ชุดกิจกรรมการเรียนรู้(นักเรียน)วิชาภาษาไทย_ป.5_ภาคเรียนที่_1_ปีการศึกษา_2564-07181051

242 ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู สําหรบั นกั เรียน ระดบั ประถมศึกษา ภาคเรยี นที่ ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ใบความรูท่ี ๗ เรอื่ ง การวิเคราะหข าวและเหตกุ ารณป ระจาํ วนั

หนว ยการเรียนรูที่ 7 เรื่อง ราชาธริ าช ตอน กําเนดิ มะกะโท
แผนการจดั การเรียนรูท ี่ ๗ เรอ่ื ง การวิเคราะหขา วและเหตุการณป ระจําวัน
รายวชิ า ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนที่ ๑ ชน้ั ประถมศึกษาปท่ี ๕

ขา ว คือ รายงานขอเท็จจริงของเหตุการณทเ่ี กิดขึ้น ตลอดจนความคดิ เหน็ ของบุคคลสําคญั ซึ่งเปน
เรอ่ื งราวที่ประชาชนใหค วามสาํ คญั และสนใจ

การวเิ คราะหขาว
หมายถงึ การใชปญญาและความคิดในการใครค รวญ โดยการนําขา วสารท่สี นใจมาวิเคราะหแยกแยะ

เพ่ือใหค วามกระจาง หรือวเิ คราะหความสลับซับซอ น ใหไดทราบถึงรายละเอียดมากยิ่งขั้น พิจารณาดว ยเหตุ
ดว ยผลในทกุ ดาน ไมว าดานดหี รอื ดา นเสีย โดยมิใชเ ปน ความเห็นสวนตัวของผูว ิเคราะห และประเมนิ ผลสรุปถงึ
แนวโนมในอนาคต

การอา นขาวผา นส่ือหลาย ๆ ประเภท เชน หนงั สือพิมพ วารสาร โทรทศั น อินเทอรเน็ต ฯลฯ ผูสงสาร
จะถายทอดความรู ความเขาใจและความคดิ เหน็ โดยการเขียนขา วตามประสบการณ การศึกษาและการอบรม
ตลอดจนความเช่ือ และลกั ษณะนิสัยของแตละคนท่ีแตกตางกัน ขอ มลู ขาวสารตาง ๆ ที่เราไดรบั มานน้ั อาจมี
ท้ังขอเทจ็ จริง การบดิ เบอื นขอ เทจ็ จริงและขอ คิดเห็น ผูรับสารจงึ ควรพจิ ารณาใหรอบคอบ ถ่ถี ว น เม่ืออานขา ว
นน้ั ๆ

แนวทางในการวเิ คราะห ดังน้ี
๑. เปน เรือ่ งอะไรหรอื กลาวถงึ เรือ่ งใด
๒. เปน ขาวประเภทใด
๓. ผเู ขยี นมีจดุ มงุ หมายอยา งไร
๔. ใจความสาํ คญั ของขา ววา อยา งไร
๕. พาดหวั ขา วนา สนใจหรอื ไม เพราะอะไร
๖. ขาวน้ีนาเชอ่ื ถือหรือไม อยางไร (แยกขอเท็จจริง ขอคิดเห็น แลวขอหาขอมลู หลักฐานมาประกอบ

เปรยี บเทียบ ขา วทีด่ ตี องไมบดิ เบือนขอ เท็จจริง)
๗. ผลของเหตกุ ารณในขา วเปน อยา งไร และสงผลตอ สงั คมอยางไร
๘. ความรูหรือขอ คดิ ท่ไี ดจากขาวคืออะไร และการนําไปใชใ นการดาํ เนินชีวิตอยางไร
๙. การใชภ าษาในการนําเสนอขา วเปนอยางไร (ถกู ตอ งตามหลักภาษา สุภาพ ไมหยาบคาย ไมดูหมิ่น

ยแุ หยใ หเ กดิ การเกลยี ดชงั แตกแยกหรือรา ยผูอ น่ื )
๑๐. ความคดิ เห็นหรอื ขอ เสนอแนะตอขา วน้ีวาอยา งไร (มีเหตุผลประกอบ)

หนวยการเรียนรูที่ ๗ เรอ่ื ง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนดิ มะกะโท 243

การเลือกเรื่องในการวเิ คราะห
เปน เรอ่ื งที่มผี ลกระทบตอคนหมูมาก ไมเฉพาะจดุ ใดจุดหนึ่ง เปน เร่ืองท่ีมคี วามใหม หรอื มคี วามสดอยู

เปนเรอื่ งที่มีปญหาขอ ขัดแยง อยูยงั ไมมีการช้ีชัดในทางใดทางหน่ึงหรือเร่อื งที่ยงั มีความเคลอื บคลมุ ไมกระจา ง
ชัด

เมอ่ื อานขาวหรือเหตุการณป ระจําวนั แลว ผูรบั สารตองรูจักวเิ คราะหโ ดยตอ งดจู ากการเลาเหตุการณ
ตามลําดับตั้งแตตนจนจบ ไมปดบังอําพราง อางอิงหลักฐานที่มา สถานท่ี เวลา รวมถึ งบุคคลที่เก่ียวของ
เพ่ือใหท ราบรายละเอยี ดที่ชดั เจน ทาํ ใหไดรับความรูห รอื ขอคิดท่เี ปนประโยชนไ ปใชใ นการดําเนนิ ชีวิต

244 ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู สําหรบั นักเรียน ระดบั ประถมศึกษา ภาคเรยี นที่ ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ใบงานที่ 7 เรื่อง การวิเคราะหขา วและเหตกุ ารณประจาํ วัน

หนวยการเรียนรูท่ี 7 เรื่อง ราชาธิราช ตอน กาํ เนิดมะกะโท
แผนการจัดการเรียนรูที่ 7 เรอื่ ง การวิเคราะหขาวและเหตกุ ารณชีวิตประจําวนั
รายวิชา ภาษาไทย รหัสวชิ า ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนที่ ๑ ชนั้ ประถมศึกษาปท่ี ๕
คําชี้แจง ใหนักเรยี นอา นขาวหรือเหตกุ ารณตาง ๆ ตามความสนใจ แลววิเคราะหข าวจากคาํ ถามท่ีกําหนดให
๑. ชอ่ื ขา ว
จาก
๒. เปนขา วประเภท
๓. จุดมุง หมายในการเสนอขา วเพ่ือ
๔. ใจความสาํ คญั ของขา ว

๕. พาดหัวนาสนใจหรอื ไม เพราะอะไร
๖. ขา วนนี้ าเช่อื ถอื หรือไม อยา งไร
๗. ผลของเหตุการณใ นขาวเปนอยางไร และสง ผลตอสงั คมอยา งไร

๘. ประโยชน/ขอ คดิ ท่ไี ดจ ากขา วน้ี คอื

๙. จะนาํ ไปใชใ นการดาํ เนินชวี ติ โดย

๑๐. ความคิดเหน็ หรอื ขอเสนอแนะ

ชื่อ.....................................................นามสกุล...............................................ช้นั .................เลขที่...............

หนวยการเรียนรทู ี่ ๗ เรื่อง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนดิ มะกะโท 245

ใบความรทู ่ี 8 เรอื่ ง การใชพ จนานกุ รม

หนวยการเรียนรทู ่ี 7 เร่ือง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนดิ มะกะโท
แผนการจดั การเรียนรูท่ี 8 เร่ือง การใชพจนานกุ รม

รายวิชา ภาษาไทย รหัสวิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนท่ี ๑ ชัน้ ประถมศึกษาปที่ ๕

การใชพจนานกุ รม
ปจ จบุ ันนี้ นกั เรียนจะเหน็ ไดวา คํา ทเี่ ราใชใ นการพดู จากนั มีมากมายจนบางคร้งั ทําใหเกดิ ปญ หา

ในดานการใชภาษา บางครงั้ ไมทราบวาจะเขียนคํานั้นอยางไร จะอานอยางไร มีความหมายวา อยางไร
และจะใชคาํ นน้ั อยา งไร ตลอดจนทีม่ าของคาํ นน้ั วา มาจากภาษาใด
พจนานุกรม

คือ หนังสือวาดวยถอยคําในภาษาใดภาษาหน่ึงเรียงตามลําดับตัวอักษร โดยทั่ว ๆ ไปจะบอก
ความหมายและทม่ี าของคาํ
อกั ษรยอและคาํ ยอ ในพจนานกุ รม

๑. อกั ษรยอหนาบทนยิ าม จะบอกชนิดของคําตามหลกั ไวยากรณ
๒. อักษรยอ ในวงเลบ็ ทา ยบทนิยาม จะบอกทมี่ าของคาํ

246 ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู สาํ หรบั นักเรยี น ระดับประถมศึกษา ภาคเรียนท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

แผนภาพความคดิ ประโยชนของพจนานกุ รม

หนว ยการเรียนรทู ี่ ๗ เร่อื ง ราชาธิราช ตอน กําเนิดมะกะโท 247

ใบงานที่ 8 เร่อื ง การใชพ จนานกุ รม

หนว ยการเรยี นรูท่ี 7 เรื่อง ราชาธิราช ตอน กาํ เนิดมะกะโท
แผนการจดั การเรียนรูท่ี 8 เร่ือง การใชพจนานุกรม

รายวิชา ภาษาไทย รหสั วชิ า ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนที่ ๑ ช้นั ประถมศึกษาปท่ี ๕

ตอนท่ี 1 ใหน ักเรยี นเรียงลําดับคําตอไปนตี้ ามพจนานกุ รมใหถ ูกตอง
1. ชาวนา จดั สรร กังขา เจอื จุน ขัตตยิ า
2. ถวายพระพร ช่นื ฤดี ทวยเทพ ประจักษ ตรัส
3. พระบรมวงศ บุพกษตั ริย ภูมี ขานไข เทวฤทธ์ิ
4. หยาดเสโท พระกายา รฐั พงพี ยบุ ล
5. สารพัน ประชาราษฎร พระภูวดล มหาชน พยาน

248 ชุดกิจกรรมการเรียนรู สําหรบั นักเรียน ระดบั ประถมศกึ ษา ภาคเรียนท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ตอนที่ 2 ใหนักเรียนเขียนบอกความหมายของคาํ ตอไปนต้ี ามพจนานกุ รม
วรรณคดี ความหมาย
ประหลาด ความหมาย
อสนี ความหมาย
ประกบ ความหมาย
ชําแหละ ความหมาย
บรู พาทิศ ความหมาย
แสงอรุณ ความหมาย
มนเทียร ความหมาย
สกั การบชู า ความหมาย
บุรษุ ความหมาย
รามญั ความหมาย
อนุเคราะห ความหมาย
มูลดิน ความหมาย

ชื่อ.....................................................นามสกุล...............................................ช้นั .................เลขท.่ี ..............

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี ๗ เรื่อง ราชาธริ าช ตอน กาเนดิ มะกะโท 249

ใบความรทู้ ี่ 9 เรอื่ ง สานวนไทย

หน่วยการเรยี นรู้ที่ 7 เรื่อง ราชาธิราช ตอน กาเนิดมะกะโท
แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 9 เร่อื ง สานวนไทย ใช้ถูกต้อง

รายวชิ า ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนท่ี ๑ ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ ๕

ความหมายของสานวน

สานวน หมายถงึ โวหาร ทานองพูด ถอ้ ยคาท่ีเรียบเรียง ถ้อยคาที่ไม่ถูกไวยากรณ์แต่รับใช้เป็นภาษาที่
ถกู ตอ้ ง การแสดงถอ้ ยคาออกมาเป็นขอ้ ความพเิ ศษเฉพาะภาษาหน่ึง ๆ

สานวนไทย จะมีความหมายโดยนัย เป็นลักษณะความหมายเชิงอุปมาเปรียบเทียบ จะไม่แปล
ความหมายตรงตามตัวอักษร จึงฟงั แลว้ มกั จะ ไม่ได้ความหมายของตัวมันเอง ต้องนาไปประกอบกับบุคคล กับ
เรื่อง หรือเหตุการณจ์ ึงจะไดค้ วามหมายเป็น คติ เตอื นใจเชน่ เดียวกบั คาท่เี ป็นสภุ าษติ

ตวั อยา่ งสานวนไทย

๑. ชกั แมน่ า้ ท้ังห้า = พูดจาหวา่ นล้อมเพือ่ ใหค้ ล้อยตามโดยอา้ งส่ิงตา่ ง ๆ
๒. ปากเปียกปากแฉะ = ว่ากล่าวตักเตือนซ้าแล้วซ้าเลา่
๓. ขายผ้าเอาหนา้ รอด = ทาให้สาเร็จลุลว่ งเพอื่ เอาตวั รอดไปกอ่ น
๔. ฆา่ ควายเสียดายพรกิ = การจะทาการใหญ่ แตก่ ลัวว่าจะส้นิ เปลอื งค่าใชจ้ ่ายเพียงเล็กน้อย
๕. ขี่ช้างจบั ตั๊กแตน = ลงทนุ มากแต่กาไรนอ้ ย
๖. ไขใ่ นหนิ = ของทีต่ ้องระมัดระวงั ทะนถุ นอมอย่างยิ่ง
๗. ตัดไฟแตต่ ้นลม = ตดั ต้นเหตเุ พือ่ ไม่ให้เหตุการณ์ลกุ ลามตอ่ ไป
๘. ตัดหางปล่อยวัด = ตดั ความสัมพนั ธ์
๙. หมไู ปไกม่ า = ถ้อยทถี อ้ ยอาศัยกนั ด้วยการให้สงิ่ ของตอบแทนซง่ึ กันและกัน
๑๐. ยื่นหมูยน่ื แมว = แลกกนั โดยต่างฝา่ ยตา่ งให้และรับในเวลาเดียวกัน
๑๑. สกุ เอาเผากนิ = ทาลวก ๆ พอใหเ้ สรจ็ ๆ
๑๒. คางเหลือง = เป็นอาการของการเจบ็ ปางตาย
๑๓. เลอื ดเขา้ ตา = ฮึกสู้อย่างไม่คดิ ชวี ติ เพราะไม่มีทางเลือก หรอื โกรธทีถ่ ูกบีบ
๑๔. เลือดข้นึ หนา้ = โกรธมาก
๑๕. ช้างตายท้ังตวั เอาใบบัวมาปิด = ปิดความชัว่ หรือความผิดรา้ ยแรงทคี่ นรู้กันทว่ั แล้วไม่มดิ
๑๖. กระต่ายต่นื ตมู = ต่นื ตกใจโดยไมไ่ ดส้ ารวจหรือพิจารณา
๑๗. สีซอใหค้ วายฟงั = สง่ั สอนคนโงม่ ักไมไ่ ด้ผล
๑๘. ขงิ ก็ราข่ากแ็ รง = ต่างฝา่ ยไม่ยอมลดละกัน
๑๙. นา้ ลดตอผดุ = เมือ่ หมดอานาจ ความชั่วทีท่ าไว้กป็ รากฏ
๒๐. จับปลาสองมอื = หมายจะใหไ้ ดท้ ั้งสองอยา่ งพรอ้ ม ๆ กัน
๒๑. สอนจระเขว้ า่ ยนา้ = สอนส่งิ ท่ีเขารู้หรือถนดั อยู่แลว้
๒๒. ปากหวานกน้ เปร้ียว = พูดจาอ่อนหวานแตไ่ มจ่ รงิ ใจ

250 ชุดกิจกรรมการเรียนรู สาํ หรบั นกั เรยี น ระดบั ประถมศกึ ษา ภาคเรยี นท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

๒๓. ชายขา วเปลอื กหญงิ ขาวสาร = หญงิ เสียหายงายกวาชาย
๒๔. จบั ปใู สก ระดง = ซุกซนอยูไมน่งิ
๒๕. ปลาหมอตายเพราะปาก = เดือดรอ นเพราะคาํ พูดของตนเอง
๒๖. เก็บหอมรอมริบ = เกบ็ รวบรวมไวทลี ะเล็กละนอย
๒๗. ไกเห็นตนี งู งูเหน็ นมไก = ตา งฝา ยตา งรคู วามลบั ซึ่งกันและกัน
๒๘. ไกไ ดพ ลอย = ไดส ่งิ ทีด่ ีมีคา แตไ มรูค ุณคา ดังนน้ั จงึ ไมเ กดิ ประโยชน
๒๙. ไกงามเพราะขน คนงามเพราะแตง = ความสวยงามเกดิ ข้นึ ไดจ ากการปรุงแตง
๓๐. กระตายหมายจันทร = ผูชายหมายปองผหู ญิงที่มีฐานะดกี วา

สํานวน ความหมาย

ไกลปนเทีย่ ง ไมร ูอ ะไร เพราะอยหู า งไกลความเจรญิ

ขวานผาซาก โผงผางไมเ กรงใจใคร (ใชก ับการพูด)

ขิงกร็ า ขาก็แรง ตางฝายตา งกจ็ ัดจาน พอ ๆ กัน มีอารมณร อ นพอ ๆ กนั ไมย อมลดละกนั

เขา เมืองตาหล่วิ ตองหลิว่ ตาตาม ประพฤติตนตามที่คนสว นใหญเขาประพฤติกนั

แขวนนวม เลกิ ชกมวย

คดในของอในกระดกู มสี นั ดานคดโกง

คนรกั เทาผนื หนงั คนชังเทา ผืนเสอ่ื คนรกั มนี อ ย คนเกลียดชงั มมี าก

คลุกคลีตีโมง มัว่ สมุ หรอื คลกุ คลพี ัวพนั กันอยางใกลชิดตลอดเวลา

ควํ่าบาตร ไมคบคาสมาคมดว ย

เคราะหห ามยามรา ย เคราะหร า ย

ฆอ งปากแตก ปากโปง เกบ็ ความลบั ไมอ ยู ชอบนาํ ความลับของผอู ่ืนไปโพนทะนา

ฆาชางเอางา ทาํ ลายของใหญเ พ่อื ใหไดข องเลก็ นอ ย ซงึ่ ไมค มุ คา กนั

งงเปนไกตาแตก งงมากจนทําอะไรไมถกู

งอมืองอตีน เกียจครา น ไมส นใจขวนขวายทาํ การงาน ไมค ดิ สูงาน

งูกนิ หาง เก่ยี วโยงกันจากหวั ถึงหางโดยซดั กันเปน ทอด ๆ

เงียบเปน เปาสาก ลักษณะทเ่ี งยี บสนิท

โงแลวอยากนอนเตียง โงแ ลว ไมเ จยี มตัววา โง ไปทาํ สิ่งทตี่ นไมร ไู มเ ขาใจ

จบั ปลาสองมือ หมายจะเอาใหไ ดทงั้ 2 อยาง แตไ มส ําเรจ็ ทง้ั 2 อยาง

จับแพะชนแกะ ไมไดอ ยา งนก้ี ็เอาอยางนนั้ เขาแทน เพอื่ ใหล ุลว งไป

จดุ ไตตําตอ พดู หรอื ทําสง่ิ ใดสง่ิ หนึง่ บงั เอิญไปโดนตนเอง

ชักนํา้ เขาลกึ ชกั ศกึ เขา บาน นําพาศตั รูเขาบาน

ชกั ใย วางแผนและบงการอยูเ บอื้ งหลัง

ชา ๆ ไดพราสองเลมงาม คอย ๆ คิดคอย ๆ ทําแลวจะสําเร็จผล

ชายสามโบสถ ผูทบ่ี วชแลวสกึ ถึง 3 หน ใชพดู เปน เชิงตําหนวิ า เปนคนไมน า คบ

หนวยการเรียนรทู ่ี ๗ เรอื่ ง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนิดมะกะโท 251

สํานวน ความหมาย
ชนี้ กบนปลายไม หวงั ในสิง่ ท่ีอยูไกลตัว
เช้ือไมท ้งิ แถว เปนไปตามเผา พันธุ
ซ้ือควายหนา นา ซ้อื ผาหนาหนาว ซอื้ ของไมค ํานึงถงึ กาลเวลา ยอมไดข องแพง
ดาบสองคม มีทง้ั คณุ และโทษ อาจดอี าจเสียก็ได
ดีดลกู คิดรางแกว คดิ ถึงผลทจ่ี ะไดทางเดียว
ไดทขี ี่แพะไล ซาํ้ เตมิ เมอ่ื ผูอ่ืนเพลี่ยงพลํา้ ลง
ตกนาํ้ ไมไหล ตกไฟไมไ หม ตกอยใู นที่คบั ขนั อยา งไรก็ไมเปนอันตราย
ตกลอ งปลอ งช้นิ ตดั สนิ ใจทจ่ี ะรวมมอื หรือรว มชีวติ ดว ย
ตบตา หลอกหรือทําใหผูอ ื่นเขา ใจผดิ
ตอความยาวสาวความยืด พดู กนั ไปพูดกนั มาใหมากเรอ่ื ง เกนิ เหตสุ มควร
ตัดเชือก ตัดความสมั พนั ธ ไมย อมใหความชว ยเหลอื อกี ตอ ไป
ตาบอดสอดตาเหน็ อวดรูในเรอื่ งทตี่ นเองไมร ู
ตงี ใู หก ากิน ทําสงิ่ ใด ๆ ไวแลว แตผ ลไปตกแกผ ูอ ่ืน
ตปี ลาหนาไซ พดู หรือทาํ ใหก จิ การของผูอ ่ืนซง่ึ กําลงั ดําเนิน ไปดว ยดีกลบั เสียไป
เตน แรงเตน กา แสดงอาการดอี กดใี จหรือสนกุ สนานดว ยการ กระโดดโลดเตน
ถม นาํ้ ลายรดฟา ประทุษรายตอสง่ิ ทสี่ ูงกวาตน ตัวเองยอมไดร บั ผลรา ย
ถอนหงอก ไมนับถอื ความเปนผใู หญ พูดวา ใหเ สยี ผูใหญ
ถึงพรกิ ถึงขงิ เผด็ รอ นรนุ แรง เชน การโตวาทีคราวน้ีถึง พรกิ ถึงขงิ
ทองไมร ูรอ น เฉยเมย ไมกระตอื รอื รน ไมส ะดุงสะเทือน
ทาํ คุณบชู าโทษ ทําคุณแตก ลับเปน โทษ ทําดแี ตก ลบั เปนรา ย มกั ตอ กบั “โปรดสัตวไ ดบาป”
นกตอ คนท่ีทําหนา ทีต่ ดิ ตอหรอื ชักจงู หลอกลอ คนอนื่ ใหห ลงเช่อื (ใชในทางไมด )ี
นายวา ข้ขี าพลอย พลอยพดู ผสมโรง ติเตยี นผอู ืน่ ตามนายไปดวย
นาํ้ ขนุ ไวใน น้ําใสไวนอก แมจะไมพ อใจกย็ งั แสดง สหี นาย้ิมแยม
นํา้ ลดตอผุด เมอ่ื หมดอาํ นาจความชวั่ ทเ่ี คยทําไวก็ปรากฏ
บอกเลาเกาสบิ บอกกลา วใหร ู
บา หอบฟาง บาสมบัติ เหน็ อะไร ๆ เปน ของมีคา จะเอาทัง้ น้ัน
ปากวาตาขยิบ พูดอยางหนงึ่ แตทาํ อกี อยางหนงึ่ ปากกบั ใจไมต รงกนั
เปนฝงเปนฝา มหี ลกั ฐานมนั่ คง
ไปไหนมาสามวาสองศอก ถามอยางหนงึ่ ตอบไปอกี อยา งหน่งึ
ผกั ชีโรยหนา ทาํ ความดีเพยี งผวิ เผนิ

252 ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ สาหรับนกั เรียน ระดับประถมศึกษา ภาคเรียนท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ใบงานท่ี 9 เรือ่ ง สานวนไทย

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 7 เรอ่ื ง ราชาธริ าช ตอน กาเนดิ มะกะโท
แผนการจดั การเรียนรทู้ ่ี 9 เรือ่ ง สานวนไทย ใช้ถูกต้อง

รายวชิ า ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรยี นท่ี ๑ ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ ๕

ตอนท่ี 1 ใหเ้ ขยี นหมายเลขของรูปภาพสานวนที่ตรงกับการกระทาของตวั ละคร พร้อมเขียนชื่อ
สานวนนน้ั ใหถ้ ูกตอ้ ง

12 3

สมรักษ์เป็นคนท่ีมีนิสัยขี้เกียจ ชอบแกล้งคนอ่ืน ไม่ยอมทางาน และชอบขัดขวางการทางานของ
เพือ่ น พฤตกิ รรมของสมรักษ์ตรงกับรปู ภาพ.............. ชอ่ื สานวนคอื ................................................

1 23
นงนชุ รปู รา่ งไมน่ า่ ยล ผู้คนรังเกยี จ นงนุชน้อยใจจึงเปล่ียนแปลงตนเอง โดยการรักษาความสะอาด
ของร่างกาย ใบหน้า และแต่งตัวให้สวยงาม พฤติกรรมของนงนุชตรงกับรูปภาพรูปภาพ..............
ชอื่ สานวนคอื .......................................................................

หน่วยการเรยี นรู้ที่ ๗ เรอ่ื ง ราชาธิราช ตอน กาเนดิ มะกะโท 253

1 23
ปลาดาวเป็นนักแสดงท่ีไม่รู้จักระงับอารมณ์ของตนเอง เวลาแสดงผิดพลาดก็มักจะโทษคนอ่ืนอยู่
เปน็ ประจา พฤติกรรมของปลาดาวตรงกับรปู ภาพ.............. ชอื่ สานวนคอื ........................................

1 23
แก้วตาเป็นคนท่ีพูดจาไม่ดี ชอบนาความลับของผู้อ่ืนไปเล่าให้อีกคนฟัง และชอบพูดพล่อย ๆ จน
ได้รบั ความเสยี หาย พฤตกิ รรมของแกว้ ตาตรงกบั รปู ภาพ.............. ชอื่ สานวนคือ.............................

254 ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ สาหรับนักเรยี น ระดบั ประถมศึกษา ภาคเรียนที่ ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ตอนที่ 2 ใหน้ ักเรียนเตมิ สานวนไทย ลงในชอ่ งว่างใหไ้ ดใ้ จความสัมพนั ธก์ นั

กง่ิ ทองใบหยก ตัดหางปลอ่ ยวดั ฟนื้ ฝอยหาตะเขบ็
ลงเรือลาเดียวกนั กบในกะลาครอบ เอาใจเขามาใสใ่ จเรา
ราไมด่ โี ทษป่ีโทษกลอง ไก่ได้พลอย ปอกกลว้ ยเขา้ ปาก
กระต่ายขาเดยี ว ดนิ พอหางหมู จบั ปลาสองมือ

๑. สมชายกับแววดาวเปน็ ค่รู กั ทเี่ หมาะสมกนั ราวกับ

๒. พอ่ แม่ ลูกทมี่ ีนสิ ัยเกเร ไมเ่ อาถา่ น

๓. เรื่องมนั ก็จบมาตงั้ นานแลว้ เธอจะ ทาไมหรอื

๔. พวกเราทั้งหมด แลว้ ก็ตอ้ งชว่ ยกนั ทางานจนกว่าจะสาเรจ็

๕. ถา้ ลกู กจ็ ะร้วู ่าทุกคนตอ้ งการความรักความเข้าใจกัน

๖. นักแสดงพวกน้ีชอบ อย่บู ่อยคร้งั

๗. ใหส้ ่ิงของแก่คนไมร่ ู้จักคณุ คา่ มันกเ็ หมอื นกับ

๘. การบ้านวชิ าภาษาไทยน้ีง่ายเหมือนกบั

๙. เธอควรศกึ ษาหาความรู้เพิม่ เตมิ อยู่เสมอ ไมเ่ ช่นนัน้ ก็จะเหมอื น

๑๐. ขโมยคนนน้ั ยืน ไมย่ อมรับผิดทุกข้อกลา่ วหา

ช่อื ..........................................................นามสกลุ ...................................................ชัน้ .............เลขท.่ี .........

หนว ยการเรียนรทู ่ี ๗ เรื่อง ราชาธิราช ตอน กําเนดิ มะกะโท 255

ใบงานที่ 10 เรอ่ื ง การใชส ํานวนไทย

หนวยการเรียนรูที่ 7 เรื่อง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนดิ มะกะโท
แผนการจดั การเรียนรทู ี่ 10 เรือ่ ง สํานวนไทย ใชถูกตอ ง
รายวิชา ภาษาไทย รหสั วชิ า ท๑๕๑๐๑ ภาคเรยี นท่ี ๑ ชน้ั ประถมศึกษาปท่ี ๕

คําชี้แจง ใหนักเรียนวิเคราะหเหตุการณหรือสถานการณท่ีกําหนด แลวเลือกสํานวนในกรอบส่ีเหล่ียม
ไปเตมิ ลงในชอ งวางใหส มั พันธก บั เหตกุ ารณแ ละสถานการณทีก่ ําหนด

ไกเ หน็ ตีนงู งเู ห็นนมไก จบั ปลาสองมือ ปลาหมอตายเพราะปาก
เปน ฝง เปนฝา ดินพอกหางหมู ชายขา วเปลือกหญงิ ขา วสาร
ปากหวานกน เปรี้ยว ปากเปยกปากแฉะ ฝนท่งั ใหเปนเขม็
จับปูใสก ระดง สอนจระเขว ายน้ํา กระตายหมายจนั ทร
ไกลปน เที่ยง ขงิ กร็ า ขา กแ็ รง ตัดไฟแตต นลม

1. “กระตา ยไมทาํ การบานท่คี รมู อบหมาย จนทาํ ใหไมมงี านสง ครู และมีงานคง่ั คา งจํานวนมาก”
ตรงกบั สาํ นวนใด...................................................................................................................................................

2. “ดวงใจพูดจาพลอย ๆ ไมดแี ละชอบวาเพ่ือนบอ ยครั้ง จนทําใหต นเองเดือนรอ นเพราะคําพดู ของ
ตนเอง”
ตรงกบั สํานวนใด...................................................................................................................................................

3 “นกั เรียนช้นั ป.1 จัดแถวไมเ ปน ระเบยี บสักที จนคุณครูตองเดินมาจดั ใหเ ปนระเบยี บ”
ตรงกบั สาํ นวนใด...................................................................................................................................................
4 “จอย เปนผชู ายบาน ๆ ฐานะยากจน มีความรักกับสายใจซึ่งเปน ลูกสาวของนายอาํ เภอ”
ตรงกบั สาํ นวนใด...................................................................................................................................................
5. “วีระสอนเพ่อื นใหวาดรูปเพียงไมก่ีนาที เพือ่ นกส็ ามารถวาดรูปออกมาไดสวยงาม ซง่ึ วีระมารภู ายหลัง
วาเพอื่ นเคยเรยี นศลิ ปะมากอ นแลว ”
ตรงกบั สํานวนใด...................................................................................................................................................
6. “การะเกด และ แพรขวัญ เปนศัตรกู ัน และตา งรคู วามลับของฝายตรงขา มเพ่อื แกแ คนคนื เสมอ”
ตรงกบั สาํ นวนใด...................................................................................................................................................
7. “แพนเคก และ แพนดา เปนคกู ดั มาต้ังแตส มัยเด็ก ๆ พอโตเปนสาวกม็ กั มีเร่ืองทะเลาะเบาะแวง กนั
เปน ประจาํ และไมม ีทที า วา จะยอมกนั ”
ตรงกบั สํานวนใด...................................................................................................................................................

256 ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู สําหรบั นกั เรยี น ระดบั ประถมศกึ ษา ภาคเรยี นที่ ๑ (ภาษาไทย ป.๕)
8. “กอบชัย พูดจาอกี อยา งหน่งึ แตในใจคิดไมดกี บั คนอื่น คําพูดกับความคดิ สวนทางกัน”
ตรงกบั สํานวน.......................................................................................................................................................
9. “เกดิ เปน ผูหญงิ น้ันลําบากนัก ทําอะไรผดิ พลาดก็เสียหายไดท ุกเมือ่ แตผชู ายทาํ อะไรกด็ ูคลอ งไปหมด”
ตรงกบั สํานวน.......................................................................................................................................................
10. “สมชาย เปนนกั ประชาสัมพันธของโรงเรยี น ทกุ เชา สมชายจะมขี า วมาบอกเลา ใหเ พ่ือน ๆ ฟง ”
ตรงกบั สาํ นวน.......................................................................................................................................................

ชอ่ื ..........................................................นามสกลุ ................................................ชน้ั ..............เลขท.ี่ ...........

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๗ เร่อื ง ราชาธิราช ตอน กาเนดิ มะกะโท 257

ใบความรู้ที่ 1๐ เรื่อง การอา่ นคาควบกลา้

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 7 เรือ่ ง ราชาธิราช ตอน กาเนดิ มะกะโท
แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 11 เร่ือง การอา่ นคาควบกล้า

รายวิชา ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนท่ี ๑ ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ ๕

ความหมายของคาควบกลา้
คาควบกลา้ หมายถงึ คาทมี่ ีพยญั ชนะต้นสองตวั เรียงตดิ กัน ประสมดว้ ยสระเดยี วกนั อ่านออกเสียง

กลา้ เป็นพยางคเ์ ดียวกัน เสยี งวรรณยุกตข์ องพยางค์นั้นจะผันเปน็ ไปตามเสียงพยญั ชนะตัวหน้า
ชนิดของคาควบกลา้

คาควบกล้าในภาษาไทย แบง่ ได้เปน็ 2 ชนิด ดงั นี้
1. คาควบกล้าแท้
คาควบแท้ ไดแ้ ก่ พยัญชนะ ร ล ว ควบกับพยญั ชนะตัวหน้า ประสมสระตวั เดยี วกัน เวลาอ่าน
ออกเสียงพยัญชนะท้งั สองตัวพร้อมกัน เชน่
พยญั ชนะต้นควบกบั ร ได้แก่ พรอ้ ม เพราะ ใคร กรอง ครองแครง ขรขุ ระ พระ ตรง
คร้งั กราบ โปรด ปรักปรา ปรบั ปรงุ ครน้ื เครง เคร่งครัด ครอบครวั โปร่ง
พยัญชนะตน้ ควบกบั ล ไดแ้ ก่ กลบเกล่ือน กลมกลง้ิ เกล้ียกลอ่ ม เกลียวคล่ืน เคลอ่ื น
คลอ้ ย ปลา ปลวก ปล่อย เปลย่ี นแปลง คลกุ คลาน เพลิง เพลดิ เพลิน คล่องแคล่ว
พยัญชนะต้นควบกับ ว ได้แก่ แกวง่ ไกว กวาด กว่า ขวาง ขวา้ งขวาน ขวดิ แขวน ขวนขวาย ควาย
เควง้ คว้าง ควา่ ควาญ ความ แควน้ ขวัญ ควนั

คาควบกลา้ นาอักษรตา่ ง ๆ ได้แก่ ร ล ว โดยมพี ยัญชนะท่ีสามารถนาตัว ร ล ว ได้ดงั นี้

พยัญชนะตน้ ตัวที่ 1 ร ล ว
ก
ข กราย กรบั กลับ กลอก กวาง กวาด
ค กรุย กระ กลว้ ย กลวั ไกว กวา่
ป ขรม ขรบิ ขลา ขลยุ่ ขวิด ขวาย
ผ ขรุขระ ขรัว ขลาด เขลา ไขว่ ขวาง
ครบ ครัว คลาน คล้อย ควาย เควง้
แครง ครบี คลา ไคล ควา้ ง ควา่
ปรับ โปรย ปลาย ปลอบ
ปราย ประ เปลอื ก ปลี -
ผลี ผลาม
- ผลดั ผลกั -

258 ชุดกิจกรรมการเรียนรู สาํ หรบั นกั เรียน ระดับประถมศึกษา ภาคเรียนที่ ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

พยญั ชนะตนตวั ที่ 1 ร ล ว
พ -
ต พระ พราง พลาย พลี -
พรอ ม พราย พลาง พลู
ตราด ตราก
ตราํ เตรยี ม -

2. คําควบไมแท คือ คําที่มีตัว ทร แตออกเสียง ซ เชน ทรวด ทรง ทราบ ทราม ทราย มัทรี อินทรี
อินทรยี  ซ่งึ สวนใหญนนั้ คําควบไมแททอ่ี อกเสยี งเฉพาะพยัญชนะตัวหนา ไดแ กพยัญชนะ จ ซ ศ ส ควบกับ ร
เชน จรงิ ไซร เศรา ศรี ศรัทธา สรา ง เสรมิ สรอ ย สระ (อา นวา สะ) สรง สราง คําควบไมแท ท ควบกบั ร แลว
ออกเสียงกลาย เปนเสียง ซ ไดแ ก ทรง ทราบ ทราม ทราย แทรก ทรดุ โทรม มทั รี อนิ ทรี นนทรี พทุ รา

หนว ยการเรียนรูท ่ี ๗ เรื่อง ราชาธิราช ตอน กําเนิดมะกะโท 259

แบบประเมนิ การอา นออกเสยี งคําควบกล้าํ

หนวยการเรียนรูท่ี 7 เรื่อง ราชาธริ าช ตอน กาํ เนิดมะกะโท
แผนการจัดการเรียนรทู ี่ 11 เรอ่ื ง การอานคาํ ควบกลํ้า

รายวชิ า ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรียนที่ ๑ ช้ันประถมศึกษาปท่ี ๕

คาํ ช้แี จง ใหน กั เรียนจับคกู นั แลว ฝกอานคําควบกลา้ํ แทและคําควบไมแท ใหถกู ตอ ง

กระจัด กระจาย กระตาย สมเสรจ็ สรางสรรค
เกรยี วกราว คลอเคลีย ทรุดโทรม ไขวเ ขว ทรามวยั
เผลอไผล ขลกุ ขลกั เศรษฐี ฉะเชงิ เทรา ขลาดเขลา
กลมเกลยี ว เปลย่ี นแปลง ทรัพยสิน ใครครวญ ครั่นคราม
ขวนขวาย พุทรา โปรยปราย เคลิบเคลิม้ ไคลคลา

เศราสรอ ย ตรึกตรอง แพรงพราย กวัดแกวง ตนไทร
พลอมแพลม เพลยี่ งพล้ํา ไกลเ กลยี่ กรอบแกรบ ขวากขวาง
ไขวค วา มทั รี อนิ ทรีย เควง ควาง ขรขุ ระ

ผลการประเมนิ (ออกเสียงถูกตองทุกเสยี ง)
( ) นาพงึ พอใจมาก (ออกเสยี งไมถกู ตอง ไมเ กิน ๕ เสียง)
( ) ปานกลาง (ออกเสียงไมถกู ตอ ง ไมเกนิ ๑๐ เสียง)
( ) พอใช (ออกเสยี งไมถูกตองมากกวา ๑๐ เสยี ง)
( ) ควรปรบั ปรงุ

ลงชอื่ ......................................ผูประเมิน
........./........../........

260 ชุดกจิ กรรมการเรียนรู สาํ หรบั นกั เรยี น ระดบั ประถมศึกษา ภาคเรยี นท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

ใบงานท่ี 11 เรอื่ ง การอานคําควบกลาํ้

หนวยการเรียนรทู ่ี 7 เร่ือง ราชาธิราช ตอน กําเนิดมะกะโท
แผนการจดั การเรียนรูที่ 11 เร่อื ง การอานคาํ ควบกลํา้

รายวิชา ภาษาไทย รหสั วิชา ท๑๕๑๐๑ ภาคเรยี นท่ี ๑ ชัน้ ประถมศึกษาปท่ี ๕

คาํ ชแี้ จง ใหนกั เรยี นอานบทรอ ยกรองท่ีกาํ หนดให แลวคน หาคําควบกล้าํ โดยไมนบั คาํ ซาํ้

กลางคืนอยายนื นาน สตั วเลอ้ื ยคลานอยขู า งคลอง
ฝงู ลิงตีฉิ่งกลอง ถอื ไมพลองเขา มาพลัน
ลาลับแลวพลบั พลงึ เงินสลงึ อยาพงึ ขัน
เปาขลุยอยาคุยกัน ใหอ ดกล้ันวันกล้ํากลืน

วางหาบกมกราบพระ หากชนะอยาเหลิงตน
ตะไครส ่งิ ใดปน ใชน ํา้ ฝนลา งใหด ี
เครอื่ งกรองกข็ องไทย ซ้ือมาใหมใชข องฟรี
หอยแครงแพงเตม็ ที โชคไมม ีที่ตรากตรํา

คําควบกลํา้ มดี งั นี้

ชอ่ื .......................................................นามสกลุ .................................................ช้ัน..............เลขที่.............

หนว ยการเรยี นรทู ี่ ๗ เรอ่ื ง ราชาธริ าช ตอน กําเนิดมะกะโท 261

แบบประเมนิ ตนเอง

ช่อื : ____________________ สกุล : ________________วัน____ เดอื น____________พ.ศ. ____
หนวยการเรียนรูท_ี่ __๗___เรือ่ ง ราชาธิราช ตอน กําเนดิ มะกะโท

๑. ประเมินการเรยี นรขู องตนเอง

กาเครอื่ งหมาย 9 ในชองระดับความสามารถของแตละกจิ กรรมท่ีนกั เรียนคดิ วาทําไดตามระดับ

การประเมนิ เหลานี้ ระดับความสามารถ : ดีมาก คอ นขางดี ดี พอใช ปรับปรงุ

ท่ี รายการ ระดบั ความสามารถ
ดมี าก คอน ดี พอใช ปรบั ปรุง

ขา งดี

๑ อานขอ ความประเภทบรรยายและพรรณนาได

๒ จับใจความจากเรื่อง ราชาธิราช ตอน กําเนดิ มะกะ
โท ได

๓ เขยี นอธบิ ายข้นั ตอนการทํางานได

๔ พูดนําเสนอลาํ ดบั ขั้นตอนการทาํ งานได

๕ เรียงคําตามพจนานกุ รมไดถกู ตอ ง

2. สง่ิ ที่ฉนั ยังไมเขา ใจ / ยังทาํ ไดไ มด ี คือ…… (สามารถเขยี นไดม ากกวา 1 อยาง)

……………………………………………................................................................................................
..................................................................................................................................................
.............................……………………………………………...................................................................
..................................................................................................................................................

3. ส่ิงทฉ่ี นั ตัง้ ใจจะทําใหด ขี ึน้ ในการเรยี นหนวยตอไป (สามารถเขียนไดม ากกวา 1 อยาง)

……………………………………………................................................................................................
..................................................................................................................................................
.............................……………………………………………...................................................................
..................................................................................................................................................

262 ชดุ กิจกรรมการเรียนรู สาํ หรบั นกั เรยี น ระดบั ประถมศึกษา ภาคเรียนท่ี ๑ (ภาษาไทย ป.๕)

บันทกึ การเรียนรู (Learning logs)

ชื่อ : ___________________ สกลุ : __________________วัน____ เดือน_____________ พ.ศ. _____

สิ่งหนึง่ ทฉี่ ันไดเ รยี นรจู ากการเรยี นวชิ านใ้ี นปลายภาคเรยี น คอื ......................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................

ฉนั นาจะเรยี นรไู ดด ีกวานห้ี าก ......................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................

สิ่งท่ีฉนั อยากจะบอกคณุ ครู คอื ...................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
..

สง่ิ ท่ฉี ันควรปรบั ปรุงตัวเองใหด ีขึน้ คอื ..........................................................................
....................................................................................................................................
..................................................................................................................................

ปญ หาในการเรยี นของฉัน คอื .....................................................................................
....................................................................................................................................
..................................................................................................................................