e-book อายุวัฒนมงคล ๘๑ ปี พระเดชพระคุณ พระพรมเวที

149

พระเดชพระคุณ พระพรหมเวที

พระมหาเถระผูเ้ ปน็ เสาหลักคำ้� จุนพระพทุ ธศาสนาหลายรูปให้ความเมตตาวสิ าสะ
ในเจา้ อาวาสวดั พระปฐมเจดียเ์ ปน็ ขวัญสิรมิ ่งิ มงคลแก่เหลา่ ศษิ ยานุศิษย์เปน็ ท่ียง่ิ

ถวายการต้อนรับ สมเดจ็ พระสงั ฆราช องค์ท่ี ๑๙ แห่งกรุงรตั นโกสนิ ทร์

ถวายการต้อนรบั สมเด็จพระพฒุ าจารย์ อดีตประธานคณะผู้ปฏบิ ัติหน้าทส่ี มเด็จพระสงั ฆราช

150

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

151

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

152

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

153

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

154

อายวุ ัฒนมงคล ๘๑ ปี

รบั เสดจ็ สมเดจ็ พระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรณิ ายก
เมอื่ คราวเสด็จมานมสั การพระรว่ งโรจนฤทธิ์ และประทกั ษณิ องคพ์ ระปฐมเจดีย์

ถวายการต้อนรับ สมเด็จพระมหาธรี าจารย์ อดตี เจา้ คณะใหญ่หนกลาง
อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม วัดชนะสงคราม กรงุ เทพมหานคร

155

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

ได้รบั เมตตาจาก พระอุดมประชานาถ (หลวงพอ่ เป่ิน ฐติ คโุ ร) วัดบางพระ
สนองงาน ท่านเจา้ ประคุณสมเดจ็ พระพุทธโฆษาจารย์ (ฟ้นื ชุตนิ ธฺ รมหาเถร) วัดสามพระยา

แบกรับการจดั การศกึ ษาพระบาลี อนั เปน็ การสบื ต่อลมหายใจแหง่ พระพทุ ธศาสนา

156

อายุวัฒนมงคล ๘๑ ปี

ทา่ นเจ้าประคุณสมเดจ็ พระพทุ ธโฆษาจารย์ (ฟื้น ชตุ นิ ธฺ รมหาเถร) วัดสามพระยา
มอบพระบัญชาแต่งต้ังเป็นเจา้ อาวาสวัดพระปฐมเจดีย์ ราชวรมหาวหิ าร พ.ศ. ๒๕๓๖

ปิดทองหลวงพอ่ พระรว่ งโรจนฤทธ์ิ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๕๐
โดยมี พระเดชพระคณุ พระพพิ ธิ พฒั นาทร เปน็ ชา่ งใหญ่ ดร.ทศั นีย์ ไผทฉันท์ เป็นเจ้าภาพ
เมื่อเสร็จ์ งานปดิ ทองแล้ว พระเดชพระคุณฯ ชา่ งใหญ่ ถวายคา่ ดำ�เนินการทงั้ หมดร่วมบญุ กับ

วดั พระปฐมเจดีย์

157

พระเดชพระคุณ พระพรหมเวที

รบั เสด็จ สมเดจ็ พระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรณิ ายก
ท่านเจา้ พระคณุ สมเด็จฯ ได้มีพระเมตตาในเจ้าอาวาสวดั พระปฐมเจดยี ์

ทา่ นเจ้าประคณุ สมเดจ็ มหารชั มังคลาจารย์ อดีตผู้ปฏิบตั หิ น้าท่ีสมเดจ็ พระสงั ฆราช
ประทานปรญิ ญาบัตรดุษฎบี ัณฑติ กิตติมศักดิ์

158

อายวุ ฒั นมงคล ๘๑ ปี

ถวายการต้อนรบั เจ้าประคุณสมเด็จพระพุทธชินวงศ์ อดตี เจา้ คณะใหญห่ นกลาง
อดตี กรรมการมหาเถรสมาคม วัดพิชยญาติการาม กรุงเทพมหานคร

ถวายการต้อนรับ เจา้ ประคุณสมเด็จพระธรี ญาณมุนี กรรมการมหาเถรสมาคม
วัดเทพศิรนิ ทราวาส ราชวรวหิ าร กรุงเทพมหานคร

159

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

นมสั การพระพทุ ธรูปประทบั ยืน
ท่คี ัลวิหาร เมืองโปลนนารุวะ

ประเทศศรีลงั กา

นอ้ มนมัสการพระธาตเุ ขย้ี วแก้ว
ณ เมืองแคนดี้
ประเทศศรลี งั กา

160

อายวุ ัฒนมงคล ๘๑ ปี

ทำ�บญุ กุฏศิ รีสนุ ทรนาฏ

161

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

ช่วยผ้ปู ระสบภัยน้ำ� ท่วมในเขตอ�ำเภอบางเลน ปี พ.ศ. ๒๕๓๘

162

อายวุ ฒั นมงคล ๘๑ ปี

ย้ายมาอยู่ กฏุ ศิ รีสนุ ทรนาฏ ปี พ.ศ. ๒๕๓๘

163

พระเดชพระคุณ พระพรหมเวที

ท�ำบุญวันคลา้ ยวันประดิษฐานหลวงพ่อพระร่วงโรจนฤทธิ์ ปี ๒๕๔๓

164

อายวุ ัฒนมงคล ๘๑ ปี

ท�ำความดี ๑๐๐ ปี สมเด็จยา่

165

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

งานท�ำ บญุ ฉลองสมณศักด์ชิ น้ั เทพ “พระเทพปริยตั ิมุน”ี

166

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

ประมวลภาพการส�ำ รวจพน้ื ที่ การกอ่ สรา้ ง
และการบรู ณะปฏสิ งั ขรณ์ เสนาสนะภายในวดั

167

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

168

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

169

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

170

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

171

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

172

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

173

พระเดชพระคุณ พระพรหมเวที

บ�ำ เพ็ญสาธารณสงเคราะห์ชว่ ยเหลอื สงั คมในวาระโอกาสต่าง ๆ
นำ�พาอนุสงฆร์ นุ่ หลังใหเ้ ห็นความสำ�คัญของการหยิบย่ืนแบง่ ปัน

174

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

175

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

176

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

177

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

พระเดชพระคณุ ฯ ได้ใหค้ วามสำ�คัญกบั การเผยแผ่
นำ�ลกู พระหลานเณรใหไ้ ด้ปฏิบัติธรรมเชิงลึกฝึกวปิ ัสสนากรรมฐาน ปี พ.ศ. ๒๕๔๙

178

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

179

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

180

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

181

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

เมอ่ื สถานการณท์ างสังคมเกดิ วิกฤติ ไวรสั โควดิ ระบาด พระเดชพระคุณฯ จงึ มงุ่ มั่น
ท่ีจะร่วมกนั ช่วยเหลอื ผู้เดือดร้อนมอบอาหารและเวชภัณฑ์ รวมทงั้ เคร่อื งยงั ชพี อื่น ๆ หลายวาระ

182

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

183

พระเดชพระคุณ พระพรหมเวที

แมพ่ าลกู เขา้ วดั
ลูกพาแม่เข้าวัง

184

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

185

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

186

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

187

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

188

อายุวฒั นมงคล ๘๑ ปี

189

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

¾ÃиÃÃÁà·È¹Ò
àÃÍè× § “ÍÒÊÒÌ˺٪ҡ¶Ò”

นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ
นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ
นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ

อถโข ภควา อทุ าน� อทุ าเนสิ
อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ
อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญติ ฯ
บัดนี้ อาตมภาพจักแสดงพระธรรมเทศนา พรรณนาธรรมะขององค์สมเด็จ
พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ในอาสาฬหปชู ากถา เพอ่ื เปน็ การประคบั ประคองฉัลองศรทั ธาประดบั
สตปิ ญั ญาบารมขี องทา่ นพทุ ธศาสนกิ ชนทง้ั หลาย ทไี่ ดน้ อ้ มกายใจเขา้ มาประพฤตปิ ฏิบิ ตั ิ
ธรรมะในพระพทุ ธศาสนา ธรรมะนยี้ งั ดา� รงคงอยดู่ ว้ ยดตี ลอดมาถงึ ทกุ วนั น้ี นบั วา่ เปน็ บญุ ราศี
อนั ดงี าม ตอ่ ผทู้ ไ่ี ดเ้ ขา้ มาประพฤตปิ ฏิบิ ตั ธิ รรมะทพ่ี ระพทุ ธองคท์ รงสง่ั สอนไว้ ตามนยั แหง่
พระสตู ร พระวนิ ยั และพระอภธิ รรมปฎิ ก
ฉัะนนั้ จะขอหยบิ ยกธรรมะขององคส์ มเดจ็ พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ มาแสดงชแี้ จง
เปน็ ลา� ดบั สบื ไป ดงั มใี จความตามพระบาลที ย่ี กเปน็ อทุ เทศบทวา่ อถโข ภควา อทุ าน� อทุ าเนสิ
อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญฯ แปลเปน็ ใจความตามภาษาไทยวา่
ครงั้ นน้ั แล สมเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเจา้ ทรงเปลง่ อทุ านขนึ้ วา่ ทา่ นผเู้ จรญิ โกณฑ์ญั ญะไดร้ ู้
แลว้ หนอ ทา่ นผเู้ จรญิ โกณฑ์ญั ญะไดร้ แู้ ลว้ หนอ ดงั นี้
ทา่ นสาธชุ นทง้ั หลาย ในวนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๘ เมอื่ ๒๖๐๗ ปที แ่ี ลว้ มา ณ ปา่
อสิ ปิ ตนมฤคทายวนั แขวงเมอื งพาราณสี แควน้ กาสี ไดม้ เี หตอุ ศั จรรยอ์ นั ควรแกก่ ารหวน
รา� ลกึ และจารกึ จดจา� ๓ ประการ คอื ๑. เปน็ วนั ทพ่ี ระบรมชนิ สหี ส์ มั มาสมั พทุ ธเจา้ ทรง
ประกาศพระศาสนาเปน็ ครง้ั แรกโดยการแสดงปฐมเทศนา มชี อ่ื วา่ ธรรมจกั กปั ปวตั ตนสตู ร
๒. เปน็ วนั ทม่ี พี ระอรยิ สงฆ์บ์ งั เกดิ ขน้ึ เปน็ ครง้ั แรกในโลก และ ๓. เปน็ วนั ทแ่ี กว้ อนั ประเสรฐิ

190

ุว ม ค

๓ ดวง ปรากฏิครบบรบิ รู ณ์ อนั วา่ แกว้ ทง้ั ๓ ดวงนี้ คอื พระรตั นตรยั ประกอบดว้ ยพระพทุ ธ
พระธรรม และพระสงฆ์์ จงึ เรยี กวนั นวี้ า่ “วนั อาสาฬหบชู าหรอื วนั อาฬหปรุ ณมบี ชู า” แปล
วา่ การบชู าพระรตั นตรยั ในดถิ วี นั เพญ็ กลางเดอื น ๘

นบั ตง้ั แตไ่ ดต้ รสั รพู้ ระอนตุ ตรสมั มาสมั โพธญิ าณ องคส์ มเดจ็ พระบรมศาสดาจารย์
ทรงยงั สายธารแหง่ พระมหากรณุ าคณุ ใหห้ ลง่ั ไหลเจอื จนุ ประชาราษฎร์ เสดจ็ ออกประกาศ
พระพทุ ธธรรมคา� สอน เรม่ิ ตน้ ทอ่ี าฬารดาบสและอทุ กดาบส ผทู้ พี่ ระองคเ์ คยไปศกึ ษาวชิ าดว้ ย
แตท่ า่ นทง้ั ๒ ไดส้ น้ิ ชวี ติ ไปแลว้ จงึ ทรงมงุ่ หนา้ สปู่ า่ อสิ ปิ ตนมฤคทายวนั อนั เปน็ สถานทอี่ ยู่
ของปญั จวคั คยี ท์ ง้ั ๕ นนั่ คอื โกณฑ์ญั ญะ วปั ปะ ภทั ทยิ ะ มหานามะ และอสั สชิ ผซู้ ึ่งึ่ เคย
เคารพศรทั ธาในพระองค์ คอยเฝา้ ดแู ลปรนนบิ ตั ปิ ฏั ิฐากเมอ่ื ครง้ั ยงั ทรงบา� เพญ็ ทกุ กรกริ ยิ า

วันที่พระพุทธองค์เสด็จมาถึงป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เป็นเวลาพลบค่�าของวัน
ขน้ึ ๑๔ คา่� เดอื นอาสาฬหะ วนั รงุ่ ขน้ึ เปน็ วนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ พระมหาสมณะผเู้ ปน็ พทุ ธรตั นะ
คือแก้วอันประเสริฐดวงที่ ๑ ได้ประกาศพระธรรมรัตนะ คือแก้วอันประเสริฐดวงที่ ๒
พระธรรมทท่ี รงแสดงนม้ี ชี อ่ื วา่ “ธมั มจกั กปั ปวตั ตนสตู ร” แปลวา่ พระสตู รทแ่ี สดงถงึ การหมนุ
กงลอ้ แหง่ พระธรรมใหเ้ คลอ่ื นไป มเี นอ้ื หาทแ่ี สดงถงึ ทส่ี ดุ สองสาย เปน็ หนทางทบ่ี รรพชติ
ไมค่ วรยดึ ถอื ปฏิบิ ตั ิ สายทหี่ นงึ่ คอื กามสขุ ลั ลกิ านโุ ยค อนั ไดแ้ กก่ ารประกอบตนอยดู่ ว้ ย
ความสขุ อนั เกดิ จากการตามใจดว้ ยอา� นาจแหง่ ความอยาก เปน็ ทางอนั ไมป่ ระเสรฐิ ทา� ใหห้ ลง
ประมาทมวั เมา สายทสี่ องคอื อตั ตกลิ มถานโุ ยค อนั ไดแ้ กก่ ารบา� เพญ็ ตนใหไ้ ดร้ บั ความทรมาน
ทางกาย นกี่ เ็ ปน็ วธิ กี ารทไ่ี มม่ ปี ระโยชน์ ทา� ตนใหล้ า� บากเสยี เปลา่ พระอรยิ เจา้ ไมส่ รรเสรญิ
พระองคไ์ ดท้ รงทดลองกระทา� มาแลว้ และทา� ไดย้ ง่ิ ยวดกวา่ ใคร

แตส่ งิ่ ทพ่ี ระองคท์ รงยกขนึ้ แสดงวา่ เปน็ หนทางอนั ประเสรฐิ ควรประพฤตสิ ง่ั สม
ให้มาก จักเป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้พร้อม ท่ีจะน�าพาไปให้ถึงซึ่่ึงฟากฝั่งแห่ง
พระนพิ พาน กค็ อื มชั ฌมิ าปฏิปิ ทา หนทางดา� เนนิ สายกลาง ไดแ้ กม่ รรคมอี งค์๘ ประกอบดว้ ย
๑.สมั มาทฏิ ิฐิความเหน็ ชอบ ๒.สมั มาสงั กปั ปะ ความดา� รชิ อบ ๓.สมั มาวาจาการเจรจาชอบ
๔. สมั มากมั มนั ตะ การงานชอบ ๕. สมั มาอาชวี ะ เลย้ี งชวี ติ ชอบ ๖. สมั มาวายามะ เพยี รชอบ
๗. สมั มาสติ ระลกึ ชอบ ๘. สมั มาสมาธิ ตง้ั ใจมน่ั ชอบ สดุ ทา้ ยทรงแสดงความจรงิ อนั
ประเสรฐิ คอื อรยิ สจั ๔ ประการ ๑. ทกุ ขค์ อื ความไมส่ บายกายไมส่ บายใจ ๒. สมทุ ยั
คอื สาเหตแุ ห่งความทกุ ข์ ๓. นโิ รธคือความดับทกุ ข์และ ๔. มรรคคือขอ้ ปฏิิบตั ใิ หถ้ งึ

191

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

ความดับทุกข์ ซึ่ึ่งพระองค์ได้ทรงรู้ชัดและปฏิิบัติต่อกิจแห่งความจริงท้ัง ๔ ประการนี้
ไดค้ รบถว้ นบรสิ ทุ ธบิ� รบิ รู ณอ์ ยา่ งดแี ลว้ จงึ ไดป้ ฏิญิ าณความเปน็ พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ผทู้ รง
บรรลพุ ระอนตุ ตรสมั มาสมั โพธญิ าณ ซึ่งึ่ ไมเ่ คยมใี ครเขา้ ถงึ มากอ่ น ไมว่ า่ จะเปน็ มนษุ ย์ เทวดา
มาร หรอื พระพรหมองคใ์ ดๆ

ขณะที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมอยู่นั้น ปัญจวัคคีย์ท้ัง ๕ ได้ส่งกระแสจิต
ไปตามแนวแหง่ พระธรรมเทศนาทมี่ คี วามไพเราะงดงามทง้ั ถอ้ ยคา� และเนอื้ หา เมอื่ พระธรรม
เทศนาจบลง เหล่าเทพยดาและบรรดาท้าวมหาพรหม ต่างก็ให้สัททสัญญาสาธุการข้ึน
พรอ้ มกนั จนองึ คนงึ ทว่ั ทอ้ งฟา้ นภากาศ เกดิ เหตอุ ศั จรรยแ์ ผน่ ดนิ สะเทอื นเลอ่ื นลน่ั เพราะ
พระธรรมเทศนาธมั มจกั กปั ปวตั ตนสตู รกณั ฑ์น์ นั้ ยงั ผลใหโ้ กณฑ์ญั ญะซึ่งึ่ เปน็ ผอู้ าวโุ สทสี่ ดุ
ในกลมุ่ ปญั จวคั คยี ์ เกดิ ดวงตาเหน็ ธรรม บรรลเุ ปน็ พระอรยิ เจา้ ชน้ั พระโสดาบนั

ลา� ดบั นนั้ สมเดจ็ พระภควนั ตพ์ ลนั เปลง่ อทุ าน เปน็ พทุ ธบรรหารตามนยั แหง่ อเุ ทศบท
วา่ อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ แปลวา่ โกณฑ์ญั ญะไดร้ แู้ ลว้ หนอ
โกณฑ์ญั ญะไดร้ แู้ ลว้ หนอ และโกณฑ์ญั ญะไดท้ ลู ขอบรรพชาแทบเบอื้ งพระยคุ ลบาท พระองค์
จงึ ทรงอนญุ าตดว้ ยพระดา� รสั วา่ “เธอจงเปน็ ภกิ ษมุ าเถดิ ธรรมอนั เรากลา่ วดแี ลว้ เธอจง
ประพฤตพิ รหมจรรยเ์ พอื่ กระทา� ทสี่ ดุ แหง่ ทกุ ขโ์ ดยชอบเถดิ ” ดว้ ยพระดา� รสั เพยี งเทา่ น้ี
พระโกณฑ์ญั ญะไดเ้ กดิ มชี วี ติ ใหมเ่ ปน็ พระสงฆ์อ์ งคแ์ รกในพระพทุ ธศาสนา แกว้ อนั ประเสรฐิ
ดวงที่ ๓ คอื สงั ฆ์รตั นะ จงึ ถอื กา� เนดิ ขน้ึ มาในโลก ณ บดั นนั้ สง่ ผลใหพ้ ระรตั นะครบ ๓ ประการ

ดงั นน้ั เมอื่ ถงึ วนั ขนึ้ ๑๕คา�่ เดอื น๘ พทุ ธศาสนกิ ชนจงึ ไดท้ า� พทุ ธบชู าเปน็ การพเิ ศษ
สา� หรบั ประเทศไทย ไดก้ า� หนดวนั อาสาฬหบชู าเปน็ วนั สา� คญั ทางพระพทุ ธศาสนาขน้ึ เปน็
ครง้ั แรกเมอ่ื พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๑ โดย พระธรรมโกศาจารย์ (ชอบ อนจุ าร)ี เมอ่ื ครง้ั ดา� รง
ตา� แหนง่ สงั ฆ์มนตรชี ว่ ยวา่ การองคก์ ารศกึ ษา ไดเ้ สนอคณะสงั ฆ์มนตรใี หเ้ พม่ิ วนั ศาสนพธิ ี
ท�าพุทธบูชาข้ึนอีกหน่ึงวัน คือวันธรรมจักรหรือวันอาสาฬหบูชา โดยออกเป็นประกาศ
คณะสงฆ์์ เรอ่ื ง กา� หนดวนั สา� คญั ทางศาสนา เมอื่ วนั ที่ ๑๔ เดอื นกรกฎาคม พทุ ธศกั ราช
๒๕๐๑ คนไทยจงึ ยดึ ถอื ปฏิบิ ตั กิ ระทา� พทุ ธบชู าเปน็ การพเิ ศษในวนั สา� คญั น้ี ตงั้ แตบ่ ดั นนั้
เปน็ ตน้ มา

192

วุ ม ค

ท่านพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย ในธชัคคสูตรได้กล่าวถึงเรื่องราวเมื่อคราวคร้ัง
ท่ีท้าวสักกเทวราช ราชาแห่งเทพสวรรค์ช้ันดาวดึงษ์ ได้น�าเหล่าเทวดาเข้าท�าสงคราม
เทพยุทธกับพวกอสูร ซึ่่ึงมีท้าวเวปจิตติราชาแห่งอสูรเป็นแม่ทัพใหญ่ เทวดาบางพวก
พอเหน็ ธงรบของศตั รโู บกสะบดั ไดย้ นิ เสยี งโหร่ อ้ ง เสยี งกลองรบ และเสยี งอาวธุ ยทุ โธปกรณ์
ของศตั รดู งั สะเทอื นเลอื่ นลนั่ กเ็ กดิ ความหวาดหวน่ั ขนพองสยองเกลา้ องคอ์ นิ ทรเ์ ทวราช
จงึ ประกาศกอ้ งใหห้ มมู่ วลพน่ี อ้ งเหลา่ เทพทหารกลา้ เพง่ มองมาทยี่ อดธงชยั กระตนุ้ เหลา่
ทหารทที่ อ้ ใจให้ กึ เหมิ ยามเมอื่ ไดย้ ลปลายยอดธงชยั แหง่ พระภวู ไนยเทวราชา จติ ใจของ
เหลา่ เทวดาทหี่ วาดผวากก็ ลบั มาเหย้ี มหาญ พงุ่ ทะยานเขา้ สสู่ มรภมู ดิ ว้ ยความองอาจ จงึ
สามารถไดช้ ยั ชนะในศกึ เทพยทุ ธครงั้ นน้ั นนั่ เพราะทว่ั ทง้ั กองทพั ของหมเู่ ทพมคี วามเชอ่ื มน่ั
วา่ ทอดสายตาทวั่ เขตแควน้ แดนสวรรคช์ นั้ ดาวดงึ ส์ ไมม่ ใี ครจะยงิ่ ใหญใ่ นฤทธา หรอื แขง็
กลา้ ในตา� ราบญั ชาการรบ จนสมบรู ณถ์ ว้ นกระบวนครบเทา่ กบั เจา้ แหง่ นกั รบคอื องคอ์ นิ ทร์
จอมเทวนิ ทรป์ น่ิ กษตั รยิ ์ เจา้ เหนอื หวั แหง่ ตน เพราะธงชยั ของพระอนิ ทรม์ ผี ลใหข้ นุ พลแหง่
เทพยดาเกิดความกล้าหาญ หาญกล้าท่ีจะเผชิญกับศัตรูท่ีน่ากลัว แม้ว่าการรบพุ่ง
จะหนกั หนว่ งดดุ นั สกั ปานใด นน่ั เพราะทา่ นเหลา่ นนั้ มนั่ ใจในธงชยั ทโี่ บกสะบดั ธงชยั ยงั อยู่
แปลวา่ จอมทพั ยงั อยู่ หากจอมทพั ยงั อยจู่ ะไมม่ วี นั พา่ ยแพ้ จงึ เกดิ ขวญั กา� ลงั ใจทจี่ ะตอ่ สู้
อย่างไม่ย่อท้อ ธงชัยของพระอินทร์จึงเป็นสรณะอันสูงสุด เป็นที่พ่ึงในยามคับขันของ
เหลา่ นกั รบเทพสวรรคอ์ ยา่ งแทจ้ รงิ

พระพทุ ธองคท์ รงสอนวา่ เวลาทพ่ี ระภกิ ษเุ ขา้ ไปสปู่ า่ หรอื โคนตน้ ไม้ หรอื เรอื นวา่ ง
แลว้ ปฏิบิ ตั สิ มณธรรม เบอ้ื งตน้ แหง่ การปฏิบิ ตั วิ ปิ สั สนา เมอื่ กายนงั่ สงบนง่ิ จติ ใจจะเรม่ิ กา้ วยา่ ง
เข้าสู่สมรภูมิรบ ลุล่วงเข้าสู่แดนดินถ่ินศัตรู อันมีนิวรณ์ทั้ง ๕ เป็นทัพหน้า ดาหน้ากัน
เขา้ มาผจญ ไมว่ า่ จะเปน็ ความหลงใครใ่ นสง่ิ ชวนหลงใหล ความอาฆ์าตแคน้ ทฝี่ งั ใจ ความสงสยั
ในบางเรอื่ งบางราว ความงว่ งเหงาหาวนอนมารอนราญ หรอื ความฟงุ้ ซึ่า่ นรา� คาญมากอ่ กวน
บางคราวเกดิ ทอ้ แท้ บางเวลาเกดิ นมิ ติ นมิ ติ บางอยา่ งสรา้ งความหวาดกลวั ขนพองสยองเกลา้
พระตถาคตเจา้ จงึ ทรงสอน ใหร้ ะลกึ นกึ ถงึ คณุ แหง่ พระรตั นตรยั สอนใหม้ แี กว้ อนั ประเสรฐิ
๓ ประการเปน็ ทพ่ี งึ่ ทย่ี ดึ เหนย่ี ว โดยการสาธยายรวมจติ ใหเ้ ปน็ หนงึ่ เดยี ว แลว้ นอ้ มนกึ ระลกึ
ถงึ พระคณุ แหง่ รตั นะทง้ั ๓ ประการ

193

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

รตั นะคอื แกว้ อนั ประเสรฐิ ดวงท่ี ๑ ไดแ้ ก่ พระพทุ ธผสู้ งู สดุ จอมมนุ นิ ทร์ เสดจ็ ออก
ผนวชจากตระกลู กษตั รยิ ศ์ ากยวงศ์ มนี ามพระโคตรวา่ โคตมะ ชาวโลกจงึ ขนานพระนามวา่
พระมหาสมณโคดม ทรงมพี ระวรกายเปน็ มนษุ ย์ แตพ่ ระปญั ญาสขุ มุ ลมุ่ ลกึ สงู กวา่ เทพ
เหนอื กวา่ พรหม พระทยั ของพระองคม์ คี วามบรสิ ทุ ธผิ� ดุ ผอ่ งเหนอื โลกยี ์ ไมม่ เี ถา้ ธลุ แี หง่ กเิ ลส
ตณั หาใด จะทา� ใหพ้ ระทยั หวนั่ ไหว ทรงมพี ระมหากรณุ าตอ่ เวไนยสตั วย์ ง่ิ ใหญแ่ ผไ่ พศาล
ยงิ่ นกั

แกว้ อนั ประเสรฐิ ดวงท่ี ๒ คอื พระธรรม เปน็ สง่ิ ทพ่ี ระพทุ ธเจา้ ทรงประจกั ษแ์ จง้ ดว้ ย
พระปญั ญาของพระองคเ์ อง เปน็ สง่ิ ทไ่ี มข่ น้ึ อยกู่ บั กาลเวลา ไมว่ า่ จะปฏิบิ ตั เิ มอ่ื ใด กใ็ หผ้ ลเปน็
ความสงบสขุ เมอ่ื นนั้ พระธรรมทไ่ี ดต้ รสั ไวต้ ลอดระยะเวลา ๔๕ พรรษา มที ง้ั หมด ๘๔,๐๐๐
พระธรรมขนั ธ์ เหลา่ สาวกผเู้ ปน็ พระอรหนั ตไ์ ดจ้ ดั สรรไวเ้ ปน็ ๓ หมวดหมู่ เรยี กขานหมวดหมู่
ทง้ั ๓ แหง่ พระธรรมนนั้ วา่ พระไตรปฎิ ก ประกอบดว้ ยพระวนิ ยั ปฎิ ก ๒๑,๐๐๐ พระธรรมขนั ธ์
พระสตุ ตนั ตปฎิ ก ๒๑,๐๐๐ พระธรรมขนั ธ์ และพระอภธิ รรมปฎิ ก ๔๒,๐๐๐ พระธรรมขนั ธ์
เมอ่ื ยอ่ พระธรรมเหลา่ นน้ั ใหร้ วมลงมา จงึ เปน็ ภาวะแหง่ ธรรมโอสถ ๓ ขนาน คอื ศลี สมาธิ
ปญั ญา ทพ่ี ระพทุ ธองคเ์ สดจ็ จารกิ แจกจา่ ยดว้ ยเมตตาแกช่ าวประชาหมเู่ วไนย์

แกว้ อนั ประเสรฐิ ดวงที่ ๓ คอื พระสงฆ์์ ไดแ้ กส่ าวกของพระพทุ ธเจา้ เปน็ ผปู้ ฏิบิ ตั ดิ ี
ดดี ว้ ยศลี สมาธิ และปญั ญา เปน็ ผปู้ ฏิบิ ตั ติ รง ตรงตอ่ มรรคมอี งค์ ๘ เปน็ ผปู้ ฏิบิ ตั เิ พอ่ื รู้
รซู้ึ่ง่ึ พระธรรมทพี่ ระพทุ ธองคท์ รงสงั่ สอน เปน็ ผปู้ ฏิบิ ตั ชิ อบชอบดว้ ยกายวาจาใจ แสงสวา่ งแหง่
ประทปี ธรรมทพ่ี ระพทุ ธองคท์ รงจดุ ไวเ้ มอื่ สองพนั กวา่ ปที แ่ี ลว้ พระสงฆ์เ์ ปน็ ผสู้ ง่ เสรมิ เตมิ เชอื้
และจดุ ตอ่ ๆ กนั มา เกดิ เปน็ แสงสวา่ งสอ่ งนา� ทางชวี ติ แกห่ มมู่ วลพทุ ธศาสนกิ ชน ใหก้ า้ ว
ยา่ งในหนทางชวี ติ ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งและเทย่ี งตรง มนั่ คงและราบเรยี บ สงบเงยี บและสงา่ งาม

ทา่ นพทุ ธศาสนกิ ชนทง้ั หลายอานภุ าพแหง่ พระรตั นตรยั ไมใ่ ชส่ ง่ิ ทใ่ี ครจะอญั เชญิ ไป
คมุ้ ครองแกใ่ ครได้ ไมไ่ ดม้ ไี วเ้ พอื่ เพยี งใหเ้ อย่ อา้ งเปน็ พรในงานมงคลเทา่ นน้ั หากแตม่ อี านภุ าพ
แกบ่ คุ คลผเู้ ขา้ ถงึ พระพทุ ธ คอื ผรู้ ู้ ผตู้ น่ื ผเู้ บกิ บาน พระธรรมคอื สง่ิ ทร่ี กั ษาผปู้ ฏิบิ ตั ไิ มใ่ ห้
ตกไปในทางชว่ั พระสงฆ์์ คอื ผปู้ ฏิบิ ตั ดิ ี ปฏิบิ ตั ติ รง ปฏิบิ ตั เิ พอ่ื รู้ และปฏิบิ ตั ชิ อบ ในโลก
นี้ ไมม่ แี กว้ ดวงใดจะมคี า่ เทา่ กบั แกว้ อนั ประเสรฐิ ทง้ั ๓ ดวง ไมม่ อี านภุ าพใดจะเทยี บเทา่
อานภุ าพแหง่ พระรตั นตรยั ไมม่ ที พ่ี ง่ึ ใดจะรม่ เยน็ ปานรม่ เงาแหง่ ไตรสรณคมน์

194

ุว ม ค

เนอื่ งในวนั อาสาฬหบชู า อนั เปน็ วนั แหง่ พระรตั นตรยั น้ี นอกจากจะบชู าดว้ ยอามสิ
โดยการทา� บญุ ตกั บาตรในเวลาเชา้ ฟงั เทศนเ์ วยี นเทยี นในตอนคา�่ แลว้ ขอพวกเราจงเขา้ ถงึ
พระรตั นตรยั ดว้ ยปฏิบิ ตั บิ ชู า เขา้ ถงึ พระพทุ ธโดยการนอ้ มนา� พระจรยิ วตั รของพระพทุ ธองค์
มาเปน็ แบบอยา่ ง รจู้ กั เสยี สละแบง่ ปนั ดงั พระเวสสนั ดร มเี มตตาใหอ้ ภยั กนั ดงั สวุ รรณสาม
ดาบส มคี วามเพยี รดงั พระมหาชนก รจู้ กั ใชส้ ตปิ ญั ญาดงั มโหสถบณั ฑ์ติ เขา้ ถงึ พระธรรม
โดยการศึกษาและปฏิิบัติตามพระธรรมค�าสอน และเข้าถึงพระสงฆ์์ด้วยการคอย
สดบั รบั ฟงั พระธรรมคา� เทศน์ บา� รงุ ทา่ นดว้ ยการทา� บญุ ตกั บาตร ใหเ้ กยี รตยิ กยอ่ งนบั ถอื
หวงั อาศยั ทา่ นเปน็ ทท่ี า� บญุ เปน็ บอ่ เกดิ แหง่ กศุ ล เชน่ นช้ี อ่ื วา่ เราไดเ้ ขา้ ถงึ พระรตั นตรยั และเพอ่ื
เปน็ การเตอื นสตใิ หเ้ ราไมล่ มื กอ่ นนอนทกุ คนื ควรสวดมนตบ์ ทพระพทุ ธคณุ พระธรรมคณุ
พระสงั ฆ์คณุ จะทา� ใหน้ อนหลบั สนทิ ไมฝ่ นั รา้ ย ตน่ื ขน้ึ สขุ ภาพจติ จะสดใส มกี า� ลงั กายกา� ลงั ใจ
ทจี่ ะทา� งานอยา่ งมชี วี ติ ชวี า การงานจะกา้ วหนา้ ครอบครวั จะมน่ั คง

และหากสามารถเขา้ ถงึ พระรตั นตรยั ไดล้ กึ ซึ่งึ้ สกั วนั หนง่ึ สตจิ ะคมกลา้ ดวงปญั ญา
จะเพมิ่ พนู มพี ลงั เพยี งพอทจ่ี ะเหน็ ความจรงิ ของสรรพสง่ิ วา่ สงิ่ ใดมคี วามเกดิ ขน้ึ เปน็ ธรรมดา
สง่ิ นนั้ ทง้ั หมดกม็ คี วามดบั ไปเปน็ ธรรมดา เรยี กบคุ คลผเู้ หน็ เชน่ นวี้ า่ ผมู้ ดี วงตาเหน็ ธรรม ดงั เชน่
พระพทุ ธองคผ์ เู้ ลศิ ลา�้ ไดเ้ ปลง่ อทุ านรบั รองการเหน็ ธรรมของพระโกณฑ์ญั ญะวา่ อถโข ภควา
อทุ าน� อทุ าเนสิ อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ อญญฺ าสิ วต โภ โกณฑฺ ์ญโฺ ญ แปลวา่ ครงั้
นนั้ แล สมเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเจา้ ทรงเปลง่ อทุ านขน้ึ วา่ ทา่ นผเู้ จรญิ โกณฑ์ญั ญะไดร้ แู้ ลว้
หนอ ทา่ นผเู้ จรญิ โกณฑ์ญั ญะไดร้ แู้ ลว้ หนอ ดงั นี้

เทสนาวสาเน ในทสี่ ดุ ลงแหง่ พระธรรมเทศนาน้ี ขออานภุ าพแหง่ พระศรรี ตั นตรยั
อนั เปน็ ทต่ี งั้ แหง่ ความเลอ่ื มใสสดุ ลา้� เลศิ เปน็ บอ่ เกดิ แหง่ สริ มิ งคล และขอผลบญุ กศุ ลทพี่ ทุ ธ
บรษิ ทั ไดบ้ า� เพญ็ ปฏิบิ ตั ิ ในอภลิ กั ขติ กาลอาสาฬหบชู า ดว้ ยศรทั ธาอนั มน่ั คง จงดลสง่ ให้
ทกุ ทา่ นปราศจากโรคาพาธ นริ าศอปุ ทั วนั ตราย สา� เรจ็ ตามความมงุ่ หมายจงทกุ ประการ แสดง
พระธรรมเทศนามา กเ็ หน็ เวลาสมสมยั จงึ ขอสมมตุ ยิ ตุ ลิ งคงไว้ เอว� กม็ ดี ว้ ยประการฉัะนี้ ฯ

195

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

¾ÃиÃÃÁà·È¹Ò
àÃèÍ× § “ÁÒ¦ºªÙ Ò¡¶Ò”

นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ
นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ
นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ

สพพฺ ปาปสสฺ อกรณ� กสุ ลสสฺ ปู สมปฺ ทา
สจติ ตฺ ปรโิ ยทปน� เอต� พทุ ธฺ าน สาสนนตฺ ิ ฯ
บดั น้ี อาตมภาพ จกั แสดงพระสทั ธรรมเทศนา พรรณนาธรรมะขององคส์ มเดจ็
พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ เพอ่ื เปน็ การประคบั ประคองฉัลองศรทั ธา ประดบั สตปิ ญั ญาบารมี
ของทา่ นพทุ ธศาสนกิ ชนทงั้ หลาย ทไี่ ดน้ อ้ มกายใจเขา้ มาประพฤตปิ ฏิบิ ตั ธิ รรมะในพระพทุ ธ
ศาสนา ธรรมะนยี้ งั คงดา� รงอยดู่ ว้ ยดตี ลอดมาถงึ ทกุ วนั นี้ นบั วา่ เปน็ บญุ ราศอี นั ดงี าม ตอ่ ผทู้ ่ี
ไดเ้ ขา้ มาประพฤตปิ ฏิบิ ตั ธิ รรมะทพ่ี ระพทุ ธองคท์ รงสง่ั สอนไว้ ตามนยั แหง่ พระสตู ร พระวนิ ยั
และพระอภธิ รรมปฎิ ก ฉัะนนั้ จะขอหยบิ ยกธรรมะขององคส์ มเดจ็ พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้
ขนึ้ มาแสดงชแ้ี จงเปน็ ลา� ดบั สบื ไป ดงั มใี จความตามพระบาลที ยี่ กเปน็ อทุ เทศบทวา่

สพพฺ ปาปสสฺ อกรณ� กสุ ลสสฺ ปู สมปฺ ทา
สจติ ตฺ ปรโิ ยทปน� เอต� พทุ ธฺ าน สาสน� ฯ
ซึ่งึ่ แปลเปน็ ใจความตามภาษาไทยวา่ การไมท่ า� บาปทง้ั ปวง ๑ การทา� กศุ ลใหถ้ งึ
พรอ้ ม ๑ การทา� จติ ใจของตนใหผ้ อ่ งใส ๑ หลกั การทง้ั ๓ อยา่ งนี้ เปน็ คา� สง่ั สอนของ
พระพทุ ธเจา้ ทง้ั หลาย ดงั น้ี
ท่านพุทธศาสนิกชนท้ังหลาย วันนี้ของ ๒,๖๐๘ ปีท่ีผ่านมา ในเวลาพลบค่�า
ของวนั มาฆ์ปณุ ณมี ณ พระเวฬวุ นั มหาวหิ าร ปา่ ไผอ่ นั รม่ รน่ื ไดเ้ กดิ เหตกุ ารณค์ รง้ั สา� คญั
ในพระพทุ ธศาสนา เราเรยี กเหตกุ ารณน์ ว้ี า่ จาตรุ งคสนั นบิ าต หมายถงึ การอบุ ตั แิ หง่ เหตุ
อศั จรรย์ ๔ ประการ ประกอบดว้ ย

196

วุ ม ค

ประการที่หน่ึง ได้มีเหล่าพระสงฆ์์สาวกขององค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมา
สมั พทุ ธเจา้ จา� นวนถงึ ๑,๒๕๐ องค์ ซึ่ง่ึ แตล่ ะองคม์ ไิ ดม้ กี ารนดั หมายกนั มากอ่ น ตา่ งเดนิ
ทางเขา้ สบู่ รเิ วณลานปา่ ไผแ่ หง่ พระเวฬวุ นั ทา� ใหพ้ ระเวฬวุ นั มหาวหิ ารเวลานน้ั เหลอื งอรา่ ม
ไปดว้ ยแพรพรรณผา้ กาสาวพสั ตร์ งดงามดว้ ยอากปั กริ ยิ าของเหลา่ พระสาวกทมี่ าประชมุ กนั
เงยี บสงบคลา้ ยดงั่ ไมม่ ผี ใู้ ดในบรเิ วณนนั้

ประการทสี่ อง มวลพระสาวกทง้ั ๑,๒๕๐ องคน์ น้ั ลว้ นแลว้ แตเ่ ปน็ พระอรหนั ต-
ขณี าสพผไู้ ดอ้ ภญิ ญาหก คอื มคี วามสามารถอนั เยยี่ มยอด ๖ อยา่ ง ไดแ้ ก่ ๑. แสดงอทิ ธฤิ ทธไิ� ด้
๒. มหี ทู พิ ยไ์ ดย้ นิ เสยี งในทไ่ี กลได้ ๓. เดาใจรคู้ วามคดิ คนอนื่ ได้ ๔. ระลกึ ชาตไิ ด้ ๕. มตี าทพิ ย์
มองเหน็ ในทไี่ กลได้ และ ๖. สามารถขจดั กเิ ลสอาสวะทหี่ มกั ดองในขนั ธสนั ดานใหห้ มดสน้ิ
ไปได้

ประการทสี่ าม บรรดาพระสาวกทงั้ ปวงนน้ั ลว้ นแลว้ แตเ่ ปน็ เอหภิ กิ ขคุ อื เปน็ ผไู้ ด้
บา� เพญ็ บารมไี วแ้ ตป่ างกอ่ น พอไดฟ้ งั พระธรรมเทศนาขององคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาคเจา้
ตา่ งกไ็ ดบ้ รรลอุ รหตั ตผล และไดร้ บั การอปุ สมบทโดยตรงจากพระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ เพยี ง
พทุ ธดา� รสั วา่ “เธอจงเปน็ ภกิ ษมุ าเถดิ ” พระสาวกเหลา่ นน้ั กไ็ ดค้ รองผา้ ไตรจวี ร สะพายบาตร
อนั สา� เรจ็ ดว้ ยฤทธิ�

เหตอุ ศั จรรยป์ ระการสดุ ทา้ ยกค็ อื วนั นน้ั เปน็ วนั มาฆ์ปณุ ณมี เปน็ วนั ทดี่ วงจนั ทร์
ราชาแหง่ ดวงดาวนอ้ ยใหญ่ เสวยมาฆ์ฤกษเ์ ตม็ ดวงในวนั เพญ็ กลางเดอื น ๓ เหลอื งอรา่ ม
ลอยเดน่ อยใู่ นหว้ งนภากาศ ยงั จติ ใจของผไู้ ดพ้ บเหน็ ใหแ้ ชม่ ชน่ื เยน็ ตาเปน็ ยง่ิ นกั

เพราะการปรากฏิองคป์ ระชมุ แหง่ เหตอุ ศั จรรยท์ ง้ั ๔ ประการน้ี พระธรรมราชา
ตถาคตเจา้ ผทู้ รงเปย่ี มดว้ ยพระมหากรณุ าตอ่ เวไนยสตั ว์ จงึ ทรงหม่ มหาสคุ ตบงั สกุ ลุ จวี ร
เสด็จสู่ท่ามกลางสงฆ์์ด้วยพุทธลีลาอันองอาจ เปรียบดังการเยื้องกรายแห่งพญาสีหราช
เสด็จขึ้นประทับนั่งเหนือพุทธอาสน์ ทรงมีพระรัศมีเปล่งปลั่ง ประดุจดั่งพระอาทิตย์ใน
ยามเช้าเหนือยอดเขายุคนธร องค์สมเด็จพระชินวรสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงทรงประทาน
ค�าสอนอันเป็นหลักการที่ส�าคัญ มอบให้เหล่าพระสาวกได้น�าไปเผยแผ่แก่มวลมนุษย์
ด้วยการแสดงพระโอวาทปาติโมกข์ อันได้แก่ค�าสอนที่เป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา
ดว้ ยพระพทุ ธพจน์ ๓ คาถากง่ึ

197

พระเดชพระคณุ พระพรหมเวที

ในเบื้องต้นพระองค์ได้ตรัสเป้าหมายไว้ว่า พระนิพพานเป็นยอดแห่งสรรพ
ความดี พระนิพพานน้ีจะบรรลุได้ต้องอาศัยตบะ ความอดทนอดกล้ันอย่างย่ิงยวด
ในทา่ มกลาง ไดต้ รสั หลกั การของพระพทุ ธศาสนาไว้ ๓ ประการ นน่ั คอื การไมท่ า� บาป
ทงั้ ปวง ๑ การทา� กศุ ลใหถ้ งึ พรอ้ ม ๑ และการทา� จติ ของตนใหผ้ อ่ งใส ๑ สว่ นทา้ ยสดุ
ไดต้ รสั วธิ กี ารปฏิบิ ตั ขิ องพระภกิ ษใุ นพระพทุ ธศาสนา ๖ ประการ ไดแ้ ก่ ๑. ไมว่ า่ รา้ ยผอู้ น่ื
๒. ไมท่ า� รา้ ยผอู้ น่ื ๓. สา� รวมอนิ ทรยี ์ ๔. รจู้ กั ประมาณในการฉันั อาหาร ๕. อยใู่ นสถานท่ี
อนั สงดั และ ๖. หมน่ั บา� เพญ็ เพยี รทางจติ

น่ีคือเหตุการณ์ส�าคัญระดับโลก ท่ีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์
ผทู้ รงเปน็ บรมครแู หง่ ทวยเทพและมวลมนษุ ย์ ไดท้ รงประทานไว้ ไมว่ า่ วนั เวลาจะลว่ งเลย
ผา่ นสกั ปานใด พทุ ธศาสนกิ ชนยงั คงใหค้ วามสา� คญั นอ้ มรบั คา� สอนนไี้ ว้ ดว้ ยการนอ้ มจติ
สา� รวมกายบชู าในวนั เพญ็ กลางเดอื น ๓ ซึ่งึ่ เรารกู้ นั โดยทว่ั ไปวา่ วนั มาฆ์บชู า

การบชู านี้ มี ๒ อยา่ ง ๑. อามสิ ปชู า คอื การบชู าดว้ ยวตั ถสุ ง่ิ ของ ๒. ปฏิปิ ตั ตปิ ชู า
คอื การบชู าดว้ ยการนา� ธรรมะไปปฏิบิ ตั ิ

การบชู าดว้ ยอามสิ นน้ั พทุ ธศาสนกิ ชนเราไดถ้ อื ปฏิบิ ตั มิ าโดยตลอด ดว้ ยการทา� บญุ
ตักบาตรในตอนเช้า พอตกเย็นก็น�าดอกไม้ธูปเทียนมาลาเข้าไปในวัดวาเขตพุทธสถาน
มกี ารไหวพ้ ระ รบั ศลี ฟงั เทศน์ และเดนิ เวยี นเทยี นประทกั ษณิ รอบศาสนสถานทส่ี า� คญั
เชน่ โบสถ์ เจดยี ์ หรอื วหิ าร ทมี่ พี ระประธานประดษิ ฐานอยู่ การบชู าดว้ ยอามสิ น้ี นบั วา่
มคี วามสา� คญั เปน็ อยา่ งมาก เพราะเปน็ การปลกู ศรทั ธาใหเ้ กดิ และเพม่ิ พนู ศรทั ธาทม่ี อี ยู่
แลว้ ใหแ้ นบแนน่ ยงิ่ ขน้ึ เปน็ การแสดงออกซึ่ง่ึ ความเปน็ พทุ ธ ออ่ นนอ้ มถอ่ มตน สโิ รราบ
กราบไหว้ มอบกายถวายจติ แดพ่ ระรตั นตรยั จงึ เปน็ บอ่ เกดิ แหง่ บญุ กศุ ลอนั ยง่ิ ใหญ่ อามสิ
บชู า คอื การแสดงออกถงึ ความเชอื่ มนั่ อนั จะนา� ไปสกู่ ารตง้ั ใจศกึ ษาเรยี นรหู้ ลกั ธรรมคา� สอน
และจะสง่ ผลถงึ การบชู าดว้ ยการนา� ธรรมะไปปฏิบิ ตั ติ อ่ ไป

การบชู าสว่ นท่ี ๒ ไดแ้ กป่ ฏิปิ ตั ตปิ ชู า คอื การบชู าดว้ ยการปฏิบิ ตั ธิ รรมะ การบชู า
ประการท่ี ๒ นี้ เปน็ เปา้ ประสงคท์ พ่ี ระพทุ ธองคท์ รงมงุ่ หมาย เปน็ หลกั ชยั ของการบชู า
ทง้ั ปวง เปน็ สงิ่ ทจ่ี ะรกั ษาและสบื สานพระพทุ ธศาสนาใหด้ า� รงคงอยู่ ชว่ ยประคบั ประคอง
ตน้ เสาแหง่ สนั ตภิ าพใหต้ ง้ั มน่ั นา� มาซึ่ง่ึ ความสงบรม่ เยน็ แกม่ วลมนษุ ยท์ กุ หมเู่ หลา่

198

ุว ม ค

พระธรรมเทศนาวันน้ี ได้ยกอุทเทศบทหัวข้อธรรม ด้วยค�าสอนอันเป็นหลัก
ในการดา� เนนิ ชวี ติ ทปี่ ระเสรฐิ ดงี าม ๓ ประการ หมายความวา่ คนเราเมอ่ื ปรารถนาความสขุ
ความเจริญ ความมีทรัพย์สินเงินทอง มีเกียรติยศช่ือเสียง มีสุขภาพพลานามัยสมบูรณ์
แขง็ แรง จะใชช้ วี ติ โดยการคดิ การพดู หรอื การกระทา� อยา่ งไรกไ็ ด้ แตต่ อ้ งใหอ้ ยใู่ นหลกั การ
๓ อยา่ ง นนั่ คอื ๑. การสา� รวมหลกี เลย่ี งทจี่ ะไมท่ า� บาปทกุ ชนดิ ไมว่ า่ เลก็ หรอื ใหญ่ มาก
หรอื นอ้ ย ๒. การทา� ความดที กุ ประการเทา่ ทส่ี ามารถจะทา� ได้ และ ๓. การทา� จติ ใจ
ใหผ้ อ่ งใส ไมห่ วนคา� นงึ ถงึ สงิ่ ทลี่ ว่ งเลยไปแลว้ จนเกดิ เมฆ์หมอกความเศรา้ ใหพ้ รา่ มวั ในจติ
ไม่กังวลครุ่นคิดหวาดหว่ันต่ออนาคตที่ยังมาไม่ถึง จนเกิดความเครียดอึดอัดขัดข้อง
หมองใจ หลกั การดา� เนนิ ชวี ติ ๓ ประการนนั้ มวี ธิ กี ารปฏิบิ ตั โิ ดยสงั เขป ดงั นี้

ประการที่ ๑ การไม่ท�าบาปท้ังปวงนั้น ต้องเร่ิมต้นด้วยการเพาะบ่มเทวธรรม
๒ ประการ ใหฝ้ งั รากหยงั่ ลกึ ลงไวใ้ นหวั ใจ เทวธรรม แปลวา่ คณุ ธรรมของเทวดา ผทู้ จี่ ะเกดิ
เปน็ เทวดาได้ ตอ้ งมคี ณุ ธรรมของเทวดาเปน็ หลกั ปฏิบิ ตั อิ ยเู่ สมอ มนษุ ยก์ ส็ ามารถนา� เอา
เทวธรรมของเทวดามาปฏิบิ ตั ไิ ด้ มนษุ ยม์ มี นษุ ยธรรมคอื ศลี ๕ เปน็ ขอ้ ปฏิบิ ตั ิ เทวดากส็ ามารถ
นา� เอามนษุ ยธรรมมาปฏิบิ ตั ไิ ด้ เทวดามอี ตั ภาพเปน็ ทพิ ยส์ ามารถมองเหน็ มนษุ ยไ์ ด้ สว่ นมนษุ ย์
มอี ตั ภาพรา่ งกายหยาบ ไมส่ ามารถมองเหน็ เทวดา แตต่ า่ งฝา่ ยตา่ งปฏิบิ ตั ธิ รรมของกนั
และกนั ได้ เทวธรรมเปน็ คณุ ธรรมของคนดี คนดจี ะไมท่ า� ความชวั่ ทง้ั ในทล่ี บั และในทแ่ี จง้
แมจ้ ะมคี นเหน็ หรอื ไมก่ ต็ าม เทวธรรม ๒ ขอ้ ทวี่ า่ นไี้ ดแ้ ก่ หริ ิ คอื ความละอายตอ่ การทา�
ความชว่ั และโอตตปั ปะ คอื ความกลวั ตอ่ ผลของบาป

การไมท่ า� ความชว่ั ทกุ ชนดิ จะชว่ ยปอ้ งกนั ความเศรา้ หมองอนั จะเกดิ จากผลของ
บาป ในสงั สารวฏั ินี้ คงไมม่ เี พลงิ ใดจะเผาไหมจ้ ติ ใจใหร้ อ้ นรนไดเ้ ทยี มเทา่ กบั เพลงิ บาป
ตอ้ งฝกฝนสตใิ หม้ นั่ คง คอยปอ้ งกนั มใิ หเ้ กดิ เจตนาอนั จะลว่ งละเมดิ สทิ ธขิ องเพอื่ นสมาชกิ
ในสงั คม นน่ั คอื การตงั้ ใจรกั ษาศลี ๕ ขอ้ อยา่ งสมา่� เสมอ อนั ไดแ้ ก่

๑. ตงั้ เมตตาคอื ความรกั ไว้ เพอื่ ปอ้ งกนั ความรา้ ยกาจในหวั ใจวา่ เราจะไมเ่ บยี ดเบยี น
ผอู้ น่ื ใหไ้ ดร้ บั ความทกุ ขค์ วามเจบ็ ปวด จะไมท่ า� ชวี ติ ของผอู้ น่ื ใหต้ กลว่ งไปเรารกั สขุ เกลยี ดทกุ ข์
ฉันั ใด ผอู้ น่ื กร็ กั สขุ เกลยี ดทกุ ขฉ์ ันั นนั้ การไมล่ ว่ งละเมดิ ศลี ขอ้ ที่ ๑ นี้ จะทา� ใหเ้ ราไมม่ ภี ยั ภยั
แปลวา่ ความนา่ กลวั เมอ่ื เราไมเ่ บยี ดเบยี นผอู้ นื่ เรากจ็ ะไมม่ คี วามนา่ กลวั สรา้ งความรสู้ กึ
ปลอดภยั แกผ่ เู้ ขา้ ใกลผ้ มู้ าคบหาสมาคมดว้ ย