfc BI duan,
ch!ah phd Sananlkoiie ha l€nh cho hal tlau doan Pa-

l

AI LAO I 1945197f!, J`?,'

thee Li® phiittic kfe£€ « qtly thti?a D, tqu g!¢il ngti hose
Bg bi c®! nhor phl8a loan. Ngay 15, ch!Bh quyan Sa-
nanikone dac b!nfi §1 €aah gfc chtjng quanh ncrl ctr
trd ctia h®ang than Souphaflouvobg va cfc vi phu t£
Cti3 6flg tsE Vati-tLflg.ng. Ng±y 16, quan ch]gEh ph&
IIc)ang gis cift-}flg bach sap flhap mss ti8u doan Pathet
Lao tfd 46fig gaff Luafig Pfabaffig. Den k8m sau, binh
si tj8u dcian Pathet Lao thdr fihi d6flg ta! Cfflh dbng
Chtim, & g!t~ga Vafi-ttfglng va Sam Neu3, da lf ng lat]g b6
ra E}!€n gi6iE ci}ngvs! vg' con, g!a stic vatoanbsvfikhl
tfofig ldc 4 t!%u doan quan Ho3i:g g!a bao Way khoflg
` hay bj8t. Oi2g Safian!koae lian tuyen b6 Patket LAo d5

c8ng kha! larm phl€m lo?a va chi con c6 the c6 glal
phap quail squ ffifa th8!. Packet Lao Gang tar th8 d5l lap
cbinh {Fi df bi d8n vao the n81 loan quaff sap.

Thang 7 : Quan dsI Hoaiig g!a a du8i tbeo D tliu doan Pathet

-L-ao tr ly khai D mhLrng bi khfng Cv.

Th6ng 8 S Ng.£y 4, chiafr phd Sananlkofle tuyea b5 tiz}h traffig
khan €£F, €r{i!jg 5 t!flb va a luru y » Gag T8ag Thu ky
Lfeffi ri!§p qi*8= va vi¢c Bic Vj€t Ode dgat] Al-lao. Ngay
3o, b6n dFjfl quan Hoat3g gla Lao doc €beo song Nan
Ma va g£H bjea g16! VNDCCH « bi tfn c8ng». Quad

`-p d¢l Hoatig gfa Lao b6 chay fftr&c khl cbam d!ch va cfc
turchg I.£o la kofng |a A!-1ao bi Bfc V!f€t « xam lang».
Sau d6 £€ lau ctiffig chink nhffEg ttg6ing nay d¢t ng¢t
€uyea b5 la de dos (cfia Bic V}?i) d6l v6.i Sam Neua da
ch*m dtit, Tuy Hfeien, trong thfng 8, ch!nE Sanati!kone
da nhan dtfey€ v!?fl trgl qufn sT Idrn lao ctia Hoa-k},f,
nhdr nhffflg ib'! ala ho£8ge. nay.

Thang 9 ; Ngav 4„ chf nh pied Sananlkone keu g9i Lion hl€p

f30 f3r6ENG I}T_P(9*ri I 194519?f3

qu6c h6 tgey va gdrl mSt lj..gc ltrg#g t6.i A!-loo. Ngay 7,
H¢] d@ng 8£® an L!eE h£¢p Qu6c hop va ch! dioh met
tleu ban di§u tra va phtic trlffifa v§ €£: squ k!?a. T!§u
baa flay dgca vi8ng A!-Is® trong khofffig ttr 15 thang 9
t&i I3 thfng Io-

Th€ng 11 : Ngay 4, T!gtt baa ctj¥u t€'a ctia L!efl hl?p Qu6c
tat A!-lao dtra ja phti€tri`g±-ri, €rGimg phan k6€ luaa c6

cat] : a Toan bS c4c €£j+`{ tck\t titgg€ de .tgifih Oho Tl§u
ban kh8ff g x£€ difih r6 rfng ia c6 s¥ vtgapS b!efl cf!a
biah §1 chfffih qt!i VNDC€Ii flay khoflg»,

M¢! phtic trinh ¥% A!-lao do hang RAND (Hoa-
k}) thquc h]¢n sou nay qtta qtsy€t kh6flg phil Pathet
Lao rna chlah la Chiflfe phri htiae phfl Sananlkoffie da
« x6 day cu¢€ khdng hoing ct[6! ctlog dura tdi chl8n
traah tal A!-lfo ». C4c 8j3g Befnasd Fall va Hugh
Toye (sfr gla Aah) la! ffihsa dit3h rat]g chitih pbd
Sananlkone da c6 €lflh a dan camh » vtr tt xam laag » cda
Bac VISt vl vao thdl g!aa flay, flhgng chuyen tfeam
ntsting th6l nat v§ vf€fl tray cfia My ta] Ai-leo clang
dtrgc phcyi b£\y tat Qu6c hSI My vft efaf nh quy§n A!c
lao clang pbal d6! df€n v&i flguy €o' bj eat glim viea
trq'.

Thfng 1£ S V6ii nhffng hanh dSf g flfatg giqefl, Thti ttrchg
Phoul Sanafllkone van bi hffu phf i cfa! tr£¢h la kh6ng
quy8t liSt dd d6l vS£ Pathe{ Lao.
Ngay |6, 8ng Phou£ Saflan!kofie loal ra kh6l n¢I
clc c5c 8§ trtr6'ng htru ph£! dlfgc My dng h¢ va de

dos tr6i I?I v¢! a Gkf fiFi sfcfa erur!g Esp thquc Bqu ».

Ngay 25, cfc phaa tdr qttan squ gitiu ph£I, vdl sT
h6 trg. cda Hoe-ky, d3 lit fig €faifih phd Photil
Sananlkoae.

AI LA.O I 1945-19?3 PIEPl

1960

Thang Gi6ng : Cfainh phd Lam tbd! Htru phfl do 6ng T|no
Samsaa]th lam Th`ti ttrdff g dtrg'c tbaDh !3p thay the
chinh quy€n Phoul Sananikotie, CuSc tuyifl cti

glen lan r6 r?t dtrgc t8 chdrc vao €k5flg 4 dtga t6I thaffg
19'1 cho cf c pbe nh6m hfru phfi.

Th6ng 5 : Hoaflg tfaan Souphafiouvosg vt#gt fig¥c 6. thd d6
Vangtugng va trG v§ v6.i b¢ dSi Pa€he€ Lao da8g g5t
h£I dtferc nhi€u thanh c6ng v§ ffias qLian gif .,

Nhfrng thang k6 ti€p : Ngay 9 thf ng 8, Dai thy (({rung lap» Kong
|ale d&o chlnh Chlnh phd htru pt!alva dtra Eoaag than
Phourm8, 15flh €q phetruflgl!P €r6' lal gh8 Thdtu'6ng
ch!flh phd Vsn=ttgqng. Ch6ng d6I pEe trung lap Sou-
vafin€q Phguma - Kong Le, Hod-ky rat lal squ dng h¢
cblflfa ph6 Van-€trgBg va dng h¢ pfr€ Phoum! Nosavan.
D6ng m!nh Thai-lan trong t6 chtrc SEATO cia Hoa-
Ey phoffig t6a Van-ttfolng d8 h6 tray Phouml Nosavai].
Thd €erdrf g trung lap Souvanfla Phouma b&i d6 da
chap nhan cft3 khoflg van vi€n trg. klnfa t8 cda Lien-x8.
Cinh H@u cda Phouml Nosavan - Bot!m Oun ti8n
chi8m Van-ttreyqg va doa€ ch£!]h quy§n. Hoa8g

- than Souvanna Phouma hru vong qua Cam-b6€ trong
khl l¥c ltrg'fig trung lap -cda 8mg ve fegp lquc v&l
Pathei Lao h!¢n dai can cdr t@i Caijti d@3g Chum.

1961

Thang Gi6ng -Th5ng 3 i Phe trung lap S3uvanna Phaouma_
Koag Le lien k8t v&! Pathet Lao tung ra met c.u¢c
tan ceng Ion de doa chinh quy§n Boon Oum -Phoum!
Nosavaq.

132 BciNG Di_:aLx{ci I 1_9!t5<1973

Thang 4 : Phaa b® Qttan squ Mg, trffdc k!a nap dtr6.I danh
hl¢u Ph£! bo ViSn trg Kiflh t8 AID, bf t dau chuy?a
thanh Nh6m C6 van V£¢n trg' Quaa stf, gel tat la MAAG.

Tdr Cam-btit, flo.i hoang than SouvaBca Phouffia -.
clang ti nan, 8rig hoar!g Sibanouk dtrff g dau chf nh phd
6' Nan-vatig de ngh! ngtfng chi8n bgp ffi¢t H¢] nghi `
Geneve msl.

Hoe-ky l&e d6 bi dat trtr6c m¢t the lrs6'n8 dao :
ho5c gay chl8ntranh hoac cam nhsn met chlmh pbd
Lao do nhtrng tigtrfyl Truflg lSp dl8u khlEn. Trtr6c €inh
hlnh quan Sap agay met Buy da!; bat lg] Oho hffu ph£!,
ho danh chap ahan g]al ph4p tfitrcyng thuy€t cbfnh €ri.

Thfng 5 S H¢] nghi Geneve m&i v8 A!-loo kha6i sty vS] §qu
than dqu cda I4 nu6c.

3 thfng 6 S H¢l nghi thtro`ng dinfi Kennedy - KhrushcEev .
khal di6n tal Vlenne. Ngay 4-6, Thong cfo cbucag
Nga - M9 dtrgc cong b6 tr®ng d6 c6 doan lied quan
t6I van de Ai-leo nhtr sau : a T5ffig €h6ng M9 va Thd
ttrdflg Nga xfc flhSn dog h§ met fltgdc Al-lao trung
lap va doc lap dtrdi squ lafih dSo aria met chlnh ph&

do cblnhngtrfylAf.1aolqua chgn va dflg bS cfc tb6a
Udc qtl6c t8 bio dim squ trutig !8p rfa doc ]Sp d6. V§
vaa d§ nay, hal aha 13nh dao flhifl ffihaa tinh cf ch

quaa trgag cda met cu¢C flgtrng bf fl €bquc squ ».

29th5ng 6 : Cu¢c hop g[fra ba Gag hoaag xtr Lao Boufl
Oum; Soutaana Phouma, Souphanottvong tai Zug!ch da
dot dtreyc k8t qua6 Troflg met Th6ng cao chuffig, bg
d8Eg chip thuan ton trong I?fib t!gtrfig bf gi, lap met
chlnh phd l!en h!?p qu8€ g!a m¢l va thngc h!?a met

ch!Gh Bfch dat can bin tr¢a' « nhtrng z3gtiyen tac trung

AI LAO I 1945-1973 f33

lap va chd quyifl cda A]-lao I. Trong kbl chd dgil
vl€c sf p nflap quaa dSl va can.fl sat, mat sp pban cbia
tr€n fAgrc €gc6 hl?u lquc a A[-lao.

Mac ddt da c6 nbff ng th6a thuaa tal Zurich nhtr
vay; abtrog kfl! tr6 v8 t6I Voa-tap'ng, 8ng bolng Boun
oum, ngtr6ii a?I di¢n cho phc hfiiu, cdr lan ltia kh8ag
chiu th! hanh theo nhfirag th6a thuaa da dot dtfgic nay.

1969

Thang 9 : Th£] d§ lan ltrf cda 8ng hoang Boua Oum kh6ng
dtrg.c Hoa-ky tan thank va chinE phd Van.ttrg'ag d5 bi
My ctip v]€n trol tar tbfng 2-1962 gldra ldc cfc

!quc laroing Pathet Lao Gang tan c8ng khap ncr].

Th6ng 5 : Thd tur&ng Boufl Oum Va ttrdng Phouml Nosavan
bay qua Saigon vafl doug VNCH dflg h¢ cho chlnh
sfch acfr6ng C¢flgD cda miflh, nhu-ng cblah quyen Dj?in
cting khSflg g14p g1 dug'c. Trong khl d6, tal Lao, met
|oat cfc thi trgn quan trgng mat vao tay Pa.bet Lao vl
Van-ttrqng kb6ng con dan dtrg'c, ltrQ'ng thquc da t!8p
t8. Hcrfl nffa, chlnh Van~tapag va Luaag Prabangcflng
datig bi de dga. Trtr¢c boafl caah v6 phtr¢ng cdru van
nht# vay, Boufi Oum danh tdr b6 g!£c m¢ag « ch6ng
C¢ng D cda mlnh vA flgay 14-5, fioaBg than Pbouma

dirge mdy£ `7§ nusc lap chiah phti.

|9 th5ng 6 : Chiflh phd Hen hlSp Qu6c gis dtrg'c thanb lSp
do fioafig €hfn Souyanna Phouma lam Thd ttrdpg. Ben
caflh vi Thfi ttg6ng « trung lsp » nay c6 2 Ph6 Thd

ttr6ng S Hoaflg than Souphanouvong Gal d!en cho phe
ti va €trSmg PEouml Nosavan dal d!¢n cbo phe h&u.
Cfiinh phd g5m c6 16 ngtrdyi : 4 tbu¢c phe b&u, 4
thu¢c pbe ta va 8 thu¢c phe truag lap,

J34 BONG DtfoNG I 1945.1973

9 thang 7 : HSl nghi Geneve v8 Al-leo flh6m !al Baa 5 tbfng
bi dlnh ho5n.

9 thfng 7 : Chinh phd A!-leo ra tuyen b6 trlnh bay chinh
gAch Trttng lap cda Lao.

93 thang 7 : H§l caghi Geneve v6 A!.leo k6t thdc baag mat
Tuyea ng6n cda 13 nur6c n8o.a] flhin flh¢n ldrl Tuyen
b6 Trqflg\lap cria Chinh phE Ai-lao va cam E8t ton
trgng nin truEg isp, doc lap va th6ng ffibaS cda ntrdc
iiay. Binh keffi theo ban Tuyen fig6fl cda H¢i nghi la
mst Ngbi diah th# do I4 ntrde ky k8€ (13 ntrdc flgoal
va ALlao) quy dinb ve vl?a ti`]€t tfaofi cac lque lxpng
ngoai qu6c ra kh6i Al.Iao, baa dam 1¢ah ngtrng baa
dttg'c ba lquc loqlng chlnh tri tai Ai-lao th6a fhuan,
cam chi vi?a dora vao AIElao vtr khl, dan durg'£ cflng
nhtr cfc lquc ltrg'ng ffigoal qu6€ chlnh qul hoac phl
chinh qui".

Nhir'ng thing k6 ti6p : Tal VanFtgreyag, pfre €h6ng C§Gg
danh quy§n kl§m soft chlnh phd, qttati dSi, caqh sat
vA tag chfnh. Vi tb8 a irung lap» cda Thd ttf6fig Souvafi-
fla Phouma dan dan they d5i. Ong dan saw vAo siF
€§ng tfc vSi agtrSI My va hfru pfa£I trong ldG 1$6
iusgng «pbi chlfih quiD fl8tgaii Meo (ghao quan 8!
mat) cda ttr6flg Vaflg Pao a sad « dtr¢ng phag: raah
trong ¢hquc t8 » nhan dlJJfyc sgr yam ¢rty cda CIA My.
Cfaf ab ldc nay, c6 !¢i t6 cao c&a Hog-Iy v6 vlSc Bfc
Vl¢t da kh@ng trl¢t tho£I cfc €£c b¢ daflg h6 trg
Pathet Lao.

Thang £ : . 1963
Xuog dSt-bdflg n5 gitra nh@flg ngtrbz ctlng tro`ng

AI LAO I 1945-1973 f35

phe €rufflg lap do stu tach rfyicda flh6m Dal ta Deuan
Sunnalash ra kh6l l#c larq'ffig Kong Le : met pbe «trung
lap ly khai» thanh hlnh vi kh6ng d8ng y v6l vl¢c
Souvatfffla Phouma c®gig tfc v&l My.

Da! €£ Ket§aaa Voflgsot"an, ttr I?nh ph6 cda
Kong Le, bi a in s£`:.

Thing 4 : BS Srtg&tSgg 8© Ngoa] giao Qtt!nlm Pholsena, m¢t
nhaa vS€ €hu©c phe a Truflg lap ly khal it, bi fm sit
tat Vagi-€ngggig. Phe a Trung lap ly khal» glao chl8n
v6! phe « Tgasflg lap khtiynh hffu D cda Kong Le dug h¢

` Thti tusSng Souvaff fia Pnouffia ta! ,Canb d6ng Chum.

Komg Le ltif nfiy da dtrgc thaug cap ttr¢flg va da ngi

hf ft v€ phia Phouffi£ Nosavaffi.

Pathet L&o gi4iGm X€`eng Khouaag, met thaah ph6
chfnh a €'&fflfri d5t,g Chtfm. Ph6 Tbd tgr6ng Soupha-
nouvof2g finEig ££c 8© €gtg&ng Pa±faet Lao rat kh6l VSi&-
ttggng. Squ lien haiSp €roflg cfainh phd ba phe tan v&.
Cfc €u¢c giao tgamin lal ba€ d5u+

8964

19 th5ng 4 : Mtgu €oan df a caf ah €da htlu phfl do ttr&ng
Kouprasl€h Airifay va S±ho Laflphouthacoul that bat
vi Hog-hy da #sffi thz?pf bu©c hg pnal dng h¢ hoaag
than SouFaflaa P-houma. Tuy ahieo, tdr sau cu¢c dao
cfafnh bf t thai.3h nay, hoang than Souvaz]Da Phouma
da€k¥€ sf# ckaffi dire lap tr#¢ag « trung lapD c&a
gh!nh dg ddrEig hf a v§ phia Hoa-ky.

Th6ng 5 S - Hoa-b}- k9ni±`i sgr ffiha:Gg ciioc kh6ng tap ch6ng lal
iquc ltrg.fig Paehes Lao a C&Eh daffg Chum.

Pathet Idao ka£3m soft Cfnh d8ng Chum.

J56. B`(JRIG D{fcJNG I 19451973

1965

|Ioa,ky bit dau nhfrfig cu¢c o@nh €Sc dau t!en trea 15nb
th8 Bac viSt.

Th£!,lan lo ngSI nh®ffg c`dSc xam tihsF7 Gda. €¢fig gafi & phfa

D6ng bic.

Xtiflg d¢t gidra cfc phs flh6m htru pfa£3 fr V?a.ttj.gag d@
glanh quyin kl8m sod t chink phd. Cu§c ch±nfa blga 31-I do fia!
ttrdflg nffu pEfi Phoum] Nosavan va S!fl© Lafipfiouthacoul kh6.i
xtrSng that b?I.

Hoang than Souvanna Pfaouma cans ngay Sang pha! i§
thti¢c HoaBkfy ; 6mg t5 cao fihffflg vqu caft th£?p cfla Bfc VI€t a
Lao ; tuy vay, 8flg van erf nb khsflg dean glao v6l Llea-x8,
Trung-qts6c va VNDCCH. MSS c4g`h cfiirdh thtrc, 6ng tl8p t#c
d5| flg¢ ngtrfyl « arib em ctru dish » cde}g €ha khfc in? cdia 8ng
bang c5ch glanh 4 gh8 cho pfae Paibei L&o trog]g chinh ph&, ddt
flhtrng ngtrS! nay van 6 ngo£I blftig b!§fl. Canh cdra dtl c6 v6
nhtf van d§ ug6, flhtrng thquc sg la da kfa€p kia.

1966

Thing Gi6ng S BS b!nh va phfo b!nh '^f`h±ii, dtrg'c Hoa-k} h6
trg, than ch!8n & Ai-Ia® Gh5ag lal Pathee L±o va phe

a Truag !Sp ly kbal ».

Th6rig 11 .. Kong Le, lznh tq pbg (t €gilag isp`» than S®uvafflfia
Photjma tdr chdrc va r8! kh6l ALla® d§ phin d6I d!Sc
sip nh8p luc ltrq'ng a trung lap a va® v6`I lgc i#erflg
htru ph£!.

Th5ng Gi6ng : 1968
Pathet LBo ch3gm Nan Bacj met can ctr thefi

AI LAO I 194,S.1973 f37

chs{ a phia BZc I.uang Prabat}g. Quaa chiah pbd cfta
hoaffig g!a Lao klnh hoang b6 chay de lai nhfrbg d@
trang bi thas ddt flea, trong met cu¢c that tra8 than
bSI nb5t cty¢c ch!8n.

Thfng 5 .a GI'ao tranh 6' Nan Al-loo glfra Patbet Lao va c6c
phan tfr bfiu pbfi. C6c cu¢c kh8ng tap cda Hoa=ky a
A!~lao gia tang do v!?c ngtrng oanh tac m§t phan &
Bic V,?t.

Nhl§u t!au doan Tbfl-lan mac quan pbuc Lao than
day,-trong cic aLtfc ltrging Dac bl¢t »j nhtrflg cu¢c
faaGh quad ch6ng Pathet Lao. Nhfifog aha qtian stF M9
d!€i) khi6n nfefi't2g b]¢t k££b I]ao va Nan Vl?t.nan tren
ffihi~fflg figi €da dtrang man H5 chi Mlnh.

i Thing 11 : NhffEg c`u©c oanh kich c&a Hoa-ky tal ml§n Bi€ Al-
lao g!a tatig in?nh m5 do v!!c ngtrng d¢I born hoaa
toan a ml§a Bic VI?t-nan.

Qufn d¢l Bi mat agtrbi Meo tan c8flg 16n vac €5€
tiflh Xleng Khouani va Sam Neua 6. mi8n Bic.

1969

Thing 3 : Pathct La,a chigm Na KhaBg, met can cdr §hlnh
& D8j]g-bac A!elao. Qtian dS! 81 mat can lal €an cdr
cfrot & tinh Sam Neua.

Thing 4 : Hoe-[y I?I leo thang oaah tSa DI§n Bfc Al.Iao,
Cu¢c oanb tac ldc nay 16in hoia hbl thfng 11.1968 ttf
ba tdi nan lan. Ltpc ltrgng 8{ mat chl8m thanh ph6
Xieng Khouang & Dong.nan Cinh dbng Chum 8au
Ehl cu¢c oanh t?a cda My sap bang thafih ph6 nay.
Sad khi d( chuy§a dan chdng, quad Meo g&t luio

f6?8, ficjNG DtrclNG I 19451973

Thang 6 S Pathei Lao chl8m Muong Soul, a pbla Tay Cfnh
d@ag Chum.

Thing 8 i 'Cfc cu¢c oanh tac etia Hoa-ky & ffli§n Ba€ ALlao da
len t6I d¢ cao nhft. Paebet Lao trj€8 thofi kh6f Muong
Soul, C4ah d@ng Chum. Lquc lug'ng Quan dSi 8{ mat
tl8n vao, ch]8m toan the khu vquc Cfah dbag Chum.
Leo thatig oanh tac ttrong €t¥ 6' vdflg Muong Phf ne;

- Tehepofle d Nan AI-lao. Pashet L%o rdt kh6j Mttong

I'hlne. Lquc ltrg'flg Quaa dSI Bi mat chigm Muong
Phia® trong met th¢i gian ngaa.

Th6Ftg,9 : 3`ooo ngLfb] Trung-ho,1 va Vj?€L-fflam dj cff dtrgc
dtra Str Cfnh d6flg Chum v£ Van-tLggag. 3 ooo ngg#fy!
La.o dl car a MHoflg Phine di#gJ: dtra vfo Seflo; cfch
thanh ph6 Savannakhet €ren sstig M6koflg 2o dam
vB phla D8aLT. (2o,ooo tkijf{.j.£3g dan A?.-lao ttr C6flh
dbng Cbum dl chuy%fl €Si i`¢`*t` dia di%m gan Los5g Cheng,
sau d615 ooo flgasdi du'gc dtga vao hal aAp Chi8n
lLrgc » a Cfnh d6-fig Chum\), L5,a dau t!efl ±h€ g!Si bea
figoai dtfgc bl8t t6] vi?c mfy bay My €ri€€ de oaah
tac cfc mqc tieu dan §¥ €££ 'efong vdng cda PatheS ,Lao
da di6n ®a lzefl t!8p ke €dr th*ag 5-1964,

9970

Thang Gi6ng : Glao traglh tfi phaat €S! Cfffih d8ng Chum vi
Souvitina Phouffia S8 flgfai tru#g-laproh6a Cfnh d8flg
Chum De nghi n§y mac cah!€n kh6ffig nhim flfaaa Cfah
ding Chum la vdrff g ctia phe Patfae€ Lao flhtg nhffflg
th6a thuan da dat dt#gc 6' Zu£Zc!i trt#S€ day va da
dug'c Hlep diah Gefieve 1962 nhin flhan va bio dam.

T|,a.ig £ ; Hoa-ky dl tan ffigtrfr! d! €ce La® tdr €£tifa dbng

AI LAO I 1945€1913 139

Chum t¢I Vano.tLrg'ng. Pathet Lao tfl chl€m Cfnh d8flg
Chum,

6 th6fig 3 S Pathet Lao dgra ra d§ nghi Hba blnh 5 dl§m, d€
nghi thtrong thuy8t m¢t gli] ph4p chloh tri da d6l lay
vl?c Hoe-ky ngtrl]g d¢I bob atren toad lanh th8 AI-
lan ,.

!& th5ng 3 : PathetLao chl€m Sam Thong met thfyl glad
flgan r6l rdt lul.

30 thang 4 S Pathe! Lao chlgm Attopeu & mleo Nan AI.leo.

9 thing 6 : Pfthet Lao chigm Saravan€ 6' m]€n Nan A{Elao.

3i th6ng 7 ; Soak Vongsak, dal di¢n cia hoaag thaa Sou-
phanotivong, t6l Van.ttrg'ng. Lan dau tlen Pathet Lao

\ miah thi tuyea b5 mu6nthtroBgthuy€t d§d6"yvl?c
ngtrng d¢l born & nguijefl mien Bac Al-leo. De nghi
nay cfiag nhur de nghi dLrgc dtfa ra ngay 6-3; bi Hoa-
ky b6c b6.

Thing 8 ~ Thing 10 I Quin dSI 8{ mat ph6ng ri nhGrngcti¢c
t8'n c8ng 6i Nan va Baa AI.Iao. Ngoal trdr vl€c t£!
chlgm Muong Sotil va Ban Na a D0ng-bic Al-leo trong
it !au, ahffag cuOc tan cong nay da that b?I.

Thang 11 S Pathet Lao chl6m nhdrng vi trf quan trong c&a
Quan doI 81 mat 6 Cao nguyen Bolovenl thu¢c m!8fl
Nab AI.lao.

1971

Thang Gi6ng i Pathet Lao ,d§ nghi thtrcrng €huygt n8tt Hoe-
ky ngtrng d¢I bob tlgh Xlcng KhouaDg rna the], not
vat tuan 1§ trtr6c va sati khl m¢t phlen bop dl5n ra &

thanh phs Khang Khay. Hoe-ky Sting khtr6c €dr.

140 86NG DUcf NG I 1945-1913s

TS! Hca-ky, Thtrg'ag fight si Moadale t!8t lS Sf tig
€6 ttr 3.ooo tdl 5 ooo blnh ai Thai da dtrgc kh¢.g v3a
t6€ vtlng Cao-nguy€n Bolovens a Nan Al-lao. Lan dfu
tlen c6 s¢ nhln nhan bin chiah tbdrc la blnh 81 Th£]
hi?adang giao chl8ata! Al-laoj m¥c dau a A!-1ao
ngtrdrl ta bl8t r6 rang agtrfyl Thfl than ch!8n 6 cap
tl£.a doaa !t Chat ctiag d5 dtrgc 4 flam`r81.

Quin d¢l VNCH l[h&i squ qul tg d6ng dio a bl€a
gidl da sau d6 traa vao Al-lao.

Patbet Lao cbl8m Muong Phalane. a phla Tap
Muong Phlne, tren DtrSflg s6 9 6' Naffi A!-leo.

Thfng a -Th6ng 3 : Tal Saigon, T8fig tk6flg Thl€u loan bfo

TleG quan d§l VNCH tl8n v&o Ai-leo. Trong met thong
d!Sp doc ngay 8-2, 6ng cho bl8t ; « H@m nay, t6i da
ra l¢nh cho quan ttrc VNCH tffl cang vao cfic can
f,dr cia quin C¢ng sin Bac Vi?i ffiiffi €ren lanh th6 Al.
Iao, doc theo bien g16`1 Lao,Vi€t thuSc Quafl khu I ».
-S6quagi VNCH nay da tr& la! INam VN hal thfmg

sate d6.

Pathet Lao tan c6ng Loflg Cheng, trung tan cda

Qtian d¢l 81 mst. Da s6 nhtrfl6 ngLr3l phu thti¢c cda
cfc lquc itrgng do CIA h6 trg flay durgc d! chuy%n kh6i
Long Cheag, ncyi day da da bi bi8n d'6! ttr met thanh

phs c6 kboaflg'3o{ooo den 4o.ooo dan {haflh mst dan
b!ah. C&c ph8n tdr dam nhaa c6ng tfc ch!8n d8u cbo

Quan d¢I Bi mat 6 Bac AI-lao ldc flay la ngardri Tbfl
va Lao vl quan Meo da bi t!eu d!?i, kh6ng can la met
lquc ltrtyflg chi8a dau ntra.

Thfng 5 : PathetL!o duo ra d6 figbi thLrcyflg thuy8t m&|.
Lan nay ho d6l chain ddrt vl€c d¢l born €r8a toan th8

1Zflh 3h6 A]®ia©.

AI LAO I 1945-1.9r`;3 £T/rf

1979

11 thang 5 : Quan d¢l hoaflg gla I,ao mfe ffil§n T3y Cao
flguyefl Bolovena6

Th6ng 7 - Thfng 8 S Thd ttr6Bg SouvaBna Phouma nhatl

thtrcyzig €huy€t tren d§ #gfii 5 diam c&a Pathet Lao.
De nghi nhfm tfch rftyl van da quaa str ra kh6i chlnh
tri ctia Tfad ttrdng SouvanEa Phouma bi Patbet Lao
bfc b6.

95 thang 9 S Pathet Lao lan dfu t!eB &tra vffn de €ti biffh My
tat Af-lao vao cfc di§t] k!?a thtrot!g thuy8t.

Thang io ! Chi€n squ t£! phft quanh Cfahd6ng Cbum. 4.ooo
quad cEa ttr6ng Vang Pao m6. cu¢c banh quad ngan
Patbet Lao t!8a d&nh Long Cheflg. Ngdglac Dal
cbinh th¢c thay the CIA cting cap vtr kbl Oho quan
Lao. D9! dlSn cda chinh pb& Van-tuging gap sdi gil
Pathaet Lao chuan bi cho cu¢c thtr®ng thuy8t.

14 th5ng !0 : Phfi doaa Pathet Lao tdrl Van-ttrqng. Ngay

17-Io, cu®c hal dam kh&! Bay khal dl6i]t

Thang 11 ~ Thfng 19 : Cfc cuoc h¢i dam gitr. cfc phil doan
thtrcyng thuy8t d:6n ra tal V?n,tu'gng lam vao tinh
trangb8 tic. Ch!€n cuoc van ti8p tquc: Danh 16n&
Trung b§ A{-lao, I?nh bfo d¢ng dtro'c ban banh khfp
d8 d8 Lao, Saravane bi Pathet Lao t8a cong.

1973

1! th5ng gi6ng S QUAD d§! Hoang gza mat quy€n kl§m so5t
tren nhl6u true 1¢ thdyb§. Pathet Lao di€u d¢ng quan
tdrl sat Ltiat]g Prabang.

14.2 D6NG D[roNIG tg45.1973

97 thang Gieng S H¢l qghi Pa-rl v§ Vi?t-nan chfm dfrt v6gl
I Hl¢p dinh Ch5m ddrt Chl6n tranh va Lip lal H6a binh
a Vl!t-zlam ,.

Th5ng 9 S H¢l ngbi Van-ttrgng duglc khal thong. Ngay 21-2,
a Hl?p dinh ve Lap lal Hba blab, Thquc hl¢a ,H6a hgp
Dan t¢c a Al-lao» dtrtyc hal phe d6l dich tat Lao ky k8t.
Theo ban HI?p dinh nay, vlec ngut]g bin tal Ai.leo sg
dapc th¥c hl¢n bit dau ttf 12 g1® (gidy Van-ttreyng)
ag}y a2-2"1973i

1^^

PffiARE TAI LIEU

H¢! GENEVE !954 VE D.D. / PHAN VE Al-LAO

ELBEP . DINH

EBiNH clii e®HIE'N .sap d AI,LAO

cHucrNG I

NGlrN

V #TBRAANNGV*gffQTUH6°cA'viA€HXKCv.LfuNqNG

QUAN Su NGOAI QU6C

a/EC/ I ,. Ttr !enh €tic lquc ltfqflg vfl trang cda cfc bea
tal A!-!ao sg r& l¢fih va bfo dam vl?a dlah €hi toad di?a chi€a
8v tai A3-Zao ctia €gf ca cfc lquc ltrqiflg vti trang dLf di quyen minl],
k§ ca toaH the cfc dcrffi vi va ahan vlea cfc l¥c ltrtyag trea bo,
tren biifl vi tren khsEg.

DJEU 2 : Phti hgp v6I nguyea tag ngtrflg ,bf a d8ag th®I
tren toan c6i D6fig-dt#Gflg, vl€c dinh cb} cbl8n lqu phil dtttyc
thquc hiSn cdog Ida cho €£€ ci cfc lquc ltroing cda hal ben tfen

khfp 15ah th6 Ai-lao, €@! tft Ga cfc ch!8n trtrb'flg.
DS trfqh mg! lam lan va fa!§ca lam va d§ bio dam hBu

/./ Chi ti8t va H6i nghj Geneve ]954, xin len trong phaa v3 V,N.

j/r4 DC)NG DuqNG I 1945119'73

hl€u tfnh each dbng tbbl v]¢c dlnh cfal ch!8n sg ctiflg ahtr trong
v]¢c tfch b!?I va di chuyan cfc lqc hfq.fig hi?a d!?n :

a) Tf ah theo thfyl g!an tbquc s# can thl8t d§ I?nh ngtrng
baa dtrgc truyBn t6l nh®&g c(p th5p cd& lquc lLrg'qg chl8a dgti
hal ben, hal ban d8ng y se th#c hi?a agtfEg bin toan di!a va
cdng ldc tren khfp lanh th6 AI-leo tdr 8 gldr (g!fy dia phtrong)
ngay 6 th4ag 8 nzm 1954, G!® dia phtfcyag dargc th5a thuan la
gidr klnh tuy8n Bac-klSh.

b), Ban I£!en hgp Sal A{olao 8g Zn dinh ]ich trinh d8l v¢i
c4c boat dSng kh£€ do vi?€ dlnfa chi chi8fi st.r mang I?i.

D/EU j ! +at ca cfc hoat d¢ng `.a vsfl chuy§n bao ham
trong v]ec di?h chl chl8n 8¥ thu¢c vi¢c th¥c hI€n cash tap hq'p
phil dtreyc t!6n hanh trong trSt tp va an €oan :

a) Troflg thfyi ban mat s6 ngay, theo stf qu! dinh tal ch6
cda Ban Llen htyp tal Ai,leo, m6l ben c6 b8fl phSn th4o g6. va
v8 hl¢u h6a cfc min, bay, chat n6 va tat ca ca€ chat ll¢u nguy
hlem khfc do cac ben da dat tdr trtr6c. Trtrfyng ho'p kh6ng the
thao g& va lam tnat hz¢q l¥c theo ddng thdrl h?a d6 thl phai
dtrg'c dfnh dau r6 range

b/ Ve van de an i3Iflh cho c6c doan quan troag ldc d]
cbuyEn theo cfc dtr6iflg glao th6t]g va theo lich trinh dz dtrtyc
Ban L!en hg'p Dlflh chf 8n tal Ai-lao fn dinh tf tr6c, cflflg ahtg
ve vaa d8 an nlnh cda ahffag khu vtrc d6ng quan, Ban Llen
hg'p Dlah chl8n ta! Al-lao s€ dqu l]Su nhtrng bi¢n pbap chi tl8t ttiy
theo m6l trtrb'ng hg'p. Dac b!€t, trong khl cfc lquc ltro'ng cia
not ben rdt qtian theo m¢t dtrdrflg glao thong d] qtia dia hat
cda ben kla (dlfdflg bG, dtr®ng tbtiy), cfc lquc !ttgng cda ben
8au flay phil tan tbdyl ltll xa hal ben dtrfyfig glao thong d6 m6!
ben hal` Gay s6, d6ng thbl trfnh gay tr& 8ga! ch® §tf d! lal ct'€a
dan chdng.

AI-LAO I 194.5-1973 1''J

DJ£ZJ 4 : VISc ftit va chuyia quafl, tigp tg ltfcyngtbgc va
dqng cq qttan s¥ pbil dtfoic thquc hlea tkeo cfc ffiguyefl tag
sau day :

a) V!¢c rdt va chuyan quao, v!ec ti8p t8 lttong tht#e va
dqng cq quan squ cda hal ben phil duo.c Loan €hagb-troEig thbi
hen met tram hal mtro! (loo) ngay k8 tdr kb! th6a h!Sp tify c6
h!?a lquc.

Hal bea bit dad trao d8l cho nhau, bang thong tln lien 13c,
nhfyflg ban db d{ chtfyEn cda miqh trong thbl b?:I hal ffitiol
lam (25) ngay k§ ttr khl th6a hj€p nay c6 h]?a lquc.

b) Vl?€ chi figtiy?a qoan ribaa dan Vlet-tiam & AZ-]ao rti¢
v§ VZ¢t.nan phil dtrpoc th¥c h!?a theo tdrng t!tih. TiBb trang
cda cfc d¢l chl rguy€n quan 6 Al-leo trtr6'c ld€ c6 chi8n sir s8
la mqc tleu cti3 not quy trdc rleng.

c/ Cfc 1§ trinh rtit quin cia quan d¢l Llen hi€p Phfp, va
cda chl a8uy?a quad ahan dan Vl?t-nan a AL!ao ra fa!]6i larih
th6 A!-lao se duroic Ban Llen hop an diah tal ch6.

d) Hal ben phil bio dim squ thl haah vj¢c rtit va dl chuy5n
tat ca cf c lquc lgrgng, theo nhfrng mqc dich fna th6a h!?p nay
nham td], kh8ng chap nhan bit cdr hanh d¢ng thtl nghich Liao
vl kh8ng c6 bat ctr loal bl€n phfp t]ao c6 th5 gay tr& ng¢] eho
vlSc rtit va chuyin quaQ nay. Hal bea phi( g;tip d6' lan nhau
troz]g mdrc d¢ c6 thi durgc.

e) Trong ltic rdt va chuy8n quan, hal bea kh8ng dtfey€ ti€u
hay hay phf hoal moi tal sam c8fig c¢ng, va kh-6t]g dtrpic x3m
pham den slah mang va tal Ban c&a dan chting dia phtrcy8g.

i) Ban Llen hgp va by baa Qu6c t8 theo d6I vi?c fp dqflg
nhfrzig bl?fl phfp bio difn aq plt]h cho cfc lque ltrgng datig

rdt ltl! -va Pang dl ch¥y8n€

146- DONG-D[f9_XG I I9!L5.1973

g) Ban L{en ho'p t.I At,lao can cdr theo cfc nguyen izc k8
tren d§ qul dinh cfc tbi th¢c cq ih! cho vi?c riit va chuy§n
quat,.

a/ECJ 5 : Vao cfc agay figay trtr&e khi ngtrng bin, m6!
ben cam k8t khoag phft d¢ng cfc cuSc banh quan 16a n2o gi@a
ldc kyk€t th6a hlSp dlah chi chi8n squ tal Geneve va ltic thl
hanh lenh ngtrng ban.

' CHUONG II

CAM CHi DUA QUAN I)OI M61, NHAN VIEN
QUAN SLJ; V0 I(Hf VA TIEP LIEU M6l

a/ECJ 6 : Ngay [hl cons b6 l?nh ngtrng ban, cam kh6ng
dtrgic dtra tdr bea ngoal vao AI-lao mol b§ d¢I va ahaa vlen
qtian squ tang vl?a.

Toy nh]®a, 8¢ Tu I?nh Cao c8p Phfp c6 tb§ di lei tfen
lanh th8 Al-lao mat g6 dapic quy dinh r5 nban vlen
Quln squ Phfp can thl€t cho vi?c huin lu}?a Quan d¢! Qu33
gla AI-lao,. .6 ahan vfen nay lh6og dtrg'c vtror qua mat ngaa
nan tram (I.5oo) sl quin va ha 81 qt]ati.

DjEC/ 7 : NgSy ±hl th6a h!ep nly c6 hl?u lquc, cgm thi8t
lip nbtrag caa cdr quln lqu m¢I tren [hfp 15nh th6 AI.leo.

DJEU8 : 8¢ Tu l€ah Cao cip cfc lquc hfolng Phfp se
g!fr lal tren 15ah th6 A!-Iao cfc nhan vlea can thl8t cko v!?a
bao trl hal co sa quan squ Phfp, co sd thdr ah5t ta] S6no, co
Ba thdr hal tal thung laag s6ag Mekong, boac troag tiah VSn-
ttroing, hoac 6 h. Ittu Van-tirtyng. T6ag c¢ag 86 quaa dtro'c gift
lal troag cfc co sS quan squ nay se khong dtfoic vtfqt qua ba
tigan nzm tram (3.5oo) ngtrdy].

=4I-IJAr) I I[)ll.-i-[!I;;3 I/,-;

BJ;ifar g : NgaF kh{ th6a h!?p nay €6 fa!€u lquc va pbtlhqp
v&l 16.i tttyen b5 cda chfnh phd Hoaflg gia Al.1ao ngay 2o
thaag 7 ii5m 1954 tat H¢l ngbi Geneve, cam dtra th€mvao
Al-leo t%€ ca cfc loaf vfi kh1, dan du¢c, di]tig cq chl6n tranh,
flgoa! Srdr mSt s5 lttgflg dusg'c xic dinh c5c va kbl tbu¢c cfc
loa! dtrtyc xf a diith can thi8t f too vlSc bio vS Al-lao.

D/jfUro : Cac vfi khl va tjhan vlen quan squ m6i dtro'c

pb¢p dti.a v&o Aj,1ao theo squ quy dinh cda Dl€u 9 & tren, se
cZ=i dt#gc dora vao qtja cf c cdra khao sau day : I]uaog Prabang/
Xieng Kti®uang, Van-ttrg'ng, Seflo, Pabs6, Savanflakbetf
TL`h€pone.

CHU'ONG Ill

VIEC TACH BIET CAC LuC LUcrNG -
KHu vgrG B®NG QUAN ~ MiEN tap Hgp

DJEU rr : V!¢€ tfch b;¢t bo d¢I cbl8n dau bao g@m vl¢c
tSp hqp tal ch6 c£€ ltf ? ltrgflg vtr trang cdng nhtr vi?c van
chuy§fi t6l nhfrfig khu vtf€ d6ng quin tan therl dlah ebo m§t
b9n va vi€c rdt quan taffi tbdl cda ben k!a, I:`al dtrq'c chffm ddrt
tiiong m¢€ €hfy! fe3n khong qtta mLrdr] lam r15/ ugly sad ngay
tfi] hank l¢gEh rgtrflg baa.

Dj£U T2 : Bats L{en hgp tat AJplao sg aa diah dia dlem

va c#c gfah gJ&3 f€fu+3a :

pe- 5 k9iu vLFc d6ng qcaa tsm thbl danh cho viec tl€p
ffifesti g3t: lt#€ lgrgog ch! t]gtty€a quad nhan dan
Vi¢f-Ham.

•-- 5 khu vgrc d6ng qLlan tan thb! danh cho vj¢c t(gp
n!`an t`£c !quc ltrgng Pbap tat A!-lag,

Flu-in 86NG-13T_f oxr:I I 1945_1_973

- 12 khu vtfc d6jg quan tan th8i, m8l tiah

mst khu vquc, daflh #ho v!€c tl8p nhsn cfc doin vi
chi8n+ date « Pathet L§o ».

Cfc 1¥£ ltro'flg cda Qufn d¢i Qj6c-gia A!-lao s8 a flgtfyen
vi trl tr®ng su6t €hdrf gian thqu6: h{€. fee hos€h tfch b!?t va
van chuy6a c5c ltrc iffgf3g t3goa! qutr„: va €£€ dcyn vi chl8fi dzu

a Patbet I-3o »O

D/EU I.3 : Cfc !if€ lLgq'fig Egoai qu6€ 8g dtrgc vaa chuy§fl
ra kh6l lanh th8 A!-lao tt2eo cfc df et3 kiSn sau :

I) Cac ltrc lergag Phf p : Vi€c v,3n chuy§fl Sac iapc itgg'fig
Phfp ra kh6l A!-leo g8 dtfg'c tht#c faf?n bfng dtrftytig b§ tbeo
nhGi8g 1¢ triah do Baa L£€n hgp {?i A€-iao an dinh, ctiag
nhtF bfag dtfdrng m5y bay vA ff trbng song.

2) Cac ltrc luro'ng chl nguy?a quafl nhan dan V]?t-nan S
Vi?c van chtiy§n c6c l¥c ltfg'ng nay ra ®Eh6! Ai-leo sg dtrgc thlfc
hl§n bat]g dLg¢ng b¢ theo nhftqg 1© ¥,rinh vi m§t Itch trlnh do
Ban Hen ho'ptal Al-lao aa 3inb, tfga can bin cdag ldc v¢l
cu¢c rdt quaff cda Sac liFc ltfo'ng flgoai qu6c.

DJEU r4 : Tfongkhl chey dgii met gjai phfp chinh tri,
cac dora v! chl8a dfu Patbe€ LAo, €8p hg'p tat c5c lhu vtrc
d6ng quan tan th6'!, sg d! choyan va cfc tiah Phonggaly va Sam
Neua; ngoal trdr nhtrflg ngtr@I mu6:1 dargc g]il ngfi tat ch6.
Cfc dcyn vi chl6n dau nay dtrQ'c ttf do d! la! glca hal tinh
trea theo met haflh !ang dpc biefl g!6£ Lfo-VISt dtrQ.a g161
hen & pbfa Nan b&i cfc durdrifg Sop Kfn, Na Mi, Sop Sang,
Muong Son.

Vl?c tap hqp nay phaf d€rgic chfm ddrt trong thtyl baa
met tram hal mtrol (Ieo/ ffigay k§ tdr ngay th6a h!?p nay c6
hl!u lquc.


Click to View FlipBook Version