ภาพที่คอมโพสิชั่น (ไม่เคย) ลงตัว

บริจาคม่ัง เสียบต้นเงินมั่ง มัดแขนเจ้าบ่าวสาวมั่ง...สรุปคือไม่เอาเงิน เอาแต่บุญ
เอาแตค่ วามอิ่มใจ” นายช่างใหญต่ อบอมยม้ิ

“โห! ไอน้ กั บญุ ใหญ.่ ..เออ่ แลว้ อยทู่ น่ี รี่ ายไดด้ ไี หมวะ คา่ เซน็ คา่ ออกแบบ”
เพอ่ื นถามตอ่

“ไม่มี...ไม่มีค่าเซ็น ไม่มีค่าออกแบบ” กฤตตอบขณะโปรยหัวอาหารลง
สระนำ้�

“แสดงว่าเอง็ ไม่ทำ� งานน่ะส”ิ เพือ่ นผายมือเหมอื นไม่เชื่อ
“ทำ� สิ แตฟ่ รีหมด ท�ำใหฟ้ รีๆ เซ็นใหฟ้ รีๆ ขอใหท้ �ำหนงั สอื ผ่านผู้บรหิ ารมา
ข้าทำ� ให้หมด ทำ� ใหฟ้ รๆี ” กฤตตอบนิง่ ๆ
“เฮ้ย! ออกแบบฟรี เซ็นฟรี ได้ไงวะ ค่าวิชาชีพวิศวกรรมล่ะ วิชาทั่วไป
หนว่ ยกิตละแปดรอ้ ย วิชาหลักเฉพาะพันสองนะเอ็ง กวา่ จะเรียนจบ หมดเงนิ ไปตั้ง
เยอะ บ้าหรือเปล่า?” เพ่ือนประชด
“ไมบ่ า้ โว้ย จบแลว้ ก็จบกันไป หมดแล้วก็หาใหม่สิวะจะยากอะไร ไม่ใช่แค่
ท�ำให้ชาวบ้านฟรีอย่างเดียวนะเอ็ง บางทีข้าเลี้ยงข้าว เล้ียงกาแฟ โอวัลตินพวก
ชาวบ้านด้วยนะ” กฤตตอบอยา่ งอารมณด์ ี
“โห! ไอ้พ่อผะเหวดใหญ่ พ่อนักทุ่มเทเสียสละใหญ่” เพ่ือนประชดเล็กๆ
ก่อนกระซิบถามเบาๆ
“เอ่อ! แล้วเงนิ เปอรเ์ ซน็ ต์ คา่ คมุ งานไดเ้ ทา่ ไหร่วะ ห้ามตอบว่าฟรีนะเวย้ ”
“นก่ี ฟ็ ร”ี กฤตลากเสยี งยาว
“เฮย้ ! ไอ้นบ่ี ้าไปแล้ว อะไรๆ กไ็ มเ่ อา ไปบวชไดแ้ ลว้ มั้งเอ็งน่ี ไอ้พระฤๅษี
เอย๊ ...” เสยี งเพ่อื นประชด กฤตพดู สวนขึน้
“ขา้ ไดแ้ ล้ว”
“ไดอ้ ะไร ขา้ วา่ แลว้ ทำ� เปน็ อบุ อบิ ถงึ วา่ ไมเ่ อาสกั อยา่ งทแ่ี ทก้ ม็ ที างไดน้ เี่ อง
ไมม่ ีหรอกนายช่างโยธาในโลกนจ้ี ะไมร่ ับเงินใตโ้ ต๊ะ บอกมา บอกมา” เพ่อื นเร่งรกุ
ค�ำตอบ

250 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟ้า

“ไดเ้ งินเดอื นเว้ย! เงนิ อะไร ข้ากไ็ มเ่ อาทง้ั นั้น ขา้ เอาแตเ่ งินเดือน เอง็ เข้าใจ
บ้างไหมน่ี เกิดเป็นคนต้องรู้จักตอบแทนบุญคุณแผ่นดินบ้างสิวะ รู้จักให้คนอื่น
เสยี บา้ ง ไมใ่ ชม่ แี ตก่ ำ� เอา กำ� เอา ตายไปกเ็ อาอะไรไปไมไ่ ด้ เอง็ จะเอาไปอะไรนกั หนา
วะเงนิ น่ี แคม่ อี ยมู่ กี นิ กด็ แี ลว้ เอง็ เคยไดย้ นิ ไหม ทางสายกลาง ปรชั ญาของเศรษฐกจิ
พอเพียง สามห่วงสองเง่ือนไข หนึ่งมีเหตุมีผล สองมีความพอประมาณ สามมี
ภมู คิ มุ้ กนั สองเงอ่ื นไขคอื มคี วามรคู้ คู่ ณุ ธรรม” กฤตตอบยาว เพอื่ นไดแ้ ตอ่ า้ ปากหวอ

ส่ิงที่กฤตอธิบายให้เพื่อนฟังไม่ใช่แค่นามธรรมเท่านั้น ทว่าเขาได้น�ำมา
ปฏบิ ัติจรงิ ๆ ทด่ี ินท้ังหา้ ไรข่ องเขากับแม่ถกู แบง่ พ้ืนที่ออกเปน็ สี่ส่วนใหญ่ๆ สว่ นแรก
เขาปลูกบ้านเป็นบ้านไม้สองชั้น ส่วนที่สองขุดเป็นสระน�้ำส�ำหรับเล้ียงปลาและ
กกั เกบ็ น้ำ� ไว้ทำ� การเกษตร ส่วนท่สี ามแบ่งเปน็ พนื้ ทท่ี ำ� นา และส่วนท่ีส่ีทำ� เปน็ พ้นื ท่ี
ปลกู พชื ผกั สวนครวั แบบผสมผสาน รวมทงั้ ปลกู ผลหมากรากไม้ สำ� หรบั กนิ ใบกนิ ผล
รวมท้งั เลยี้ งหมู เลย้ี งเป็ด เล้ยี งไก่

“มึงเลิกกินเหล้าตั้งแต่เม่ือไหร่วะ” เพื่อนถามโดยลดระดับความเข้มข้น
ของเสียงลง

“นานแล้ว...เป็นสิบป”ี
“แลว้ บุหร่ลี ะ่ ?”
“เลกิ พร้อมๆ กัน เข้าพรรษาปีนัน้ ขา้ อดหมดทุกอยา่ ง เหล้า บหุ ร่ี เทีย่ ว
สำ� มะเลเทเมา พอออกพรรษาปนี น้ั ขา้ เหมอื นเปน็ คนใหม”่ นายชา่ งใหญต่ อบจรงิ จงั
กอ่ นถามเพ่อื น
“แลว้ เอง็ เม่อื ไหร่จะเลกิ เหล้าบุหร่ี ขา้ ไมเ่ ห็นประโยชน์มนั เลยจรงิ ๆ”
“กจ็ ริงอยา่ งเอ็งว่า มแี ต่มึนเมาอย่างเดยี ว ว่าแตเ่ อ็งเลิกอบายมขุ หมดแล้ว
บรรลุอรหันตห์ รือยงั วะ?” เพื่อนเย้า
“แค่ศลี หา้ ก็พอแลว้ ไม่ได้มงุ่ หวงั บรรลุอะไร”
“แสดงวา่ ขา้ กอ็ ดจะไดก้ นิ ปลาจาระเมด็ ตวั โตๆ ทก่ี ำ� ลงั ตอดอาหารอยนู่ ะ่ สิ
เพราะผิดศลี ขอ้ ทหี่ น่งึ ” เพอ่ื นยกไหล่ผายมือทำ� ท่าผิดหวัง

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 251

“กนิ ได้ แตเ่ อง็ ตอ้ งลงไปจบั เองนะ...สว่ นขา้ มหี นา้ ทฉ่ี นั อยา่ งเดยี ว ฮา่ ” นาย
ชา่ งใหญย่ ม้ิ อยา่ งได้ที

“เออ่ ! ใชพ่ ระฤๅษี จบั ปลาไมไ่ ด้”
สายตาของเขาจบั จอ้ งไปยงั ภรรยาคสู่ ขุ ทก่ี ำ� ลงั รดนำ้� สวนผกั อยา่ งเบกิ บาน
ใจ ก่อนหันไปมองแม่ท่ีเคลื่อนไหวก้มๆ เงยๆ อยู่ในคอกสัตว์ใกล้สระน้�ำ เสียงแม่
เรียกชื่อเปด็ ไก่ ยังกังวานใส แม้จะอายุมากแลว้ แมย่ งั แขง็ แรง

๔. ภยั ชีวติ

พยากรณอ์ ากาศเตอื นวา่ อกี สามสวี่ นั ภาคอสี านตอนบนจะมพี ายเุ ขา้ ทำ� ให้
เกดิ ฝนตกหนกั ไม่แปลกอะไรหากค�ำเตือนนจ้ี ะมาเตอื นในชว่ งเดอื นมถิ นุ ายนจนถึง
ตลุ าคมเพราะเปน็ ชว่ งฤดฝู น กฤตรสู้ กึ กงั วลใจเลก็ นอ้ ยเพราะฝนจะมาตกโดยเจาะจง
ในชว่ งวนั ที่ ๑๓–๑๕ ซง่ึ เปน็ เทศกาลสงกรานต์ สาเหตทุ กี่ งั วลใจเพราะเขาตอ้ งเตรยี ม
สถานท่ีส�ำหรับจัดงานวันสงกรานต์ และต้องกางเต็นท์สิบกว่าหลัง ลองคิดภาพดู
หากเต็นท์ที่กางไว้โดนพายุถล่มจะเกิดความเสียหายต่อทรัพย์สินของราชการมาก
เพยี งใด

ทวา่ ความกงั วลใจในเหตเุ ภทภยั ธรรมชาตมิ อิ าจเทยี บเทา่ ความกงั วลใจกบั
งานโครงสร้างระบบประปาผิวดินขนาดใหญ่ท่ีตนเองก�ำลังควบคุมงานอยู่ สาเหตุ
แหง่ ความวนุ่ วายใจนเ้ี กดิ จากผรู้ บั เหมามกั งา่ ยและตบตาผคู้ มุ งาน เพราะเสรมิ เหลก็
พนื้ และผนงั ถงั เกบ็ นำ�้ บนชนั้ ทหี่ า้ เพยี งแถวเดยี ว ทง้ั ทใ่ี นแบบกำ� หนดใหเ้ สรมิ สองแถว

“เราจะเสรมิ ให้อกี แถวก็ได้” ผรู้ ับเหมาเสนอแนวทางแก้ไข
“โถ่ พี่ คอนกรีตมันต้องเป็นเนื้อเดียวกัน เทคอนกรีตคนละช้ันมันไม่ถูก
หลกั วศิ วกรรม มนั ไม่ปลอดภยั นะครับ” กฤตอธิบายสุภาพ
“ไมเ่ ปน็ ไรหรอกชา่ ง ผมรับรอง ผมจะทาน�้ำยาประสานคอนกรตี ใหอ้ ีกที”
ผ้รู ับเหมายกเหตุผล

252 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

“ไม่ได้หรอกครับพี่ มันอันตราย ถังนี่รับน�้ำหนักมาก วันนี้พรุ่งน้ีอาจ
ไม่เป็นไร แต่ห้าปีสิบปีข้างหน้า หากเกิดความเสียหายข้ึนใครจะรับผิดชอบ”
กฤตอธบิ ายต่อ

“งั้นจะใหท้ �ำอยา่ งไร” ผรู้ บั เหมาถามนำ�้ เสียงตงึ ขน้ึ
“ทุบ” กฤตตอบสั้นๆ
ผรู้ บั เหมาพยายามเกลยี้ กลอ่ มใหก้ ฤตยกเลกิ คำ� สง่ั ทบุ ถงั เกบ็ นำ้� พรอ้ มเสนอ
คา่ ตอบแทนพเิ ศษใหอ้ ยา่ งงาม แตก่ ฤตปฏเิ สธทกุ กรณี จนสรา้ งความไมพ่ อใจใหก้ บั
ผู้รับเหมารายนั้น
“ได้ ผมเสยี หายเท่าไหร่ ทา่ นก็เสยี หายเทา่ นั้น” ผู้รบั เหมาทวนเสียงเข้ม
สบตาแขง็ กรา้ ว กอ่ นเดนิ หนไี ปขน้ึ รถ คำ� ขสู่ ดุ ทา้ ยทท่ี ง้ิ ไวน้ า่ กลวั กวา่ ทกุ ครง้ั ทผี่ า่ นมา
ทำ� ให้กฤตนอนไม่หลบั อยู่หลายคนื

อาชีพนายช่างโยธาใช่จะโรยด้วยกลีบกุหลาบ อย่าได้คิดว่าเราเป็นผู้
ควบคุมงานแล้วผู้รับเหมาจะเช่ือฟังเราหมดทุกอย่าง พวกเขาจะท�ำทุกวิถีทางเพื่อ
ใหไ้ ดก้ ำ� ไรมากทสี่ ดุ วธิ หี นงึ่ ทผี่ รู้ บั เหมานยิ มทำ� คอื ลดคณุ ภาพวสั ดุ ทวา่ คตู่ อ่ กรทจี่ อ้ ง
อยู่ของผู้ว่าจ้างคอื ผ้คู วบคุมงาน ถ้าผา่ นด่านนไี้ ปไดก้ ารงานก็ราบร่นื เศษเงนิ เพียง
เลก็ นอ้ ยจงึ กลายเปน็ เหยอ่ื อนั โอชาทผี่ คู้ วบคมุ งานชอบนกั หนา และเมอื่ กลนื ลงทอ้ ง
แลว้ จะทำ� ใหป้ ระสทิ ธภิ าพการควบคมุ งานลดลง จนถงึ ขนั้ ปลอ่ ยปละละเลย ใหผ้ รู้ บั
เหมาท�ำงานตามใจตนเอง และนี่คือจุดอ่อนที่ท�ำให้งานโครงสร้างของงานสถานท่ี
ราชการมกั ไมแ่ ขง็ แรงปลอดภยั และเสอ่ื มประสทิ ธิภาพเร็วกว่าความเป็นจริง

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 253

๕.จิตอาสา

กฤตมาท�ำงานแต่เช้า เขาเข้างานก่อนสองโมงคร่ึง และเลิกงานหลัง
บ่ายส่ีโมงคร่ึงไปแล้ว ท่านนายก อบต. เคยกล่าวชมนายช่างกฤตต่อท่ีประชุมโดย
ยกให้เป็นแบบอย่างข้าราชการท่ีดีเร่ืองการรักษาวินัยในการตรงต่อเวลา ที่เพื่อน
ร่วมงานทุกคนควรเอาเปน็ แบบอยา่ ง

มเี พอื่ นต่าง อบต. เคยแนะน�ำทเี ล่นทจี รงิ กบั เขาวา่ เปน็ ระดบั หัวหน้าแล้ว
ไมจ่ ำ� เป็นต้องมาทำ� งานแตเ่ ช้าตรงตามเวลาก็ได้ ตอนกลับก็กลบั ก่อนเวลาเลกิ ก็ไม่
เห็นเป็นไร ทไ่ี หนๆ ใครๆ เขากป็ ฏบิ ตั กิ นั ท้ังน้ัน จะตรงเปะ๊ อะไรนักหนา รู้ไหมการ
ทีเ่ ราเคร่งครัดกับระเบยี บวนิ ยั มากเกินไป มนั เป็นการกดดนั ผใู้ ตบ้ งั คบั บัญชา ท�ำให้
เขาหงุดหงิด ควรผอ่ นคลายบา้ ง เพอ่ื นต่าง อบต. ยงั แนะน�ำต่ออีกวา่ หากหัวหนา้
จะเขา้ สาย หรอื กลบั กอ่ นเวลาเลกิ งาน หรอื ไมม่ าเลยยงิ่ เปน็ การดี เพราะมนั จะทำ� ให้
ลูกน้องคึกคัก พวกเขาจะเป็นอิสระ ไม่ต้องมีใครคอยควบคุมดูแล มันเป็นเทคนิค
บรหิ ารคน กฤตไดแ้ ตย่ มิ้ พยกั หนา้ หงกึ ๆ เปน็ เชงิ รบั ฟงั ทวา่ คำ� แนะนำ� ของเพอ่ื นตา่ ง
อบต. เป็นแคส่ ายลมผ่านวูบทพ่ี ดั เข้ามาทางหซู า้ ยและทะลุผา่ นหูขวา

“กำ� นัน มีอะไรหรอื ครับมาแต่เชา้ ” กฤตยกมอื ไหว้ทักทาย
“มคี รบั นายชา่ ง ทางอำ� เภอใหจ้ ดั ทำ� โครงการกอ่ สรา้ งเสนอจงั หวดั ” กำ� นนั
ยมิ้ อยา่ งเกรงใจ
“ออ๋ ! เงนิ อุดหนนุ เฉพาะกิจหรือครับ” กฤตขานรับอยา่ งรูด้ ี
“ครับผม”
“กโ่ี ครงการครับ”
“เออ่ ! เออ่ ! สี่สบิ โครงการครับ” กำ� นนั พลกิ กระดาษในมอื ไปมา
“หือ! ตั้งส่ีสิบโครงการ โอ้! ท�ำไมมากขนาดนั้น” กฤตละสายตาจาก
คอมพิวเตอร์ สบตากำ� นันอย่างสงสยั

254 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟ้า

“มันเป็นงบด่วนจากจังหวัดครับ เราแบ่งกันหมู่บ้านละหกแสนกว่าบาท
แปดหมู่บา้ นกห็ า้ ล้านครับผม มันแยกยอ่ ยหลายโครงการ โรงเรียนก็อยากได้ วดั ก็
อยากได้ หกเจด็ หมน่ื กม็ ี แสนกวา่ กม็ ี มนั กเ็ ลยเยอะครบั ” กำ� นนั อมยม้ิ อธบิ ายพรอ้ ม
ยื่นกระดาษ ซึ่งเป็นช่ือโครงการท้ังสี่สิบโครงการที่แบ่งสรรปันส่วนจากผู้ใหญ่บ้าน
หมู่บ้านต่างๆ จนลงตัวแลว้ รอเพียงแบบแปลนและประมาณราคา

“โอ!้ อบต. เราปหี นง่ึ กก็ อ่ สรา้ งไมเ่ กนิ แปดโครงการ นเี่ ทา่ กบั ทำ� งานทเี ดยี ว
ห้าปีเลยหรอื ครบั น.ี่ ..” กฤตเปรียบเทียบปริมาณงานกอ่ นพูดตอ่

“งานเขียนแบบประมาณการต้องใช้เวลานะครับ งานประจ�ำผมก็ก�ำลัง
คิวแน่น ขอเวลาสักหน่ึงเดือนค่อยมาเอานะครับ ผมจะพยายามเคลียร์ให้” กฤต
แบ่งรบั แบ่งสู้

“ไม่ไดค้ รับนายช่าง ทง้ั หมดน่จี งั หวดั เขาให้สามวันเท่านั้น ถ้าเกินน้เี ขาจะ
ตัดทันท”ี กำ� นนั ยิม้ ตาหยอี ยา่ งขอความเห็นใจ

“หา! สามวัน มันจะเสร็จทันหรือครับ งานเขียนแบบประมาณการงาน
อาคารโครงการหน่งึ กใ็ ช้เวลาสองสามวันแล้ว นีส่ ีส่ บิ โครงการนะครับก�ำนัน” กฤต
อทุ านเสยี งหลง ไม่อยากเช่อื สงิ่ ทต่ี นได้ยนิ

“ผมกไ็ มท่ ราบครับ จังหวัดเขาสัง่ มายังงี้ ไม่เชอื่ นายช่างกโ็ ทรศัพทไ์ ปถาม
ท่านนายอ�ำเภอเอาเอง นคี่ รับเบอร์โทร.ทา่ น” ก�ำนนั ตอบหน้าซือ่

“โอ!้ ถ้าจะใหเ้ สร็จทนั ผมคงไม่ไดห้ ลบั ได้นอนแนเ่ ลย ผมจะพยายามนะ
ครับท่านก�ำนัน ได้แค่ไหนก็เอาแค่นั้น ผมจะเร่งให้เด๋ียวนี้” นายช่างใหญ่ลงมือ
เขยี นแบบตงั้ แตว่ นิ าทนี ัน้ โดยมผี ้ชู ่วยนายช่างโยธา ซงึ่ เปน็ ลูกจา้ งคอยชว่ ยเหลือ

จรงิ อยา่ งทกี่ ฤตบอกวา่ จะตอ้ งไม่ได้หลับได้นอน เพราะเขากลบั มาถึงบ้าน
ตีสองตีสามถึงสองคืนติด ตอนเช้าก็ต้องรีบออกจากบ้านมาท�ำงานแต่เช้าตรู่ เพ่ือ
ปั่นงานให้ทันก�ำหนด ขุมพลังท้ังหมดในตัวถูกน�ำมาใช้จนหมดเกลี้ยงในเวลาส้ันๆ
เพราะกลวั ชาวบา้ นจะเสยี โอกาสจนพลาดประโยชน์ท่จี ะเกดิ ขนึ้ กบั ชมุ ชน

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 255

“ทงั้ หมดน่ีเป็นการเขยี นแบบประมาณการครา่ วๆ นะครบั เมอ่ื ไดร้ บั เงิน
มาแล้วต้องตั้งคณะกรรมการก�ำหนดราคากลางอีกที แบบแปลนก็ปรับเปล่ียนได้
ตามความเหมาะสม” กฤตยนื่ เอกสารปกึ ใหญใ่ หก้ ำ� นนั กอ่ นปดิ ปากหาวหวอด “โอ!้
นายชา่ งไดน้ อนบา้ งไหมน”่ี กำ� นันถามอย่างเป็นห่วง

“ก็นอนครบั สองสามชว่ั โมง” กฤตตอบนยั น์ตาแดงก�ำ่
“เอ่อ...น่ีเป็นสินน้�ำใจเล็กน้อย พวกเราเก็บรวบรวมเพ่ือตอบแทนน�้ำใจ
นายช่าง” ก�ำนันย่นื ซองสนี ำ�้ ตาลใหก้ ฤต
“ไม่เอา ไมเ่ อาครับ” กฤตปฏเิ สธพลั วัน กอ่ นพูดตอ่
“เก็บไว้เถอะครับ แค่เงินภาษีที่เป็นเงินเดือนจากพวกท่านผมก็เกรงใจ
ทา่ นมากแลว้ อยา่ ใหผ้ มลำ� บากใจเลย เกบ็ ไวใ้ ชจ้ า่ ยอยา่ งอน่ื เถอะครบั มนั เปน็ หนา้ ที่
ของผมอยู่แล้ว...ท่านไม่ต้องห่วงครับ ทั้งส่ีสิบโครงการน่ีเม่ือผ่านจังหวัดแล้ว ผมน่ี
ละ่ ครบั จะเปน็ ผคู้ วบคมุ งานใหพ้ วกทา่ นอกี คำ� รบ ยนิ ดใี หบ้ รกิ ารครบั ทา่ นประชาชน”
กฤตตอบด้วยความจรงิ ใจยมิ้ แย้มแจ่มใส แม้นยั น์ตาจะแดงก�ำ่ เพราะอดนอน

๖. ฝ่าเหตรุ ้าย

งานประเพณีสงกรานต์เป็นงานเทศกาลที่ท�ำให้เกิดความรู้สึกอบอุ่นกว่า
เทศกาลงานไหน เพราะมนั ทำ� ใหเ้ กดิ ความรสู้ กึ ครม้ึ อกครม้ึ ใจ ภาพความสนกุ สนาน
ความร่ืนเริงบันเทิงใจ ภาพผู้คนสาดน�้ำอย่างสรวลเสเฮฮาภาพขบวนแห่นาง
สงกรานตอ์ นั สวยงามยงั ประทบั ตราตรงึ อยใู่ นหวั ใจ เพอ่ื นฝงู ทไี่ มไ่ ดเ้ จอกนั นานกจ็ ะ
ได้พบเจอ เพียงแค่ได้นึกถึงก็ท�ำให้เกิดความสุขทางใจ เพียงแค่ดูปฏิทินว่าใกล้
สงกรานต์ก็ท�ำใหห้ ัวใจพองโต

พระพุทธรูปปางต่างๆ ประจ�ำวัดของหมู่บ้านต่างๆ ได้รับการอัญเชิญข้ึน
มาบนหลังรถกระบะท้ังแปดหมู่บ้าน ด้านหลังพระพุทธรูปมีเก้าอี้สี่ห้าตัววางอย่าง

256 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟ้า

เป็นระเบียบส�ำหรับให้พระสงฆ์น่ัง หลังขบวนแห่พระก็เป็นขบวนนางสงกรานต์ท่ี
ประดับประดาอย่างงดงาม ผู้น�ำชุมชนและชาวบ้านที่มาร่วมงานดูสนุกสนาน
ครึกครื้น เสียงซาวด์ดนตรีอีสานท่ีเปิดกระหึ่ม ช่วยเร่งเร้าให้หัวใจสูบฉีดเลือดให้
พุง่ แรงจนบางคนอดใจไม่ไหวทจี่ ะร�ำฟ้อน

“สงกรานต์ปีน้เี หงาๆ นะครบั นายช่าง” ก�ำนนั ชวนคุย
“ครบั ผม ดหู งอยๆ เพราะทอ้ งฟา้ มืดคร้ึม อากาศแบบน้ที ำ� ใหค้ นไม่อยาก
มาเลน่ นำ�้ พยากรณอ์ ากาศเดยี๋ วนแ้ี มน่ นะครบั บอกฝนจะตกชว่ งนี้ กค็ รมึ้ ไดใ้ จจรงิ ๆ”
กฤตตอบ
“ช่วงน้ีงานยุ่งหนอ่ ยนะชา่ ง ทางอ�ำเภอจงั หวดั เรยี กประชุมบ่อย เพราะมี
งบประมาณเข้ามามาก นีม่ ีข่าวจะไดง้ บใหม่มาอีก ทีน้ีจะให้ชาวบ้านทำ� เอง ผมยัง
นึกรูปแบบไม่ออกเลยว่าจะเป็นอยา่ งไร”
“บ้านเมืองก�ำลังพัฒนา รัฐบาลเขากระตุ้นเศรษฐกิจ งานเลยมากหน่อย
ก�ำนันมีอะไรกบ็ อกมาเลยครบั ยินดีเสมอ”
“วนั น้ีพาครอบครัวมาเที่ยวดว้ ยหรือเปลา่ ครบั นายชา่ ง”
“มาครับ เมยี กับแมก่ �ำลังถวายเพลพระอยใู่ นศาลาโนน่ ครบั ”
งานอนรุ กั ษส์ บื สานประเพณตี ามฮตี สบิ สองคองสบิ ส่ี ตำ� บลนท้ี ำ� มาตอ่ เนอื่ ง
มิเคยขาด โดยเฉพาะงานสงกรานต์ อบต. ตอ้ งจัดติดต่อกนั ท้งั สามวัน คอื ต้งั แต่วัน
ท่ี ๑๓–๑๕ เพราะฉะนน้ั เจา้ หนา้ ทข่ี อง อบต. ตอ้ งอยปู่ ฏบิ ตั หิ นา้ ทร่ี ว่ มกบั ชมุ ชน ใคร
จะมีธุระอะไรส�ำคัญในช่วงน้ีต้องลากับผู้บริหารเป็นกรณีพิเศษ กฤตเป็นนายช่าง
ประจำ� ต�ำบลนม้ี าสบิ หา้ ปี เขาเข้าร่วมกจิ กรรมตลอดทุกปโี ดยไมเ่ คยขาด ลา แมแ้ ต่
ครั้งเดยี ว
“นายชา่ งครบั นายชา่ งครบั เกดิ เรอื่ งใหญแ่ ลว้ ครบั ” นอ้ งธรุ การวงิ่ กระหดื
กระหอบหน้าตาต่นื ฝ่าสายฝนทีก่ �ำลังโปรยปรายเข้ามาหากฤต
“เรอ่ื งอะไร” กฤตถามหนา้ ตาตื่นพอกนั

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 257

“ไฟไหม้ ไฟไหม้พ”ี่ นอ้ งธุรการตอบเสยี งสนั่

“ไหม้ท่ีไหน”

“บา้ น บา้ นนายชา่ งครบั ”
กฤตขบั รถฝา่ สายฝนกลบั บา้ นทอ่ี ยหู่ า่ งเพียง ๗ กิโลเมตรอยา่ งเร่งด่วน ใจ
เขาเตน้ ไมเ่ ปน็ สำ่� ระหวา่ งขบั รถเขานกึ ถงึ สาเหตขุ องเพลงิ ไหม้ เตาแกส๊ ไฟฟา้ ลดั วงจร
หรอื มีใครทำ� เขาไม่เคยมเี รื่องขนุ่ ข้องหมองใจกับใคร เขาปฏบิ ตั ติ วั เปน็ ท่ีพงึ่ พาของ
ชาวบา้ น ไม่เคยรอ้ งเรียกผลประโยชน์อนั ใด แมใ้ ห้เงนิ ใหท้ องกไ็ มเ่ คยรบั แมย้ ามติด
ธรุ ะเรง่ ดว่ นตา่ งจงั หวดั เขาเคยรบี ตรี ถกลบั ถงึ ๕ ชวั่ โมง ตามคำ� รอ้ งขอของแมเ่ จา้ บา่ ว
เพอื่ กลบั มาใหท้ นั แหข่ บวนขนั หมากเพยี งหนง่ึ ชว่ั โมง สำ� หรบั ใหง้ านครกึ ครนื้ และให้
เจ้าบา่ วเจ้าสาวมคี วามสขุ ยามมีหนังสอื ใหไ้ ปเป็นวิทยากรบรรยายตามท่ีต่างๆ เขา
ไมเ่ คยรบั เงนิ เขา้ กระเปา๋ แตก่ ลบั มอบเงนิ จำ� นวนนนั้ คนื ใหผ้ จู้ ดั เพอ่ื สนบั สนนุ กจิ กรรม
ตอ่ เขานึกถึงเหตุผลหลายดา้ นก็ไมพ่ บวา่ ใครจะปองร้ายถึงขั้นลอบวางเพลงิ
“เสียหายมากไหมนายช่าง” เพ่อื นบา้ นถาม
“เกือบทง้ั หลงั ครบั ” กฤตตอบเสยี งเศร้า
“แรกทเ่ี หน็ ผมนกึ วา่ มกี ารจดุ ไฟเผาอะไรสกั อยา่ งแถวๆ ทา้ ยสวนนายชา่ ง
แตค่ วนั ไฟเรมิ่ หนาขนึ้ พวกเราเอะใจจึงขบั รถมอเตอรไ์ ซคม์ าดู ก็รวู้ ่าไฟไหมบ้ ้านแต่
ไม่รู้จะท�ำอย่างไรเพราะตอนนั้นไฟโหมแรงมาก เข้าใกล้ไม่ได้เลย ผมก็ไม่รู้จะช่วย
ยังไง โทร.หานายชา่ งกไ็ มร่ บั สาย ก็เลยโทร.หาคนรู้จักของ อบต. โชคดนี ะครบั ทฝี่ น
มาชว่ ยไวท้ นั ไมง่ ั้น...”
“ขอบคณุ ครบั นา้ เครื่องเสียงดัง ผมไม่ได้ยนิ ตอ้ งขอบคุณนา้ มากท่ีรบี ส่ง
ข่าว” กฤตค้อมหวั แสดงความขอบคณุ ใบหน้าเรยี บเฉย เขาสงสารแมแ่ ละภรรยา
จับใจ

258 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟา้

๗. เป็นอะไรกช็ ่าง

กฤตลางานหนงึ่ อาทติ ยเ์ พอ่ื สะสางปญั หาตา่ งๆ โดยใหแ้ มก่ บั ภรรยาไปพกั
อยูศ่ าลากลางน�้ำชว่ั คราว เขาจ้างช่างรอ้ื บา้ นท้ิงทัง้ หมด เก็บเศษซากปรักหกั พังท้งิ
และถมดนิ เพอื่ กลบฝงั เรอ่ื งเลวรา้ ยครง้ั น้ี เขาเลอื กทโ่ี ลง่ ๆ แหง่ หนงึ่ ในสวนและลงมอื
ปลกู บา้ นหลังใหมท่ นั ที

“ขอแสดงความเสียใจด้วยนะครับนายช่าง” ก�ำนันพร้อมชาวคณะ
กลองยาวที่คนุ้ หน้า และผเู้ ฒา่ ผูแ้ กข่ องหมูบ่ ้าน เดนิ ทางมาเยี่ยมกฤตถึงท่ีบ้าน

“ไม่เป็นไรครับ เสียหายก็ซ่อมได้ พังก็สร้างใหม่ได้ เป็นนายช่างโยธาน่ี
ครบั ” กฤตตอบกอ่ นเปดิ ยมิ้ กวา้ งสง่ ใหท้ กุ คน เปน็ เชงิ ไมใ่ หบ้ รรยากาศเครยี ดเกนิ ไป

“พอร้ตู ัวคนท�ำไหมครับ” กำ� นันถามเสียงเครยี ด
“ไมก่ ลา้ บอกวา่ เปน็ ใครหรอกครบั เหน็ แต่ถงั น้ำ� มนั ไมม่ ีใครเหน็ ตัวคนทำ�
คงเป็นเวรกรรมเก่าม้ังครับ” กฤตตอบเม้มริมฝีปาก ก่อนนึกถึงค�ำพูดผู้รับเหมา
รายนนั้
“ความเสียหายคงมากอยู่ พวกเราก็ไม่รู้จะช่วยยังไง ได้แต่ให้ก�ำลังใจ
นายช่าง” กำ� นันกล่าวเนบิ ๆ อยา่ งระมัดระวังความรสู้ กึ ของคนฟัง กอ่ นพดู ตอ่
“อยา่ วา่ อยา่ งน้นั อยา่ งนเ้ี ลยนะนายช่าง น่เี ป็นสินน�้ำใจที่พวกเราทั้งต�ำบล
เรยี่ ไร อยา่ ใชค้ ำ� วา่ เรย่ี ไรเลยครบั พอพวกชาวบา้ นเขารขู้ า่ ววา่ บา้ นนายชา่ งถกู ไฟไหม้
พวกเขาก็บริจาคช่วยกันคนละเล็กละน้อยท้ังเด็กทั้งผู้ใหญ่ ท้ังโรงเรียน ทั้งอนามัย
ทั้งวัด พวกเรารวมใจกันมาช่วยนายช่าง อย่าปฏิเสธเลยนะครับ” แล้วยื่นซอง
สนี ้�ำตาลใสม่ อื เขา
“ไมไ่ ด้ ไมไ่ ด้ ไมไ่ ด้ครบั ผมไม่เอาครับท่านก�ำนัน” ทันทที ี่นายชา่ งเหลอื บ
เหน็ ตัวเลขบนซองน้ำ� ตาล เขารีบสา่ ยหนา้ โบกมือปฏเิ สธเป็นพลั วนั พรอ้ มดันซอง
คนื ก�ำนนั และถอยห่างออกไปสีหน้าเครง่ เครยี ดทันที

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 259

“นายชา่ งครบั นเี่ ปน็ เงนิ บรสิ ทุ ธน์ิ ะครบั ไมใ่ ชเ่ งนิ ใตโ้ ตะ๊ ไมใ่ ชเ่ งนิ ทเ่ี กดิ จาก
การหักหาญนำ�้ ใจคนอนื่ เปน็ เงินท่ีมีเจตนาเพื่อชว่ ยเหลอื นายช่างโดยตรง นายชา่ ง
ครับ ท่านมาอยู่กับพวกเราสิบห้าปีแล้ว ปีหนึ่งๆ นายช่างช่วยพวกเราแห่กฐิน
แห่ผ้าป่า แห่ต้นเงินต้นทองเข้าวัดเพ่ือสร้างโบสถ์หลังใหม่มีมูลค่าเป็นล้านนะครับ
คิดดูสิบห้าปีเป็นเงินเท่าไหร่ เงินหนึ่งแสนน้ีพวกเราทุกคนพร้อมใจ เต็มใจมาช่วย
นายช่าง” ก�ำนนั กล่าวอยา่ งจรงิ ใจ

“มันมากเกนิ ไป ผมรบั ไม่ไดห้ รอกครบั ” กฤตกล่าวปฏเิ สธอยา่ งสภุ าพ
“ไมเ่ ป็นไรครับ ผมรู้ดถี งึ นำ้� ใจทสี่ ตั ยซ์ ่ือของนายช่าง ผมไม่สามารถบังคบั
หวั ใจท่านไดแ้ นน่ อน แต่ผมอยากให้ท่านรับทราบเร่ืองหนึ่ง ซงึ่ เปน็ เรื่องท่ีผมคดิ วา่
มนั เปน็ หลกั การทสี่ ำ� คญั มากสำ� หรบั การอยรู่ ว่ มกนั ในสงั คม นายชา่ งเปน็ ขา้ ราชการ
คงรดู้ ี” ก�ำนนั เวน้ วรรคนิดหนงึ่ กอ่ นยืดอกพูดตอ่
“หลักการที่ผมพูดคือ หลักการประชาธิปไตย หลักของคนส่วนใหญ่
นายช่างครับ ชาวบ้านทัง้ ต�ำบลรวมทั้งผู้ใหญ่บา้ น สมาชิก อบต. ผูซ้ ่งึ นายช่างเคยได้
รว่ มคดิ ร่วมทำ� รว่ มกัน พวกเรามีมติเป็นเอกฉนั ทแ์ ลว้ วา่ จะช่วยทา่ น ดังน้ันพวกเรา
จงึ รว่ มใจกนั ทำ� ตน้ เงนิ แหแ่ หนรอบตำ� บล แลว้ รวบรวมมาใหน้ ายชา่ งดว้ ยความตงั้ ใจ
จรงิ ” กำ� นันเบาเสียงลงพร้อมรอยย้มิ นอ้ ยๆ ก่อนพดู ต่อ
“ผมไมใ่ ชค่ นเรยี นสงู สง่ อะไร จบแค่ ม.หก กศน. ไดเ้ ปน็ ผใู้ หญบ่ า้ นกเ็ พราะ
ชาวบ้านเขาเลือกเข้ามา เป็นผู้ใหญ่บ้านหลายปี พอมีความดีความชอบอยู่บ้าง
ชาวบ้านเขาก็เลือกให้เป็นก�ำนัน ผมได้ดีมีหน้าเฉิดฉายอยู่ในสังคมวงราชการนัก
ปกครองทอ้ งถน่ิ กเ็ พราะชาวบา้ นใหท้ งั้ นน้ั หลกั การทผ่ี มยดึ ในการปกครองชาวบา้ น
ตลอดมาคอื หลกั ของการมสี ว่ นรว่ มในสงั คม ลำ� พงั ผมคนเดยี วไมส่ ามารถทำ� อะไรได้
ส�ำเร็จหรอกครับ ถ้าไม่มีชาวบ้านร่วมคดิ รว่ มทำ� สงั คมอยอู่ ย่างสงบสขุ คือสนั ติภาพ
สงั คมไมม่ ีความเหลอื่ มล้ำ� วา่ คนนนั้ ฐานะต่�ำคนน้นั ฐานะสูง เรยี กว่า เสมอภาค และ
สิ่งทพี่ วกเราชว่ ยเหลือ แบง่ ปัน ยามใครตกทุกข์ไดย้ าก ผมเรยี กวา่ ภราดรภาพ เรา
เปน็ ครอบครัวเดยี วกนั เป็นพีน่ อ้ งกันครับ นายช่าง” ก�ำนันส่งย้มิ อยา่ งจรงิ ใจ

260 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

“ประเทศชาติของเราทุกวันน้ีก�ำลังบอบช้�ำอย่างหนักเพราะนักการเมือง
โกงกนิ ไมม่ ศี ลี ธรรม ไมม่ คี วามซอ่ื สตั ยส์ จุ รติ หากนกั การเมอื งทช่ี าวบา้ นเลอื กเขา้ ไป
เป็นคนดี มีคุณธรรม มจี ิตสำ� นึก มีจติ อาสา ทมุ่ เท เสยี สละ เหน็ ประโยชน์สว่ นรวม
มากกวา่ ประโยชนส์ ว่ นตวั ทำ� งานใหช้ าวบา้ นจนสดุ ตวั เหมอื นนายชา่ ง ผมวา่ แผน่ ดนิ
ไทยคงเจรญิ รงุ่ เรอื งจนไม่มีประเทศใดในโลกเทียมเทา่ ” กำ� นนั เวน้ วรรค

“รับไว้เถิดครับนายช่าง” ก�ำนันย่ืนซองกลับใส่มือนายช่างอีกคร้ังที่บัดนี้
ยนื แข็งทื่อเพราะทึ่งต่อเหตผุ ล

เขาจบั ซองสนี ำ้� ตาลดว้ ยสองมอื ยนื นงิ่ อยคู่ รหู่ นง่ึ สายตากวาดมองชาวบา้ น
ที่ยืนล้อมรอบตัวเขา ก่อนเสียงสะอ้ืนไห้จะหลุดจากปาก เข่ือนน้�ำตาจากความปีติ
แตกทะลักอาบสองแกม้ จนหยดน�้ำตาร่วงแหมะลงทิ้งคราบไวบ้ นซองสีน้ำ� ตาล

“นายชา่ งครบั ไมว่ า่ อะไรจะเกดิ ขน้ึ กช็ า่ ง ขอใหท้ า่ นรกั ษาความดนี ไี้ วต้ ลอด
ไปนะครับ พวกเราอยเู่ คียงขา้ งท่านเสมอ” หลังก�ำนันพดู จบ ชาวบา้ นทีย่ ืนอยตู่ ่าง
ทยอยเขา้ มาจบั มอื นายชา่ งเขยา่ เบาๆ เพอ่ื สง่ กำ� ลงั ใจ มอื แตล่ ะคทู่ เี่ วยี นเขา้ มาจบั มอื
เขาอบอุ่นซาบไปถงึ หวั ใจของคนเปน็ แมแ่ ละภรรยา

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 261

วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟ้า
ประจ�ำปี ๒๕๖๐

บทกวี



ณ รม่ เรา

อรชร

เปลอื กก็สำ�คัญไม่ตา่ งแก่น 265
ความหมายย่อมใช้แทนกันไมไ่ ด้

ตา่ งทำ�หนา้ ทขี่ องตนไป
ทัง้ กิ่งก้านใบคือหน่ึงเดียว
จากรากสยู่ อดตลอดร่ม
ผา่ นคมกระแสกาลอนั ไหลเชีย่ ว
กว่าจะหยัดลงหยั่งโดยปราดเปรียว
ผา่ นท้ังเห่ยี วแหง้ หักทุกวรรควาร
ถึงยามผลกิ ค็ วรผลใิ ห้เต็มผล
ฤดูร่วงก็จงหล่นให้พ้นก้าน
กฤี่ ดเู วยี นมา ช้าและนาน
ประสบการณจ์ ารจงทกุ วงปี

ประจ�ำปี ๒๕๖๐

ในกาลกงวงเวยี นคอื เรยี นรู้
เพือ่ จะอยูป่ ระกาศซ่ึงศกั ดิ์ศรี
ในความเจ็บมีความจริงเปน็ สงิ่ ช้ี

ในนาทีมีแสงเงารอเข้าใจ
รุน่ ตอ่ รุ่นสบื ต้นแต่หนหลัง
เราหวังจะให้ร่มเปน็ แบบไหน
เป็นพุ่ม เปน็ รูปทรงอะไร
เหมาะสม หรือลวกไหม้–อยทู่ เ่ี รา
ใต้ลานรม่ ในร้วั รอบ คือหลากหลาย
ลานไมไ่ ดข้ ยายจากทเี่ กา่
แตล่ ูกหลานทอ่ี าศยั ในร่มเงา
เธอและเขา ไมเ่ คยจะนอ้ ยลง
ไมต่ ้องเปน็ เกินทเ่ี ปน็ อยู่กไ็ ด้
ขอเพียงให้อุดมสมประสงค์
แข็งแรง ยืนหยัด อยา่ งม่ันคง
ในความสัตย์ตรงคอื เปลี่ยนแปลง
คือปรับคอื เปลี่ยนโดยหมาย
หวงั การขยาย เตมิ แต่ง
เพื่อเหมาะ เพ่ือสม สำ�แดง
หนักหนากแ็ บง่ บรรเทา

266 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟา้

โดยไตรลกั ษณ์ใช่อุดมแต่ร่มรน่ื
อาจซอ่ นขน่ื ในเปล่ียนแปลง เรน้ แสงเศรา้

หากเรยี นรเู้ พื่อเขา้ ใจในรม่ เรา
ในร่มเงามีร่มรักจึงร่มเย็น
นำ�กิง่ แหง้ ปกั ดินหวงั ร่มใหม่
สนิ้ แตใ่ บก็ไมม่ มี าใหเ้ ห็น
โคน่ ตน้ ทิง้ เพอื่ หวงั เข้าบังเรน้

ก็ไมต่ ่างจาก ปลาเปน็ แลกปลาตาย
ในรม่ มีเงาเฝา้ แฝง
ในแสงมสี ีซอ่ นสาย

การอยรู่ ่วมกนั –สุดท้าย
ความหมายอยู่ทร่ี ักกล่อมเกลา
ใต้ลานรม่ ในร้วั รอบ คือหลากหลาย

ลานไม่ได้ขยายจากท่ีเกา่
จึงกำ�ลังสำ�คัญอยูท่ ่ีเรา
เพ่ือสง่ มอบร่มเงารนุ่ ต่อไป

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 267

ประชาธปิ ไตยคือชีวติ ประชาชน

กติ ติ อัมพรมหา

  รอ้ ยเรือ่ งเล่าบนบรรทดั ประวตั ิศาสตร์ ความเปน็ ชาตปิ ระกาศไกลใหร้ ูส้ ้นิ
เลือดน�้ำตาวีรชนท้นแผน่ ดนิ เคยทอดร่างลงถมถ่นิ ปทู างไทย
จากยคุ หน่งึ ถึงสุข–ทุกขอ์ กี ยคุ หน่ึง ลว้ นยคุ ซง่ึ ผ่านพ้นมาจนได้
ก้าวข้ามความเปลย่ี นแปลงที่เป็นไป ทกุ บทเรยี นพสิ จู น์ใจจนแจ่มชดั
  ในนามความเขา้ ใจประชาชน ตา่ งความเชอ่ื ตา่ งเหตผุ ลตา่ งปฏบิ ตั ิ
ประชาธิปไตยหลายทศวรรษ วกวนเวยี นเปลย่ี นผลดั ผู้ถอื ครอง
ประชาธปิ ไตยกับประชาชน แทท้ กุ คนคอื สว่ นรวมรว่ มเกย่ี วขอ้ ง
มโนธรรมสำ� นึกผ่านตรกึ ตรอง เราท้ังผองหาใชท่ าสอำ� นาจใด
  สู้เพือ่ ความถูกตอ้ งต้องตอ่ สู้ ยดึ มัน่ ชปู ระโยชน์ชนขน้ึ เป็นใหญ่
รวู้ า่ ท�ำอะไรเพอื่ อะไร ทุกหวั อกมหี ัวใจอยใู่ นน้ัน
เชื่อวา่ เรายงั ฝันถึงสันตภิ าพ สันตสิ ุขเคยอนุ่ อาบในภาพฝนั
ภยั จะรุกทกุ ขจ์ ะขวางทางจะตนั เชอ่ื เถอะวันเลวร้ายต้องผ่านไป

268 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟ้า

  เราทุกผมู้ ีคณุ คา่ มหี นา้ ท ี่ ทำ� สิ่งดีท่ีควรท�ำต้องทำ� ได้
พลเมืองคือพลงั คือหวั ใจ ประชาธปิ ไตยเขม้ แขง็ ดว้ ยแรงชน
ไมป่ ลอ่ ยใหส้ ามคั คมี ีช่องว่าง แม้แตกต่างรู้ยอมรับปรับเหตุผล
วิถพี ลเมอื งดีเริม่ ทีต่ น ต้องตั้งต้นตระหนักหลักส�ำคัญ
  รกั ประชาธิปไตยด้วยใจรกั อยา่ งรูห้ ลักรู้คณุ คา่ ศรทั ธามน่ั
สิทธเิ ป็นของเราเท่าเทยี มกัน ไมว่ า่ เธอไมว่ า่ ฉันไม่วา่ ใคร
เคารพชูกฎหมายใชก่ ฎหมู่ ส�ำนกึ ร้สู ำ� คัญย่ิงกว่าส่งิ ไหน
ผสานมือมุ่งม่ันผสานใจ ไม่ร้องขอรอใครให้ท�ำแทน
  เพราะประชาธิปไตยคอื ชวี ิต ประชาชนมีสทิ ธคิ ิดหวงแหน
ประชาธรรมประชาไทยไมค่ ลอนแคลน ใจหนักแนน่ ม่ันคงชธู งชยั
คณุ ธรรมนำ� ทางต่างเขม็ ทิศ ถูกหรอื ผดิ ใจซอ่ื สัตยต์ ดั สินได้
เรือ่ งส่วนรวมรว่ มรบั รู้ร่วมเข้าใจ ประชาธิปไตยคอื ชวี ิตประชาชน

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 269

แสงของเราในเงาจารึกโบราณ

วสิ ทุ ธ์ิ ขาวเนียม

“คนดี (บุคคลผ้ปู ระพฤตดิ )ี ทัง้ หลายอย่ใู นหมบู่ า้ นของชนเหลา่ ใด
ความสุขและผลสำ� เรจ็ ย่อมมีแกค่ นเหลา่ น้นั ”

—จารกึ อักษรปัลลวะ หุบเขาช่องคอย อ.จฬุ าภรณ์
จ.นครศรีธรรมราช

แดดเชา้ ปลุกหบุ เขาใต้เงาพฤกษ์ อาบจารกึ โบราณกาลสมยั
ปัลลวะอกั ษรสะทอ้ นนยั ว่า–“คนดีอยูห่ นใดยอ่ มดีงาม”
“ถ่นิ ฐานนนั้ จะอยู่เยน็ และเป็นสขุ ” เขาช่องคอยจารึกยคุ ตอบค�ำถาม
เราควรเดินส่หู นใดโดยใจความ ในห้วงยามที่ไฟเล่ห์โหมเวลา
ต่นื เถดิ ดวงตาหวังเราท้งั หลาย คืนฝันร้าย วันขมร้าวจงก้าวฝา่
ประวตั ิศาสตร์แก่เก่านำ� เรามา ปกั หมดุ ตรายนื ยนั รฐั พันปี
ควำ่� จอกกายาพิษความคิดมดื หลอมก�ำพืดตวั ตนเลือดขน้ สี
รวมหนง่ึ เดียวเคี่ยวนามรปู ความด ี ต้อนภูตผเี มามัวจากหัวใจ

270 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟา้

รว่ มต่อเรอื มโนทศั นส์ รู่ ัฐฝัน ขีดเขียนความมหัศจรรย์คร้งั ย่ิงใหญ่
โยนหอกดาบความเขลาลงเผาไฟ หยบิ ดอกไม้ข้นึ อ่านสาส์นแห่งรัก
เราจะฝา่ คล่ืนซัดก�ำดัดดุ ต้านพายุสาดซ�้ำกระหนำ่� หนัก
เรอื จะไมพ่ ังพา่ ยสลายลักษณ์ จงเตรยี มพรอ้ มประกาศศกั ดนิ์ กั เดนิ เรอื
คืนเยอื กหนาวยาวนานกันดารยุค จะกลายเป็นศานติสุข รุง้ เรืองเร่อื
เราจะพบร่งุ อรณุ อบอ่นุ เจอื พร้อมฟากฝ่งั ผเี สอื้ อะเคื้อกาล
ท่ีท่ีความเกลยี ดชังถกู ฝงั กลบ สุขสงบอม่ิ รักจะถกั สาน
สวนดอกไมบ้ นผืนดินจิตวญิ ญาณ เราจะรืน่ รมยก์ ับบา้ นของหัวใจ
ประเทศ โลกจะผ่านศตวรรษหนาว มิตอ้ งสบื ค้นเรือ่ งราวดาวดวงใหม่
เมอ่ื หอกดาบความเขลาถูกเผาไฟ พายใุ หญ่ทเี่ ราฝา่ ย่อมลา้ แรง
ตน่ื เถิดดวงตาหวังเราทัง้ หลาย ทิ้งฝนั รา้ ย รว่ มกันยน่ื ปนั แสง
ตามจารึกความหมายธรรมลายแทง เขยี นประวตั ศิ าสตรแ์ สดงแสงของเรา
เดนิ ออกจากหลุมด�ำและก�ำแพง ขา้ มขัดแยง้ ยืนยันฝนั ดีงาม



ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 271

เกมหมากรกุ กบั ศึกปล้นเมอื ง

เสน รตั นะ

เกมหมากรกุ ลามโลกยงั โขกสับ
ไต่ระดบั ข้นเข้มอยู่เต็มแผน
เดินเบ้ียเด็ดจ่อเม็ดย่ัว ไปทว่ั แดน
โขกสบั กนั สนนั่ แควน้ ดง่ั แคน้ เคือง
เสี้ยวของโลกท่เี รายนื ขมขน่ื ทุกข์
เกมหมากรุกแต่ละฝงั่ ยังกอ่ เรอื่ ง
เกมย่ิงรา้ ยคลา้ ยคนจะปลน้ เมือง
ตา่ งช�ำเลืองชงิ กระดานบนลานดิน
บนตารางของหมากยง่ิ ยากหลบ
ผลกระทบเสยี หายไม่สดุ สิน้
เพยี งหมากเบี้ยพลาดพลัง้ แทบพังภนิ ท์
ม้าข้ามถิน่ รกุ ไล่ใหเ้ รอื จม

272 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

กลหมากรุกไทยเรา เพยี งเฝา้ ตา
ระวางเรอื , กำ� ลังม้าให้เหมาะสม
ม้าข้ามถน่ิ กระโดดมาให้ควา้ ลม
ประคองเรือไมใ่ ห้ลม่ ทับถมเมือง
เกมหมากเมืองป้องกันรกุ , กันบกุ ตี
สายวารมี เี รือรบั อยนู่ ับเน่อื ง
โคนและเมด็ เผด็จแผนมแิ คน้ เคอื ง
เบ้ียสงบสยบเรื่องเพอ่ื เมืองมนต์
หมากรุกไทยเพียงรุกเพ่ือสุขสนั ต์
เพอื่ ผ่านวันทีใ่ ครมองว่าหมองหมน่
เพอ่ื ผา่ นปีทีศ่ ึกหน้ามาผจญ
เพอื่ ผ่านพน้ ทกุ ข์ร้อนแลว้ ผอ่ นคลาย
พลหมาก ฝากผลงาน เพื่อบ้านชอ่ ง
ตา่ งประคองแผนรวมทรี่ ว่ มหมาย
ปกป้องขุนคณุ แผ่นดนิ มิส้ินลาย
เมอื งจงึ คลา้ ยการประลองของหมากรุก
หน้าทห่ี มากหลากหลายตอ้ งง่ายงาม
แม้นอยทู่ ่ามศึกโชนคราโดนบุก
เบ้ยี ตวั นอ้ ยคอยกนั ผ่านผันทุกข์
เพอ่ื ความสุขทง้ั กระดานของบา้ นไทย
แต่ละหมากสมั พันธฉ์ นั นอ้ งพี่
ป้องกันศกึ โจมตีท่ยี ่ิงใหญ่
เบ้ยี ยังเด็กเลก็ กว่าจึงมาไว
เรอื ลอ่ งไปทัว่ ทศิ ปอ้ งปดิ เมอื ง

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 273

เมอื่ ศึกผ่านพลหมากถงึ ฟากฝ่ัง
หมากเรอื ยงั ตัง้ รอ อยู่ต่อเนอื่ ง
แม่ทัพใหญ่จะใคร่ถามความรงุ่ เรือง
หมากรุกจงึ คลา้ ยเรื่อง ของเมืองนี้
เกมหมากรกุ กับศึกเมืองจงึ เรอ่ื งคลา้ ย
ทุกการศกึ อาจไม่งา่ ย อย่าหนา่ ยหนี
หลากเกมรกุ บกุ มา ต้องพาที
เพ่อื ไพรแี พ้พ่าย ตอ่ ค่ายกล
ดว้ ยกลศึกพนั ธไ์ุ ทยเหมอื นไมก่ ลา้
กลับคุ้มคา่ การรอต่อเหตผุ ล
รอทกุ หมากผา่ นฟากความยากจน
รอทัพใหญไ่ ดผ้ ่านพน้ ศึกปลน้ เมือง

274 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

จักรยานคันเก่า

ฮอยลอ้

จักรยานคันเก่าคอยเล่าเรือ่ ง ถนนไกลในเมืองถงึ หมบู่ ้าน
สองฟากฝั่งทางฝุน่ กรุ่นตำ� นาน ทะลผุ า่ นสายลมพรมพรายมา
ไดเ้ ห็นความแตกต่างระหวา่ งถนน เหน็ ผคู้ นทุกขย์ ากนั่งถากหญา้
อุกอ่ังอนั้ สัน่ สะเทือนเฮอื นชรา พบความจรงิ นิ่งนำ�้ ตาหลายนาที
จะอยเู่ ปน็ เชน่ นี้อีกกกี่ ปั ขา้ งในเมืองเรอื งระยบั ปรับเส้นสี
บา้ นนอกฝนุ่ หมุนควา้ งท้ังตาปี เสยี งแคนท่ถี ี่กระช้นั ฝน้ั กลอนลำ�
บรรยายเร่ืองเมอื งบา้ นการกอ่ เกิด ดินระเหิดฝนแล้งฟ้าแดงกำ�่
ใครขุดกบจกปูอย่ปู ระจำ� เสียงงึมง�ำค�ำแค้นแถนคร่�ำครวญ
ฝนั ทีว่ าดขาดถ่องมันล่องไหล ประชาธิปไตยอนั ถกู ถว้ น
กลน่ิ อ�ำนาจวาสนาทา่ เย้ายวน มันอบอวลกวนใจใหส้ วนทาง
อยากตัดผ่านรานกิง่ สงิ่ กีดกัน้ อยากปรบั ขนั้ ผนั ผวนปัน่ ปว่ นบา้ ง
ในหลากหลายคล้ายเป้ือนฝันเลือนราง ในระหวา่ งจรงิ ลวงใครล่วงรู้

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 275

ทะลุผ่านแดดร้อนก่อนฟ้าค่ำ� พายใุ หญ่รา่ ยร�ำคล้ายค�ำขู่
พอมา่ นดำ� แผ่ขยายฝนพรายพร ู ลมบ้าหมซู ู่ซดั กวัดแกวง่ ไกว
ระบ�ำฝนบนฟ้าทำ� หน้าท่ ี เพลงกวีขบั ขานการเคล่อื นไหว
ทุกหนอ่ แหนงแตง่ ฟ้าประชาธปิ ไตย เรอื งวไิ ลในนิยามตามเปน็ จรงิ
บาทวิถีมไี วใ้ หส้ ญั จร การแรมรอนทางสายไกลไมห่ ยดุ นง่ิ
ลมฤดูร้อนใดไมไ่ หวติง เพิงพกั พิงหักพงั ยงั สทู้ น
จกั รยานคนั เกา่ คอยเลา่ เรื่อง คงย่างเย้ืองเรอื่ ยไปในทุกหน
ล้อหมุนวนั ฝนั ไกลในใจคน โลกหมนุ วนอยู่อยา่ งนี้ทุกปเี ดอื น

276 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

ดอกไม้วัยเยาว์

มัณฑนา มาแมน้

อากาศร้อนหยอ่ นใจไปเดนิ สวน ช่ืนชมมวลดอกไม้หลากหลายสี
บปุ ผชาติงามตานา่ ยินด ี สร้างโลกนส้ี วยสดแสนโสภา
ท่ามกลางความงดงามของดอกไม้ ยอ่ มจะให้ข้อคิดภาษิตวา่
“คนจะงามงามนำ้� ใจใช่หนา้ ตา” จึงควรค่าประดบั กับแจกนั
คดั เลอื กสรรพนั ธ์ดุ อกไมไ้ ด้พนั ธ์ุเดน่ สมดง่ั เกณฑต์ ั้งไวไ้ ดแ้ ม่นมั่น
เพราะต้นกล้าให้เนน้ เปน็ สำ� คญั เพียรขยันดแู ลแต่เยาว์วยั
บรรจงใส่ป๋ยุ คณุ ธรรมน�ำชวี ติ รู้ถูกผดิ ช่ัวดีมีวสิ ยั
รดดว้ ยน�ำ้ ความดมี วี ินัย สวมอาภรณ์น�้ำใจในตัวตน
เสยี สละ ละโมบ ความโลภมาก ทะยานอยากละไวไ้ มเ่ กิดผล
การศกึ ษาสรา้ งความรวู้ ญิ ญูชน สร้างกุศลจิตใจใฝ่พระธรรม
รซู้ ื่อสตั ยศ์ รัทธาร้หู น้าท ่ี รูห้ ลกี หนอี บายมากรายกล�้ำ
รู้จรรยามารยาทพลิ าสล้ำ� รนู้ �้ำคำ� มธุรสบทสนุ ทร

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 277

ใฝ่เลา่ เรียนศึกษาหาความรู้ เชอื่ ฟังครูกล่าวยำ้� ค�ำส่งั สอน
สรรพวิชาก�ำหนดทกุ บทตอน ไมน่ ิ่งนอนจะก่องเก็จดจุ เพชรพลอย
มีความคดิ สรา้ งสรรคส์ ู้ปญั หา ใชป้ ัญญาเตมิ ต่อมทิ ้อถอย
สขุ โชคลาภ วาสนา อย่ารอคอย ถึงต�่ำตอ้ ยตอ้ งกอ่ รา่ งสรา้ งชวี ัน
แม้ความเหน็ ผิดแผกแตกความคดิ ก็มีสิทธ์ิเห็นตา่ งอยา่ งสรา้ งสรรค์
เปิดใจรับเหตุผลระคนกัน รว่ มฝ่าฟันปัญหาใดไม่ขลาดกลวั
ส่ิงส�ำคญั สามคั คเี ปน็ ที่หนงึ่ ผนึกตรึงหลอมใจให้ถ้วนท่วั
เพียงเม็ดทรายกอ่ รา่ งสรา้ งเป็นตวั ฟา้ มดื มวั ยอ่ มอ�ำไพวไิ ลนัก
คอื ดอกไม้วัยเยาว์ เนาวนั น้ ี กลีบดอกคลงี่ ามเด่นเห็นประจกั ษ์
หลากหลายสลี านตาดูน่ารกั ด้วยฟมู ฟักผลดิ อกใบไดง้ ดงาม
“เด็กวนั นค้ี ือผูใ้ หญใ่ นวนั หน้า” นำ� นาวาขอบเขตประเทศสยาม
ให้ร่งุ เรืองวิไลในทุกยาม เบ่งบานตามประชาธปิ ไตยไปนริ นั ดร์

278 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

ปฏกิ ิริยาในกระจก

อรนิ ทร ผอ่ งแผ้ว

คณุ ไมเ่ คยยากไร้คุณไมร่ ู ้ บา้ นหรหู รูรถเบนซ์เป็นสวรรค์
ความเทา่ เทยี มทรัพยเ์ ราไม่เทา่ กนั สิทธิช์ วี ติ สิทธิ์ฝันผมไมม่ ี
คุณเดินหมากในกระจกมือขยบั ภาพสลับขวาซ้ายยา้ ยวิถี
คลา้ ยหลกั โก้นโยบายในวาท ี โอ้ความดี...ความด.ี ..เต็มกระดาน
คุณ...พวกคณุ ...สงู สดุ มนุษยพ์ ระเจ้า ยงั แตกเงาแบง่ ภาคทั่วรากฐาน
สบู ทรัพยโ์ ลกสูส่ วรรคอ์ ันตรธาน อวตารอมตะ ณ ปฐพี
ความตายของเงินตราคา่ ยงิ่ ใหญ ่ กว่าชวี ติ คนไทยในทน่ี ่ี
นำ้� ตาคณุ มไี หม...หรอื ไมม่ ี? หัวใจคุณเต้นถหี่ รือเงียบไป?
ประเดน็ ย่อยกลบั จับปรับดาษดื่น โน่นโกงชาตริ วยระรื่นลอยนวลได้
เงนิ หลักรอ้ ยของคนยากมากสุดใจ คณุ อาจใชไ้ มก่ ่ีล้านผลาญในมือ
ประชาชนกำ� ลังยม้ิ ภาพคณุ เห็น สง่ิ ทีเ่ ปน็ ...เขารอ้ งไหไ้ ม่ใชห่ รอื ?
ธารนำ้� ตาทว่ มทกุ ข์ชวนลุกฮือ ส่ิงใดคือความจรงิ ใจคุณให้กัน

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 279

ปฏิกิรยิ า...ในกระจก เรายง่ิ ถกความจรงิ ...เหมอื นยิ่งฝัน
เหมอื นวงกตหลอกสร้างสดุ ทางตัน ราวหมอกควนั คราวยา่ งไร้ทางไป
ปฏกิ ริ ิยา...ในกระจก ยงิ่ วติ กความทุกขย์ ่งิ ลุกไหม้
ภาพเสแสรง้ มือจับใจกับใจ ซอ้ นภาพไทยบดิ เบย้ี ว...เกนิ เยยี วยา
คนไมเ่ คยยากไรใ้ ครจะรู ้ ไมอ่ ยากโทษไมอ่ ยากขแู่ ต่อยากฆ่า
มันทกุ ขย์ ากบา้ คลั่งหลง่ั น้�ำตา ปรมิ่ รู้สกึ ร้สู ามาจากใจ
เราจะท�ำอะไรได้มากกว่าน้ ี เมอ่ื กลบั รา้ ยเป็นด.ี ..กไ็ ม่ไหว
เปดิ ปากก่เู สยี งรอ้ งลยุ กองไฟ แล้วตายไปกบั เงาของเราเอง...

280 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

ประชาธิปไตยในโลกจ�ำลอง

อนุวัฒน์ แก้วลอย

ไม่อยากให้เรื่องนีม้ อี ยู่จรงิ 281
ฟงั แลว้ ยิ่งหดหู่เม่อื รเู้ หน็
การบ่มเพาะเมล็ดพันธ์นุ นั้ ยากเยน็
กวา่ จะเป็นตน้ กล้าประชาธปิ ไตย
กิจกรรมล้�ำคา่ สภานักเรยี น
รู้ปรับเปลย่ี นเปน็ ผู้นำ� ทำ� สง่ิ ใหม่
เป็นผตู้ ามความถูกต้องมองการณไ์ กล
คือวันวยั สงั่ สมอุดมการณ์
เธอมงุ่ มาดปรารถนามาแต่ตน้
และเปน็ คนใฝร่ ้อู ยูร่ อบด้าน
รวมกลุ่มเพือ่ นจติ อาสามารว่ มงาน
เพ่ือสืบสานต้งั “พรรครกั โรงเรียน”

ประจ�ำปี ๒๕๖๐

ขน้ึ หาเสยี งเยยี่ งผใู้ หญไ่ ม่ตดิ ขัด
พร้อมยนื หยดั มุ่งมน่ั มผิ ันเปลย่ี น
เกมบุหร่ีผพี นนั มนั เบยี ดเบยี น
เธอจะเพียรแก้ไขไมป่ ระวิง
หนา้ เสาธงส่งสารการหาเสียง
ไมใ่ ช่เพยี งคำ� หลอกพดู กลอกกล้ิง
นโยบายฉายตัวตนเปน็ คนจรงิ
เธอคือหญงิ แกรง่ กลา้ น่าชน่ื ชม
ทงั้ เพ่อื นพ้องนอ้ งพีท่ ่ีร้จู กั
ต่างชอบ “พรรครักโรงเรยี น” เพียรเพาะบ่ม
เธอคอื แรงบนั ดาลใจใหส้ ังคม
จงึ เหมาะสมโดดเดน่ เปน็ ประธาน
ประชาธปิ ไตยในโลกจ�ำลอง
ชว่ งวัยของคนรุ่นใหมไ่ ดค้ ิดอา่ น
ยอ่ โลกไว้ใหค้ ้นพบประสบการณ์
สมมุตผิ า่ นงานสภานา่ ตดิ ตาม
ไม่อยากให้เร่อื งน้ีมอี ยู่จริง
ใจเธอยงิ่ เหมือนตราบาปคอยหยาบหยาม
คะแนน “พรรครกั โรงเรียน” แสนงดงาม
พร้อมดว้ ยความเป็นหนึง่ ซงึ่ คคู่ วร

282 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

เธอไม่ใช่ประธานในการน้ี
เหตุเพราะมีครูเห็นตา่ งในบางสว่ น
หนุ่มรูปงามนามสกุลค้นุ เชิญชวน
ลกู ผอ. เหมาะกว่ามวลพรรคใดใด
เมลด็ พนั ธ์นุ ้นั หล่นหายไปไหนแลว้
หมดสนิ้ แววจะเตบิ กลา้ ขน้ึ มาใหม่
สรา้ งนิยามคำ� วา่ ประชาธปิ ไตย
อยู่ภายใต้ความคดิ กลุม่ อทิ ธพิ ล
เสียงขา้ งมากหากไม่ใชก่ ไ็ รส้ ทิ ธ์ิ
เหนอื ถูกผิดคอื อ�ำนาจประกาศผล
โลกจำ� ลองของเด็กไทยในวงั วน
ปลูกฝงั คนรับกลโกงในโรงเรียน
โลกประชาธปิ ไตยในความจริง
สงั คมยง่ิ สับสนคนแปรเปล่ียน
คอร์รปั ชัน่ นัน้ คงเปน็ กงเกวยี น
เพราะลอกเลียนการกระทำ� โลกจำ� ลอง

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 283

ผ้คู นและประเทศชาติ

ขาล พฤษภ

ผคู้ นเปน็ อยา่ งไร
ประเทศชาตกิ ็เป็นอยา่ งน้นั
ผู้คนเหลาะแหละเหลวไหล
ประเทศชาตจิ งึ คา้ งคาไปด้วยปญั หา
ผ้คู นสรา้ งภาพสวยหรู แตข่ า้ งในเน่าเฟะ
ประเทศชาตทิ ่ีอา้ งวา่ เปน็ ดนิ แดนแสนสุข
จึงเต็มไปด้วยเรอ่ื งเน่าเหม็นหมกั หมม
ผู้คนแสวงหาแตเ่ ปลอื ก
ประเทศชาตจิ ึงมีแตเ่ ปลือกไวห้ ่อหมุ้ เนอื้ ในท่อี อ่ นแอ
ผูค้ นเกยี จคร้าน มชี วี ติ อยู่ไปวนั วัน
ประเทศชาติจึงเตม็ ไปดว้ ยความสกปรกและไรร้ ะเบยี บ

ผคู้ นบ้าวัตถสุ งิ่ ของ
ประเทศชาติจึงเตม็ ไปดว้ ยหน้ีสินและยวดยานพลกุ พล่าน

ผคู้ นไร้สติปัญญาและสายตาทก่ี ว้างไกล

284 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟ้า

ประเทศชาติจึงเตม็ ไปดว้ ยส่งิ งมงาย
ผูค้ นไมใ่ ฝ่หาความรู้ ไม่รักความก้าวหนา้

ประเทศชาตจิ งึ พฒั นาล้าหลัง
ผคู้ นเห็นแกต่ ัว เหน็ แกเ่ งินและออ่ นแอ
ประเทศชาติจงึ เต็มไปด้วยการกดขี่
อำ�นาจเถ่ือนความชั่วรา้ ยและการซอ้ื เสยี ง

ผู้คนสนใจแต่เรอ่ื งของตวั เอง
ประเทศจึงเตม็ ไปด้วยการปกปิดและสงิ่ หลอกลวง

ผู้คนไม่ภมู ิใจในชาติพันธ์ุตัวเอง
ประเทศชาติจงึ เตม็ ไปด้วยอารยธรรมตา่ งถน่ิ

ผ้คู นปล่อยปละละเลยนิ่งเฉย
ประเทศชาติจึงเต็มไปด้วยความอยตุ ิธรรม
ผคู้ นเติบโตมาในระบบการศึกษา ระบบสงั คมอย่างไร

ประเทศชาติกเ็ ป็นอย่างนั้น
ผู้คนเปน็ อยา่ งไร

ประเทศชาติก็เปน็ อยา่ งนนั้

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 285

พลเมือง ๔.๐

ธชั ชยั ธัญญาวลั ย

โปรดอยา่ วางอำ�นาจเหนือราษฎร
เพราะอำ�นาจจะส่นั คลอนไม่สน้ิ สุด

โปรดอยา่ ใหศ้ ีลธรรมอนั ชำ�รดุ
เข้ามายตุ ิสขุ ของปวงประชา
เมอื่ ต้องการธรรมาธิปไตย
คือถือธรรมเป็นใหญใ่ นแหล่งหล้า
กจ็ ำ�ต้องประกอบสรา้ งอยา่ งธรรมา
ดว้ ยวถิ แี ห่งคุณคา่ ความเปน็ คน
พลเมอื งมิใชท่ าสนักการเมือง

แตค่ อื ผ้รู ุ่งเรอื งผู้เรมิ่ ต้น
แหง่ สายธารความเป็นชาติพลิ าสลน้

และคืออิฐผอู้ ดทน–ฐานเจดีย์
พลเมืองใชศ่ ตั รูของผ้นู ำ�
หากคอื ผูก้ ระทำ�ตามหนา้ ท่ี

แหง่ การงานสงบงามวาววามรุจี
และคอื ผยู้ อมพลีสุขส่วนตัว

286 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

พลเมืองมใิ ชค่ นควรกดข่ี
อดุ มสทิ ธ์ิเตม็ เสรที ไ่ี มช่ ัว่
คนอาจร้ายดปี นอาจหมน่ มัว
หากยอ่ มคนถ้วนท่ัวเสมอกนั
พลเมืองมใิ ช่ผมู้ ุ่งทำ�ลาย
มุง่ สรา้ งความฉิบหายสรวงสวรรค์
หากคือผ้มู าดหมายทกุ ชนชั้น
ปราศจากกรอบก้นั ความเป็นมนุษย์
โปรดอย่าวางอำ�นาจเหนือราษฎร
เพราะอำ�นาจจะสั่นคลอนไม่สนิ้ สดุ
โปรดอย่าให้ศลี ธรรมอนั ชำ�รดุ
เขา้ มายตุ สิ ุขของปวงประชา
เมอื่ ตอ้ งการประชาธิปไตย
คอื ถือเสียงสว่ นใหญ่ในแหล่งหลา้
กจ็ ำ�ตอ้ งประกอบสรา้ งอยา่ งธรรมา
ด้วยวถิ ีแหง่ คุณคา่ ความเปน็ คน
จำ�จะตอ้ งประกอบสร้างอย่างธรรมา
เพ่ือวถิ ีแหง่ คุณคา่ ...ทแี่ ท้จรงิ ...

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 287

รถไฟช้นั สาม

คมสนั ต์ รองครี ี

ท่เี ดยี วกนั กบั บรรพบรุ ุษของเราเมื่อรอ้ ยปีกอ่ น
ความยากจนนำ�เรามาท่ีน่ี

บนมา้ นง่ั แข็งแขง็ หนั หน้าเขา้ หากนั
รถไฟชนั้ สามจงึ เป็นการเดนิ ทางเพียงอย่างเดียว

ทผี่ ้โู ดยสารครงึ่ หนง่ึ ต้องหันหลังใหจ้ ุดหมาย
พนักพงิ ไมส่ ามารถปรบั เอนได้

ทั้งความอบอา้ วแออดั และล้อเหล็กอกึ ทึก
การข่มตาหลับจงึ เป็นเรื่องยากเยน็

กระน้นั ความเม่ือยลา้ จะบีบนวดเราจนสลบไสล
กองทับกนั ตรงทางเดนิ , ข้างประตู
ขอตัวใต้อา่ งล้างหน้า

ปูด้วยหนงั สือพมิ พ์ฉบบั วันพรุ่งทีย่ งั ไมอ่ ่าน
กลนิ่ ฉี่ผสมสนมิ เหล็กโชยฉุน

288 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟ้า

ความยากจนนำ�เรามาที่น่ี
แต่รัฐบาลของเราไมไ่ ดอ้ ยากจนขนาดนั้น
รถไฟชั้นสามอาจมีเบาะนิ่มนิ่มใหเ้ อนหลับ

แอร์เย็นเย็น หอ้ งน�้ำสะอาดสะอาด
เช่นเดยี วกับรถไฟชั้นสอง

แต่นน่ั หมายถงึ รถไฟชน้ั สองต้องดีกวา่ เกา่
และรถไฟชั้นหนง่ึ ต้องดขี น้ึ ไปอกี
แมท้ กุ คนจะเหน็ อกเหน็ ใจคนขดั สน

แต่ใครอยากเทา่ เทียมกบั คนจ่ายน้อยกว่า!
ความยากจนนำ�เรามาท่ีนี่

สชู่ านชาลาท่ีจะนำ�เรากระจัดกระจายออกทุกหนแหง่
เช่นเดียวกันกบั บรรพบุรุษของเราเม่อื รอ้ ยปกี อ่ น
เราบางคนหนั หลงั ให้จดุ หมายชัว่ ชวี ิต
แมป้ ระเทศของเราไม่ไดย้ ากจนขนาดนั้น...

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 289

...เราจะเห็นความจรงิ ได้อยา่ งไร...

นายทิวา

เราจะเห็นความจรงิ ไดอ้ ยา่ งไร ความจรงิ ชนิดไหนท่ีได้เห็น
ความจริงที่เปน็ อย,ู่ ทอ่ี ยู่ที่เป็น หรือความจริงซอ่ นเรน้ เพื่อเรน้ เรา
เม่อื ภาพฉายสะท้อนในดวงตา เคลือบภาพมายาดว้ ยความเขลา
ทีไ่ ด้เห็นหนักแน่นหรอื บางเบา ที่ไดเ้ หน็ ตรงเป้าหรือปลอมปน
ความจริงที่เหน็ ผา่ นสายตา ความคดิ แปรคา่ เหตุสู่ผล
เจอื ดว้ ยความเชอื่ เฉพาะตน ความจริงก็อาจพน้ , จากความจรงิ
โดยความรูส้ กึ ชังและชอบ คำ� ถามไมม่ ีคำ� ตอบ, ทุกทุกสงิ่
มีเพียงเป้าหมายเพอื่ ชว่ งชิง และเพอื่ ทอดทิ้งความจรงิ นน้ั
เมอ่ื เรายอ้ มสีในดวงตา ทเี่ ห็นย่อมเลือนพร่าจริงลวงฝนั
ยอ้ มความคิดตกสีทุกวี่วนั สยี อ่ มตกใส่กันกระจัดกระจาย
เมือ่ เราย้อมสใี นใจเรา สียอ่ มตกเข้าตามเป้าหมาย
ความจรงิ ทเ่ี ห็นยอ่ มกลับกลาย กลับดกี ลบั รา้ ย–กลบั รา้ ยกลับดี

290 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟา้

เราจะเหน็ ความจรงิ ได้อยา่ งไร ถ้าเราผกู ความจรงิ ไว้อยู่กับที่
เปน็ ความจรงิ เฉพาะเราทุกทุกท ี โดยบิดเบอื นวิถขี องความจริง
เราจะเห็นความจรงิ ได้อย่างไร ถ้าความจริงตกสีใส่ทุกทกุ ส่งิ
แคค่ วามจริงตกสีเพือ่ ช่วงชิง และเพ่ือจะทอดท้งิ ความจรงิ นนั้
เราจะเหน็ ความจรงิ ไดอ้ ย่างไร ถา้ ไมเ่ ปิดหัวใจใหส้ ีสัน
ให้สีของความจรงิ ไดย้ ืนยัน ไมใ่ ช่สใี ครสมี ัน, พนั ธนาการ
ความจรงิ ไมไ่ ด้มีเพียงสใี ด ทุกทุกสีมีไดใ้ ชส้ ื่อสาร
สขี องความจริงล้วนเบ่งบาน หลากสเี ตม็ บา้ นและเต็มเมอื ง
ความจริงท่ีไดเ้ หน็ , เป็นความจริง ไมใ่ ชโ่ ดยการชว่ งชงิ กระดา้ งกระเดอ่ื ง
ไม่ใชโ่ ดยการทอดทงิ้ ให้เปลา่ เปลือง แต่เป็นเรือ่ งสว่ นรว่ ม–รว่ มเปดิ ตา
เราจะเห็นความจริงไดอ้ ย่างไร ได้โดยการเปิดใจรว่ มคน้ หา
เปิดความจรงิ ซ่อนเร้นเรน้ ศรัทธา เปดิ ให้สิ้นมายาดว้ ยความจรงิ !

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 291

สิทธิอนั ชอบทำ�

ธีระสนั ต์ พนั ธศลิ ป์

อย่แู ผน่ ดนิ เดยี วกนั จนั ทร์กระจ่าง
อาจเพราะเราอยูห่ ่างตา่ งองศา
อาจบางโค้ง บางคร้ังเมฆบังตา
จึงตีคา่ จนั ทรก์ ระจา่ ง แตกตา่ งกัน
อยู่แผ่นดนิ เดียวกนั ตะวนั จา้
เธอกลับวา่ มดื มวั หนาวตวั สน่ั
ขณะเธอผิงไฟใต้ตะวัน
ขณะฉนั เย็นสบายภายในเรือน
อยู่แผน่ ดนิ เดียวกนั หา่ งพันเลี้ยว
ข้อความเดียว เรายงั ฟังไมเ่ หมือน
อาจเพราะตคี วามผดิ หรือบดิ เบือน
เพอ่ื ขับเคล่อื นบางอย่างบนทางตน

292 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟา้

อยูแ่ ผน่ ดนิ เดยี วกนั ฝนั แตกตา่ ง
ด่ังตาบอดคล�ำช้างตา่ งสบั สน
มากเรอ่ื งและมากความเพราะมากคน
ต้องเสาะค้นหาขอ้ ความพอดี
อยแู่ ผ่นดินเดียวกัน เธอฉันตา่ ง
ชอบกล่าวอา้ งวา่ รักในศกั ดิ์ศรี
จงึ บางครงั้ บางหนจนราวี
“ความพอดขี องเราไมเ่ ทา่ กนั ”
อยู่แผน่ ดนิ เดียวกัน ฉันนอ้ งพ่ี
ความพอดีมแี ท้หรือแค่ฝนั
ความพอดีทีใ่ จของใครมนั
ยอ่ มส�ำคญั แตก่ ไ็ มใ่ ช่หลกั การ
อยู่แผ่นดินเดียวกนั แบง่ ปนั ความคดิ
คนละสิทธิ์ คนละเสยี ง สอดประสาน
หลอมความต่าง ถา่ งความถ่ี มมี านาน
บนพื้นฐานเท่าเทยี มเปีย่ มเมตตา
อยู่แผน่ ดินเดียวกนั ฝันและใฝ่
ไมป่ ล่อยใจไปตามปรารถนา
ต้องมขี ้อกำ� หนด กฎกติกา
เพอ่ื ประชามสี ขุ กนั ทกุ คน.



ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 293





สืบสาน สร้างสรรค์ วรรณกรรมการเมอื ง
ส�ำนกั งานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร