5. Sınıf Türkçe Etkinlik Cevap Anahtarı

5. Sınıf Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Etkinlik 30

5. Aşağıda büyük harflerin kullanımlarıyla ilgili verilen bilgilerden doğru olanlara (D), yan-
lış olanlara (Y) yazınız.

Bilgiler

a. D Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle baş-
b. D lar.
c. D
d. D Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve
lakaplar büyük harfle başlar.

Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler
küçük harfle başlar.

Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri
büyük harfle başlar.

e. D Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.

f. Y Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlar.

g. Y Para birimleri büyük harfle başlar.

h. Y Özel adlar yerine kullanılan "o" sözcüğü cümle içinde büyük harfle yazılır.

i. Y “Ay, dünya ve güneş” sözcükleri her zaman büyük harfle başlar.

j. Y Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan,
k. Y bulvar, cadde, sokak kelimeleri küçük harfle başlar.

Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler küçük harfle
başlar.

l. D Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle yazılır.

m. D Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik sözcüklerde sadece özel ad büyük
harfle başlar, diğer sözcük küçük harfle yazılır.

n. Y Mektuplarda ve resmî yazışmalarda hitaplar küçük harfle başlar.

251

5. Sınıf Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Etkinlik 30

6. Aşağıda büyük harflerin kullanımlarıyla ilgili verilen bilgilerden doğru olanlara (D), yan-
lış olanlara (Y) yazınız.

Bilgiler

1. Şiirlerde dizeler büyük harfle başlar. D

2. Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları bü- D
yük harfle başlar.

3. Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. Y
tür bildiren ikinci isimler küçük harfle başlar.

4. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi bü- Y
yük harfle başlar.

5. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi küçük harfle başlar. D

6. Dil ve lehçe adları küçük harfle başlar. Y

7. Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük D
harfle başlar.

8. İki noktadan sonra gelen cümle değeri taşımayan sözcükler küçük harfle D
başlar.

9. “Doğu, batı, kuzey, güney” gibi yön adları özel addan önce gelirse bü- D
yük harfle başlar.

10. Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmasını oluşturan harfler küçük harfle Y
yazılır.

11. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her D
kelimesi büyük harfle başlar.

12. Gezegen ve yıldız adları küçük harfle başlar. Y

252

5. Sınıf Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Etkinlik 30

7. Aşağıdaki metni büyük harflerin kullanımıyla ilgili inceleyiniz. Yanlış yazılan sözcükle-
rin doğru yazımını kutucuğun içine yazınız.

MUZAFFER İZGÜ (29 ekim 1933 Adana, 26 ağustos 2017 İstanbul)

1933 Yılında; Adana'da doğan yazar, yoksul bir çocukluk geçirdi. Bulaşıkçılık, Garsonluk,
sinemalarda Gazoz Satıcılığı gibi işlerde çalıştı ve aynı zamanda da eğitimine devam etti.
Diyarbakır öğretmen okulunu bitirdikten sonra Öğretmen olarak görev yaptı.
Mizah öğelerinden faydalanarak, toplumun aksayan yönlerini okuyuculara aktardı. Bazı
eserleri TV'ye uyarlanan izgü; 1977 Yılında, Akşehir ulusal gülmece öyküsü yarışmasında
üçüncülük, "Donumdaki para" adlı kitabıyla Türk dil kurumu öykü ödülünü, "Dayak birin-
cisi" adlı çocuk romanıyla da Bulgaristan altın kirpi ödülünü kazandı.
Milliyet sanat dergisinin açtığı bir yarışmada ikincilik ödülü, çocuk kitapları fuarında "uçtu
uçtu Ali uçtu" masalıyla birincilik ödülleri sahibi olan Yazar, emekli olduktan sonra, İzmir'e
yerleşti.

Ekim, Ağustos, yılında, garsonluk, gazoz satıcılığı, Öğretmen Okulunu, öğretmen, İzgü,
yılında, Ulusal Gülmece Öyküsü Yarışması’nda, Para, Türk Dil Kurumu Öykü Ödülü’nü,
Dayak Birincisi, Bulgaristan Altın Kirpi Ödülü’nü, Sanat, Çocuk Kitapları Fuarı’nda, Uçtu
Uçtu Ali Uçtu, yazar


8. Aşağıdaki kutucuklarda yer alan sözcüklerin yazımları doğru olanları işaretleyiniz.

a. b. c. d.
“Türkçe sözlük” “Karga İle Tilki” Atatürk Bulvarı
Anneler Günü
f.  
İnönü meydan g.
30 Ağustos e. muharebesi Nene Hatun h.
 i. Avukat Ali Bey  l.
j. 
Beşiktaş İlçesi Çağlayan Lisesi k. Genel Ağ

 İbrahim öğretmen
m. n. p.
o.
Karaköy İskelesi Van Kedisi Karanfil Sokak Çarşamba ovası



253

5. Sınıf Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler KKT - 30 

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bü-yük 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gezegen ve
harflerin kullanımı ile ilgili bir yanlışlık yapıl- gök cisimlerinin adlarının yazımında yanlışlık
mıştır? yapılmıştır?

A) Atatürk 1920’de TBMM’yi açtı. A) Bugün Güneş tutulması olacakmış.
B) Yüzü ay parçası gibi.
B) İlk cumhurbaşkanı Atatürk olmuştu. C) Ay, Dünya’nın uydusudur.
D) Yapacak Dünya kadar işim var.
C) Türk Milleti dünya üzerindeki en hoşgörülü
millettir.

D) Atatürk ülkemizin gelişmesi için yeni yasalar
çıkardı.

2. İbn-i Sina 980 senesinde, Buhara yakınlarında 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harfle-
doğmuş bir filozof ve tıp bilginidir. Önce babasın- rin kullanımı ile ilgili yazım yanlışı yapılmıştır?
dan daha sonra da dönemin ünlü bilginlerinden
mantık, matematik ve gök bilimi öğrenimi gör- A) Kaşlarını çatarak “Bunu neden yaptın?” dedi.
müş, tıp alanında büyük başarılar göstermiştir.
Ünlü eseri “El-Kanun”, yaklaşık bir milyon ke- B) Binanın önündeki “Şehirler arası telefon” lev-
limelik büyük bir Tıp Ansiklopedisidir. Bu eser hasını görünce çok sevindi.
gerek içeriği gerekse hazırlanış tarzı bakımından,
asırlarca Dünya tıp literatürüne hâkim olmuştur. C) Mektubuna “Sevgili Arkadaşım,” diyerek baş-
Kendisinden sonra, yeni tıbbın doğuşuna kadar lamış.
Türkçe, Arapça, Farsça ve çeşitli batı dillerinde
yazılmış eserlere kaynaklık etmiştir. D) Seni çok özledim. Tatilde, ailece İzmir’e geli-
yoruz.
Metinde altı çizili sözcüklerden hangisinin ya-
zımında hata yapılmamıştır?

A) Buhara B) Tıp Ansiklopedisi
C) Dünya D) batı

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf- 6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf-
lerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır? lerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

A) Her salı tiyatroya giderim. A) Türk Dil Kurumu bu sene sitesini yeniledi.
B) 13 Ocak Pazartesi doğum günüm. B) 30 Ağustos Zafer Bayramı etkinlikleri başladı.
C) İstanbul’a bir cuma günü gittim. C) “İstanbul’u Dinliyorum” Şiirini çok beğenirim.
D) 17 aralık akşamı döneceğiz. D) Anıtkabir Ankara’da bulunuyor, onu ziyarete

gittik.

254

5. Sınıf Sayıların Yazımı

➤➤ Sayılar harflerle de yazılabilir. ➤➤ Sayılardan oluşan oyunların adları bitişik yazı-
lır.
Örnek: Bin yıldan beri bu bölgede yaşıyoruz.
Biz on gün sonra yola çıkacağız. Örnek: altmışaltı, ellibir, yirmibir
Bayram haftanın ikinci günü.

➤➤ Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik ➤➤ Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda,
verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır. hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılı-
şında, kitap ve dergi ciltlerinde kullanılır.
Örnek: 15.45’te, 13.00’te, 15.500.000 lira,
10 kilogram, 250 kilometre, 35 metre kumaş, Örnek: I. Dünya Savaşı; XXI. yüzyıl; VI. Murat,
1.500.000 öğrenci vb. XIV. Louis, II. Wilhelm, 19.V.1919; I. Cilt ...

➤➤ Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da ya- ➤➤ Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan
zılabilir. sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır
ve aralarına nokta konur.
Örnek: Yarın saat yediyi on geçe tren varmış. Örnek: 1.000, 1.500, 15.000, 15.000.000
Sınav on otuza ertelenmiş.
Saat dokuzu beş geçe … ➤➤ Sayılarda kesirler (ondalıklı ifadeler) virgülle
ayrılır.
➤➤ Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay Örnek: 1,2 (1 tam onda 2)
okunabilmesi amacıyla içinde geçen “bin, mil- 3,7 (3 tam onda 7)
yon, milyar ve trilyon” sözleri harfle yazılabilir.
➤➤ Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir.
Örnek: 15 milyar 250 milyon TL, 10 milyon 5 yüz Örnek: 2. kat, 3. soru, 5. sokak…
bin, 2’nci kat, 3’üncü soru, 5’inci sokak…

➤➤ Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı ya- ➤➤ Üleştirme (eşit bölüştürme anlatan) sayıları ra-
zılır. kamla değil yazıyla belirtilir.
Örnek: birer, ikişer, üçer, dörder, yedişer…
Örnek: Size iki yüz elli lira göndereceğim.
Bugüne kadar bin beş yüz elli iki kitap
satılmış.

➤➤ Para ile ilgili işlemlerle senet, çek vb. ticari bel-
gelerde geçen sayılar bitişik yazılır.

Örnek: 15.154 TL (onbeşbinyüzellidört)

255

5. Sınıf Sayıların Yazımı

Etkinlik 31

Kazanım: T.5.4.8. Sayıları doğru yazar.

1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun ifadeler getirerek cümleleri tamam-
layınız.

a. Sayılar rakamla yazılabileceği gibi yazı ile de yazılabilir.

b. Sayılar yazı ile yazılırken bütün sözcükler ayrı yazılır.

c. Sayılar rakamla yazılırken sayılara getirilen ekler kesme işareti
ile ayrılır.

Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde ge-
d. çen bin, milyon, milyar sözleri harfle yazılabilir.

e. Sayılar rakamla yazılırken kesirli ifadeler virgülle ayrılır.

f. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılır.

2. Aşağıdaki cümlelerde yapılan yazım yanlışlarının altını çiziniz.
a Öğretmenimiz, sınavdan yüz alan herkese 5’er tane kalem dağıttı.
b Yıl boyunca okulun kütüphanesinden tam oniki kitap alıp okumuşum.
c Ahmet, bayram harçlığının 1.2’sini istediği topu almak için ayırmıştı.
d Tatil boyunca her gün üç - dört saat spor yaptım.
e Takımın 2.’nci gölünü yeni transfer edilen futbolcu atmış.
f İstanbul’un nüfusunun 2018 itibariyle 15,150,000 olduğu söyleniyor.
g Yeni aldıkları eve ikiyüz ellialtı bin lira ödemişler.

256

5. Sınıf Sayıların Yazımı

Etkinlik 31

3. Aşağıdaki cümlelerde sayıların yazımında yanlışlık yapılmışsa doğru yazımlarını kar-
şılarına yazınız.

1 Cevizleri 2’şer 2’şer paylaştık. ikişer ikişer
on beş
2 Bu kış onbeş gün tatilimiz var. 5’ti
2’nci
3 Kurtuluş Savaşı 19 Mayıs 1919’da başladı. bin yıllık

4 Ali bize geldiğinde saat 5’di. 150 metre
ellibir
5 Resim yarışmasında birinci oldum.
(onüçbinikiyüzelli)
6 Okulu 2’inci olarak bitirdim. beş yüz milyon

7 Bina, yirmi yıldır terk edilmiş halde duruyor. 5. / 5’inci
Yedi bin yüz elli beş
8 Cumhuriyet binyıllık bir mirası devraldı.
8’inci / 8.
9 Yüz elli metre yürümek onu yormuştu.

10 Program yirmi bir otuzda başlayacak.

11 Hepimiz elli bir oynamak üzere salonda toplandık.

12 V. Mehmet birçok yeniliğe imza attı.

13 1.000 metrelik bir yükseltiye çıktılar.

14 Senette 13.250 TL (on üç bin iki yüz elli) yazıyor.

15 Elimize 12 milyar 100 milyon lira geçti.

16 Tam tamına beşyüz milyon yıldır bu taş burada.

17 7,3 (7 tam onda 3) sayısını 2 ile çarptı.

18 Kardeşler ikişer elma yedi.

19 10 kilometre yolu bisikletle gitti.

20 Sıralamada 5.’inci olduğu için şanslıydı.

21 Saat 13.30’da gelirsen bana yetişirsin.

22 Yedibin yüz ellibeş adet gül mü sipariş etti?

23 Mirasın 1/2’si çocuklar arasında paylaştırılacakmış.

24 Bence 1.XI.1928, Türkçenin özüne dönüş hareketinin
başlangıcıdır.

25 Öğretmenimiz, 8.inci soruyu yapamadığımızı görünce
açıklama yapmak durumunda kaldı.

257

5. Sınıf Sayıların Yazımı KKT - 31 

1. Aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı 4. Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı yok-
vardır? tur?

A) Kızının 7’nci doğum gününü kutlayacakmış. A) 23.Nisan.1923’te Meclis açıldı.
B) Yarın saat 14.45’te buluşalım. B) 23.05.1923’te Meclis açıldı.
C) Öğrenciler sıralara 2’şer 2’şer oturmuşlar. C) 23.V.1923’te Meclis açıldı.
D) Yarın 3. caddedeki bir eve taşınıyoruz. D) 23.05.1923’’de Meclis açıldı.

2. Aşağıdakilerin hangisinde sayıların yazımı ile 5. “1945” sayısının yazımı hangisinde doğrudur?
ilgili bilgi yanlıştır?
A) Bindokuz yüz kırkbeş
A) Üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla yazıla- B) Bin dokuz yüz kırk beş
bilir. C) Bin dokuzyüz kırk beş
D) Bin dokuzyüz kırkbeş
B) Sıra belirten sayılar yazıyla da yazılabilir.
C) Sayılarda kesirler virgülle ayrılır.
D) Çek ve senetlerde sayılar bitişik yazılır.

3. “Sayılara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır ve 6. Aşağıdakilerin hangisinde sayıların yazımı
sayının okunuşuna uygun olarak yazılır.” yanlıştır?

Aşağıdaki örneklerden hangisinde bu kurala A) Atalarımız yüz yıllardır bu topraklarda yaşıyor.
aykırı bir kullanım vardır? B) 2018’de şampiyonluk bizim olacak.
C) Yirmi iki yıllık dostluk bitmişti.
A) 1980’de doğduğu için benden büyükmüş. D) Herkes yedişer kitap getirdi.
B) Saat 12.45’de meydanda buluşacaktık.
C) 2’nci sıradaki öğrenci parmak kaldırdı.
D) Gidişinin 5’nci ayında mektup yazmış.

258

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı

➤➤ A) Bağlaç olan “de”nin yazımı: Bağlaç olan da / de ayrı yazılır.
Örnek: Annem de söyledi aynısını. Adam konuştu da konuştu. Bir de sen anlat bakalım, neler olduğunu.
Uyarı: Bağlaç olan “da / de” hiçbir zaman “ta / te” biçiminde yazılmaz.
Örnek: Savaş da barış da insani değerlere göre yapılmalıdır.

Uyarı: Da / de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır.
Örnek: Ozan’da bizimle gelmek istiyormuş. (Yanlış)
Ozan da bizimle gelmek istiyormuş. (Doğru)

Uyarı: Ek olan “-da / -de / -ta / -te” kendisinden önceki sözcüğe bitişik yazılır. “-da / -de” ekini almış
sözcük “nerede, kimde, hangisinde, ne zaman” sorularına yanıt verir.
Örnek: Masada oturan adam, buranın sahibiymiş. (Nerede oturuyor? Masada…)
Annemde biraz para varmış. (Kimde varmış? Annemde…)
Çocuklar sokakta özgürce oynayabilmeli. (Nerede oynayabilmeli? Sokakta…)
Baharda, arılar gibi çalışmaya başlarız. (Ne zaman çalışmaya başlarız? Baharda…)
Eylülde okullar açılacak. (Ne zaman açılacak? Eylülde…)
Şunda biraz leke kalmış. (Hangisinde leke kalmış? Şunda…)

➤➤ B) Bağlaç olan “ki”nin yazımı: Bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılır.

Örnek: Anladım ki o da beni seviyor. Yaylalarımız öyle güzel ki anlatamam.
“öyle ki, şöyle ki, diyelim ki, demek ki, kaldı ki, eğer ki…”

Uyarı: “ki” bağlacı bazı sözcüklerde kalıplaştığı için bitişik yazılır: “sanki, oysaki, mademki, belki,
halbuki, çünkü, meğerki, illaki”

Uyarı: Ek olarak kullanılan “-ki” kendisinden önceki sözcüğe bitişik yazılır.
Örnek: Sizinki sınavda birinci olmuş.
Duvardaki yazı çok hoşuma gitti.
Bu yılki satışlarımız, yüzümüzü güldürdü.
Akşamki yemek gerçekten çok güzeldi.

➤➤ C) “Mi” soru ekinin yazımı: “Mi” soru eki her zaman ayrı yazılır. “Mi” soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke
bitişik olarak yazılır.

Örnek: Bu kitabı okudun mu?
Festivale gitmeyecek miyiz?
Güzel mi güzel bir tatil yaptım.
Bu türküyü dinledim mi çocukluğum aklıma gelir.

259

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı

Etkinlik 32

Kazanım: T.5.4.9. Yazdıklarını düzenler.

1. Aşağıdaki cümlelerde “de”nin kullanıldığı görevi yandaki boşluğa örnekteki gibi yazı-
nız.

a. O yıllarda Almanya gibi Türkiye de savaşa katılmış Bağlaç
b. Bu konu kitapta yoktu. Ek
c. Ali de ödevini yapmış.
d. Yolda beni gördü ama selam vermedi. Bağlaç
e. Sen de bu işe ortak mısın? Ek
f. Karşıda birini gördüm. Ek
g. Onu yerde bulmuşlar. Ek
h. Tatilde ödevlerimi yapacağım. Ek
i. Kardeşim okula da bisikletle gidiyor. Ek
j. Bize de gelirseniz çok sevinirim.
Bağlaç
Bağlaç

2. Aşağıdaki cümlelerde “de / -de”nin yazımında yanlışlık yapılıp yapılmadığını bulup işa-
retleyiniz.

Cümleler Doğru Yanlış
1. Geç olsunda güç olmasın. 
2. Elmayı soyupta yemelisin.  
3. Bu konuda fikri de bilgisi de var. 
4. Ali’de olan kitaplarımı istedim.  
5. Ben de senin gibi öğretmen olacağım. 
6. Çantanı alıp ta yanıma gel. 
7. Kümes te ahır da temizlenmeyi bekliyor.  
8. Ahmet de bu işe yardımcı olacak.  
9. Kardeşi elinde çayla içeri girdi. 
10. 1923’de yeni Türkiye kuruldu.
11. Saat 12.20’de öğle tatili bitiyor.
12. Yumurtalar sepetde kalınca bozulmuş.
13. Bankta otururken bir çocuk gelip yanıma oturdu.

260

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı

Etkinlik 32

3. Aşağıdaki cümlelerde noktayla gösterilen yerlere “ki / -ki” getirip yazım kurallarına
uygun şekilde yazınız.

a. Duydum ki unutmuşsun, gözlerimin rengini.

b. Evde ki eşyalar depoya taşındı.

c. Sen ki beni hiç anlamadın.

d. Ayağındaki çorap, kıyafetine uymamıştı.

e. Onun arabası kırmızı, benimki mavi.

f. O kitabı oku ki gerçekleri öğren.

g. Vazodaki çiçek solmak üzereydi.

h. Ali’ninki çok güzel bir ödev olmuş.

i. Diyelim ki sonuç beklediğin gibi olmadı, o zaman bırakıp gidecek misin?

j. Müdür toplantıda çok sinirlendi öyle ki daha yarısında toplantıyı terk etti.

4. Aşağıdaki cümlelerde “ki / -ki”nin yazımında yanlışlık yapılıp yapılmadığını bulup işa-
retleyiniz.

Cümleler DY
1. Gelsinki yaşadığına inanalım. 
2. Ümit ediyorumki hepiniz sınavı kazanacaksınız. 
3. Sabah ki tost çok güzeldi. 
4. Öyle anlar yaşanır ki akıldan hiç çıkmaz.
5. Bu kitapta ki resimler, ötekinden daha güzel. 
6. Evdeki hesap çarşıya uymadı. 
7. Sende ki ders notlarını istiyormuş.
8. Neredeki ev yeniden dekore edilecek? 
9. Sabah ki tost çok güzeldi. 
10. Öyle anlar yaşanır ki akıldan hiç çıkmaz.
11. Bu kitapta ki resimler, ötekinden daha güzel. 
12. Evdeki hesap çarşıya uymadı. 
13. Sende ki ders notlarını istiyormuş.
14. Neredeki ev yeniden dekore edilecek? 







261

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı

Etkinlik 32

5. Aşağıdaki cümlelerde “mi”nin yazımında yanlışlık yapılan cümlelerin sonuna “Y”, yan-
lışlık yapılmayanlara “D” yazınız.

a. D Verdiğim siparişleri zamanında yetiştirebilecek mi bilmiyorum.
b. Y Babasıyla güzelmi güzel bir gün geçirmişlerdi.
c. Y Doğrumu söylüyor şimdi nereden anlayacağız?
d. D Evden çıktı mı ilk işi kütüphaneye uğramaktı.
e. Y Okula kaç gündür gel miyor, acaba hasta falanmı oldu?
f. D Gördün mü bak, buraya kadar gelmiş de seni aramamış!
g. D Arkadaşım, öğretmene “Sınav soruları kolay mı olacak zor mu?” diye sordu.
h. Y Sınavdan 100’mü aldın da bu kadar seviniyorsun?
i. Y Buraya neden daha sık gele miyoruz?
j. D Çocukları küçük olduğu için seyahate çıkamıyor muymuş?
k. Y Çocuğun başına gelenlere gülermisin, ağlarmısın?
l. Y İnsanlık öldümü, dedirten olaylar neden gittikçe artıyor?
m. D Karşımda öylece dururken birden yere yığılmasın mı?
n. Y Dostmusun, düşmanmısın bir türlü anlayamadın.

6. Aşağıdaki cümlelerde yer alan yazım yanlışlıklarını bulup altını çiziniz ve doğru şekil-
lerini karşılarına yazınız.

a. Herkes benden borç istiyor san ki benim bitmez bir servetim var. sanki

b. Ayşe, neden bizimle kütüphaneye gel miyor? gelmiyor

c. Madem ki çok borcun var, o zaman niye bu kadar harcama mademki
yapıyorsun?

d. Arkadaşım yardım etmedi halbu ki ben ona her zaman destek halbuki
olmuştum.

e. Olayları birde karşı tarafın gözünden değerlendirirsen niye böyle bir de
olduğunu anlarsın.

f. Olay saat ikidemi yoksa üçtemi oldu, tam hatırlayamadım. ikide mi, üçte mi

g. Cengiz Bey, belliki öğrencileriniz sizi çok seviyor. belli ki

h. Bu ilacı gün de bir kere, tok karnına alacaksınız. günde

i. Ev sahibi illa ki bir sorun çıkarır. illaki

j. Bamyayı şimdi hiç yemiyorum oysa ki daha önce çok severdim. oysaki

262

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı

Etkinlik 32

7. Aşağıdaki cümlelerde noktayla gösterilen yerlere “de” bağlacını ya da “-de” ekini geti-
rip yazım kurallarına uygun şekilde yazınız.

a. Doğum günüme Fatoş da geldi.
b. Bahçede gördüğüm ağaçta hiç meyve yoktu.
c. Nasrettin Hoca, bizleri hem güldürür hem de düşündürür.
d. Annem işinde çok başarılı bir kadındır.
e. Sabahki toplantıya Emre de Ender de katılmak istedi.
f. Masada çalışırken mutlaka bir bardak çayım…da…olmalı.
g. Buralarda erik de kayısı da bol yetişir.
h. Gelde artık bu şartlar altında çalışmaya devam et.
i. Programda yer alan bazı bölümler çocuklara da hitap ediyordu.
j. 2015’te açılan mağazaya artık müşteri gelmez olmuştu.

8. Aşağıdaki metinde bazı sözcükler yanlış yazılmıştır bu sözcükleri bulup tablonun içine
doğrusunu yazınız.

MONA LİSA TABLOSU
Mona Lisa Tablosunu herkez bilir. Bugüne kadar hiç bir tablo onun kadar taklit edilmedi.
Tabloda ki gizemin Mona Lisa'nın gülüşünde olduğu söylenir. Peki, bu gülüş neden bu ka-
dar ilgi çekici? Paris'te ki Louvre müzesinin bir salonunda kalın bir cam vitrinin arkasında
sergilenen Mona Lisa tablosunu her yıl milyonlarca ziyaretçi büyük bir hayranlıkla izliyor.
Aynı salon da enaz bu tablo kadar hatta daha güzel eserlerde sergilenmekte ama hiçbirinin
önünde Mona Lisa'daki kadar büyük bir izdiham yaşanmıyor.
Herkes kim olduğu bile bilinmeyen bir kadının resmini mümkün olduğu kadar yakından göre-
bilmek için cam vitrinin önünde ki ahşap engele kadar ulaşmak için büyük bir çaba harcıyor.
Evet, tablodaki kadının kimliği hâlâ bir sır perdesinin ardın da gizli. Kimi uzmanlar ressamın
kendisini kadın kimliğiyle resmettiğini söylerken, kimileride Leonardo'nun hiçbir model kul-
lanmadığını, bunun yerine hayalindeki bir kadını resmettiğini düşünür.
Bilindiği kadarıyla tablo 16.yy’da Mailand'da (kuzey italya) yapılmış. Ressam, tabloyu ölü-
münden kısa bir süre önce kral Franz'e sattığı için tablonun kimin tarafından sipariş edildiği
bile bilinmemekte. Bir zamanlar Napolyon'un okuma odasınıda süsleyen tablo, 20’inci yüz
yılın başından bu yana burada sergilenmekte.

tablosunu, herkes, hiçbir, tablodaki, Paris’teki, salonda, en az, eserler de, önündeki, ar-
dında, kimileri de, Kuzey İtalya, Kral, odasını da, 20’nci, yüzyılın,


263

5. Sınıf “De, Ki, Mi”nin Yazımı KKT - 32 

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayrı yazılma-
yanlışı yapılmıştır? sı gereken “ki” bitişik yazılmıştır?

A) Bugünlerde seni biraz durgun görüyorum. A) Âlemin ağzı torba değilki büzesin.
B) Kaza da sizin eliniz de yaralanmış galiba. B) Bizimki evde kitap okuyor.
C) Yaz gelse de denize girsek. C) Kitaptaki yazım hataları çok fazla.
D) Senin karşında nasıl davranacağını şaşırıyor. D) Çerçevedeki fotoğraf siyah beyazdı.

2. Bizimle o da 2 Okula geç mi 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki, -ki”nin
1 gelecek mi? kaldın? yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
Temiz mi temiz
3 bir ev kiraladık. 4 Sabah kahvemi A) Kafesteki kuş, özgürlüğe hasret kalmıştı.
içtin? B) Bekçi, parktaki çocuklara bayram şekeri verdi.
C) Akşamki konser iptal edilince biletlerimiz
Bu tabloda kaç numaralı cümlede “mi”nin ya-
zımı yanlıştır? yandı.
D) Demekki her zaman sabırlı olmamız gerekir.
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapılan ya- 6. Aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı
zım yanlışının nedeni diğerlerinden farklıdır? yoktur?

A) Zeynep bu yaz tatilin de bize gelecekmiş. A) Buranın adresini biliyormusun?
B) Fotoğraf makinesinide bozmuş mu? B) Karşı caddedeki bir eve taşınıyoruz.
C) Evinde saksı çiçeğimi yetiştiriyor? C) Arkadaşları kantin de oturuyorlarmış
D) Bu şiir de imge kullanılmamış. D) Evde ki haritadan yola çıkmış.

264

5. Sınıf Yazımı Karıştırılan Sözcükler

➤➤ Bazı sözcüklerin yazılışında sıklıkla yanlışlık yapılmaktadır. Yazımı karıştırılan sözcükler sayıca çok değildir. Bu
sözcükleri yazarken biraz dikkatli olmak sorunu çözecektir.

Örnek: “Takım” sözcüğü kendi anlamında ise ayrı yazılır. “Futbolda bir takım on bir kişiden oluşur.”
“Takım” sözcüğü kendi anlamında değilse bitişik yazılır. “Bizim takımın, birtakım sorunları var.”

Örnek: Aşağıdaki tabloda yazımı karıştırılan sözcüklerin doğru yazımları verilmiştir.

yalnız yanlış birkaç birçok bugün
bir gün kılavuz kravat trafik asfalt
elektrik psikoloji orijinal art arda her an
herhangi bir herhâlde herkes biraz sürpriz

Etkinlik 33

Kazanım: T.5.4.9. Yazdıklarını düzenler.

1. Aşağıdaki sözcüklerin doğru yazılışlarını yazım kılavuzundan bularak karşılarına ya-
zınız.

Yanlış Yazım Doğru Yazım Yanlış Yazım Doğru Yazım
1. ateşböceği ateş böceği 1. farketmek fark etmek
2. köpekbalığı köpek balığı 2. dükyan dükkân
3. deniz kızı 3. çenber çember
4. ezzane denizkızı 4. deynek değnek
5. pekçok eczane 5. sağol sağ ol
6. bazan pek çok 6. yer yüzü yeryüzü
7. öylen bazen 7. başaşağı baş aşağı
8. fasülye öğlen 8. param parça paramparça
9. dizdize fasulye 9. sap sarı sapsarı
10. ayak üstü diz dize 10. maydonoz maydanoz
11. ropörtaj ayaküstü 11. karnıbahar karnabahar
12. hikaye röportaj 12. makina makine
13. erezyon hikâye 13. sandüviç sandviç
14. Hıristiyan erozyon 14. iddaa iddia
15. eşortman Hristiyan 15. şohben şofben
eşofman

265

5. Sınıf Yazımı Karıştırılan Sözcükler KKT - 33 

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili söz- 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı
cüğün yazımı yanlıştır? vardır?

A) Pek çok insan buraları bilmez. A) Her an onu düşünüyormuş.
B) Bir kaç arkadaşı ziyaret etmiş. B) Herhangi bir hatası olmamış.
C) Hiçbir şey istememiş. C) Birçok arkadaşı gelmemiş.
D) Biraz yana çekilir misin? D) Hiçkimse onu anlamamış.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı 5. Burda tabiyat uyanmış, penbe çiçekler açmıştı.
yoktur? İnsanlar ağaçların altında tenbellik ediyordu. Sa-
dece fasülye toplayan kadın ayaktaydı.
A) Yaptıklarıyla öğünmek onun huyudur.
B) Deyerli eşyalarınıza sahip çıkınız. Metinde kaç sözcüğün yazımı yanlıştır?
C) Herkes yalnızlıktan şikâyetçi.
D) Eşortman giyersen rahat edersin. A) 3 B) 4 C) 5 D) 6

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı 6. Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı yok-
vardır? tur?

A) Filim izlemek için toplanmışlardı. A) Yer yüzü aydınlanınca ev göründü.
B) Yanlış odaya girince özür diledi. B) Şohben bozulunca yenisini almış.
C) Herhalde bana haber vermeden gitmez. C) Dinazorlar devrinden kalma bir taş.
D) Masmavi gözleri unutmak mümkün değil. D) Kurdelesi ile elbisesi çok uyumlu

266

5. Sınıf Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Doğru Yazılışları

absürt alışveriş aşevi başsavcı büyükbaba
acımtırak alıver- atardamar baştan başa büyükbaş
açgözlü alt alta atasözü baştan savma büyükelçi
açık oturum alt yazı ateş böceği başüstüne cambaz
açık sözlü alt geçit ateşkes başvurmak camekân
açıkgöz altüst et- atölye başvuru can alıcı
açıortay altüst ol- ayaküstü başyapıt canevi
ada çayı altyapı ayırt etmek başyazı can yeleği
adamakıllı ana düşünce acı badem bazen can yoldaşı
adımbaşı ana fikir adaptasyon belli başlı canciğer
aerobik ana vatan adaptör biçerdöver canı tez
aforoz ana yol babaanne bilim adamı canıgönülden
ağaçkakan anaokulu babayiğit bilinçaltı cankulağı
ağır kanlı anayasa bağ bozumu bilirkişi cankurtaran
ağırbaşlı anekdot bahis bir an cansiperane
ağır sıklet antrenman bahtı açık bir şey can suyu
ağız birliği antrenör bahtı kara biraz can simidi
ağız dolusu apar topar bakımevi birkaç can yoldaşı
ağustos böceği ara cümle bal kabağı birçok cephane
aklıevvel ara sıra bambaşka birbiri cezaevi
aklı sıra ara söz banknot bir gün cırcır böceği
aklıselim arada bir barışsever birdenbire çağ dışı
aksesuar arapsaçı basımevi bire bir (oran) çalakalem
akşamüstü arkeolog basmakalıp birebir (etkili) çalı kuşu
alaca karanlık art arda baş başa biyografi çarçur etmek
albeni art niyet başa baş boşboğaz çekçek (kerata)
alçak gönüllü arz etmek başçavuş boşu boşuna çekidüzen
alelacele asfalt başıboş briket çekyat
alem (bayrak) asteğmen başıbozuk broşür çepeçevre
âlem (evren) aşçı başöğretmen bugün çer çöp
alın yazısı aşçıbaşı başsağlığı büyükanne çepeçevre
üniforma vatansever viyadük yarı final darmadağın
üst geçit vazgeçmek vurdumduymaz yarıçap darülaceze
üsteğmen vejetaryen ya da yarımada yer fıstığı
üstünkörü veyahut yadsımak yarıyıl yer çekimi
varsayabilmek virtüöz yalnız yazar kasa yerel ağ

267

5. Sınıf Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Doğru Yazılışları

defetmek el birliği gayriahlaki hafriyat hoparlör
dekorasyon el ele gayriihtiyari hafta başı hukukun
deli dolu el işi gayriinsani hafta sonu huzurevi
demir yolu el yazısı gayrimeşru halüsinasyon ızdırap/ızdırabı
deniz feneri elektrik gayriresmî hamdetmek iç içe
deodorant eli kulağında gelgit hamdolsun iç işleri
dershane enikonu gelgelelim hamur işi içe dönük
dev aynası entelektüel gelişigüzel hasbelkader içe kapanık
deve dikeni erozyon gerçeküstü hasta bakıcı içgüdü
deve kuşu eski püskü gırgır hastane içli dışlı
dışa dönük espri gidedurmak hava yolu içten içe
dikbaşlı eş anlamlı giderayak havaalanı iddia
dikkafalı eş sesli gitgide havalimanı ideoloji
dil bilgisi eşek arısı gök bilimi hayrola ikametgâh
dipnot eşofman gökyüzü hazırcevap ikide bir
direkt etüt / etüdü gökkuşağı hazır beton ikiyüzlü (riyakâr)
distribütör ezkaza göz önü hazır giyim ilk yardım
diş eti fantastik gözü pek her biri ilkbahar
dişe diş farenjit gözlemevi her gün ilkokul
dizüstü (bilgisayar) fark etmek gözyaşı herhâlde (belki) ilköğrenim
doğaüstü fasulye gram her neyse ilköğretim
doğumevi federal grev her ne kadar illüzyon
doküman feshetmek greyder her şey inisiyatif
düzayak film güç bela herhangi bir insanoğlu
düztaban filtre güler yüz herkes ipucu
düzyazı fiyat gün batımı Hıdırellez iş adamı
ebeveyn floresan günbegün hiç kimse iş yeri
eczane flüt günaşırı hiçbir şey işveren
egzoz fritöz günden güne hikâye işkembe
ek fiil gayrimenkul güngörmüş hilebaz işportacı
el âlem gayriciddi güvenoyu hizmetkâr iz düşümü
varsayım varoluş yanlış yepyeni yer kabuğu
günübirlik
ek eylem gardırop (bir günlük) hilekâr işveren

efekt fotoğraf günebakan hijyen işgüzar
(ayçiçeği)

268

5. Sınıf Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Doğru Yazılışları

kabakulak laubali oy birliği perhiz slayt
kahverengi lavabo orta direk perspektif soğukkanlı
kalemtıraş maalesef öge peş peşe sömestir
kamuoyu makine öğlen peyzaj söz etmek
kamufle matbaa öğleyin pırasa söz birliği
kamuflaj maydanoz ön ad pijama söz gelimi
kapitülasyon materyal ön söz platform söz ehli
karı koca menemen ön şart poğaça söz başı
karnabahar menü önü sıra postane spekülasyon
kavanoz metot önünde sonunda pratisyen stajyer
keşfetmek milletlerarası ön izleme profesör strateji
keşfedilme monolog ön yargı profesyonel stres
kılavuz motosiklet önayak (öncü) program su altı
kıraathane muhatap öngörü propaganda suçiçeği
kırkayak muşamba önsezi prosedür suspus ol-
kirpik muzdarip öteberi prospektüs süregelmek
kibrit mübalağa övmek psikiyatr sürpriz
kolesterol müsaade özbeöz psikoloji şefkat
komiser müsvedde özdeyiş rast gelmek şoför
kompozisyon ne var ki özveri rastgele şuuraltı
kontör nispet öz geçmiş restoran tabildot
konuksever okul öncesi öz güven restorasyon takdir
kooperatif okuryazar öz yaşam öyküsü restore tekdüze
kravat olağan dışı paragöz rüzgârgülü tembel
kriko olağanüstü paragraf sağduyu tersane
kriter oldubitti pardösü sanatevi ters yüz
kroki operatör pastane sanatsever tıraş
kupür orijinal pedagog sarımsak uçaksavar
kurdele orta oyunu pek çok saygıdeğer uluslararası
kuru yemiş ortaokul pek az senli benli unvan
kuş bakışı ortaöğrenim perakende sezaryen ustabaşı
laboratuvar ortaöğretim performans sıkboğaz et- uyurgezer

yer altı zenginlikleri yeryüzü yeraltı dünyası (yasa yevmiye yılbaşı
dışı)
tabii (elbette, olağan,
konservatuvar nükleer öz eleştiri (otokritik) referandum doğal)

269

9. ÜNİTE

YAZIM KURALLARI

Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem ve Soru İşareti

Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Kazanımlar

➢➢ T.5.3. OKUMA
Akıcı Okuma
Noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli ve sessiz okur.
➢➢ T.5.3.1. YAZMA
➢➢ T.5.4. Büyük harfleri ve noktalama işaretlerini uygun yerlerde kullanır.
➢➢ T.5.4.5. azdıklarını düzenler.
➢➢ T.5.4.9.

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

➤➤ Nokta:

1. Cümlenin sonuna konur:
Yarın okullar açılıyor.

2. Bazı kısaltmaların sonuna konur:
Cad. (Cadde), Mah. (Mahalle), Alb. (Albay), Sn. (Sayın), Av. (Avukat)

3. Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur:
1. (Birinci), 2. (İkinci), 19. yüzyıl

4. Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan yalnızca sonuncu rakamdan
sonra nokta konur:
2, 3, 4 ve 5.

5. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur:

I. A. 1. a.

II. B. 2. b.

6. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:
19.05.1919
19.V.1919

Uyarı: Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz:
19 Mayıs 1919

7. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:
Uçak 13.45’te kalkacak.

8. Kitap, dergi vb.nin künyelerinin sonuna konur:
Ömer Asım Aksoy, Deyimler Sözlüğü, İnkılâp Yayınları, Ankara, 2003.

9. Dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya
nokta konur:
1.500, 26.575, 1.250.756

10. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:
http://www.hizyayinlari.com

11. Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır:
3.2 = 6

➤➤ Virgül:

1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur:
Domates, yoğurt, makarna almalıyız.

2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:
Birazdan yağmur yağacak, acele etmeliyiz.

272

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

3. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur:
Annem, internette yaptığı uzun araştırmalar sonucunda bu oturma grubunu almaya karar vermiş.

4. Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başı-na ve
sonuna konur:
Kaşağı, çocukluğumda okuduğum en güzel hikâye, ders kitaplarına girmiş.

5. Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur:
Akşam, akşam, akşam en huzurlu olduğum zaman.

6. Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur:
Hemen yola çıkmalıyız, dedi amcam.

7. Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlenin bitimine konur:
Dedem:
̶ Aldığım bisikleti beğenmedin mi yoksa, diye sordu.

8. Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur:
Padişah, veziri yanına çağırdı,
− Halkın taleplerini neden bana söylemedin, diye çıkıştı.

9. Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, evet, peki, pekâlâ,
tamam, olur, hayhay, başüstüne, öyle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur:

10. Anlam karışıklığını önlemek için kullanılır:
Genç, görevliye otobüsün kalkış saatini sordu.

11. Hitap içi kullanılan kelimelerde sonra konur:
Ey Türk Gençliği,
Sevgili Anneciğim,
Sevgili Öğrenciler,

12. Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için kullanılır:
1,7 (Bir tam onda yedi)
2,5 (İki tam onda beş.)

13. “Bu, şu, o” gibi sözcüklerin tek başına anlam taşıdığını kendisinden sonraki sözcükle ilgisi olmadı-
ğını anlatmak için konur:
Bu, arabanın en önemli parçasıymış.
O, kitabı daha önce okumuş.

14. Kitap, dergi vb.nin künyelerinde yazar, eser, basımevi vb. maddelerden sonra konur:
Ahmet Ümit, Masal Masal İçinde, Cem Yayınevi, İstanbul, 1995.

Uyarı: Metinde yer alan “ve, veya, yahut, ki, de, ya ... ya, hem…hem, fakat, ama” gibi sözcüklerden önce
de sonra da virgül konmaz.

273

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

➤➤ Noktalı Virgül ( ; )

1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur:
Bulgur, nohut, mercimek; et, yumurta, süt başlıca protein kaynaklarıdır.

2. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:
Saygı, sevgi, anlayış istiyorum; çok şey istemiyorum.
At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

➤➤ İki Nokta (: )

1. Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur:
Çocukların dil gelişiminde pek çok edebi tür etkilidir: masal, ninni, tekerleme…

2. Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur:
Okuduğum bir romanda sevgi şöyle tarif ediliyordu: Kendinden çok karşındakini düşünmektir.

3. Karşılıklı konuşmalarda konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur:
Kadın telaşla polis memurunun yanına vardı:
— Oğluma bir şey mi oldu, doğruyu söyleyin?

4. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:
http://www.hizyayinlari.com

5. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:
50:2=25, 100:4=25

➤➤ Üç Nokta ( ... )

1. Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:
Yeşilin binbir tonu arasında ötüşen kuşlar, çağıldayan dereler, taş köprüler…

2. Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten dolayı açık yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin
yerine konur:
Bir hafta önce … köyüne piknik yapmaya gitmiştik.

3. Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur:
… Hasan Usta, günlerce uğraşmış ve sonunda çatıyı bitirmişti. … Çatı, köyde diğer evlerin çatısına hiç ben-
zemiyordu. Her tarafı delik deşikti. … Öğrendik ki o delik dediğimiz şeyler birer kuş yuvasıymış …

4. Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır:
— Kim var orada?
—…
— Kimsin dedim?
— Mehmet…
— Mehmet, sen misin yavrum?

274

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

➤➤ Soru İşareti (?)

1. Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur:
Anne, tatile ne zaman gideceğiz?

Uyarı: Soru anlamı taşıyan cümlelerin arka arkaya sıralandığında ya da bağlaçla bağlandığında soru
işareti sona konur.
Örnek: Annenden izin alabildin mi, bizim takımda oynayabilecek misin?

2. Soru anlamı taşıyan ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur:
— Adınız?
— Doğum tarihiniz?

3. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır:
O kadar yolu 1 saatte (?) gelmişler.
Yunus Emre (1240? -1320)
Ali Kuşçu ( ? - 1074) çok büyük bir matematikçidir.

➤➤ İşareti (!)

1. Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur:
Yaşasın Türkiye Cumhuriyeti!
Ne mutlu bize! Bugünleri de gördük.
Eyvah! Anahtar içeride kaldı.
Dikkat, araba!

2. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:
Arkadaşlar! Yarın görüşürüz.
Ey Türk Gençliği!
Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!

Uyarı: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da
konabilir:
Örnek: Hey, yarın erken gelmeyi unutmayın!
Vah vah, ne hâle gelmiş çocukcağız!

3. Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde
ünlem işareti kullanılır:
Bu son kitabıyla büyük (!) yazar olduğunu düşünüyor.
Böylesine zor (!) bir soruyu sonunda yanıtlayabildi.

275

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

Etkinlik 34

Kazanım: T.5.3.1. Noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli ve sessiz okur.
T.5.4.5. Büyük harfleri ve noktalama işaretlerini uygun yerlerde kullanır.
T.5.4.9. Yazdıklarını düzenler.

1. Aşağıdaki cümlelerde virgülün hangi amaçla kullanıldığını tablodan yola çıkarak bulup
boş bırakılan yere uygun numarayı yazınız.

a. Anlam karışıklığını gidermek için kullanılır.
b. Eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılır.
c. Onaylama ya da karşı çıkma amacıyla kullanılan sözcüklerden sonra kullanılır.
d. Art arda sıralanmış cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
e. Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerden sonra konur.

1. ( b ) Bahçede sarı, kırmızı, pembe güller vardı.
2. ( c ) Evet, yeni yapılan parkın açılışı bugün yapılacak.
3. ( d ) Sınıfa girdi, herkese salam verdi, sandalyeyi çekip oturdu.
4. ( e ) Eve gidince beni ara, diye arkamdan seslendi.
5. ( a ) İhtiyar, kadına sevgi dolu gözlerle baktı.

2. Aşağıdaki cümlelerde yay ayraçla gösterilen yerlere uygun noktalama işaretlerini ko-
yunuz.

a. Kırtasiyeden silgi( , ) kalem( , ) cetvel( ; ) marketten peynir( , ) ekmek( , ) süt aldılar( . )
b. İstanbul( , ) Bursa Marmara’da( ; ) Muğla( , ) Aydın Ege’dedir( . )
c. Selin( , ) Ege( , ) Ali bir grup( ; ) Aslı( , ) Didem( , ) Fatih diğer bir grupta olsunlar( . )
d. Ayda bir gel dostuna( , ) kalksın ayak üstüne( ; ) günde bir gel dostuna( , ) yatsın sırtı

üstüne( . )
e. Doluya koydum( , ) almaz( ; ) boşa koydum( , ) dolmaz( . )

3. Aşağıdaki cümlelerde noktanın kullanımı ile ilgili yanlışlık yapılıp yapılmadığını belirle-
yin. Doğru kullanımların başına (D), yanlış kullanımların başına (Y) koyunuz.

a. ( Y ) Cumhuriyet 29.Ekim.1923’te ilan edildi.
b. ( D ) Av. Ayhan Bey davayla ilgileneceğini söyledi.
c. ( Y ) Ada, asansörden 5.’inci katta indi.
d. ( D ) Çizgi film sabah 9.30’da başlıyormuş.
e. ( Y ) Pi sayısı 3.14 olarak belirlenmiştir.

276

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

Etkinlik 34

4. Aşağıdaki cümlelerde iki noktanın nerede kullanıldığını verilen açıklamalara göre bu-
lunuz.

1 Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerden sonra kullanılır.
2 Kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerden sonra kullanılır.
3 Edebi eserlerde karşılıklı konuşmalardan, konuşanın adından sonra kullanılır.
4 İnternette genel ağ adreslerinde kullanılır.

a. ( 3 ) Yoluma devam ederken:
b. – Hişt, hişt, dedi. (Sait Faik Abasıyanık)
c. ( 4 ) Yazım kuralları ile ilgili bilgilere http://www.tdk.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
d. ( 2 ) Tatilde pek çok kitap okudum: Benim Küçük Dostlarım, Avcunuzdaki Kelebek, Beyaz

Diş …
e. ( 1 ) Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek sözcük bile yazmayan iki kişi gör-

müşümdür: Atatürk ve İnönü!

5. Aşağıdaki cümlelerde yer alan soru işaretinin kullanım amacını karşılarına yazınız.

a Evliya Çelebi (1611-1685?), çok renkli ve bir o kadar da değerli bir seyyahtır.
Ölüm yılı hakkındaki bilginin kesin olmadığını bildirmek için kullanılmış.

b Bugün mü gideceksiniz Ankara’ya?
Soru anlamı taşıyan cümlenin sonuna konmuş.

c Doğum tarihiniz? Baba adınız?

Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konmuş.

d Hafta sonu toplam 2000 (?) soru çözmüş.

Anlatılan durumun şüpheyle karşılandığını belirtmek için konmuş.

e Yunus Emre (? - 1320), Türkçenin en büyük şairidir.

Doğum yılının bilinmediğini anlatmak için konmuş.

277

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

Etkinlik 34

6. Aşağıda ayraçla belirtilen yerlere üç nokta (…) getirilmesi gereken cümleleri işaretle-
yiniz.

1 Pazar meydanında gençler, yaşlılar, çocuklar, analar ( ) 
2 Ne kadar güzel bir yere getirmişin beni baba ( )
3 Sende ki ders notlarını istiyormuş. 
4 Öyle anlar yaşanır ki akıldan hiç çıkmaz. 
5 Bu kitapta ki resimler, ötekinden daha güzel.
6 Evdeki hesap çarşıya uymadı. 

7 Tepeye tırmanınca gördüklerimiz bizi şaşırttı: mavi deniz, yemyeşil orman, kızıl güneş ( )

7. Aşağıdaki cümlelerde yapılan noktalama yanlışlarını bulup doğru kullanımlarını karşı-
larındaki kutucuğa örnekteki gibi yazınız.

1. Atatürk 19-05-1919’da Samsun’a çıka- Atatürk 19.05.1919’da (19/05/1919’da) Sam-
rak Türk milletin kaderini değiştirmiştir. sun’a çıkarak Türk milletin kaderini değiştirmiştir.

2. Arkadaşlarla yarın 15:30’da buluşmak Arkadaşlarla yarın 15.30’da buluşmak üzere söz-
üzere sözleştik. leştik.

3. T.B.M.M. millet egemenliğinin gerçek- TBMM, millet egemenliğinin gerçekleştiği ku-
leştiği kurumdur. rumdur.

4. Ali’nin, dersleri her zaman çok iyiydi. Ali’nin dersleri, her zaman çok iyiydi.

5. Arkadaşımı daha önce defalarca uyar- Arkadaşımı daha önce defalarca uyardım, ona
dım; ona yanlış yaptığını söyledim. yanlış yaptığını söyledim.

6. Projeye ne zaman başlayacağımı bilmi- Projeye ne zaman başlayacağımı bilmiyorum,
yorum?

7. Hava öğlene kadar düzelirse, pikniğe gi- Hava öğlene kadar düzelirse pikniğe gideriz.
deriz.

8. Pencereden başını uzattı; Pencereden başını uzattı:
— Oyalanmadan gel, dedi. — Oyalanmadan gel, dedi.

9. Ayder Yaylası, öyle güzel bir yer ki. Ayder Yaylası, öyle güzel bir yer ki…

Sevgili Anneciğim; Sevgili Anneciğim,
10. Senden ayrılalı iki gün oldu ama özlemin Senden ayrılalı iki gün oldu ama özlemin şimdi-
şimdiden yüreğimi parçalıyor. den yüreğimi parçalıyor.

278

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

Etkinlik 34

8. Aşağıdaki cümlelerde ayraçla belirtilen yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.

1. Sınav başvuruları 12( . )05( . )2019’da başlayacakmış( . )

2. Açlıktan mı( , ) yoksa soğuktan mı( , ) titriyordu zavallı köpek( ? )

3. Bu kitapları ne zaman okuduğumu hatırlayamadım( . )

4. Az veren( , ) candan( ; ) çok veren( , ) maldan olur( . )

5. Tüh( ! ) İşin böyle sonuçlanacağını düşünemedim( . )

6. Bahar geldi mi buralar daha bir güzel olur( . )

7. Öğretmenimiz( , ) Alm( . )yı öğrenmenin çok da zor olmadığını söyledi.

8. Genel kurul toplantısı yarın saat 13( . )00’te mi başlayacakmış( ? )

9. Fazıl Hüsnü Dağlarca( , ) Yaramaz Sözcükler( , ) Yapı Kredi Yayınları( , ) İstanbul( , )
2007( . )

10. Amcamlara gitmeyecek miyiz( , ) diye sordu( . )

Sayın Müdürüm( , )
11. Size öncelikle şu iki konu hakkında bilgi vermeye çalışacağım( : ) sınav ortalamaları

( , ) etüt çalışmalarının planlanması( . )

12. Levent( ; ) İsmail( , ) Mustafa( , ) Ali’den daha gençmiş.

13. Sizlere kendimi tanıtayım( : ) Türkçe Öğretmeni Cengiz Bulut( . )

14. Annem( , ) hayattaki en kıymetlim( , ) bugün ciddi bir ameliyata girecek( . )

15. ( … ) sonra benden de kimliğimi istedi( , ) sert bir ses tonuyla( . )

16. Kıbrıs( , ) Irak ( , ) Yunanistan( ; ) Lefkoşa( , ) Bağdat( , ) Atina( . )

17. Kurtuluş Savaşı’nı anlatan birkaç şiirin adını vereyim( : ) Mustafa Kemal’in Kağnısı( , )
Kuvâyi Milliye Destanı( , ) Yıl 1919( . )

18. 19 Mayıs’ta tam 15( . )000 genç( , ) Samsun’dan Ankara’ya yürüdü.

19. Babam( , ) 12( . ) yaş günümde bana bisiklet almıştı.

20. Kitap( , ) dergi vb( . )nin fiyatları biraz daha düşük olmalı.

21. Çabuk( , ) çabuk( , ) çabuk otobüsü kaçıracağız( . )

9. Aşağıdaki cümlelerde ayraçla gösterilen yerlere ilgili noktalama işaretlerini koyunuz.

a. Eyvah, elindeki dondurma tişörtüne bulaştı ( ! )
b. Sizinle bundan sonra görüşmek istemiyorum ( . )
c. Atını ileri doğru sürüp gitti ( . )
d. Hey ( ! ) Nereye gidiyorsun böyle kimseye sormadan?
e. Arkadaşlar ( , ) lütfen biraz sessiz olalım!
f. ( … ) derken kapı birden şiddetle sarsılmaya başlayınca, hepimiz ne yapacağımızı bile-

medik.
g. Yüzüme bile bakmadan evraktaki soruları bana yöneltmeye başladı: Adınız ( ? )

279

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem
ve Soru İşareti

Etkinlik 34

10. Aşağıda kullanım alanları verilen noktalama işaretlerini kurduğunuz cümlelerde veri-
len anlama uygun bir şekilde kullanınız.

Kullanım Alanları Cümleler

1. Bazı kısaltmaların sonuna nokta konur. Üniversitedeki Prof. Dr. Ahmet Bey bu akşam
bize gelecek.

2. Art arda sıralanmış cümleleri ayırmak için Önce hayal ettim, sonra çok çalıştım, istediğim
virgül kullanılır. başarıyı yakaladım.

Birbiriyle ilgilisi olmayan sözcükler arasın-
3. da oluşabilecek anlam karışıklığı önlemek Genç, adama yaklaşıp adres sordu.

için virgül kullanılır.

Ögeleri arasında virgül kullanılmış art arda Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor;
4. sıralanmış cümleleri ayırmak için noktalı bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyo-
virgül kullanılır. rum.

5. Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümle- Benim için iyi olmanın tek bir tarifi vardır: Her
nin sonuna iki nokta konur. zaman dürüst olmak.

6. Karşılıklı konuşmalarda konuşma çizgi- Sırada bekleyenlerden biri:
sinden önceki ifadenin sonuna iki nokta — Doktor, ne zaman gelecek, diye sordu.
konur.

7. Cümle içinde açıkça yazılmak istenmeyen Siz geçen yılda A… oteline gitmemiş miydiniz?
sözcüklerin yerine üç nokta konur.

8. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle İstanbul’dan Antalya’ya arabayla üç saatte (?)
karşılanan yer, tarih vb. durumlar için ay- gitmiş.
raç içinde soru işareti kullanılır.

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya Düğünlerde Konya’da bamya çorbası, pirinç
9. takımları birbirinden ayırmak için noktalı pilavı, zerde; Karaman’da bulgur pilavı, yahni,
virgül konur. yoğurt çorbası ikram edilir.

10. Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için Bu yıl maaşlara yüzde 7,5 zam yapılacakmış.
virgül kullanılır.

11. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirin- Uçak saat 19.35’te kalkacak.
den ayırmak için nokta konur.

280

5. Sınıf Nokta, Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta, Üç Nokta, Ünlem KKT - 34 
ve Soru İşareti

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) kal- 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç noktanın
dırıldığında cümlenin anlamında bir değişme (…) kullanımı doğru değildir?
olmaz?
A) 1980’de A… adlı şehirde gizemli olaylar
A) O, kitabı kütüphaneden almış. yaşanmış.
B) Bekçi, kulübesine doğru yürüdü.
C) İhtiyar, polisten yardım istedi. B) Seni bir daha buralarda görürsem…
D) Kedi, ağaca hızla tırmandı.
C) Sınıfa girdiğimde yoktun ama olsun bu hiçbir
şeyi değiştirmez…

D) Ormandaki tüm canlılar susamıştı: çiçekler,
böcekler, karıncalar…

2. Aşağıda verilen cümlelerin hangisinde soru 5. Size bu konuda bir şey sorayım mı (I) İnsan kaç
işareti (?) yanlış kullanılmıştır? kere denerse başarır (II) Bir kere mi (III) iki kere
mi (IV)
A) Bu kitapları nereden aldığını sormadın mı?
B) Niçin bu kadar çalıştığını öğrendik? Yukarıda numaralandırılmış yerlerden hangi-
C) Niçin buraya kadar taşıdın ki? sine diğerlerinden farklı bir noktalama işareti
D) Bizimle gelecek misin, gelmeyecek misin? getirilmelidir?

A) I. B) II. C) III. D) IV.

3. Bir iş adamı ( ) bir gün gazeteye şöyle bir ilan verdi 6. Arkadaşım Piri Reis Mah. Papatya Sokak’ta
( ) “Kimsenin düşünmediği ( ) satılık hayalleri olan oturuyor.
gençler aranıyor ( )” İlanı okuyan gençler, başvuru
için iş yerine doluşur ama herkesin hayalleri aynı Çarşıda saat 18.30’da bütün dükkânlar kapa-
çıkar. Kimse işe alınmaz. Çünkü herkes başkala- nır.
rının hayallerini yaşamaya çalışıyor.
Bu yıl LGS sınavına 971.657 öğrenci girdi.
Parçada ayraçla belirtilen yerlere aşağıdaki
noktalama işaretlerinden sırasıyla hangisi ge- Görünüşe göre sınavdaki 8. soruyu bir ben
tirilmelidir? doğru yapmışım.

A) (,) (:) (,) (.) B) (;) (;) (,) (.) Bu cümlelerde noktanın aşağıdaki kullanım
C) (,) (:) (;) (…) D) (;) (,) (,) (…) yerlerinden hangisinin örneği yoktur?

A) Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya
harflerden sonra konur.

B) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.
C) Bazı kısaltmaların sonuna konur.
D) Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden

ayırmak için konur.

281

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

➤➤ Yay Ayraç ( )

1. Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde
bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonuna uygun noktalama işareti konur:

O tarihte (1960) yeni doğmuştu.
Bir kitabı okurken (Gazete veya dergi de olabilir.) kitaba gereken saygıyı göstermeliyiz.

2. Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göster-mek
için kullanılır:

Doktor — (Biraz telaşlı bir sesle) Sizi yoğun bakıma almamız gerekiyor.
Ali — (Yorgun, çaresiz ve ağlamaklı bir sesle) Ne yapalım, Allah büyük.
Emine — (Kapı sertçe açılır ve ağlayarak içeri girer.) Ali’m, n’oldu sana, Ali’m…

3. Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır:

Kitap en iyi arkadaş
Bana neyi sorsam söyler
Ne anlatsa en sonunda
“Çalış, iyi, doğru ol!” der
(Fazıl Hüsnü Dağlarca)

En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır. (Mustafa Kemal Atatürk)

4. Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konulan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir:

(…) Çocukluğumda kahramanlıkla ilgili pek çok anı dinlemiştim. İçlerinde babam Yörük Ali Efe ile ilgili olanları
da vardı. (…) Babam Yörük Ali Efe cesareti ve korkusuzluğu ile büyük ün salmıştı.

5. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç
içine alınır:

Çocuk çok başarılıymış(!).

6. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay
ayraç içine alınır:

Evliya Çelebi’nin Mısır’da (?) ölmüş.

7. Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur:

I) 1) A) a)
II) 2) B) b)

➤➤ Köşeli Ayraç ( [ ] )

1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır:
“Türkçem benim ses bayrağım” dizesi [Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914 - 2008)] Türkçeye olan sevgimizi en güzel
şekilde anlatır.

282

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

➤➤ Kısa Çizgi ( - )

1. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur:

…………………….. Korkularımızdan sıy-
mayı öğrenmeliyiz.
…………………………………….... Hanı-
meli kokuları bahçeyi sarmıştı.
……………………….. Kardeşim bu yıl il-
kolula başlayacak.

2. Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve
sonuna konur, bitişik yazılır:

İstanbul -güzelliğiyle beni kendisine çeken bu şehir- artık yaşanmaz bir oldu.

3. Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır:

ev - ler - imiz - de, araba - da - ki, sev - dik - ler - im

4. Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır:

gel-, git-, oku-, yaz-

5. Sözcüklere getirilen eklerin başına konur:

-lık, -ce, -gi, -siz, -me, -de, -ler

6. Sözcüğün hecelerini göstermek için kullanılır:

he - ce - le - ri - ni, a - ra - ba - da - ki, ev - le - ri - miz

7. Arasında “ve, ile, ila, ...-den ...-e” anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır:

Kadıköy - Beşiktaş hattında çalışan vapur arızalanmış.
09.00 -12.00 arasında sınavda görevliydim.
Ankara - İstanbul yolu…
Atatürk (1881 - 1938)
Türkçe - İngilizce sözlük

8. Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır:

40-20=20

9. Sıfırdan küçük değerleri göstermek için kullanılır:

-2 °C

283

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

➤➤ Uzun Çizgi (—)

1. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma çizgisi de denir.

Mehmet, amcasına sordu:
— Babamdan kaç yaş büyüksün, amca?
— Babandan tam sekiz yaş büyüğüm.

Uyarı: Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde konuşma çizgisi kullanılmaz.
Örnek: Mehmet, amcasına sordu: “Babamdan kaç yaş büyüksün, amca?” “Babandan tam sekiz yaş
büyüğüm.”

➤➤ Eğik Çizgi ( / )

1. Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur:

“Dünyanın bütün çiçeklerini diyorum / Kır ve dağ çiçeklerini istiyorum / Kaderleri bana benzeyen / Yalnızlıkta

açarlar, kimse bilmez onları / Geniş ovada kaybolur kokuları / Yurdumun sevgili ve adsız çiçekleri / Hepinizi,

hepinizi istiyorum, gelin, görün beni / Toprağı nasıl örterseniz öyle örtün beni.

(Ceyhun Atıf Kansu)

2. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur:

Feneryolu Mah. 235. Sok. No.:15 / 2

Kadıköy / İstanbul

3. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur:

29 / 10 / 1923
29 / X / 1923

4. Dil bilgisinde aynı ekin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır:

-lı / -li / -lu / lü, -dı / -di / -du / -dü / -tı / -ti / -tu / -tü

5. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:

http://www.hizyayinlari.com

6. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:

20/2=10

➤➤ Kesme İşareti ( ’ )
1. Özel adlara getirilen “-e, -de, -den, -im, -in, -i, -miz, -niz, -in, -nin” eklerini ayırmak için konur:
Türkiye’nin, Ali’de, Ankara’dan, Kadıköy’ü, Dolmabahçe Sarayı’nın, Van Gölü’nde…

284

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Uyarı: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:
Örnek: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Milli Eğitim Bakanlığından,
Galatasaray Lisesinin…
Uyarı: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki (-ler) ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle
ayrılmaz:
Örnek: Türkler, Almanlar, Selçuklular, Osmanlılar, Fransızlar, Atatürkler, Aliler…
Türklük, Almayalı, İstanbullu, Türkçenin, Almancadan…
2. Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:
Ayşe Hanım’ın, Ali Bey’den, Ahmet Çavuş’tan, Levent Öğretmen’den…
3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:
TBMM’nin, TDK’nin, MEB’in, THY’den…
4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:
1913’te, 5’inci soru, 7’nci kat; 1,95’lik, 50’yle
5. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur:
27 Nisan’da antlaşma imzalandı.
6. Konuşma dilinde ya da şiirde sözcüklerde oluşan ses düşmelerini göstermek için kullanılır:
Ne’eylersin ( ne eylersin) hayat böyle.
Karac’oğlan (Karacaoğlan) der ki ölüp gidince…
7. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:
A’dan sonra b’ye geçelim. Türkçede -lik’le (-lik ekiyle) yapılmış pek çok sözcük vardır.

➤➤ Tırnak İşareti ( “ ” )
1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır:
Meclisin genel kurul salonunda Atatürk’ün “Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir!” sözü yazılıdır.
Uyarı: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak
içinde kalır: Atatürk, “Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.”
sözüyle sanatın önemini vurgulamıştır.
2. Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır:
Öğrencilerime “dost” olmanın önemini anlatırım öncelikle.
3. Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır:
Habib Bektaş “Öykülerle Atasözleri” eserinde, çocuklara atasözlerini eğlendirerek öğretmeye çalışıyor.

285

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Etkinlik 35

Kazanım: T.5.3.1. Noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli ve sessiz okur.
T.5.4.5. Büyük harfleri ve noktalama işaretlerini uygun yerlerde kullanır.
T.5.4.9. Yazdıklarını düzenler.

1. Tabloda yay ayracın görevleri ile bu görevlere örnek cümleler verilmiştir. Yay ayracın
görevlerini örnekteki gibi uygun örneğin verildiği cümlelerle eşleştirelim.

Yay Ayracın Görevleri Cümleler

Cümlenin anlamını tamamlayan ve cümle Okuduğu kitabı çok sevmiş (!) bir aydır
1 dışı unsur olan ek bilgiler için kullanılır. a bitiremedi.

Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konu- (…) Pencereye doğru uçan bir kuş gördü.
2 şanın hareketlerini, durumunu açıklamak b Karlı havada üşümüş, içeri girmek istiyor

ve göstermek için kullanılır. gibiydi. (…)

Bilginin doğruluğundan emin olunmadığını Keloğlan: (Kuleye tırmanırken yorulduğu
3 göstermek için kullanılan soru işareti yay c için nefes nefese konuşur) Aykız kapıyı
ayraç içinde kullanılır. açar mısın?

Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölüm- d Evdeki tüm eşyalar antikaymış (?) diyorlar.
4 lerin yerine konulan üç nokta, yay ayraç

içine alınabilir.

Söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı Çocukluğumun geçtiği köye (Gerçi daha
5 katmak için kullanılan ünlem işareti, yay e önce de gitmek istemiştim ama olmamış-
ayraç içine alınır. tı.) gitmeyi düşünüyorum.

Eserlerin yazarları yay ayraç içine alınarak f Şimdiki Çocuklar Harika (Aziz NESİN)
6 gösterilir.

123456
ecdba f

2. Kısa çizginin (-) doğru kullanıldığı cümleleri işaretleyiniz. 

a. Ankara-İstanbul yolu tünel açıldıktan sonra kapandı. 
b. Ablam, İzmir’den -Konya’ya- geçecekmiş. 
c. Paris’ten buraya Beşiktaş-Fenerbahçe maçı için gelmiş.
d. Birinci Dünya Savaşı (1914-1918), imparatorlukların yıkılmasına neden oldu.
e. İleri-geri konuşarak sinirlerimi bozuyor.
f. İlk albümüm 12-05-2010’da çıkmıştı.

286

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Etkinlik 35

3. Aşağıdaki etkinliği cevaplandırınız, ulaştığınız şehri yuvarlak içine alınız.
Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] en güzel
eserlerini Bodrum'da yazmıştır.

Köşeli ayraç doğru kullanılmıştır. Köşeli ayraç doğru kullanılmıştır.

Ali: [Oldukça sinirli bir şekilde] Elindeki dos- Falaka (Ömer Seyfettin [1884-1920]) adlı
yada ne var? eserini 1918 yılında yazmıştır.

Köşeli ayraç yanlış kullanılmıştır. Köşeli ayraç yanlış kullanılmıştır.

ÇANAKKALE ESKİŞEHİR

4. Aşağıdaki cümlelerde kısa çizginin hangi görevde kullanıldığını bulup görevleriyle eş-
leştiriniz.

a. Annem, gi - de - mez - sin, diye üstüne g. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken
basa basa söyledi. satır sonuna konur.

b. Daha okula gitmeyen kardeşim “10 - 2 = Cümle içinde ara sözleri veya ara cüm-
?” gibi işlemleri yapabiliyor. f. leleri ayırmak için ara sözlerin veya ara

cümlelerin başına ve sonuna konur.

c. Türkçe dersinde “-li, -siz” eklerinin işlev- h. Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini
lerini öğrendik. birbirinden ayırmak için kullanılır.

d. Geceleri sıcaklık -15 dereceymiş. e. Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kul-
lanılır.

e. “Çık-”, “aç-” gibi bazı sözcüklerin pek c. İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma
çok anlamı vardır. eklerinin başına ve sonuna konur.

f. Türküler -halkın müzik dehasını yansıtan a. Sözcüğün hecelerini göstermek için kul-
ezgiler- asla yok olmayacak. lanılır.

g. Isparta il sınırına girince gül bahçelerinin Arasında “ve, ile, ila, ...-den ...-e” anlam-
kokusunu duymaya başlarsınız. i. larını vermek için kelimeler veya sayılar

arasında kullanılır.

h. “Göz - lük - çü” sözcüğünde iki tane ek b. Matematikte çıkarma işareti olarak
vardır. kullanılır.

i. Bu yıl Galatasaray - Fenerbahçe maçına d. Sıfırdan küçük değerleri göstermek için
gitmeyi düşünüyorum. kullanılır.

287

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Etkinlik 35

5. Aşağıda eğik çizginin kullanım alanları verilmiştir. Eğik çizgiyi verilen anlama uygun
şekilde cümlede kullanınız.

a Dizeler yan yana yazıldığında aralarına Devrimlerle geldi bayram / Cumhuriyet
konur. bayramı / Uygarlığa açıldı pencereler / Ata-

Adres yazarken apartman numarası ile türk’ün armağanı
b daire numarası arasına ve semt ile şehir Örnek Mah. Çarşı Sok. No.: 23/7 Üsküdar

arasına konur. / İstanbul

c Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı göste- Öğretmenimiz 10/09/2003’te mesleğe
ren sayıları birbirinden ayırmak için konur. başlamış.

d Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini gös- “-cı / -ci / -cu / -cü” ekleri genellikle mes-
termek için kullanılır. lek adları yapar.

e Genel Ağ adreslerinde kullanılır. Sözcüklerin doğru yazımı için http://tdk.
gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.

f Matematikte bölme işareti olarak kullanılır. 10/2=5

6. Aşağıdaki cümlelerde kesme işaretinin ( ‘ ) hangi görevde kullanıldığını cümlelerin
karşılarına yazınız.

a. “Bir şey için kullanılan, işlevi onunla ilgili olan” anlamlarında sözcükler oluşturur.
Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

b. “Bir şeyin toplu olarak koyulduğu yer” anlamıyla mekân, yer adları yapar.
Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur.

c. Bir nesnenin doğadaki bolluğunu, toplu olarak bulunduğu yeri gösteren adlar yapar.
Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.

d. Ülke, şehir, il, ilçe, köy ve mahalle gibi yer adları yapar.
Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.

e. Sözcükte belirtilen işlevde kullanılan alet adları yapar.
Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur.

f. Bir meslek adı ya da uğraşı alanı bildiren adlar yapar.
Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır.

g. Bir düşünce sistemini, inanışı ve o düşünce sistemine ve inanışa bağlılığı anlatan adlar
yapar.
Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.

288

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Etkinlik 35

7. Aşağıdaki cümlelerde uygun yerlere kesme işareti getirip cümleleri yeniden yazınız.

a. Atatürkün Nutukta anlattığı olayları tarihi belge niteliğindedir.
•Atatürk’ün Nutukta anlattığı olayları tarihi belge niteliğindedir.

b. Marmara Denizinde bir yunus gördük.
•Marmara Denizi’nde bir yunus gördük.

c. Topkapı Sarayını restore etmişler.
•Topkapı Sarayı’nı restore etmişler.

d. Çanakkalede dün Gamze Hanımla görüştük.
Çanakkale’de dün Gamze Hanım’la görüştük.

e. Arkadaşım apartmanın 7nci katında oturuyor.
•Arkadaşım apartmanın 7’nci katında oturuyor.

f. TBMMnin kuruluş yıl dönümünü kutladığımız her 23 Nisanda çocuklar büyük heyecan
yaşarlar.
•TBMM’nin kuruluş yıl dönümünü kutladığımız her 23 Nisan’da çocuklar büyük
heyecan yaşarlar.

8. Aşağıdaki cümlelerde kesme işareti doğru kullanılmışsa cümlenin karşısına “D”, yan-
lış kullanılmışsa “Y” yazınız.

a Uçaklarda 40 kg’dan fazla yüklerde kg başına ücret alıyorlar. D
b Sözlüklerde en güvenilir kaynak Türk Dil Kurumu’nun hazırladığı sözlüktür. Y
c Temmuz’da kar yağar mı demeyin, artık iklimler çok değişti. Y
d Kanun tasarısının 2.’nci maddesinde değişiklik yapılmış. Y
e Kanunlar Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer. D
f Yurttaki en yakın arkadaşım Kayseri’liydi. Y
g Yarın akşam Ahmet’lerin bize geleceğini duyunca çok sevindim. Y
h Atatürk, milletimizi Batı’nın gelişmişlik düzeyine çıkarmayı hedeflemiştir. D
i Galatasaray Lisesi’nde okumayı çok istiyorum. Y
j Ev sahibimiz Nihat Bey’in çok kötü bir hastalığa yakalandığını öğrendim. D
k Öğretmenim, Ayşe’gilin sınıfında neden bilgisayar yok? Y
l Oktay Sinanoğlu, kitabında Türkçe’nin güzelliklerini anlatmış. Y
m Fenerbahçe, 1,90’lık oyuncuyu transfer etmek için uğraşıyormuş. D

289

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi,
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

Etkinlik 35

9. Aşağıdaki cümlelerde uygun yerlere tırnak işareti getiriniz.

a. Babam hep“İstanbul”gibi şehir var mı? derdi.
b. Atatürk’ün“Yurtta barış, dünyada barış!”sözünün değerini bütün dünya anlamalı.
c. Bütün dünyada“çocuk”umudu, yaşama sevincini asıl önemlisi geleceği simgeler.
d. Kitabın özellikle“İkinci Gün”başlıklı bölümü beni çok etkiledi.
e. Halide Edip’in“Sinekli Bakkal”adlı kitabını herkes okumalı.
f. Günümüz çocuklarının hayatından“internet”kavramını çıkarmak mümkün değil.
g. Üstün Dökmen,“Küçük Şeyler”kitabında mutlu olmanın o kadar da zor olmadığını anlatıyor.
h. “Bu ne hâl böyle, üstün başın kir pas içinde.” diye iki saat söylendi.
i. Erdal Erzincan,“Döngü”adında yeni bir albüm çıkarmış.
j. Bilim adamları günümüzün en yaygın hastalığının“depresyon”olduğunu söylüyorlar.

10. Noktalama işaretleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden doğru olanlarının yanına gülen

yüz ( ☻ ) yanlış olanlarının yanına üzgün yüz ( ☹ ) yapınız.

a. Arasöz ve ara cümlelerin başında ve sonunda uzun çizgi işareti kullanılır. ☹
☹
b. Bir cümlede açıklama yapılacaksa, açıklamaya başlamadan hemen önce noktalı vir- ☻
gül kullanılır. ☹
☻
c. Emir, seslenme ve duygu bildiren ifadelerden sonra ünlem işareti konur. ☻
☹
d. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına noktalı virgül ☻
konur. ☹
☹
e. Satır sonuna sığmayan kelimeleri ayırmak için kısa çizgi kullanılır. ☹
☻
f. Özel adlara getirilen iyelik ve hal eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır. ☻
☻
g. Saat ve dakika belirten rakamların arasına iki nokta konur.

h. Kaba sayılan veya söylenmek istenmeyen bölümlerin yerine üç nokta işareti kullanılır.

i. Rakamla yazılan tarihler arasında kısa çizgi kullanılır.

j. Bilinmeyen yer veya tarih gibi durumlar için ayraç içinde ünlem işreti kullanılır.

k. Arka arkaya sıralanmış cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

l. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için uzun çizgi kullanılır.

m. Sıra bildiren “-ncı, -nci” eklerinin yerine nokta kullanılır.

n. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için eğik çizgi
kullanılır.

290

5. Sınıf Sözcükte Anlam

Etkinlik 2

11. Aşağıdaki metinde parantez içindeki boşluklara uygun noktalama işaretleri getiriniz.

Seyahatname Evliya Çelebi

Evliya Çelebi 25 Mart 1611( ‘ )de Unkapanı’nda dünyaya gelmiştir ( . ) Ailesi aslen Kü-
tahyalı olup fetihten sonra İstanbul'a yerleşmiştir. Bunun yanında Sandıklı ( , ) Bursa ve
Manisa'da mülkleri olduğu bilinmektedir( . )

Tatlı dilli ve şair ruhlu olduğu için hizmet ettiği padişahlar tarafından sevilen Evliya
Çelebi ( ; ) Kanuni Sultan Süleyman ile birçok sefere çıkmış ( , ) II( . ) Selim ile Kıbrıs
fethine katılmış( , ) I( . ) Ahmet zamanında Kabe( ‘ )nin altın oluklarını yapmış ve ayrıca
Sultan Ahmet Camii'nin süsleme işlerinde de çalışmıştır.

Evliya Çelebi( ‘ )de genç yaşta seyahat merakının başladığı görülür ve bu merakın te-
meli ilk olarak babası Derviş Mehmet Zilli’nin anlattığı hikâyelerdir( . )

Sonunda bir gün bahsedilen o meşhur rüya gelir ve Evliya Çelebi’nin hayatında yeni
bir dönem başlamış olur( . ) 1630 yılının Muharrem ayının aşure gecesi rüyasında İs-
tanbul'da Yemiş İskelesi yanındaki Ahi Çelebi Camii( ‘ )nde Hz. Peygamberi görür ve
huzurunda ( “ )Şefaat ya Resulullah( ” )diyeceğine

( “ )Seyahat ya Resulallah( ” ) der ve peygamberimiz tarafından seyahat ve şefaat ile
müjdelenir.

Bu olay sonrasında imparatorluğun izniyle önce İstanbul( ‘ )u sonrasında da koca im-
paratorluğu adeta bir baştan bir başa dolaşır( , ) gittiği yerler hakkında ne gördüyse
ne öğrendiyse biraz abartılı biraz mizahi ama tatlı ve sıkıcı olmayan bir dille anlatır( . )

Seyahatname( ; ) tarih( , ) coğrafya bilgisi( , ) iktisat( , ) folklor( , ) yollar( , ) hamamlar( , )
evliyalar( , ) menkıbeler( , ) binalar( , ) medreseler( , ) hastaneler( , ) iklimler( , ) dil( , )
yiyecekler ve kısacası kültür ve hayatın içinde yaşayan her türlü unsurdan örülmüş
zenginliklerle doludur( . )

Seyahatname( , ) sadece bizim için değil başka milletler ve ülkeler için de kaynak
olmuştur( . ) Bu nedenle Almanca( , ) Bulgarca( , ) Farsça( , ) Fransızca( , ) İngilizce( , )
Rusça( , ) Yunanca ve Sırpça gibi dillere çevrilmiştir( . )

291

5. Sınıf Yay Ayraç, Köşeli Ayraç, Kısa Çizgi, Konuşma Çizgisi, KKT - 35 
Eğik Çizgi, Kesme ve Tırnak İşareti

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayracın 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde köşeli ayra-
kullanımında yanlışlık yapılmıştır? cın kullanımı doğrudur?

A) Çocuk gerçekten çok hızlıymış (!) bakkaldan A) Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı
gelmesi yarım saat sürdü. (1886-1973)] Bodrum’da yaşamıştır.

B) Marmara Bölgesi, Türkiye’deki çeltik (pirinç) B) Edatlar [ilgeçler] adlı yeni konu çok eğlence-
üretiminde 1. sırada yer almaktadır. liymiş.

C) Nasrettin Hoca 1208(?) yılında doğmuştur. C) Zeynep Hira [en sevdiğim arkadaşım] bizimle
tatile çıktı.
D) Kardeşim salona geldi ve şöyle dedi: (Odamı
topladım.) D) Nazım Hikmet [1902-1963] önemli bir şairimiz-
dir.

2. “Yapım eki almış özel adlara gelen çekim ekleri 5.
kesme işaretiyle ayrılmaz.”
Öykü: Ankaralı’lar sıcak
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerden hangi- havadan bunalmış.
sinde kesme işaretinin kullanımında yanlışlık Ayşe: Eyvah, annem de
yapılmıştır? oraya gitmeyi planlıyordu!

A) Yarın İngilizce’den sınav yapılacağı söylendi. Bilgisayar ekranında Öykü ve Ayşe’nin konuşma-
ları yer almaktadır.
B) Hindistan’ın gizemli ve mistik olduğunu Ekrandaki cümlelerde hangi noktalama işare-
düşünüyorum. tinin kullanımı yanlıştır?
A) : B) ‘ C) . D) !
C) Ağrı Dağı’nın eteklerinde kamp kurduk.

D) Türkiye’nin turistik bölgeleri gittikçe azalıyor.

3. Bir filozofa sormuşlar: 6. Aşağıdakilerden hangisinde tırnak işaretinin
kullanım nedeni diğerlerinden farklıdır?
( )Şansa inanır mısınız?
A) Bu şiirde “yakamoz” sözcüğü sıkça kullanılmış.
Filozof: B) Bağlaç olan “de” ayrı yazılır.
C) Ahmet Ümit’in “Kavim” adlı kitabını okudun
( )Evet, yoksa sevmediğim insanların başarısını
neyle açıklarım? mu?
D) Nihayet “çevrecilik” bizde de yaygınlaştı.
Metinde boş bırakılan yerlere hangi noktala-
ma işareti getirilebilir?

A) Tırnak işareti B) Kısa çizgi
C) Uzun çizgi D) Eğik çizgi

292