ป.2 เล่ม2 เฉลย

2. เปรียบเทียบปริมาตรและความจุเป็นลิตร (หัวข้อ 8.1 8.2 8.5 8.6 8.8) 3. แสดงวิธีหาคำ ตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับ ปริมาตรและความจุ (หัวข้อ 8.9 – 8.10) • การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือ ของเหลว) ต้องเปรียบเทียบปริมาตร เป็นหน่วยเดียวกัน • การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) สองสิ่ง เป็นการบอกว่า ปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็น ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง หรือลิตร • การเปรียบเทียบความจุของภาชนะสองภาชนะ เป็นการบอกว่าความจุของภาชนะใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมี หน่วยเป็นลิตร • การแก้โจทย์ปัญหาทำ ได้โดย อ่านทำ ความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำ ตอบ และตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ นักเรียนสามารถ บทที่ 8 | การวัดปริมาตร จุดประสงค์การเรียนรู้ สาระสำ คัญ คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 64 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การวิเคราะห์เนื้อหากับทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ หัวข้อ เนื้อหา เวลา (ชั่วโมง) ทักษะและกระบวนการ ทางคณิตศาสตร์ เตรียมความพร้อม 1 8.1 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของ ของเหลว โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน 2 8.2 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน 2 8.3 การวัดปริมาตรเป็นลิตร 2 8.4 การคาดคะเนปริมาตรเป็นลิตร 2 8.5 การเปรียบเทียบปริมาตรเป็นลิตร 1 8.6 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง 2 8.7 ความจุของภาชนะเป็นลิตร 2 8.8 การเปรียบเทียบความจุของภาชนะ 1 8.9 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ (1) 1 8.10 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ (2) 1 ร่วมคิดร่วมทำ 1 1  การแก้ปัญหา 2  การสื่อสารและการสื่อความหมายทางคณิตศาสตร์ 3  การเชื่อมโยง 4  การให้เหตุผล 5  การคิดสร้างสรรค์ 1 2 3 4 5 คำ สำ คัญ การตวง การวัดปริมาตร ปริมาตร ความจุ เครื่องตวง ลิตร ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง เครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิง ของเหลว ของแห้ง ความรู้หรือทักษะพื้นฐานของนักเรียน 1. การสังเกต 2. การวิเคราะห์ 3. หน่วยการวัดที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 65

4. หน่วยการวัดที่เป็นหน่วยมาตรฐาน 5. การคาดคะเน 6. การเปรียบเทียบ 7. การวัด 8. การบวกและการลบจำ นวนนับ สื่อและแหล่งเรียนรู้ 1. หนังสือเรียน หน้า 94 - 137 2. แบบฝึกหัด หน้า 64 - 85 3. แบบบันทึกกิจกรรม ใบกิจกรรม บัตรภาพต่าง ๆ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ใช้ประกอบกิจกรรม ดังนี้ • ขวดที่บรรจุน้ำ เต็มขวดขนาดใกล้เคียงกันและมีรูปร่างต่างกัน 2 ขวด ติดหมายเลข 1 และ 2 ข้างขวด • โถแก้วใบใหญ่ขนาดเดียวกัน 2 ใบ • น้ำ สีต่าง ๆ บรรจุขวด เช่น น้ำ สีส้ม น้ำ สีเขียว น้ำ สีแดง • เครื่องตวง ได้แก่ แก้ว ขันเล็ก กระป๋อง อย่างละ 4 ใบ เครื่องตวงชนิดเดียวกันมีรูปร่าง และขนาดเดียวกัน • ข้าวสาร และข้าวสารบรรจุถุงและติดหมายเลขกำ กับ • ไม้สำ หรับปาด • เครื่องตวงที่มีหน่วยเป็นลิตร ได้แก่ ลิตร ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร เครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิงขนาด 1 ลิตร • ภาชนะสำ หรับใส่ทรายและน้ำ เช่น ถาด กะละมัง เหยือกน้ำ • ภาชนะสำ หรับใส่น้ำ สีเช่น ขวดพลาสติก แก้วน้ำ ขันน้ำ • สิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตประจำ วันที่เป็นของเหลว เช่น น้ำ มันพืชบรรจุขวด น้ำ ดื่มบรรจุขวด น้ำ ส้มบรรจุกล่อง • สิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตประจำ วันที่เป็นของแห้ง เช่น ถั่วเขียว งา เมล็ดข้าวโพด • ข้าวสารบรรจุถุงขนาด 1 กิโลกรัม • น้ำ ส้ม 1 แก้ว • บัตรภาพแสดงปริมาตร เช่น นม 3 ลิตร น้ำ ส้ม 5 ลิตร • ช้อนโต๊ะ ช้อนชา ถ้วยตวงของแห้งขนาด 1 ถ้วยตวง ถ้วยตวงของเหลวขนาด 1 ถ้วยตวง • สิ่งของสำ หรับตวงที่เป็นของแห้งและของเหลว เช่น ทราย น้ำ สีผสมอาหาร • บัตรภาพน้ำ ส้มเต็มโถ บัตรภาพน้ำ ส้มที่ตวงใส่ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร 8 ถ้วย • บัตรภาพน้ำ อัญชัน และน้ำ ฝรั่ง • ภาชนะต่าง ๆ ที่ต้องการหาความจุเช่น ขวดน้ำ เหยือกน้ำ กระติกน้ำ • ขันทองและขันเงินขนาดและรูปร่างต่างกัน บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 66 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เรียนจบบทนี้แล้ว นักเรียนสามารถ วัดและบอกปริมาตรและความจุเป็นลิตร เปรียบเทียบปริมาตรและความจุเป็นลิตร แสดงวิธีหาคำาตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตร และความจุ บทที่ 8 การวัดปริมาตร สื่อเพิ่มเติม คุณแม่คะ นมกล่องไหนมากกว่าคะ การจัดการเรียนรู้ การเตรียมความพร้อม 1. ใช้ข้อมูลในหนังสือเรียนหน้าเปิดบท นำ สนทนาเพื่อกระตุ้นให้เกิดความอยากรู้ อยากปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ เกี่ยวกับการตวงสิ่งของด้วยภาชนะที่หลากหลาย โดยใช้คำ ถาม เช่น − นักเรียนดื่มนมหรือไม่ ถ้าดื่มนม นักเรียนดื่มเป็นขวดหรือเป็นกล่อง − นักเรียนคิดว่านมกล่องใดมีนมมากกว่ากัน รู้ได้อย่างไร − นักเรียนรู้ได้อย่างไรว่า น้ำ ในตู้ปลามีปริมาตรเท่าไร และสนทนาเกี่ยวกับการนำ ความรู้เรื่องการตวงไปใช้ในการบอกปริมาตรนมในขวด นมในกล่อง หรือน้ำ ในตู้ปลาอย่างไรเพื่อนำ เข้าสู่บทเรียน • โถแถ้วใสขนาดและรูปร่างเดียวกัน 2 ใบ • บัตรโจทย์ บัตรโจทย์ถาม บัตรโจทย์บอก • ภาชนะ เช่น เหยือก แก้วน้ำ ถัง กะละมัง แก้วกระดาษขนาดเล็ก ถ้วยกาแฟ • ใบกิจกรรม แบบบันทึกกิจกรรม 4. สื่อเพิ่มเติม หน้า 96 98 102 109 110 111 118 122 และ 137 (Download ได้จาก QR code หน้า 94) 5. สื่อวีดิทัศน์(QR code) • 1 ลิตร หน้า 106 • สาธิตการตวง หน้า 117 เวลาที่ใช้จัดการเรียนรู้ 19 ชั่วโมง บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 67

2. ใช้กิจกรรมในหนังสือเรียนหน้า 96 เตรียมความ พร้อมเกี่ยวกับการวัดปริมาตร โดยให้นักเรียนคาดคะเน น้ำ ในขวด 2 ขวดที่มีรูปร่างต่างกันว่า น้ำ ในขวด 2 ขวดนั้น มากกว่ากัน น้อยกว่ากัน หรือเท่ากัน แล้วบันทึกการคาด คะเนลงในแบบบันทึกกิจกรรม หลังจากนั้นให้นักเรียน เปรียบเทียบปริมาณน้ำ ในขวดทั้ง 2 ขวด โดยเทน้ำ แต่ละ ขวดลงโถแก้วแต่ละใบ ซึ่งโถแก้วมีขนาดและรูปร่างเหมือน กัน แล้วสังเกตระดับน้ำ ในโถแก้วว่าระดับน้ำ ในโถแก้วใด มีระดับน้ำ สูงกว่า และบอกว่าน้ำ ในขวดใดมากกว่า บันทึก ผลการเปรียบเทียบและผลการคาดคะเนลงในแบบบันทึก กิจกรรม ครูอาจจัดกิจกรรมทำ นองเดียวกันนี้เพิ่มเติมโดย ใช้ขวดขนาดและรูปร่างอื่น เพื่อฝึกทักษะให้มีความรู้ความ เข้าใจมากยิ่งขึ้น 8.1 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลว โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่ หน่วยมาตรฐาน จุดประสงค์ บอกและเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลวโดยใช้หน่วย ที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน สื่อการเรียนรู้ − น้ำ และภาชนะที่มีน้ำ อยู่ตามที่ครูกำ หนด เช่น 3 แก้ว − เครื่องตวงที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน เช่น แก้ว กระป๋อง ขัน ถ้วย − น้ำ สีส้ม สีแดง สีเขียว บรรจุขวด แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. เริ่มต้นให้นักเรียนรู้จักการตวงและการหา ปริมาตรของของเหลวโดยครูสาธิตการตวงปริมาตรของ ของเหลวตามหนังสือเรียนหน้า 97 โดยครูเทน้ำ ใส่แก้วให้เต็มทีละใบจนน้ำ หมดขวด แล้วให้นักเรียน บอกว่า เทน้ำ เต็มแก้วได้กี่แก้ว ถ้าได้3 แก้ว แสดงว่าน้ำ ในขวดเท่ากับน้ำ ในแก้ว 3 แก้ว ครูให้นักเรียน สังเกตว่า แก้วที่ใช้ในการตวงมีลักษณะอย่างไรซึ่งนักเรียนควรตอบได้ว่า แก้วทุกใบต้องมีรูปร่างและ ขนาดเดียวกัน จากนั้นครูแนะนำ ว่า การสาธิตที่ผ่านมานี้เรียกว่า การตวง และการตวงเป็นการวัด 1 2 กิจกรรม น้ำาเท่ากันหรือไม่เท่ากัน อุปกรณ์ 1 ชุดประกอบด้วย 1. ขวดที่บรรจุน้ำาเต็มขวดขนาดใกล้เคียงกันและมีรูปร่างต่างกัน 2 ขวด ติดหมายเลข 1 และ 2 ข้างขวดน้ำา 2. โถแก้วขนาดใหญ่กว่าขวดในข้อ 1 และขนาดเดียวกัน 2 ใบ 3. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่มและแจกอุปกรณ์กลุ่มละ 1 ชุด 2. ครูให้นักเรียนคาดคะเนว่า น้ำาในขวด 2 ขวดนี้เท่ากันหรือไม่ ถ้าไม่เท่ากัน น้ำาในขวดใดมากกว่า แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 3. ครูให้นักเรียนเทน้ำาแต่ละขวดลงโถแก้วแต่ละใบ แล้วสังเกตระดับน้ำา ในโถแก้วและบอกว่าน้ำาในขวดใดมากกว่า จากนั้นบันทึกผลการสังเกต ลงในแบบบันทึกกิจกรรม 4. ครูอาจจัดกิจกรรมทำานองเดียวกันนี้เพิ่มเติม โดยใช้ขวดขนาดและรูปร่างอื่น ๆ เตรียมความพร้อม แบบบันทึกกิจกรรม คาดคะเนปริมาณน้ำาในขวด น้ำาในขวดหมายเลข 1 เท่ากับ มากกว่า น้อยกว่า น้ำาในขวดหมายเลข 2 เปรียบเทียบปริมาณน้ำาในขวด น้ำาในขวดหมายเลข 1 เท่ากับ มากกว่า น้อยกว่า น้ำาในขวดหมายเลข 2 ผลการคาดคะเน ถูกต้อง ไม่ถูกต้อง 1 2 ระดับน้ำาในโถใดสูงกว่า น้ำาในโถนั้นจะมากกว่า 96 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลว โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน พัฒนาความรู้ 8.1 กิจกรรม รู้จักการตวงและปริมาตรของของเหลว ครูสาธิตการวัดปริมาตรของน้ำาโดยการตวง ต้องการหาว่าน้ำาในขวดมีปริมาตรเท่าไร ใช้ภาชนะอื่นแทนแก้วน้ำาได้หรือไม่ การวัดปริมาตรของของเหลว อาจทำาได้โดยการตวงของเหลว ด้วยภาชนะที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน เทน้ำาจากขวดใส่แก้วเต็มแก้ว เทน้ำาหมดขวดนับได้ 3 แก้ว แสดงว่า น้ำาในขวดมีปริมาตรเท่ากับ 3 แก้ว ปริมาตรของน้ำาเท่ากับจำานวนแก้วที่ตวงน้ำาได้หมดพอดี แก้วทุกใบที่ใช้ในการตวงต้องมีรูปร่างและขนาดเดียวกัน การตวงน้ำาต้องเทน้ำาใส่แก้วให้เต็มแก้ว ได้ข้อสังเกตอะไรบ้าง ในการหาปริมาตรของน้ำา โดยการตวงน้ำาด้วยแก้ว สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 97 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 68 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ปริมาตรของของเหลว ซึ่งการตวงของเหลวต้องเทของเหลว ให้เต็มภาชนะที่นำ มาตวง ในที่นี้วัดปริมาตรของน้ำ ในขวด ได้เท่ากับน้ำ 3 แก้ว หรือน้ำ ในขวดมีปริมาตรเท่ากับ 3 แก้ว จากนั้นครูอาจสาธิตการตวงเพิ่มเติม เช่น การตวงน้ำ จากเหยือกที่มีปริมาตร 4 แก้ว หรือ 5 แก้ว ตามความ เหมาะสม ซึ่งก่อนสาธิตครูต้องเตรียมน้ำ ให้พอดีกับจำ นวน แก้วที่กำ หนด เพราะเมื่อตวงแล้วจะได้เต็มจำ นวนแก้วพอดี หรืออาจเปลี่ยนเครื่องตวงเป็นกระป๋อง ถ้วย หรือภาชนะ อื่นที่ครูสามารถหาได้ 2. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียน กลุ่มละเท่าๆ กัน แจกน้ำ สี กลุ่มละสีและเครื่องตวงตามที่กำ หนดในหนังสือเรียนและ แบบบันทึกกิจกรรมหน้า 98 แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ กิจกรรม สนุกกับการตวงของเหลว เพื่อฝึกการตวงและหา ปริมาตรของของเหลว ครูควรเตรียมน้ำ สีใส่ขวดสำ หรับตวง ให้เต็มพอดีกับภาชนะที่นำ มาตวง เช่น น้ำ สีส้ม 3 แก้ว น้ำ สีเขียว 2 ขันเล็ก และน้ำ สีแดง 4 ถ้วยเล็ก แล้วนำ ภาชนะ แก้ว ขันเล็ก และ ถ้วยเล็ก มาให้นักเรียนใช้ในการตวง เมื่อแต่ละกลุ่มตวงเสร็จแล้วให้บันทึกผลการตวง ในแบบบันทึกกิจกรรม แล้วนำ เสนอผลการตวง ครูอาจ ใช้ภาชนะอื่นเป็นเครื่องตวงและจะมีหน่วยการตวงตาม ภาชนะที่ใช้ตวง เช่น แก้ว ขัน ถ้วย ครูควรเดินดูการปฏิบัติ กิจกรรมของนักเรียนให้ทั่วถึง ครูอาจซักถามแต่ละกลุ่ม เช่น ภาชนะที่ใช้ตวงคืออะไร เครื่องตวงที่ใช้ตวงคืออะไร หน่วยการตวงคืออะไร มีวิธีการตวงอย่างไร ตวงได้ ปริมาตรเท่าไร 3. ครูนำ สนทนาเกี่ยวกับการตวงน้ำ สีจากกิจกรรมที่ ผ่านมา ว่าสามารถเปรียบเทียบปริมาตร กันได้หรือไม่ เช่น น้ำ สีแดงมีปริมาตรมากกว่า หรือน้อยกว่า น้ำ สีเขียว ครูอธิบายว่า น้ำ สีแดงมีปริมาตรเท่ากับ 4 ถ้วย น้ำ สีเขียวมีปริมาตรเท่ากับ 2 ขัน ไม่ สามารถบอกได้ว่าน้ำ สีแดงมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำ สีเขียว ถ้าต้องการทราบว่าน้ำ สีใดมี ปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าต้องใช้เครื่องตวงชนิดเดียวกันในการตวงน้ำ ทั้ง 2 สี จากนั้นครูสาธิต การตวงน้ำ สีเขียวหรือน้ำ สีแดงด้วยภาชนะเดียวกัน แล้วเปรียบเทียบว่า น้ำ สีใดมีปริมาตรมากกว่าหรือ น้อยกว่า เช่น อาจตวงน้ำ สีแดงด้วยขัน หรือตวงน้ำ สีเขียวด้วยถ้วย จากนั้นครูให้นักเรียนเปรียบเทียบ ปริมาตรของของเหลวตามหนังสือเรียนหน้า 99 ครูอาจใช้การถาม-ตอบ เช่น นมในกล่องมีปริมาตร กิจกรรม สนุกกับการตวงของเหลว อุปกรณ์ 1. น้ำาสีต่าง ๆ บรรจุขวด เช่น น้ำาสีส้ม น้ำาสีเขียว น้ำาสีแดง 2. เครื่องตวง ได้แก่ แก้ว ขันเล็ก และถ้วยเล็กอย่างละ 4 ใบ เครื่องตวงชนิดเดียวกันมีรูปร่างและขนาดเดียวกัน 3. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูเตรียมน้ำาสีผสมอาหาร เช่น น้ำาสีส้ม 3 แก้ว น้ำาสีเขียว 2 ขันเล็ก และ น้ำาสีแดง 4 ถ้วยเล็ก โดยไม่บอกนักเรียนว่าน้ำาสีแต่ละชนิด มีปริมาตรเท่าไร 2. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม และแจกอุปกรณ์เป็นชุด เช่น น้ำาสีส้มกับแก้ว น้ำาสีเขียวกับขันเล็ก และน้ำาสีแดงกับถ้วยเล็ก 3. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มตวงน้ำาสีที่อยู่ในขวดโดยใช้เครื่องตวงที่ได้รับ และบันทึกปริมาตรของน้ำาสีที่ตวงได้ในแบบบันทึกกิจกรรม แบบบันทึกกิจกรรม สมาชิกในกลุ่ม 1........…………………… 2........…………………… 3........…………………… 1. น้ำาสี…………………………………….....….......... 2. เครื่องตวง …………………………………….....…. 3. ผลการตวง น้ำาสี…………………………………….....…. มีปริมาตร …………………………………….....…. การวัดปริมาตรของของเหลวทำาได้โดยการตวง อาจใช้ แก้ว ขัน ถ้วย หรือภาชนะอื่นเป็นเครื่องตวง หน่วยการตวง จะเป็น แก้ว ขัน ถ้วย หรืออื่น ๆ ตามภาชนะที่เป็นเครื่องตวง 98 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เปรียบเทียบปริมาตรของสิ่งต่อไปนี้ แก้วที่ตวงนมและน้ำาแคร์รอต เป็นแก้วที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน ถ้วยที่ตวงน้ำากะทิและน้ำาเชื่อม เป็นถ้วยที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน นมในกล่อง ตวงได้ 4 แก้ว นมในกล่องมีปริมาตรเท่ากับ 4 แก้ว น้ำากะทิในโถ ตวงได้ 3 ถ้วย น้ำากะทิในโถมีปริมาตรเท่ากับ ถ้วย น้ำาเชื่อมในเหยือก ตวงได้ 6 ถ้วย น้ำาเชื่อมในเหยือกมีปริมาตรเท่ากับ ถ้วย น้ำาแคร์รอตในโถ ตวงได้ 8 แก้ว น้ำาแคร์รอตในโถมีปริมาตรเท่ากับ 8 แก้ว ดังนั้น น้ำาแคร์รอตในโถมีปริมาตร มากกว่า นมในกล่อง ดังนั้น น้ำากะทิในโถมีปริมาตร น้ำาเชื่อมในเหยือก สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 99 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 69 3 6 น้อยกว่า

ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ น้ำาส้มในโถเทใส่ขวดเต็มทุกขวด 1) น้ำาส้มในโถมีปริมาตรเท่ากับกี่ขวด 2) น้ำาส้มในโถมีปริมาตรน้อยกว่าหรือมากกว่าน้ำาดื่มในถัง 2 น้ำาดื่มในถังเทใส่ขวดเต็มทุกขวด น้ำาดื่มในถังมีปริมาตรเท่ากับกี่ขวด 1 สิ่งที่ได้เรียนรู้ การวัดปริมาตรของของเหลวทำาได้โดยการตวงของเหลว ด้วยภาชนะต่าง ๆ เช่น แก้ว ถ้วย ขวด การตวงของเหลว ด้วยภาชนะต่าง ๆ ต้องเทของเหลวให้เต็มภาชนะนั้น การเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลวต้องเปรียบเทียบ ปริมาตรเป็นหน่วยเดียวกัน แบบฝึกหัด 8.1 ขวดที่ใช้ตวงน้ำาดื่มและน้ำาส้ม เป็นขวดที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน 100 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เท่าไร ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง น้ำ แคร์รอตในโถ มีปริมาตรเท่าไร ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง น้ำ แคร์รอตในโถมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่า นมในกล่อง ย้ำ ให้นักเรียนสังเกตว่า การตวงนม และ น้ำ แคร์รอตใช้แก้วที่มีรูปร่างและขนาด เดียวกัน เพื่อเปรียบเทียบว่านมในกล่องกับ น้ำ แคร์รอตในโถ สิ่งใดมีปริมาตรมากกว่า หรือน้อยกว่ากัน หลังจากนั้นถามในทำ นอง เดียวกันว่า น้ำ กะทิในโถกับน้ำ เชื่อมในเหยือก มีปริมาตรเท่ากับกี่ถ้วย (3 ถ้วย และ 6 ถ้วย) น้ำ กะทิในโถมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่า น้ำ เชื่อมในเหยือก (น้อยกว่า) และเพราะเหตุใด จึงเปรียบเทียบน้ำ กะทิในโถกับน้ำ เชื่อมในเหยือก ได้(ใช้ถ้วยเป็นเครื่องตวงที่มีรูปร่างและ ขนาดเดียวกัน) การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้นักเรียนตอบคำ ถามเกี่ยวกับปริมาตรและ เปรียบเทียบปริมาตรเป็นรายบุคคลตามหนังสือเรียน หน้า 100 ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ ความถูกต้องและสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • การวัดปริมาตรของของเหลวทำ ได้โดยการตวงของเหลวด้วยภาชนะต่าง ๆ เช่น แก้ว ถ้วย ขวด การตวงของเหลวด้วยภาชนะต่าง ๆ ต้องเทของเหลวให้เต็มภาชนะนั้น • การเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลวต้องเปรียบเทียบปริมาตรเป็นหน่วยเดียวกัน จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.1 หน้า 64 - 65 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 70 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 6 ขวด 3 ขวด น้อยกว่า

8.2 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่ หน่วยมาตรฐาน จุดประสงค์ บอกและเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้งโดยใช้หน่วยที่ ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน สื่อการเรียนรู้ − ข้าวสารในกระจาด 5 กระป๋อง − เครื่องตวงที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน เช่น ถ้วย ขัน แก้ว กระป๋อง − ไม้สำ หรับปาด − ข้าวสารบรรจุถุงติดหมายเลขกำ กับ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. เริ่มต้นให้นักเรียนรู้จักการตวงและการหาปริมาตรของของแห้งโดยครูสาธิตการตวง ปริมาตรของของแห้งตามหนังสือเรียนหน้า 101 โดยครูตักข้าวสารใส่กระป๋องให้พูนใช้ไม้ปาด ข้าวสารให้เรียบเสมอขอบให้เต็มทีละกระป๋อง จนข้าวสารหมดกระจาด แล้วให้นักเรียนบอกว่า ตวง ข้าวสารได้กี่กระป๋อง (ได้5 กระป๋อง) แสดงว่าข้าวสารในกระจาดมีปริมาตรเท่ากับ 5 กระป๋อง ครูให้ นักเรียนสังเกตว่า กระป๋องที่นำ มาใช้ในการตวงมีลักษณะอย่างไรซึ่งนักเรียนควรตอบได้ว่า กระป๋อง ทุกใบมี รูปร่างและขนาดเดียวกัน จากนั้นครูแนะนำ ว่า การสาธิตที่ผ่านมานี้เรียกว่า การตวง และ การตวงเป็นการวัดปริมาตรของของแห้ง ซึ่งการตวงของแห้งต้องตักของแห้งให้พูนภาชนะที่นำ มาตวง แล้ว ให้ปาดให้เรียบเสมอขอบ ในที่นี้วัดปริมาตรของข้าวสารในกระจาดได้เท่ากับข้าวสาร 5 กระป๋อง หรือข้าวสารในกระจาดมีปริมาตรเท่ากับ 5 กระป๋อง จากนั้นครูอาจสาธิตการตวงเพิ่มเติม เช่น การตวงข้าวสารจากถังที่มีปริมาตร 5 กระป๋อง หรือ 6 กระป๋อง ตามความเหมาะสม ซึ่งก่อน สาธิตครูต้อง เตรียมข้าวสารให้พอดีกับจำ นวนกระป๋องที่กำ หนด เพราะเมื่อตวงแล้วจะได้เต็มจำ นวน กระป๋องพอดีหรืออาจเปลี่ยนเครื่องตวงเป็นถ้วย หรือภาชนะอื่นที่ครูสามารถหาได้ 2. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียน กลุ่มละเท่า ๆ กัน แจกข้าวสารบรรจุถุงที่ติดหมายเลขกำ กับ เครื่องตวงตามที่กำ หนดในหนังสือเรียน ไม้สำ หรับปาด และแบบบันทึกกิจกรรมแล้วให้นักเรียนแต่ละ กลุ่มทำ กิจกรรม สนุกกับการตวงของแห้งตามหนังสือเรียนหน้า 102 เพื่อฝึกการตวงและหาปริมาตร ของของแห้ง ครูควรเตรียมข้าวสารบรรจุถุง ถุงที่หนึ่งใส่ข้าวสาร 3 ถ้วย ถุงที่สองใส่ข้าวสาร 2 ขันเล็ก และถุงที่สามใส่ข้าวสาร 4 แก้ว โดยที่ไม่บอกนักเรียนว่าข้าวสารแต่ละถุงมีปริมาตรเท่าไร จากนั้น นำ ข้าวสารถุงที่หนึ่งกับถ้วย ข้าวสารถุงที่สองกับขัน และข้าวสารถุงที่สามกับแก้วให้นักเรียนตวง การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง โดยใช้หน่วยที่ไม่ใช่หน่วยมาตรฐาน พัฒนาความรู้ 8.2 กิจกรรม การตวงของแห้ง ครูสาธิตการวัดปริมาตรของข้าวสารโดยการตวง ใช้ภาชนะอื่นแทนกระป๋องได้หรือไม่ ได้ข้อสังเกตอะไรบ้าง ในการหาปริมาตรของข้าวสาร โดยการตวงข้าวสารด้วยกระป๋อง การตวงข้าวสารด้วยกระป๋อง ให้ตักข้าวสารใส่กระป๋องให้พูน ใช้ไม้ปาดข้าวสารให้เรียบเสมอขอบ ตวงข้าวสารในกระจาดได้ 5 กระป�อง แสดงว่า ข้าวสารในกระจาดมีปริมาตรเท่ากับ 5 กระป๋อง การวัดปริมาตรของของแห้ง อาจทำาได้โดยการตวงของแห้ง ด้วยภาชนะที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน ต้องใส่ข้าวสารให้พูนกระป๋อง แล้วใช้ไม้ปาดข้าวสารให้เรียบเสมอขอบกระป๋อง ต้องการหาว่าข้าวสารในกระจาดมีปริมาตรเท่าไร กระป๋องทุกใบที่ใช้ในการตวงต้องมีรูปร่างและขนาดเดียวกัน ปริมาตรของข้าวสารเท่ากับจำานวนกระป๋องที่ตวงข้าวสารได้หมดพอดี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 101 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 71

กิจกรรม สนุกกับการตวงของแห้ง อุปกรณ์ 1. ข้าวสารบรรจุถุงและติดหมายเลขกำากับ 2. เครื่องตวง ได้แก่ ถ้วย ขันเล็ก แก้ว อย่างละ 4 ใบ เครื่องตวงชนิดเดียวกันมีรูปร่างและขนาดเดียวกัน 3. ไม้สำาหรับปาด 4. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูเตรียมข้าวสารใส่ถุง เช่น ถุงที่หนึ่งใส่ข้าวสาร 3 ถ้วย ถุงที่สอง ใส่ข้าวสาร 2 ขันเล็ก และถุงที่สามใส่ข้าวสาร 4 แก้ว โดยไม่บอกนักเรียนว่า ข้าวสารแต่ละถุงมีปริมาตรเท่าไร 2. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม และแจกอุปกรณ์เป็นชุด เช่น ข้าวสารถุงที่หนึ่ง กับถ้วย ข้าวสารถุงที่สองกับขันเล็ก และข้าวสารถุงที่สามกับแก้ว พร้อมทั้งแจกไม้สำาหรับปาด 3. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มตวงข้าวสารที่อยู่ในถุงโดยใช้เครื่องตวงที่ได้รับ และบันทึกปริมาตรของข้าวสารที่ตวงได้ในแบบบันทึกกิจกรรม แบบบันทึกกิจกรรม สมาชิกในกลุ่ม 1........…………………… 2........…………………… 3........…………………… 1. ข้าวสารถุงที่ …………………………………….....….......... 2. เครื่องตวง …………………………………….....…. 3. ผลการตวง ข้าวสารถุงที่ ………………………………...…. มีปริมาตร ……………………………………... การวัดปริมาตรของของแห้งทำาได้โดยการตวง อาจใช้กระป๋อง ถ้วย ขัน แก้ว หรือภาชนะอื่นเป็นเครื่องตวง หน่วยการตวงจะเป็น กระป๋อง ถ้วย ขัน แก้ว หรืออื่น ๆ ตามภาชนะที่เป็นเครื่องตวง 102 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ถั่วเขียว สาคู เปรียบเทียบปริมาตรของสิ่งต่อไปนี้ เกลือในชาม ตวงได้ 3 ถ้วย เกลือในชามมีปริมาตรเท่ากับ 3 ถ้วย ถั่วเขียวในถุงตวงได้ 2 กระป๋อง ถั่วเขียวในถุงมีปริมาตรเท่ากับ กระป๋อง สาคูในถุงตวงได้ 4 กระป๋อง สาคูในถุงมีปริมาตรเท่ากับ กระป๋อง น้ำาตาลทรายในถุง ตวงได้ 11 ถ้วย น้ำาตาลทรายในถุงมีปริมาตรเท่ากับ 11 ถ้วย ดังนั้น น้ำาตาลทรายในถุงมีปริมาตร มากกว่า เกลือในชาม ดังนั้น ถั่วเขียวในถุงมีปริมาตร สาคูในถุง น้ำตาลทราย ถ้วยที่ใช้ตวงเกลือและน้ำาตาลทราย เป็นถ้วยที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน กระป๋องที่ใช้ตวงถั่วเขียวและสาคู เป็นกระป๋องที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 103 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เมื่อแต่ละกลุ่มตวงเสร็จแล้วให้บันทึกผลการตวงในแบบ บันทึกกิจกรรม แล้วนำ เสนอผลการตวง ครูอาจใช้ภาชนะ อื่นเป็นเครื่องตวงและจะมีหน่วยการตวงตามภาชนะ ที่ใช้ตวง เช่น แก้ว ขัน ถ้วย ครูควรเดินดูการปฏิบัติกิจกรรม ของนักเรียนให้ทั่วถึง ครูอาจซักถามแต่ละกลุ่ม เช่น ภาชนะ ที่ใช้ตวงคืออะไร เครื่องตวงที่ใช้ตวงคืออะไร หน่วยการตวง คืออะไร มีวิธีการตวงอย่างไร ตวงได้ปริมาตรเท่าไร 3. ครูนำ สนทนาเกี่ยวกับการตวงข้าวสารจาก กิจกรรมที่ผ่านมาว่าสามารถเปรียบเทียบปริมาตรกันได้ หรือไม่ เช่น ข้าวสารถุงที่หนึ่งมีปริมาตรมากกว่า หรือ น้อยกว่าข้าวสารถุงที่สอง ครูอธิบายว่า ข้าวสารถุงที่หนึ่งมี ปริมาตรเท่ากับ 3 ถ้วย ข้าวสารถุงที่สองมีปริมาตรเท่ากับ 2 ขัน ไม่สามารถบอกได้ว่าข้าวสารถุงที่หนึ่งมีปริมาตร มากกว่าหรือน้อยกว่าข้าวสารถุงที่สอง ถ้าต้องการทราบว่า ข้าวสารถุงใดมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าต้องใช้ เครื่องตวงชนิดเดียวกันในการตวงข้าวสารทั้ง 2 ถุง จากนั้นครูสาธิตการตวงข้าวสารถุงที่หนึ่งและข้าวสาร ถุงที่สองด้วยภาชนะเดียวกัน แล้วเปรียบเทียบว่า ข้าวสาร ถุงใดมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่า เช่น อาจตวงข้าวสาร ถุงที่หนึ่งด้วยขัน หรือตวงข้าวสารถุงที่สองด้วยถ้วย จากนั้นครูให้นักเรียนเปรียบเทียบปริมาตรของของเหลว ตามหนังสือเรียนหน้า 103 ครูอาจใช้การถาม-ตอบ เช่น เกลือในชามมีปริมาตรเท่าไร ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง น้ำ ตาลทรายในถุงมีปริมาตรเท่าไร ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง น้ำ ตาลทรายในถุงมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าเกลือใน ชาม ย้ำ ให้นักเรียนสังเกตว่า การตวงเกลือและน้ำ ตาล ทรายใช้ถ้วยที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน ตวงให้พูนก่อนแล้วใช้ไม้ปาดให้เรียบเสมอขอบ เพื่อ เปรียบเทียบว่าเกลือในชามกับน้ำ ตาลทรายในถุง สิ่งใดมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่ากัน หลัง จากนั้นถามในทำ นองเดียวกันว่า ถั่วเขียวในถุงกับสาคูในถุงมีปริมาตรเท่ากับกี่กระป๋อง (2 กระป๋อง และ 4 กระป๋อง) ถั่วเขียวในถุงมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าสาคูในถุง (น้อยกว่า) และเพราะเหตุใด จึงเปรียบเทียบถั่วเขียวในถุงกับสาคูในถุงได้(ใช้กระป๋องที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกันเป็นเครื่องตวง บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 72 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2 4 น้อยกว่า

ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การวัดปริมาตรของของแห้งทำาได้โดยการตวงของแห้ง ด้วยภาชนะต่าง ๆ เช่น แก้ว ถ้วย กระป๋อง การตวงของแห้ง ด้วยภาชนะต่าง ๆ ต้องใส่ของแห้งให้พูนภาชนะ แล้วใช้ไม้ปาด ของแห้งให้เรียบเสมอขอบภาชนะ การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้งต้องเปรียบเทียบ ปริมาตรเป็นหน่วยเดียวกันแบบฝึกหัด 8.2 แป้งข้าวเหนียวในชามเทใส่ถ้วยเต็มถ้วยทุกใบ 1) แป้งข้าวเหนียวในชามมีปริมาตรเท่ากับกี่ถ้วย 2) แป้งข้าวเหนียวในชามมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าแป้งข้าวเจ้าในถุง 2 แป้งข้าวเจ้าในถุงเทใส่ถ้วยเต็มถ้วยทุกใบ แป้งข้าวเจ้าในถุงมีปริมาตรเท่ากับกี่ถ้วย 1 แปงขาวเจา ถ้วยที่ใช้ตวงแป้งข้าวเจ้าและแป้งข้าวเหนียว เป็นถ้วยที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน 104 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ถั่วเขียว เครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐาน ลิตร ถ้วยตวง เครื่องตวงน้ำามันเชื้อเพลิง 8.3 การวัดปริมาตรเป็นลิตร พัฒนาความรู้ แก้วตาตวงถั่วเขียวถุงนี้ ได้ 3 กระป๋อง ต้นกล้าตวงถั่วเขียวถุงนี้ ได้ 5 ถ้วย การวัดและบอกปริมาตร เราจะใช้ เครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐาน เพื่อให้ทุกคนเข้าใจตรงกัน อ้าว...ได้ไม่เหมือนกัน แล้วจะใช้ผลการตวงของใคร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 105 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้นักเรียนตอบคำ ถามเกี่ยวกับปริมาตรและเปรียบ เทียบปริมาตรเป็นรายบุคลตามหนังสือเรียนหน้า 104 ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้องและ สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • การวัดปริมาตรของของแห้งทำ ได้โดยการตวงของแห้ง ด้วยภาชนะต่าง ๆ เช่น แก้ว ถ้วย กระป๋อง การตวงของ แห้งด้วยภาชนะต่าง ๆ ต้องใส่ของแห้ง ให้พูนภาชนะ แล้วใช้ไม้ปาดของแห้งให้เรียบเสมอขอบภาชนะ • การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้งต้องเปรียบเทียบ ปริมาตรเป็นหน่วยเดียวกัน จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.2 หน้า 66 – 67 8.3 การวัดปริมาตรเป็นลิตร จุดประสงค์ บอกปริมาตรของของเหลวหรือของแห้งเป็นลิตร สื่อการเรียนรู้ − ถั่วเขียว ทราย ไม้สำ หรับปาด และ น้ำ − เครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐาน เช่น ลิตร ถ้วยตวง เครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิง − ถาด หรือกะละมัง แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูนำ สนทนาเกี่ยวกับการตวงถั่วเขียวด้วย กระป๋อง หรือถ้วย ตามหนังสือเรียนหน้า 105 แล้วถาม นักเรียนว่า แก้วตาตวงถั่วเขียวได้ปริมาตรเท่ากับกี่กระป๋อง (3 กระป๋อง) ต้นกล้าตวงถั่วเขียวได้ปริมาตรเท่ากับกี่ถ้วย (5 ถ้วย) ครูชี้ให้นักเรียนเห็นว่าการตวง ถั่วเขียวที่ใช้เครื่องตวง ที่มีหน่วยต่างกันทำ ให้บอกปริมาตรได้ ไม่ตรงกัน จึงต้องตวงด้วยเครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐาน เช่น บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 73 12 ถ้วย 18 ถ้วย มากกว่า

กิจกรรม การตวงที่มีหน่วยเป็นลิตร อุปกรณ์ 1. ลิตร 2. ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร 3. เครื่องตวงน้ำามันเชื้อเพลิงขนาด 1 ลิตร 4. ไม้สำาหรับปาด 5. ทราย 6. น้ำา 7. ภาชนะสำาหรับใส่ทรายและน้ำา เช่น ถาด กะละมัง วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูสาธิตการตวงทรายโดยใช้ลิตร จากนั้นให้ตัวแทนนักเรียนออกมา ตวงทราย 1 ลิตร แล้วเทกองไว้ในถาด ครูแนะนำาว่าทรายที่ตวงได้นี้ มีปริมาตร 1 ลิตร ให้นักเรียนตวงทรายให้มีปริมาตร 2 ลิตร และ 3 ลิตร ให้เพื่อนในห้องช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง 2. ครูสาธิตการตวงน้ำาโดยใช้ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร โดยใส่น้ำาถึงขีดที่แสดง 1 ลิตร ครูแนะนำาว่าน้ำาที่ตวงได้นี้มีปริมาตร 1 ลิตร จากนั้นให้นักเรียนตวงน้ำา ให้มีปริมาตร 2 ลิตรและ 3 ลิตร ให้เพื่อนในห้องช่วยกันตรวจสอบ ความถูกต้อง 3. ครูสาธิตการตวงน้ำาโดยใช้เครื่องตวงน้ำามันเชื้อเพลิงขนาด 1 ลิตร โดยใส่น้ำาถึงขีดที่แสดง 1 ลิตร ครูแนะนำาว่าน้ำาที่ตวงได้นี้มีปริมาตร 1 ลิตร จากนั้น ให้นักเรียนตวงน้ำาให้มีปริมาตร 2 ลิตร และ 3 ลิตร ให้เพื่อนในห้องช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml เครื่องตวงของเหลว จะมีปากสำาหรับเทของเหลว1 ลิตร 106 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บอกปริมาตรของสิ่งต่อไปนี้ 1 2 ตวงข้าวสารในกระจาดได้ 11 ลิตร ดังนั้น ข้าวสารในกระจาดมีปริมาตร 11 ลิตร ตวงน้ำาใบเตยในหม้อได้ 4 ลิตร ดังนั้น น้ำาใบเตยในหม้อมีปริมาตร ลิตร ตวงน้ำามันในถังได้ ลิตร ดังนั้น น้ำามันในถังมีปริมาตร ลิตร 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 107 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ลิตร ถ้วยตวง เครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิง จากนั้น ครูแนะนำ เครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐานตาม หนังสือเรียนหน้า 105 พร้อมทั้งแนะนำ วิธีใช้ เครื่องตวงแต่ละชนิด ถ้าครูมีเครื่องตวงที่เป็น ของจริง ควรนำ มาใช้ประกอบการอธิบายในการ แนะนำ เครื่องตวงและวิธีตวง 2. ครูสาธิตการตวงของเหลวและการตวง ของแห้งโดยใช้เครื่องตวงที่มีหน่วยมาตรฐาน เช่น ใช้ลิตรตวงทราย ใช้ถ้วยตวงหรือเครื่องตวง น้ำ มันเชื้อเพลิงตวงน้ำ ให้ถึงขีดที่แสดง 1 ลิตร ครูแนะนำ ว่าทรายหรือน้ำ ที่ตวงได้นี้มีปริมาตร 1 ลิตร ตามหนังสือเรียนหน้า 106 จากนั้น ครูให้นักเรียนทุกคนได้ทดลองตวงทรายหรือน้ำ โดยใช้ลิตร ถ้วยตวง หรือเครื่องตวงน้ำ มันเชื้อ เพลิงให้มีปริมาตรตามที่ครูกำ หนด เช่น 2 ลิตร 3 ลิตร ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบ ความถูกต้อง 3. ครูให้นักเรียนช่วยกันบอกปริมาตร ของสิ่งต่าง ๆ ตามหนังสือเรียนหน้า 107 โดยใช้การถาม-ตอบ เช่น ข้าวสารในกระจาด มีปริมาตรเท่าไร (11 ลิตร) ใช้อะไรเป็น เครื่องตวง (ลิตร) น้ำ ใบเตยในหม้อมีปริมาตร เท่าไร (3 ลิตร) ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง (ถ้วยตวง) น้ำ มันในถังมีปริมาตรเท่าไร (5 ลิตร) ใช้อะไรเป็นเครื่องตวง (เครื่องตวงน้ำ มันเชื้อ เพลิง) ครูย้ำ ให้นักเรียนสังเกตว่า ข้าวสาร ในลิตร เรียบเสมอขอบ น้ำ ใบเตยในถ้วยตวง และน้ำ มันในเครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิง อยู่ในระดับขีดที่แสดง 1 ลิตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 74 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 3 3 5 5

ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การวัดปริมาตรของของเหลวหรือของแห้งเป็นลิตร อาจทำาได้โดยการตวงของเหลวหรือของแห้งด้วยลิตร ถ้วยตวง หรือเครื่องตวงน้ำามันเชื้อเพลิง การตวงของเหลวหรือของแห้งต้องใช้เครื่องตวง ให้เหมาะสมและตวงให้ถูกวิธี แบบฝึกหัด 8.3 น้ำามะเขือเทศตวงด้วยถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร น้ำามะเขือเทศมีปริมาตรกี่ลิตร 1 น้ำาเก๊กฮวยตวงด้วยถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร น้ำาเก๊กฮวยมีปริมาตรกี่ลิตร 2 งาดำาตวงด้วยลิตร งาดำามีปริมาตรกี่ลิตร 3 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 108 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.4 การคาดคะเนปริมาตรเป็นลิตร พัฒนาความรู้ กิจกรรม คาดคะเนของแห้งมากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร อุปกรณ์ 1. ทราย 2. ลิตร 3. ไม้สำาหรับปาด 4. กะละมัง 5. ถาด 6. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูเตรียมทรายใส่ภาชนะ เช่น กะละมัง จำานวน 3 กะละมัง ให้มีปริมาตร มากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร 2. ครูตวงทราย 1 ลิตร เทใส่ถาดให้นักเรียนสังเกตปริมาตรของทราย 1 ลิตร และวางไว้ในตำาแหน่งที่นักเรียนมองเห็นชัดเจน 3. ครูให้นักเรียนคาดคะเนปริมาตรทรายที่อยู่ในกะละมังทีละใบว่ามากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 4. ครูและนักเรียนช่วยกันตวงทรายที่อยู่ในกะละมังแต่ละใบ เพื่อตรวจสอบ ผลการคาดคะเน แบบบันทึกกิจกรรม คาดคะเนปริมาตรของทรายในแต่ละกะละมัง แล้วเขียน ใน ทรายในกะละมังใบที่ 1 น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร ทรายในกะละมังใบที่ 2 น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร ทรายในกะละมังใบที่ 3 น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 109 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้นักเรียนตอบคำ ถามเกี่ยวกับปริมาตร ที่มีหน่วยเป็นลิตรเป็นรายบุคคล ตามหนังสือเรียน หน้า 108 ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้อง และสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • การวัดปริมาตรของของเหลวหรือของแห้งเป็นลิตร อาจทำ ได้โดยการตวงของเหลวหรือของแห้งด้วยลิตร ถ้วยตวง หรือเครื่องตวงน้ำ มันเชื้อเพลิง • การตวงของเหลวหรือของแห้งต้องใช้เครื่องตวงให้ เหมาะสมและตวงให้ถูกวิธี จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.3 หน้า 68 - 69 8.4 การคาดคะเนปริมาตรเป็นลิตร จุดประสงค์ คาดคะเนปริมาตรของของเหลวและของแห้งว่ามากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร สื่อการเรียนรู้ − ทราย ถาด ลิตร กะละมัง ไม้สำ หรับปาด − น้ำ สี ถ้วยตวง เหยือกน้ำ ภาชนะสำ หรับใส่น้ำ สี − สิ่งของต่าง ๆ ที่เป็นของเหลวหรือของแห้ง เช่น น้ำ มันพืช ถั่วเขียว − ข้าวสารบรรจุถุง 1 กิโลกรัม น้ำ ส้ม 1 แก้ว แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูให้นักเรียนทำ กิจกรรม คาดคะเนของแห้งมากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตรตามหนังสือเรียน หน้า 109 เพื่อเป็นการฝึกการคาดคะเนปริมาตรของของแห้งว่ามากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร โดยครูตวงทราย 1 ลิตร เทใส่ถาดให้นักเรียนสังเกตปริมาตรของทราย 1 ลิตร จากนั้นให้นักเรียน คาดคะเนปริมาตรของทรายที่อยู่ในกะละมัง 3 กะละมัง ตามที่ครูเตรียมไว้ว่า ทรายในกะละมังใด บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 75 5 ลิตร 15 ลิตร 7 ลิตร

กิจกรรม คาดคะเนของเหลวมากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร อุปกรณ์ 1. น้ำาสี 2. ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร 3. เหยือกน้ำา 4. ภาชนะสำาหรับใส่น้ำาสีเช่น ขวดพลาสติก แก้วน้ำา ขันน้ำา 5. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูเตรียมน้ำาสีใส่ภาชนะต่าง ๆ เช่น ขวดพลาสติก แก้วน้ำา ขันน้ำา 2. ครูตวงน้ำาสี1 ลิตร เทใส่เหยือกน้ำา ให้นักเรียนสังเกตปริมาตร ของน้ำาสี1 ลิตร และวางไว้ในตำาแหน่งที่นักเรียนมองเห็นชัดเจน 3. ครูให้นักเรียนคาดคะเนปริมาตรของน้ำาสีที่อยู่ในภาชนะต่าง ๆ ว่า มากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 4. ครูและนักเรียนช่วยกันตวงน้ำาที่อยู่ในภาชนะแต่ละใบเพื่อตรวจสอบ ผลการคาดคะเน แบบบันทึกกิจกรรม คาดคะเนปริมาตรของน้ำาสีในภาชนะต่าง ๆ แล้วเขียน ใน น้ำาสีในขวดพลาสติก น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร น้ำาสีในแก้วน้ำา น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร น้ำาสีในขันน้ำา น้อยกว่า 1 ลิตร มากกว่า 1 ลิตร 110 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร กิจกรรม คาดคะเนของเหลว และของแห้งในชีวิตประจำาวัน อุปกรณ์ 1. ลิตร 2. สิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตประจำาวันที่เป็นของเหลว เช่น น้ำามันพืชบรรจุขวด น้ำาดื่มบรรจุขวด น้ำาส้มบรรจุกล่อง 3. สิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตประจำาวันที่เป็นของแห้ง เช่น ถั่วเขียว งา เมล็ดข้าวโพด 4. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูให้นักเรียนคาดคะเนปริมาตรของของเหลวทีละ 1 สิ่ง ว่า เท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 2. ครูเฉลยว่าสิ่งของแต่ละสิ่งเท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร โดยครูดูจากปริมาตรที่ระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์และนักเรียนตรวจสอบ ผลการคาดคะเนที่บันทึกของตนเอง 3. ครูให้นักเรียนคาดคะเนปริมาตรของของแห้งทีละ 1 สิ่ง ว่า เท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 4. ครูตวงของแห้งทีละสิ่งเพื่อเฉลยว่า เท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร และนักเรียนตรวจสอบผลคาดคะเนที่บันทึกของตนเอง ใช้แบบบันทึกกิจกรรมทำานองเดียวกับ กิจกรรมคาดคะเนของเหลวมากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 111 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร มากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบการคาดคะเน โดย ครูอาจให้ตัวแทนนักเรียนออกมาตวงทรายที่อยู่ในกะละมัง ทีละกะละมังให้นักเรียนแต่ละคนตรวจสอบว่า ตนเองคาดคะเน ได้ถูกต้องหรือไม่ 2. ครูให้นักเรียนทำ กิจกรรม คาดคะเนของเหลว มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร ตามหนังสือเรียนหน้า 110 เพื่อเป็น การฝึกการคาดคะเนปริมาตรของของเหลว ว่ามากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร โดยครูตวงน้ำ สี1 ลิตร เทใส่เหยือกน้ำ แล้วให้นักเรียนสังเกตน้ำ สีที่มีปริมาตร 1 ลิตร แล้วให้นักเรียนคาดคะเนน้ำ สีที่อยู่ในขวดพลาสติก แก้วน้ำ และขันน้ำ ว่าน้ำ สีในภาชนะใดมีปริมาตรมากกว่า 1 หรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบปริมาตรของน้ำ สี ที่อยู่ในขวดพลาสติก แก้วน้ำ และขันน้ำ โดยครูอาจให้ ตัวแทนนักเรียนออกมาตวงน้ำ สีที่อยู่ในแต่ละภาชนะ ให้นักเรียนแต่ละคนตรวจสอบว่าตนเองคาดคะเน ได้ถูกต้องหรือไม่ 3. ครูอาจจัดกิจกรรมคาดคะเนเพิ่มเติม โดยให้นักเรียนทำ กิจกรรมตามหนังสือเรียนหน้า 111 เพื่อเป็น การฝึกการคาดคะเนปริมาตรของของเหลว และของแห้งที่ มีอยู่ในชีวิตจริง โดยครูอาจจัดกิจกรรม ในลักษณะเดียวกัน คือให้นักเรียนสังเกตและบอกว่า สิ่งของแต่ละสิ่งที่กำ หนด เท่ากับ มากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร โดยสิ่งของแต่ละสิ่ง ที่กำ หนดเป็นสิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตจริงที่เป็นทั้งของแห้งและของเหลว เช่น น้ำ มันพืช ที่มีปริมาตรระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์ซึ่งครูจะต้องหาสติ๊กเกอร์หรือกระดาษ มาปิดไว้ไม่ให้นักเรียน มองเห็นแล้วให้นักเรียนคาดคะเนปริมาตรที่อยุ่ในบรรจุภัณฑ์นั้น ครูอาจเลือกสิ่งของที่เป็นของแห้ง และของเหลวอย่างละ 3 สิ่ง หากสิ่งของไม่มีปริมาตรระบุไว้ครูควรนำ สิ่งของ ใส่ถุงหรือภาชนะอื่น ซึ่งการตรวจสอบจะต้องมีการตวงให้เห็นชัดเจนว่า เท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร เมื่อนักเรียน คาดคะเนเสร็จแล้วให้บันทึกผลการคาดคะเน จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกัน ตรวจสอบปริมาตร ของสิ่งต่าง ๆ โดยครูนำ สติ๊กเกอร์ที่ปิดไว้ออก หรืออาจให้นักเรียนออกมาอ่านปริมาตรบนบรรจุภัณฑ์ แต่ละสิ่ง หรือสุ่มนักเรียนออกมาตวงในกรณีที่ไม่มีปริมาตรระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์ บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 76 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดย ให้นักเรียนแต่ละคนคาดคะเนสิ่งของที่เป็นของแห้ง 1 สิ่ง และของเหลว 1 สิ่ง เช่น ข้าวสาร 1 กิโลกรัม และ น้ำ ส้ม 1 แก้ว ว่ามีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่า 1 ลิตร ตามหนังสือเรียนหน้า 112 จากนั้นครูให้ตัวแทนนักเรียน ออกมาตวงปริมาตรของข้าวสารและน้ำ ส้มว่ามีปริมาตรจริง เท่าใด แล้วให้นักเรียนแต่ละคนตรวจสอบการคาดคะเน ของตนเองว่าถูกต้องหรือไม่ ถ้าไม่ถูกต้องครูให้นักเรียน คาดคะเนสิ่งของสิ่งอื่นจนกว่านักเรียนจะคาดคะเนถูกต้อง สิ่งที่ได้เรียนรู้ การคาดคะเนปริมาตรของสิ่งต่าง ๆ เป็นการบอกปริมาตร โดยไม่ใช้เครื่องตวง อาจคาดคะเนโดยเทียบกับ 1 ลิตร จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.4 หน้า 70 8.5 การเปรียบเทียบปริมาตรเป็นลิตร จุดประสงค์ เปรียบเทียบปริมาตรเป็นลิตร สื่อการเรียนรู้ − บัตรภาพ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูนำ สนทนาเกี่ยวกับภาพในหนังสือเรียนหน้า 113 โดยครูนำ บัตรภาพนม 3 ลิตร และน้ำ ส้ม 5 ลิตร ติดบนกระดาน และใช้การถาม-ตอบ ดังนี้ − นมสดในเหยือกมีปริมาตรเท่าไร (3 ลิตร) − น้ำ ส้มในโถมีปริมาตรเท่าไร (5 ลิตร) − อะไรมีปริมาตรมากกว่า (น้ำ ส้ม) รู้ได้อย่างไร (5 ลิตร มากกว่า 3 ลิตร) − ปริมาตรของน้ำ ส้มมากกว่านมอยู่เท่าไร (2 ลิตร) หาได้อย่างไร (5 – 3 = 2) − ปริมาตรของนมมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำ ส้ม (น้อยกว่า) รู้ได้อย่างไร (3 ลิตรน้อยกว่า 5 ลิตร) − ปริมาตรของนมน้อยกว่าน้ำ ส้มอยู่เท่าไร (2 ลิตร) หาได้อย่างไร (5 – 3 = 2) กิจกรรม คาดคะเนสิ่งที่กำาหนดให้ อุปกรณ์ 1. ข้าวสารบรรจุถุงขนาด 1 กิโลกรัม 2. น้ำาส้ม 1 แก้ว วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูให้นักเรียนคาดคะเนข้าวสารบรรจุถุง และน้ำาส้มว่าเท่ากับ มากกว่า หรือน้อยกว่า 1 ลิตร แล้วบันทึกผลการคาดคะเน 2. ครูตรวจสอบความถูกต้อง ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การคาดคะเนปริมาตรของสิ่งต่าง ๆ เป็นการบอกปริมาตร โดยไม่ใช้เครื่องตวง อาจคาดคะเนโดยเทียบกับ 1 ลิตร แบบฝึกหัด 8.4 112 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.5 การเปรียบเทียบปริมาตรเป็นลิตร พัฒนาความรู้ นมสด 3 ลิตร น้ำาอัญชัน 10 ลิตร น้ำาดื่ม 18 ลิตร น้ำาฝรั่ง 8 ลิตร น้ำาส้ม 5 ลิตร เปรียบเทียบปริมาตรของนมสดและน้ำาส้ม น้ำาส้มมีปริมาตรมากกว่านมสด 5 − 3 = 2 ลิตร นมสดมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำาส้ม 5 − 3 = 2 ลิตร น้ำาฝรั่งมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำาอัญชัน 10 − 8 = 2 ลิตร น้ำาดื่มมีปริมาตรมากกว่าน้ำาฝรั่ง 18 − 8 = 10 ลิตร น้ำาดื่มมีปริมาตรมากที่สุด และน้ำาฝรั่งมีปริมาตรน้อยที่สุด เปรียบเทียบปริมาตร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 113 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 77

ถ้านำาข้าวขาวกับข้าวสังข์หยดมารวมกัน จะมีปริมาตรมากกว่า หรือน้อยกว่าข้าวกล้องอยู่กี่ลิตร ข้าวสังข์หยด เป็นข้าวพันธุ์ไทยแท้ ที่มีมานับร้อยปี ปลูกได้ผลดีในจังหวัดพัทลุง ที่ได้ชื่อว่าข้าวสังข์หยด เพราะเพี้ยนมาจากสั่งหยุด เชื่อว่าเพราะอร่อยจนหยุดรับประทานไม่ได้ ถึงกับสั่งให้หยุดรับประทาน ข้าวขาว 5 ลิตร ข้าวกล้อง 8 ลิตร ข้าวสังข์หยด 5 ลิตร เปรียบเทียบปริมาตรของข้าว 3 ชนิด ข้าวสังข์หยดมีปริมาตรน้อยกว่าข้าวกล้อง 8 − 5 = 3 ลิตร หรือข้าวกล้องมีปริมาตรมากกว่าข้าวสังข์หยด 8 − 5 = 3 ลิตร ข้าวกล้องมีปริมาตรมากกว่าข้าวขาว 8 − 5 = 3 ลิตร หรือข้าวขาวมีปริมาตรน้อยกว่าข้าวกล้อง 8 − 5 = 3 ลิตร ข้าวขาวกับข้าวสังข์หยดมีปริมาตรเท่ากัน ข้าวกล้องมีปริมาตรมากที่สุด 114 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ตอบคำาถาม 1) สิ่งใดมีปริมาตรมากที่สุด 2) สิ่งใดมีปริมาตรน้อยที่สุด 3) ลูกเดือยมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าถั่วเขียวอยู่กี่ลิตร 4) ถั่วเขียวมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าเมล็ดกาแฟอยู่กี่ลิตร 5) ลูกเดือยมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าเมล็ดกาแฟอยู่กี่ลิตร 1) สิ่งใดมีปริมาตรมากที่สุด 2) สิ่งใดมีปริมาตรน้อยที่สุด 3) น้ำายาล้างจานมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำายาซักผ้าอยู่กี่ลิตร 4) น้ำายาซักผ้ามีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำายารีดผ้าอยู่กี่ลิตร 5) น้ำายาล้างจานมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำายารีดผ้าอยู่กี่ลิตร ลูกเดือย 8 ลิตร น้ำายาล้างจาน 10 ลิตร ถั่วเขียว 10 ลิตร น้ำายาซักผ้า 4 ลิตร เมล็ดกาแฟ 3 ลิตร น้ำายารีดผ้า 6 ลิตร 1 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 115 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร จากนั้นครูใช้การถาม-ตอบทำ นองเดียวกับก่อนหน้า เพื่อเปรียบเทียบปริมาตรของน้ำ อัญชัน น้ำ ดื่ม และ น้ำ ฝรั่ง ว่าสิ่งใดมากกว่าหรือน้อยกว่าและมากกว่าหรือน้อยกว่าอยู่เท่าไร และสิ่งใดมีปริมาตรมากที่สุด สิ่งใด มีปริมาตรน้อยที่สุด ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง 2. ครูให้นักเรียนเปรียบเทียบปริมาตรของข้าวขา ข้าวกล้อง และข้าวสังข์หยด ตามหนังสือเรียนหน้า 114 และใช้การถาม-ตอบ ดังนี้ − ข้าวขาวมีปริมาตรเท่าไร (5 ลิตร) − ข้าวกล้องมีปริมาตรเท่าไร (8 ลิตร) − ข้าวสังข์หยดมีปริมาตรเท่าไร (5 ลิตร) − ข้าวกล้องกับข้าวขาว ข้าวชนิดใดมีปริมาตรมากกว่า (ข้าวกล้อง) รู้ได้อย่างไร (8 ลิตร มากกว่า 3 ลิตร) − ปริมาตรของข้าวกล้องมากกว่าข้าวขาวอยู่เท่าไร (3 ลิตร) หาได้อย่างไร (8 – 5 = 3) − ปริมาตรของข้าวขาวมากกว่า น้อยกว่า หรือเท่ากับ ข้าวสังข์หยด (เท่ากับ) รู้ได้อย่างไร (มีปริมาตร 5 ลิตรเท่ากัน) − ข้าวชนิดใดมีปริมาตรเท่ากัน (ข้าวขาวกับข้าวสังข์หยด) − ข้าวชนิดใดมีปริมาตรมากที่สุด (ข้าวกล้อง) จากนั้นครูให้นักเรียนช่วยกันตอบคำ ถามท้ายหน้า 114 3. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนกลุ่มละเท่า ๆ กัน แล้วให้แต่ละ กลุ่มตอบคำ ถาม ข้อ 1 หรือข้อ 2 กลุ่มละ 1 ข้อ ตามหนังสือเรียน หน้า 115 จากนั้นให้แต่ละกลุ่มออกมานำ เสนอคำ ตอบ และ แต่ละกลุ่มควรได้คำ ตอบ ดังนี้ ข้อ 1 1) ถั่วเขียวมีปริมาตรมากที่สุด 2) เมล็ดกาแฟมีปริมาตรน้อยที่สุด 3) ลูกเดือยมีปริมาตรน้อยกว่าถั่วเขียว 10 – 8 = 2 ลิตร 4) ถั่วเขียวมีปริมาตรมากกว่าเมล็ดกาแฟ 10 – 3 = 7 ลิตร 5) ลูกเดือยมีปริมาตรมากกว่าเมล็ดกาแฟ 8 – 3 = 5 ลิตร ข้อ 2 1) น้ำ ยาล้างจานมีปริมาตรมากที่สุด 2) น้ำ ยาซักผ้ามีปริมาตรน้อยที่สุด 3) น้ำ ยาล้างจานมีปริมาตรมากกว่าน้ำ ยาซักผ้า 10 – 4 = 6 ลิตร 4) น้ำ ยาซักผ้ามีปริมาตรน้อยกว่าน้ำ ยารีดผ้า 6 – 4 = 2 ลิตร 5) น้ำ ยาล้างจานมีปริมาตรมากกว่าน้ำ ยารีดผ้า 10 – 6 = 4 ลิตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 78 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มากกว่าอยู่ 2 ลิตร ถั่วเขียว เมล็ดกาแฟ น้อยกว่า 2 ลิตร มากกว่า 7 ลิตร มากกว่า 5 ลิตร น้ำ ยาล้างจาน น้ำ ยาซักผ้า มากกว่า 6 ลิตร มากกว่า 2 ลิตร มากกว่า 4 ลิตร

การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้นักเรียนแต่ละคนเปรียบเทียบปริมาตรของน้ำ ใบบัวบก น้ำ เสาวรส น้ำ ทับทิม แล้วตอบคำ ถาม ตามหนังสือเรียน หน้า 116 ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบคำ ตอบดังนี้ − น้ำ เสาวรส มีปริมาตรมากที่สุด − น้ำ ทับทิม มีปริมาตรน้อยที่สุด − น้ำ เสาวรสมีปริมาตรมากกว่าน้ำ ใบบัวบก 14 – 10 = 4 ลิตร − น้ำ ทับทิมมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำ เสาวรส 14 – 5 = 9 ลิตร − น้ำ ใบบัวบกมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำ เสาวรส 14 – 10 = 4 ลิตร จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) สองสิ่งเป็นการบอกว่าปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นลิตร จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.5 หน้า 71 - 73 8.6 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรเป็น ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง จุดประสงค์ วัดและเปรียบเทียบปริมาตรเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง สื่อการเรียนรู้ − แป้ง น้ำ ทราย น้ำ สี ไม้สำ หรับปาด และถ้วยพลาสติก − ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูนำ สนทนาเกี่ยวกับเครื่องตวง เช่น ช้อนตวง ถ้วยตวงของแห้ง และถ้วยตวงของเหลว ครูแนะนำ นักเรียน ว่า ช้อนตวงมีหลายขนาด เช่น 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนชา 1/2 ช้อนชา 1/4 ช้อนชา ถ้วยตวยของแห้ง มีหลายขนาด เช่น 1 ถ้วยตวง 1/2 ถ้วยตวง 1/3 ถ้วยตวง 1/4 ถ้วยตวง ทั้งนี้ครูควรมีของจริง ให้นักเรียนได้ดูด้วย ครูสาธิตการตวงของแห้งและของเหลว ตามหนังสือเรียนหน้า 117 สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) สองสิ่ง เป็นการบอกว่าปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นลิตร แบบฝึกหัด 8.5 ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งใดมีปริมาตรมากที่สุด สิ่งใดมีปริมาตรน้อยที่สุด สิ่งใดมีปริมาตรมากกว่าน้ำาใบบัวบก และมากกว่าอยู่กี่ลิตร สิ่งใดบ้างมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำาเสาวรส และน้อยกว่าอยู่กี่ลิตร 1 2 3 4 น้ำาใบบัวบก 10 ลิตร น้ำาเสาวรส 14 ลิตร น้ำาทับทิม 5 ลิตร 116 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.6 การวัดและเปรียบเทียบปริมาตรเป็นช้อนชา ช้อนโต�ะ ถ้วยตวง พัฒนาความรู้ ใช้ช้อนโต๊ะ หรือช้อนชา หรือถ้วยตวง ตักแป้งให้พูน ใช้ไม้ปาดแป�งให้เรียบเสมอขอบช้อนชา ช้อนโต�ะ หรือถ้วยตวง เทน้ำาใส่ช้อนโต๊ะ หรือช้อนชาเต็มช้อน หรือเทน้ำาใส่ถ้วยตวงให้ถึงขีดที่แสดง 1 ถ้วยตวง ครูสาธิตการตวงแป้งโดยใช้ช้อนโต๊ะ ช้อนชา และถ้วยตวงของแห้ง 1 ครูสาธิตการตวงน้ำาโดยใช้ช้อนโต๊ะ ช้อนชา และถ้วยตวงของเหลว 2 ถ้วยตวงของแห้ง ถ้วยตวงของเหลว 1 ถ้วยตวง 1/2 ถ้วยตวง 1/3 ถ้วยตวง 1/4 ถ้วยตวง ช้อนตวง 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนชา 1/2 ช้อนชา 1/4 ช้อนชา กิจกรรม ตวงด้วยช้อนชา ช้อนโต๊ะ และถ้วยตวง 1 ช้อนโต๊ะ 1 ถ้วยตวง 1/3 ถ้วยตวง 1/4 ถ้วยตวง สาธิตการตวง ในชั้นเรียนนี้จะใช้ช้อนตวงที่มีขนาด 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนชา และใช้ถ้วยตวงที่มีขนาด 1 ถ้วยตวง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 117 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 79 น้ำ เสาวรส น้ำ เสาวรส 4 ลิตร น้ำ ใบบัวบก 4 ลิตร น้ำ ทับทิม 9 ลิตร น้ำ ทับทิม

กิจกรรม สนุกกับการตวง อุปกรณ์ 1. ช้อนโต๊ะ 2. ช้อนชา 3. ถ้วยตวงของแห้งที่มีขนาด 1 ถ้วยตวง 4. ถ้วยตวงของเหลวที่มีขนาด 1 ถ้วยตวง 5. สิ่งของสำาหรับตวงที่เป็นของแห้งและของเหลว เช่น ทราย น้ำาสีผสมอาหาร 6. ภาชนะสำาหรับใส่ทรายและน้ำา เช่น ถ้วยพลาสติก 5. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1 ครูเตรียมทรายและน้ำาสีไว้สำาหรับตวง และแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม 2. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาเลือกเครื่องตวงกลุ่มละ 1 ชนิด แบบบันทึกกิจกรรม 1 ใบ และถ้วยพลาสติก 1 ใบ 3. ครูให้แต่ละกลุ่มเลือกตวงน้ำาสีหรือตวงทรายตามจำานวนที่ต้องการ ใส่ถ้วยพลาสติก และบันทึกปริมาตรของสิ่งที่ตวงได้ลงในแบบบันทึก กิจกรรม 4. ครูให้แต่ละกลุ่มออกมานำาเสนอว่า กลุ่มได้เลือกเครื่องตวงชนิดใด เลือกตวงสิ่งของใด และตวงสิ่งของนั้นได้ปริมาตรเท่าไร 5. ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง สมาชิกในกลุ่ม 1.……….…………… 2.…………….……… 3.……….…………… เครื่องตวงที่เลือก …………………............................................................. ตวง……………………......…….. ได้ปริมาตร……………………………….………. แบบบันทึกกิจกรรม 118 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร น้ำาตาลทรายแดงมีปริมาตร ถ้วยตวง เกลือมีปริมาตร ถ้วยตวง ดังนั้น เกลือมีปริมาตร น้ำาตาลทรายแดง ถ้วยตวง น้ำาเชื่อมมีปริมาตร 15 ถ้วยตวง น้ำากะทิมีปริมาตร 20 ถ้วยตวง น้ำาเชื่อมมีปริมาตร น้ำากะทิ ถ้วยตวง 2 1 เปรียบเทียบปริมาตรของสิ่งต่อไปนี้ พริกป�นในขวดมีปริมาตร 4 ช้อนชา พริกไทยในขวดมีปริมาตร 7 ช้อนชา ดังนั้น พริกป�นมีปริมาตร น้อยกว่า พริกไทย 7 − 4 = 3 ช้อนชา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 119 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร และให้นักเรียนได้ทดลองตวงของแห้งหรือของเหลว เช่น ใช้ช้อนตวง ตวงน้ำ ให้มีปริมาตร 1 ช้อนโต๊ะ 1 ช้อนชา หรือใช้ถ้วยตวงของเหลวตวงน้ำ ให้ได้1 ถ้วยตวง และใช้ถ้วยตวงของแห้งตวงแป้ง ให้ได้1 ถ้วยตวง ครูเน้นย้ำ ว่าในการตวงแป้งต้องตักแป้งให้พูนแล้วใช้ไม้ปาดแป้งให้เรียบเสมอ ขอบของเครื่องตวง 2. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนกลุ่มละเท่า ๆ กัน ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ กิจกรรม สนุกกับการตวง ตามหนังสือเรียนหน้า 118 เพื่อฝึกการตวงให้ได้ปริมาตรตามที่กำ หนด โดยครูควรเตรียมสิ่งของ สำ หรับตวงทั้งของแห้งและของเหลว เช่น ทราย และน้ำ สีไว้ที่จุดเดียวแล้วให้นักเรียนนำ เครื่องตวง ที่แต่ละกลุ่มเลือกไปตวงน้ำ สีหรือทรายใส่ภาชนะตามจำ นวนที่แต่ละกลุ่มตกลงกัน จากนั้นบันทึกผล การตวงในแบบบันทึก แล้วให้แต่ละกลุ่มออกมานำ เสนอผลการตวงและวิธีตวง ครูควรสังเกตการตวง ของนักเรียนและซักถามนักเรียนแต่ละกลุ่มพร้อมทั้งเน้นย้ำ ว่าตวงอย่างไรจึงจะถูกวิธี 3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันเปรียบเทียบปริมาตรของสิ่งต่าง ๆ ตามหนังสือเรียน หน้า 119 แล้วให้แต่ละกลุ่มนำ เสนอคำ ตอบหน้าชั้นเรียน ดังนี้ − น้ำ ตาลทรายแดงมีปริมาตร 5 ถ้วยตวง เกลือมีปริมาตร 9 ถ้วยตวง เกลือมีปริมาตรมากกว่าน้ำ ตาลทรายแดง 4 ถ้วยตวง − น้ำ เชื่อมมีปริมาตรน้อยกว่าน้ำ กะทิ5 ถ้วยตวง บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 80 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 5 9 มากกว่า น้อยกว่า 4 5

ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การวัดปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ด้วยการตวง อาจบอกปริมาตรเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ หรือถ้วยตวง การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) สองสิ่ง เป็นการบอกว่าปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ หรือถ้วยตวง แบบฝึกหัด 8.6 น้ำาผึ้งตวงด้วยถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง 1) น้ำาผึ้งมีปริมาตรกี่ถ้วยตวง 2) น้ำามันพืชมีปริมาตรมากกว่าหรือน้อยกว่าน้ำาผึ้ง และมากกว่าหรือน้อยกว่าอยู่เท่าไร 2 น้ำามันพืชตวงด้วยถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง น้ำามันพืชมีปริมาตรกี่ถ้วยตวง 1 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ 120 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.7 ความจุของภาชนะเป็นลิตร พัฒนาความรู้ ตวงแล้วได้ 8 ลิตร น้ำาส้มมีปริมาตร 8 ลิตร 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml 1 LITRE METRIC 950 850 750 650 550 450 350 250 900 800 700 600 500 400 300 200 1000 ml เราสามารถหาความจุของภาชนะอื่น ๆ ได้เช่นเดียวกัน น้ำาส้มเต็มโถมีปริมาตร 8 ลิตร หรือกล่าวได้ว่า โถใบนี้มีความจุ 8 ลิตร การหาความจุของภาชนะอาจทำาได้โดยเติมน้ำาให้เต็มภาชนะ แล้วตวงน้ำา ที่อยู่ในภาชนะนั้น ปริมาตรของน้ำาที่ตวงได้จะเท่ากับความจุของภาชนะนั้น น้ำามันพืชเต็มป�บตวงได้ 18 ลิตรพอดี ดังนั้น ปีบใบนี้มีความจุ 18 ลิตร สีเต็มถังตวงได้ 10 ลิตรพอดี ดังนั้น ถังใบนี้มีความจุ 10 ลิตร น้ำาส้มเต็มโถมีปริมาตรเท่าไร สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 121 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดย ให้นักเรียนแต่ละคนตอบคำ ถามตามหนังสือเรียนหน้า 116 ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบคำ ตอบ ดังนี้ น้ำ มันพืชมีปริมาตร 5 ถ้วยตวง น้ำ ผึ้งมีปริมาตร 4 ถ้วยตวง น้ำ มันพืชมีปริมาตรมากกว่าน้ำ ผึ้ง 1 ถ้วยตวง ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • การวัดปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ด้วย การตวง อาจบอกปริมาตรเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ หรือ ถ้วยตวง • การเปรียบเทียบปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) สองสิ่ง เป็นการบอกว่าปริมาตรของของแห้ง (หรือของเหลว) ใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นช้อนชา ช้อนโต๊ะ หรือถ้วยตวง จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.6 หน้า 74 – 75 8.7 ความจุของภาชนะเป็นลิตร จุดประสงค์ บอกความจุของภาชนะเป็นลิตร สื่อการเรียนรู้ − บัตรภาพ − ขวดน้ำ อัดลม เหยือกน้ำ กระติกน้ำ ถังน้ำ − ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูนำ สนทนาเกี่ยวปริมาตรและความจุของ ภาชนะตามหนังสือเรียนหน้า 121 โดยใช้การถาม-ตอบ เช่น − น้ำ ส้มในโถเต็มโถหรือไม่ (เต็มโถ) − ตวงน้ำ ส้มในโถได้กี่ลิตร (8 ลิตร) − น้ำ ส้มในโถมีปริมาตรเท่าไร (8 ลิตร) บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 81 5 ถ้วยตวง 4 ถ้วยตวง มากกว่า 1 ถ้วยตวง

กิจกรรม ทดลองหาความจุของภาชนะ อุปกรณ์ 1. ภาชนะต่าง ๆ ที่ต้องการหาความจุเช่น ขวดน้ำาอัดลม เหยือกน้ำา กระติกน้ำา 2. ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร 3. ภาชนะสำาหรับใส่น้ำา เช่น ถังน้ำา 4. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูเตรียมน้ำาไว้สำาหรับให้นักเรียนใส่ในภาชนะที่จะหาความจุและ แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม 2. ครูสาธิตการหาความจุของขวด โดยเติมน้ำาให้เต็มขวด และตวงน้ำา ในขวดด้วยถ้วยตวงทีละ 1 ลิตร ถ้าได้เต็มลิตรพอดีเช่น 2 ลิตร ครูแนะนำาว่าขวดนี้มีความจุ2 ลิตร แต่ถ้าได้ไม่เต็มลิตรพอดีเช่น 2 ลิตร กับอีกไม่ถึงลิตร ครูแนะนำาว่า ขวดนี้มีความจุมากกว่า 2 ลิตร แต่น้อยกว่า 3 ลิตร 3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาเลือกภาชนะที่จะหาความจุกลุ่มละ 1 ชิ้น แบบบันทึกกิจกรรม 1 ใบ และภาชนะสำาหรับใส่น้ำา 4. ครูให้แต่ละกลุ่มหาความจุของภาชนะที่เลือก และบันทึกความจุ ของภาชนะลงในแบบบันทึกกิจกรรม 5. ครูให้แต่ละกลุ่มออกมานำาเสนอ ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบ ความถูกต้อง แบบบันทึกกิจกรรม สมาชิกในกลุ่ม 1.…………………… 2.…………………… 3.…………………… ภาชนะที่เลือก ………………….............................................................. ความจุของภาชนะที่เลือก ……………………………………....................…. 122 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ตอบคำาถาม น้ำาเต้าหู้เต็มขวด ตวงได้ 1 ลิตรพอดี ขวดใบนี้มีความจุกี่ลิตร น้ำาเต้าหู้เต็มขวด 3 ใบ ขวดแต่ละใบ มีความจุ 1 ลิตร เทน้ำาเต้าหู้ทั้ง 3 ขวด ใส่โถได้เต็มโถพอดี โถใบนี้มีความจุกี่ลิตร ถังน้ำาดื่มมีน้ำาเต็มถัง ตวงได้ 14 ลิตร ถังนี้มีความจุกี่ลิตร ขันมีความจุ 2 ลิตร ตักน้ำาเต็มขันเทใส่กะละมัง 3 ครั้ง น้ำาเต็มกะละมังพอดี กะละมังใบนี้มี ความจุกี่ลิตร น้ำาส้มในเหยือกตวงได้ 2 ลิตร เหยือกนี้มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่า 2 ลิตร ถังน้ำาใบนี้มีน้ำาอยู่ครึ่งถัง น้ำาครึ่งถังตวงได้ 8 ลิตร ถังใบนี้มีความจุกี่ลิตร 1 2 3 4 5 6 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 123 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ครูแนะนำ ว่า น้ำ ส้มเต็มโถมีปริมาตร 8 ลิตร แสดงว่า โถนี้มีความจุ 8 ลิตร และอธิบายเกี่ยวกับการหาความจุของ ภาชนะต่าง ๆ โดยการเทน้ำ ให้เต็มภาชนะนั้น แล้วตวงน้ำ ว่ามีปริมาตรเท่าไร ภาชนะนั้นจะมีความจุเท่ากับน้ำ ที่ตวง ได้ครูอาจยกตัวอย่างเพิ่มเติม เช่น สีเต็มถังตวงได้10 ลิตร พอดีถังนี้มีความจุเท่าไร หรือ น้ำ มันพืชเต็มปีบตวงได้ 18 ลิตรพอดี ปีบใบนี้มีความจุเท่าไร จากนั้นครูชูบัตรภาพ น้ำ อัญชันและน้ำ ฝรั่งจากหนังสือเรียนหน้า 113 แล้วถาม นักเรียนว่าน้ำ อัญชันมีปริมาตรกี่ลิตร (10 ลิตร) ดังนั้น โหลแก้วที่บรรจุน้ำ อัญชันมีความจุ10 ลิตรใช่หรือไม่ (ไม่ใช่) รู้ได้อย่างไร (เพราะน้ำ อัญชันไม่เต็มโหลแก้ว) โหลแก้วที่บรรจุน้ำ อัญชันมีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่า 10 ลิตร เพราะเหตุใด (มากกว่า 10 ลิตร เพราะน้ำ อัญชัน 10 ลิตรในโหลแก้วยังไม่เต็มโหลแก้ว ยังสามารถใส่น้ำ อัญชัน ได้อีก) สำ หรับโหลแก้วที่บรรจุน้ำ ฝรั่ง ครูสามารถใช้การ ถาม-ตอบทำ นองเดียวกับก่อนหน้า ครูอาจชูบัตรภาพ น้ำ เต็มขวดและน้ำ มันเต็มถังที่ระบุปริมาตรไว้ข้างบรรจุ ภัณฑ์แล้วถามนักเรียนว่าปริมาตรของน้ำ และปริมาตร ของน้ำ มันเท่ากับเท่าไร และความจุของขวดกับความจุ ของถังเท่ากับเท่าไร 2. ครูให้นักเรียนทำ กิจกรรม ทดลองหาความจุ ของภาชนะ ตามหนังสือเรียนหน้า 122 เพื่อฝึกการตวง หาความจุของภาชนะโดยครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ เท่า ๆ กัน แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเลือกภาชนะสำ หรับ หาความจุครูอาจเลือกภาชนะมา 1 ชิ้น แล้วสาธิตวิธีการ หาความจุของภาชนะนั้นโดยการเทน้ำ ให้เต็มภาชนะนั้น แล้วตวงน้ำ ว่าได้กี่ลิตร หากได้ไม่เต็มลิตร ครูอาจใช้คำ ว่า ภาชนะนี้มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่า ปริมาตรที่ตวงได้เช่น ถ้าครูตวงได้2 ลิตรกับอีกไม่ถึงลิตร ครูอาจบอกว่า ภาชนะนี้มีความจุมากกว่า 2 ลิตรแต่น้อยกว่า 3 ลิตร จากนั้นครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มหาความจุของภาชนะที่เลือกไว้แล้วบันทึก ผลของการหาความจุในแบบบันทึกกิจกรรม แล้วให้ตัวแทนแต่ละกลุ่ม นำ เสนอผลการหาความจุของ ภาชนะต่าง ๆ ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้อง 3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันตอบคำ ถามตามหนังสือเรียนหน้า 123 แล้วให้แต่ละกลุ่ม นำ เสนอคำ ตอบ ดังนี้ บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 82 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1 ลิตร 3 ลิตร 14 ลิตร 6 ลิตร มากกว่า 2 ลิตร 16 ลิตร

สิ่งที่ได้เรียนรู้ การหาความจุของภาชนะอาจทำาได้โดยเติมน้ำาให้เต็มภาชนะ แล้วตวงน้ำาที่อยู่ในภาชนะนั้น ปริมาตรของน้ำาที่ตวงได้จะเท่ากับ ความจุของภาชนะนั้น แบบฝึกหัด 8.7 ข้อความต่อไปนี้ถูกหรือผิด ตรวจสอบความเข้าใจ น้ำาอัญชันในเหยือกมีปริมาตร 1 ลิตร เหยือกมีความจุ 1 ลิตร 1 นมเต็มขวดตวงได้ 5 ลิตร พอดี ขวดนี้มีความจุ 5 ลิตร และนมมีปริมาตร 5 ลิตร 2 น้ำาลำาไยในโหลแก้วตวงได้ 4 ลิตร โหลแก้วใบนี้มีความจุ น้อยกว่า 4 ลิตร 4 น้ำาชาเต็มขวดที่มีความจุ 1 ลิตร เทใส่เหยือกนี้ 4 ขวด น้ำาชาเต็มเหยือกพอดี เหยือกนี้มีความจุ 4 ลิตร 3 124 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.8 การเปรียบเทียบความจุของภาชนะ พัฒนาความรู้ ใส่น้ำาให้เต็มขัน แล้วเทใส่โถแก้วที่มีรูปร่างและขนาดเดียวกัน แล้วเปรียบเทียบความสูงของระดับน้ำา ระดับน้ำาที่เทจากขันทองต่ำากว่าระดับน้ำาที่เทจากขันเงิน เราอาจหาความจุของขันแต่ละใบแล้วเปรียบเทียบความจุ ดังนั้นขันทองมีความจุน้อยกว่าขันเงิน ระดับน้ำา ระดับน้ำา น้ำาเต็มขันทอง ตวงได้ 1 ลิตร ขันทองมีความจุ 1 ลิตร น้ำาเต็มขันเงิน ตวงได้ 2 ลิตร ขันเงินมีความจุ 2 ลิตร ดังนั้น ขันทองมีความจุน้อยกว่าขันเงิน ขัน 2 ใบนี้มีความจุเท่ากันหรือไม่ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 125 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร − ขวดใบนี้มีความจุ1 ลิตร − โถใบนี้มีความจุ3 ลิตร − ถังนี้มีความจุ14 ลิตร − กะละมังใบนี้มีความจุ6 ลิตร − เหยือกนี้มีความจุมากกว่า 2 ลิตร − ถังใบนี้มีความจุ16 ลิตร การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้ นักเรียนแต่ละคนตอบคำ ถามตามหนังสือเรียนหน้า 124 ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบคำ ตอบ ดังนี้ 1. ผิด 2. ถูก 3. ถูก 4. ผิด ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การหาความจุของภาชนะอาจทำ ได้โดยเติมน้ำ ให้เต็มภาชนะ แล้วตวงน้ำ ที่อยู่ในภาชนะนั้น ปริมาตร ของน้ำ ที่ตวงได้จะเท่ากับความจุของภาชนะนั้น จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.7 หน้า 76 - 78 8.8 การเปรียบเทียบความจุของภาชนะ จุดประสงค์ เปรียบเทียบความจุของภาชนะต่าง ๆ สื่อการเรียนรู้ − ขันที่มีขนาดต่างกัน 2 ใบ − โถแก้วใสขนาดและรูปร่างเดียวกัน 2 ใบ − บัตรภาพ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนเกี่ยวกับการหาความจุของภาชนะ ต่าง ๆ ว่าต้องเติมน้ำ ให้เต็มภาชนะแล้วตวงน้ำ ว่าได้ ปริมาตรเท่าไร ปริมาตรของน้ำ ที่ตวงได้จะเท่ากับความจุ ของภาชนะนั้น จากนั้นครูใช้คำ ถาม ถามนักเรียนว่า ถ้าต้องการเปรียบเทียบความจุของภาชนะต่าง ๆ ต้องทำ อย่างไร นักเรียนอาจจะยังตอบไม่ได้ครูสาธิตการเปรียบเทียบความจุของภาชนะต่าง ๆ ผิด ถูก ถูก ผิด บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 83

โดยการนำ ภาชนะ 2 ใบที่มีขนาดต่างกันแล้วตักน้ำให้เต็มภาชนะ จากนั้นเทน้ำ แต่ละใบใส่โถแก้วที่มีขนาด และรูปร่างเดียวกัน 2 ใบ แล้วเปรียบเทียบระดับน้ำ ว่า ระดับน้ำ จากภาชนะใดสูงกว่าแสดงว่าภาชนะ นั้นมีความจุมากกว่า หรือหาความจุของภาชนะแต่ละใบ ใส่น้ำ ให้เต็มภาชนะ แล้วตวงเพื่อหาปริมาตร ของน้ำ เมื่อหาความจุของภาชนะแต่ละใบได้แล้ว ก็นำ ความจุมาเปรียบเทียบกันตามหนังสือเรียน หน้า 125 ขันเงินมีความจุ2 ลิตร ขันทองมีความจุ1 ลิตร ดังนั้น ขันเงินมีความจุมากกว่าขันทองอยู่ 2 - 1 = 1 ลิตร หรือขันทอง มีความจุน้อยกว่าขันเงินอยู่ 2 - 1 = 1 ลิตร 2. ครูยกตัวอย่างภาชนะที่มีความจุต่างกัน 2 ใบ ตามหนังสือเรียนหน้า 126 แล้วให้นักเรียน เปรียบเทียบความจุของภาชนะโดยใช้การถาม-ตอบ เช่น ถังใบที่ 1 มีความจุเท่าไร ถังใบที่ 2 มีความจุ เท่าไร ถังใบที่ 1 มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่าถังใบที่ 2 อยู่เท่าไร ครูควรเน้นย้ำ ว่าภาชนะที่ต่างกัน อาจมีความจุเท่ากัน เช่น กะละมังมีความจุ3 ลิตร และถังมีความจุ3 ลิตร เป็นต้น จากนั้น ครูให้นักเรียนช่วยกันตอบคำ ถามในกรอบท้ายหน้า 126 3. ครูยกตัวอย่างการเปรียบเทียบความจุของภาชนะตามที่กำ หนดในหนังสือเรียนหน้า 127 โดยการเปรียบเทียบทีละสองสิ่ง ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบคำ ตอบ ดังนี้ − หม้อใบที่ 2 มีความจุมากที่สุด และหม้อใบที่ 1 มีความจุน้อยที่สุด − หม้อใบที่ 2 มีความจุมากกว่าหม้อใบที่ 1 อยู่ 12 – 3 = 9 ลิตร − หม้อใบที่ 2 มีความจุมากกว่าหม้อใบที่ 3 อยู่ 12 – 8 = 4 ลิตร − หม้อใบที่ 1 มีความจุน้อยกว่าหม้อใบที่ 3 อยู่ 8 – 3 = 5 ลิตร จากนั้นครูให้นักเรียนช่วยกันตอบคำ ถามในกรอบท้ายหน้า 127 ตอบคำาถาม ถังใบใดมีความจุน้อยกว่า และน้อยกว่าอยู่เท่าไร ถังน้ำา มีความจุ 10 ลิตร ถังนม มีความจุ 30 ลิตร กะละมัง มีความจุ 3 ลิตร ถัง มีความจุ 3 ลิตร ใบที่ 1 ใบที่ 2 ถังใบที่ 1 มีความจุ 19 ลิตร ใบที่ 2 มีความจุ 10 ลิตร ถังใบใดมีความจุมากกว่า และมากกว่าอยู่เท่าไร ถังใบที่ 1 มีความจุมากกว่าใบที่ 2 อยู่ 19 − 10 = 9 ลิตร กะละมังและถังมีความจุเท่ากัน 126 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ตอบคำาถาม หม้อใบใดมีความจุมากที่สุด และหม้อใบใดมีความจุน้อยที่สุด หม้อใบที่ 2 มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่าหม้อใบที่ 1 อยู่เท่าไร หม้อใบที่ 2 มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่าหม้อใบที่ 3 อยู่เท่าไร หม้อใบที่ 1 มีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่าหม้อใบที่ 3 อยู่เท่าไร 1 2 3 4 เหยือกสีเขียวมีน้ำาเต็ม เทน้ำาจากเหยือกสีเขียว ลงในเหยือกสีฟ้าจนหมด แต่ได้น้ำาไม่เต็มเหยือกสีฟ้า เหยือกสีเขียวมีความจุมากกว่า หรือน้อยกว่าเหยือกสีฟ�า แก้วสีฟ้ามีน้ำาเต็ม เทน้ำาจากแก้วสีฟ้าลงใน แก้วสีขาวจนเต็ม แล้วยังมีน้ำาเหลืออยู่ใน แก้วสีฟ้า แก้วสีฟ�ามีความจุมากกว่าหรือ น้อยกว่าแก้วสีขาว ตอบคำาถาม ใบที่ 1 มีความจุ 3 ลิตร ใบที่ 2 มีความจุ 12 ลิตร ใบที่ 3 มีความจุ 8 ลิตร 1 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 127 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ถังน้ำ มีความจุ น้อยกว่า 20 ลิตร ใบที่ 2 ใบที่ 1 มากกว่า 9 ลิตร มากกว่า 4 ลิตร มากกว่า น้อยกว่า 5 ลิตร น้อยกว่า คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 84 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเปรียบเทียบความจุของภาชนะสองภาชนะเป็นการบอกว่า ความจุของภาชนะใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นลิตร แบบฝึกหัด 8.8 ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ ภาชนะใดมีความจุมากที่สุด ภาชนะใดมีความจุน้อยที่สุด ถังมีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่าหม้ออยู่เท่าไร หม้อมีความจุมากกว่าหรือน้อยกว่ากะละมังอยู่เท่าไร นำาน้ำาเต็มกะละมังกับน้ำาเต็มหม้อเทใส่ถัง จะได้น้ำาเต็มถังหรือไม่ เพราะเหตุใด 1 2 3 4 5 กะละมัง ความจุ 5 ลิตร ถัง ความจุ 15 ลิตร หม้อ ความจุ 3 ลิตร 128 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 8.9 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ (1) พัฒนาความรู้ มีน้ำาแดงในกระติกสีเขียว 15 ลิตร และน้ำาโซดาในกระติกสีฟ้า 8 ลิตร เทน้ำาแดง และน้ำาโซดาลงโหลแก้ว จะได้น้ำาแดงผสมน้ำาโซดากี่ลิตร โจทย์ถาม จะได้น้ำาแดงผสมน้ำาโซดากี่ลิตร โจทย์บอก มีน้ำาแดงในกระติกสีเขียว 15 ลิตร และน้ำาโซดาในกระติกสีฟ้า 8 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์ 15 + 8 = 15 + 8 = 23 ตอบ ได้น้ำาแดงผสมน้ำาโซดา ๒๓ ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร นำาปริมาตรของน้ำาแดงและน้ำาโซดามารวมกัน 15 น้อยกว่า 20 และ 8 น้อยกว่า 10 20 + 10 = 30 และ 15 + 8 น้อยกว่า 30 ดังนั้น 23 เป็นคำาตอบที่สมเหตุสมผล เพราะน้อยกว่า 30 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 129 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดย ให้นักเรียนแต่ละคนตอบคำ ถามตามหนังสือเรียนหน้า 128 ครูและนักเรียนช่วยกันตรวจสอบคำ ตอบ ดังนี้ − ถังมีความจุมากที่สุด − หม้อมีความจุน้อยที่สุด − ถังมีความจุมากกว่าหม้อ 15 – 3 = 12 ลิตร − หม้อมีความจุน้อยกว่ากะละมัง 5 – 3 = 2 ลิตร − จะได้น้ำ ไม่เต็มถัง เพราะ 5 + 3 = 8 ลิตร น้อยกว่า 15 ลิตร ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเปรียบเทียบความจุของภาชนะสองภาชนะ เป็นการบอกว่าความจุของภาชนะใด เท่ากัน มากกว่ากัน หรือน้อยกว่ากันอยู่เท่าไร อาจมีหน่วยเป็นลิตร จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.8 หน้า 79 - 80 8.9 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหา การลบ (1) จุดประสงค์ แก้โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ สื่อการเรียนรู้ − บัตรโจทย์ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนความรู้เกี่ยวกับการแก้โจทย์ปัญหา การบวกและโจทย์ปัญหาการลบว่า ในการแก้โจทย์ปัญหา นักเรียนต้องอ่านทำ ความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำ ตอบ และตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ แล้วนำ เข้าสู่สถานการณ์โจทย์ปัญหาตามหนังสือเรียน หน้า 129 เพื่อฝึกทักษะการแก้ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบเกี่ยวกับปริมาตรและความจุ บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ถัง หม้อ มากกว่า 12 ลิตร น้อยกว่า 2 ลิตร ไม่เต็มถัง เพราะถังมีความจุมากกว่า กะละมังและหม้อรวมกัน คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 85

โดยครูติดบัตรโจทย์“มีน้ำ แดงในกระติกสีเขียว 15 ลิตรและ น้ำ โซดาในกระติกสีฟ้า 8 ลิตร เทน้ำ แดงและน้ำ โซดาลง โหลแก้ว จะได้น้ำ แดงผสมน้ำ โซดากี่ลิตร” ครูให้นักเรียน อ่านโจทย์ทำ ความเข้าใจโจทย์พร้อมกัน ครูใช้การถาม-ตอบ โจทย์ถามอะไร โจทย์บอกอะไร แล้วให้นักเรียนช่วยกัน วิเคราะห์ว่าโจทย์ข้อนี้หาคำ ตอบโดยการบวกหรือการลบ ซึ่งครูอาจติดบัตรภาพเพื่อช่วยให้นักเรียนเห็นภาพว่าต้อง นำ มาบวกกันหรือลบกัน แล้วครูถามนักเรียนว่าจะหา คำ ตอบได้อย่างไร เขียนประโยคสัญลักษณ์ได้อย่างไร หาคำ ตอบได้เท่าไร แล้วตรวจสอบความสมเหตุสมผลของ คำ ตอบ ครูควรใช้การถาม-ตอบทำ เป็นลำ ดับขั้นตอน อย่างช้า ๆ ในการตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ ครูอาจใช้การตรวจสอบวิธีอื่นที่ต่างจากในหนังสือเรียนก็ได้ เช่น 23 เป็นคำ ตอบที่สมเหตุสมผลเพราะมากกว่า 15 2. ครูติดบัตรโจทย์ตามหนังสือเรียนหน้า 130 แล้ว ให้นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์โจทย์ปัญหาว่า จะหาคำ ตอบได้ อย่างไร นักเรียนอาจมีวิธีคิดที่แตกต่างกัน ครูควรให้ นักเรียนที่มีวิธีคิดที่แตกต่างนำ เสนอหน้าชั้นเรียน ครูควร แนะนำ เพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีคิดที่ถูกต้องว่า เมื่อเทน้ำ มันพืช ออก แสดงว่าปริมาตรน้ำ มันพืชลดลง ดังนั้นควรหาคำ ตอบ โดยการลบ ครูอาจแบ่งกลุ่มนักเรียนให้ช่วยกันคิดหาคำ ตอบของโจทย์ปัญหาในกรอบท้ายหน้า 130 และช่วยกัน เฉลยดังนี้1. เหลือสีในถัง 13 ลิตร 2. จะได้ส่วนผสม สำ หรับทำ น้ำ จิ้มอาหารทะเล 60 ช้อนโต๊ะ 3. ครูติดบัตรโจทย์ตามหนังสือเรียนหน้า 131 แล้ว ให้นักเรียนอ่านโจทย์พร้อมกันและช่วยกันวิเคราะห์โจทย์ ปัญหาว่าจะหาคำ ตอบได้อย่างไร ครูอาจใช้การถาม-ตอบ เพื่อวิเคราะห์โจทย์ว่า โจทย์ข้อนี้หาคำ ตอบโดยการบวก หรือการลบ ต้องพิจารณาดังนี้“ถังเล็กมีน้ำ น้อยกว่าถังใหญ่ 5 ลิตร” แต่ถังใหญ่มีน้ำ 18 ลิตร ดังนั้นถ้านำ น้ำ ออกจาก ถังใหญ่ 5 ลิตร จะได้น้ำ ในถังใหญ่เท่ากับน้ำ ในถังเล็ก จึงหาคำ ตอบโดยการลบ โดยนำ 5 มาลบออกจาก 18 น้ำามันพืชปีบใหญ่มีปริมาตร 14 ลิตร เทใส่ขวดที่มีความจุ 4 ลิตรจนเต็ม เหลือน้ำามันพืชในปีบกี่ลิตร โจทย์ถาม เหลือน้ำามันพืชในปีบกี่ลิตร โจทย์บอก น้ำามันพืชปีบใหญ่มีปริมาตร 14 ลิตร เทใส่ขวดที่มีความจุ 4 ลิตร จนเต็ม เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ ถังสีความจุ 20 ลิตร มีสีอยู่เต็มถัง ใช้ไป 7 ลิตร เหลือสีในถังกี่ลิตร แม่ค้าเตรียมส่วนผสมเพื่อทำาน้ำาจิ้มอาหารทะเล ต้องใช้กระเทียมสับ 30 ช้อนโต๊ะและรากผักชีสับ 30 ช้อนโต๊ะ จะได้ส่วนผสมสำาหรับ ทำาน้ำาจิ้มอาหารทะเล เป็นกระเทียมสับและรากผักชีสับกี่ช้อนโต๊ะ 1 2 10 เป็นคำาตอบที่สมเหตุสมผลเพราะเทน้ำามันพืชออก 4 ลิตร เหลือน้ำามันพืชในปีบ 10 ลิตร รวมเป็น 10 + 4 = 14 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์ 14 − 4 = 14 − 4 = 10 ตอบ เหลือน้ำามันพืชในปีบ ๑๐ ลิตร 14 เอาออก 4 เหลือเท่าไร ขวดมีความจุ 4 ลิตร แสดงว่า น้ำามันพืชเต็มขวดมีปริมาตร 4 ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร 130 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ ป้าทำาขนมมันสำาปะหลังเชื่อมใช้น้ำาตาล 12 ถ้วยตวง ทำาขนม ฟักทองเชื่อมใช้น้ำาตาลมากกว่าทำาขนมมันสำาปะหลังเชื่อม 6 ถ้วยตวง ป้าทำาขนมฟักทองเชื่อมใช้น้ำาตาลกี่ถ้วยตวง พ่อซื้อน้ำามันดีเซล 25 ลิตร พ่อซื้อน้ำามันดีเซลมากกว่าน้ำามัน เบนซิน 8 ลิตร พ่อซื้อน้ำามันเบนซินกี่ลิตร 1 2 ประโยคสัญลักษณ์ 18 − 5 = 18 − 5 = 13 ตอบ ถังเล็กมีน้ำา ๑๓ ลิตร 18 เอาออก 5 เหลือเท่าไร ถังใหญ่มีน้ำา 18 ลิตร ถังเล็กมีน้ำาน้อยกว่าถังใหญ่ 5 ลิตร ถังเล็กมีน้ำากี่ลิตร โจทย์ถาม ถังเล็กมีน้ำากี่ลิตร โจทย์บอก ถังใหญ่มีน้ำา 18 ลิตร ถังเล็กมีน้ำาน้อยกว่าถังใหญ่ 5 ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร ถ้าตักน้ำาออกจากถังใหญ่ 5 ลิตร น้ำาที่เหลือในถังใหญ่จะเท่ากับน้ำาในถังเล็ก 13 เป็นคำาตอบที่ถูกต้องเพราะ 13 + 5 = 18 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 131 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 1. ประโยคสัญลักษณ์12 + 6 = ตอบ ป้าทำ ขนมฟักทองเชื่อมใช้น้ำ ตาล ๑๘ ถ้วยตวง 2. ประโยคสัญลักษณ์25 – 8 = ตอบ พ่อซื้อน้ำ มันเบนซิน ๑๗ ลิตร เฉลย บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 86 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1. ประโยคสัญลักษณ์20 – 7 = ตอบ เหลือสีในถัง ๑๓ ลิตร 2. ประโยคสัญลักษณ์30 + 30 = ตอบ ผสมกระเทียมสับและรากผักชีสับได้ ๖๐ ช้อนโต๊ะ เฉลย

เขียนประโยคสัญลักษณ์ได้ดังนี้ 18 - 5 = หรือครูอาจใช้Bar Model ให้เห็นปริมาตร ของน้ำ ในถังเล็กและถังใหญ่ ดังนี้ สำ หรับโจทย์ปัญหาในกรอบท้ายหน้า131 ครูอาจแบ่งกลุ่มนักเรียนให้ช่วยกันคิดหาคำ ตอบ และออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน โดยวิเคราะห์โจทย์ก่อน แล้วเขียนประโยคสัญลักษณ์หาคำ ตอบ ดังนี้ น้ำ ในถังใหญ่ 18 ลิตร น้ำ ในถังเล็ก 5 ลิตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คิด ฟักทองเชื่อมใช้น้ำ ตาลมากกว่ามันสำ ปะหลังเชื่อม ดังนั้น ต้องใช้การบวก เพราะคำ ตอบต้องมากกว่า 12 ประโยคสัญลักษณ์ 12 + 6 = 12 + 6 = 18 ตอบ ป้าทำ ขนมฟักทองเชื่อมใช้น้ำ ตาล ๑๘ ถ้วยตวง คิด พ่อซื้อน้ำ มันเบนซินน้อยกว่าน้ำ มันดีเซล ดังนั้น ต้องใช้การลบ เพราะคำ ตอบต้องน้อยกว่า 25 ประโยคสัญลักษณ์ 25 - 8 = 25 - 8 = 17 ตอบ พ่อค้าซื้อน้ำ มันเบนซิน ๑๗ ลิตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 87

การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้นักเรียนเขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำ ตอบ เป็นรายบุคคลตามหนังสือเรียนหน้า 132 จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้อง และสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้หากมีนักเรียนเขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำ ตอบไม่ได้ครูควรแก้ไข โดยการให้นักเรียนฝึกวิเคราะห์โจทย์เขียนประโยคสัญลักษณ์ และหาคำ ตอบกับครูเป็นรายบุคคล ครูและนักเรียนร่วมกัน เฉลย ดังนี้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การแก้โจทย์ปัญหาทำ ได้โดย อ่านทำ ความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำ ตอบ และตรวจสอบ ความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.9 หน้า 81 – 82 8.10 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ (2) จุดประสงค์ แก้โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ สื่อการเรียนรู้ − บัตรโจทย์ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนความรู้เกี่ยวกับการแก้โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบว่า ในการแก้โจทย์ปัญหานักเรียนต้องอ่านทำ ความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำ ตอบ และ ตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ แล้วนำ เข้าสู่สถานการณ์โจทย์ปัญหา ตามหนังสือเรียน สิ่งที่ได้เรียนรู้ การแก้โจทย์ปัญหาทำาได้โดย อ่านทำาความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำาตอบ และตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำาตอบ ตรวจสอบความเข้าใจ แบบฝึกหัด 8.9 เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ มีน้ำาในถัง 17 ลิตร เติมน้ำาอีก 8 ลิตร มีน้ำาในถังทั้งหมดกี่ลิตร ประโยคสัญลักษณ์........................................................................ ตอบ มีน้ำาในถังทั้งหมด ลิตร 1 แม่ค้าทำาขนมกล้วยบวชชีต้องใช้น้ำากะทิ 14 ถ้วยตวง ทำาสาคูเปียก ใช้น้ำากะทิน้อยกว่าทำากล้วยบวชชี7 ถ้วยตวง แม่ค้าทำาสาคูเปียก ใช้น้ำากะทิกี่ถ้วยตวง ประโยคสัญลักษณ์........................................................................ ตอบ แม่ค้าทำาสาคูเปียกใช้น้ำากะทิ ถ้วยตวง 2 132 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 1. ประโยคสัญลักษณ์ 17 + 8 = 17 + 8 = 25 ตอบ มีน้ำ ในถังทั้งหมด ๒๕ ลิตร 2. ประโยคสัญลักษณ์ 14 - 7 = 14 - 7 = 7 ตอบ แม่ค้าทำ สาคูเปียกใช้น้ำ กะทิ๗ ถ้วยตวง คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 88 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 17 + 8 = 25 14 - 7 = 7

หน้า 133 เพื่อฝึกทักษะการแก้ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหา การลบเกี่ยวกับปริมาตรและความจุโดยเป็นสถานการณ์ ของโจทย์ปัญหาในลักษณะที่มีตัวไม่ทราบค่า ครูอาจใช้ ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบช่วยในการหาคำ ตอบ ครูติดบัตรโจทย์“มีน้ำ อยู่ในถัง 30 ลิตร ต้องเติมน้ำ อีกกี่ลิตร จึงจะเต็มถัง ถ้าถังนี้มีความจุ50 ลิตร” ให้นักเรียนอ่าน ทำ ความเข้าใจโจทย์พร้อมกัน ครูใช้การถาม-ตอบ โดยให้ นักเรียนสังเกตว่าโจทย์ถามอะไร โจทย์บอกอะไร และ เขียนประโยคสัญลักษณ์โดยใช้การบวกหรือการลบ ต้องพิจารณาจากอะไร จากโจทย์ที่บอกว่า มีน้ำ อยู่ 30 ลิตร ต้องเติมอีกเท่าไรจึงจะเต็มถัง 50 ลิตร สามารถเขียน เป็นประโยคสัญลักษณ์การบวกหรือการลบ ถ้านักเรียนตอบว่า การบวก ครูถามว่า เขียนเป็นประโยคสัญลักษณ์ได้อย่างไร (30 + = 50) ถ้านักเรียนตอบว่า การลบ ครูถามต่อไปว่า เขียนเป็นประโยคสัญลักษณ์ได้อย่างไร (50 – 30 = ) ครูให้นักเรียนช่วยกันหาคำ ตอบจากประโยคสัญลักษณ์ แล้วตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ สำ หรับ ประโยคสัญลักษณ์30 + = 50 นักเรียนสามารถใช้ ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบในการหาในการหา ค่าของตัวไม่ทราบค่าได้จากนั้นให้นักเรียนช่วยกัน หาคำ ตอบในกรอบท้ายหน้า 133 ซึ่งนักเรียนอาจเขียน ประโยคสัญลักษณ์ได้สองแบบคือ 15 + = 25 หรือ 25 – 15 = 2. ครูติดบัตรโจทย์ตามหนังสือเรียนหน้า 134 แล้ว ให้นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์โจทย์ว่า โจทย์ถามอะไร โจทย์ บอกอะไร และจะหาคำ ตอบได้อย่างไร และให้นักเรียน เขียนประโยคสัญลักษณ์ ซึ่งนักเรียนอาจเขียนประโยค สัญลักษณ์ได้สองแบบ ดังนี้ 20 - = 16 หรือ 20 - 16 = ครูให้นักเรียนช่วยกันหาคำ ตอบจาก ประโยคสัญลักษณ์แล้วตรวจสอบความสมเหตุสมผลสำ หรับประโยคสัญลักษณ์20 - = 16 นักเรียนสามารถใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ ในการหาค่าของตัวไม่ทราบค่าได้จากนั้น ครูแบ่งกลุ่มให้นักเรียนช่วยกันหาคำ ตอบในกรอบท้ายหน้า 134 นักเรียนอาจเขียนประโยค เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ มีน้ำาเต็มถัง 200 ลิตร พ่อใช้น้ำารดต้นไม้เหลือน้ำาในถัง 50 ลิตร พ่อใช้น้ำารดต้นไม้กี่ลิตร โหลแก้วมีความจุ20 ลิตร มีน้ำาผลไม้อยู่เต็มโหลแก้ว ต้องตักน้ำาผลไม้ออกไป กี่ลิตรจึงจะเหลือน้ำาผลไม้16 ลิตร โจทย์ถาม ต้องตักน้ำาผลไม้ออกไปกี่ลิตร โจทย์บอก โหลแก้วมีความจุ20 ลิตร มีน้ำาผลไม้อยู่เต็มโหลแก้ว ต้องการให้เหลือน้ำาผลไม้16 ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร 20 − 16 = 20 − 16 = 4 มีอยู่ 20 ลิตร ตักออกกี่ลิตรจึงจะเหลือ 16 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์ 20 − = 16 ใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ จะได้ 20 − 16 = 20 − 16 = 4 ดังนั้น 20 − 4 = 16 ตอบ ต้องตักน้ำาผลไม้ออกไป ๔ ลิตร 16 20 ? อย่าลืมตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำาตอบ 134 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 89 8.10 โจทย์ปัญหาการบวกและโจทย์ปัญหาการลบ (2) พัฒนาความรู้ มีน้ำาอยู่ในถัง 30 ลิตร ต้องเติมน้ำาอีกกี่ลิตร จึงจะเต็มถัง ถ้าถังนี้มีความจุ50 ลิตร โจทย์ถาม ต้องเติมน้ำาอีกกี่ลิตรจึงจะเต็มถัง โจทย์บอก มีน้ำาอยู่ในถัง 30 ลิตร ถังมีความจุ50 ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร 50 − 30 = 50 − 30 = 20 เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ แม่ค้าโม่แป้งทำาขนมได้แป้ง 15 ลิตร ต้องโม่แป้งอีกกี่ลิตรจึงจะได้แป้ง ทำาขนม 25 ลิตร มีอยู่ 30 ลิตร เติมอีกกี่ลิตรจึงจะได้50 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์ 30 + = 50 ใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ จะได้ 50 − 30 = 50 − 30 = 20 ดังนั้น 30 + 20 = 50 ตอบ ต้องเติมน้ำาอีก ๒๐ ลิตร ? 50 30 อย่าลืมตรวจสอบ ความสมเหตุสมผล ของคำาตอบ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 133 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ประโยคสัญลักษณ์15 + = 25 หรือ 15 – 25 = ตอบ ต้องโม่แป้งอีก ๑๐ ลิตร เฉลย ประโยคสัญลักษณ์ 200 - = 50 หรือ 200 - 50 = ตอบ พ่อใช้น้ำ รดต้นไม้๑๕๐ ลิตร เฉลย

สัญลักษณ์ได้สองแบบ ดังนี้ 200 – = 50 หรือ 200 – 50 = 3. ครูติดบัตรโจทย์ปัญหาตามหนังสือเรียนหน้า 135 แล้วให้นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์โจทย์ว่า โจทย์ถามอะไร โจทย์บอกอะไร และจะหาคำ ตอบได้อย่างไร เขียน ประโยคสัญลักษณ์ได้โดยใช้การบวกหรือการลบ ถ้านักเรียนตอบว่าการบวก ครูถามต่อไปว่า รู้ได้อย่างไร (เติมน้ำ เข้าไปอีก 80 ลิตร ทำ ให้น้ำ เต็มโอ่ง) เขียนเป็น ประโยคสัญลักษณ์ได้อย่างไร ( + 80 = 120) ถ้านักเรียนตอบว่า การลบ ครูถามต่อไปว่าเขียนเป็น ประโยคสัญลักษณ์ได้อย่างไร (120 – 80 = ) จากนั้นครูให้นักเรียนช่วยกันหาคำ ตอบจากประโยค สัญลักษณ์ แล้วตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ สำ หรับประโยคสัญลักษณ์ + 80 = 120 นักเรียน สามารถใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบในการหาค่าของตัวไม่ทราบค่าได้สำ หรับโจทย์ปัญหา ในกรอบท้ายหน้า 135 ครูอาจแบ่งกลุ่มนักเรียนให้ช่วยกันหาคำ ตอบ ซึ่งนักเรียนอาจเขียนประโยค สัญลักษณ์ได้สองแบบและใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบหาคำ ตอบ แล้วให้นักเรียน ออกมาเฉลยหน้าชั้นเรียน การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยให้ นักเรียนเขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำ ตอบ เป็นรายบุคคลตามหนังสือเรียนหน้า 136 จากนั้น ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้องและ สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้หากมีนักเรียนเขียนประโยคสัญลักษณ์ และหาคำ ตอบไม่ได้ครูควรแก้ไขโดยการให้นักเรียน ฝึกเขียนแสดงวิธีหาคำ ตอบกับครูเป็นรายบุคคล ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลย ดังนี้ บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 90 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สิ่งที่ได้เรียนรู้ การแก้โจทย์ปัญหาทำาได้โดย อ่านทำาความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำาตอบ และตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำาตอบ ตรวจสอบความเข้าใจ แบบฝึกหัด 8.10 เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ มีน้ำาเขียว 75 ลิตร ต้องเติมน้ำาโซดากี่ลิตร จึงจะได้น้ำาเขียวผสมโซดา 95 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์........................................................................ ตอบ ต้องเติมน้ำาโซดา ลิตร 1 มีถั่วเขียว 20 ลิตร ใช้ทำาขนมไปแล้วเหลือถั่วเขียว 12 ลิตร ใช้ถั่วเขียว ทำาขนมไปกี่ลิตร ประโยคสัญลักษณ์........................................................................ ตอบ ใช้ถั่วเขียวทำาขนมไป ลิตร 2 136 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 75 + = 95 หรือ 95 - 75 = 20 - = 12 หรือ 20 - 12 = หรือ 12 + = 20 20 8 เขียนประโยคสัญลักษณ์และหาคำาตอบ เดิมรถพ่อมีน้ำามันเหลืออยู่กี่ลิตร เมื่อเติมน้ำามันอีก 25 ลิตร ได้น้ำามันเต็มถังซึ่งมีความจุ69 ลิตร เดิมโอ่งมีน้ำาอยู่เท่าไร เมื่อเติมน้ำา 80 ลิตร ทำาให้มีน้ำาเต็มโอ่งพอดี โจทย์ถาม เดิมโอ่งมีน้ำาอยู่เท่าไร โจทย์บอก โอ่งมีความจุ120 ลิตร เติมน้ำา 80 ลิตร ทำาให้มีน้ำาเต็มโอ่งพอดี ความจุ120 ลิตร หาคำาตอบได้อย่างไร 120 − 80 = 120 − 80 = 40 มีน้ำาอยู่กี่ลิตร เมื่อเติมน้ำา 80 ลิตร ได้น้ำา 120 ลิตร ประโยคสัญลักษณ์ + 80 = 120 ใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ จะได้ 120 − 80 = 120 − 80 = 40 ดังนั้น 40 + 80 = 120 ตอบ เดิมโอ่งมีน้ำาอยู่ ๔๐ ลิตร ? 120 80 อย่าลืมตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำาตอบ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 135 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ประโยคสัญลักษณ์ + 25 = 69 หรือ 69 - 25 = ตอบ เดิมรถพ่อมีน้ำ มันเหลืออยู่ ๔๔ ลิตร เฉลย

สิ่งที่ได้เรียนรู้ การแก้โจทย์ปัญหาทำ ได้โดย อ่านทำ ความเข้าใจปัญหา วางแผนแก้ปัญหา หาคำ ตอบ และตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำ ตอบ จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกหัด 8.10 หน้า 83 – 84 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร 1. ประโยคสัญลักษณ์ 75 + = 95 ใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ จำ ได้ 95 – 75 = 95 – 75 = 20 ดังนั้น 75 + 20 = 95 ตอบ ต้องเติมน้ำ โซดา ๒๐ ลิตร หรือ ประโยคสัญลักษณ์ 95 – 75 = 95 – 75 = 20 ตอบ ต้องเติมน้ำ โซดา ๒๐ ลิตร 2. ประโยคสัญลักษณ์ 20 – = 12 ใช้ความสัมพันธ์ของการบวกและการลบ จะได้ 20 – 12 = 20 – 12 = 8 ดังนั้น 20 – 8 = 12 ตอบ ใช้ถั่วเขียวทำ ขนมไป ๘ ลิตร หรือ ประโยคสัญลักษณ์ 20 – 12 = 20 – 12 = 8 ตอบ ใช้ถั่วเขียวทำ ขนมไป ๘ ลิตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 91

บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ร่วมคิดร่วมทำ กิจกรรม สนุกกับการหาความจุของภาชนะ อุปกรณ์ − ภาชนะ เช่น เหยือก แก้วน้ำ ถัง ถ้วยกาแฟ กะละมังขนาดเล็ก แก้วกระดาษขนาดเล็ก − เครื่องตวง เช่น ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร − น้ำ − แบบบันทึกกิจกรรม เตรียมสถานที่ − ใช้สนามหญ้าในร่มหรือห้องเรียน − จัดโต๊ะ 2 ตัว ตัวที่ 1 วางภาชนะที่จะหาความจุ โต๊ะตัวที่ 2 วางเครื่องตวง − จัดภาชนะใส่น้ำ วางไว้บนสนามหญ้าหรือหน้าห้อง − แบบบันทึกกิจกรรมกลุ่มละ 1 แผ่น วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม แจกภาชนะที่จะหาความจุกลุ่มละ 2 ชิ้น และเครื่องตวงที่เหมาะสม กับการหาความจุของภาชนะ เช่น ถังและกะละมังขนาดเล็ก กับ ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร เหยือกและแก้วน้ำ กับ ถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง แก้วกระดาษขนาดเล็กและถ้วยกาแฟ กับ ช้อนโต๊ะ 2. ให้แต่ละกลุ่มหาความจุของภาชนะทั้ง 2 ชิ้น โดยใส่น้ำ ให้เต็มภาชนะทีละภาชนะ แล้วใช้ เครื่องตวงที่ได้ตวงน้ำ ที่อยู่ในภาชนะทีละภาชนะ ได้ปริมาตรเท่าไร ความจุของภาชนะนั้นจะเท่ากับ ปริมาตรที่ตวงได้แล้วบันทึกความจุของภาชนะแต่ละชิ้นลงในแบบบันทึกกิจกรรม ถ้านักเรียนตวงน้ำ ในภาชนะที่ต้องการหาความจุได้ไม่พอดีกับเครื่องตวง เช่น ต้องการหาความจุของถัง เติมน้ำ เต็มถัง แล้วตวงได้3 ลิตร กับอีกไม่เต็มลิตร ครูให้นักเรียนบอกว่า ถังนี้มีความจุมากกว่า 3 ลิตร แต่ไม่ถึง 4 ลิตร หรืออาจใช้การบอกความจุคร่าว ๆ เช่น ถังนี้มีความจุ 3 ลิตรกว่า ๆ ก็ได้ จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบฝึกท้าทายหน้า 85 ร่วมคิดร่วมทำา กิจกรรม สนุกกับการหาความจุของภาชนะ อุปกรณ์ 1. ภาชนะ เช่น เหยือก แก้วน้ำา ถัง กะละมัง แก้วกระดาษขนาดเล็ก ถ้วยกาแฟ 2. เครื่องตวง เช่น ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร 3. น้ำา 4. แบบบันทึกกิจกรรม วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม และแจกภาชนะที่จะหาความจุกลุ่มละ 2 ชิ้น และเครื่องตวงที่เหมาะสมกับการหาความจุของภาชนะ เช่น - ถัง และกะละมัง กับ ถ้วยตวงขนาด 1 ลิตร - เหยือก และแก้วน้ำา กับ ถ้วยตวงขนาด 1 ถ้วยตวง - แก้วกระดาษขนาดเล็ก และถ้วยกาแฟ กับช้อนโต๊ะ 2. ให้แต่ละกลุ่มหาความจุของภาชนะทั้ง 2 ชิ้น โดยใส่น้ำาให้เต็มภาชนะ แล้วตวงน้ำาที่อยู่ในภาชนะนั้น บันทึกผลลงในใบบันทึกกิจกรรม 1 CUP ¾ ½ ¼ ⅔ ⅓ ⅛ แบบบันทึกกิจกรรม ภาชนะใดมีความจุมากกว่า และมากกว่าอยู่เท่าไร ............................................................................................................. ............................................................................................................. ภาชนะ ความจุ 1..................................................... ........................................................ 2..................................................... ........................................................ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 137 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 8 | การวัดปริมาตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 92 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ขวดโหลมีน้ำาแดงอยู่ครึ่งขวด บทที่ 8 | การวัดปริมาตร ตัวอย่างแบบทดสอบท้ายบท ตัวอย่างแบบทดสอบนี้ใช้ในการประเมินผลระหว่างเรียนเพื่อพัฒนานักเรียน หากมีนักเรียน คนใดที่ไม่สามารถทำาแบบทดสอบนี้ได้ครูควรให้นักเรียนคนนั้นฝึกทักษะมากขึ้นโดยอาจใช้แบบฝึกเสริม ในหนังสือเสริมเพิ่มปัญญาของสสวท.หรือแบบฝึกอื่นตามที่เห็นสมควร ก่อนสอบครูอาจทบทวน ความรู้ให้กับนักเรียนก่อน 20 - 30 นาที ซึ่งแบบทดสอบท้ายบทนี้มีจำานวน 10 ข้อ คะแนนเต็ม 10 คะแนน ใช้เวลาในการทำาแบบทดสอบ 20 นาที และวิเคราะห์ เป็นรายจุดประสงค์ได้ดังนี้ จุดประสงค์การเรียนรู้ ข้อที่ 1. วัดและบอกปริมาตรและความจุเป็นลิตร 1 ถึง 4 2. เปรียบเทียบปริมาตรและความจุเป็นลิตร 5 ถึง 8 3. แสดงวิธีหาคำาตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรและความจุ 9 และ 10 ตัวอย่างแบบทดสอบท้ายบทที่ 8 เติมเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ถูกต้อง และ หน้าข้อความที่ผิด 1. ปริมาตรน้ำาในถังและความจุของถังเท่ากัน ปริมาตรน้ำาในถังและความจุของถังไม่เท่ากัน 2. ถ้าน้ำาแดงมีปริมาตร 5 ลิตร ขวดโหลจะมีความจุ 5 ลิตรด้วย ถ้าน้ำาแดงมีปริมาตร 5 ลิตร ขวดโหลจะมีความจุ 10 ลิตร คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 93

บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เติมคำาตอบ 3. ถ้าน้ำาในกะละมังมีปริมาตร 6 ลิตร กะละมังมีความจุ .............. ลิตร 4. ถ้าโหลแก้วมีความจุ 3 ลิตร น้ำาส้มในโหลแก้วมีปริมาตร .............. ลิตร พิจารณาความจุของภาชนะ เขียน ใน และเติมคำาตอบ 5. โอ่งมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า ถังอยู่ ............ ลิตร 6. ถังมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า อ่างบัวอยู่ ............ ลิตร 7. อ่างบัวมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า โอ่งอยู่ ............ ลิตร 8. ถ้ามีน้ำาในถังครึ่งถัง น้ำาในถังมีปริมาตร มากกว่า น้อยกว่า น้ำาเต็มโอ่งอยู่ ............ ลิตร โอ่งจุน้ำาได้ 20 ลิตร ถังจุน้ำาได้ 36 ลิตร อ่างบัวจุน้ำาได้ 30 ลิตร กะละมังมีน้ำาอยู่ครึ่งกะละมัง คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 94 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

บทที่ 8 | การวัดปริมาตร เติมคำาตอบ 9. แม่ของขุนต้มน้ำาเก๊กฮวยใส่หม้อไว้ 30 ลิตร แบ่งใส่กาน้ำาใบละ 1 ลิตร จำานวน 12 ใบ เหลือน้ำาเก๊กฮวยในหม้อ .......... ลิตร 10. ใบบัวทำาน้ำาเขียวได้ 21 ลิตร แก้วตาทำาน้ำาเขียวได้มากกว่าใบบัว 7 ลิตร แก้วตาทำาน้ำาเขียวได้กี่ลิตร ตอบ ........................................................................................................................................ เฉลยแบบทดสอบท้ายบทที่ 8 1. ถ้าปริมาตรน้ำาในถังและความจุของถังเท่ากัน ถ้าปริมาตรน้ำาในถังและความจุของถังไม่เท่ากัน 2. ถ้าน้ำาแดงมีปริมาตร 5 ลิตร ขวดโหลจะมีความจุ 5 ลิตรด้วย ถ้าน้ำาแดงมีปริมาตร 5 ลิตร ขวดโหลจะมีความจุ 10 ลิตร 3. 12 4. 3 5. โอ่งมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า ถังอยู่ ............ ลิตร 6. ถังมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า อ่างบัวอยู่ ............ ลิตร 7. อ่างบัวมีความจุ มากกว่า น้อยกว่า โอ่งอยู่ ............ ลิตร 8. ถ้ามีน้ำาในถังครึ่งถัง น้ำาในถังมีปริมาตร มากกว่า น้อยกว่า น้ำาเต็มโอ่งอยู่ ............ ลิตร 9. 18 10. แก้วตาทำาน้ำาเขียวได้ 28 ลิตร ขวดโหลมีน้ำาแดงอยู่ครึ่งขวด 10 2 6 16 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 95

1. จำ�แนกและบอกลักษณะของรูปหลายเหลี่ยม วงกลม และวงรี (หัวข้อ 9.1-9.3 ) 2. เขียนรูปหลายเหลี่ยมโดยใช้แบบของรูป (หัวข้อ 9.4 ) 3. บอกรูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ� ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ (หัวข้อ 9.5 ) จุดประสงค์การเรียนรู้และสาระสำ คัญ • ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมและวงกลม มีลักษณะแตกต่างกัน • รูปหลายเหลี่ยมเป็นรูปที่มีมุมหลายมุมและ มีด้านหลายด้านเรียกชื่อตามจำ�นวนด้านและ จำ�นวนมุมของรูปหลายเหลี่ยมนั้น เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม • วงกลมและวงรีเป็นรูปที่ไม่มีด้าน ไม่มีมุม เมื่อพับกระดาษที่เป็นวงกลมจะมีรอยพับครึ่ง หลายเส้น แต่ละเส้นยาวเท่ากัน และเมื่อพับ กระดาษที่เป็นวงรีมีรอยพับครึ่งสองเส้น และ สองเส้นนี้ยาวไม่เท่ากัน • การเขียนรูปหลายเหลี่ยมโดยใช้แบบของรูป มาเป็นแบบ อาจเขียนตามขอบในหรือ ขอบนอกของแบบของรูปก็ได้ • แบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ เป็นการเรียงรูปเรขาคณิตหรือรูปอื่น ๆ ซ้ำ�กันเป็นชุด โดยชุดที่ซ้ำ�ในแบบรูป อาจเกี่ยวกับรูปร่าง ขนาด หรือสี • การหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิต และรูปอื่น ๆ จะต้องหาชุดที่ซ้ำ�ของแบบรูปก่อน นักเรียนสามารถ บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต บทที่ 9 รูปเรขาคณิต จุดประสงค์การเรียนรู้ สาระสำ คัญ 96 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

การวิเคราะห์เนื้อหากับทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ หัวข้อ เนื้อหา เวลา (ชั่วโมง) ทักษะและกระบวนการ ทางคณิตศาสตร์ เตรียมความพร้อม 1 9.1 ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกับรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมกับวงกลม 1 9.2 รูปหลายเหลี่ยม 1 9.3 วงกลมและวงรี 1 9.4 การเขียนรูปหลายเหลี่ยม 2 9.5 แบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ 1 ร่วมคิดร่วมทำ� 1 1  การแก้ปัญหา 2  การสื่อสารและการสื่อความหมายทางคณิตศาสตร์ 3  การเชื่อมโยง 4  การให้เหตุผล 5  การคิดสร้างสรรค์ 1 2 3 4 5 คำ สำ คัญ รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลม วงกลม วงรีรูปหลายเหลี่ยม แบบรูปซ้ำ� ความรู้หรือทักษะพื้นฐานของนักเรียน 1. การจำ�แนก การสังเกต การเชื่อมโยง 2. รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม วงรี 3. ลักษณะของรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม วงรี 4. การเขียนรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม วงรีโดยใช้แบบของรูป 5. แบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ และบอกรูปที่หายไปในแบบรูป บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 97 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

สื่อและแหล่งเรียนรู้ 1. หนังสือเรียน หน้า 138 - 161 2. แบบฝึกหัด หน้า 86 - 97 3. แบบบันทึกกิจกรรม ใบกิจกรรม บัตรภาพต่าง ๆ และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ใช้ประกอบกิจกรรม ดังนี้ • บัตรภาพ เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม วงรีทรงกลม ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกระบอก กรวย แต่ละรูปมีหลายชนิดหรือหลายขนาด • ของจริง เช่น กล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ลูกบอล รูปสี่เหลี่ยม รูปวงกลม • บัตรภาพรูปหลายเหลี่ยม แต่ละรูปมีหลายแบบ • บัตรภาพรูปวงกลม วงรีหลาย ๆ ขนาด • กระดาษที่ตัดเป็นวงกลม 1 แผ่น และวงรี1 แผ่น • แบบของรูปที่เป็นรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม วงกลม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม วงกลม วงรี • กระดาษ A4 • ดินสอสี • ชุดของแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับขนาด และแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับรูปร่าง • ใบกิจกรรม แบบบันทึกกิจกรรม 4. สื่อเพิ่มเติม หน้า 140 141 142 143 146 150 157 158 และ159 (Download ได้จาก QR code หน้า 138) เวลาที่ใช้จัดการเรียนรู้ 9 ชั่วโมง บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 98 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

การจัดการเรียนรู้ การเตรียมความพร้อม 1. ใช้ข้อมูลในหนังสือเรียนหน้าเปิดบท เพื่อกระตุ้น ความสนใจของนักเรียนเกี่ยวกับสิ่งของที่มีในภาพว่า มีลักษณะอย่างไรบ้าง โดยใช้คำ�ถาม เช่น • ภาพหน้าเปิดเป็นภาพเกี่ยวกับอะไร • ใครเคยไปเที่ยวทะเลบ้าง • ในภาพมีสิ่งของอะไรบ้าง • สิ่งของอะไรบ้างที่มีลักษณะคล้ายรูปเรขาคณิต และคล้ายรูปเรขาคณิตชนิดใด นักเรียนอาจตอบคำ�ถามสุดท้ายได้ไม่ครอบคลุม ครูอาจนำ�เข้าสู่บทเรียนนี้โดยชี้นำ�เกี่ยวกับรูปเรขาคณิต ชนิดอื่นที่นักเรียนยังบอกไม่ได้ 2. การเตรียมความพร้อมในการเรียนบทนี้ให้นักเรียน ทำ�กิจกรรม เตรียมพร้อมเรื่องรูปเรขาคณิต โดยให้จัดกลุ่ม บัตรภาพรูปเรขาคณิตชนิดต่าง ๆ ที่ครูแจกให้พร้อมบอกเหตุผลที่ใช้ในการจัดกลุ่มรูปเรขาคณิต เรียนจบบทนี้แล้ว นักเรียนสามารถ จำาแนกและบอกลักษณะของรูปหลายเหลี่ยม วงกลม และวงรี เขียนรูปหลายเหลี่ยมโดยใช้แบบของรูป บอกรูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำาของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ บทที่ 9 รูปเรขาคณิต สื่อเพิ่มเติม มีสิ่งของอะไรบ้างที่มีส่วนประกอบเป็นรูปหลายเหลี่ยม และเป็นรูปหลายเหลี่ยมชนิดใด แบบฝึกหัดเตรียมความพร้อม ตัวอย่างบัตรภาพ กิจกรรม เตรียมพร้อมเรื่องรูปเรขาคณิต อุปกรณ์ 1 ชุดประกอบด้วย บัตรภาพ (รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม วงรี ทรงกลม ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกระบอก กรวย) แต่ละรูปมีหลายชนิด หรือหลายขนาด วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม แล้วแจกอุปกรณ์ให้กลุ่มละ 1 ชุด 2. นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันจัดกลุ่มรูปเรขาคณิต พร้อมบอกเหตุผล 3. ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบความถูกต้อง เตรียมความพร้อม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 140 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 99 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

แต่ละกลุ่ม ครูควรให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำ�เสนอเหตุผลที่ใช้ในการจัดกลุ่มทุกกลุ่ม เพื่อให้นักเรียนได้แสดงความรู้พื้นฐานที่มีเกี่ยวรูปเรขาคณิตชนิดต่าง ๆ ทั้งนี้ในการจัดกลุ่มหากครู เห็นว่ารูปเรขาคณิตบางรูปนักเรียนเคยเรียนมาแล้วตอนป.1 ครูอาจแทรกคำ�ถามว่ารูปนั้น เป็นรูปเรขาคณิตชนิดใด และในการจัดกลุ่มรูปเรขาคณิตของนักเรียนนั้นอาจได้กลุ่มที่แตกต่างกัน และมีความหลากหลาย ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกต้องทั้งหมดถ้านักเรียนให้เหตุผลในการจัดกลุ่มนั้นได้ 9.1 ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกับรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมกับวงกลม จุดประสงค์ จำ�แนกทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกับรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมกับวงกลม สื่อการเรียนรู้ − บัตรภาพรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมและวงกลม แต่ละรูปมีขนาดต่างกัน และ บัตรภาพรูปสี่เหลี่ยมที่ไม่ใช่รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก − สื่อของจริง เช่น กล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก กระดาษรูปสี่เหลี่ยม ลูกบอล กระดาษวงกลม แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนเกี่ยวกับรูปเรขาคณิตที่นักเรียนเคยเรียนมา เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลม และวงรีโดยครูชูบัตรภาพแล้วให้นักเรียนบอกชื่อของรูปเรขาคณิตที่อยู่ในภาพนั้น จากนั้นครูชูกล่อง ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากให้นักเรียนสังเกตว่า กล่องนี้มีส่วนประกอบเป็นรูปเรขาคณิตชนิดใด นักเรียนจะตอบได้ว่า กล่องนี้มีส่วนประกอบเป็นรูปสี่เหลี่ยม จากนั้นครูชูบัตรภาพรูปสี่เหลี่ยมชนิดอื่น ๆ ที่ไม่ใช่รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก แล้วให้นักเรียนบอกชื่อรูปเรขาคณิตที่อยู่ในบัตรภาพนั้น นักเรียนจะตอบได้ว่า บัตรภาพทั้งหมดเป็นบัตรภาพ ของรูปสี่เหลี่ยม ครูให้นักเรียนสังเกตว่า รูปสี่เหลี่ยมที่เป็นส่วนหนึ่งของกล่องกับรูปสี่เหลี่ยมที่อยู่ในบัตรภาพ มีลักษณะต่างกันอย่างไร จากนั้นครูแนะนำ�รูปสี่เหลี่ยมที่เป็นส่วนประกอบของกล่องว่าเป็นรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก และเรียกทรงที่มีลักษณะคล้ายกล่องนี้ว่าทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ครูชูบัตรภาพที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก และบัตรภาพที่เป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากตามหนังสือเรียนหน้า 141 ให้นักเรียนบอกความแตกต่าง ของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกับรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ครูชูบัตรภาพรูปสี่เหลี่ยมมุมฉากและบัตรภาพ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากให้นักเรียนบอกชื่อให้ถูกต้อง จากนั้นให้นักเรียนบอกว่าสิ่งรอบตัวอะไรบ้าง ที่มีลักษณะคล้ายทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เช่น แปลงลบกระดาน กล่องชอล์ก ตู้เย็น ตู้เอกสาร ตู้เก็บรองเท้า ตู้เสื้อผ้า ฯลฯ 9.1 ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกับรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลมกับวงกลม พัฒนาความรู้ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 141 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 100 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

ทรงกลม วงกลม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 142 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กิจกรรม รูปอะไรเอ่ย อุปกรณ์ บัตรภาพ (ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลม และ วงกลม) แต่ละรูปมีหลายชนิดหรือหลายขนาด วิธีจัดกิจกรรม 1. ให้นักเรียนออกมาหยิบบัตรภาพทีละคน แล้วบอกว่าบัตรภาพที่หยิบได้ เป็นรูปเรขาคณิตชนิดใด 2. ครูและเพื่อนในห้องช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง ตัวอย่างบัตรภาพ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 143 2. ครูทบทวนเกี่ยวกับวงกลมโดย ชูบัตรภาพที่เป็นวงกลมหลาย ๆ ขนาด ให้นักเรียนบอกชื่อรูปเรขาคณิตที่อยู่ในภาพ นักเรียนต้องบอกได้ว่ารูปเรขาคณิต ที่อยู่ในภาพนั้นเป็นวงกลม จากนั้นครูชูลูกบอล แล้วให้นักเรียนบอกว่า มีลักษณะคล้ายรูปเรขาคณิต ชนิดใด นักเรียนจะตอบว่า วงกลม จากนั้น ครูชูกระดาษที่ตัดเป็นวงกลมแล้วให้นักเรียน บอกว่า กระดาษนี้เป็นรูปเรขาคณิตชนิดใด นักเรียนจะตอบว่า วงกลม ครูถามนักเรียนว่า ลูกบอลกับกระดาษวงกลมเหมือน หรือต่างกันอย่างไร ให้นักเรียนช่วยกันอภิปราย จากนั้นครูแนะนำ�ว่า ลูกบอลมีลักษณะ เป็นทรงกลมแต่กระดาษมีลักษณะเป็นวงกลม ครูแนะนำ�ทรงกลมและวงกลม ตามหนังสือเรียน หน้า 142 แล้วครูให้นักเรียนยกตัวอย่าง สิ่งที่ อยู่รอบตัวว่ามีอะไรบ้างที่มีลักษณะเป็นทรงกลม เช่น ลูกฟุตบอล ลูกวอลเลย์บอล ลูกปิงปอง ลูกกอล์ฟ 3. ครูให้นักเรียนทำ�กิจกรรม รูปอะไรเอ่ย ตามหนังสือเรียนหน้า 143 โดยครูแจกบัตรภาพ ที่เป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกลม และวงกลม ที่มีขนาดแตกต่างกัน แล้วให้นักเรียนออกมาหยิบบัตรภาพคนละ 1 บัตร แล้วชูบัตรภาพนั้นพร้อมกับบอกชื่อรูปเรขาคณิต ในบัตรภาพที่ตนเองหยิบได้โดยครูและเพื่อนในห้อง ช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง ถ้ามีใครบอกชื่อ รูปเรขาคณิตในบัตรภาพผิด ครูให้นักเรียนคนนั้น ดูรูปในบัตรภาพอีกครั้งแล้วให้บอกชื่อใหม่ จนกว่าจะบอกได้ถูกต้อง โดยครูเป็นผู้ชี้แนะ ครูอาจใช้บัตรภาพที่รวบรวมไว้เป็นสื่อ ของหนังสือเรียนบทนี้ใน QR Code หน้าแรกของบท บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 101 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

ตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบคว�มเข้�ใจของนักเรียน ต�มหนังสือเรียนหน้� 144 โดยให้นักเรียนตอบคำ�ถ�ม เกี่ยวกับทรงสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก รูปสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก ทรงกลม และวงกลม เพื่อให้นักเรียนได้จำ�แนก และบอกชื่อของรูปเรข�คณิตดังกล่�วได้ อ�จร่วมกันเฉลย ดังนี้ 1. รูปใดบ้�งเป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก (3, 5, 8) 2. รูปใดบ้�งเป็นทรงกลม (1, 10) 3. รูปใดบ้�งเป็นรูปสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก (2, 7, 9) 4. รูปใดบ้�งเป็นวงกลม (6, 12) จ�กนั้นครูและนักเรียนร่วมกันสรุป สิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก เช่น • รูปสี่เหลี่ยมมุมฉ�ก เช่น • ทรงกลม เช่น • วงกลม เช่น จ�กนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด 9.1 หน้� 86 - 88 ตอบคำาถาม ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เช่น รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก เช่น ทรงกลม เช่น วงกลม เช่น แบบฝึกหัด 9.1 รูป 1 รูป 2 รูป 3 รูป 4 รูป 5 รูป 6 รูป 7 รูป 8 รูป 9 รูป 10 รูป 11 รูป 12 รูปใดบ้างเป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก รูปใดบ้างเป็นรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก 1 3 รูปใดบ้างเป็นทรงกลม รูปใดบ้างเป็นวงกลม 12 14 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 144 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 102 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูร�ยวิช�พื้นฐ�นคณิตศ�สตร์ ชั้นประถมศึกษ�ป�ที่ 2 เล่ม 2 3, 5, 8 1, 10 2, 7, 9 6, 12

9.2 รูปหลายเหลี่ยม จุดประสงค์ จำ�แนกและบอกลักษณะของรูปหลายเหลี่ยม สื่อการเรียนรู้ บัตรภาพรูปหลายเหลี่ยมหลาย ๆ แบบ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนเรื่องรูปสามเหลี่ยมและรูปสี่เหลี่ยม โดยใช้บัตรภาพตามหนังสือเรียนหน้า 145 ครูชูบัตรภาพ แล้วถามว่า รูปในบัตรภาพเป็นรูปเรขาคณิตชนิดใด เพราะเหตุใด ครูอาจสุ่มถามเป็นรายบุคคล ครูให้นักเรียน นำ�บัตรภาพไปติดบนกระดาน โดยติดบัตรภาพเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 รูปสามเหลี่ยม กลุ่มที่ 2 รูปสี่เหลี่ยม แล้วให้นักเรียนสังเกตรูปที่ติดบนกระดานแล้วร่วมกัน ตอบคำ�ถามอีกครั้ง เช่น รูปสามเหลี่ยมมีลักษณะ อย่างไร (มี3 ด้าน 3 มุม) รูปสี่เหลี่ยมมีลักษณะอย่างไร (มี4 ด้าน 4 มุม) จากนั้นครูนำ�เข้าสู่บทเรียนเรื่อง รูปหลายเหลี่ยมโดยแนะนำ�ว่า รูปสามเหลี่ยมและ รูปสี่เหลี่ยมที่อยู่บนกระดานเป็นรูปหลายเหลี่ยม 2. ครูติดบัตรภาพรูปห้าเหลี่ยมหลาย ๆ ขนาด บนกระดาน แล้วใช้การถามตอบเกี่ยวกับลักษณะ ของรูปห้าเหลี่ยม เช่น รูปนี้มีกี่ด้าน มีกี่มุม แล้วครูแนะนำ� ว่ารูปที่มี5 ด้าน 5 มุม เรียกว่า รูปห้าเหลี่ยม จากนั้น ครูติดบัตรภาพรูปหกเหลี่ยมหลาย ๆ ขนาดบนกระดาน แล้วถามในทำ�นองเดียวกันกับรูปห้าเหลี่ยม แล้วให้นักเรียน ช่วยกันอภิปรายว่า รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม เป็นรูปหลายเหลี่ยมหรือไม่ เพราะเหตุใด ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปว่า การเรียกชื่อ ของรูปหลายเหลี่ยมเรียกตามจำ�นวนด้านและจำ�นวนมุมของรูปหลายเหลี่ยมนั้น รูปใดบ้างเป็นรูปสามเหลี่ยม เพราะอะไร รูปใดบ้างเป็นรูปสี่เหลี่ยม เพราะอะไร รูปสามเหลี่ยมและรูปสี่เหลี่ยมเป็นรูปหลายเหลี่ยม รูป 5 รูป 6 รูป 7 รูป 8 รูป 1 รูป 2 รูป 3 รูป 4 9.2 รูปหลายเหลี่ยม พัฒนาความรู้ รูป 1 4 5 และ 7 เป็นรูปสี่เหลี่ยมเพราะมี 4 ด้าน 4 มุม รูป 2 3 6 และ 8 เป็นรูปสามเหลี่ยมเพราะมี 3 ด้าน 3 มุม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 145 รูปห้าเหลี่ยม มี 5 ด้าน 5 มุม รูปหกเหลี่ยม มี 6 ด้าน 6 มุม มุม ดาน ดาน ดาน ดาน ดาน มุม มุม มุม มุม ดาน ดาน ดาน ดาน ดาน ดาน มุม มุม มุม มุม มุม มุม การเรียกชื่อของรูปหลายเหลี่ยมเรียกตามจำานวนด้าน และจำานวนมุมของรูปหลายเหลี่ยมนั้น รูปห้าเหลี่ยม และรูปหกเหลี่ยม เป็นรูปหลายเหลี่ยม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 146 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 103 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

3. ครูให้นักเรียนช่วยกันบอกชื่อของ รูปหลายเหลี่ยมตามหนังสือเรียนหน้า 147 โดยถาม-ตอบทีละข้อ เช่น ข้อ 1 ครูถามว่า เป็นรูปหลายเหลี่ยมชนิดใด เพราะเหตุใด (เป็นรูปแปดเหลี่ยม เพราะมี8 ด้าน 8 มุม) โดยครูอาจให้นักเรียนนับจำ�นวนมุมและ จำ�นวนด้านในรูปด้วยก็ได้ ตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน ตามหนังสือเรียนหน้า 148 โดยให้นักเรียน เลือกรูปที่ตรงกับชื่อรูปหลายเหลี่ยมที่กำ�หนดให้ พร้อมบอกเหตุผล จากนั้นครูและนักเรียน ร่วมกันตรวจสอบความถูกต้องและช่วยกัน สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม … เป็นรูปหลายเหลี่ยม • การเรียกชื่อของรูปหลายเหลี่ยมเรียก ตามจำ�นวนด้านและจำ�นวนมุมของ รูปหลายเหลี่ยมนั้น จากนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด 9.2 หน้า 89 - 91 1 2 3 4 5 6 บอกชื่อของรูปหลายเหลี่ยม มี 6 ด้าน 6 มุม รูปหกเหลี่ยม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 147 ตรวจสอบความเข้าใจ เลือกรูปที่ตรงกับชื่อรูปหลายเหลี่ยมต่อไปนี้ รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม 1 2 3 4 สิ่งที่ได้เรียนรู้ รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม … เป็นรูปหลายเหลี่ยม การเรียกชื่อของรูปหลายเหลี่ยมเรียกตามจำานวนด้านและ จำานวนมุมของรูปหลายเหลี่ยมนั้น แบบฝึกหัด 9.2 รูป A รูป B รูป C รูป D หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 148 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 104 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 รูป D รูป B รูป C รูป A รูปแปดเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม รูปสิบเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม

9.3 วงกลมและวงรี จุดประสงค์ จำ�แนกและบอกลักษณะของวงกลมและวงรี สื่อการเรียนรู้ − บัตรภาพวงกลม วงรีหลาย ๆ ขนาด − บัตรภาพรูปหลายเหลี่ยม − กระดาษวงกลม − กระดาษวงรี แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนเรื่องวงกลมและวงรี โดยใช้บัตรภาพตามหนังสือเรียนหน้า 149 ครูชูบัตรภาพแล้วถามว่า รูปในบัตรภาพเป็น รูปเรขาคณิตชนิดใด เพราะเหตุใด ครูอาจสุ่มถาม เป็นรายบุคคล ครูให้นักเรียนนำ�บัตรภาพ ไปติดบนกระดาน โดยติดบัตรภาพเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 รูปหลายเหลี่ยม กลุ่มที่ 2 วงกลม กลุ่มที่ 3 วงรีแล้วให้นักเรียนสังเกตรูปที่ ติดบนกระดานแล้วร่วมกันตอบคำ�ถามอีกครั้ง เช่น รูปหลายเหลี่ยมมีลักษณะอย่างไร (มีด้านและมีมุม) วงกลมและวงรีมีลักษณะอย่างไร (ไม่มีด้านไม่มีมุม) 9.3 วงกลมและวงรี พัฒนาความรู้ รูปใดบ้างเป็นวงกลม รูปใดบ้างเป็นวงรี รูป 1 รูป 2 รูป 3 รูป 4 รูป 5 รูป 6 รูป 7 รูป 8 รูป 2 3 และ 6 เป็นวงกลม รูป 4 5 และ 8 เป็นวงรี สังเกต วงกลมกับวงรีเป็นรูปที่ไม่มีด้าน ไม่มีมุม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 149 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 105 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

2. ครูให้นักเรียนช่วยกันทำ�กิจกรรม วงกลมกับวงรี ต�มหนังสือเรียน หน้� 150 โดยแจกกระด�ษวงกลมและกระด�ษวงรี คนละ 1 ชุด ให้นักเรียนทุกคนพับครึ่ง กระด�ษวงกลมให้สองข้�งทับกันสนิทพอดีแล้ว ขีดเส้นต�มรอยพับ จ�กนั้นทำ�ในลักษณะ เดียวกันหล�ย ๆ แนวให้ได้ม�กที่สุด แล้ววัดคว�มย�วของรอยขีดแต่ละเส้นที่ขีดไว้ หลังจ�กนั้นร่วมกันอภิปร�ยเกี่ยวกับคว�มย�ว ที่วัดได้ ซึ่งครูควรให้นักเรียนสรุปได้ว่� กระด�ษวงกลมพับครึ่งให้สองข้�งทับกัน สนิทพอดี พับได้หล�ยแนว เมื่อขีดเส้น ต�มรอยพับทุกเส้นที่ขีดจะมีคว�มย�วเท่�กัน จ�กนั้นทำ�กิจกรรมพับครึ่งกระด�ษวงรี ในทำ�นองเดียวกันกับก�รพับครึ่งกระด�ษวงกลม แล้วให้นักเรียนสังเกตว่� กระด�ษวงรีพับครึ่ง ให้สองข้�งทับกันสนิทพอดี พับได้สองแนว เมื่อขีดเส้นต�มรอยพับสองเส้นนั้นจะมีคว�มย�ว ไม่เท่�กัน ครูควรเน้นย้ำ�ว่� กระด�ษวงรีพับครึ่ง ให้สองข้�งทับกันสนิทพอดีได้สองแนวเท่�นั้น ซึ่งต่�งกับกระด�ษวงกลมที่พับได้หล�ยแนว และ คว�มย�วของรอยขีดที่พับได้ของกระด�ษวงรี ย�วไม่เท่�กันแต่คว�มย�วของรอยขีดที่พับได้ ของกระด�ษวงกลมย�วเท่�กัน 3. ครูให้นักเรียนช่วยกันพิจ�รณ�รูป ต�มหนังสือเรียนหน้� 151 แล้วบอกว่�รูปใด เป็นวงกลม รูปใดเป็นวงรี พร้อมทั้งบอกเหตุผล แล้วช่วยกันสรุปลักษณะของวงกลมและวงรี อีกครั้ง จ�กนั้นครูและนักเรียนช่วยกัน ตรวจสอบคว�มถูกต้อง กระดาษวงรีพับครึ่งให้สองข้างทับกันสนิทพอดี พับได้สองแนว เมื่อขีดเส้นตามรอยพับสองเส้นนั้นยาวไม่เท่ากัน กระดาษวงกลมพับครึ่งให้สองข้างทับกันสนิทพอดี พับได้หลายแนว เมื่อขีดเส้นตามรอยพับแต่ละเส้นยาวเท่ากัน กิจกรรม วงกลมกับวงรี อุปกรณ์ 1 ชุด ประกอบด้วยกระดาษที่ตัดเป็นวงกลม 1 แผ่น วงรี 1 แผ่น วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแจกอุปกรณ์ให้นักเรียนคนละ 1 ชุด 2. ให้นักเรียนพับครึ่งกระดาษวงกลมให้สองข้างทับกันสนิทพอดี แล้วขีดเส้นตามรอยพับ จากนั้นทำาในลักษณะเดียวกันหลาย ๆ แนว ให้ได้มากที่สุด แล้ววัดความยาวของแต่ละเส้นที่ขีดไว้ ครูและนักเรียน ร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับความยาวที่วัดได้ 3. ให้นักเรียนพับครึ่งกระดาษวงรีให้สองข้างทับกันสนิทพอดี แล้วขีดเส้น ตามรอยพับ จากนั้นทำาในลักษณะเดียวกันหลาย ๆ แนวให้ได้มากที่สุด แล้ววัดความยาวของแต่ละเส้นที่ขีดไว้ ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปราย เกี่ยวกับความยาวที่วัดได้ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 150 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รูปใดเป็นวงกลม รูปใดเป็นวงรี รูป 1 รูป 4 รูป 7 รูป 2 รูป 3 รูป 5 รูป 6 รูป 8 รูป 9 รูป 10 รูป 11 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 151 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 106 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูร�ยวิช�พื้นฐ�นคณิตศ�สตร์ ชั้นประถมศึกษ�ป�ที่ 2 เล่ม 2 วงกลม วงกลม วงรี วงกลม วงกลม วงรี วงรี วงรี วงกลม วงรี วงรี

การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบคว�มเข้�ใจของนักเรียน ต�มหนังสือเรียนหน้� 152 โดยให้นักเรียนพิจ�ณ�รูป ที่กำ�หนดให้แล้วบอกว่�มีวงกลมกี่รูป และมีวงรีกี่รูป จ�กนั้นครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ คว�มถูกต้องและช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ วงกลมและวงรีมีลักษณะต่�งกัน วงกลมมีรอยพับครึ่งหล�ยเส้น แต่ละเส้น ย�วเท่�กัน วงรีมีรอยพับครึ่งสองเส้น และสองเส้นนี้ ย�วไม่เท่�กัน จ�กนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด 9.3 หน้� 92 – 93 ตรวจสอบความเข้าใจ ภาพแต่ละข้อต่อไปนี้ มีวงกลมและวงรีอย่างละกี่รูป 1 2 สิ่งที่ได้เรียนรู้ วงกลมและวงรีมีลักษณะต่างกัน วงกลมมีรอยพับครึ่งหลายเส้น แต่ละเส้นยาวเท่ากัน วงรีมีรอยพับครึ่งสองเส้นและสองเส้นนี้ยาวไม่เท่ากัน แบบฝึกหัด 9.3 มีวงกลม รูป มีวงรี รูป มีวงกลม รูป มีวงรี รูป หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 152 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 107 คู่มือครูร�ยวิช�พื้นฐ�นคณิตศ�สตร์ ชั้นประถมศึกษ�ป�ที่ 2 เล่ม 2 5 12 5 5

9.4 การเขียนรูปหลายเหลี่ยม จุดประสงค์ เขียนรูปหลายเหลี่ยมโดยใช้แบบของรูป สื่อการเรียนรู้ แบบของรูปหลายเหลี่ยม แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 9.4 การเขียนรูปหลายเหลี่ยม พัฒนาความรู้ สาธิตการเขียนรูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม โดยใช้แบบของรูปขีดตามขอบใน รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม นักเรียนลองฝึกทำาดู หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 153 สาธิตการเขียนรูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม โดยใช้แบบของรูปขีดตามขอบนอก รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม นักเรียนลองฝึกทำาดู หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 154 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1. ครูทบทวนการเขียนรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลมและวงรีตามขอบในและขอบนอก โดยใช้แบบของรูป อาจสุ่มนักเรียนให้ออกมาช่วยกันเขียนรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม วงกลมและวงรี ตามขอบในและขอบนอกโดยใช้แบบของรูปให้เพื่อนดูบนกระดาน จากนั้นครูนำ�เข้าสู่บทเรียน โดยการแนะนำ�แบบของรูปที่เป็นรูปหลายเหลี่ยมว่าสามารถเขียนรูปหลายเหลี่ยมตามขอบนอก และขอบในได้ในทำ�นองเดียวกัน จากนั้นครูให้นักเรียนเขียนรูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม และรูปแปดเหลี่ยมโดยใช้แบบของรูปขีดตามขอบใน ตามหนังสือเรียนหน้า 153 และครูตรวจสอบ ความถูกต้อง 2. ครูให้นักเรียนเขียนรูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม และรูปแปดเหลี่ยม โดยใช้แบบของรูปขีดตามขอบนอก ตามหนังสือเรียนหน้า 154 และครูตรวจสอบความถูกต้อง บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 108 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

3. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนให้ทำ�กิจกรรม รวมพลังสร้างสรรค์งานประดิษฐ์ตามหนังสือเรียน หน้า 155 โดยแจกแบบของรูปเรขาคณิต และดินสอสีกลุ่มละ 1 ชุด และแจกกระดาษ A4 คนละ 1 แผ่น แล้วให้นักเรียนแต่ละคนสร้างรูปตามจินตนาการโดยใช้แบบของรูปเรขาคณิต ระบายสี ตั้งชื่อชิ้นงานแล้วนำ�เสนอผลงาน การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน ตามหนังสือเรียนหน้า 156 โดยให้นักเรียนแต่ละคน เขียนรูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม และรูปแปดเหลี่ยม จากนั้นครูและนักเรียน ร่วมกันตรวจสอบความถูกต้องและช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเขียนรูปหลายเหลี่ยมอาจใช้แบบของรูปมาเป็นแบบ จากนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด 9.4 หน้า 94 กิจกรรม รวมพลังสร้างสรรค์งานประดิษฐ์ อุปกรณ์ 1. แบบของรูปเรขาคณิต 2. กระดาษ A4 3 ดินสอสี วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูนำาตัวอย่างรูปมาให้นักเรียนดู เช่น 2. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียน แจกแบบของรูปเรขาคณิต และดินสอสี ให้กลุ่มละ 1 ชุด และแจกกระดาษ A4 ให้นักเรียนคนละ 1 แผ่น 3. ให้นักเรียนสร้างรูปตามจินตนาการโดยใช้แบบของรูปเรขาคณิต ระบายสี ตั้งชื่อชิ้นงาน และนำาเสนอ รูปนี้ใช้แบบของรูปแปดเหลี่ยม และแบบของรูปสี่เหลี่ยม รูปนี้ใช้แบบของรูปหกเหลี่ยม แบบของรูปสี่เหลี่ยม และ แบบของรูปสามเหลี่ยม หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 155 สิ่งที่ได้เรียนรู้ การเขียนรูปหลายเหลี่ยมอาจใช้แบบของรูปมาเป็นแบบ แบบฝึกหัด 9.4 เขียนรูปต่อไปนี้ โดยใช้แบบของรูป รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม 1 2 3 4 ตรวจสอบความเข้าใจ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 156 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 109 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2 *คำ�ตอบขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของครู

9.5 แบบรูปซ้ำ ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ จุดประสงค์ บอกรูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ สื่อการเรียนรู้ − แบบของรูปเรขาคณิต − แบบของรูปอื่น ๆ เช่น ดาว ใบไม้ดอกไม้ แนวการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ 1. ครูทบทวนแบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิต ที่เกี่ยวกับสีขนาด หรือรูปร่าง โดยใช้การถาม-ตอบ เช่น สร้อยลูกปัดนี้เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับสีขนาด หรือรูปร่าง (รูปร่าง) การวางเรียงกระถางต้นไม้ในลักษณะนี้เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับสีขนาด หรือรูปร่าง (ขนาด) การวางเรียงแก้วพลาสติกในลักษณะนี้เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับสีขนาด หรือรูปร่าง (สี) ครูอาจเพิ่มคำ�ถามที่เป็นการทบทวนเนื้อหาในเรื่องนี้เช่น ชุดที่ซ้ำ�ของแบบรูปแต่ละแบบรูปคืออะไร จากนั้นครูนำ�เข้าสู่บทเรียนโดยยกตัวอย่างธงราวในหนังสือเรียนหน้า 157 แล้วใช้การถาม-ตอบ ในทำ�นองเดียวกัน เช่น ธงราววางเรียงกันอย่างไร ชุดที่ซ้ำ�ในแบบรูปคืออะไร เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับอะไร ถ้าจะติดธงต่อ จะติดธงสีใด แล้วให้นักเรียนช่วยกันหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ� ในกรอบท้ายหน้า 157 รูปที่หายไปในแบบรูปคือรูปใด 1 2 9.5 แบบรูปซ้ำาของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ พัฒนาความรู้ ธงในธงราวเรียงกันอย่างไร เรียงกันเป็นชุด ชุดละ 3 สี ซ้ำาไปเรื่อย ๆ ............... ............... ธงสีเขียว การเรียงธงซ้ำากันเป็นชุดไปเรื่อย ๆ มีลักษณะเป็นแบบรูปซ้ำา โดยมี เป็นชุดที่ซ้ำา แบบรูปซ้ำาลักษณะนี้เป็นแบบรูปซ้ำาที่เกี่ยวกับสี ถ้าจะติดธงต่อ จะติดธงสีใด หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 157 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 110 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

2. ครูให้นักเรียนพิจารณาแบบรูปซ้ำ�ในหนังสือเรียนหน้า 158 แล้วใช้การถาม-ตอบ ในทำ�นองเดียวกัน เช่น รูปหกเหลี่ยมวางเรียงกันอย่างไร ชุดที่ซ้ำ�ในแบบรูปคืออะไร เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับอะไร ถ้าจะวางรูปหกเหลี่ยมต่อ จะวางรูปใด แล้วให้นักเรียนช่วยกันหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ� ในกรอบท้ายหน้า 158 3. ครูให้นักเรียนพิจารณาแบบรูปซ้ำ�ในหนังสือเรียนหน้า 159 แล้วใช้การถาม-ตอบ ในทำ�นองเดียวกันเช่น ของเล่นวางเรียงกันอย่างไร ชุดที่ซ้ำ�ในแบบรูปคืออะไร เป็นแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับอะไร ถ้าจะวางของเล่นต่อ จะวางของเล่นชนิดใด แล้วให้นักเรียนช่วยกันหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ� ในกรอบท้ายหน้า 159 ครูเน้นย้ำ�ว่า แบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ อาจเกี่ยวกับรูปร่าง ขนาด หรือสีโดยในชุดที่ซ้ำ� จะมีกี่รูปก็ได้แต่ต้องเป็นชุดที่เหมือนกันซ้ำ�ไปเรื่อย ๆ รูปหกเหลี่ยมวางเรียงกันอย่างไร เรียงกันเป็นชุด ชุดละ 3 รูป ซ้ำาไปเรื่อย ๆ การเรียงรูปหกเหลี่ยมซ้ำากันเป็นชุดไปเรื่อย ๆ มีลักษณะ เป็นแบบรูปซ้ำา โดยมี เป็นชุดที่ซ้ำา แบบรูปซ้ำาลักษณะนี้เป็นแบบรูปซ้ำาที่เกี่ยวกับขนาด ถ้าจะวางรูปหกเหลี่ยมต่อ จะวางรูปใด รูปที่หายไปในแบบรูปคือรูปใด 1 2 ............... ............... รูปหกเหลี่ยมเล็ก หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 158 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รูปที่หายไปในแบบรูปคือรูปใด 1 2 ............... ............... เรียงกันเป็นชุด ชุดละ 3 ชนิด ซ้ำาไปเรื่อย ๆ ถ้าจะวางของเล่นต่อ จะวางของเล่นชนิดใด ของเล่นวางเรียงกันอย่างไร รถยนต์ การเรียงของเล่นซ้ำากันเป็นชุดไปเรื่อย ๆ มีลักษณะ เป็นแบบรูปซ้ำา โดยมี เป็นชุดที่ซ้ำา แบบรูปซ้ำาลักษณะนี้เป็นแบบรูปซ้ำาที่เกี่ยวกับรูปร่าง แบบรูปซ้ำาของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ อาจเกี่ยวกับรูปร่าง ขนาด หรือสี โดยในชุดที่ซ้ำาจะมีกี่รูปก็ได้แต่ต้องเป็นชุดที่เหมือนกันซ้ำาไปเรื่อย ๆ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 159 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 111 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

การตรวจสอบความเข้าใจ 4. ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน ตามหนังสือเรียนหน้า 160 โดยให้นักเรียน แต่ละคนบอกรูปที่หายไปในแบบรูป จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ ความถูกต้องและช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ได้เรียนรู้ • แบบรูปซ้ำ�ของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ เป็นการเรียงรูปเรขาคณิตหรือรูปอื่น ๆ ซ้ำ�กันเป็นชุด โดยชุดที่ซ้ำ�ในแบบรูป อาจเกี่ยวกับรูปร่าง ขนาด หรือสี • การหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำ�ของ รูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ จะต้องหา ชุดที่ซ้ำ�ของแบบรูปก่อน จากนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด 9.5 หน้า 95 - 96 ............... ............... บอกรูปที่หายไปในแบบรูป ตรวจสอบความเข้าใจ สิ่งที่ได้เรียนรู้ แบบรูปซ้ำาของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ เป็นการเรียงรูปเรขาคณิต หรือรูปอื่น ๆ ซ้ำากันเป็นชุด โดยชุดที่ซ้ำาในแบบรูปอาจเกี่ยวกับ รูปร่าง ขนาด หรือสี การหารูปที่หายไปในแบบรูปซ้ำาของรูปเรขาคณิตและรูปอื่น ๆ จะต้องหาชุดที่ซ้ำาของแบบรูปก่อน แบบฝึกหัด 9.5 1 2 3 ............... หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 160 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต 112 | สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2

ร่วมคิดร่วมทำ กิจกรรม ผนังห้องครัวแสนสวย อุปกรณ์ 1 ชุดประกอบด้วย 1. กระดาษ A4 ตามจำ�นวนกลุ่ม ของนักเรียน 2. แบบของรูปที่เป็นรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม วงกลม วงรี 3. ดินสอสี วิธีดำ เนินกิจกรรม 1. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่มและ แจกอุปกรณ์ให้กลุ่มละ 1 ชุด 2. ให้นักเรียนใช้แบบของรูปออกแบบ ลวดลายบนกระดาษ A4 เพื่อใช้เป็นแบบ ในการปูกระเบื้องบนผนังห้องครัว โดยใช้ความรู้ เรื่องแบบรูปซ้ำ�ที่เกี่ยวกับสีขนาด หรือรูปร่าง 3. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอผลงาน จากนั้นให้นักเรียนทำ�แบบฝึกท้าทายหน้า 97 กิจกรรม ผนังห้องครัวแสนสวย อุปกรณ์ 1 ชุดประกอบด้วย 1. กระดาษ A4 2. แบบของรูปที่เป็นรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปห้าเหลี่ยม รูปหกเหลี่ยม รูปเจ็ดเหลี่ยม รูปแปดเหลี่ยม วงกลม วงรี 3. ดินสอสี วิธีจัดกิจกรรม 1. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนและแจกอุปกรณ์ให้กลุ่มละ 1 ชุด 2. ให้นักเรียนใช้แบบของรูปออกแบบลวดลายบนกระดาษ A4 เพื่อใช้เป็นแบบในการปูกระเบื้องบนผนังห้องครัว โดยใช้ความรู้ เรื่องแบบรูปซ้ำาที่เกี่ยวกับสี ขนาด หรือรูปร่าง 3. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มนำาเสนอผลงาน ร่วมคิดร่วมทำา หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน | คณิตศาสตร์ ป.2 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 161 บทที่ 9 | รูปเรขาคณิต สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี| 113 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 2