อัตลักษณ์วัสดุถิ่นใต้

รจู้ กั วสั ดุ
เข้าใจ กระบวนการ
เข้าถงึ ผูป้ ระกอบการ

จากทกั ษะภูมิปัญญาทีม่ ี
ผสานเร่ืองราวในทอ้ งถิ่น
สวู่ ิถชี วี ติ ชุมชนทย่ี ัง่ ยืน

อัตลกั ษณว์ สั ดุถิน่ ใต้ คณะผจู้ ัดทำ�
จดั ท�ำครั้งแรก กนั ยายน 2563 เลอชาติ ธรี ธรรมเสถยี ร
โดย สำ� นกั งานสง่ เสรมิ เศรษฐกจิ สรา้ งสรรค์ (องคก์ ารมหาชน) ดร.ดารารัตน์ เมฆเกรยี งไกร
สำ� นกั พฒั นาองคค์ วามรู้เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ศิครนิ ทร์ มลิ นิ ทสตู
มนต์นภา ลภั นพรวงศ์
ขอ้ มลู ทางบรรณานุกรมของส�ำนักหอสมุดแหง่ ชาติ ฐนกร พนิ ธุวัฒน์
ส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกจิ สรา้ งสรรค์ (องคก์ ารมหาชน).
อตั ลกั ษณ์วัสดุถ่นิ ใต้. กรงุ เทพฯ : ทีป่ รกึ ษา
สำ� นกั พฒั นาองคค์ วามรเู้ ศรษฐกิจสร้างสรรค.์ 2563. อภิสทิ ธ์ิ ไล่สตั รูไกล
390 หนา้ . ภาพประกอบสี.
ผู้เรยี บเรยี ง
1. วัสดุ--ไทย (ภาคใต)้ . 2. ผปู้ ระกอบการ--ไทย (ภาคใต)้ . ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์พลอย ศรีสุโร
I. ช่ือเร่อื ง.
ISBN: 978-616-7789-35-4 (e-book) ผู้ช่วยเรยี บเรียง
กันตพัฒน์ พลาดสุ
คณะวจิ ัย
กริยา บลิ ยะลา ออกแบบปกและรปู เลม่
กมลกานต์ โกศลกาญจน์ ธวัชชยั ชีวะสุทธิ์
นิมินทรา มนิ ทราศกั ดิ์ สาธกิ า ซ่ือวาจา

คำ� สงวนสทิ ธ์ิ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) จัดท�ำหนังสือ อัตลักษณ์วัสดุถิ่นใต้ น้ีขึ้น โดยเรียบเรียง
ขอ้ มลู วสั ดแุ ละผปู้ ระกอบการไทยจากรายงานโครงการสรรหาและรวบรวมวสั ดไุ ทยจากภาคใต้ ประจำ� ปพี .ศ. 2561
เพอ่ื ใหผ้ สู้ นใจไดด้ าวนโ์ หลดโดยไมต่ อ้ งเสยี คา่ ใชจ้ า่ ย เนอ่ื งจากมไิ ดม้ จี ดุ ประสงคใ์ นการแสวงหากำ� ไร หากแตเ่ พยี ง
มุ่งเผยแพร่ความรู้เพื่อเป็นประโยชน์แก่สังคมไทย
©2563 ส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน)
สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติ ไม่อนุญาตให้คัดลอกหรือท�ำซ้�ำส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดของหนังสือนี้
โดยมิได้รับอนุญาตจากส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน)

003

สารบญั

บทนำ� 008 ผา้ ยกเมืองนคร 056
ผา้ ทอนาหมนื่ ศร ี 060
ผ้าและสิง่ ทอ 011 ผ้าทอเกาะยอ 065
ผ้าบาติก 016 ผ้าย้อมสธี รรมชาต ิ 070
ผา้ บาตกิ ผาแดง
ผา้ สีมายา
ผ้าบาติกเกาะยาวนอ้ ย ผ้าปันหยาบาตกิ
ผ้าอันดามนั บาติก ผา้ ย้อมสธี รรมชาตแิ ละคราม
ผา้ บาตกิ เดอนารา 025 ผา้ ขาวม้าโตนกลอย 079
ผ้าบล็อกไมแ้ กะสลัก 029 หมวกกะปเิ ยาะ
ผ้าปาเตะ๊ ซาโลมา 034 สว่ นสำ� คญั ของวฒั นธรรมการแตง่ กาย 083
ผ้าปัก/ผ้าแปรรูป 038
ไม้ 089
ผา้ ปกั บบุ ผา ไมส้ ักสาน 092
ผา้ บาตกิ ปกั ดิ้น
ผ้าปาเต๊ะแปรรูปภูการ ์ 044 ไม้แปลนวดู ส ์ 097
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต ผา้ ทอ 048 ไมย้ างพาราแปรรูป 102
ผา้ ทอซาโอริ ไม้และงวงตาลหอม 108
ผ้าทอบ้านท่ากระจาย ไมแ้ กะสลกั ลวดลายมลาย ู 114
004 ผ้าทอพุมเรยี ง

สารบัญ

ไม้คลุม้ 118 เตยปาหนนั 167
ไม้เทพทาโรแกะสลกั 123 จักสานเตยปาหนนั บ้านดหุ ุน
ไมไ้ ผ่/ซี่ไม้ไผข่ ึน้ รปู 128 จกั สานเตยปาหนนั เกาะยาวใหญ ่
วา่ วไมไ้ ผแ่ กะลาย ไมไ้ ผ่สานลายดอกพกิ ุล 173
กรงนกไม้ไผห่ นองทราย จกั สานก้านจาก 177
ไมก้ ระถนิ ณรงค ์ 136 จักสานเชือกกล้วย 181
เรอื กอและ… หญ้าแฝกเกาะสวาด 185
นาวาศลิ ป์ ปลายดา้ มขวาน เสน้ ใยใบลาน 190
โคลงเคลงโต้คลื่นลม 140 กาบหมาก 195
ใบไม้สที อง 200
วสั ดุธรรมชาติ 145 ใบยางพารา 204
กระจดู 149 ใบยางพาราประดษิ ฐส์ พี ังงา
กระจดู บา้ นเนนิ ธัมมัง ใบยางบา้ นโพธิ์
กระจดู วรรณี ใบมังคดุ 210
กระจดู บา้ นห้วยลกึ กะลามะพร้าว 214 ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ยา่ นลเิ ภา 158 กะลามะพร้าว 2 น้�ำ
ใยตาล 163 กะลามะพร้าวบา้ นควนขนนุ

005

สารบัญ

นำ�้ มันมะพร้าวสกดั เยน็ 221 ยาง 257
น้ำ� มนั มะพร้าวสกดั เย็น นำ้� ยางพาราแปรรปู 260
น้�ำมนั มะพรา้ วสกัดเย็นสวนลุงสงค ์ ผลิตภณั ฑ์จากน�ำ้ ยางพารา
ไข่มุก 229 ยางพาราอีโคลาเทก็ ซ์
ไข่มุก อมร ยางพาราทวีสุข
ไขม่ ุก พรีมา่ เพิรล์ สีจากน�้ำยางพารา 270
ลกู ปัดโบราณ 237 ยาง EVA 275
หินส ี 242 ยางพาราแปรรูป PATEX
แผน่ คอนกรีตเสริมใยแกว้ 247
ลกู ปดั มโนราห.์ .. วสั ดแุ ละนวตั กรรมเพอื่ สขุ ภาพทด่ี กี วา่ 281

รอ้ ยเรยี งด้วยรักและการรา่ ยรำ� 251 หนงั 285
หนงั แกะสลกั 288
ภาพแกะสลักหนังตะลงุ
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

006

สารบญั

หนงั ตะลุง สุชาติ ทรัพยส์ นิ เซรามกิ 335
หนังตะลุงหน้าถ�ำ้ พระ 338
297 ดนิ เผาบางกล่�ำ 342
หนงั ปลากระเบน 301 ดินกอแล 347
ปราชญ์ทอ้ งถิน่ กระเบื้องท่านางหอม 354
ศลิ ปนิ และช่างแกะสลักหนังตะลงุ ดินเผาพอตเตอร์เฮ้าส์ 358
เบญจเมธา เซรามิก 363
โลหะ 305 ดินขาวบ้านหาดส้มแป้น 367
เหล็กดามสั กัส ไมม้ ะมว่ ง 308 กระเบอ้ื งเคลอื บวาดลาย 373
มีดคนธน ู 316 379
ด้ินโบราณ 321
325 แผนทีว่ สั ดถุ ่ินใต ้

เครือ่ งถมเงิน ขอ้ มูลสำ�หรบั ติดต่อ
เครอ่ื งถมเงิน พังงา
เครอ่ื งถมเงิน นครศรีธรรมราช
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

007

บทนำ�

บทนำ� และจังหวัด อีกท้ังยังสะท้อนอัตลักษณ์ของท้องถิ่น
ได้เปน็ อย่างดี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต ดินแดนใต้สุดของประเทศ ตั้งแต่จังหวัดชุมพรไป ด้วยเทคนิคการน�ำ ผ้าและสิ่งทอ มาผลิตเคร่ือง
จนถึงยะลา ฝั่งซ้ายติดทะเลอันดามัน ฝั่งขวาคือ แต่งกายประจ�ำถ่ินอย่างผ้าปาเต๊ะหรือผ้าบาติก
อ่าวไทย ความอุดมสมบูรณข์ องทรพั ยากรธรรมชาติ ที่ใช้เทียนเป็นตัวก�ำหนดพ้ืนท่ีที่ไม่ต้องการให้ติดสี
มมี ากมาย ทงั้ ทะเล แมน่ ำ้� ภเู ขา ความชมุ่ ชน้ื ตลอดปี แล้วจึงระบายสีหรือย้อมสีด้วยวัสดุธรรมชาติท่ีได้
ประกอบด้วย 14 จังหวัดที่มีวิถีชีวิตท่ีแตกต่าง จากพชื หรอื ดนิ หรอื จะนำ� มาตกแตง่ ดว้ ยวสั ดอุ นื่ ๆ เชน่
แตอ่ ยรู่ ว่ มกนั ไดอ้ ยา่ งกลมกลนื กอ่ เกดิ เปน็ วฒั นธรรม ดน้ิ เงนิ ดนิ้ ทอง กากเพชร ลกู ปดั หรอื เลอื่ ม เพอ่ื เพมิ่
อันเปน็ เอกลักษณ์ของท้องถนิ่ และประเทศ คุณค่าให้กับผืนผ้า จนชาวต่างชาติอย่างญีป่ ุ่นถูกตา
อยากจะเขา้ ใจวฒั นธรรมและจติ วญิ ญาณทอ้ งถน่ิ นน้ั ต้องใจ “ผ้าบาติกเดอนารา” จนน�ำไปเป็นส่วนหน่ึง
เริ่มได้จากการการศึกษา วสั ดุ ทถี่ ูกนำ� มาสร้างสรรค์ ของวัฒนธรรมการบรรจุหีบห่อ หรือ “ผ้าทอ
เปน็ เครอื่ งใชไ้ มส้ อยในชวี ติ ประจำ� วนั ผา่ นหนงั สอื เลม่ นาหม่ืนศรี” ท่ีมีประวัติเก่าแก่ตั้งแต่สมัยพระบาท
น้ี ซึ่งจะเล่าเรือ่ งราววสั ดทุ ัง้ 7 หมวด คอื สมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.6) เป็นผ้าทอ
0 ผา้ และสิ่งทอ พน้ื เมอื งทท่ี อโดยชา่ งทอทมี่ ฝี มี อื จนไดเ้ ปน็ ผา้ ขาวมา้
0 ไม้ ลายราชวตั รทลี่ ะเอยี ดประณตี ไมเ่ หมอื นใคร จนกลาย
0 วสั ดุธรรมชาติ เปน็ เอกลกั ษณอ์ นั โดดเดน่ ประจำ� ทอ้ งถนิ่ และจงั หวดั
0 ยาง การนำ� ไม้ ในทอ้ งถน่ิ มาเพม่ิ ศกั ยภาพดว้ ยเทคโนโลยี
0 หนัง ไร้มลพิษเพื่อน�ำมาใช้ประโยชน์ ท้ังการแกะสลัก
0 โลหะ การแปรรปู และผลติ ใหเ้ ปน็ เครอ่ื งใชใ้ นครวั เรอื นอยา่ ง
0 เซรามกิ กระเปา๋ โคมไฟ ตะกรา้ หมวก เสอื่ หรอื ของเลน่ และ
จากการลงส�ำรวจพื้นท่ีและรวบรวมข้อมูลจากแหล่ง ของทรี่ ะลกึ รวมทงั้ “วา่ วเบอรอ์ ามสั ” ทเี่ ปน็ สญั ลกั ษณ์
อา้ งองิ ทำ� ใหค้ น้ พบตน้ กำ� เนดิ การพฒั นา การตอ่ ยอด ของพิธกี รรมโบราณ สะทอ้ นแนวคิด ปรัชญา และ
การใช้เทคโนโลยี ผสมผสานกับทักษะงานฝีมือ การดำ� เนนิ ชวี ติ ของคนในชมุ ชน และตอ้ งอาศยั ความ
ของชาวบ้าน ที่สามารถแปรรูปวัสดุให้กลายเป็น เชีย่ วชาญในการผลติ มากกวา่ วา่ วชนดิ อื่น
ผลติ ภณั ฑท์ ม่ี ี มลู คา่ สรา้ งรายไดใ้ หก้ บั ผผู้ ลติ ชมุ ชน นอกจากนี้ ชาวบา้ นยังน�ำ วัสดุธรรมชาติ ในพ้ืนที่
ทง้ั ทเ่ี ปน็ พชื อยา่ งกระจดู ตน้ ตาล เตย ตน้ จาก ตน้ ลาน

008

บทนำ� ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

หรอื วชั พชื อยา่ งลเิ ภามาทำ� เปน็ เสน้ ใยซงึ่ เปน็ วตั ถดุ บิ พื้นบ้านและผลติ ภัณฑ์ตา่ งๆ รวมท้งั ไดร้ วบรวมองค์
ส�ำคญั ส�ำหรับงานฝีมอื ที่ตอ้ งอาศัยความเชีย่ วชาญ ความรู้ สร้างเป็นพิพิธภัณฑ์หนังตะลุงเพ่ือสืบทอด
ในการผลติ ทกุ ขัน้ ตอน ตง้ั แต่การเกบ็ หมัก ตาก รีด ภูมปิ ญั ญาการแสดงพื้นบ้านและการแกะสลักหนงั
ย้อมสี และการจักสานให้เป็นลวดลายที่สวยงาม
หรอื ความพยายามทจี่ ะสรา้ งสรรคใ์ ยตาลซงึ่ เปน็ ของ การเปลยี่ น โลหะ ใหเ้ ปน็ อปุ กรณท์ ใ่ี ชใ้ นชวี ติ ประจำ� วนั
ไมม่ มี ลู คา่ ใหเ้ ปน็ ของใชห้ รอื เครอื่ งประดบั ภายใตช้ อื่ อย่างมีดคนธนูหรือกริช การเพิ่มทักษะงานฝีมือ
“โหนดทง้ิ (NODETHING)” ทม่ี สี ไตลเ์ ปน็ ของตวั เอง ขั้นสูงที่ต้องอาศัยความช�ำนาญ ผสมผสานกับ
จนเป็นท่ีช่ืนชอบของผู้บริโภคต่างประเทศ หรือจะ ภมู ปิ ญั ญาโบราณในการผสมนำ้� ยาถมทเ่ี กา่ แกต่ งั้ แต่
ต่อยอดใบไม้จากต้นยางและต้นมังคุดให้เป็นของ สมัยอยุธยา เพ่ือสร้างสรรค์เป็นเคร่ืองประดับท่ีมี
ทรี่ ะลกึ รวมทง้ั นวตั กรรมการเพาะเลย้ี งไขม่ กุ อญั มณี ชอ่ื เสยี งของ “เครอ่ื งถมเงนิ นครศรธี รรมราช” รวมทงั้
ขน้ึ ชอ่ื ประจำ� ภาค การผลติ ซำ้� ของลกู ปดั โบราณ และ การศึกษาและพัฒนาดินในท้องถ่ินให้เป็น เซรามิก
การตีความหมายใหม่ให้กับลูกปัดมโนราห์ หรือการ ท่ีมีคุณภาพโดยใช้การออกแบบสร้างสรรค์ช่วยใน
น�ำเศษเหลือใช้อย่างกะลามะพร้าวมาเพ่ิมมูลค่า กระบวนการผลติ จนกลายเป็นงานเครอื่ งปน้ั ดนิ เผา
และการสกดั เอานำ�้ มนั มะพรา้ วมาใชใ้ นอตุ สาหกรรม ทมี่ ชี อื่ ประจำ� ภมู ภิ าคและสรา้ งชอ่ื ใหป้ ระเทศ หรอื การ
เครอ่ื งสำ� อางและผลติ ภณั ฑเ์ พอื่ สขุ ภาพของแบรนด์ ถ่ายทอดภูมิปัญญาการผลิตกระเบื้องของชาวบ้าน
“Prow Thai” ทไี่ ดว้ างขายในรา้ นคา้ ชนั้ นำ� และสายการบนิ ที่มีมากว่า 200 ปี เพ่ือเป็นเครื่องราชบรรณาการ

และน�ำไปก่อสร้างวังและอุโบสถวัดหลวงต่างๆ
การน�ำผลผลิตจากพืชเศรษฐกิจอย่างไม้ยางพารา ปจั จบุ นั “กระเบอื้ งทา่ นางหอม” กลายเปน็ แหลง่ ผลติ
มาผ่านกระบวนการแปรรูปเป็น ยาง เพื่อผลิตเป็น กระเบ้ืองโบราณแหง่ เดียวในประเทศ
สินค้าคุณภาพอย่างหมอนหรือท่ีนอนที่ช่วยท�ำให้
คณุ ภาพชวี ติ ดขี นึ้ รวมไปถงึ ผลติ ภณั ฑย์ างและสจี าก ข้อมูลวัสดุเหล่าน้ี ยิ่งอ่าน ก็ย่ิงพบ ย่ิงค้น ก็ยิ่ง
น้�ำยางพาราท่ีสามารถสร้างสรรค์ได้ตามจินตนาการ เข้าใจความมหัศจรรย์ของธรรมชาติ ผสมผสานกับ
หรอื ยาง EVA จากการ Upcycling ขยะในทอ้ งทะเล ภมู ปิ ญั ญาและทกั ษะฝมี อื ของคนในชมุ ชน กอ่ ใหเ้ กดิ
ที่มมี ากถงึ 2.83 ล้านตนั ต่อปี ให้เป็นรองเทา้ แบรนด์ งานสร้างสรรค์ทมี่ เี รอ่ื งราวที่น่าสนใจ ควรคา่ แก่การ
“ทะเลจร” ทใ่ี สส่ บายและสามารถสรา้ งรายไดใ้ หก้ บั อนรุ ักษแ์ ละบอกตอ่
แมบ่ ้านและชุมชนในจังหวดั ชายแดนภาคใต้

ท่ีส�ำคัญท�ำให้เราเข้าใจรากเหง้าของชุมชนและ
การต่อยอดวัสดุด้วยงานหัตถศิลป์ยังพบได้ผ่านการ ความพยายามในการพัฒนาชุมชนอยา่ งยง่ั ยืน
แกะสลัก หนัง ให้เป็นหนังตะลุงศิลปะการแสดง

009



พื้นทศ่ี ึกษา

ผา้ บาตกิ ผ้าทอ
ผ้าบาติกผาแดง ผ้าทอซาโอริ
อ.เมืองชมุ พร จ.ชมุ พร อ.ตะกัว่ ป่า จ.พังงา

ผา้ บาตกิ เกาะยาวนอ้ ย ผ้าทอบา้ นทา่ กระจาย
อ.เกาะยาว จ.พังงา อ.ท่าชนะ จ.สรุ าษฎรธ์ านี

ผ้าอนั ดามันบาติก ผ้าทอพมุ เรียง
อ.เมืองระนอง จ.ระนอง อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี

ผา้ บาติกเดอนารา ผ้ายกเมอื งนคร
อ.เมืองปตั ตานี จ.ปัตตานี อ.เมืองนครศรธี รรมราช
ผ้าบลอ็ กไม้แกะสลกั
จ.นครศรธี รรมราช
อ.เมอื งยะลา จ.ยะลา ผ้าทอนาหมื่นศรี
ผา้ ปาเตะ๊ ซาโลมา
อ.สไุ หงโก-ลก จ.นราธวิ าส อ.นาโยง จ.ตรัง
ผ้าปกั /ผา้ แปรรูป ผ้าทอเกาะยอ
อ.เมอื งสงขลา จ.สงขลา
ผ้าปักบบุ ผา ผา้ ยอ้ มสีธรรมชาติ
อ.เมืองระนอง จ.ระนอง
ผา้ สีมายา
ผ้าบาติกปกั ดิน้ อ.เมอื งยะลา จ.ยะลา
อ.เมืองนราธวิ าส จ.นราธิวาส
ผ้าปนั หยาบาติก
ผา้ ปาเตะ๊ แปรรูปภกู าร์ อ.ละงู จ.สตูล
อ.เมอื งภูเกต็ จ.ภูเกต็
ผา้ ยอ้ มสธี รรมชาตแิ ละคราม
อ.เมอื งยะลา จ.ยะลา

ผา้ ขาวมา้ โตนกลอย
อ.สขุ ส�ำราญ จ.ระนอง

หมวกกะปิเยาะ บ้านอบี ุ๊
อ.ยะรัง จ.ปตั ตานี

หมวด ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ผา้ 011
และสงิ่ ทอ

อตั ลกั ษณว์ สั ดถุ น่ิ ใต้ ผา้ และสง่ิ ทอ

012

ผ้าและสิง่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

การผลิตและตกแต่งผา้ ...
ศาสตร์และศิลปแ์ ห่งภูมปิ ัญญา

ภมู ิปัญญาการผลติ ผา้ ของภาคใต้น้นั มหี ลากหลาย ต้ังแตก่ ารใชป้ ากกาเขียนเทียน บล็อกไมห้ รอื บลอ็ กโลหะ
จมุ่ เทยี นแลว้ จงึ กำ� หนดพนื้ ทท่ี ไี่ มต่ อ้ งการใหต้ ดิ สี จากนน้ั ระบายสหี รอื ยอ้ มสสี ว่ นทเี่ หลอื เพอื่ ผลติ เปน็ ผา้ บาตกิ
หรอื ผา้ ปาเตะ๊ หรอื งานฝมี อื การทอผา้ จากเสน้ ใยธรรมชาตแิ ละใยสงั เคราะหเ​์ พอ่ื ใชใ้ นครวั เรอื นดว้ ยหกู โบราณ
และกกี่ ระตุก และพฒั นาจนกลายเปน็ ผ้าทอที่มชี อื่ เสียงระดบั ประเทศ
ส�ำหรับเทคนิคการตกแต่งผ้าเพ่ือเพ่ิมมูลค่าและความสวยงาม มีต้ังแต่การตกแต่งผ้าด้วยดิ้นเงินด้ินทอง
กากเพชร เลื่อม หรือลูกปัด หรือจะน�ำวัสดุธรรมชาติที่พบได้ในพ้ืนที่อย่างดินหรือคราม มาเป็นสีย้อมผ้า
ทเี่ ปน็ มติ รตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม และยงั ไดล้ วดลายทเี่ ปน็ เอกลกั ษณเ์ ฉพาะทอ้ งถน่ิ อกี ดว้ ย นอกจากนี้ ยงั มกี ารผลติ
และตกแต่งลวดลายบนหมวกกะปิเยาะ ซ่ึงถอื ได้วา่ เป็นสัญลกั ษณ์ทางวฒั นธรรมรูปแบบหน่ึง
กล่าวได้ว่ากระบวนการผลิตและตกแต่งผ้าของภาคใต้นั้น ต้องอาศัยท้ังศาสตร์และศิลป์แห่งงานฝีมือ
ทกี่ ่อให้เกิดวฒั นธรรมการแตง่ กายอันเปน็ เอกลักษณข์ องทอ้ งถิน่

013

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและส่งิ ทอ

ผ้าบาติก หรอื ผ้าปาเตะ๊ ...แตกตา่ งกันอยา่ งไร

เม่ือพูดถึงภาคใต้ เอกลักษณ์อันโดดเด่นส่ิงหน่ึงคือ เครื่องนุ่งห่มสีสันสดใสหรือที่รู้จักกันในชื่อ ผ้าปาเต๊ะ
(Batek) หรือบางคนเรียก ผา้ บาตกิ (Batik) ค�ำวา่ บา แปลว่า “ศลิ ปะ” สว่ นค�ำว่า ติก แปลวา่ “จดุ เล็กๆ”
ดงั น้นั คำ� วา่ บาติก จงึ มีความหมายถงึ งานศลิ ปะบนผ้าทม่ี ลี วดลายเปน็ จดุ ต่างๆ
ทงั้ บาตกิ และปาเตะ๊ เปน็ คำ� ทใ่ี ชเ้ รยี กผา้ ทผ่ี ลติ ดว้ ยการใชเ้ ทยี นปดิ สว่ นทไ่ี มต่ อ้ งการใหต้ ดิ สี และใชว้ ธิ กี ารแตม้
ระบาย หรอื ย้อมในสว่ นทต่ี อ้ งการให้ติดสี ถงึ แมว้ ่าการวาดลวดลายจะไมแ่ ตกต่างกนั มากนัก แต่ผา้ ปาเตะ๊
มักมีขั้นตอนการผลิตที่ซับซ้อนกว่า ส่งผลให้มีลวดลายท่ีประณีตงดงามและมีมากกว่าสองลายข้ึนไปบนผ้า
ผนื เดยี ว จงึ ทำ� ใหผ้ า้ ปาเตะ๊ มรี าคาคอ่ นขา้ งแพงกวา่ เปน็ ทนี่ ยิ มของชนชนั้ สงู ในภาคใต้ แตป่ จั จบุ นั เทคโนโลยี
การพมิ พล์ ายทที่ นั สมยั และสะดวกมากขนึ้ ทำ� ใหผ้ า้ ปาเตะ๊ มรี าคาถกู ลง หาซอ้ื ไดง้ า่ ย อยา่ งไรกต็ าม หากเปน็
ผ้าปาเต๊ะท่ีมีลายสวยงาม โดยเฉพาะผ้าปาเต๊ะส�ำหรับเจ้าสาว หรือผสมผสานด้วยฝีมือการเล่นสีอะคริลิก
ผสมสีกากเพชร แตง่ แต้มลวดลายตามจินตนาการ จะย่งิ ช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผา้ ปาเตะ๊ กลายเปน็ ผา้ ทม่ี ีราคา
และเปน็ ที่ต้องการในตลาดมากขนึ้
การนุ่งผ้าปาเต๊ะให้ออกมาดูสวยงามก็มีเทคนิคเฉพาะ เพ่ือให้สามารถโชว์ลายบนผ้าได้อย่างกลมกลืน
ผา้ ปาเตะ๊ เคยเปน็ ทนี่ ยิ มเปน็ อยา่ งมากในกลมุ่ ผหู้ ญงิ ภาคใต้ จนกระทงั่ วฒั นธรรมการใสก่ ระโปรงเขา้ มาแทนที่
จงึ ท�ำใหก้ ารนงุ่ ผ้าปาเต๊ะลดนอ้ ยไป
แหล่งกำ� เนิดของผา้ บาตกิ หรือปาเตะ๊ ยงั ไมเ่ ป็นท่สี รปุ แม้วา่ จะค้นพบผ้าบาตกิ ท่ีมีอายเุ ก่าแก่ท่สี ดุ ในประเทศ
ต่างๆ เช่น อียิปต์ อินเดีย และญ่ีปุ่น แต่บางคนยังเชื่อว่าผ้าบาติกหรือปาเต๊ะมีต้นก�ำเนิดในประเทศ
อินโดนีเซีย เพราะค�ำศัพท์เฉพาะที่เรียกวิธีการและข้ันตอนการผลิตเป็นภาษาอินโดนีเซีย รวมท้ังพืช
ทนี่ �ำมาใชย้ อ้ มสแี ละแท่งขผี้ ้ึงเขียนลายกพ็ บไดใ้ นประเทศอนิ โดนีเซีย

014

ผ้าและส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ววิ ัฒนาการการผลิตผ้า

ศตวรรษที่ 12 ชาวชวาปรับปรุงวิธีการผสมสเี พ่ือผลติ ผ้าบาตกิ
ศตวรรษท่ี 13 การผลติ ผา้ บาตกิ ผกู ขาดโดยสลุ ตา่ นและถอื วา่ เปน็ ศลิ ปะในราชสำ� นกั โดยมสี ตรใี นราชสำ� นกั
เปน็ ผูผ้ ลิต ผ้าบาติกในยคุ น้มี ีช่อื ว่า “คราทอน” (Karton) เปน็ ผา้ บาติกที่เขยี นด้วยมือ แตเ่ ม่ือได้รบั ความ
นยิ มและมลี กู คา้ มากขน้ึ การผลติ ผา้ บาตกิ จึงได้ขยายวงกวา้ ง การผูกขาดโดยครอบครวั สุลต่านจงึ สน้ิ สุดลง
ศตวรรษที่ 17 นอกจากผลติ ผา้ ดว้ ยสีครามและสขี าวแลว้ ยงั ไดค้ น้ พบสตี า่ งๆ ท่ีได้มาจากพชื เช่น สแี ดง
สีน้�ำตาล สีเหลือง สมี ว่ ง และสเี ขียว ปลายศตวรรษท่ี 17 เร่ิมมกี ารใชผ้ ้าลนิ ินสีขาวจากตา่ งประเทศ และ
เริ่มใช้สีเคมีในการย้อมและระบาย นับเป็นความก้าวหน้าในการท�ำผ้าบาติก เพราะท�ำให้สามารถผลิต
ผ้าบาตกิ ไดจ้ ำ� นวนมากข้นึ และได้พัฒนาระบบธุรกจิ ผ้าบาตกิ จนกลายเปน็ สินค้าส่งออก
ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมาเร่ิมมีการใช้แม่พิมพ์โลหะทองแดงซ่ึงเรียกว่า “จั๊บ” (Cap) ท�ำให้สามารถผลิต
ผา้ บาตกิ ไดร้ วดเรว็ ต้นทนุ ถกู ลง ทดแทนผา้ บาตกิ ลายเขยี นแบบดั้งเดมิ การทำ� ผา้ บาติกดว้ ยแม่พมิ พ์กอ่ ให้
เกิดผลิตภัณฑ์พ้ืนเมืองในลักษณะของอุตสาหกรรมในครัวเรือน ประชาชนประกอบอาชีพด้วยการผลิต
ผ้าบาติก เร่ิมมีผู้ชายเข้ามาช่วยในกระบวนการผลิตโดยเฉพาะการพิมพ์เทียนและการย้อมสี ส�ำหรับการ
แตม้ สลี วดลายยงั ใชฝ้ ีมอื สตรีเชน่ เดิม

อา้ งองิ :
บทความ ประวตั ผิ า้ บาตกิ หรอื ผา้ ปาเตะ๊ . สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 17 กรกฎาคม 2563 (ทมี่ า : http://www.pattraphathai.com/
article/3/ประวตั -ิ ผา้ บาตกิ -หรอื -ผา้ ปาเตะ๊ )
บทความ ประวตั ผิ า้ บาตกิ . สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 17 กรกฎาคม 2563 (ทมี่ า : http://johaneksan.yolasite.com/ประวตั บิ าตกิ .php)

015

ผ้าและส่งิ ทอ

ผ้าบาตกิ

ช่ือเรยี กวสั ดุทั่วไป : ผา้ บาติก
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ : เครอื่ งแต่งกาย เคร่ืองประดับ บรรจุภณั ฑ์
พนื้ ทศ่ี กึ ษา : • ผา้ บาตกิ ผาแดง
ต�ำบลหาดทรายรี อำ� เภอเมอื งชมุ พร จงั หวัดชมุ พร
• ผา้ บาตกิ เกาะยาวนอ้ ย
ตำ� บลเกาะยาวนอ้ ย อำ� เภอเกาะยาว จังหวดั พังงา
• ผา้ อันดามนั บาตกิ
ตำ� บลบางนอน อำ� เภอเมอื งระนอง จงั หวัดระนอง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

016

ผา้ และสง่ิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ร้จู ัก ผา้ บาติก

การทำ� ผา้ บาตกิ เปน็ งานฝมี อื ทผี่ ลติ ในหลายจงั หวดั ภาคใตม้ าอยา่ งยาวนาน โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ในกลมุ่ พน่ี อ้ ง
ชาวไทยมสุ ลมิ การแพร่หลายของผา้ บาติกเรมิ่ เข้ามาทางจงั หวัดชายแดนภาคใต้ โดยไดร้ ับอทิ ธพิ ลมาจาก
ประเทศมาเลเซยี ซ่ึงมาเลเซียไดร้ ับอทิ ธิพลมาจากอนิ โดนเี ซยี อกี ทอดหนึง่ คนไทยรจู้ ักผ้าบาตกิ ในลักษณะ
ของ “ผา้ พนั หรอื ผา้ ปาเตะ๊ พนั ” โดยเรยี กตามวธิ นี งุ่ คอื พนั รอบตวั สว่ นคำ� วา่ “โสรง่ ” มาจากภาษาอนิ โดนเี ซยี
เชน่ เดยี วกนั หมายถึงผา้ นุ่ง คนทอ้ งถ่ินภาคใตเ้ รียกบาตกิ วา่ “ผ้าปาเตะ๊ ” หรอื “ผา้ บาเตะ๊ ” สว่ นคนร่นุ เก่า
เรียกผา้ ปาเต๊ะที่ไมไ่ ด้ผลิตในประเทศไทยว่า “ผ้ายาวอ” หรือ “จาวอ” (Java) ซึง่ หมายถึงผา้ ชวา และเรยี ก
ชือ่ ตามลักษณะของผา้ เป็นภาษาพ้นื เมืองชายแดนภาคใต้

017

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสิง่ ทอ

การสร้างลวดลายใหผ้ ้าบาตกิ ทำ�ได้หลายแบบ ดงั นี้
1. บาติกลายเขยี นย้อมสี
คือ การใช้ปากกาเขียนเทยี นหรือจนั ตงิ้ (Tjanting) เขียนลวดลาย เพื่อกั้นสหี รือ
ปดิ สว่ นทไ่ี มต่ อ้ งการใหต้ ดิ สี แลว้ จงึ นำ� ผา้ ไปยอ้ มสี หากตอ้ งการใหม้ หี ลากหลายสี
ใหเ้ รม่ิ จากการยอ้ มสอี อ่ น หลงั จากทผี่ า้ แหง้ แลว้ ใหเ้ ขยี นลวดลายเสน้ เทยี นปดิ ทบั
แลว้ จงึ นำ� ไปยอ้ มสเี ปน็ ครง้ั ที่ 2 และใชเ้ ทคนคิ เดยี วกนั นย้ี อ้ มสคี รง้ั ตอ่ ไป จนไดส้ ี
ตามตอ้ งการ
2. บาตกิ ลายพิมพ์ย้อมสี
เทคนคิ การยอ้ มสคี ลา้ ยบาตกิ ลายเขยี นยอ้ มสี แตกตา่ งกนั ทว่ี ธิ กี ารสรา้ งลวดลาย
เพราะบาตกิ ลายพมิ พย์ อ้ มสจี ะใชแ้ มพ่ มิ พห์ รอื บลอ็ กพมิ พแ์ ทนปากกาเขยี นเทยี น
เพือ่ ใหเ้ ขยี นลายไดอ้ ย่างรวดเร็ว บล็อกพิมพอ์ าจท�ำดว้ ยโลหะประเภททองแดง
ทองเหลือง สังกะสี หรอื ท�ำจากไม้ฉลุ หรอื เชอื ก บลอ็ กพมิ พโ์ ลหะมคี ุณภาพดี
เพราะสามารถเกบ็ ความร้อนและน�ำ้ เทยี นได้ดที ่ีสดุ และมรี ายละเอยี ดมากกว่า
3. บาตกิ พิมพ์เทยี นระบายสี
เป็นเทคนิคท่ีพบได้มากในโรงงานอุตสาหกรรมที่ต้องผลิตบาติกเป็นจ�ำนวนมาก
หลังจากพิมพ์เทียนด้วยแม่พิมพ์แล้ว จะใช้การระบายสีแทนการย้อมสี เพ่ือให้
เกิดสสี ันสวยงามและหลากหลายสี
4. บาติกแบบระบายหรือบาตกิ ลายเขยี นระบายสี
เป็นการพัฒนาบาติกจากงานอุตสาหกรรม โดยเปลี่ยนจากการย้อมสีเป็นการ
ระบายด้วยพู่กัน โดยใช้เทคนิคการเขียนเทียน และนิยมใช้ปากกาเขียนเทียน
เพือ่ สร้างลวดลาย

5. บาตกิ เทคนิคผสม
ใชเ้ ทคนคิ การผลิตมากกวา่ 1 เทคนคิ เช่น ใช้การระบายสแี ละยอ้ มสี หรอื ใช้
การเขยี นลายและพมิ พล์ าย

อ้างอิง : ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). งานศิลปหัตถกรรมประเภท ผ้าเขียน-พิมพ์ลาย บาติก.
สบื ค้นเมื่อวันท่ี 17 กรกฎาคม 2563 (ท่ีมา : https://www.sacict.or.th/uploads/items/attachments/cd14d7eac0e4638d
ca6ef495702dd013/_ce71b9b7ff8af52be2fd5258539b6d10.pdf)
018

ผา้ และส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
รหู้ รอื ไม่

เทคนิคการใชป้ ากกาเขยี นเทียนหรอื จนั ติง้
ทักษะการใช้ปากกาเขียนเทียนมีความส�ำคัญกับการสร้างสรรค์ลวดลายให้กับผ้าบาติก โดยเร่ิมจากใช้
ปากกาเขียนเทียนตักน้�ำเทียนท่ีมีอุณหภูมิพอเหมาะ โดยตักน้�ำเทียนเททิ้ง 2-3 คร้ัง เพื่อปรับอุณหภูมิ
ของปากกา แล้วจึงทดลองเขียนบนเศษผ้าดูก่อนเพ่ือให้แน่ใจว่าได้ขนาดของเส้นเทียนตามท่ีต้องการ
(เสน้ เทยี นไมค่ วรใหญเ่ กนิ 2-3 มลิ ลเิ มตร) ความรอ้ นของเทยี นและการลากเสน้ สง่ ผลตอ่ ลายเสน้ เชน่ กนั
ถา้ ขผ้ี ง้ึ รอ้ นจดั มกั ไดล้ ายเสน้ ใหญ่ หรอื ถา้ ลากปากกาชา้ เกนิ ไปกจ็ ะไดล้ ายเสน้ ใหญเ่ ชน่ กนั ในทางตรงกนั ขา้ ม
ถา้ ขผ้ี ้ึงไม่ร้อนหรือลากปากกาอยา่ งรวดเร็ว ก็จะทำ� ใหไ้ ดเ้ ส้นข้ีผงึ้ ขนาดเลก็ หรอื ท�ำใหล้ ากเส้นไม่ตดิ
เทคนิคอีกประการคือ ให้เร่ิมเขียนเป็นกรอบส่ีเหลี่ยมขอบรอบนอกก่อนเพื่อป้องกันสีลามไปที่กรอบไม้
แล้วจึงเขียนตามลวดลายท่ีลอกไว้ ต้องระวังอย่าให้เส้นเทียนขาดตอน เพื่อป้องกันสีรั่วเข้าหากันใน
ช่วงของการระบายสี และจะต้องใช้กระดาษทิชชูซับน้�ำเทียนบริเวณรอบนอกตัวปากกาเขียนเทียน
ทกุ ครง้ั เพือ่ ไม่ให้เทียนหยดลงบนชน้ิ งาน

อ้างอิง : บทความ วัสดุอุปกรณ์และข้ันตอนการท�ำผ้าบาติก. สืบค้นเม่ือวันที่ 17 กรกฎาคม 2563 (ท่ีมา : https://sites.
google.com/site/batikhandkerchief/home/wasdu-xupkrn-laea-khan-txn-kar-tha?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2
Ftemplates%2Fprint%2F&showPrintDialog=1)

019

ผา้ และส่ิงทอ

องคป์ ระกอบ คณุ สมบัตขิ องวสั ดุ

ผา้ จากเส้นใยธรรมชาติ 100% เส้นใยธรรมชาติซับน้�ำและระบายอากาศไดด้ ี
เช่น มสั ลนิ ฝ้าย ป่าน เคลอื บน้ำ� ยาท�ำใหส้ ีของผา้ ติดคงทน ต้านทาน
รอยขีดข่วน

ผ้าบาติกผาแดง ผา้ บาตกิ เกาะยาวน้อย ผา้ อันดามันบาติก

จดุ เดน่ • ลวดลายได้รับ • ลวดลายเป็นเอกลักษณ ์ • วาดลวดลายดว้ ยมือ
ขอ้ จ�ำกดั แรงบันดาลใจจาก ของพ้ืนทแ่ี ละธรรมชาต ิ • ลวดลายสะท้อน
ศักยภาพ ธรรมชาติ ของเกาะยาวน้อย วฒั นธรรมท้องถนิ่
การผลิต • สีเด่นชดั • ผ้าหนานุม่ สตี ิดทน
และตลาด
• ต้องควบคมุ ความเขม้ • สแี ห้งชา้ ในฤดูฝน • ขาดแคลนแรงงาน
หรอื ปรมิ าณการติดสี • สีแห้งชา้ ในฤดฝู น
หากต้องการสพี ิเศษ

• ออกแบบลวดลายได ้ • ออกแบบลวดลายได้ • ผลติ ได้ตามความ
ตามความตอ้ งการของ ตามความต้องการของ ตอ้ งการของลกู คา้
ลกู คา้ ลูกคา้ • ออกแบบลวดลายใหม่
• มลี วดลายใหมเ่ สมอ • ลูกค้าชาวต่างชาตมิ า • เนน้ ตลาดภายใน
• เนน้ ตลาดภายใน ลงสีเป็นของทร่ี ะลึก ประเทศ
ประเทศ ด้วยตัวเอง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

020

ผา้ และสงิ่ ทอ

กระบวนการผลติ 2. ข้ันตอนการผลติ
1. อปุ กรณ์
ขั้นตอนท่ี 1 การเตรียมผ้า
• ผ้าชนดิ ตา่ งๆ ท�ำความสะอาดผ้าแลว้ น�ำมาขงึ บนเฟรมไม้
• สีส�ำหรับผา้ บาติก ขน้ั ตอนท่ี 2 การเขยี นลายลงบนผา้
• ปากกาเขียนเทยี นหรือจนั ติ้ง (Tjanting) วาดลวดลายตามต้องการลงบนผ้าด้วยดินสอหรือ
ท�ำจากทองเหลอื งปลายแหลม มหี ลายขนาด สีไม้ หากเป็นลวดลายสั่งท�ำพิเศษ ให้ลอกลายดัง
• เทยี นขี้ผ้ึง กลา่ วดว้ ยการซอ้ นแผน่ พลาสตกิ ใสไวด้ า้ นลา่ งของผา้
• นำ้� ยาเคลือบผา้ (โซเดยี มซิลิเกต) ขั้นตอนท่ี 3 การเขยี นเทยี น
• กรอบไม้ขงึ ผา้ ใชป้ ากกาเขยี นเทยี นหรอื จนั ตงิ้ ตกั นำ้� เทยี นทต่ี งั้ ไฟไว้
แลว้ ค่อยๆ เขียนเทียนตามลวดลายทว่ี าด
ขน้ั ตอนท่ี 4 การลงสี
ผสมสีตามต้องการ น�ำมาระบายลงบนผ้าตามช่อง
วา่ งระหว่างเทียน ทิง้ ไว้ใหแ้ หง้ ประมาณครึง่ ช่วั โมง
ขัน้ ตอนท่ี 5 การเคลือบผ้า
ใช้น้�ำยาโซเดียมซิลิเกตเคลือบผ้าเพ่ือป้องกันสีตก
ท้งิ ไวป้ ระมาณ 5-6 ชว่ั โมง
ขั้นตอนท่ี 6 การตม้ ละลายเทียน
ตม้ ผา้ ในนำ�้ เดอื ด โดยใชไ้ มย้ กผา้ ขน้ึ และลงตดิ ตอ่ กนั
ประมาณ 5-10 นาที เพอ่ื ใหเ้ ทยี นหลดุ ออกจากผา้ จากนน้ั
ล้างผา้ โดยแช่ในน้ำ� สะอาดอณุ หภมู ปิ กติ ตากให้แห้ง

Tips! ในการสร้างมูลค่า ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

น�ำไปตัดเย็บเปน็ ผลติ ภณั ฑส์ �ำเรจ็ รปู หรอื น�ำไปใชร้ ว่ มกับวสั ดอุ ืน่ เพอื่ ทำ� เฟอรน์ ิเจอร์และ
ของตกแต่งบา้ น

021

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสง่ิ ทอ

ข้อมลู สำ�หรับตดิ ต่อ

ผา้ บาตกิ ผาแดง

ชอ่ื กลมุ่ : บาตกิ ผาแดง
ทอี่ ยู่ : 11/2 หมู่ 1 ตำ� บลหาดทรายรี อำ� เภอเมอื งชมุ พร
จงั หวดั ชมุ พร 86120
โทรศพั ท์ : 084-414-7391, 083-102-0356
อเี มล : [email protected]
Facebook: https://www.facebook.com/batikphadang
Line ID : anong289
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : เครอื่ งแตง่ กาย ผา้ ผนื ผา้ เชด็ หนา้ ผา้ คลมุ กระเปา๋

022

ผา้ และสิ่งทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ผา้ บาติกเกาะยาวน้อย

ชอ่ื กลมุ่ : กลมุ่ แมบ่ า้ นเกษตรบา้ นทา่ เขา
ทอ่ี ยู่ : 17/145 หมู่ 4 ตำ� บลเกาะยาวนอ้ ย อำ� เภอเกาะยาว
จงั หวดั พงั งา
โทรศพั ท์ : 089-646-1891
Facebook : https://www.facebook.com/ThakhaoBatikThailand
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ เชด็ หนา้ ผา้ พนั คอ ปลอกหมอน ทค่ี น่ั หนงั สอื

023

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสิง่ ทอ

ผ้าอนั ดามันบาติก

ชอื่ กลมุ่ : อนั ดามนั บาตกิ
ทอี่ ยู่ : 90/14 หมู่ 2 ถนนตลาดภกั ดี ตำ� บลบางนอน
อำ� เภอเมอื งระนอง จงั หวดั ระนอง 85000
โทรศพั ท์ : 086-686-5269, 087-627-5673
LineID : 086-686-5269
อเี มล : [email protected]
Facebook : www.facebook.com/อนั ดามนั -บาตกิ -ระนอง
-1423064744660283/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ เชด็ หนา้ ของตกแตง่ บา้ น

24

ผา้ และส่ิงทอ

ผ้าบาติกเดอนารา

ชื่อเรียกวัสดทุ ว่ั ไป : ผ้าบาติก ผ้าบาตกิ เดอนารา
ตวั อยา่ งผลิตภณั ฑ์ : เคร่อื งแตง่ กาย เครือ่ งประดบั บรรจุภัณฑ์
พืน้ ท่ีศึกษา : ตำ� บลจะบงั ติกอ อ�ำเภอเมอื งปตั ตานี จังหวดั ปัตตานี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

025

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสง่ิ ทอ

รู้จัก ผ้าบาตกิ เดอนารา

ความพิเศษของผา้ บาติกเดอนาราคือ การเพมิ่ มูลคา่ ให้กับผลิตภณั ฑ์ ทั้งในแง่ของ ฝีมอื ที่เชีย่ วชาญและ
วตั ถดุ บิ มีคณุ ภาพ โดยเลือกใช้ผ้าไหมน�ำเขา้ จากจนี เพราะมคี วามพลิ้วเบา ให้สมั ผสั นิม่ ลนื่ รวมท้งั พัฒนา
ผลิตภัณฑ์ใหม่ให้มีเรื่องราวเป็นคอลเล็กช่ันต่างๆ ที่น่าสนใจ เช่น เรือกอและ ที่ได้แรงบันดาลใจจาก
เรือประมงพ้ืนบ้าน น�ำบางส่วนของเรือมาวาดเป็นลวดลายบนผืนผ้า หรือคอลเล็กช่ัน อันดามัน ซีเคร็ต
ทต่ี อ้ งการถา่ ยทอดรายละเอยี ดของทอ้ งทะเล และเนน้ เฉพาะรปู เกลยี วคลนื่ หรอื เปลอื กหอย การพฒั นาหบี หอ่
กเ็ ปน็ ไปในทศิ ทางเดยี วกนั นน่ั คอื เนน้ ความเปน็ ธรรมชาติ เพราะไดเ้ ลอื กใชก้ าบกลว้ ยมาผลติ เปน็ บรรจภุ ณั ฑ​์
นอกจากผลติ ภณั ฑย์ อดนยิ มถกู ใจกลมุ่ นกั ทอ่ งเทย่ี วทงั้ ชาวไทยและตา่ งประเทศ อยา่ ง ผา้ พนั คอ แลว้ ผา้ บาตกิ
เดอนารายงั ไดร้ บั การตอ่ ยอดเปน็ ผลติ ภณั ฑผ์ า้ ในรปู แบบอนื่ ๆ อาทิ เสอ้ื ผา้ สำ� เรจ็ รปู และผา้ ผนื ทม่ี ลี กู คา้ นำ� ไป
ตดั ชดุ สว่ นตวั และชดุ สำ� หรบั ใหอ้ งคก์ ร ทำ� ใหส้ ามารถขยายฐานลกู คา้ ไดม้ ากขนึ้ การมผี ลติ ภณั ฑห์ ลากหลาย
ประกอบกับการส่งเสริมการขายด้วยการออกร้านตามงานต่างๆ ส่งผลให้เกิดความต้องการผลิตภัณฑ์เป็น
อยา่ งมาก สรา้ งรายได้ใหช้ มุ ชน นอกจากนี้ หลงั จากได้ร่วมแสดงผลติ ภณั ฑ์กบั กรมสง่ เสริมการคา้ ระหว่าง
ประเทศ มแี นวโน้มทีอ่ าจจะได้ร่วมสร้างสรรค์ลวดลายของไทยลงบนผ้าไหมญปี่ นุ่

รหู้ รือไม่

ผา้ บาติกไทยไปไกลถึงต่างแดน
งานหตั ถกรรมผา้ บาตกิ เดอนาราของไทยไดว้ างขายในทาคาชมิ าญา่ (Takashimaya) หา้ งสรรพสนิ คา้ ระดบั
พรเี มยี มในประเทศญปี่ นุ่ นอกจากนย้ี งั มลี กู คา้ ชาวสงิ คโปรอ์ ดุ หนนุ ผลติ ภณั ฑผ์ า้ บาตกิ เพอ่ื นำ� ไปจำ� หนา่ ยใน
หลายๆ ประเทศ อาทิ แคนาดา หรอื คนไทยทอี่ าศยั ในสวติ เซอรแ์ ลนดซ์ งึ่ เปดิ รา้ นขายของเลก็ ๆ กไ็ ดน้ ำ� ผา้ พนั
คอบาตกิ ไปวางขายดว้ ยเชน่ กนั

026

ผา้ และสิ่งทอ

องคป์ ระกอบ จุดเดน่

ผ้าหลากหลายชนิด เชน่ ไหมจีน ฝ้าย ลวดลายเปน็ คอลเลก็ ชั่นต่างๆ ทโี่ ดดเด่นดว้ ย
ลนิ ิน และพอลเิ อสเตอร์ เรื่องราว

คุณสมบัตขิ องวัสดุ ขอ้ จำ�กัด

ผา้ ไหมนำ�้ หนกั เบา สมั ผสั นมิ่ ลนื่ ตา้ นทานรงั สยี วู ี กำ� ลังการผลิตจำ� กัดเพราะเป็นงานฝีมอื ทตี่ อ้ ง
และการสกึ หรอไดด้ ี ทนทานตอ่ การฉกี ขาดและ ใชเ้ วลาในการผลิต
สารเคมี สามารถตากและใช้งานภายนอกได้

กระบวนการผลิต

ขน้ั ตอนท่ี 1 ขัน้ ตอนที่ 2 ขัน้ ตอนท่ี 3 ขน้ั ตอนที่ 4
เขยี นเทยี นตามลวดลาย ลงสีในชั้นแรก
วาดลวยลายลงบนผา้ ที่วาด เพื่อกั้นพืน้ ท่ี เขยี นเทียนเพ่มิ
ดว้ ยดินสอหรือสีไม้ ไม่ใหต้ ิดสี ในสว่ นอน่ื ๆ เพื่อลง
สีในช้ันต่อไป

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• มแี ผนการออกแบบลวดลายบนผ้าไหมญปี่ ุ่นเพ่ือตดั ชุดกิโมโนหรอื นำ� ไปเป็นผ้าหอ่ สไตล์ฟุโรชิกิ
(Furoshiki)
• จำ� หน่ายในญีป่ ่นุ แคนาดา สวติ เซอรแ์ ลนด์

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

027

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและส่ิงทอ

ขอ้ มูลสำ�หรับติดต่อ

ชอ่ื กล่มุ : บาตกิ เดอ นารา “Batik de Nara”
ที่อยู่ : 59/1 ถนนกะลาพอ ซอย 3 ตำ� บลจะบงั ติกอ อ�ำเภอเมอื งปัตตานี
จังหวดั ปัตตานี
โทรศัพท์ : 080-541-7475, 073-337-656
อีเมล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/BatikdeNara/
ตวั อย่างการน�ำไปใชง้ าน : ผา้ พนั คอ เสือ้ ผา้ ส�ำเร็จรูป ผ้าชิ้น

028

ผา้ และสงิ่ ทอ

ผ้าบล็อกไม้แกะสลัก

ช่ือเรียกวัสดทุ ่วั ไป : ผา้ ปะลางงิ ผ้าบล็อกไม้แกะสลกั
ตัวอย่างผลิตภณั ฑ์ : เครอ่ื งแต่งกาย เครอ่ื งประดบั บรรจุภณั ฑ์
พน้ื ที่ศึกษา : ต�ำบลสะเตง อำ� เภอเมอื งยะลา จังหวัดยะลา

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

029

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสงิ่ ทอ

ร้จู กั ผ้าบลอ็ กไมแ้ กะสลกั

เทคนิคการพิมพ์ลายผ้าด้วยเทียนท่ีนิยมในท้องถ่ินอีกวิธีหน่ึงคือ การท�ำบล็อกไม้แกะสลัก ท�ำให้ผ้ามีความ
พเิ ศษแตกตา่ งจากผา้ ทวั่ ไป บลอ็ กตอ้ งทำ� จากไมท้ ม่ี คี วามแขง็ และเหนยี วอยา่ งไมม้ ะมว่ งปา่ ไมข้ าวดำ� สว่ นแปน้
ตอ้ งเป็นไม้เนอ้ื แขง็ และด้ามจับต้องทำ� จากไมเ้ ตง็ หรอื ไม้สัก เพื่อเพิม่ น้ำ� หนกั ในการกดลาย ใชเ้ ทยี นหัวเชื้อ
เพอ่ื ให้ลวดลายคมชัด และใชส้ ีย้อมจากธรรมชาติ เช่น แก่นขนุน ขมิน้ ชนั ผิวมะกรดู เป็นต้น ชาวบ้าน
จะปม๊ั บลอ็ กไมจ้ มุ่ เทยี นลงบนผา้ เพ่อื กำ� หนดขอบเขตส�ำหรบั การลงสี ลวดลายท่นี ยิ มใช้มกั เปน็ ลายด้ามกริช
ลายประตู ลกู กรง ชอ่ งระบายลม ลวดลายในอาคารบ้านเรือน วดั มสั ยดิ หรอื บา้ นเก่าของภาคใต้

รูห้ รอื ไม่

ผา้ ปะลางิง เอกลกั ษณข์ องผ้าบล็อกไม้
นอกจากผ้าปาเต๊ะหรือผ้าบาติกแล้ว ภาคใต้ยังมีการทอผ้าพ้ืนบ้านอีกรูปแบบท่ีเรียกว่า ผ้าทอพ้ืนบ้าน
ปะลางงิ ซง่ึ มคี วามซบั ซอ้ นและมขี นั้ ตอนมากกวา่ การผลติ ผา้ บาตกิ นบั เปน็ ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ ของชาวบา้ น
ใน 3 จงั หวดั ชายแดนใต้ ทรี่ วบรวมเทคนคิ การผลติ ผา้ ไมว่ า่ จะเปน็ การทอ การพมิ พล์ าย การมดั ยอ้ ม และ
การสร้างบล็อกไม้พิมพ์ ผ้าชนิดนี้ถูกค้นพบว่ามีการใช้จริงตามหลักฐานทางภาพถ่ายในหอจดหมายเหตุ
ในปีพ.ศ. 2472 เม่อื คร้งั ทพี่ ระบาทสมเดจ็ พระปกเกล้าเจ้าอย่หู ัวเสด็จประพาส จ. ปตั ตานี โดยชาวบ้าน
ทม่ี ารอรับเสดจ็ ไดแ้ ต่งกายด้วยผ้าปะลางิง หลงั จากน้นั ผ้าพน้ื บ้านชนดิ น้ีไดเ้ ลอื นหายไปกวา่ 80 ปี
ในอดีตผ้าปะลางิงนิยมใช้เป็นเคร่ืองนุ่งห่ม โพกศีรษะหรือคาดเอวเพ่ือบอกสถานะทางสังคม หากเป็น
ชนชั้นขุนนางผ้าปะลางิงที่ใช้จะถักทอด้วยไหมแท้ท้ังหมด ส่วนสีจะพิมพ์ทับด้วยทอง ลวดลายเย็บ
ตกแตง่ ด้วยแลง่ เงินแล่งทองให้ดูสมฐานะ ส�ำหรบั กลุม่ ชาวบา้ นใชเ้ ปน็ ผ้าฝา้ ย

อา้ งองิ : ไทยโพสต.์ (2561). ‘ผา้ ปะลางงิ ’ ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ ไมส่ ญู หาย. สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 17 กรกฎาคม 2563 (ทม่ี า : https://
www.thaipost.net/main/detail/14521)

030

ผ้าและสง่ิ ทอ

องค์ประกอบ จดุ เดน่

ผ้าทอมือหรือไหม สยี ้อม (ธรรมชาติหรอื ลวดลายเป็นเอกลกั ษณ์ กระบวนการผลติ
สงั เคราะห)์ และบล็อกไม้ เปน็ มาตรฐาน สีย้อมธรรมชาติ

คุณสมบัติของวัสดุ ขอ้ จำ�กดั

ตา้ นทานไฟน้อย ต้านทานการสกึ หรอและรงั สี ก�ำลังการผลิตมีจ�ำกัดเพราะเป็นงานฝีมือท่ีใช้เวลา
ยูวดี ี ทนทานตอ่ สารเคมีปานกลาง สามารถตาก ไมส่ ามารถผลติ ได้เตม็ ท่ีในช่วงฤดูฝน
และใช้งานภายนอกได้

ความหลากหลายของวัสดุ

ลวดลายไมท้ ีท่ �ำบลอ็ กพมิ พ์ มีความหลากหลาย
ตงั้ แตล่ วดลายในอดีตและลวดลายทพี่ ัฒนา
ขึน้ มาใหม่

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

007

ผา้ และสิ่งทอ

กระบวนการผลติ ขน้ั ตอนที่ 3 การผลติ ตามประเภทของผา้
ขน้ั ตอนที่ 1 การเตรยี มไม้
ผ้าปาเตะ๊ :
เรมิ่ จากการคดั เลอื กไมท้ แี่ ขง็ และเหนยี วอยา่ ง • เขยี นแบบแม่พิมพ์
ไม้มะม่วงป่า ไม้ขาวด�ำ เพ่ือน�ำมาท�ำบล็อก • แกะบล็อกไม้
ส�ำหรับแป้นท�ำจากไม้เน้ือแข็ง ส่วนด้ามจับ • พิมพใ์ หเ้ กิดลวดลายสขี าวหรือสอี ่ืนๆ
ท�ำจากไม้สักหรือเต็ง เพราะมีผลต่อน�้ำหนัก • ลงสีทบั
ในการกด ถา้ ตอ้ งการใหม้ รี ายละเอยี ดมาก จะใช้ • เคลือบดว้ ยซลิ ิเกต
ไมข้ าวดำ� เพราะสามารถแกะเปน็ เสน้ บางๆ ได้ ผา้ ปะลางิง :
สง่ ผลใหก้ ารต่อลายมีความต่อเนือ่ งมากข้ึน • ออกแบบลวดลายบนบลอ็ กไม้ แล้วจึงแกะ
บลอ็ กไม้
ข้นั ตอนที่ 2 การเตรียมผ้า • มัดยอ้ มและเขยี นเทยี น ด้วยเทยี นทมี่ ี
ความเหนยี วเพ่ือปดิ บริเวณท่ไี ม่ต้องการยอ้ ม
สว่ นใหญเ่ ปน็ ผ้าทอมือ ผ้าไหม และผา้ ดบิ • ลา้ งสีมดั ย้อม
• ตกแตง่ สีเพมิ่ เตมิ บริเวณที่ตอ้ งการ และเกบ็ สี
เพ่มิ บริเวณหวั ผ้า
• เคลอื บดว้ ยซิลิเกต

ศกั ยภาพการผลติ และตลาดัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

• ผลิตแบบหรือลวดลายได้ตามต้องการ
• ออกแบบผลติ ภณั ฑ์ใหมๆ่ อยเู่ สมอ
032 • เนน้ ผลิตให้รา้ นค้าปลอดภาษีอยา่ ง King Power และการบนิ ไทย

ผ้าและสิ่งทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มลู สำ�หรับติดต่อ

ชื่อกลมุ่ : ศรียะลาบาตกิ
ที่อยู่ : 85 ถนนเวฬวุ ัน ซอยเวฬุวัน 12 ต�ำบลสะเตง อ�ำเภอเมืองยะลา
จงั หวัดยะลา
โทรศัพท์ : 098-715-4155, 087-837-4007
อีเมล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/SriYala-Batik-100119233416832/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผ้าผืน กระเปา๋ เสือ้ ผา้ เครอ่ื งประดับตกแต่งบา้ น

033

ผา้ และสิ่งทอ

ผา้ ปาเตะ๊ ซาโลมา

ชือ่ เรียกวัสดุท่วั ไป : ผา้ ปาเตะ๊ ผา้ ปาเตะ๊ ซาโลมา ผา้ บาติกลายพมิ พ์
ตัวอยา่ งผลติ ภัณฑ์ : เครือ่ งแต่งกาย เคร่ืองประดับ งานตกแตง่ ภายใน บรรจุภัณฑ์
พืน้ ทีศ่ ึกษา : ต�ำบลปาเสมสั อำ� เภอสุไหงโก-ลก จังหวดั นราธิวาส

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

034

ผ้าและส่งิ ทอ

รจู้ ัก ผ้าปาเตะ๊ ซาโลมา

นอกจากบลอ็ กไมแ้ กะสลกั แลว้ ยงั มกี ารผลติ ผา้ บาตกิ ลายพมิ พด์ ว้ ยบลอ็ กพมิ พท์ ท่ี ำ� จากโลหะชนดิ ตา่ งๆ เชน่
ทองแดง ทองเหลือง หรือโลหะชนดิ อ่ืน ท�ำใหไ้ ด้ลายพมิ พ์ลักษณะพเิ ศษท่มี ีลวดลายซำ้� กัน สามารถผลติ ได้
ครง้ั ละจำ� นวนมาก ความงดงามของผ้าบาติกลกั ษณะนข้ี นึ้ กับบลอ็ กพิมพท์ ่มี ีรายละเอียด และกระบวนการ
ผลติ ท่ีประณีต เชน่ ช่างพมิ พจ์ ะพมิ พ์เทียนลงบนผา้ ทัง้ ด้านหน้าและดา้ นหลัง เมอ่ื นำ� ผา้ ไปยอ้ ม จะท�ำใหไ้ ด้
ผ้าท่มี ีสสี ดใสและลวดลายคมชัดเหมือนกนั ทง้ั 2 ดา้ น ทัง้ นี้ ลกั ษณะลวดลายยงั ข้ึนกับความละเอยี ดของ
ลายและโลหะที่ใช้ท�ำบลอ็ กพิมพ์ หากเป็นบล็อกพิมพ์ทองแดง ลายที่พิมพอ์ อกมาจะมีความคมชัดมากกวา่
แมพ่ มิ พ์ทที่ �ำจากโลหะชนิดอืน่ และยงั ขนึ้ กบั จ�ำนวนครงั้ ในการย้อมสี
จากประสบการณ์ตั้งแต่รุ่นพ่อ ความช�ำนาญในการผลิตผ้าปาเต๊ะท�ำให้ผ้าปาเต๊ะซาโลมาโดดเด่นด้วย
เอกลกั ษณล์ ายพมิ พท์ ย่ี งั คงรปู ทรงแบบมาเลเซยี และพฒั นาลวดลายทนั สมยั ใหเ้ หมาะกบั คนรนุ่ ใหมอ่ กี ดว้ ย

อา้ งองิ : บทความ รปู แบบของผา้ บาตกิ . สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 17 กรกฎาคม 2563 (ทม่ี า : https://sites.google.com/a/pkc.
ac.th/bth-reiyn-wicha-thasn-silp-pha-ba-tik/rup-baeb-khxng-pha-ba-tik)

องค์ประกอบ จุดเดน่

ผ้ามัสลนิ หรือผ้าปาเตะ๊ ย้อมสี ลวดลายโดดเด่น กระบวนการผลิตด้งั เดิม

คณุ สมบตั ิของวสั ดุ ขอ้ จำ�กัด

ทนทานตอ่ การซัก สีไมต่ ก ต้านทาน แรงงานท่ชี �ำนาญมีน้อย
รังสยี ูวแี ละทนทานตอ่ สารเคมี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

035

ผา้ และสงิ่ ทอ

กระบวนการผลติ

ขน้ั ตอนท่ี 1 ขัน้ ตอนที่ 4

ตดั ผ้ามสั ลนิ สีขาวให้ได้ขนาดตามท่ตี ้องการ แช่ผ้าในน�้ำยากนั สตี ก แล้วจงึ แช่ในนำ้� โซดาไฟ เพ่ือ
โดยมขี นาดมาตรฐานคอื 1 x 2 หลา หรือ สร้างลวดลายเทยี นแตกหรือลายงา
98 x 198 เซนตเิ มตร
ขนั้ ตอนที่ 5
ขัน้ ตอนที่ 2

ใชแ้ มพ่ มิ พโ์ ลหะจุ่มเทียน แล้วพิมพ์เทียนลงบนผ้า ตม้ ผา้ เพอื่ ลอกเทยี นออก จะไดผ้ า้ ทมี่ ลี วดลายสวยงาม
เพ่ือเกบ็ ลวดลายทต่ี อ้ งการใหเ้ ปน็ สีขาว จากนน้ั
ย้อมสีพ้ืน เช่น สีเหลอื ง สแี ดง

ขนั้ ตอนท่ี 3

ใชแ้ มพ่ ิมพ์โลหะจมุ่ เทียนแลว้ พมิ พ์เทียนลงบนผา้
ครั้งที่ 2 เพอ่ื เก็บลวดลายท่ตี อ้ งการใหเ้ ป็นสี
แลว้ จงึ ยอ้ มสที ตี่ อ้ งการ ทำ� ซำ้� จนกระทง่ั ไดล้ วดลายท่ี
ตอ้ งการ บางลวดลายอาจต้องท�ำซ้�ำหลายรอบ

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• ออกแบบลวดลายไดต้ ามความตอ้ งการของลูกค้า
• จำ� หน่ายภายในประเทศ ส่วนใหญ่เป็นลกู ค้าจากประเทศมาเลเซีย

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

036

ผา้ และส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มูลสำ�หรบั ตดิ ต่อ

ช่ือกลุ่ม : ผา้ ปาเตะ๊ ซาโลมา “SALOMA”
ท่อี ยู่ : 72/1 หมู่ 2 ตำ� บลปาเสมัส อำ� เภอสุไหงโก-ลก
จังหวดั นราธวิ าส 96120
โทรศพั ท์ : 099-319-3410 (Line ID)
อีเมล : [email protected]
เว็บไซต์ : http://salomapatek.com/
ตัวอย่างการน�ำไปใช้งาน : ผา้ ผนื เคร่อื งแต่งกาย

037

ผ้าและสิ่งทอ

ผ้าปัก/ผ้าแปรรูป

ชอ่ื เรียกวัสดุทว่ั ไป : ผ้าปัก ผา้ ปาเต๊ะแปรรูป ผ้าปักดน้ิ ผ้าปกั ลาย
ตวั อย่างผลติ ภณั ฑ์ : เคร่อื งแตง่ กาย เครอื่ งประดบั เคร่ืองประดบั ตกแตง่
พื้นทศ่ี กึ ษา : • ผ้าปักบุบผา
ตำ� บลบางนอน อ�ำเภอเมืองระนอง จังหวดั ระนอง
• ผา้ บาตกิ ปักดน้ิ
ตำ� บลโคกเคยี น อำ� เภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธวิ าส

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

038

ผ้าและสงิ่ ทอ

รู้จกั ผ้าปัก/ผา้ แปรรูป

การแปรรูปผ้าบาติกและผ้าปาเตะ๊ เป็นงานฝีมอื ทีพ่ บเหน็ ไดม้ ากในภาคใต้ เพ่ือเพิ่มความสวยงามและมลู คา่
ดว้ ยการน�ำกากเพชร ลกู ปดั เลอื่ ม คริสตัล ด้นิ มาตกแตง่ ลวดลายท่ีสะทอ้ นเอกลักษณข์ องทอ้ งถิน่ เชน่
ลายใบไม้สที อง ลายเรอื กอและ หรอื ลายทะเล เปน็ ต้น หรืออาจจะเป็นลวดลายร่วมสมยั อืน่ ๆ ต่อยอดไป
เปน็ ผลติ ภัณฑต์ ่างๆ ท่ใี ช้ในชวี ิตประจ�ำวัน เช่น เคร่อื งประดับ เคร่ืองแต่งกาย ชดุ ในงานพธิ ี หรอื น�ำไปเปน็
ชน้ิ งานตกแต่ง เปน็ ต้น กลายเปน็ ที่ต้องการของตลาด ท้ังกลมุ่ ผ้บู ริโภคเดิมและคนรุน่ ใหมท่ ีอ่ ยู่ในประเทศ
และต่างประเทศ

ร้หู รอื ไม่

เสื้อยา่ หยาสวยดว้ ยงานปัก
เปอรานากนั หรอื บาบา๋ ยา่ หยา คอื กลมุ่ ลกู ครงึ่ มลาย-ู จนี ทม่ี วี ฒั นธรรมผสมผสานและสรา้ งเปน็ วฒั นธรรม
ใหม่ขึน้ โดยน�ำสว่ นดีระหว่างจีนและมลายูมารวมกัน โดยชื่อ “เปอรานากนั ” มีความหมายว่า “เกดิ ท่นี ี่”
เส้ือย่าหยาในสมัยแรกเป็นผ้าโปร่งสีพื้น ปลายเส้ือด้านหน้าแหลมยาวเกือบถึงตัก แต่ด้านหลังจะสั้น
ประมาณเอว เข้ารูปเล็กน้อยไม่ถึงกับรัดรูป ชายเสื้อ ปลายแขนเส้ือ ขอบปกและคอเส้ือเป็นงานฝีมือ
การปักลูกไม้ถักกระดุมติดเส้ือแบบโบราณเป็นกระดุมชุด 3 ตัว มีลักษณะเป็นเข็มกลัดมีสายสร้อย
เช่ือมต่อกัน ท�ำด้วยทอง ทองเหลือง หรือนาก ต่อมาลายปักของเสื้อมักเป็นลวดลายของดอกไม้
ตามวัฒนธรรมตะวันออก เช่น กหุ ลาบ ดอกบัว ดอกมะลิ ดอกเบญจมาศ และดอกกลว้ ยไม้ เปน็ ต้น
ส�ำหรับเสื้อย่าหยาในยุคปัจจุบันจะตัดเย็บเข้ารูปเน้นความงามและสัดส่วนของผู้สวมใส่มากข้ึน
สว่ นผา้ ถงุ นั้นยังคงเป็นผ้าปาเตะ๊ เนอ้ื ดีปักเลื่อม สเี ขา้ กบั เสอื้ หรืออาจเป็นสที ีช่ ว่ ยขับใหเ้ สอ้ื ดูโดดเด่น

อา้ งองิ : บทความ (2556). “ชดุ ยา่ หยา” เอกลกั ษณเ์ ครอ่ื งแตง่ กายสตรภี เู กต็ . สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563.
(ทมี่ า : www.live.phuketindex.com/th/yaya-phuket-2263.html#:~:text=ยา่ หยา%20แตเ่ ดมิ นนั้ %20เปน็ ,แบบการแตง่ กายให)้

อา้ งองิ : บทความ (2556). “ชดุ ยา่ หยา” เอกลกั ษณเ์ ครอ่ื งแตง่ กายสตรภี เู กต็ . สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563. ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
(ทม่ี า : www.live.phuketindex.com/th/yaya-phuket-2263.html#:~:text=ยา่ หยา%20แตเ่ ดมิ นน้ั %20
เปน็ ,แบบการแตง่ กายให)้ 039

ผ้าและสิง่ ทอ

องค์ประกอบ คณุ สมบัติของวัสดุ

ผา้ ปกั บุบผา : แขง็ แรง สวยงาม เปน็ ประกาย ลวดลายนูน
ผา้ ปาเตะ๊ หรือผา้ ชนิดอน่ื ๆ ตกแตง่ ดว้ ยคริสตลั 3 มติ ิ ระบายอากาศได้ดี เป็นมติ รตอ่ สิง่ แวดล้อม
เล่ือม มกุ และลูกปัดชนิดตา่ งๆ
ผ้าบาติกปักดนิ้ :
ผา้ บาตกิ ตกแตง่ ดว้ ยด้ิน

ผา้ ปักบบุ ผา ผา้ บาตกิ ปักดน้ิ
จดุ เดน่ • งานฝมี อื ลักษณะเฉพาะตวั
• ลวดลายสะทอ้ นเอกลกั ษณข์ องทอ้ งถ่ิน
ขอ้ จำ� กดั • งานฝมี อื ใช้เวลาในการผลติ เชน่ ใบไม้สที อง เรือกอและ
ศกั ยภาพ • แรงงานมีนอ้ ย • กระบวนการผลติ ต้องอาศยั
การผลิต • ผลติ ได้ตามความต้องการ ความเชยี่ วชาญ
และตลาด ของลูกคา้ • ผลติ ไดต้ ามความตอ้ งการของลูกคา้
• เน้นตลาดภายในประเทศ • ออกแบบลวดลายใหม่
• เนน้ ตลาดภายในประเทศและการสัง่ ซอ้ื
จากพ่อคา้ คนกลางในตา่ งประเทศ

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

040

ผา้ และสง่ิ ทอ

กระบวนการผลิต
ผ้าปกั บุบผา

ขัน้ ตอนที่ 1 ข้นั ตอนท่ี 2 ขนั้ ตอนท่ี 3 ข้ันตอนท่ี 4

น�ำผา้ ถงุ ไปอัดกาว เทียบสีผ้ากับลกู ปดั เย็บลูกปดั ตดิ กบั ผ้า ตกแต่งให้สวยงาม
ตามลวดลาย ตามแบบท่วี างไว้

ผา้ บาตกิ ปกั ด้นิ

ขนั้ ตอนที่ 1 ขน้ั ตอนท่ี 2 ขัน้ ตอนท่ี 3 ขั้นตอนท่ี 4

ขงึ ผา้ ให้ตงึ ดว้ ยคลปิ ใช้ปากกาเขียนเทียน ลงสีพน้ื และสี โรยเกลอื ซ่ึงเป็นเทคนคิ
และยางเสน้ วาดลวดลาย ตกแต่งด้วยพกู่ นั จีน พิเศษ เพ่อื ดดู ซบั สี
ทำ� ใหส้ สี ดขน้ึ และ
ขั้นตอนท่ี 7 ลวดลายเปน็ เกร็ด
แลว้ นำ� ไปตากใหแ้ หง้ สนทิ
ปกั ด้นิ ตามลวดลาย
ข้นั ตอนท่ี 5 ขน้ั ตอนท่ี 6 บนผา้

แช่น้�ำยากนั สีตก ต้มผา้ เพ่อื ล้าง
ประมาณ 3 ชัว่ โมง เทียนออก
หรือขา้ มคืน

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

041

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสิง่ ทอ

ข้อมูลสำ�หรบั ติดตอ่

ผา้ ปักบบุ ผา

ชอื่ กลมุ่ : กลมุ่ บบุ ผาผา้ ปกั เมอื งระนอง
ทอ่ี ยู่ : 169 หมู่ 4 ตำ� บลบางนอน อำ� เภอเมอื งระนอง
จงั หวดั ระนอง 85000
โทรศพั ท์ : 089-652-1009
Facebook : www.facebook.com/ผา้ ปกั บบุ ผาเมอื งระนอง
-1535187420131293/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : กระเปา๋ ผา้ ถงุ

042

ผ้าและสิ่งทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ผา้ บาตกิ ปักดิ้น

ชอ่ื กลมุ่ : กลมุ่ อา่ วมะนาวบาตกิ
ทอี่ ยู่ : 24/15 หมู่ 7 ตำ� บลโคกเคยี น อำ� เภอเมอื งนราธวิ าส
จงั หวดั นราธวิ าส 96000
โทรศพั ท์ : 098-019-6952, 081-275-5399
เวบ็ ไซต์ : https://clothing-store-1302.business.site/
Facebook : https://www.facebook.com/profile.
php?id=100008907852301
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ เชด็ หนา้ ผา้ พนั คอ ผา้ ผนื

043

ผา้ และสงิ่ ทอ

ผ้าปาเต๊ะแปรรปู ภูการ์

ช่ือเรยี กวสั ดุทั่วไป : ผา้ ปาเตะ๊ แปรรูป
ตัวอยา่ งผลิตภณั ฑ์ : เคร่ืองแตง่ กาย เครือ่ งประดบั เคร่ืองประดับตกแต่ง
พ้ืนท่ศี ึกษา : ตำ� บลวชิ ติ อ�ำเภอเมอื งภเู กต็ จงั หวดั ภเู ก็ต

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

044

ผา้ และสงิ่ ทอ

รจู้ ัก ผา้ ปาเตะ๊ แปรรปู ภูการ์

ความนยิ มของชุดพนื้ เมืองบาบ๋า ยา่ หยาทีผ่ ูค้ นในท้องถนิ่ เลอื กสวมใสก่ ันอยา่ งกวา้ งขวาง รวมทัง้ ยังสวมใส่
ในพิธกี ารของราชการและประเพณีทางวัฒนธรรมต่างๆ เชน่ งานบญุ งานแต่งงาน งานบวช งานปใี หม่
หรอื งานประเพณกี นิ ผกั สง่ ผลใหผ้ า้ ปาเตะ๊ เปน็ ทต่ี อ้ งการของตลาดเปน็ อยา่ งมาก จงึ เกดิ เปน็ การตอ่ ยอดการ
ตกแตง่ ลวดลายผา้ ดว้ ยกากเพชร ลกู ปดั เลอ่ื ม หรอื การระบายสเี พอื่ เพม่ิ ความสวยงาม ทำ� ใหผ้ า้ ทมี่ ลี วดลาย
เรยี บงา่ ยมีลูกเล่นเพ่มิ ขึ้น เป็นประกายแวววาว มเี รื่องราวของสีจากอญั มณี 16 สี ซง่ึ เป็นการสร้างสรรค์
ลวดลายด้วยมือท้ังส้ิน ส่งผลให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ท่ีมีเอกลักษณ์สอดคล้องกับจินตนาการของผู้วาดและ
เรอ่ื งราวบนผนื ผ้า และยงั ช่วยเพมิ่ มลู คา่ ใหก้ ับผลิตภัณฑ์ได้อีกด้วย
นอกจากนี้ ศนู ยศ์ ลิ ปะภกู ารย์ งั สามารถนำ� งานปาเตะ๊ ทเ่ี ปน็ ผา้ ทอ้ งถน่ิ ไปแปรรปู เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ น่ี า่ สนใจตา่ งๆ
เช่น เครื่องประดบั ผา้ ปโู ต๊ะ ตกแต่งวัสดุ ตกแตง่ สถานที่ สร้างสรรค์เป็นชดุ โคมไฟประดับบ้าน เปน็ ต้น
เพ่ือให้สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มผู้บริโภคผู้สูงอายุและคนรุ่นใหม่ทั้งในและต่างประเทศ รวมถึง
ผู้ชนื่ ชอบงานหตั ถกรรมท่ีมีเอกลักษณ์เฉพาะตวั

องค์ประกอบ จุดเดน่

ผ้าปาเตะ๊ หรอื ผา้ บาตกิ จากผา้ ฝ้าย ตกแตง่ ด้วย มสี สี ันและลวดลายงดงามจากการตกแต่ง
เลือ่ ม ลกู ปัด กากเพชร ด้วยสกี ากเพชร

คุณสมบัติของวัสดุ ขอ้ จำ�กัด ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ทนทาน สไี ม่ตกหรอื รอ่ น ประกายสวยงาม ตกแต่งสกี ากเพชรดว้ ยกาวท�ำใหต้ อ้ งระมดั ระวัง
เปน็ มิตรตอ่ สิ่งแวดลอ้ ม เมือ่ โดนความรอ้ น

045

ผ้าและส่งิ ทอ

กระบวนการผลติ

1. อุปกรณ์ 3. การระบายสีกากเพชร

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต • ผา้ ปาเต๊ะ เลือกผา้ ท่ลี ายคมชัด ดอกไม่เยอะและ • ใชพ้ กู่ นั ระบายสกี ากเพชรใหม้ คี วามหนาพอสมควร
ใหญจ่ นเกนิ ไป สามารถมองลายไดท้ ง้ั 2 ดา้ น ลายและ โดยเร่ิมจากบางๆ รอให้หมาด แล้วค่อยเพิ่มให้
พืน้ มีสเี ข้ม หนาข้ึน และต้องระวังอย่าให้สีออกนอกขอบ
• สีอะคริลิกส�ำหรับเพ้นท์ผ้าโดยเฉพาะ ท�ำให้สี เสน้ ประทม่ี จี ดุ ขาว
ติดทนทาน • เกลี่ยสีให้เรียบ และท�ำรอยต่อของแต่ละสีให้
• สกี ากเพชรคณุ ภาพสงู จากสหรฐั อเมรกิ าหรอื ยโุ รป กลมกลืน
ท่ีตดิ ทนทาน สามารถซักนำ�้ ได้ เนอ้ื กากเพชรวาว • หากระบายรอบแรกแล้ว กากเพชรยังไม่แวววาว
สว่ นผสมทเ่ี ปน็ กาวไมเ่ หลว เมอ่ื สแี หง้ ตอ้ งไมแ่ ขง็ ตามตอ้ งการ ให้รอสีแหง้ แล้วจึงระบายเพ่มิ ได้
หรือเหนียว
• พู่กัน ขนแปรงทนทาน ไม่นิ่มเกินไป 4. การตดั ขอบเส้นลายผา้
• จาน ขนาด 3 น้ิว
• อุปกรณ์อน่ื ๆ เชน่ กระดาษกาว เทปใส กรรไกร เพอ่ื เน้นจดุ เด่นของลาย เช่น ขอบดอก
กระดาษช�ำระ แก้วน�้ำ น�้ำยาล้างเล็บ กระดาษ • บีบขวดสเี บาๆ คอ่ ยๆ ลากปลายกรวยไปตามเสน้
หนังสอื พิมพ์ ลวดลาย ใหม้ เี สน้ สกี ากเพชรนนู เทา่ กนั ตลอดเสน้
• หากตกแต่งส่วนเกสรของดอกไม้ อาจใช้การจุด
2. การเพน้ ท์สีอะครลิ ิก หรอื หยอดสีใหเ้ ปน็ เม็ด คล้ายลกู ปดั กลม
• หากเป็นส่วนกลางใบและก้านต้น ให้ใช้การขีด
ผา้ ปาเตะ๊ มจี ดุ และเสน้ สขี าวเปน็ สว่ นประกอบสำ� คญั เปน็ เส้นสนั้ ๆ
ผา้ ปาเตะ๊ ในทอ้ งตลาดไมไ่ ดผ้ ลติ ขน้ึ สำ� หรบั การเพน้ ท์
เพราะลายผา้ ไมม่ แี สงและเงา จงึ จำ� เปน็ ตอ้ งเพน้ ทส์ ี อา้ งองิ : สมั ภาษณ์ ฤทธพิ งษ์ ฤทธท์ิ ว้ ม, ผอู้ ำ� นวยการศนู ยศ์ ลิ ปะ
อะครลิ กิ เพ่อื รองพ้นื กอ่ นการลงสีกากเพชร ภกู าร,์ 9 สงิ หาคม 2563.
• ควรผสมสีอะคริลิกกับน้�ำในปริมาณที่พอเหมาะ
ไม่ข้นหรือเหลวเกินไป หากข้นเกินไปจะท�ำให้ ศกั ยภาพการผลติ และตลาด
ระบายบนผ้าแล้วสีไม่เรียบเสมอกันและท�ำให้สี
เขา้ กนั ยาก หากเหลวเกนิ ไป จะทำ� ใหร้ ะบายบนผา้ • ออกแบบลวดลายไดต้ ามความตอ้ งการของ
แลว้ สีซึมออกนอกลายผ้า ลกู คา้ เช่น หน่วยงานราชการ ชาวต่างชาติ
• การลงสอี ะครลิ กิ สามารถสรา้ งตามจนิ ตนาการได้ • มที ัง้ ตลาดภายในประเทศและต่างประเทศ
และท�ำใหล้ วดลายผา้ ท่ีไดม้ สี เี ข้มกว่าเดมิ เชน่ อินโดนีเซีย อนิ เดยี และยุโรป

046

ผา้ และสง่ิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ข้อมลู สำ�หรบั ตดิ ต่อ

ช่ือกลุ่ม : ศูนยศ์ ลิ ปะภกู าร์
ทอ่ี ยู่ : 100/253 หมู่ 1 ตำ� บลวชิ ติ อำ� เภอเมอื งภเู กต็ จงั หวดั ภเู กต็ 83000
โทรศพั ท์ : 081-693-6724
อเี มล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/Pukar-Art-Batik-
464328390248429/
ตัวอย่างการน�ำไปใช้งาน : ผา้ ปโู ตะ๊ เครอื่ งประดบั ตกแตง่ วสั ดุ โคมไฟ

047

ผ้าและสิง่ ทอ

ผา้ ทอ

ชอื่ เรยี กวสั ดุทวั่ ไป : ผ้าทอมอื
ตวั อยา่ งผลิตภัณฑ์ : เครอ่ื งแต่งกาย เคร่อื งประดบั ของท่ีระลึก เคร่ืองใช้ในบา้ น
พ้ืนท่ีศึกษา : • ผา้ ทอซาโอริ
ต�ำบลบางม่วง อ�ำเภอตะกว่ั ป่า จงั หวดั พังงา
• ผา้ ทอบา้ นทา่ กระจาย
ต�ำบลท่าชนะ อำ� เภอท่าชนะ จงั หวดั สุราษฎร์ธานี
• ผา้ ทอพมุ เรียง
ต�ำบลพุมเรยี ง อำ� เภอไชยา จังหวดั สรุ าษฎร์ธานี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

048

ผ้าและสิง่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รจู้ ัก ผา้ ทอ

นอกจากการประกอบอาชีพหลักอย่างการประมง
หรือท�ำสวนยางพาราแล้ว ชาวบ้านยังนิยมใช้เวลา
ว่างกับการทอผ้า ซ่ึงเป็นงานฝีมือท่ีเกิดจากการใช้
เสน้ ใยธรรมชาตอิ ยา่ งฝา้ ยหรอื ไหม หรอื จะใชเ้ สน้ ใย
สังเคราะห์ มาขัดกันให้เป็นลาย โดยมีเส้นด้ายพุ่ง
ที่มักม้วนอยู่ในกระสวย น�ำมาสอดตามขวางกับ
เส้นด้ายยืนที่ขึงเตรียมไว้ เม่ือสานขัดกันก็จะเกิด
เป็นลวดลายต่างๆ ตามเทคนิคและวิธีที่แตกต่าง
ภมู ปิ ญั ญาการทอผา้ ในภาคใต้ เรม่ิ จากการทอผา้ เพอื่
ใชใ้ นครวั เรือน จนกระท่ังสั่งสมฝีมืออนั ประณีตและ
กอ่ ต้ังเป็นกลมุ่ ผ้าทอ เพ่อื พฒั นากระบวนการผลิต ต้งั แตก่ ารเตรียมเสน้ ใย ย้อมสี และวธิ ีการทอผา้ ให้ได้
มาตรฐาน ตอ่ ยอดลวดลายโบราณให้หลากหลายและรว่ มสมัย แตย่ งั คงสะทอ้ นอตั ลกั ษณ์ของถน่ิ ใต้เอาไว้

รู้จัก ผา้ ทอซาโอริ

เป็นการทอผ้าด้วยมือรูปแบบใหม่ของชาวญี่ปุ่น
โดยมนี างมซิ าโอะ๊ โจ แหง่ เมอื งโอซากะเปน็ ผคู้ ดิ คน้
ขึน้ ในปีพ.ศ. 2511 ปรชั ญาการทอผ้าซาโอริยึดตาม
แนวคิดเร่ือง “ความอิสระ” โดยเชื่อว่าผู้ทอทุกคน
สามารถเป็นศิลปินท่ีออกแบบลายผ้าได้ตามบุคลิก
ลักษณะเฉพาะตัว โดยไม่จ�ำกัดเพศหรือการศึกษา
สามารถสร้างสรรค์ผลงานใหม่ๆ จากจินตนาการ
ได้อย่างไม่มีขีดจ�ำกัด โดยไม่ต้องค�ำนึงถึงรูปแบบ
หรือลวดลายใดๆ ท�ำให้ผลิตภัณฑ์จากผ้าทอซาโอริ
มีเอกลักษณ์เปน็ ของตนเอง

อา้ งองิ : เดลนิ วิ ส.์ (2556). ‘ผา้ ทอซาโอร’ิ ศลิ ปะจากจนิ ตนาการของฝากถกู ใจ...สไตลไ์ มซ่ ำ�้ ใคร - ทอ่ งเทย่ี วโอทอป. สบื คน้ เมอ่ื
วนั ที่ 19 กรกฎาคม 2563. (ทม่ี า : https://www.dailynews.co.th/article/191557)

049

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและส่งิ ทอ

รจู้ กั ครหู วนั ม๊ะ นุ้ยหมมี

ครชู า่ งศิลป์ของแผน่ ดนิ ปีพ.ศ. 2553 ประเภทเครอื่ งทอ (ผา้ พุมเรยี ง)

หูก คือ เครื่องมือที่ใช้ในการทอผ้าต�ำบลพุมเรียงต้ังแต่สมัยรัตนโกสินทร์ ทอโดยหญิงชาวไทยพุทธและ
ชาวไทยมสุ ลมิ ตอ่ มาในสมยั รฐั บาลจอมพล ป. พบิ ลู สงคราม เรม่ิ มกี ารใชก้ ก่ี ระตกุ ในการทอผา้ เพราะตอ้ งการ
สง่ เสรมิ ใหค้ นไทยใชข้ องทผ่ี ลติ เองในประเทศ โดยเฉพาะเครอื่ งแตง่ กาย และยงั เปน็ การสง่ เสรมิ อาชพี การ
ทอผ้า อย่างไรก็ตามในช่วงสงครามโลกครั้งท่ี 2 การทอผ้าเริ่มซบเซาลงเนื่องจากชาวบ้านเลือกประกอบ
อาชพี อ่ืนๆ เชน่ รับราชการ หรอื คา้ ขาย ประกอบกับวัสดจุ ำ� พวกดา้ ยและไหมมรี าคาแพง หาซอื้ ยาก ผ้าที่
ทอด้วยเครื่องจักรมีราคาถูก หาซื้อได้ง่ายจึงเป็นที่นิยมจากชาวบ้านมากกว่า อย่างไรก็ตาม ครูหวันม๊ะ
นยุ้ หมมี ผซู้ ง่ึ ตอ้ งการอนรุ กั ษม์ รดกทางภมู ปิ ญั ญาการทอผา้ พมุ เรยี งทโ่ี ดดเดน่ ดว้ ยความสดใสของสที เ่ี ลอื กใช้
ความมันวาวเพราะทอจากไหมท่ีผลิตจากหนอนไหมที่มีคุณภาพ ครูหวันม๊ะได้ทุ่มเทถ่ายทอดความรู้การทอ
ผา้ ลวดลายต่างๆ เชน่ ลายดอกพกิ ุล ลายสร้อยแสงจันทร์ ลายดอกมะลิเกสร และลายราชวตั ร เพือ่ เป็น
แรงบนั ดาลใจให้คนรนุ่ ใหมห่ นั มารกั อาชีพและภมู ใิ จกับการทอผา้ มากยิง่ ขึน้

อ้างอิง : ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). ครูหวันม๊ะ นุ้ยหมีม. สืบค้นเมื่อวันท่ี 9 สิงหาคม 2563.
(ทม่ี า : https://www.sacict.or.th/th/detail/2019-03-12-08-48-18)
050