ภาพที่คอมโพสิชั่น (ไม่เคย) ลงตัว

กราบขอโทษพ่วี ชิ ัย แต่คงต้องให้ลงุ กอ้ งช่วยพูดปทู างกอ่ น ระหวา่ งหาเวลาเหมาะๆ
อยูน่ น้ั กเ็ กดิ ข่าวร้ายขนึ้ มาทบุ หัวใจคนไทยแทบแตกสลาย

วันท่ี ๑๓ ตลุ าคม พ.ศ.๒๕๕๙ พระบาทสมเด็จพระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ล
อดุลยเดช เสด็จสู่สวรรคาลัย ได้เผยแพร่ไปสู่การรับรู้ของประชาชน เสียงร่�ำไห้
ดังระงมไปทวั่ แผ่นดิน ผมเลยไมม่ ีแกใ่ จจะคดิ ถึงเรอื่ งอื่นๆ อีก

จนกระทั่งเยน็ วนั ท่ี ๒๐ ตลุ าคม ระหว่างท่ีภรรยากบั แมย่ ายออกไปหาซอ้ื
เสอ้ื ผา้ สีด�ำ เพอื่ ให้เพยี งพอต่อการสวมใส่ไว้ทุกข์เป็นเวลาหนง่ึ ปี ลูกสาวผมกลบั มา
ถึงบ้านพร้อมกับชายหนุ่มร่างสูง ผิวขาวเหลือง หน้าตาคมเข้ม ผมก�ำลังจะตีหน้า
ยกั ษเ์ ขา้ ใส่ ใหส้ มบทบาทคณุ พอ่ หวงลกู สาว แตเ่ ดก็ หนมุ่ รบี ยกมอื ไหวอ้ ยา่ งออ่ นนอ้ ม

“พวี่ ชั รชยั นสิ ติ แพทยป์ หี น่งึ ค่ะ” ลูกสาวแนะนำ�
ผมรบี กระตกุ ยม้ิ ตรงเขา้ กอดบา่ หลานชาย หลงั จากทกั ทายกนั พอสมควร
แลว้ ผมก็บอกวา่ ตงั้ ใจจะไปขอโทษพีว่ ิชัยอยู่พอดี แต่ตอ้ งวานลงุ ก้องใหช้ ว่ ยเจรจา
เพราะเป็นผู้ใหญท่ ่ีเราท้ังสองให้ความเคารพนับถือ
“เอาคู่ขดั แย้งมาไกล่เกลย่ี น่ะหรือครับ” วชั รชัยส่ายหน้า
“ท�ำไมถึงพูดอย่างน้ันล่ะ” ผมจบั ต้นชนปลายไม่ถกู
วชั รชยั เลา่ วา่ ตอนทพ่ี อ่ ปลกู บา้ น ลงุ กอ้ งยกั ยอกคา่ วสั ดไุ ปเยอะ แตเ่ พอื่ เหน็
แก่หน้าแม่ พว่ี ชิ ัยเลยทำ� เปน็ ไม่ร้เู ร่อื ง ต่อมาลุงกอ้ งชวนพช่ี ายให้ขายทนี่ าพร้อมกับ
ผม แต่พ่ีชายไม่ยอมเลยทะเลาะกันใหญ่ จากนั้นลุงก้องก็มาคุยกับพ่อตาผม เพื่อ
กดดนั ใหผ้ มขายที่ พวี่ ชิ ยั รเู้ ขา้ เลยดา่ ลงุ กอ้ งไมไ่ วห้ นา้ ทง้ั สองจงึ บาดหมางกนั เรอื่ ยมา
ลงุ ก้องไม่เคยไปมาหาสู่ทบ่ี ้านหลายปีแลว้ ถ้าเจอกันตามงานทญ่ี าติๆ จัด
ขน้ึ ทง้ั สองกจ็ ะคอยหลกี เลยี่ งกนั จงึ เปน็ ไปไมไ่ ดว้ า่ พวี่ ชิ ยั จะดา่ ผมใหล้ งุ กอ้ งฟงั มแี ต่
ญาตๆิ เคยเลา่ ว่า ผมดา่ พี่วิชยั ฝากไปกับลุงก้อง
“เฮย้ ! ไม่ใช่นะ” ผมรอ้ งขน้ึ
“พ่อบอกว่าตาก้องฟันค่านายหน้า จากการขายท่ีดินของอาชิตไปต้ัง
เยอะ” วชั รชยั สรปุ ประเดน็

200 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

ด้วยความเป็นนักธุรกจิ ผมจึงไมถ่ อื สาท่ลี ุงกอ้ งได้คา่ นายหนา้ ไปบ้าง เมือ่
ผมพอใจราคาท่ีผู้ซื้อเสนอมาก็เป็นอันยุติ แต่หลังจากน้ันลุงก้องยังแวะเวียนมาหา
ผมหลายครั้ง ผมเคยฝากเงินไปให้หลานๆ ด้วย แน่นอนว่าลุงคงเก็บเข้ากระเป๋า
ตัวเองหมด ผมไม่เสียดายเงินที่แบ่งปันให้ญาติผู้ใหญ่ใช้สอย แต่เจ็บใจท่ีเขาใช้วิธี
สกปรก ยยุ งปลกุ ปน่ั ใหเ้ ราแตกคอกนั แล้วเกบ็ เกย่ี วผลประโยชน์จากความชิงชังไป
อยา่ งนา่ รงั เกยี จ

“ถา้ พวกเขาผดิ ใจกนั ทำ� ไมพช่ี ยั ยงั ใหล้ งุ กอ้ งมาตดิ ตอ่ ขอซอื้ ภาพเขยี นจาก
อา ในราคาสแ่ี สนอีกล่ะ” ผมตัดสินใจถามใหส้ ิน้ สงสัย

หลานชายเล่าต่อไปว่า เม่ือก่อนพี่วิชัยอยากเก็บเงินสดไว้ลงทุนปลูกข้าว
พันธุ์ใหม่ เลยยอมสละภาพเขียนให้ผมไปก่อน แต่พอมีฐานะม่ันคงขึ้น พ่ีวิชัยเกิด
อยากไดภ้ าพเขยี นของพอ่ คนื วชั รชยั เคยเสนอใหน้ ำ� ภาพถา่ ยตน้ ฉบบั ไปวาดใหม่ แต่
พว่ี ชิ ยั บอกวา่ พอ่ ผมสลกั ชอื่ พวกเราไวห้ ลงั กรอบไม้ ตอ่ ใหไ้ ดภ้ าพใหมม่ ากจ็ ะไมม่ ชี อื่
ที่สลักด้วยฝีมือพ่อ พอลุงก้องไปคุยในหมู่ญาติว่ามาเย่ียมผมบ่อยๆ พี่วิชัยเลยฝาก
ญาติให้มาบอกลุงก้องว่าจะขอซื้อภาพเขียนคืน โดยยอมจ่ายค่าเสียเวลาให้ลุงก้อง
สามหมน่ื บาท

วชั รชัยขมวดค้วิ “พอ่ เหน็ วา่ ครัง้ แรกอาชติ ปฏเิ สธ เลยบอกลงุ ก้องใหเ้ พม่ิ
เปน็ ห้าแสนแล้วนะครับ”

“อะไรนะ” ผมรสู้ ึกมนึ เหมอื นโดนสากตำ� น�ำ้ พริกของแมต่ กใสห่ วั
หัวท่ีเคยบรรจุมันสมองอันเฉียบแหลม แล้วหัวเดียวกันนี้ก็ถูกลุงก้องปั่น
จนเละเทะ ไมใ่ ชแ่ คห่ ลอกเอาประโยชนจ์ ากผมและพชี่ ายเทา่ นนั้ แตล่ งุ กอ้ งยงั อาศยั
ความกลัวของผม มากดดันใหท้ รยศคดโกงพี่ชายด้วย ดที ี่ความละอายใจของผมยงั
ใช้การได้ ถ้าผมเอาภาพเขียนใหมไ่ ปยอ้ มแมวขาย คงโดนกระทบื หมดสภาพแน่
ผมเพ่ิงส�ำนึกได้ว่า ท่ีโกรธกับพี่ชายมาหลายปี ไม่ใช่เพราะเขาเลวร้าย
นา่ กลวั แตเ่ ปน็ เพราะผมเลอื กฟงั แตส่ ง่ิ ทอ่ี ยากไดย้ นิ เสยี เงนิ ยงั ไมเ่ ทา่ ไหร่ แตเ่ สยี ดาย
เวลาดๆี ทผ่ี มกบั พีช่ ายเคยมรี ว่ มกัน ผมอยากไปกราบขอโทษพวี่ ิชยั เหลือเกนิ เลย
ขอใหห้ ลานชายชว่ ยหยง่ั เสียงเขากอ่ น

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 201

วัชรชัยดีดน้ิวก่อนจะบอกว่า วันรุ่งขึ้นพี่วิชัยจะเข้ากรุงเทพฯ มาร่วมร้อง
เพลงสรรเสริญพระบารมี เพ่ือถวายอาลัยแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวใน
พระบรมโกศ ซึ่งจะจัดขน้ึ ที่ท้องสนามหลวง ในวนั ทยี่ ่สี บิ สอง ตุลาคม หลานชายจึง
ต้ังใจจะบอกกับบิดาตรงๆ ว่าผมอยากพบ เพ่ือปรับความเข้าใจ จากน้ันเขาจะ
เกล้ียกลอ่ มพ่วี ชิ ยั ใหม้ าพกั ที่บ้านผม แทนการเปิดหอ้ งในโรงแรม

“ดูใหด้ ีกอ่ นนะวา่ พ่อเธอไม่ไดพ้ กปืนมาด้วย” ผมก�ำชบั หลานชาย
“นอกจากจะหายโกรธเร่ืองท่ีอาขายท่ีดินแล้ว พ่อยังบ่นคิดถึงอาบ่อยๆ
แต่ติดตรงที่ตาก้องบอกว่าอายังด่าพ่อไม่เลิก พ่ออยากมาเห็นภาพเขียนของปู่มาก
อาอยา่ กลัวไปเลยครบั เดีย๋ วน้ีพ่อไม่ววู่ ามเหมือนสมัยหนมุ่ ๆ แล้ว” วชั รชยั ใหค้ วาม
ม่นั ใจ
“อาก็ตั้งใจจะชวนยายหนูไปร่วมร้องเพลงสรรเสริญพระบารมีอยู่พอดี
พวกเราไปพรอ้ มๆ กนั เลย แลว้ ขากลบั แวะกนิ ขา้ ว ในรา้ นอาหารรมิ แมน่ ำ้� เจา้ พระยา
สักม้อื นะ” ผมชวน
“ไดค้ รบั ” วชั รชยั มองไปรอบๆ “ภาพเขยี นของปอู่ ยไู่ หนครบั ผมไมไ่ ดเ้ หน็
มาหลายปี คดิ ถึงเหมือนกัน”
“คอื ว่า...” รมิ ฝีปากผมหนกั อง้ึ เพราะไมร่ จู้ ะบอกหลานว่าอยา่ งไร
ยายหนคู งรูว้ า่ ผมล�ำบากใจจึงช่วยแก้สถานการณ์
“คุณพ่อบ่นว่าสีท่ีเคลือบกรอบไม้ดูหมองๆ ไปหน่อย คุณแม่เลยส่งไปให้
ชา่ งทำ� ใหม่ค่ะ”
“พ่อพี่อยากเห็นมากเลยนะ ใกล้เสรจ็ หรอื ยัง” วัชรชยั ถามยายหนู
“ตอ้ งโทร.ไปถามทางร้านกอ่ นคะ่ เด๋ยี วหนจู ะเร่งให”้ ลูกสาวเร่มิ ทำ� หนา้
วติ ก เพราะไมร่ ู้จะโทร.ไปที่ไหน
หลังจากหลานชายกลับไปแลว้ ผมสั่งเด็กในบ้านให้ท�ำความสะอาดห้องท่ี
พว่ี ชิ ยั เคยมาพัก จดรายการอาหารโปรดใหแ้ มค่ รัว ผมแทบจะรอซดเบยี ร์กบั พีช่ าย
ไม่ไหวแล้ว แต่ความตื่นเต้นยินดีกลับฝ่อลีบลงอย่างรวดเร็ว เม่ือนึกถึงภาพเขียน
ของพอ่

202 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

ใครๆ กร็ วู้ ่าภาพนนั้ ถกู ขโมยไปหลายปีแลว้ จูๆ่ ผมจะหามาคืนคงล�ำบาก
หากพ่ีวิชัยรู้ว่าผมเพิกเฉยต่อภาพเขียนของพ่อท่ีหายไป เขาคงโกรธผมอีกคร้ัง ซึ่ง
คราวนค้ี งยนื ยาวไปช่วั ชวี ติ เฮอ้ ...ผมจะทำ� อยา่ งไรดี

พรงุ่ นพ้ี ชี่ ายจะมาถงึ กรงุ เทพฯ แลว้ หากเขารคู้ วามจรงิ เราสองคนคงหมด
โอกาสจูงมือกันไปร่วมร้องเพลงสรรเสริญพระบารมี คืนน้ีผมจึงลงมานั่งทุกข์ใจอยู่
ในห้องนง่ั เลน่ คิดถึงพ่ีกค็ ดิ ถึง กลวั กก็ ลวั สดุ ชีวิต ผมจงึ เลอื่ นตวั เองลงไปนงั่ คุกเขา่
ยกมือข้ึนประณม ไปทางผนังดา้ นขวามอื ที่เคยแขวนภาพเขียนของพ่อ

“พ่อครับ ผมกับพ่ีชายเสียเวลากับการโกรธกันนานเกินไปแล้ว ช่วยให้
พวกเรากลับมาคนื ดีกนั ดว้ ยเถอะครับ” ผมอธิษฐานเบาๆ

ความเงยี บสงดั เปดิ หผู มจนไดย้ นิ เสยี งกอ้ กแกก้ เหมอื นหนตู ะกยุ ฝา้ เพดาน
เสียงนั้นดังมาจากห้องเก็บของ ผมฉุดตัวเองให้ลุกข้ึนจากกับดักความกลัวท่ีตัวเอง
วางไว้ ต้องเปิดใจยอมรับความจริงเสียที ท่ีคิดว่าผีพ่อยื่นมือเย็นเฉียบมาตบบ่าน้ัน
คงเป็นเพยี งไอเยน็ ทีพ่ ่นออกจากเคร่ืองปรับอากาศ ซงึ่ เปดิ อุณหภมู ิไวย้ ่สี ิบองศา

สว่ นพี่วชิ ัย ถึงจะเปน็ คนนา่ กลัวก็จริง แตผ่ มไมค่ วรกลัวเขา เกนิ กว่าระดับ
ความน่ากลัวท่ีมอี ยู่ในตัว

ปศี าจท่ยี ยุ งให้เราแตกแยกกนั อย่างลุงก้องตา่ งหากที่น่ากลวั ทส่ี ดุ
พอความกล้าตกผลกึ ผมจงึ เดนิ ไปผลกั ประตูห้องเก็บของ แลว้ เปิดไฟ
ถา้ อยากนงั่ ซดเบียรก์ บั พี่ชายจริงๆ คงไมม่ ีมอื วเิ ศษค่ไู หนปลดชนวนความ
ร้าวฉานทิ้งไปได้ นอกจากมือคู่ที่เห็นชัดเจนว่าห้อยติดอยู่กับล�ำตัว อันมีรอยแผล
เป็นที่โดนตะปูขูดข่วนปรากฏอยู่ข้างซ้าย เพราะมือคู่น้ีฉกภาพเขียนไปซุกซ่อนไว้
เมอื่ ครง้ั ทโี่ ดนความรสู้ กึ ผดิ ทมิ่ แทงใจ จงึ ตอ้ งเปน็ มอื คเู่ ดยี วกนั ทคี่ ยุ้ หากลอ่ งใบใหญ่
หยบิ ผา้ มาเชด็ แผงฝนุ่ หนาเตอะ กอ่ นจะฉกี กระดาษหอ่ ทง้ั สชี่ นั้ ออก เพอื่ นำ� ภาพเขยี น
ของพอ่ ไปแขวนไวท้ เ่ี ดิม

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 203



รรู ั่วที่พื้นรองเท้าผา้ ใบ

กวี ศรีธรรมานกุ ลู

“มันก็เหมือนกบั รูรว่ั ทพ่ี นื้ รองเท้าผา้ ใบนั่นแหละ...เราร.ู้ ..เราสมั ผัส เรา

ช่วงใช้เพื่อปกป้องสิทธิ์ ผลประโยชน์ คุ้มครองตัวเอง...แต่เราก็ไม่เคยที่จะคิด
ซ่อมแซมมันสกั ครั้ง”

ครูเจตยกคันเร่ง เหยียบคลัตช์แล้วปล่อยให้รถประคองตัวมันเองไปตาม
แรงเฉ่อื ยของรถ เม่อื เหน็ หว้าต้นใหญ่ยืนตน้ โดดเด่ียวอยตู่ รงทางแยกเบือ้ งหน้า มนั
เป็นรถยนต์กระบะรุ่นยอดนิยมท่ีผู้คนชมชอบใช้งานเพื่อการพาณิชย์ซึ่งมียอด
จ�ำหนา่ ยสงู สุดตดิ ต่อกนั เปน็ เวลาหลายปี แตน่ นั่ ก็หมายถงึ เมื่อราว ๓๐–๔๐ ปีกอ่ น
โนน้ สภาพโดยทว่ั ไปหากไมม่ เี สยี งกระหม่ึ จากแรงขบั ของเครอื่ งยนตใ์ ครๆ ทไี่ ดเ้ หน็
กค็ งจะอดนกึ ถงึ บรรดารถทจี่ อดทง้ิ ไวต้ ามสสุ านรถอยา่ งทเี่ คยเหน็ ในฉากภาพยนตร์
ตา่ งประเทศไมไ่ ด้ ทวา่ ในความเกา่ ครำ่� ครนึ นั้ ชน้ิ สว่ นตา่ งๆ ทจ่ี ำ� เปน็ ตอ่ ทศั นวสิ ยั ของ
การขบั ขกี่ ย็ งั ประกอบอยอู่ ยา่ งครบถว้ น แมว้ า่ วสั ดแุ ตล่ ะชนิ้ จะปราศจากความแนบ
แนน่ ไปแล้วกต็ าม

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 205

จากถนนลาดยางสายทางหลวงชนบท มนั ถกู บงั คบั ใหเ้ ลยี้ วขวาตดั เขา้ ถนน
ลกู รงั ซง่ึ เตม็ ไปดว้ ยหลมุ บอ่ ขนาดเขอื่ ง ครเู จตพยายามหกั หลบซา้ ยทขี วาที บางครงั้
ก็ต้องแตะเบรกอย่างกะทันหันเมื่อไม่อาจค�ำนวณสภาพเส้นทางเบ้ืองหน้าว่าจะหัก
พวงมาลยั ไปทางไหนได้ถูก

สองขา้ งทางอดุ มไปดว้ ยสวนยางพาราสลบั กบั ปา่ ปาลม์ นำ้� มนั มอี ยชู่ ว่ งหนงึ่
รถแล่นผ่านป้ายขนาดใหญ่มีตัวอักษรโดดเด่น “บ้านสวนโฮมสเตย์” ภายใน
สวนปาล์มที่ถูกประดับตกแต่งด้วยไม้ดอกไม้ประดับอื่นๆ อีกหลายชนิด มีบ้านหรู
หลังเล็กๆ ถูกสร้างเรียงรายกันเป็นหน้ากระดาน เขายังนึกไม่ออกว่าเป็นความ
ผิดพลาดของการจัดท�ำป้ายโฆษณาหรือความสับสนในการด�ำเนินธุรกิจของผู้เป็น
เจา้ ของสวนปาลม์ นบั รอ้ ยไรร่ ายนี้ แตภ่ าพทเ่ี หน็ นน้ั มนั ทำ� ใหเ้ ขานกึ ไปถงึ “รสี อรต์ ”
ทกุ ครงั้ ที่ผา่ น

อีกราวสามกิโลเมตรต่อมา หลังจากผ่านส่ิงท่ีเขาคิดว่ามันน่าจะเป็น
รีสอรต์ น่ัน ครเู จตก็บังคบั พวงมาลัยไปทางขวาอกี ครงั้ เพอื่ นำ� รถคู่ชีพขบั เคล่ือนเข้า
ตรอกแคบๆ ซงึ่ รถยนตไ์ มส่ ามารถวงิ่ สวนทางกนั ได้ แตม่ นั ไมน่ า่ หว่ งกงั วลอะไรหรอก
เพราะเขารู้ดีว่าไม่มีรถยนต์คันไหนจะว่ิงสวนทางออกมา นอกจากจักรยานที่
ไรบ้ งั โคลนทง้ั หนา้ และหลงั ของเจา้ ของบา้ นหลงั ทมี่ องเหน็ อยเู่ บอื้ งหนา้ เขาตอ้ งคอย
ระวงั ในการประคองรถไมใ่ หเ้ ฉออกนอกทางอนั จำ� กดั นนั้ จนบางครง้ั กระจกมองขา้ ง
เข้าไปเฉียดกับสายลวดหนามท่ีถูกขึงเป็นแนวรั้วไว้ตลอดสองข้างทาง ต้นกล้า
ยางพาราถกู ปลกู ไวเ้ ปน็ แนวอยา่ งสวยงาม ในระยะหา่ งของตน้ ยางพาราเหลา่ นนั้ ยงั
มรี ่องมนั แกวซึง่ ก�ำลงั ทอดยอดขึ้นเตม็ พน้ื ท่ี

ครูเจตจ�ำได้ว่าเคยเล่าให้เด็กนักเรียนฟังบ่อยๆ ถึงวิธีการสร้างร้ัวบ้านไว้
กันภัยของคนสมัยก่อนๆ ซึ่งคนรุ่นผู้เฒ่าจะไม่นิยมสร้างรั้วด้วยการก่อก�ำแพงหรือ
รวั้ ลวดหนามอยา่ งคนยคุ ปจั จบุ นั หากแตจ่ ะใชม้ ติ รภาพทมี่ ตี อ่ เพอื่ นบา้ น สงั่ สมความ
เอื้อเฟื้อแก่กันจนเกิดเป็นก�ำแพงน�้ำใจ ช่วยดูแล ช่วยสอดส่องรักษาให้กันและกัน
โดยไม่ต้องลงทุนลงแรงอะไรมากมายกา่ ยกองเชน่ ทุกวนั นี้

206 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

ทนั ทที ร่ี ถแลน่ เขา้ สบู่ รเิ วณบา้ น เดก็ ชายคนหนง่ึ วงิ่ ลวิ่ ออกมา ผา่ นผเู้ ปน็ พอ่
ซง่ึ นง่ั ทำ� เครอ่ื งสานชนดิ หนงึ่ อยบู่ นแครไ่ มไ้ ผภ่ ายใตต้ น้ กระทอ้ นใหญซ่ ง่ึ ใบเกอื บโกรน๋
ไปตามฤดู มมุ ปากขา้ งหน่งึ ยงั ตดิ ข้าวสกุ อยู่ ๒–๓ เม็ด ภายในปากยงั เค้ยี วตุย้ ๆ ใช้
เท้าเข่ียลูกสุนัขสีขาวหม่นให้ลุกไปนอนท่ีอ่ืน แล้วโบกมือท�ำท่าทางเลียนแบบ
พนกั งานบรกิ ารทจี่ อดรถซงึ่ ครง้ั หนง่ึ เคยเหน็ เมอ่ื คราวทไ่ี ปซเู ปอรม์ ารเ์ กต็ กบั แม่ แต่
น่ันก็ราวสองปกี ่อนโน้น

เดก็ ชายรสู้ กึ เศรา้ สลดลงวบู หนง่ึ เมอ่ื นกึ ถงึ ภาพของวนั นน้ั มนั เปน็ ครงั้ แรก
และครั้งเดยี วทีเ่ ดก็ ชายได้รจู้ กั ตลาดขายสนิ ค้าใหญ่โตซงึ่ ได้ยนิ ใครๆ พากันเรียกวา่
“ห้างสรรพสินค้า” ข้างในเย็นฉ่�ำด้วยเครื่องปรับอากาศที่เด็กชายมองไม่เห็นท่ีมา
ภายหลังกลับมาจากห้างเด็กชายได้ของติดมือมาเป็นรองเท้าผ้าใบสีน้�ำตาลและชุด
สมุดภาพระบายสี ซึง่ ประกอบดว้ ยสมุดภาพการ์ตนู ทยี่ งั ไมไ่ ดแ้ ต่งแต้มสีไว้ มีดินสอ
ทไ่ี สเ้ ปน็ สตี า่ งๆ ๑๒ สี และกบเหลาดนิ สออกี อนั หนง่ึ ประสบการณเ์ ทย่ี วหา้ งครงั้ นนั้
ไดถ้ กู นำ� มาเลา่ ในหอ้ งเรยี นครงั้ แลว้ ครงั้ เลา่ ดว้ ยความภาคภมู ใิ จ พรอ้ มๆ กบั การอวด
ฝมี อื การลงสอี นั ฉกาจของเดก็ ชาย เดก็ ชายไมร่ วู้ า่ ระหวา่ งการไดไ้ ปเทย่ี วหา้ งกบั การ
ได้เป็นเจ้าของรองเท้าและสมุดภาพระบายสีชุดนั้น เขาควรจะปล้ืมสิ่งไหน
มากกว่ากัน แต่ทีแ่ นๆ่ เขารวู้ ่ามีเพอื่ นๆ หลายคนแอบอจิ ฉา

เดก็ ชายไดร้ บั การยกยอ่ งประดจุ เปน็ ฮโี รจ่ ากเพอ่ื นๆ อยหู่ ลายวนั ซงึ่ แนล่ ะ่
เด็กชายก็ตอบแทนและเรียกคะแนนความนิยมน้ันด้วยการยินยอมให้เพ่ือนที่อยู่
ขา้ งเดยี วกนั ใชส้ มดุ ทค่ี รแู จกมาทาบรปู วาดในสมดุ ภาพระบายสขี องตน มนั เปน็ การ
กอ๊ ปป้ที ี่ประหยัดทีส่ ดุ แต่เดก็ ชายกภ็ ูมใิ จในความเป็นต้นฉบบั ของตนเสมอมา

การถ่ายทอดประสบการณ์เดินห้างของเด็กชายคงจะด�ำเนินต่อไปอีก
หลายวนั ถา้ ไมเ่ กดิ เหตกุ ารณร์ ถชนคนในวนั นนั้ เสยี กอ่ น เหตกุ ารณน์ น้ั ทำ� ใหเ้ ดก็ ชาย
ไมไ่ ดเ้ หน็ หนา้ แมอ่ กี เลย และประสบการณใ์ นซเู ปอรม์ ารเ์ กต็ ของเดก็ ชายกส็ น้ิ สดุ ลง
แค่นนั้ สมดุ ภาพระบายสที ีแ่ ม่ซอื้ ให้ เขาระบายสจี นหมดทุกหนา้ แลว้ และเด็กชาย
ก็พยายามลบภาพท่เี ขาคิดวา่ ยงั ระบายสีได้ไม่ดพี อ แลว้ ระบายมันใหม่ แต่เด็กชาย

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 207

ก็เลิกลม้ ความคิดทีจ่ ะลบมนั หลังจากทค่ี นื หนง่ึ เขาพบว่าสมุดภาพระบายสีเล่มนั้น
ไม่สามารถท่ีจะลบได้อีกแล้ว เพราะทุกคร้ังท่ีเขาเปิดมันหยดน�้ำตาก็จะหยดแหมะ
ลงบนภาพท�ำให้สมุดเปื่อยยุ่ย เขาจึงเก็บมันไว้ใต้ท่ีนอนและแอบเอาข้ึนมาเปิดดู
ทกุ ครัง้ ท่ีต้องนอนอยูบ่ ้านคนเดียว

รถคันนั้นเข้าไปจอดนิ่งสนิทภายใต้การโบกส่งสัญญาณมือของพนักงาน
สมัครเล่นตัวน้อย สองเท้าเปล่าเปลือยของเด็กชายก้าวไปยืนรอท่ีด้านข้างประตู
คนขับ กางเกงนักเรียนขาสั้นสีกากีบ้ันท้ายมีรอยปะชุนไปทั่วถูกดึงร้ังข้ึนไปจนถึง
สะดอื แตม่ นั กล็ นื่ ไหลลงมาตดิ อยตู่ รงชว่ งงา่ มกน้ กบั สะโพกอกี ครง้ั เมอื่ เจา้ ของปลอ่ ย
สองมือยกขึ้นท�ำความเคารพผู้มาเยือนเม่ือเขาก้าวลงมาจากรถ ท่อนบนท่ี
เปลือยเปล่าของเด็กชายท�ำให้มองเห็นร่องรอยของสะดือที่จุ่นโผล่ออกมาเล็กน้อย
จากหนา้ ทอ้ ง ถ้าเช่ือตามคติชาวบา้ นก็จะเหน็ วา่ เด็กชายคงจะร้องเกง่ นา่ ดสู มยั เปน็
ทารก

“สวสั ดีครบั คุณครู”
เด็กชายเร่ิมประโยคทักทายตามที่ครูเคยสอน ภายหลังท่ีกลืนก้อน
ข้าวคำ� สดุ ทา้ ยทีต่ ดิ มาจากในครัวอยา่ งรีบเรง่ ลงไปในคอ เสยี้ ววนิ าทขี องความเศร้า
ท่ีคิดถึงแม่ถูกแทนที่โดยส้ินเชิงด้วยความรู้สึกใหม่ที่ตื่นเต้นยินดี ผู้มาเยือนยกมือ
รับไหว้แล้วหันไปท�ำความเคารพพ่อของเด็กชายซึ่งวางมือจากงานเตรียมตัวอยู่
กอ่ นแลว้
“สวัสดคี รบั พน่ี ้อม”
“หวดั ดี ครูเจต”
สองมือนายนอ้ มยกข้ึนประสานไว้กอ่ นแล้ว แตค่ �ำพูดไมท่ นั ครูเจต
“วันนไ้ี ม่ไปไหนหรือครับ”
ครเู จตถามพรอ้ มๆ กับหย่อนตัวลงนง่ั บนแคร่ ซึง่ เจา้ ของบา้ นใช้ผา้ ขาวม้า
ปดั เศษฝุน่ ไมไ้ ผไ่ วค้ อยท่า
“วันนีว้ นั ทีส่ บิ หกนะครู”

208 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

“แลว้ ...อ้อ ครบั ๆ”
เจ้าของบา้ นหวั เราะแหะๆ ด้วยความรูส้ ึกกระดาก ดูเหมอื นผมู้ าเยือนจะ
รทู้ นั ในความหมาย
“ครูก็รู้น่ี คนจนอย่างเราๆ น่ีต้นเดือนกับกลางเดือนมันมีเรื่องให้ลุ้น
กนั ตัวโกง่ ”
“ฉนั กล็ ุน้ เหมอื นกันแหละพอ่ ”
เด็กชายสอดมาพรอ้ มยืน่ ขนั นำ้� ให้ครเู จต
“ลุ้นอะไรของเอง็ วะไอ้นอ้ ย”
“ก็ลุน้ ว่าเม่อื ไหร่พ่อจะซ้ือรองเทา้ นกั เรยี นให้สกั ท”ี
เดก็ นอ้ ยมองคอ้ น แลว้ ตีหนา้ เศรา้
“เออน่า งวดนี้เห็นทีไม่พลาดแน่ ครลู ะ่ ได้ซ้ือไว้บา้ งไหม”
ครเู จตยกขนั น้�ำขึ้นดื่มแลว้ วางลงขา้ งกายกอ่ นตอบ
“ไมเ่ ลยพน่ี อ้ ม ผมเลกิ เลน่ มาหลายปแี ลว้ ไมไ่ หว อายเดก็ เวลาถกู ถาม เดก็
มนั จะยอ้ นเอาได้ สอนใหเ้ ด็กไม่เล่นการพนนั แตเ่ รากลบั ท�ำเสยี เองแบบนี้ อกี อย่าง
ไหนจะครูเล็กครูน้อยอีก ตั้งแต่ได้เลื่อนเป็น ผอ. ผมก็ต้องวางตัวใหม่ ต้องเป็น
ตัวอยา่ งท่ดี ีใหล้ กู นอ้ งด้วย”
“ดแี ล้วครู ผมกค็ ดิ ว่าถา้ ถกู จังๆ สกั งวดก็จะเลิกเหมือนกนั ฮ่าๆ”
ครเู จตย้ิมอยา่ งรทู้ นั หนั ไปพูดกับเด็กชายว่า
“เปน็ ไงนอ้ ย เสรจ็ ไหม”
“เสร็จแล้วครบั แตผ่ มยังไมไ่ ด้ตง้ั ช่อื เรื่องเลย”
ว่าพลางเด็กชายก็วิ่งแจ้นเข้าไปในบ้าน แล้วกลับมาใหม่พร้อมกับ
ปึกกระดาษในมอื ครเู จตรบั มาพลิกดอู ยา่ งครา่ วๆ ทีม่ มุ บนกระดาษแผ่นแรกมีรอย
ดนิ สอจางๆ สามบรรทัด ดเู หมือนเด็กชายจะกำ� หนดชื่อเรอ่ื งไวแ้ ลว้ แต่ยังตดั สินใจ
ไมไ่ ด้
“หนา้ ท่ีพลเมือง”

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 209

“สิง่ ทถี่ ูกมองข้าม”
“ประชาธปิ ไตยในฝนั ”
“ตกลงจะใชช้ ่ือไหน”
“ผมยงั เลือกไม่ถกู เลยครบั ”
เดก็ ชายลังเล
“เอาอยา่ งนน้ี ะ ครจู ะเอาไปพมิ พใ์ หก้ อ่ น สว่ นชอ่ื เรอ่ื งนอ้ ยตดั สนิ ใจไดแ้ ลว้
พรุ่งน้คี อ่ ยไปบอกครู”
“ได้ครบั ”
เดก็ ชายรบั คำ� นายนอ้ มสง่ หอ่ ยาเสน้ ใหค้ รเู จต แตถ่ กู โบกมอื เปน็ เชงิ ปฏเิ สธ
“ครูจะพามันไปประกวดที่ไหนครับ เห็นน้อยมันบอกว่ามันชนะในระดับ
โรงเรยี น”
“เขตการศกึ ษาครบั พนี่ อ้ ม นอ้ ยผา่ นการคดั เลอื กในระดบั โรงเรยี นแลว้ ตอ่
ไปกจ็ ะเข้าแข่งขันในระดับเขต”
ครูเจตอธิบายว่า น้อยเป็นนักเรียนในระดับประถมเพียงคนเดียวของ
โรงเรียนท่ีมีผลงานการเขียนบทความผ่านเกณฑ์มาตรฐาน ทางโรงเรียนจึงส่งน้อย
ให้เป็นตัวแทนของโรงเรียนเข้าประกวดในระดับเขตต่อไป เรื่องที่จะเขียนนั้นทาง
กระทรวงได้ก�ำหนดให้เป็นเรื่องท่ีมีเนื้อหาส่งเสริมและปลูกฝังจิตส�ำนึกในการท�ำ
หนา้ ทข่ี องพลเมอื งตามระบอบการปกครองแบบประชาธปิ ไตย นอ้ ยเปน็ เดก็ นกั เรยี น
ที่มีผลการเรียนอยู่ในระดับดีเย่ียม สามารถเข้าใจและอธิบายหลักการของรูปแบบ
การปกครองระบอบประชาธิปไตยได้อย่างเกินวัย เปิดเทอมหน้าน้อยก็จะข้ึน
ชนั้ ประถมหก ซง่ึ เดก็ ชายไดเ้ คยพดู กบั ครเู จตไวว้ า่ เมอื่ ขนึ้ ชน้ั ประถมหกแลว้ ตนกจ็ ะ
เสนอตวั เขา้ ลงรับเลอื กต้งั เป็นประธานนกั เรยี น นอ้ ยเป็นเดก็ กล้าคดิ กล้าแสดงออก
ยอมรบั ฟงั ความคดิ เหน็ ทแ่ี ตกตา่ ง กล้าโตแ้ ย้งกบั สงิ่ ท่ตี นคิดว่าไม่ถกู ตอ้ ง
ครงั้ หนงึ่ เดก็ ชายออกไปอา่ นเรยี งความเรอื่ ง “แม”่ ทหี่ นา้ ชน้ั นอ้ ยเขยี นวา่
แมค่ อื ผหู้ ญงิ ตน้ แบบของผทู้ กี่ ระทำ� หนา้ ทข่ี องพลเมอื งตามระบอบประชาธปิ ไตย ใน

210 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟ้า

บริบทของความเป็นแม่น้ันยังมีพันธะกิจอีกมากมายท่ีแม่ต้องรับผิดชอบดูแล แม่
เป็นเสมอื นบา้ นทใ่ี ห้ลกู อยูอ่ าศยั ได้อย่างสขุ สบาย อบอุน่ อิ่ม และปลอดภยั ตลอด
ระยะเวลาเกา้ เดอื นโดยทลี่ กู ไมต่ อ้ งเสยี คา่ เชา่ แมเ่ ปน็ ธนาคารทล่ี กู สามารถถอนเงนิ
ได้โดยไม่ต้องมีเงินฝาก และไม่มีวันหยุดเสาร์หรืออาทิตย์ แม่เป็นนักโภชนาการท่ี
ยอดเยีย่ ม คอยหาส่งิ ดๆี มปี ระโยชนม์ าใหล้ กู ไดด้ ่ืมกนิ แม่เปน็ หมอ เปน็ พยาบาลท่ี
ไมเ่ คยเกบ็ เงนิ คา่ ดแู ลรกั ษา แมเ่ ปน็ ครคู นแรกทส่ี อนใหล้ กู พดู สอนใหล้ กู เดนิ ปลกู ฝงั
และขดั เกลากิรยิ ามารยาทตา่ งๆ แม่เปน็ นกั บัญชี เปน็ นกั บริหารชั้นเลิศ แมเ่ ปน็ ช่าง
ต่างๆ หลายสาขา เปน็ ชา่ งกอ่ สร้างอุปนสิ ยั ทีด่ ีให้แก่ลกู เป็นช่างแก้ไขพฤตกิ รรมอัน
ไม่พึงประสงค์

แม่บอกวา่ สังคมที่ดีเรมิ่ ตน้ ที่ครอบครวั เพราะครอบครวั คือสถานบนั แรก
ทางสงั คม การอยรู่ ว่ มกนั จำ� เปน็ ทจ่ี ะตอ้ งเคารพสทิ ธซิ ง่ึ กนั และกนั ทกุ คนมหี นา้ ทใ่ี น
การปฏิบตั ติ ามบทบาทของการเปน็ พลเมอื งที่ดี แม้วา่ ระบอบประชาธิปไตยจะเปน็
กลไกชี้วัดเพ่ือหาฉันทามติความต้องการของคนส่วนใหญ่ แต่ก็ต้องเคารพในสิทธิ
ของเสยี งขา้ งนอ้ ยดว้ ยเชน่ กนั แมบ่ อกวา่ บางครงั้ การเปน็ เสยี งขา้ งนอ้ ยกไ็ มไ่ ดถ้ อื วา่
ผดิ หรอื ไมถ่ กู ตอ้ ง เพยี งแตว่ า่ เสยี งขา้ งมากไดล้ งความเหน็ วา่ ควรจะดำ� เนนิ การเปน็
อยา่ งน้นั อยา่ งนี้ ซึง่ กไ็ มไ่ ดแ้ ปลว่าการดำ� เนนิ น้ันๆ จะถกู ตอ้ งเสมอไปเชน่ กนั การใช้
ระบอบประชาธปิ ไตยในการปกครองเพยี งสว่ นเดยี วจงึ ไมส่ ามารถบรรลสุ จู่ ดุ มงุ่ หมาย
อยา่ งสนั ตภิ าพได้ “ประชาธปิ ไตย” จงึ ตอ้ งดำ� เนนิ ควบคไู่ ปกบั หลกั “ธรรมาภบิ าล”
ดว้ ย อันไดแ้ ก่

หลักนติ ิธรรม
หลกั คุณธรรม
หลักความโปรง่ ใส
หลักการมีส่วนรว่ ม
หลักการรับผิดชอบ
และหลักความคุ้มค่า

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 211

ถ้าหากไม่ประกอบด้วยหลักต่างๆ ดังน้ีแล้ว การด�ำเนินกิจกรรมต่างๆ
ทางการเมอื งกย็ ่อมกลายเป็นการเห็นแก่ตวั ท้งั ส้ิน มนั จะกลายเป็นการกระทำ� หรอื
การเรียกร้องเพ่ือตอบสนองความต้องการของบุคคลหรือกลุ่มคนเท่าน้ันมิได้เป็น
ประชาธิปไตย เพราะประชาธิปไตยย่อมหมายถึงการถือเอาผลประโยชน์ของคน
สว่ นใหญเ่ ป็นหลัก

แมบ่ อกวา่ เมอ่ื ถงึ คราวทีจ่ ะต้องลงมติ ทกุ คนจะมหี นึ่งสทิ ธิ์หน่ึงเสยี งเท่าๆ
กัน บ่อยครั้งที่ในครอบครัวมีความเห็นหรือความต้องการไม่ตรงกัน แม่ก็จะใช้วิธี
โหวตเพ่ือหาขอ้ ยุติ โดยถอื เอาเสียงข้างมากเป็นหลกั และแนน่ อนที่สุด น้อยจะอยู่
ฝา่ ยแมซ่ ง่ึ เปน็ ฝา่ ยชนะเสมอ แตก่ ใ็ ชว่ า่ เมอื่ โหวตเสยี งชนะแลว้ แมจ่ ะทำ� ทกุ อยา่ งให้
สมกับความต้องการของผู้ชนะเสมอไปไม่ หลายคร้ังหลายคราท่ีน้อยเห็นแม่เอา
ความเหน็ ของพอ่ ซง่ึ เปน็ เสยี งขา้ งนอ้ ยกลบั มาพจิ ารณาและปรกึ ษาขอความเหน็ ชอบ
จากนอ้ ย เพอื่ ทจ่ี ะกลบั ไปเลอื กมตขิ องพอ่ โดยอาศยั หลกั ตา่ งๆ ของหลกั ธรรมาภบิ าล
ดังกลา่ ว เป็นต้นว่าพอ่ เปน็ คนไม่กนิ ไก่ เม่ือถึงเวลาทีจ่ ะตอ้ งโหวตเสยี งวา่ วันนัน้ จะ
แกงอะไรระหวา่ ง หมกู บั ไก่ พอ่ เลอื กหมเู พยี งหนงึ่ เสยี ง นอ้ ยและแมเ่ ลอื กไกร่ วมเปน็
สองเสียง เม่ือแม่พิจารณาถึงหลักต่างๆ เป็นต้นว่า ความคุ้มค่า การมีส่วนร่วม
ความรบั ผดิ ชอบแลว้ การเลอื กแกงหมกู น็ า่ จะเปน็ ตวั เลอื กทจี่ ะกอ่ ใหเ้ กดิ ความคมุ้ คา่
มากกวา่ โดยสามารถกนิ กนั ไดท้ ง้ั สามคนดงั น้ี การเอาความเห็นของเสยี งส่วนนอ้ ย
กลบั มาพิจารณาและขอความเหน็ จากผู้รว่ มโหวตกเ็ ป็นสิง่ ท่ีควรกระท�ำ

หลายครง้ั ทเ่ี กดิ เหตกุ ารณป์ ระทว้ งเพอื่ เรยี กรอ้ งความตอ้ งการของประชาชน
บางกลมุ่ ไมว่ า่ จะเปน็ การเรยี กรอ้ งราคาพชื ผลทางการเกษตร การเรยี กรอ้ งขอสทิ ธทิ ี่
ทำ� กนิ บนเขตปา่ สงวน หรอื แมแ้ ตก่ ารเรยี กรอ้ งประชาธปิ ไตย การปดิ ถนน การนดั
หยดุ งานเพอ่ื กดดนั รฐั บาลใหท้ ำ� ตามเงอื่ นไขของผชู้ มุ นมุ นนั้ แมบ่ อกวา่ เปน็ ความเหน็
แกต่ วั เราเรยี กรอ้ งหาความเปน็ ธรรมใหต้ วั เอง แตเ่ รากลบั ไมใ่ หค้ วามเปน็ ธรรมแกค่ นอนื่
ที่ได้รับผลกระทบจากการประท้วงของเรา เราเฝ้าเรียกร้องอย่างโหยหาต่อ
ประชาธิปไตย ในขณะท่เี ราไม่รูว้ ่าแท้ท่จี รงิ แลว้ ประชาธปิ ไตยคืออะไร และจะธำ� รง
รักษาไวด้ ว้ ยวิธไี หน

212 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

แม่บอกว่า แท้ที่จริงแล้วเราไม่ต้องเรียกร้องประชาธิปไตยจากใครท่ีไหน
แตเ่ ราสามารถสรา้ งมนั ขนึ้ มาไดด้ ว้ ยตวั เราเอง เฉกเชน่ ความดี ไมต่ อ้ งแสวงหา เพยี ง
เราไมท่ �ำชว่ั ทง้ั ปวง ความดีก็ยอ่ มปรากฏ

นอกเหนือจากการมาธุระเรื่องการส่งบทความเข้าประกวดของน้อยแล้ว
ครูเจตยังมีเร่ืองส�ำคัญที่จะพูดคุยท�ำความตกลงกับพ่อของน้อย ดังน้ันภายหลังที่
มอบปึกกระดาษบทความให้เด็กชายน�ำไปใส่ไว้หน้ากระชังรถแล้ว เขาจึงเริ่มต้น
ประเดน็ การสนทนาดว้ ยสหี นา้ เครง่ เครยี ด เดก็ ชายเองกพ็ อจะเขา้ ใจเรอ่ื งราวทผ่ี ใู้ หญ่
ทง้ั สองจะคุยกนั อยบู่ า้ งแลว้ จึงหนั ไปเลน่ กบั เจา้ ปยุ ฝา้ ยลกู สนุ ัขสขี าวหมน่ ๆ ตัวน้ัน

“พีน่ ้อมคิดดแี ล้วหรือครบั ”
เงียบ...ไม่มีเสียงตอบ คู่สนทนาก้มหน้าน่ิงแต่ไร้แววไตร่ตรอง ครูเจตจึง
กลา่ วต่อ
“ผมอยากใหพ้ คี่ ดิ ดใู หมอ่ กี ที อย่าว่าอยา่ งโน้นอยา่ งนีเ้ ลยนะครบั น้อยลูก
ของพีเ่ ปน็ เดก็ ปอห้า เขาก็ยังพอจะรบั รู้เร่ืองเหล่านไ้ี ดด้ ”ี
ครูเจตหมายถึงการเลือกต้ังที่ก�ำลังจะมาถึงในอีกไม่ช้า ซึ่งไม่ว่าจะกี่ยุค
กสี่ มยั การทจุ รติ ซือ้ เสยี งดว้ ยวธิ ีการตา่ งๆ กย็ งั คงด�ำเนินไปอยา่ งไม่มวี นั หมด และ
มันก็คงจะไมม่ วี ันหมดตราบใดที่ยงั มคี นขายสทิ ธ์ขิ ายเสียงอย่ใู นระบบ
“การเขียนบทความกบั ชวี ิตจรงิ มันไม่เหมอื นกันนะคร”ู
นอ้ มคิดคำ� โตแ้ ย้งมาได้เป็นประโยคแรก
“ต่อให้ไม่ขายสิทธ์ิขายเสียงแล้วเป็นไง เราเคยได้คนดีๆ ท่ีไม่หาผล
ประโยชน์ใส่ตัวมาบ้างไหม ทุกคนล้วนท�ำเพ่ือผลประโยชน์กันทั้งนั้นแหละ ผมก็มี
สิทธ์ิท่ีจะหาผลประโยชน์ใส่ตัวไม่ใช่หรือ คนอื่นๆ ก็เหมือนกันนั่นแหละ บอกผม
หนอ่ ยวา่ ในละแวกนมี้ ใี ครบา้ งทไี่ มร่ บั เงนิ แลว้ ตอ่ ใหผ้ มไมท่ ำ� คนอนื่ เขากท็ ำ� กนั อยดู่ ”ี
“ก็เพราะเราต่างคนต่างคิดกันแบบนี้น่ะสิ เขาจึงซ้ือพวกเราได้ ถูกล่ะเรา
ไมส่ ามารถหา้ มคนอื่นได้ แต่ถ้าเราห้ามตัวเราเองได้ ตา่ งคนตา่ งห้าม การทจุ รติ กจ็ ะ
ไมเ่ กดิ ขึ้นนะครับ”

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 213

“แลว้ ครคู ิดหรอื ว่าจะมใี ครทไี่ มย่ อมรบั เงินหรือของท่เี ขาเอามาแจกนะ่ ”
นอ้ มคาดคนั้
“อยา่ งน้อยกม็ ผี มคนนงึ ล่ะ”
ครูเจตตอบดว้ ยความมั่นใจพรอ้ มกับสูดลมหายใจลกึ
“กค็ รเู ปน็ ครู แถมยงั เปน็ ผอ. ดว้ ย ครจู ะไปเดอื ดรอ้ นอะไรละ่ เงนิ แคเ่ ลก็ ๆ
นอ้ ยๆ สำ� หรบั ครมู นั คงไมม่ คี วามหมายอะไรหรอก แตส่ ำ� หรบั ผมแลว้ จะรอ้ ยสองรอ้ ย
มนั กม็ คี า่ ทงั้ นนั้ แหละ ไหนจะขา้ วสาร นำ�้ ปลา ทกุ อยา่ งตอ้ งใชเ้ งนิ ทงั้ นน้ั นยี่ งั รองเทา้
นักเรียนของเจา้ นอ้ ยอีก มันทวงกรอกหผู มอยู่ทุกวนั ไมเ่ หน็ มีใครชว่ ยได้เลย”
“มสี ิ” ครเู จตคิดในใจ “กร็ ฐั บาลเขาช่วยเหลอื เด็กมาคนละหลายร้อยแล้ว
แต่พ่ดี นั เอาไปแทงหวยซะหมดน”ี่
ไมม่ ปี ระโยชนท์ จ่ี ะเอานำ�้ มนั ไปราดบนไฟ ครเู จตคดิ ตอ้ งคอ่ ยๆ หวา่ นลอ้ ม
ดว้ ยเหตผุ ล
“ทำ� ไมผมจะไมเ่ ดอื ดรอ้ นละ่ พน่ี อ้ ม รไู้ หมครบั ยงิ่ มตี ำ� แหนง่ หนา้ ทก่ี ารงาน
ใหญโ่ ตขน้ึ เทา่ ไหร่ ความลำ� บากใจกม็ มี ากขนึ้ เทา่ นน้ั มนั เปน็ จดุ สนใจของนกั การเมอื ง
เลยทีเดียว ผมน่ะโดนติดต่อ ทั้งขอร้อง ทั้งข่ม ท้ังขู่กันเลยทีเดียวนะ แต่ท่ีผมยัง
ยนื หยดั อยไู่ ดน้ เ่ี พราะอดุ มการณข์ องผมไมม่ วี นั เปลยี่ นแปลง ตอ่ ใหต้ อ้ งตายกเ็ ถอะ”
ค�ำว่า “อุดมการณ์” ของครูเจต มันท�ำให้น้อมรู้สึกแปลบเข้าไปถึงหัวใจ
ภาพใบหน้าของสุณยี ์เข้ายึดพื้นที่ในภวังค์ ใช่สิ ก็เพราะค�ำว่าอุดมการณ์ไม่ใช่เหรอ
จึงทำ� ใหเ้ ขาต้องเปน็ หมา้ ย และเจ้านอ้ ยต้องกำ� พรา้ แม่ เขาหวนนึกถึงเหตกุ ารณเ์ มอ่ื
เกอื บสองปกี ่อน
สณุ ยี น์ อกจากเธอจะเปน็ แม่บา้ นแลว้ เธอยงั เปน็ ประธานกรรมการชมุ ชน
และเปน็ ประธานกลุ่มองคก์ รสตรขี องตำ� บลอกี ดว้ ย เธอเปน็ คนฉลาดในสายตาของ
กลมุ่ ผ้มู จี ิตอาสาด้วยกนั แตใ่ นสายตาของน้อม บางขณะเขาคิดวา่ เธอโง่ โง่ที่ไม่ยอม
ฉกฉวยโอกาสทจ่ี ะหาผลประโยชนใ์ สต่ วั คำ� วา่ อดุ มการณข์ องเธอมนั แขง็ กรา้ วมน่ั คง
พอๆ กบั ความยากจนของครอบครวั เธอท่มุ เทกำ� ลังกายและแรงใจเพ่ือการพฒั นา

214 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

ชุมชนโดยไม่มีค่าตอบแทนใดๆ แม้แต่น้อย งบประมาณใดๆ ก็ตามที่เธอได้รับ
มอบหมายใหเ้ ปน็ ผใู้ ชจ้ า่ ยดแู ล เธอจะทำ� บญั ชรี ายรบั รายจา่ ยและมหี ลกั ฐานไวอ้ ยา่ ง
เข้มงวดที่สุด จะไม่มีเงินส่วนใดเล็ดลอดออกมาเป็นของส่วนตัวได้เลยสักแดงเดียว
ด้วยเหตุน้ีเธอจึงได้รับการแต่งต้ังให้เป็นคณะกรรมการตรวจสอบแผนงานของ
ท้องถ่ินอีกหน่ึงต�ำแหน่ง ซึ่งบางคร้ังการตรวจสอบโครงการเธอได้พบความไม่ชอบ
มาพากลของการจดั ซอื้ จดั จา้ ง รวมถงึ ความไมถ่ กู ตอ้ งของการกอ่ สรา้ งดำ� เนนิ งาน มี
คนเสนอเงนิ กอ้ นใหญเ่ พอ่ื แลกกบั การใหเ้ ธอเงยี บ และยนิ ยอมเซน็ อนมุ ตั ใิ หง้ านผา่ น
แตเ่ ธอกลับปฏเิ สธอยา่ งไมม่ เี ยอื่ ใย

สุณีย์ถูกรถชนตายภายหลังจากท่ีเธอปฏิเสธรายได้จากผู้รับเหมางานของ
ชุมชนชิ้นหน่ึง เจ้าหน้าที่ระบุว่ามันเป็นอุบัติเหตุ แต่น้อมรู้ดีว่าเธอตายเพราะถูก
อดุ มการณพ์ งุ่ ชน เธอเชอื่ มนั่ วา่ ระบบการเมอื งของไทยจะกลบั มาขาวสะอาดบรสิ ทุ ธิ์
ได้ภายใต้อุดมการณ์ท่ีม่ันคงและจิตใจที่ซื่อสัตย์ เธอยังหวังว่าสักวันประชาธิปไตย
จะเบ่งบานเคียงคู่ไปกับคุณธรรมจริยธรรมทางการเมืองในทุกระดับช้ัน ซึ่งเธอเชื่อ
วา่ มันไดเ้ กิดขึ้นแล้วภายในใจของเธอ

“จะหาความบริสุทธ์ิยุติธรรมท่ามกลางวงล้อมของผลประโยชน์ได้จาก
ทไี่ หน”

นอ้ มรำ� พงึ แต่กด็ งั พอทีค่ สู่ นทนาจะได้ยนิ
“ครูเจตไม่รู้หรือว่าทุกวันน้ีเงินและอ�ำนาจมันสามารถที่จะซื้อได้ทุกๆ สิ่ง
ตอ่ ใหอ้ ดุ มการณก์ เ็ ถอะ มนั มแี ตอ่ ดุ มการณข์ องคนตายเทา่ นน้ั แหละทเ่ี งนิ ซอื้ ไมไ่ ด”้
“ผมไม่อยากใหพ้ ่นี ้อมคดิ เชงิ เด่ยี วแบบนนั้ เลย”
ครเู จตพยายามหาเหตุผลมาหักล้าง
“ก็มนั จรงิ ไหมล่ะ ดอู ยา่ งการเลือกต้ังผนู้ �ำท้องถน่ิ ในแตล่ ะคร้งั สิ มันก็ซ้อื
กนั ทัง้ นน้ั ซอ้ื กนั เปน็ ทอดๆ นกั การเมืองระดับชาติกท็ ุ่มเงนิ ลงมาใหผ้ ู้สมัครทกุ ราย
ไม่ว่าใครจะชนะ ผลสรุปก็คือเขาก็จะได้ฐานเสียงไว้ในมือเสมอ แล้วแบบน้ียังจะมี
คนดีๆ ท่ไี หนไวใ้ ห้เราเลอื กอีก”

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 215

“แตผ่ มยงั เช่อื มัน่ ในพลังของความบรสิ ุทธิ์ ผมเช่ือวา่ บ้านเมอื งของเรายงั
มีมือแห่งคุณธรรมอีกมากมายที่คอยประคับประคองหล่อเลี้ยงรากแก้วแห่งวิถีทาง
ประชาธปิ ไตยทเี่ รายงั ไมเ่ หน็ ใหม้ วี นั เตบิ โตเบง่ บานไดใ้ นทส่ี ดุ และแมว้ า่ ในขณะนเี้ รา
จะยงั มองไมเ่ หน็ คนดๆี ทจี่ ะใหม้ อื เราเลอื ก แตแ่ คเ่ พยี งเราไมย่ กมอื ไปสนบั สนนุ อมุ้ ชู
คนชัว่ มนั กค็ วรจะเป็นก้าวแรกทดี่ ีกว่าไม่ใช่หรอื ครบั ”

บ่ายวันน้นั หลงั จากที่ครเู จตกลับไปแลว้ น้อมกไ็ ด้แต่เปดิ วิทยุรอคอยชว่ ง
เวลาทสี่ ำ� คญั สว่ นนอ้ ยกค็ รนุ่ คดิ ถงึ ชอื่ เรอ่ื งของบทความไปพรอ้ มๆ กบั การรอลนุ้ ผล
การออกรางวัลสลากกินแบง่ รัฐบาล แมว้ า่ เด็กชายจะไมช่ อบใหพ้ ่อซ้อื หวย แตด่ ว้ ย
ความคาดหวงั ว่าถา้ พ่อถูกเลข ตนก็จะไดร้ องเทา้ ใหม่ตามสญั ญา จึงท�ำใหต้ ้องคอย
ลุ้นตามไปดว้ ย

ครเู จตเคยสอนนักเรียนหนา้ เสาธงวา่ “หวย” มาจากตัวย่อของคำ� สามคำ�
คอื ห.=หายนะ ว.=วอดวาย ย.=ยบั เยนิ และครูปราณผี ูส้ อนวิชาการงานกไ็ ดเ้ สรมิ
ไวว้ า่ อบายมขุ คอื หนทางแหง่ ความเสอ่ื มมหี กอยา่ งไดแ้ ก่ การคบเพอื่ นชวั่ การเทย่ี ว
กลางคนื การเปน็ นักเลงหญิง การเปน็ นกั เลงสรุ า การเป็นนกั เลงการพนัน และการ
ข้ีเกียจ

“ถูกไหมพอ่ ”
เดก็ ชายถามพอ่ เมื่อผลประกาศรางวลั ที่หนึ่งจบลง
“ถกู กนิ น่ะส”ิ
พ่อบ่นพึมพ�ำขย�ำกระดาษจดหวยปาลงบนพ้ืน เด็กชายก็พลอยจิตใจ
หอ่ เหยี่ วไปดว้ ย น่นั หมายถึงวา่ รองเท้าผา้ ใบคใู่ หม่ได้หลุดลอยไปอีกครั้งนงึ แลว้
“พอ่ นนั่ แหละ เอาเงนิ คา่ ชดุ คา่ รองเทา้ ทโี่ รงเรยี นใหม้ าไปซอ้ื หวยจนหมด”
เด็กชายตัดพอ้ ทำ� ท่าเหมือนจะร้องไห้
“เอานะ่ ใส่ค่เู ก่าไปก่อนกแ็ ลว้ กัน”
“แตพ่ ื้นมนั ขาดจนทะลแุ ลว้ นะพอ่ ”

216 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟา้

“เออน่า...เอง็ อยา่ เซ้าซใ้ี ห้มาก พรงุ่ น้พี ่อจะซอ้ื ให”้
น้อมเล็งเห็นความหวังคร้ังใหม่ เหม่อมองออกไปทางถนนท่าทางครุ่นคิด
แต่ “อุดมการณ์” ของครูเจตเข้ามาก่อกวนท�ำให้ภาพรองเท้าผ้าใบคู่ใหม่ค่อยๆ
รางเลอื น
ครูเจตได้เล่ือนข้ึนเป็นผอ. เมื่อสองปีที่แล้วก่อนสุณีย์จะเสียชีวิตราวสาม
เดอื น ผปู้ กครองของนกั เรยี นสว่ นใหญต่ า่ งกใ็ หค้ วามนบั หนา้ ถอื ตาครเู จตเปน็ อนั มาก
ไม่เว้นแม้กระทั่งบรรดาหัวคะแนนและนักการเมืองท้องถ่ิน ต่างฝ่ายต่างก็ต้องการ
ครเู จตไปเปน็ สมคั รพรรคพวก เพราะการคาดหวงั วา่ ครเู จตจะอาศยั ความเปน็ ครชู นี้ ำ�
ผู้ปกครองของนักเรียนให้หันมาสนับสนุนตัวเองได้ แต่ทว่าครูเจตกลับเป็นคน
ประเภทยึดมั่นต่ออุดมการณ์มากเหลือเกิน ดูเหมือนเงินจะไม่สามารถง้างให้จิตใจ
ของเขาผนู้ ้ีอ่อนลงมาได้เลย จะวา่ ไปแล้วแมเ้ ป็นถงึ ผอ. โรงเรยี น แต่ฐานะทางการ
เงินของครูเจตก็ไม่ถือว่าจะอยู่ในเกณฑ์ดีนัก สิ่งท่ีน้อมมองเห็นระหว่างครูเจตกับ
สณุ ยี ว์ า่ มคี วามเหมอื นอยปู่ ระการหนงึ่ นนั่ กค็ อื ความเปน็ ผมู้ จี ติ สาธารณะของบคุ คล
ทั้งคู่ ค�ำว่า “จิตอาสา” ได้กลายมาเป็นเครื่องน�ำทางในการด�ำเนินชีวิต และด้วย
เหตุนี้กระมังที่นักการเมืองต่างพากันทุ่มสุดตัวในการท่ีจะมัดใจคนเพียงหนึ่งคน
มากกว่าการเข้าไปนงั่ ในใจของคนส่วนใหญ่
บางทีเหล่านักการเมืองกลุ่มน้ีอาจจะรู้จักหลักของความ “คุ้มค่า” เป็น
อยา่ งดกี ็ได้ การจา่ ยเงนิ ซ้อื ตัวคนหนงึ่ คน แม้ว่าจะด้วยราคาท่สี ูงลิบลิ่ว แต่กค็ งจะดี
กว่าการสุ่มแบบชนิดเหวี่ยงแหโดยมองไม่เห็นตวั ปลากเ็ ปน็ ได้

แดดสายของวนั รงุ่ ขนึ้ นอ้ มปลงตกกบั การตดั สนิ ใจครงั้ สดุ ทา้ ย เมอ่ื ขา้ วสาร
กน้ ถงั ถกู ขอดขนึ้ มาหงุ กนิ กนั ชนดิ ประทงั สองคนพอ่ ลกู สว่ นนอ้ ยยงั ตดั สนิ ใจไมไ่ ดอ้ ยู่
เช่นเดิมว่าควรใช้ช่ือบทความส�ำหรับส่งเข้าประกวดว่าอะไรดี เด็กชายคิดว่าบางที
เขาอาจจะใชช้ ือ่ ใหมซ่ ง่ึ มันอาจจะเหมาะสมมากกวา่ เดิมกเ็ ปน็ ได้

“นอ้ ย ไปกนั ได้แล้ว”

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 217

น้อมเรยี กบตุ รชาย
“ไปไหนพ่อ”
“อ้าว ก็บา้ นก�ำนนั ธงไง”
“บ้านก�ำนัน ไปท�ำไมพอ่ หรอื วา่ พ่อจะ...”
“เออนา่ เอง็ อย่าถามมาก จะเอาไหมรองเท้าใหม่”
“เอาซีพ่อ แตถ่ า้ พ่อจะไปแบบน้ัน...ฉนั ไม่เอารองเท้ากไ็ ด้”
“บ๊ะ ไอน้ ่ี อยา่ มากเรอื่ งนกั เลย”
พอ่ เรม่ิ ร�ำคาญ
“งั้น ต้องโหวตเสียงลงมตนิ ะพ่อ ฉันโหวตไม่ไป”
“แต่พ่อโหวตวา่ ไป เพราะฉะนน้ั พอ่ ชนะ”
เด็กชายเอยี งคอทำ� หนา้ งง
“หน่ึงต่อหนงึ่ ชนะได้ไง เสมอส”ิ
“พอ่ เปน็ พอ่ เสียงของพ่อใหญก่ วา่ พอ่ ชนะ”
เด็กชายเง้างอด แต่รู้ว่าลงพ่อพูดแบบนี้แล้วไม่มีทางเป็นอย่างอื่นไปได้
เด็กชายนึกถึงแม่ ถ้าแม่ยังอยู่เขาจะต้องเป็นฝ่ายชนะแน่ เท่าท่ีจ�ำได้เด็กชายอยู่
ฝา่ ยเดียวกับแมต่ ลอด
“พ่อเผด็จการชัดๆ”
เดก็ ชายบ่นพมึ พำ� หยบิ รองเท้าผ้าใบมาสวม แลว้ ก้าวเดินตามพอ่ ไปอย่าง
อดิ ออด
“เหน็ ไหมละ่ พอ่ พนื้ รองเทา้ มนั ขาดจนเปน็ ชอ่ งโหวแ่ ลว้ กอ้ นหนิ ตำ� ตนี เจบ็
ชะมดั เลย”
เด็กชายยังไม่หยุดบ่น คอยใช้ส้นเท้ากระแทกพื้นเพื่อไล่เศษหินและ
เมด็ ทรายใหอ้ อกมาจากรองเท้าเปน็ ระยะๆ
“เหอะน่า ทนอีกประเดย๋ี วกจ็ ะมีเงนิ ซอ้ื ใหม่แลว้ ”

218 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า

พอ่ หันมาปลอบ
“เราจะไปเอาเงนิ ทบี่ า้ นกำ� นนั ธงเหรอพอ่ พอ่ จะขายเสยี งจรงิ ๆ เหรอ”
เด็กชายคิดถึงแม่และนึกถึงค�ำสอนของครูเจตท่ีหมั่นอบรมให้เด็กๆ รู้จัก
การท�ำหน้าท่แี ละเป็นพลเมอื งท่ีดขี องสังคม ครเู จตบอกวา่ ก�ำนันธงเป็นหัวคะแนน
และเปน็ วา่ ที่พ่อตาของอดตี ส.ส. คนหนง่ึ กลุ่มของก�ำนันธงเปน็ กลุ่มอทิ ธิพลขนาด
ใหญ่ ทุกๆ สมัยหาเสียงก่อนการเลือกต้ัง ท่ีบ้านของก�ำนันธงจะคลาคล่�ำไปด้วย
บรรดาหัวคะแนนและผ้นู ำ� ชมุ ชนตา่ งๆ มากมาย ครเู จตบอกวา่ ที่บ้านกำ� นันธงเป็น
แหล่งจ่ายเงินและส่ิงของส�ำหรับการซ้ือเสียงในแต่ละคร้ัง เงินท่ีน�ำมาซ้ือเสียงและ
ใช้จ่ายล้วนเป็นเงินไม่บริสุทธ์ิ เป็นเงินที่ได้มาจากการทุจริตคอร์รัปชัน โกงกิน
บา้ นเมอื ง สดุ ทา้ ยเมอ่ื คนกลมุ่ นไี้ ดเ้ ขา้ ไปบรหิ ารประเทศกจ็ ะคดโกงกนั ตอ่ เปน็ ทอดๆ
เกือบๆ ห้ากิโลต่อมาพ่อเอาแต่ย่�ำเดินโดยไม่พูดหรือตอบค�ำถามอะไรอีก
เด็กน้อยก็เฝ้าแต่ครุ่นคิด โตข้ึนเขาจะไม่เป็นอย่างพ่อแน่นอน แต่เขาจะเป็นอย่าง
ครูเจต
บ้านก�ำนันธงปลูกสร้างบนเน้ือที่หลายไร่ ก่อก�ำแพงสูงราวสามเมตรยาว
สดุ ลกู หลู กู ตา ภายในมตี วั บา้ น ศาลา และโรงเรอื นตา่ งๆ แยกออกเปน็ สว่ นๆ มากมาย
หลายหลัง มีรถยนต์จอดเรียงรายอยู่เกือบสิบคัน เม่ือพ่อและน้อยเลี้ยวเข้าประตู
บ้านมีคนเดนิ สวนออกมาสองคน ทา่ ทางยิ้มแย้ม
“กำ� นนั อยู่ไหม”
พ่อถาม
“อย่ทู ่ีศาลาประชมุ โน่นไง”
หนงึ่ ในสองชายคนนนั้ ตอบ แลว้ พากนั เดนิ ออกไปโดยไมส่ นใจอะไรอกี พอ่
พาน้อยเดินไปยังศาลาหลังใหญ่ที่สุดตามค�ำช้ีบอก และก่อนท่ีพ่อจะทันหักมุมที่
เหล่ยี มเสาน่นั เอง พ่อก็หยุดกกึ ลง ยกมอื หา้ มเป็นสัญญาณไมใ่ หน้ อ้ ยเดนิ ตอ่
“อะไรพอ่ ”

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 219

เสียงน้อยกระซบิ พ่อทำ� มือจปุ๊ าก น้อยจึงสงบนิ่ง ได้ยินเสียงคนพูดอะไร
แวว่ ๆ ออกมาแตฟ่ งั ไม่ถนดั เพราะอยู่คนละเหลยี่ มมมุ กับพ่อ “เสยี งนั้นคุ้นๆ” น้อย
คดิ ในใจ

“ครูเจต”
พ่อกระซบิ กับตวั เอง ขมวดค้ิวท�ำท่าฉงน มีเสยี งแว่วออกมาอีก พอ่ ท�ำมือ
ท�ำไม้ใหห้ ยุดอยู่กับท่ี ก่อนท่ตี ัวเองจะกา้ วไปอกี สองถึงสามกา้ วแลว้ ชะเง้อหน้ามอง
ไปยงั ภาพเบอ้ื งหน้า
“ถ้าครูเจตตัดสินใจได้ก่อนหน้านี้ ป่านน้ีคงสบายไปตั้งนานแล้ว นี่เก็บไว้
ใชน้ ะ เล็กๆ น้อยๆ คดิ ซะว่าเปน็ ค่าน้�ำชาก็แลว้ กัน”
พ่อเห็นก�ำนันธงยื่นซองสีน้�ำตาลให้ ครูเจตยกมือโค้งไหว้ด้วยความ
นอบน้อมก่อนรบั ซองนน้ั มา
“แลว้ นี่ กญุ แจ”
ครูเจตยกมอื ไหวก้ �ำนันเป็นค�ำรบทส่ี อง
“ครูเจตเอาไว้ใชน้ ะ ทิง้ มนั ไปไดแ้ ล้วไอร้ ถสบั ปะรงั เคคันน้ันน่ะ”
พ่อเพ่ิงเหลือบไปเห็นรถยนต์คันเก่าของครูเจตจอดสนิทนิ่งอยู่ในโรงรถ
ค่อนข้างลับตา
“คันน้ีครูเจตเอาไปใช้พลางๆ ก่อน ชนะการเลือกต้ังแล้วผมจะให้เด็กๆ
ไปจัดการคนั ใหม่มาให้ทนั ทีเลย”
พอ่ ก้าวถอยหลังออกมาอย่างช้าๆ ภายในหยู งั ได้ยนิ เสยี งครเู จตซำ�้ ๆ กนั
“ครบั ครับ ครับ”
“มอี ะไรพ่อ”
เด็กชายเริ่มต้ังค�ำถามภายหลังท่ีพ่อพาเดินออกมาไกลจากบ้านก�ำนันธง
แลว้ พอสมควร
“ไปกนั เถอะ”
พอ่ ตอบสนั้ ๆ เดก็ ชายงง หยุดเดิน พอ่ เลยหันกลบั มาสบตาเดก็ น้อย

220 วรรณกรรมรางวลั พานแวน่ ฟา้

“ถา้ แมย่ ังอย”ู่
ค�ำพูดพ่อสั่นๆ แตฟ่ งั ดูมน่ั คง
“เอง็ ว่าแม่จะเอามติท่ีเราโหวตกนั กลบั มาทบทวนไหม”
“พ่อหมายถึง ต่อให้โหวตชนะแล้วว่าจะขายเสียง แต่เอาหลักนิติธรรม
คณุ ธรรม ความโปรง่ ใส การมสี ว่ นรว่ ม ความรบั ผดิ ชอบ และความคมุ้ คา่ มาพจิ ารณา
แล้วตัดสนิ ใจใหม่เหรอ”
“ใช่ แกคิดว่าแม่จะตดั สนิ ใจยังไง”
“แม่กจ็ ะเลอื กไม่ขายเสียงน่ะส”ิ
“งัน้ ...พอ่ คิดเหมอื นแมแ่ ก”
เดก็ ชายอง้ึ ในคำ� พดู ของพอ่ และนบั เปน็ ครงั้ แรกทเ่ี ดก็ ชายรสู้ กึ วา่ ความคดิ
ของเขาและพ่อประสานเขา้ เป็นหนึ่งเดียว
“ไปกนั ไดแ้ ลว้ ละ่ ”
พอ่ กระตุ้นพลางโอบไหลเ่ ด็กน้อย แตน่ ั่นมนั กย็ ังไม่ใชท่ างท่ีจะกลบั บ้าน
“แล้วคราวนีเ้ ราจะไปไหนกันพ่อ”
“ร้านซ่อมโกเหนยี ว”
พ่อตอบย้ิมๆ ตาก่อประกายความหวังเจิดจ้ามากกว่าครั้งใดๆ ท่ีน้อย
เคยเห็น
“ร้านซ่อม ไปท�ำไมพ่อ”
“เศษยางรถเหลือใช้เยอะแยะ เราจะขอไปซ่อมพ้ืนรองเท้ากัน”
เดก็ ชายอมยิม้ มองสบตาพอ่ ได้ยนิ พ่อพดู เบาๆ แต่แจม่ ชัดถนดั หูวา่
“มันก็เหมือนกับรูร่ัวท่ีพ้ืนรองเท้าผ้าใบน่ันแหละ...เรารู้...เราสัมผัส
เราช่วงใช้เพอื่ ปกป้องสิทธ์ิ ผลประโยชน์ คุ้มครองตวั เอง...แต่เราก็ไม่เคยท่จี ะคิด
ซ่อมแซมมันสักครัง้ ”

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 221



สารภตี ีครู

บหุ ลันบัณรสี

๑

ตะวันแล่นอ้อมจันทน์เทศต้นสูงใหญ่กลางลาน ซ่ึงก�ำลังออกดอกเป็น​
กระเปาะเล็กสีเหลืองนวลพราวไปท้ังต้น ใต้โคนที่เป็นล�ำต้นผู้และเมียพันเกลียว
เกี่ยวกระหวัดกันหลายทศวรรษ มีเด็กหลายคนก�ำลังว่ิงเล่นเกรียวกราวอาบแดด
บ่ายอ่อนแสง เสียงร้องละเล่น...อีมอญซ่อนผ้า ตุ๊กตาอยู่ข้างหลัง...ดังแทรกเสียง
หัวเราะร่าไร้เดียงสา สารภีคล�ำพบอะไรบางอย่างถูกหย่อนไว้ด้านหลัง ฉวยติดมือ
ลุกข้ึนแล่นไล่ตีเพ่ือนพลางฉงน...ก็ไทยเล่นแล้วท�ำไมมอญซ่อน ฟันเฟืองในหัวของ
เดก็ หญิงหมุนต้ิวๆ เร็วพอกบั ก้าวสนั้ ท่ีแลน่ ตามหลังมอญ

มือท่ีปักปลายเข็มลงบนผ้าฝ้ายขาวนวลขึงเรียบตึงด้วยสะดึงชะงักลง แม่
เงยหน้าจากงาน ยืดตัวส่งสายตาอ่อนโยนเจือความเอ็นดูไปทางเสียงแจ้วแถวต้น
จนั ทน์ใหญก่ ลางลานดนิ ไมไ่ กลจากนอกชานเรอื นทีล่ อ้ มวงกนั กับพวกพน่ี ้อง คล้าย
วงมอญซอ่ นผา้ ของลกู ๆ หากเปน็ วงชนุ ผา้ ของแมๆ่ ตอ้ งเลาะชายกระโปรงสกี รมทา่

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 223

ลงอกี สกั สองนวิ้ พอใหย้ าวคลมุ เขา่ พรอ้ มทงั้ ปกั จดุ ทสี่ ามลงบนปกบวั ของเสอื้ นกั เรยี น
อีกไม่ก่ีวันจะเปิดเทอมใหญ่ สารภีจะข้ึน ป.สาม ก�ำลังคิดจะเรียกให้หยุดเล่นสัก
ประเดย๋ี ว มาลองดคู วามยาวของกระโปรง แมก่ ลบั เปน็ ฝา่ ยถกู เสยี งรอ้ งใสของสารภี
เรียกขน้ึ เสียก่อน

“พอ่ มาแล้ว”
สารภีทิ้งวงมอญซ่อนผ้า ถลาเข้าไปหาผู้ชายผิวคล้ามแดดร่างสันทัด พ่อ
เสร็จจากงานในไร่ แวะยกยอในบึงใหญ่ ได้ปลามาหลายตัว ใช้หญ้าคาร้อยเหงือก
หอ้ ยตดิ ปลายพรา้ กลับมาบา้ น พอได้ต้มกบั ยอดมะขามซดน�้ำเปรย้ี วช่มุ คอมอ้ื เยน็
“ไม่บาปหรือจ๊ะพ่อ” สารภีรับพวงปลา แต่พอเห็นตัวใหญ่สุดยัง
กระดุกกระดกิ อ้าปากพะงาบๆ ก็ท�ำคิ้วย่น หน้าแหย
“ไม่หรอก เอง็ เอาไปให้แม่จดั การไวๆ เข้าเถอะ”
“น่าจะรอให้มันตายเองก่อนไม่ดีหรือจ๊ะ ให้แม่ฆ่า บาปก็ตกถึงแม่สิ หนู
วา่ ...” เห็นสายตาดใุ ต้ค้วิ หนาเป็นปื้นของพอ่ สารภเี ปล่ียนใจ ไมว่ ่าอะไรเพิม่ ให้ถูก
ดุเปล่าๆ พ่อเพ่ิงกลับจากงานในไร่มาเหนื่อยๆ เด็กหญิงคว้าพวงปลาได้ ว่ิงล่ิวข้ึน
บนั ไดทลี ะสองข้นั ร้องตะโกน...แมจ่ า๋ พ่อให้ทำ� ตม้ โคล้ง
วงชุนผ้าพากันแยกย้าย แม่เข้าครัว จุดเตาหุงหาอาหาร ควันฟืนลอยไล้
แสงแดดหรบุ หรู่ สง่ กลนิ่ หอมฟงุ้ ไปในอากาศ สารภถี กู เรยี กไปชว่ ยหยบิ จบั โนน่ นอี่ ยู่
ใกลๆ้ แต่เพยี งครู่เดียวกแ็ อบลดั เลาะออกมานั่งดูพ่อกบั พวกลุงๆ อาๆ ลอ้ มวงยาม
แดดร่มลมตก จบิ เหลา้ ขาวพอใหเ้ สน้ สายได้ยดื คลายเคลด็ ยอกจากงานหนัก คยุ กนั
โขมงถงึ เรือ่ งราวในหมู่บ้าน
“พร่งุ นขี้ า้ วา่ จะไมเ่ ขา้ ไรส่ กั วนั ทถี่ างแล้วตอ้ งผง่ึ ไว้ รอใหแ้ หง้ พอเผาไดเ้ สยี
กอ่ น” ลงุ บญุ ผอู้ าวโุ สทสี่ ดุ ในวงมองไปรอบๆ รอกลนื กบั แกลม้ ทต่ี กั เขา้ ปาก แลว้ สาด
นำ้� ใสราวตาตกั๊ แตนตามไปลา้ งคาวสม้ ววั ไมเ่ หน็ วา่ ใครจะถามตอ่ นอกจากมองตอบ
แลว้ เลกิ คว้ิ จงึ ขยายความเตมิ “ขา้ จะไปชว่ ยผใู้ หญป่ น้ั เขาขอแรงไปทำ� ทางปนู เขา้ วดั

224 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟ้า

งบน้นี ่ีฝีมือผู้ใหญ่ล้วนๆ เลยนะ หน้าฝนที่จะถึงนี่หลวงพ่อก็ไมต่ ้องล�ำบากย่�ำโคลน
ออกมาเดินบาตรแล้ว พอหน้ากฐิน ผ้าป่าพวกญาติโยมจากในเมืองจะมาท�ำบุญก็
สะดวก แถมยงั ดูดเี ปน็ หนา้ เปน็ ตา นแ่ี หละโวย้ พวกเราคนบ้านใต้ไดย้ มิ้ ออกเพราะ
เลอื กไมผ่ ดิ คนจริงๆ” ลงุ บุญหัวเราะเอ๊กิ อ๊ากกอ่ นจะชนแกว้ กันรอบวง

สดู กลน่ิ กบั แกลม้ หอม สารภยี งิ่ ขยบั เขา้ ใกลจ้ นไปนงั่ แอบขา้ งหลงั พอ่ ลอบ
มองคั่วก้งุ ฝอยในจานสังกะสีกลางวง ยิ่งกล่นิ เปร้ียวสม้ มะขามจม้ิ พริกเกลอื ทพ่ี ่อส่ง
เขา้ ปากเคีย้ วยำ่� โชยแตะจมกู ด้วยแลว้ เด็กหญิงถึงกับท�ำตาโตกลนื นำ�้ ลายอกึ ใหญ่

“ฉนั ก็ว่าจะไปเหมือนกันแหละพบี่ ุญ แต่คงชว่ ยแค่ตอนเช้านะ ตอนบา่ ยนี่
วา่ จะไปช่วยพวกบา้ นเหนอื เขานดิ นึง เหน็ วา่ ทีน่ าตาเยอ้ื นขอแรงลงแขก” พ่อกลนื
ส้มมะขามเปียก ท�ำหน้าแหยตอบลงุ สว่ นสารภหี ยดุ กลนื น�ำ้ ลาย หผู ึง่ ทนั ทีทีไ่ ด้ยิน
ค�ำว่าลงแขก พวกอาๆ แค่ดูท่าไม่เห็นด้วยกับพ่อนักที่จะไปช่วยที่บ้านเหนือ ไอ้
พวกนน้ั มนั คนละหมู่ คนละบา้ น...ลุงคา้ นเสยี งแข็ง แต่พ่อก็พยายามอธบิ ายเหตผุ ล
ทต่ี อ้ งไปชว่ ยอกี บา้ นหนงึ่ เรอื่ งเสยี งอะไรสกั อยา่ ง ทสี่ ารภไี มค่ อ่ ยเขา้ ใจนกั วา่ ไปชว่ ย
ลงแขกมันเก่ียวกับคะแนนตรงไหน หรือจะเหมือนการสอบที่ต้องมีการให้คะแนน
แลว้ เสยี งทพ่ี อ่ วา่ ตอนเลอื กผใู้ หญบ่ า้ น ตอ้ งออกเสยี งดงั กนั แคไ่ หนนะ แตเ่ รอ่ื งมแี ขก
มาลง สารภีสนใจจัง

“พอ่ ...” สารภชี แู ขนขนึ้ สงู เหมอื นทค่ี รสู อนไว้ เพอ่ื จะขออนญุ าตออกความ
เหน็ บา้ ง ถา้ มีแขกมาลงคงเป็นงานใหญพ่ อดทู ีเดียว ถงึ กับปดิ วกิ ลิเกขนาดน้ี แตพ่ ่อ
เพยี งสง่ เสยี งอมื แลว้ ไมไ่ ดส้ นใจลกู สาว ยงั ถกเรอื่ งทล่ี งุ เรยี กวา่ การเมอื งบา้ นเหนอื กบั
บา้ นใตไ้ ม่เสร็จ

“พอ่ ...” สารภีย้�ำ ยังยกแขนขวาชหู รา สว่ นมอื ซ้ายเขย่าไหล่พอ่ เบาๆ ถ้า
ไม่มีใครอยากไปกับพ่อช่วยตาเยอ้ื นลงแขก สารภีจะอาสาเอง

“อะไรของเอง็ วะนงั สารภี ย่งุ จรงิ ผู้ใหญ่เขาจะคยุ กัน”
“หนไู ปช่วยพอ่ ได้ไหมจะ๊ หนูอยากไปดลู ิเก”

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 225

“เฮย้ นังนี่ เขาจะไปลงแขกท�ำงานกัน เอ็งจะไปดูลเิ กทีไ่ หน”
“อา้ ว...ก็ลงแขกไงพอ่ ไมใ่ ชแ่ ขกลิเกลงโรงหรอกเหรอ แบบงานวดั ปีกลาย
โนน้ ไง ให้หนไู ปดว้ ยนะจ๊ะ” สารภที ำ� เสยี งหวานต้ังใจจะอ้อนพ่อ แตก่ ็นกึ แปลกใจที่
ลุงๆ อาๆ พากนั หัวเราะครนื ใหญ่ ส่วนพ่อถงึ กับตบแคร่ไมด้ ังผาง
“บะ๊ นงั สารภี ลงแขกไมใ่ ชอ่ อกแขก เดก็ เดยี๋ วนน้ี ไี่ มร่ ปู้ ระสปี ระสา จะเอาแต่
สนุก”
“อ้าว! ง้ันลงแขกมันคืออะไรหรือจ๊ะพ่อ” สารภีท�ำตาโต ไม่เข้าใจ
ความหมายอยู่ดี
“สารภีเอ๊ย เอ็งก็อย่าช่างซักนักเลยวะ สงสัยเยอะแยะไปได้ โตๆ แล้วก็
จะรเู้ องนน่ั แหละ ไปๆ เปน็ เดก็ เปน็ เลก็ อยา่ มายงุ่ ผใู้ หญน่ กั เลย ไปชว่ ยแมเ่ คา้ ในครวั
ดีกว่า” อาสมชิงไล่หลานสาวก่อนจะถูกผู้เป็นพ่อตวาด สารภีขยับจะแย้ง อ้าปาก
แลว้ แตพ่ อเหน็ มอื โบกไลข่ องอา กบั สายตาดขุ องพอ่ แลว้ ตอ้ งรบี ถอย ตกลงเดก็ หญงิ
เลยไม่รวู้ า่ ลงแขกคอื อะไร แต่ทแ่ี นๆ่ ไม่ใช่แขกโรงลิเก

๒

พ่อยังคงหัวเสียเร่ืองคะแนนเสียงอยู่ แม้วงผู้ใหญ่จะราไปได้สักพักหนึ่ง
ถึงจะอาบน้�ำอาบท่าให้คลายร้อนรุ่มตามค�ำแม่บอก แต่ดูเหมือนใจของพ่อยังคง
รุ่มร้อน พวกลุงๆ อาๆ ไม่เข้าใจการเมืองอย่างแท้จริง...พ่อพึมพ�ำ “พ่ีบุญแกไม่
มองการณ์ไกล ถ้าคนของหมูเ่ ราไดเ้ ป็นนายก อบต. ขึ้นมา ตอ่ ไปอะไรเจรญิ ๆ ดีๆ ก็
จะมาลงแถวน้ี ใกลบ้ า้ น ถา้ อยากจะใหญก่ วา่ นก้ี ต็ อ้ งลงทนุ กนั บา้ ง ไปชว่ ยบา้ นเหนอื
หนอ่ ยจะเป็นไรเชียว”

“กนิ ขา้ วดกี วา่ จ้ะพ”่ี
แม่เล่ียงการพูดเรื่องท่ีพ่อมักจะบอกว่าไม่ใช่เรื่องของผู้หญิง สารภีเลย
ไม่อยากถามว่าการเมืองท่ีลุงบุญกับพ่อถกเถียงกันแทบทุกครั้งท่ีต้ังวงหลังเลิกงาน

226 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

ไรม่ นั คอื อะไร สารภไี มเ่ พยี งแตจ่ ะเปน็ ผหู้ ญงิ เหมอื นแม่ แตย่ งั เปน็ เดก็ อกี ดว้ ย สารภี
ไดแ้ ตค่ ดิ เดาไปตามประสาวา่ คงคลา้ ยๆ การบา้ น เหน็ ลงุ ชอบพดู สองคำ� นต้ี ดิ กนั เสมอ
เร่ืองการบา้ นการเมือง ถา้ มันคลา้ ยกันละก็สารภเี ดาว่าการเมอื งคอื สิง่ ท่ตี อ้ งทำ� ถา้
ไมท่ ำ� จะโดนครูตี

แมต่ กั ขา้ วใหท้ กุ คน ดเู หมอื นวา่ ตม้ โคลง้ ปลายอดมะขามจะชว่ ยใหพ้ อ่ คลาย
ความร้อนรุ่มลงได้ดีกว่าแป้งน้�ำท่ีประจนลายพร้อยไปทั้งตัว ทุกคนก้มหน้าก้มตา
กนิ ข้าวอย่างเอรด็ อร่อย ต้มโคลง้ ของแม่มีรสชาติกลมกล่อม เนอ้ื ปลาหวานเสียจน
สารภแี ทบจะลงไปงมในชามโคม

“สารภี” แม่ท�ำเสยี งเหมอื นต�ำหนิ “อย่ากนิ แต่กบั อย่างเดียวส”ิ
“กม็ นั อรอ่ ยนนี่ าแมจ่ า๋ ” สารภอี อด ยงั คงใชช้ อ้ นกลางวนอยใู่ นชามตม้ โคลง้
“คนตะกละกนิ แตก่ บั ไมก่ นิ ขา้ ว จะเปน็ ตานขโมยรไู้ หม” แมเ่ อด็ เบาๆ ตมี อื
ลกู สาวใหล้ ะจากชอ้ นกลาง แล้วตักเนื้อปลาใสจ่ านพอ่ ทยี่ งั ไมไ่ ด้ลิ้มเลยสกั ชน้ิ
“ตานขโมยเปน็ ยังไงหรอื จ๊ะ หนูได้ยนิ อาสมดุสายใจแบบนเ้ี หมอื นกนั แต่
หนูกับสายใจไม่ได้ขโมยใครนะ ก็อาศรีท�ำหมกเห็ดอร่อยจนเรากินกันเพลินเกือบ
หมดจาน”
“เอ็งจะซักให้ได้อะไรวะ แม่เขาบอกให้กินข้าวก็กินๆ เข้าไปสินังสารภีนี่
พ่อจะดูขา่ วบ้าง ได้ยนิ แตเ่ สยี งเอ็งเถียงแมฉ่ อดๆ”
“หนไู มไ่ ดเ้ ถยี งสกั หนอ่ ย หนแู คส่ งสยั ...” โอดไดค้ รง่ึ คำ� กโ็ ดนสายตาดขุ อง
พ่อขึงใส่ สารภีก้มหน้าตักข้าวเข้าปาก เลยไม่ได้รู้ว่าตกลงตานขโมยคืออะไร แล้ว
ทำ� ไมเราถงึ ตอ้ งกลวั การเปน็ ตานขโมย รอใหข้ า้ วในปากออกรสหวานแลว้ ตกั นำ�้ แกง
ซดตาม ความเผด็ ปะแล่มๆ รอ้ นดว้ ยพริกจ่ี ตะไครท้ บุ อมความเปรี้ยวซ่านกระพงุ้
แก้ม อร่อยเหาะเสียจนสารภีเผลอท�ำเสียงโฮกเหมือนตอนพ่อซด เลยถูกแม่ตีอีก
เผยี ะหนง่ึ เบาๆ ทตี่ น้ ขาแลว้ ปรามดว้ ยสายตา ดแี ตพ่ อ่ กำ� ลงั สนใจภาพเคลอื่ นไหวใน
โทรทัศน์ สารภีเลยรอดตัวไป ไมโ่ ดนตวาดซ้�ำ

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 227

กลุ่มนักศึกษาออกมาเดินขบวน และปิดล้อมท�ำเนียบฯ ตึกไทยคู่ฟ้า
ประท้วงผลการเลือกตั้ง...ผู้ประกาศเล่าข่าวตามภาพการจลาจลในกรุงเทพฯ ด้วย
นำ้� เสยี งนา่ สนใจเสียจนสารภีเองยงั พลอยจอ้ งจอตาเขมง็ ปากอา้ หวอ

“นังสารภี!” พอ่ ตวาดเสยี งดงั จนทุกคนพากันสะด้งุ ไมเ่ ฉพาะแตค่ นถกู ดุ
เทา่ น้ัน เดก็ หญงิ รบี ก้มหน้าก้มตาตกั แต่ข้าวเปล่าเข้าปาก ไมก่ ลา้ เงยหนา้ ดโู ทรทศั น์
อีกเลย แค่เงี่ยหูฟังอย่างสนใจ ตามท่ีพ่อบอกว่าควรสนใจข่าวสารจะได้รอบรู้ แต่
เวลากนิ ขา้ วเปน็ เวลาเดยี วทค่ี รอบครวั อยพู่ รอ้ มหนา้ ไมใ่ ชเ่ วลาจะมาใสใ่ จกบั โทรทศั น์
พ่อดทุ กุ คน และสัง่ ห้ามไม่ให้คนอืน่ เงยหน้าดูโทรทัศน์ และหา้ มท�ำเสียงดังรบกวน
เสียงช้อนขูดจานข้าวดงั จนพ่อรอ้ งสง่ั ใหพ้ ี่หมนุ เรง่ เสียง

ข่าวทพ่ี ๆี่ นกั ศึกษาไปล้อมตกึ หลงั สวยนั่นทำ� ให้พอ่ หงุดหงิดยงิ่ กวา่ เรื่องที่
ลงุ บญุ กบั พวกอาๆ ไม่ร้จู ักการเมอื งเสียอีก พอ่ บน่ เร่อื งเดก็ ปากยังไม่สนิ้ กล่นิ น�ำ้ นม
อวดดีวา่ เรยี นสงู นอกจากจะไมเ่ คารพกฎเกณฑแ์ ลว้ ยงั ไมเ่ คารพการตดั สนิ ใจของ
คนทัง้ ประเทศ

“เสียงข้างมากเลือกเข้ามาจะถูกใจไหมก็ต้องยอมรับสิ นี่เอะอะก็ออกมา
ประทว้ ง ไอแ้ จกเงนิ ใครๆ เขากท็ ำ� กนั แจกกนั ทกุ ฝา่ ย แจกกนั มานานแลว้ จะผดิ อะไร
นักหนา ก็แค่ท�ำให้ชาวบ้านมีเงินกินใช้กันบ้าง เอาไว้ส่งพวกมันเรียนหนังสือสูงๆ
นแ่ี หละ อย่างนีไ้ ม่ต้องมีหรอกเลอื กต้งั อยากได้ใครก็แต่งตัง้ กนั เลยดีกว่า พวกเด็ก
เมอ่ื วานซนื นี่ ขนาดมีหนา้ ที่แค่เรยี นๆ ใหจ้ บๆ มันยังทำ� กันไมไ่ ด้ จะมาย่งุ อะไรกับ
เรอ่ื งของผใู้ หญ่ เขาปกครองบ้านเมอื งนะ ไม่ใชเ่ ลน่ ขายของ” ขา่ วจบไปแล้วพ่อยัง
พึมพ�ำอยา่ งหัวเสีย

สารภีดูละครหลังข่าวกับแม่และพ่ีสาวไม่ค่อยรู้เรื่องนัก แค่เข้าใจว่านาง
อิจฉาสองคนพุ่งเข้าหากัน ด่าทอจิกผม ตบกันสนั่นจอแย่งพระเอก เพราะมัวแต่
สงสยั เรอ่ื งเสยี ง นอกจากเสยี งคอ่ ยกบั เสยี งดงั ทเี่ ดก็ หญงิ รจู้ กั ดแี ลว้ เจา้ เสยี งขา้ งนอ้ ย
ขา้ งมากนน่ั มนั เปน็ เสยี งอะไร แบบไหนกนั แน่ แถมเสยี งยงั ซอื้ ขายไดด้ ว้ ย จะเหมอื น

228 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

กบั พ่หี ล้าลกู ปา้ เหรยี ญท่ีใครว่าไปขายเสยี งอย่กู รุงเทพฯ ไหม แตน่ ั่นนา้ พุมบอกว่าอี
หลา้ มันไปเป็นหางเครื่องตา่ งหาก สารภไี มก่ ลา้ ถามใครโดยเฉพาะพ่อ กลัวจะได้คำ�
ตอบว่าไม่ใช่เรื่องของเด็ก เรื่องของสารภีคือต้องต้ังใจเรียนและเป็นคนดี พ่อบอก
อย่างน้นั แตส่ ารภีกย็ ังสงสัย และอยากได้คำ� ตอบว่าแบบไหนคอื คนดี ทีแ่ นๆ่ ต้องดี
แบบแม่ ดแี บบพอ่ คนดตี อ้ งทำ� ตามทผี่ ใู้ หญส่ ง่ั สอน แลว้ พอ่ ละ่ ตอ้ งทำ� ตามคำ� สงั่ สอน
ของใครถงึ จะไดเ้ ป็นคนดี

กวา่ สารภจี ะหลบั ตาลงไปได้ ภาพคนดคี อ่ ยๆ ชดั เจนขน้ึ พอ่ บอกวา่ ...คนดี
ต้องยอมรบั เสียงข้างมาก ง่ายนิดเดียว ถา้ สารภรี วู้ า่ มันคืออะไร สารภจี ะยอมรับมนั
แต่ท่ีแน่ๆ สารภีมั่นใจว่าทุกอย่างท่ีพ่อพูดถูกต้อง เพราะพ่อโตกว่า อ่านหนังสือ
เกง่ กวา่ รเู้ หน็ มากกวา่ แมแ่ ละสารภมี ากนกั หมบู่ า้ นเรามผี ใู้ หญบ่ า้ นดี เราเลอื กคนถกู
ลงุ บญุ วา่ อยา่ งนนั้ สารภหี ลบั ไปพรอ้ มรอยยม้ิ เธอชา่ งโงจ่ รงิ ๆ อกี หนอ่ ยเธอจะรอู้ ยา่ ง
พ่อเองแหละ เพราะโรงเรยี นเป็นท่ีทีใ่ หค้ นไปเรยี นรู้ ชื่อมันก็บอกอยู่แล้ว อกี ไม่กวี่ ัน
สารภีจะขนึ้ ป.สาม

๓

เช้าวันนี้เข้าสัปดาห์ท่ีสองแล้วที่ต้องเดินไปโรงเรียนพร้อมเพ่ือนนักเรียน
บ้านขา้ งๆ แตส่ ารภกี ลบั ตืน่ เต้นย่ิงกว่าวนั แรกเสยี อกี เดก็ หญิงตืน่ แตเ่ ช้า แลว้ เลอื ก
หยิบชุดนักเรียนตัวที่ดูใหม่ที่สุดมาสวมใส่ หวีผมทรงพวงมาลัยตัดส้ันเสมอต่ิงหู
มีหน้าม้าสั้นเต่อโชว์ปื้นคิ้วหนาเหนือดวงตากลมใสอยู่หลายรอบ เสียดายที่ไม่มีโบ
ผกู ผมสวยๆ เดก็ หญงิ อยากใหแ้ มม่ ดั แกละใหเ้ หมอื นตวั การต์ นู ญป่ี นุ่ หนา้ ตานา่ รกั ใน
โทรทศั น์

“หนจู ะสมคั รเปน็ หวั หนา้ หอ้ ง” สารภกี ระซบิ บอกแม่ มนั เปน็ ความลบั ของ
ผหู้ ญงิ ด้วยกนั ไว้ใหเ้ ธอได้รบั เลือกเสยี กอ่ นเถอะ เดก็ หญงิ หมายมน่ั เย็นนพี้ ่อคงจะ

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 229

ดใี จ เหมือนตอนท่ีลงุ ปน้ั พี่ชายแท้ๆ ของแมไ่ ด้รบั เลอื กเป็นผใู้ หญ่บา้ น แล้วท�ำให้
บา้ นของสารภีพลอยมีหนา้ มีตาไปดว้ ย

สารภีคิดว่าเธอพร้อมจะเป็นหัวหน้าช้ันมากกว่าเพื่อนคนอื่นๆ หนึ่งละ
เพราะเธอเคยเป็นหัวหน้าช้ันมาตลอดตั้งแต่ ป.หนึ่ง และสอง ปีน้ีเธอก็ท�ำหน้าที่
หัวหน้าช้ันช่ัวคราวมาหนึ่งสัปดาห์ จนถึงเมื่อวานที่ครูไสวบอกกับนักเรียนทุกคน
ก่อนท่เี ธอจะน�ำสวดมนต.์ ..พรุ่งนี้เราจะเลอื กหวั หนา้ ชนั้

จ้องมองธงไตรรงค์ปลิวไสว คอ่ ยๆ ไต่ขนึ้ จนถงึ ยอดเสา สารภไี ม่รู้วา่ ทำ� ไม
วันน้ีเธอถึงร้องเพลงชาติดังกังวานกว่าทุกวัน ท้ังที่แดดจัดจ้ายามแปดนาฬิกาส่อง
กลางกระหมอ่ มเดก็ นกั เรยี นทกุ คนทเี่ ขา้ แถวกลางสนาม เหยยี บหญา้ เขยี วอมนำ�้ ตาล
ข้ึนหร็อมแหร็ม เด็กหญิงกล้ันหัวเราะจนสุดความสามารถเมื่อโยงความบางของ
วชั พชื กบั ผมศรี ษะของครใู หญต่ ามทไ่ี ดย้ นิ ลงุ นกั การบน่ อบุ อบิ เมอื่ คลอ้ ยหลงั คนถกู
นินทาว่าขี้ใจน้อย หลังจากท่ีรับค�ำส่ังให้ไปช่วยถากหญ้าในสวนล�ำไยของครูพร้อม
รอยยมิ้ ประจบ...ลงุ นกั การแกก่ วา่ พอ่ ยงั ตอ้ งรบั ฟงั แบบเดก็ ตอ่ หนา้ ครใู หญ่ สารภคี ดิ
ว่าคงเป็นเพราะลุงแกชือ่ เลก็ หรือเปลา่ ถึงต้องฟังครูใหญช่ ือ่ เบิ้ม

มแี ตเ่ ดก็ ทยี่ งั ตอ้ งเพมิ่ ความแขง็ แกรง่ ของกระดกู ดว้ ยวติ ามนิ ดี ครใู หญก่ ลา่ ว
ในวันหนึ่ง น่ันปะไร ครูอื่นแม้จะไม่ใหญ่ถึงได้ยืนหลบแดดใต้ร่มชายคาในอาคาร
ถ้าเป็นวันอื่นสารภีคงจะทนไหวเพื่อกระดูกท่ีแข็งแกร่ง แต่วันนี้สารภีตื่นเต้นจน
แดดกลา้ นนั้ พารอ้ นระยบั สารภสี งสยั ถา้ แดดดกี บั รา่ งกายขนาดนนั้ เธอและนกั เรยี น
คนอน่ื ๆ มกิ ลายเปน็ พวกเหน็ แกต่ วั หรอกหรอื ในเมอ่ื ครสู อนใหน้ กั เรยี นทกุ คนเออ้ื เฟอ้ื
ตอ่ คนชรา...ครทู งั้ นอ้ ยท้งั ใหญ่ควรได้รบั ไอแดดดๆี มีคุณประโยชนบ์ า้ ง สารภอี ยาก
เออื้ เฟ้ือ

รม่ เงาในตวั อาคารใหค้ วามชมุ่ ฉำ�่ ผวิ กาย แตห่ วั ใจของสารภกี ลบั ยง่ิ รอ้ นรมุ่
เมื่อเลิกแถวเดินเข้าห้องเรียน ไม่ต่างจากพ่อท่ีเหงื่อแตกพลั่กตอนนับคะแนนเสียง
ของลุงเมื่อปีกลาย ห้าสิบต่อสิบเอ็ดเสียง ลุงชนะการเลือกต้ังอย่างเป็นเอกฉันท์

230 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

พ่อบอกทุกคนอย่างยนิ ดี แต่สารภสี งสยั ไหนพ่อบอกว่าบา้ นใต้มีชาวบา้ นเกอื บหา้
ร้อยคน

“เดก็ ๆ กบั คนแกไ่ มน่ บั ส”ิ พอ่ วา่ อยา่ งนน้ั สารภยี อมรบั แมอ้ ยากจะบอกวา่
เดก็ หรอื คนแก่ก็เปน็ คนเหมอื นกบั พ่อ แม่ แลว้ กพ็ วกลุงๆ อาๆ นัน่ แหละ แตถ่ งึ จะ
กนั คนแกแ่ บบยายกบั เดก็ อยา่ งสารภอี อกไปเดก็ หญงิ นบั นวิ้ ดแู ลว้ พบวา่ คนปกตกิ น็ า่
หลายรอ้ ยคนอยู่ หา้ สิบเสยี งตอ่ หลายร้อยนี่มันมากไหมนะ

“มากสิ นแ่ี หละเสียงข้างมาก” สารภจี �ำคำ� ที่พอ่ ยนื ยันกับทกุ ๆ คนได้ ถา้
พอ่ ยืนยนั มันก็ตอ้ งมากตามน้ันแหละ เสยี งทไี่ ม่เปลง่ ออกมามันไม่มคี วามหมาย...
พ่อส�ำทับ สารภหี วงั วา่ จะเดินตามรอยเทา้ ลงุ ปน้ั ไดเ้ สยี งขา้ งมากบา้ ง

“นกั เรยี นกราบ” สารภกี ลา่ วนำ� นกั เรยี นในหอ้ ง ป.๓ ทบั ๑ เมอื่ ครเู ดนิ เขา้
มาในห้อง ครูไสวอายพุ อๆ กับแมแ่ ตย่ ังไมม่ ีลกู สารภีได้ยินพ่ี ป.โตๆ เรยี กครวู ่าสาว
ทนึ ทกึ สารภีเคยถามว่าเหมอื นมะพรา้ วไหม พวกพ่ี ป.โตๆ ไม่ตอบ กลบั ไล่ตะเพดิ
สารภีใหไ้ ปเล่นทอี่ นื่ สารภคี ดิ จะถามครูเร่อื งทึนทกึ แต่ครไู สวเฮ้ยี บทส่ี ดุ ในโรงเรยี น
ใครๆ ก็กลวั กนั ท้งั นน้ั สารภีเลยเก็บความสงสยั ไว้ ค�ำว่าทนึ ทกึ ฟังดูไม่น่าจะดีกบั คน
ไม่เหมือนมะพร้าวท่ีย่ิงทึนทึกย่ิงอร่อย แล้วถ้าดีจริง พวกพี่ๆ ป.โตคงไม่แอบพูด
ลับหลัง

ครูไสวยืนนิ่ง กวาดสายตาไปทั่วห้อง ขยับแว่นกรอบรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
กระจกหนาเตอะก้มศีรษะรับค�ำสวัสดีค่ะ/ครับคุณครู ด้วยสีหน้าเรียบ อมรอยยิ้ม
น้อยๆ อย่างพึงใจที่มุมปาก สารภีแอบดีใจ ครูไสวคงพอใจที่เธอท�ำหน้าที่ท่ีได้รับ
มอบหมายอยา่ งครบถว้ น

“ก่อนจะเร่ิมเรยี น ครูขอประกาศ...”
สารภใี จเตน้ ฉีกย้ิมกว้าง เหมอื นดอกไม้ตูมก�ำลงั คลก่ี ลีบทลี ะน้อย แตย่ ัง
ไม่ทันได้เบ่งบานเต็มดอกดีนักก็ถูกเด็ดท้ิงริมทางเสียก่อน เมื่อประกาศของครูไสว
จบลงดว้ ยการแตง่ ตงั้ ให้ ด.ช.ทรงพลเปน็ หวั หนา้ หอ้ ง สารภยี งั งงๆ แตท่ รงพลเหมอื น

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 231

จะเตรียมตัวอยู่แล้ว เด็กชายไม่มีทีท่าขัดเขินเลยแม้แต่น้อยตอนที่ลุกขึ้นและ
โค้งค�ำนับครูไสว น่ีขนาดทรงพลเพ่ิงย้ายมาเรียนท่ีนี่พร้อมกับพ่อท่ีย้ายมาเป็น
ครใู หญ่นะ แลว้ ท่ีส�ำคัญกวา่ น้นั สารภียังไมไ่ ดเ้ ลอื กใครเลย ไมม่ ีใครในหอ้ งไดเ้ ลอื ก
อะไรเลย ยกเวน้ ครไู สว ถงึ สารภจี ะกลวั ครดู ุ แตก่ ช็ มู อื ขวาขนึ้ โดยอตั โนมตั เิ มอ่ื มสี ง่ิ ที่
เธอไม่เขา้ ใจ สารภีชมู ือขวาบอ่ ยกวา่ คนอ่ืนในหอ้ ง คงเป็นเพราะเธอโง่กวา่ คนอน่ื ถงึ
ไมค่ อ่ ยเข้าใจอะไรง่ายๆ และเจา้ ปญั หา ครูไสวดุเธอบอ่ ยครั้ง

“คุณครูขา เราจะไม่เลือกหัวหน้าห้องเหมือนเลือกผู้ใหญ่บ้านหรือคะ”
สารภถี ามเสยี งดงั ยงั ไมท่ นั รอใหค้ รไู สวชส้ี งั่ ใหถ้ ามได้ แตม่ นั เปน็ กรณจี ำ� เปน็ เพราะ
ครไู สวกำ� ลงั เขยี นชอื่ หวั หนา้ หอ้ งคนใหมล่ งบนกระดานดำ� หนั หลงั ใหก้ บั นกั เรยี นใน
หอ้ ง คณุ ครูสาวใหญ่หนั ขวับ

“สารภี ครูยังไม่ทันอนุญาตให้พูด เธอโพล่งข้ึนมาเสียก่อนแบบน้ี เสีย
มารยาทมาก ท�ำเหมือนไมเ่ คารพผู้ใหญ่ แต่เอาเถอะครง้ั นีค้ รูจะผอ่ นผนั ให้ เธอว่า
ยังไงนะ ท�ำไมเราไม่เลือกหัวหน้าห้องหรือนี่ไง ครูเลือกแล้วไง เลือก ด.ช.ทรงพล
ท่คี รูเหน็ ว่าเหมาะสม”

“หนูหมายถึงแบบเลือกที่ทุกคนต้องโหวตให้ได้เสียงข้างมาก” เด็กหญิง
ฉวยเอาคำ� ทไ่ี ดย้ นิ พอ่ พดู บอ่ ยมาใชจ้ ะไดไ้ มผ่ ดิ พลาด ครไู สวคงจะเขา้ ใจความหมายดี
แต่ดูเหมือนค�ำนี้จะไม่เหมาะกับเด็กแบบสารภี นัยน์ตาหลังเลนส์หนาของครูไสว
วาวโรจน์ จ้องสารภีเขม็ง หากเป็นการทดลองในช่ัวโมงวิทยาศาสตร์ สารภีคง
มอดไหม้เหมอื นเศษกระดาษท่คี รูใช้แวน่ ขยายส่องกลางแสงแดด

“อมื ...เธอเรียกร้องสิทธิใชไ่ หม ไดส้ ิ ครูจะใหโ้ หวต เอา้ ไหนใครไมอ่ ยาก
ได้ทรงพลเปน็ หัวหนา้ ห้องยกมือขน้ึ ”

ความเงียบปกคลุมไปทั่วห้อง ป.๓ ทับ ๑ กระท่ังสารภีท่ีครูหลายคนให้
สมญาวา่ แมห่ นทู ำ� ไมยงั กม้ หนา้ แขนขวาตกลงแนบลำ� ตวั สารภอี ยากยกมอื แตไ่ มใ่ ช่

แบบน้ี ไมใ่ ชย่ กมอื เพอื่ จะบอกวา่ ไมเ่ ลอื ก สารภเี กรงใจเพอื่ น ทรงพลจะเสยี ใจ สารภี

คดิ ว่าอยา่ งน้ัน

232 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟ้า

๔

แต่ตอนนี้สารภีเริ่มเสียใจแล้ว เพ่ือนคนอ่ืนจะเสียใจไหมที่ไม่ได้ยกมือใน
วนั น้ันสารภีไม่รู้ ทุกวนั นที้ รงพลเปน็ คนบอกนักเรียนกราบแทนสารภี รวบรวมเกบ็
การบา้ นเพอ่ื นรว่ มหอ้ งไปสง่ ทโี่ ตะ๊ ครไู สวดา้ นหลงั หอ้ ง น�ำสวดมนต์ บอกจดแทนครู
และคอยจดชอื่ คนคยุ กนั ในหอ้ งเรยี นไวฟ้ อ้ งเวลาครไู มอ่ ยู่ ทรงพลจะถอื ไมเ้ รยี วแทน
ครู เดินไปรอบๆ หอ้ งแบบครู เคาะลงบนโต๊ะหากเพื่อนคนไหนไมเ่ ชื่อฟัง งานของ
หัวหน้าห้อง ทรงพลท�ำหมดยกเว้นการท�ำความสะอาด และจัดโต๊ะท�ำงานของครู
ไสวยังคงตกเป็นของสารภีเหมือนเดิม เพราะทรงพลออกค�ำส่ัง ยกเว้นดอกไม้...
ทรงพลจะตัดดอกไม้ท่ีลุงภารโรงปลูกไว้ภายในโรงเรียนมาปักแจกันบนโต๊ะครูไสว
แลว้ กร็ อยิม้ รบั ค�ำชม

สารภแี ละทกุ คนตอ้ งทำ� ตามคำ� สง่ั หวั หนา้ หอ้ ง ซงึ่ สารภไี มเ่ ดอื ดรอ้ นนกั กบั
การตอ้ งทำ� ตามในสง่ิ ทคี่ วรทำ� แตเ่ รอื่ งบางอยา่ ง เชน่ สง่ สมดุ การบา้ นใหท้ รงพลลอก
กอ่ น หรอื ตอ้ งซอื้ ขนมทท่ี รงพลนำ� มาขาย หรอื ...ไมเ่ ลน่ กบั คนทท่ี รงพลไมช่ อบ สารภี
สงสัยว่ามันใช่หรือ แต่ถ้าใครไม่ยอมท�ำตามทรงพลจะจดชื่อไว้แล้วบอกครูไสวว่า
คนนไ้ี มเ่ ชอื่ ฟงั แอบคยุ กนั เวลาทคี่ รไู มอ่ ยู่ และทที่ ำ� ใหส้ ารภเี สยี ใจหนกั ขน้ึ คอื ทรงพล
ไมไ่ ด้อยากเป็นหัวหนา้ ทุกคนเฉพาะในหอ้ งเรียน แต่กลางสนาม ตอนพกั เทีย่ ง หรือ
หลงั เลกิ เรียน ทรงพลกย็ ังเปน็ หวั หนา้ ไมย่ อมเวน้ วา่ ง แมบ่ น่ กับสารภวี า่ ลงุ ป้ันสวม
หัวโขนเปน็ ผู้ใหญ่บา้ นตลอดเวลา ไมเ่ ว้นแม้แตก่ บั ยาย แต่สารภีชอบทพ่ี สี่ าวบอกวา่
ลุงปั้นเหมือนพระเอกลิเกลงจากเวทีท้ังชฎามากกว่า จะต่างกันที่พระเอกลิเกกับ
ลงุ ปน้ั ไมไ่ ดบ้ งั คบั ใหใ้ ครทำ� อะไรตามใจชอบตลอดเวลา ถา้ โรงเรยี นเปน็ จกั รวาลของ
สารภแี ละเพอื่ นๆ ทรงพลกท็ ำ� ตวั เปน็ ดาวฤกษด์ วงโตแลว้ ทกุ คนตอ้ งโคจรรอบๆ เปน็
ดาวบริวาร ขนาดจะเลน่ โมราเรียกช่อื ก็เถอะ

“ทรงพล” นิธิรอ้ งเรียกชื่อเพื่อนทนั ทีทีโ่ ยนลกู เทนนิสข้ึนฟ้า

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 233

คนอ่ืนแตกฮือวิง่ หนี สวนทางกบั ทรงพลทีจ่ ะตอ้ งควา้ มันไวก้ อ่ นท่ีบอลจะ
เดง้ บนพนื้ เกนิ หนงึ่ ครงั้ ตามกตกิ าของโมราเรยี กชอื่ แตต่ อนทท่ี รงพลรบั ลกู บอลไดน้ นั้
ใครๆ ก็เห็นว่าบอลเด้งลงพ้ืนเป็นคร้ังท่ีสอง สารภีกับเพื่อนคนอ่ืนหยุดน่ิงอยู่กับที่
หัวเราะกันคิกคักทั้งท่ีรู้สึกหนาวๆ ร้อนๆ ว่าจะโดนทรงพลปาเอาด้วยลูกเทนนิส
ในมือ แต่แทนที่จะทำ� ตามกติกา ทรงพลกลับโยนบอลขน้ึ กลางอากาศ เมอื่ เห็นว่า
ทุกคนไกลเกินระยะจะขว้างถึง

“สารภี” ทรงพลเล่นต่อหน้าตาเฉย ร้องเรียกสารภี เด็กหญิงได้ยินเต็ม
สองหู แตไ่ มไ่ ดร้ บี วงิ่ ไปรบั ลกู บอลเมอ่ื ถกู เรยี กชอ่ื เพอื่ นคนอน่ื ๆ กพ็ ลอยยนื งง ทรงพล
ควรจะเลอื กปาเพอ่ื นคนใดคนหนงึ่ สิ ถา้ ปาถกู ใครคนนน้ั จะตอ้ งเสยี นอ่ ง แตถ่ า้ ปาไม่
ถกู ทรงพลน่ันแหละจะต้องเสียนอ่ ง ยืนเป็นเปา้ นง่ิ ให้ทกุ คนปาเอาเจบ็ ๆ

“ไม่ใช่แบบนั้นสิทรงพล ก็เธอมารับบอลไม่ทัน เธอก็ต้องเลือกปาเพ่ือน
ไมใ่ ช่เล่นตอ่ แบบนี้ ผดิ กตกิ าน”่ี สารภีเดนิ ไปหยบิ ลกู เทนนิสที่เด้งขึ้นลงหลายคร้ังท่ี
กระทบพืน้ จนหมดแรงนอนนง่ิ บนสนาม

“ทโ่ี รงเรยี นเกา่ ของเราเล่นแบบน้ี เด้งได้ตงั้ สามคร้งั ” ทรงพลไม่ยอมรับ
“แต่ท่ีน่เี ราเลน่ กันมาแบบนี้ เดง้ ไดค้ รั้งเดียว” สารภไี มย่ อมเหมือนกัน
“แล้วไงล่ะ เปล่ียนไม่ได้เหรอ กฎทุกกฎมีข้อยกเว้น พ่อเราบอก” พอ
ทรงพลอา้ งถงึ พอ่ ทเี่ ปน็ ครใู หญ่ เดก็ หลายคนทฮ่ี อื ฮาอยกู่ บั สารภเี รมิ่ เงยี บไป แตส่ ารภี
ยังไม่เงียบ
“เปล่ียนไดส้ ิ ถา้ บอกกนั ก่อน แล้วทุกคนเหน็ ดว้ ย ถ้าไมบ่ อกกอ่ นก็ตอ้ งใช้
กตกิ าเดมิ จะมาอ้างแบบนไ้ี ดไ้ ง ข้ีโกงนี”่
“เราไม่ได้โกง แต่เธอน่ันแหละเร่ืองมาก ไหนล่ะ ใครไม่เห็นด้วยกับเรา
ยกมอื ขน้ึ สิ มไี หม” ทรงพลเรม่ิ เสยี งแขง็ กวาดสายตามองเพอ่ื นๆ แลว้ มาหยดุ นงิ่ อยู่
ตรงสารภที ชี่ มู อื ขวาหราอยคู่ นเดยี ว “แคเ่ ธอคนเดยี วเองนะ เหน็ มะ เราบอกแลว้ วา่
เธอเรอื่ งมาก คนอนื่ ไมเ่ หน็ จะเปน็ ไรเลยใชไ่ หม” ทรงพลถามอกี ครง้ั แตท่ กุ คนยงั กม้
หนา้ น่ิง

234 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟา้

“ลกู บอลกข็ องเรา ถา้ ไม่เห็นดว้ ยกับเรากเ็ อาบอลเราคนื มา ไมต่ ้องเลน่ กัน
แล้วล่ะ” ทรงพลเดินมากระชากลูกเทนนิสออกจากมือสารภี เดินบ่นพึมพ�ำเรื่อง
เพอ่ื นไม่สำ� นกึ บญุ คุณ กนิ ขนมทเ่ี อามาแจกฟรีทุกวันแตก่ ลบั ไมม่ ีน�้ำใจสนับสนนุ เขา
กะอีแค่เปล่ียนกติกานิดๆ หน่อยๆ ไม่ใช่เร่ืองร้ายแรงอะไร ทรงพลเดินไปไกลแล้ว
สารภยี งั อยทู่ า่ มกลางเพอื่ นคนอน่ื ทกี่ ำ� ลงั มองขวาง...เพราะความเรอื่ งมากของสารภี
คนเดียวแท้ๆ ทำ� ให้ทกุ คนตอ้ งนั่งเงียบหงอย รอคอยเวลาที่ระฆังเข้าเรยี นดงั ข้นึ

๕

ตอนนี้กลายเป็นสารภีเร่ืองเยอะ สารภีคิดว่าจะถามครูไสวในวิชาหน้าที่
พลเมอื งวา่ กติกาคืออะไรกันแน่ เราต้องยึดถอื มนั แค่ไหน และคำ� สงั่ เราตอ้ งท�ำตาม
ทกุ อย่างไหม สารภอี ยากถามแต่กก็ ลวั ครไู สว เด็กหญิงคดิ ว่าเรอ่ื งโมราเรยี กชอื่ เธอ
ไมน่ ่าจะผิด พอ่ เคยบ่นพ่ๆี นกั ศึกษาเร่อื งไม่เคารพกตกิ า นี่ทรงพลกไ็ มเ่ คารพกติกา
ถงึ จะถกู มองวา่ เรอื่ งมาก สารภไี มน่ า่ จะผดิ แตเ่ รอื่ งไมย่ อมใหท้ รงพลลอกการบา้ นนี่
สารภีไม่แน่ใจว่าก�ำลังท้าทายอ�ำนาจครูไสวเหมือนที่พ่อว่าพวกนักศึกษาท้าทาย
อำ� นาจรฐั ไหม

สารภชี อบตามยายไปวดั ตอนวนั พระใหญเ่ พราะมขี นม มขี องกนิ เหลอื เยอะ
แยะให้ขนกลับบ้าน ตอนที่รอหลวงพ่อแจกขนม สารภีต้องน่ังฟังค�ำสอนของท่าน
เสียกอ่ น ท่านสอนว่าหากเราตงั้ คำ� ถามว่าพระพทุ ธองค์มีจรงิ ไหม เท่ากับเราไมเ่ ชอ่ื
วา่ พระพทุ ธเจา้ มตี วั ตนจรงิ ๆ ในความเชอ่ื มน่ั ตอ้ งไมก่ งั วลสงสยั สารภถี ามครไู สว ครู
บอกใหไ้ ปอา่ นหนงั สอื แบบเรยี นวชิ าศลี ธรรม ถา้ หนงั สอื เขยี นไวอ้ ยา่ งไรแสดงวา่ เปน็
อย่างนั้น และถ้าสารภีตอบค�ำถามวิชาศีลธรรมเป็นอย่างอ่ืน นอกเหนือไปจากท่ี
หนังสือเขยี นบอก สารภกี ไ็ ม่ได้คะแนน และจะสอบตก สารภีตอบตามนนั้ ตามท่ี
หนังสือเขียนบอกไว้ สารภีเลยไม่กล้าถามครู ได้แต่หาค�ำตอบเอาเอง เธอรู้ว่าการ
ไมย่ อมใหท้ รงพลลอกการบา้ นเปน็ การขดั คำ� สง่ั หวั หนา้ หอ้ ง แตก่ ารขดั คำ� สง่ั หวั หนา้

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 235

ห้องหมายถึงการไม่นับถือครูไสวได้อย่างไรกัน ทรงพลบอกว่าสารภีก�ำลังท้าทาย
อ�ำนาจของเสียงส่วนมาก...ทุกคนให้ทรงพลลอกการบ้านแลกกับลูกอมรสอร่อยท่ี
ไมม่ ขี ายแถวน.ี้ ..ใครๆ กย็ อม สารภไี มย่ อมเทา่ กบั สารภแี ปลกประหลาด ทรงพลบอก
วา่ มนั เรยี กวา่ แตกแยก และสารภคี วรจะปรองดองกบั เขา ไมท่ ำ� ใหค้ รไู สวตอ้ งหนกั ใจ
สารภีคิดว่าคนหนักใจไม่น่าจะใช่ครูไสว แต่เป็นสารภี ครูไสวมีไม้เรียว แต่สารภี
มือเปลา่

สารภอี ยากปรกึ ษาพอ่ แตพ่ อ่ ดทุ กุ ครง้ั ทส่ี ารภอี า้ ปาก มหิ นำ� ซำ�้ พอ่ กบั พวก
ลงุ ๆ อาๆ ก�ำลังมีปญั หาใหญม่ ากกว่าปัญหาของสารภ.ี ..ราคาขา้ วโพดตกต�่ำ สารภี
ได้ยินพ่อครางตอนกุมขมับ ผู้ใหญ่ปั้นลุงของสารภีก�ำลังชักชวนให้พวกพ่อกับลุงๆ
อาๆ และชาวไรใ่ นบา้ นใตพ้ ากนั แสดงพลงั เรยี กรอ้ งเงนิ ประกนั ใหท้ ดั เทยี มกบั หมอู่ น่ื
ทมี่ พี วก อบต. คอยชว่ ยเหลอื สารภเี หน็ ลงุ บญุ กระซบิ กบั พอ่ สารภคี ดิ วา่ ลงุ บญุ คงจะ
บอกพอ่ วา่ ลงุ เขา้ ใจความคดิ จะไปชว่ ยพวกบา้ นเหนอื เพราะอะไร ครง้ั ตอ่ ไปอาจจะมี
อบต. เปน็ คนบา้ นใต้

“เราตอ้ งแสดงพลังประชาชน”
พวกพ่อ ลงุ ๆ และอาๆ พากนั ก�ำดา้ มพร้าชูข้นึ เหนือหวั รอ้ งตะโกนตามลุง
ผใู้ หญป่ น้ั เสยี งดงั กระหม่ึ สารภมี องพวกผใู้ หญพ่ ากนั เดนิ ออกไปเปน็ กลมุ่ มงุ่ หนา้ ไป
ยงั บา้ นนายก อบต. สารภรี อพอ่ จนคำ�่ เพอื่ จะถกู ดเุ มอ่ื ยกมอื ถามพอ่ วา่ พลงั ประชาชน
เหมือนกบั พลังแสงอาทติ ยไ์ หม
“ไม่ใช่เร่ืองของเด็ก” พ่อตวาดแล้วไล่สารภีไปนอน กว่าสารภีจะหลับก็
เกือบดึกคล้อย...พลังงานคือส่ิงท่ีท�ำงานได้ ถ้าพลังประชาชนท�ำให้พ่อได้รับเงิน
ประกนั ราคาขา้ วโพดเพมิ่ กน็ า่ จะเปน็ พลงั งานชนดิ หนง่ึ เหมอื นพลงั งานแสงอาทติ ยส์ ิ
พรงุ่ นสี้ ารภีคดิ วา่ จะไปหาค�ำตอบใหม้ ่นั ใจอีกครั้งในแบบเรยี นวิทยาศาสตร์

236 วรรณกรรมรางวัลพานแวน่ ฟา้

๖

ครูไสวอนุญาตให้นักเรียนไปด่ืมน�้ำ ปัสสาวะได้ในช่วงพักระหว่างช่ัวโมง
ภาษาไทยกับเลขคณติ เพอ่ื นรว่ มโตะ๊ ของสารภีแอบหยบิ ขนมไข่ออกมากนิ บรรเทา
ความหวิ กอ่ นจะถงึ เวลาพกั เทย่ี ง ขนมไขฝ่ มี อื เมยี ครใู หญท่ ที่ รงพลหวิ้ ตะกรา้ เดนิ ขาย
หลงั จากทบ่ี อกทำ� ความเคารพครไู สวตอนเชา้ และเลอื กขนมชน้ิ ทสี่ วยทสี่ ดุ วางไวบ้ น
โต๊ะครูหลังหอ้ งเรียน สารภีไมไ่ ดซ้ ื้อขนมไข่ แต่มขี ้าวต้มมัดทีแ่ ม่ทำ� มารองท้อง แอบ
กัดไปได้เพียงค�ำเดียว เสียงทรงอ�ำนาจของครูไสวก็ดังขึ้น สารภีท�ำผิด กินขนมใน
หอ้ งเรียน

“คนอื่นก็กิน” สารภีแย้ง ตกใจจนน�้ำตาคลอที่ครูไสวเร่งเสียงดังข้ึนอีก
ครูต�ำหนิว่าสารภีเถียงค�ำไม่ตกฟาก ท�ำผิดแล้วยังให้ร้ายคนอ่ืน ครูไสวเรียกสารภี
ออกไปยนื กอดอกหนา้ หอ้ ง สารภไี มอ่ ยากทำ� ตาม แตค่ รลู ากสารภอี อกไป รอ้ งสง่ั ให้
ทรงพลไปหยิบไมเ้ รยี วมา เจบ็ ไหม สารภถี ามตวั เอง เจบ็ สิ ถงึ จะมกี ระโปรงรองรับ
แรงหวดทเุ ลาไปมาก แตท่ ตี่ ้นขาของสารภีมรี อยแดงๆ พาดขวาง

สารภไี มไ่ ดบ้ อกใครเรอื่ งโดนตี ขนื บอกอาจจะโดนพอ่ หวดซำ้� อกี โดยเฉพาะ
สารภีมีความผิดจริงๆ น่ันแหละท่ีกินขนมในห้องเรียน แต่สารภีหิวน่ี เมื่อท้องหิว
กต็ ้องกนิ หลวงพ่อเคยบอกว่ามนั เป็นธรรมชาติ เพยี งแต่สารภสี งสยั วา่ ท�ำไมโดนตี
อยคู่ นเดยี ว แตส่ ารภไี มค่ ดิ จะถามครอู กี แลว้ ถามแลว้ ครไู มเ่ ขา้ ใจคดิ วา่ สารภที า้ ทาย
ทำ� ไมไม่มีใครคิดวา่ สารภถี ามเพราะความไม่รบู้ ้างนะ โตแลว้ ก็รเู้ อง พ่อบอกบอ่ ยๆ
นส่ี ารภียงั ไม่โต สารภีกเ็ ลยยงั ไมร่ ู้สถิ งึ ตอ้ งถาม แตส่ ารภคี ิดไดแ้ ลว้ ตอ่ ไปสารภจี ะ
ไมถ่ ามใคร แตช่ ยั ชนะของพอ่ กบั ลงุ ๆ อาๆ ทำ� ใหส้ ารภสี งสยั อกี วา่ สารภนี า่ จะมสี ทิ ธ์ิ
ถามสิ เหมือนพ่อกบั พวกลงุ ๆ อาๆ ท่ีไปถามหาความชอบธรรมในเงินชดเชยราคา
ขา้ วโพด เย็นนน้ั พอ่ หยบิ ไสก้ รอกฝร่ังที่ซ้ือมาจากหนา้ ตลาดเพ่อื ฉลองชัยชนะ สง่ ให้

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 237

สารภีหน่งึ ไม้ มันอรอ่ ยมาก แต่คนละแบบกบั ไส้กรอกข้าวท่แี มท่ �ำเอง...ชัยชนะมนั
หอมอรอ่ ยแบบนน้ี เ่ี อง พอ่ หัวเราะร่า อารมณด์ ี ไม่ดุสารภีเลยเย็นนั้น

๗

“วิทยาศาสตร์คือส่ิงที่พิสูจน์ได้” ครูไสวเริ่มหลังจากที่เรียกให้ทรงพลไป
วาดภาพจกั รวาลบนกระดานดำ� มดี วงอาทติ ยเ์ ปน็ ศนู ยก์ ลางและดาวเคราะหท์ กุ ดวง
ในระบบจะต้องหมุนรอบดวงอาทิตย์ รวมท้ังโลกเราด้วย สารภีอยากให้ทรงพลใช้
ชอลก์ สเี หลืองระบายดวงจันทร์ แลว้ วาดกระตา่ ยไว้ในนั้นสกั ตวั

“สารภ.ี ..สารภ”ี
สารภีสะดุ้ง หลุดจากภวังค์เมื่อถูกเสียงแหลมสูงเรียกชื่อเป็นครั้งท่ีสอง
ครูไสวมีสีหน้าหงุดหงิดท่ีต้องทวนค�ำถามที่ต้ังอีกครั้ง อะไรมีขนาดใหญ่ท่ีสุด โลก
ดวงจนั ทร์ ดวงอาทติ ย์
“เออ่ ...” สารภอี กึ อกั อยนู่ าน กอ่ นจะตอบอยา่ งลงั เลวา่ นา่ จะเปน็ โลก ตอบ
แลว้ รีบก้มหน้าไม่กลา้ สบตาที่ผู้ใหญเ่ รยี กวา่ ตาเขยี ว ท้งั ท่ตี าครูไสวยงั คงมีสดี ำ� แล้ว
สารภคี ดิ วา่ ตวั เองคงจะไดร้ บั รคู้ ำ� ตอบวา่ ดวงอาทติ ยใ์ หญท่ ส่ี ดุ ในจกั รวาลพรอ้ มกบั รู้
รสขมของบอระเพด็ เชน่ ทกุ ครง้ั ทนี่ กั เรยี นตอบคำ� ถามผดิ แตห่ ลงั จากทส่ี ารภพี ยายาม
อธิบายให้ครูฟังว่าท�ำไมเธอถึงคิดว่าโลกใหญ่ที่สุด เรื่องกลับบานปลายกลายเป็น
สารภีกล่าวหาว่าครโู กหก...สารภเี ปล่านะ
“วนั กอ่ นหนหู ยิบเหรยี ญบาทมาสอ่ ง แล้วมองไมเ่ ห็นดวงอาทิตยเ์ ลย แลว้
ดวงอาทิตยจ์ ะใหญท่ ส่ี ดุ ได้ยังไง” แคน่ แ้ี หละที่สารภีแยง้ ครู ก็มนั จริงอย่างนนั้ น่นี า
สารภเี อาเหรยี ญมาสอ่ งใกลๆ้ ตา ขนาดเปน็ เหรยี ญบาทรนุ่ ใหมข่ นาดเลก็ นะ ยงั มอง
ไมเ่ ห็นดวงอาทติ ย์ ก็ต้องแปลวา่ ดวงอาทิตย์เล็กกว่า ถึงถกู เหรยี ญบาทบงั มิดใช่ไหม
ล่ะ พอลองท�ำกับพระจันทร์ก็ได้ผลเหมือนกัน แล้วเหรียญบาทเล็กกว่าก�ำมือของ

238 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

สารภีทีย่ นื อยู่บนโลกกวา้ งใหญ่ แค่นท้ี ุกคนก็น่าจะคดิ ไดส้ วิ า่ โลกใหญ่ท่สี ุด
สารภีไม่เห็นด้วยนัก แต่ต้องเดินมายืนกอดอกหน้าชั้นเรียนเพราะถูก

ทรงพลผลกั ออกมา “หนไู มผ่ ดิ ” สารภขี อโทษครแู ลว้ แตไ่ มย่ อมรบั ผดิ กส็ ารภไี มร่ .ู้ ..
ครูไสวโกรธหนักจะไล่สารภีออกจากห้องเรียน สารภีมองปลายไม้เรียวท่ีครูไสว
กวัดแกว่งในมืออย่างหวาดกลัว

ขวับท่ีสามแล้วครูไสวย่ิงแผดเสียงดังกว่าเดิมที่สารภีดื้อด้านไม่ยอมรับผิด
สารภกี ดั ฟนั แยง้ ไปวา่ จะตอ้ งยอมรบั ทำ� ไมในเมอ่ื เธอไมผ่ ดิ สารภไี มไ่ ดท้ า้ ทายครไู สว
แต่สารภีไม่รู้ ครูไสวตัวส่ันเทิ้ม เง้ือไม้เรียวที่นาบลงแล้วท้ิงรอยไว้บนก้นสารภีแล้ว
ถงึ สามคร้งั ขน้ึ สูงอกี ครงั้ คราวนี้สารภีมองตาม และก่อนท่ีไมจ้ ะหวดลงมานาบเนื้อ
สารภตี ัดสินใจแยง่ มนั มาจากมือครู หกั เปน็ สองท่อน แลว้ ปาไม้เรยี วใสห่ นา้ ครไู สว

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 239



อะไรกช็ ่าง

สุริยา แดนลำ� โขง

๑. ความฝนั
หลงั จากกฤต เรยี นจบ ปวส. สาขาชา่ งกอ่ สรา้ งจากวทิ ยาลยั เทคนคิ ประจำ�
จังหวัด เขาก็เลือกเข้าท�ำงานกับบริษัทเอกชนรับเหมาก่อสร้าง ตระเวนท�ำงาน
น้อยใหญ่ในต�ำแหน่งโฟร์แมน ทั้งก่อสร้างบ้าน ตึกระฟ้า เข่ือน ถนนหนทาง เขา
ค่อยๆ สั่งสมประสบการณ์และทักษะการท�ำงาน ในระหว่างนี้ก็ใช้ความพากเพียร
วริ ยิ ะอตุ สาหะเรยี นตอ่ ภาคคำ่� จนจบปรญิ ญาตรี สาขาวศิ วกรรมโยธา เจา้ ของบรษิ ทั
ไวใ้ จเขามากจงึ ยนิ ยอมใหเ้ ขาทำ� ธรุ กรรมทางการเงนิ ตลอดจนใหเ้ ปน็ ตวั แทนในการ
แขง่ ขนั สอบราคา การประกวดราคาของทางราชการ เขาเปน็ กลจกั รและกญุ แจดอก
สำ� คัญท่ีบริษัทประสบความส�ำเร็จ
แม้จะได้รับมอบอ�ำนาจจากเถ้าแก่ในการส่ังซื้อของได้ทุกอย่างในนาม
บริษัท แต่ไม่มีเลยสักคร้ังท่ีเขาจะยักยอกหรือทุจริตเงินของเถ้าแก่ไปแม้สตางค์
แดงเดียว

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 241

ความสตั ยซ์ อ่ื น้ี เถา้ แกไ่ ดย้ นิ จากปากหวั หนา้ คนงานหลายคนแลว้ และจาก
การเฝ้าติดตามพฤติกรรมโฟร์แมนหนุ่มน้อยผู้น้ี เถ้าแก่ก็วางใจพร้อมท่ีจะวาง
ตำ� แหนง่ สำ� คญั ของบรษิ ทั ใหเ้ ขาดูแล รอเพียงอายุและประสบการณ์ที่มากกว่าน้ี

และปที หี่ กของการทำ� งาน เขากไ็ ดร้ บั ต�ำแหนง่ วศิ วกรโครงการของบรษิ ัท
เงินเดือนห้าหม่ืนบาท รถกระบะหนึ่งคัน บ้านพักท่ีไม่ต้องเช่า รวมท้ังเงินโบนัส
ประจำ� ปีอีกนับแสนบาท คอื สนิ น้ำ� ใจและเครอื่ งพันธนาการใจอยา่ งย่งิ ยวด

กฤตถูกสอนจากรนุ่ พีท่ เี่ ป็นวิศวกรบางคนวา่ เหลก็ ในแบบแปลนก่อสร้าง
บางงานสามารถลดขนาดลงได้ เพราะผู้ออกแบบก�ำหนดขนาดหน้าตัดเหล็กใหญ่
เกินไป มนั เกินจำ� เปน็ ลดลงอีกสกั มิลสองมิลก็รบั แรงได้ปลอดภัย

เพียงลดขนาดหน้าตัดเหล็กลงสักมิลหรือลดคุณภาพวัสดุก่อสร้างลง
สักหน่อย เงินกเ็ หลือเพมิ่ ขึน้ เปน็ แสนๆ

ความใจออ่ นแมจ้ ะเปน็ อปุ สรรคตอ่ ความซอ่ื ตรง แตก่ ไ็ มท่ ำ� ใหเ้ ขาหวน่ั ไหว
ในเกียรติวิชาชีพวิศวกรรม บ่อยครั้งที่เขาผิดใจกับหัวหน้าคนงานรุ่นพี่เร่ืองการลด
สเปกวัสดกุ อ่ สร้าง จนถึงข้นั ส่งั ร้อื ถอนโครงสรา้ ง เสา คาน การลดสเปกแมม้ นั จะ
ท�ำให้บริษัทได้รับก�ำไรเพิ่มขึ้น แต่มันจะท�ำให้ศักดิ์ศรีในวิชาชีพลดน้อยลง หลาย
ไซต์งานท�ำให้เขาเกิดรู้สึกเหน่ือยหน่ายใจย่ิงนัก แต่หนึ่งเดียวท่ียึดโยงจิตใจเขาให้
ยืนหยดั อยไู่ ดโ้ ดยมน่ั คง คอื กำ� ลังใจจากแม่

แมบ่ อกกฤตหลายครง้ั วา่ ไมอ่ ยากเหน็ เขาตอ้ งเปน็ ลกู จา้ งคนอน่ื ตลอดชวี ติ
งานดี เงนิ ดแี ตเ่ หนอ่ื ยสายตวั แทบขาด วง่ิ รอกหลายทหี่ ลายจงั หวดั ทำ� งานแทบไมม่ ี
เสาร์ อาทิตย์ ทำ� อย่างนี้ทุกวันๆ อายุจะไม่ยนื แม่อยากใหเ้ ขาอยู่เป็นหลักแหล่ง มี
ครอบครัวท่ีม่ันคง ท่ีทางเรือกสวนไร่นาก็มี แม่อยากให้เขากลับบ้านท�ำงานรับใช้
บ้านเกิด ตอบแทนคุณแผ่นดินเหมือนพ่อ พ่อเป็นได้แค่ลูกจ้างหลวง แม้ไม่ได้รับ
ราชการแต่พ่อก็ภูมิใจและใฝ่ฝันอย่างสูงส่งว่า ลูกชายคนเดียวของพ่อจะสามารถ
สอบเขา้ รบั ราชการได้

กฤตพยายามบา่ ยเบยี่ งหลายครง้ั แตเ่ มอ่ื เหน็ นำ�้ ตาแมเ่ ขากใ็ จออ่ น เขาบอก

242 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

แมว่ า่ ความตง้ั ใจของพอ่ กบั แมท่ จ่ี ะใหล้ กู รบั ราชการเปน็ สง่ิ ประเสรฐิ แตง่ านราชการ
ไมใ่ ชจ่ ะเดนิ เข้าไปสมคั รแล้วไดเ้ ปน็ เลย มนั ตอ้ งสอบแข่งขันกับคนอีกไม่รเู้ ท่าไหร่

แม่บอกว่าสอบได้หรือไม่ได้ ไม่เป็นไร แต่อยากให้ลูกลองไปสมัครดูก่อน
อยา่ งนอ้ ยก็ทำ� ใหว้ ิญญาณของพ่อเปน็ สขุ แมจ่ ะบังคับลูกครั้งนคี้ รงั้ เดียวเท่านนั้ ถ้า
สอบไม่ไดแ้ มจ่ ะไมร่ อ้ งขออีก จะใหล้ ูกเดินตามสายทางท่ีลกู เลือก แตถ่ า้ สอบได้ ลูก
ตอ้ งรับราชการ

กฤตมเี วลาเพยี งหนงึ่ สปั ดาหส์ ำ� หรบั การเตรยี มตวั สอบ เขาใชเ้ วลาวา่ งจาก
งานประจ�ำที่มีอย่างล้นมือตะลุยอ่านหนังสือ ซ่ึงก็เป็นเวลาเลยห้าทุ่มหกทุ่มไปแล้ว
ทุกคืน การห่างหายจากต�ำรับต�ำราสร้างความท้อใจในการท�ำความเข้าใจเน้ือหา
วิชาสอบอยู่ไม่น้อยโดยเฉพาะวิชาภาษาไทย เขารตู้ วั ดีวา่ เตรยี มตวั น้อยมาก อาจสู้
คนอ่ืนไม่ได้ แต่ด้วยนิสัยจริงจัง ทุ่มเทที่ติดตัวมาต้ังแต่วัยเด็ก ก็ไม่ได้ท�ำให้ท้อแท้
หมดหวังง่ายๆ เขาต้ังใจอย่างเต็มท่ี แม้ข้อสอบส่วนใหญ่จะท�ำให้เขาถึงกับส่ันหัว
เพราะจนปัญญาจะหาค�ำตอบได้ในระยะเวลาอันจ�ำกัด แต่เขาก็ได้ท�ำข้อสอบถึง
วนิ าทสี ุดทา้ ย จนกรรมการคุมห้องสอบมาดึงกระดาษคำ� ตอบจากมือ

ผลสอบประกาศในเดือนถัดมา เสียงแม่กระชุ่มกระชวยขณะพูดโทรศัพท์
กบั กฤต

“ผมเตรยี มตวั นอ้ ยไปหนอ่ ยแม่แต่กท็ �ำเต็มท่ีแลว้ ”
“ไม่เป็นไรลกู อย่างน้อยลูกก็สอบตดิ แมจ้ ะตดิ เป็นคนสดุ ทา้ ย”
เกือบปีผ่านไปอย่างรวดเร็ว ทุกอย่างในชีวิตของกฤตดูราบเรียบไม่มี
อุปสรรคขวากหนามใดๆ เขายังท�ำหน้าท่ีเป็นวิศวกรโครงการ เขารับผิดชอบงาน
มากขน้ึ งานทมี่ มี ลู คา่ ไมส่ งู มากนกั เถา้ แกใ่ หเ้ ขาลงนามแทนในสญั ญาได้ มนั เปน็ ความ
ภูมใิ จอยา่ งสูงสุดชนิดท่ลี กู น้องคนอื่นๆ ตอ้ งอจิ ฉา
เชา้ วนั หนงึ่ ในเดอื นมถิ นุ ายน ฝนพรำ� แตเ่ ชา้ มดื กฤตยงั นอนหลบั ใหลอยใู่ น
ห้องพัก เสียงเคาะประตหู นักๆ ของใครคนหน่ึงปลุกใหเ้ ขาลกุ จากทน่ี อน เขางวั เงยี
ลกุ ขนึ้ ไปเปดิ ประตู เหน็ แมย่ นื ยม้ิ แปน้ ชดุ ผา้ ไหมทอมอื ของแมซ่ ง่ึ เปยี กปอนไปทง้ั ชดุ

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 243

ข้างกายซ้ายขวาแม่เป็นน้าชายและน้าสาวยืนย้ิมแต้ไม่แพ้กัน เขาจากบ้านมานาน
หลายปีแม่ไม่เคยมาเยี่ยมสักครั้ง นี่เป็นครั้งแรก เขาดีใจจนน�้ำตาไหล แม่ย้ิมอย่าง
เมตตากอ่ นยน่ื จดหมายฉบบั หน่งึ ให้เขาอ่าน

กฤตรับมาอย่างงงๆ ซองจดหมายมีตราสัญลักษณ์ครุฑด�ำที่มุมซอง เขา
ช�ำเลืองมองแม่แวบหนึ่ง ก่อนดึงจดหมายออกมาคล่ีอ่าน อ่านไปเพียงสองสาม
บรรทดั ก็เขา้ ใจในการมาเยอื นของแม่

แม่บอกว่าคนที่สอบได้ล�ำดับหนึ่งถึงห้าสิบคนแรกได้เป็นตัวจริงหมด แต่
อกี สามสบิ คนหลงั เขาขน้ึ บญั ชไี วห้ นง่ึ ปี ตำ� แหนง่ นายชา่ งโยธาวา่ งหลายจงั หวดั ดงั นนั้
เขาจึงเรียกบรรจุทั้งหมดเลย

“ดใี จไหมลกู ”
น�้ำตาแห่งความปีติของแม่ไหลพรากพร้อมรอยย้ิม มันเป็นรอยยิ้มและ
หยาดน้ำ� ตาทปี่ ลาบปลื้มอยา่ งสดุ ซ้ึง จนเขาเองก็ยมิ้ รับทั้งนำ�้ ตา
กฤตนกึ ถงึ ภาพในอดตี ขณะทีพ่ อ่ ก�ำลังก้มๆ เงยๆ อยใู่ นรางระบายน�ำ้ เสีย
เหม็นๆ หลงั ตลาดสดเพ่อื ขุดลอกท่อที่อุดตัน มันเป็นงานอาสาชมุ ชนที่นอ้ ยคนนกั
จะกล้าลงมือ หลังจากจบงานวันนั้น แม่ต้องทายาแก้ผ่ืนคันให้พ่ออยู่เป็นอาทิตย์
ความเป็นจิตอาสาของพ่อปรากฏให้ผู้คนพบเห็นจนเป็นภาพชินตา วันหยุดเสาร์
อาทิตยพ์ อ่ เอาถังนำ�้ ขึ้นรถกระบะแลว้ ตระเวนรดนำ้� ต้นไม้ตามสวนสาธารณะ บา้ งก็
จดจอ่ กบั การเกบ็ ขยะตามรมิ ถนนหนทางจนมดื ค่�ำ วนั งานบญุ ประเพณปี ระจ�ำปพี อ่
สาละวนกับงานตดิ ตงั้ ไฟฟ้าสอ่ งสว่างภายในวดั วนุ่ วายไปถงึ เย็น ภาพจติ สาธารณะ
ตรึงตราเขามาต้ังแต่เด็ก ขณะทีภ่ าพของพ่อยืนย้มิ ค้างบนบนั ไดอะลูมิเนียม ตายคา
เขม็ ขดั เซฟตยี้ ดึ กบั เสาไฟฟา้ เพราะโดนกระแสไฟฟา้ ดดู กเ็ ปน็ ภาพทเ่ี ขาอยากทวงถาม
ความยุติธรรมกับพญามัจจุราชว่า สมควรแล้วหรือท่ีมาพรากชีวิตคนดีๆ อย่างพ่อ
โดยวธิ นี ้ี

244 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

กฤตตดั สนิ ใจลาออกจากบรษิ ทั รับเหมาก่อสรา้ ง ทา่ มกลางความเสียดาย
ของเถ้าแก่ ถึงแม้ทา้ ยที่สดุ เถา้ แก่จะเสนอเงินเดือนและสวัสดกิ ารเพิ่มอีกเป็นหม่ืน
กไ็ ม่สามารถเหน่ยี วร้งั พันธะสัญญาระหว่างเขากบั แม่ได้

ยีส่ บิ สอง กรกฎาคม ปี ๒๕๔๔ กฤตสวมชดุ กากีเดินทางไปรายงานตัวท่ี
จงั หวดั เพอื่ เขา้ รบั ราชการในตำ� แหนง่ นายชา่ งโยธาประจำ� องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำ� บล
มาตั้งแต่บดั นนั้

กฤตรสู้ กึ อดึ อดั ในชว่ งแรกทเ่ี ขา้ มาทำ� งาน เพราะกวา่ จะอนมุ ตั งิ านใดๆ ตอ้ ง
เสนองานหลายข้ันตอน มนั เช่อื งชา้ อดื อาด ไมท่ นั ใจ ผดิ กบั ระบบการท�ำงานของ
บริษัทเอกชน จากวิศวกรโครงการของบริษัทควบคุมงานก่อสร้างคราวละหลาย
สิบล้านบาท มีคนงานภายใต้คอนโทรลหลายสิบชีวิต บัดน้ีมาท�ำงานในหน่วยงาน
เลก็ ๆ แถมเปน็ ลกู นอ้ งคอยฟงั ค�ำสง่ั จากคนอนื่ จากเงนิ เดอื นหา้ หมน่ื มารบั แคห่ กพนั
กวา่ บาท หากไม่เหน็ แกพ่ ่อกับแม่ เขาคงลาออกตง้ั แตเ่ ดอื นแรกๆ ทเ่ี ข้ามาบรรจุ

ความหงุดหงิดตามติดไปถึงบ้าน แม่เตือนเขาให้ใจเย็นๆ ค่อยๆ ปรับตัว
เดย๋ี วก็ชินไปเอง เงินเดือนน้อยแตม่ ั่นคง อยกู่ ับแม่บ้านกไ็ มต่ ้องเชา่ ขา้ วไมต่ ้องซอื้ มี
น้อยกใ็ ชต้ ามนอ้ ยไมเ่ หน็ เดอื ดรอ้ นอะไร ไรน่ า ปปู ลาเราก็มีกินไม่เคยขาดไม่มอี ะไร
ต้องหว่ ง เปน็ ข้าราชการให้ดวงวญิ ญาณพอ่ ชืน่ ใจหนอ่ ยเถอะ

เขาไมอ่ ยากขดั ใจแม่ เพราะสำ� นกึ บญุ คณุ ของทา่ น จงึ ฝนื ทำ� งานตอ่ ไปดว้ ย
จิตใจท่ีห่อเห่ยี วแหง้ แล้งเตม็ ทน แม่มองพฤติกรรมนั้นอย่างเขา้ ใจ ความหม่นหมอง
ของลกู ชายแสดงออกมาใหเ้ หน็ อยทู่ กุ ววี่ นั ในวนั หนง่ึ แมจ่ งึ บอกเขาวา่ ลกู จะลาออก
กไ็ ดแ้ ตข่ อใหผ้ า่ นการทดลองงานหกเดอื นกอ่ น ครบหกเดอื นเมอื่ ไหร่ ลกู จะเปน็ อสิ ระ
ทนั ที

กฤตเฝา้ นับวันเวลาใหผ้ า่ นพ้นไปโดยเรว็

ประจ�ำปี ๒๕๖๐ 245

๒. แรงดลบนั ดาลใจ

เยน็ วันหนึ่งฝูงปลวกเดนิ เรียงแถวเปน็ แนวยาวจากโคนตน้ ไม้ แล้วมดุ หาย
เขา้ ไปใตร้ อยแตกพื้นคอนกรีตของบา้ น ฝูงมดต่างขนไข่ย้ายรงั กนั ขวักไขว่ไปบนพื้น
และฝาผนงั บา้ น สรา้ งความงนุ งงใหก้ บั กฤตเปน็ อยา่ งมาก ทวา่ แมก่ ลบั แสดงทา่ ทาง
ครุ่นคิดก่อนจะพูดเตือนด้วยน�้ำเสียงเครียดว่า คืนน้ีให้ระวัง จะมีฝนใหญ่มาเยือน
หมู่บ้านเรา และในช่วงดึกสงัด ค�ำพยากรณ์ของแม่ก็เป็นจริงเพราะสายลมเร่ิมพัด
อื้ออึงมาจากทางสวนหลังบ้าน เสียงกิ่งก้านใบไม้โยกไหวด้วยแรงลม จนกฤตต้อง
ลกุ ขนึ้ มาปดิ หนา้ ตา่ ง เขาเรมิ่ ตกใจเพราะเสยี งตน้ ไมใ้ หญใ่ นสวนหกั โคน่ ดงั โครมคราม
ไฟฟ้าดับพรึบพร้อมกัน ทุกอย่างอึงอลอยู่ภายใต้ความมืดมิด บัดน้ีเขารู้แล้วว่า
คำ� เตอื นแมจ่ ะเปน็ จริงในไมช่ ้า

กฤตตง้ั สตกิ อ่ นควา้ ไฟฉายรบี วงิ่ ลงไปหาแมท่ ชี่ น้ั ลา่ ง เขารบี เขา้ ไปประคอง
แม่และคอยระวังภัยไม่ห่าง ท้ังแม่ลูกนิ่งฟังเสียงพายุหมุนท่ีก�ำลังเกร้ียวกราดอยู่
ภายนอก เขาจินตนาการภาพต้นไม้ใหญ่หลังบ้านหักโค่น เสียงหลังคากระเบื้องท่ี
ดงั ล่นั ปวั๊ ะ! เป๊ยี ะ! โครงหลงั คาเหล็กดงั โครมครามครดื คราดคล้ายก�ำลงั โดนยกั ษ์
จบั เขย่า

พายหุ มนุ มดุ ตวั ผา่ นรอู ฐิ บลอ็ กชอ่ งเลก็ ๆ ดงั หวดี หววิ เหมอื นปศิ าจกรดี รอ้ ง
อยา่ งโหยหวน เสียงฟา้ ค�ำรามดงั เปร้ยี งปร้าง สายฟา้ แลบแปลบปลาบเป็นช่วงๆ ไม่
นานนกั สายฝนกเ็ รมิ่ เทกระหนำ่� ลงมาเหมอื นฟา้ รวั่ นำ้� ฝนไหลเทลงมาตามชอ่ งบนั ได
ลงสพู่ นื้ ชนั้ ลา่ งอยา่ งงา่ ยดาย ไมน่ านมนั กไ็ หลแทรกซมึ ผา่ นชอ่ งธรณปี ระตมู าถงึ เทา้
ของกฤตและแม่ เขาพยุงแมข่ ้ึนไปนง่ั บนเตียง

เสียงสายฝนสาดซดั กระทบผนังห้องตรงหัวนอนดังซา่ ๆ แม่รำ� พึงแผว่ เบา
บ้านเราไม่เคยโดนพายุร้ายแรงขนาดนี้ เวรกรรมอันใดหนอ เขาฉายไฟออกไป
นอกบา้ น เห็นตน้ ไมล้ ม้ ระเนระนาด โอง่ เกบ็ น�้ำใบใหญ่แตก น้ำ� กำ� ลังทะลักปุดๆ

246 วรรณกรรมรางวลั พานแว่นฟา้

ตลอดคืนจนเกือบตีห้าพายุฝนจึงสงบลง กฤตเก็บข้าวของภายในบ้านที่
ช�ำรดุ เสียหาย เก็บกวาดสัมภาระทก่ี ระจุยกระจายไปคนละทิศละทางให้เขา้ ที่ เขา
สำ� รวจบรเิ วณบา้ นครา่ วๆ พบวา่ กระเบอ้ื งหลงั คาโดนลมหอบหายไปทง้ั แถบ ขา้ วของ
พวกกะละมงั ถงั น้ำ� ปลวิ ไปคนละทศิ ละทาง ก่ิงตน้ มะมว่ งใหญข่ า้ งบ้านหกั ลงพาด
อยู่บนหลังคาห้องครัว ต้นหมากแก่จัดต้นหน่ึงโค่นลงทับกระโปรงรถกระบะบุบไป
ขา้ งหนง่ึ ขณะทเ่ี กบ็ ขา้ วของ รอเวลาใหฟ้ า้ สวา่ งเพอื่ จะทำ� อะไรไดม้ ากกวา่ นี้ นำ้� เสยี ง
ท่ีออ่ นโยนกด็ ังขน้ึ

“ไปทำ� หนา้ ทล่ี กู สิ ถึงเวลาแล้ว”
“ไปไหนแม่...ฝนก็ตก...ไฟฟ้าก็ดับ...โทรศัพท์ก็ใช้การไม่ได้” กฤตถามแม่
ดว้ ยความงงงัน
“ไปทำ� หน้าท่ี ไปช่วยคนสลิ กู ”
“โถ!่ แม่ ให้มนั สว่างก่อน ช่วยเราก่อนดีกว่า บ้านเรากพ็ งั ทั้งแถบ” กฤต
แย้งเสยี งสูง
“ลกู ตอ้ งไป ถา้ ลูกไมไ่ ป แมจ่ ะไป” แม่น้ำ� เสียงจรงิ จัง
“โถ!่ แม่ เรากเ็ ดอื ดร้อนนะ” กฤตพยายามยกเหตผุ ลมาคดั คา้ นค�ำพดู แม่
“แม่ไมเ่ ป็นไร น้าๆ ก็อยู่ แมด่ แู ลตัวเองได้” แมพ่ ดู เสยี งหนกั แน่น
“แต่...”
“กฤต น่กี ุญแจรถลกู ” แมย่ ่นื กญุ แจใหล้ กู ชาย พร้อมรอยยมิ้ ทีเ่ ปย่ี มด้วย
ความหวงั ในเงาสลวั ของแสงตะเกียง
“ครบั แม่ ผมจะไปเด๋ยี วน”ี้ กฤตรับคำ� อย่างจ�ำยอม
“ช่วยคนให้เสร็จก่อนนะลูก ไม่ต้องห่วงทางน้ี” เสียงแม่ส่ังเน้นย้�ำไล่
หลังกฤต
กฤตสตาร์ทรถกระบะดงั กระหม่ึ เขาโลง่ ใจทเ่ี คร่อื งไมต่ ดิ ขดั เข้าเกยี รห์ ลงั
ถอยกรูด ตน้ หมากแก่ก็หล่นตบุ ลงพ้นื เสียงเครือ่ งยนตค์ อ่ ยห่างไปเรอ่ื ยๆ

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 247

ตง้ั แตต่ หี า้ จนถงึ เทย่ี ง กฤตยงั ไมไ่ ดห้ ยดุ ขบั รถ แมแ้ ตข่ า้ วสกั คำ� ยงั ไมไ่ ดแ้ ตะ
สงิ่ ทตี่ กถงึ ทอ้ งมเี พยี งนำ้� ขวดทเ่ี สยี บอยขู่ า้ งเบาะรถ เขาขบั รถเทยี วรบั สง่ คนบาดเจบ็
ไปโรงพยาบาลหลายเทยี่ ว ระหวา่ งทางขบั รถเขามองเหน็ เรอื นชานบา้ นชอ่ งเสยี หาย
หลายหลัง บางหลังสังกะสีถูกยกหายไปท้ังแถบ หลังคาอุโบสถ ศาลาการเปรียญ
เปดิ เปงิ เพราะฤทธริ์ า้ ยแรงลม ภาพความเสยี หายทปี่ รากฏตอ่ สายตาเปน็ ภาพทที่ ำ� ให้
หดห่หู ัวใจอย่างที่สุด สวนยางหลายสวนท่ีก�ำลงั จะไดก้ รดี หกั โคน่ เกอื บท้งั หมด มนั
เปน็ ภาพหายนะท่เี จ้าของสวนยางหวั ใจแทบแหลกสลาย

งานเก็บกวาดถนนหนทาง ต้นไม้ สายไฟฟ้า น้�ำประปา เปน็ งานทตี่ ามมา
อย่างกระช้นั ชิด กฤตปฏบิ ัตหิ น้าท่ีอย่างแขง็ ขันโดยไม่รจู้ กั เหน็ดเหน่อื ย เขา้ บา้ นนั้น
ออกบา้ นนี้ เพอ่ื สำ� รวจความเสยี หายของอาคารบา้ นเรอื น ตลอดสปั ดาห์ เขาสาละวน
กับการช่วยเหลือชาวบ้านอย่างสุดก�ำลังท้ังวัน ทั้งคืน ประสานงานกับหน่วยงาน
ตา่ งๆ เพ่ือจดั หาสังกะสี กระเบือ้ ง ไม้เน้อื แขง็ รวมท้งั รับบรจิ าคขา้ วสาร อาหารแห้ง
ยารกั ษาโรคจากหนว่ ยงานทง้ั ภาครฐั และเอกชน สารอะดรนี าลนิ หลงั่ ยามทเ่ี ขาไดย้ นิ
คำ� วา่ ขอบคณุ ครบั ขอบคณุ คะ่ รอยยมิ้ สหี นา้ แววตาของชาวบา้ นทำ� ใหร้ สู้ กึ ปลม้ื ปตี ิ
จนน้ำ� ตาซึม

น่ีคือความสุขทางใจท่ีไม่มีในงานบริษัทรับเหมาก่อสร้างท่ีเขาเคยท�ำ มัน
เปน็ ความสขุ ใจทเี่ งนิ ไมส่ ามารถซอ้ื หาได้ เสนห่ ข์ องงานราชการไมไ่ ดอ้ ยทู่ กี่ ารไดเ้ ปน็
เจ้าคนนายคน คอยบังคับบัญชาใครต่อใครให้ท�ำโน่นท�ำนี่ แต่อยู่ที่การได้มีโอกาส
บรกิ ารรบั ใชป้ ระชาชนอยา่ งทมุ่ เทเสยี สละ ท�ำใหพ้ วกเขายมิ้ ทำ� ใหพ้ วกเขามคี วามสขุ
นับต้ังแต่วันน้ัน นายช่างโยธาคนใหม่ของต�ำบลท่ีชื่อกฤตก็เริ่มจารึกช่ือในหัวใจ
ชาวบ้าน

สบิ หา้ ปผี า่ นไป กฤตไมเ่ คยถามไถถ่ งึ งานเอกชนรบั เหมากอ่ สรา้ งอกี เลย ลม
พายุหมนุ ในคืนนน้ั ได้พัดพาความฝันใฝ่ในการเป็นเถ้าแกน่ ้อยไปอยา่ งไม่เหลือใย

248 วรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟา้

๓. สุขภายใน

“นายช่างครับ อาทิตย์หนา้ บวชลูกชายนะครับ”
นีไ่ ม่ใช่ค�ำเชญิ ให้ไปเปน็ ประธานในพิธีอปุ สมบท หรือแค่เชอ้ื เชิญให้ไปเปน็
เกียรตริ ว่ มรับประทานอาหารงานบวชของลกู ชายผู้ใหญบ่ ้านเทา่ น้ัน แตเ่ ปน็ อกี นัย
หน่ึงเพ่ือเชญิ ใหไ้ ปเซิ้งกลองยาวแหน่ าคเข้าโบสถ์นน่ั เอง
วงกลองยาวอสี าน นอกจากจะมีกลองยาว แคน ฉงิ่ ฉาบ กรบั เบส แลว้
ส่ิงท่ถี อื วา่ เปน็ เครือ่ งดนตรีชิ้นเอกท่ีขาดไมไ่ ด้คอื พณิ พิณอาจหาซอ้ื ไดไ้ ม่ยาก แตส่ ิ่ง
ทห่ี ายากยงิ่ คอื นกั ดดี พณิ ทง้ั ตำ� บลทกี่ ฤตทำ� งานอยมู่ คี นเลน่ พณิ เปน็ แคค่ นเดยี ว และ
ปจั จบุ นั ก็อายมุ ากแลว้ เดนิ เหนิ กไ็ มค่ อ่ ยคล่อง หัวหน้าคณะกลองยาวเคยพูดวา่ อกี
ไม่นานวงกลองยาวเห็นทีต้องยุบเพราะขาดคนสืบสานแล้ว หมดยุคเฒ่าเล่ือม
พณิ ทอง เหน็ ทตี ้องเลิกกนั
ใครเลา่ จะรวู้ า่ คนหนมุ่ รนุ่ ใหมไ่ ฟแรง แตง่ ตวั ทนั สมยั จะมเี สยี งพณิ ในหวั ใจ
และสามารถเล่นพิณได้คล่องแคล่วไม่แพ้เฒ่าเล่ือม พิณทอง จนหัวหน้ากลองยาว
พดู วา่ เพชรเมด็ งามไมไ่ ดอ้ ยใู่ นตมในโคลนทไี่ หน แตอ่ ยใู่ น อบต. เรานเ่ี อง นบั ตงั้ แตน่ นั้
งานแห่ขนั หมาก บุญบงั้ ไฟ ผ้าป่า กฐิน บญุ ผะเหวด กัณฑห์ ลอน ตน้ เงนิ และงาน
รนื่ เริงอนื่ ๆ ก็กลับมาครกึ คร้ืนและคกึ คักยง่ิ กวา่ เดมิ
“สมแล้วที่เคยเป็นนักดนตรีประจ�ำวงเหล้าของคณะวิศวะ ค่าตัวมือพิณ
เท่าไหร่วะ?” เพอ่ื นสนทิ สมยั เรยี นภาคคำ�่ ถาม
“ห้ารอ้ ยบาทถว้ น ถา้ ไกลก็แพงกวา่ นั้น” กฤตตอบอมยม้ิ
“โห! เล่นสองสามช่ัวโมง รายได้พิเศษดีน่หี วา่ เดอื นๆ หนึ่งเล่นต้งั หลาย
งาน” เพ่อื นอทุ านเสียงสูง
“ไม่เอาสักบาท” กฤตตอบนำ้� เสยี งราบเรยี บ
“หา...ไมเ่ อาสกั บาท แลว้ เอ็งไปเล่นทำ� ไม” เพื่อนย้�ำค�ำ
“ก.็ ..อยากทำ� อยากสืบสาน เงินที่หัวหนา้ วงแบ่งใหก้ ท็ ำ� บญุ หมด หยอดตู้

ประจำ� ปี ๒๕๖๐ 249