อัตลักษณ์วัสดุถิ่นใต้

ผ้าและส่ิงทอ

ผ้าทอซาโอริ ผา้ ทอบ้านท่ากระจาย ผา้ ทอพุมเรยี ง

องค์ประกอบ • ผา้ ฝ้าย • เสน้ ใยธรรมชาตแิ ละ • ผา้ ไหม 90% และ 100%
คณุ สมบตั ิ เส้นใยสังเคราะห์
ของวัสดุ
ความ • เนอื้ นม่ิ สไี มต่ ก ตา้ นทาน • ทนทาน เนอ้ื ผ้าเงางาม • ทนทาน สีสนั สวยงาม
หลากหลาย รอยขดี ขว่ นดี เปน็ มิตร สีชัดเจน เป็นมิตรตอ่
ของวสั ดุ ตอ่ สง่ิ แวดล้อม สงิ่ แวดล้อม
จุดเด่น
• ทอผา้ ยกดว้ ยด้นิ เงิน
ขอ้ จำ� กัด - - ดนิ้ ทองและไหม

ศักยภาพ ลายซ้อนตงั้ แต่ 2-5 สี
การผลิต
และตลาด • ผา้ ทอมอื ลวดลายอสิ ระ • ภูมิปัญญาการทอลาย • มปี ระวัติการทอผา้
รปู ทรงสะทอ้ นเอกลกั ษณ์ ราชวตั ร ลายดอก ยาวนาน โดยเฉพาะ
ไทย เช่น ช้าง เครอื วลั ย์ ลายดอกพกิ ลุ การทอยกดอกดว้ ยไหม
ลายดอกกระจาย และ และดนิ้ ผา้ ทอยกดอกทมี่ ี
ลายท่ีพัฒนาอน่ื ๆ ชื่อเสยี งคือ ผา้ ยกชดุ
หน้านาง ผา้ ยกดอกถม
เกสรและผ้ายกดอก
ลายเชิง

• กำ� ลังผลติ มจี �ำกัด • ขาดผสู้ ืบทอดภูมปิ ัญญา • ใชเ้ วลาในการผลิต
ไมส่ ามารถกำ� หนด
สขี องเส้นด้ายได้ตาม
ความต้องการ

• ผลติ และพฒั นารปู แบบ • ผลิตไดต้ ามความ • ออกแบบเปน็ ผลติ ภณั ฑ ์ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ไดต้ ามความตอ้ งการ ตอ้ งการของลกู คา้ แปรรูป เช่น กระเปา๋
ของลกู คา้ • ออกแบบลวดลายใหมๆ่ รองเท้า
• เนน้ ตลาดในประเทศ ใช้เทคนคิ การผสมลาย • เนน้ ตลาดในประเทศ
เช่น ลายแสงจันทร์
• เน้นตลาดในประเทศ

051

ผา้ และสิ่งทอ ผา้ ทอบา้ นทา่ กระจาย / ผา้ ทอพมุ เรยี ง

กระบวนการผลติ ขน้ั ตอนท่ี 1
เตรียมเส้นด้ายหรือเส้นไหมสำ� เรจ็ รูป
ผา้ ทอซาโอริ ข้ันตอนท่ี 2
ยอ้ มเสน้ ด้ายหรือเสน้ ไหมตามตอ้ งการ
ขน้ั ตอนท่ี 1 ทงั้ สีสงั เคราะหแ์ ละสีธรรมชาติ น�ำไปตากให้แห้ง
ปน่ั ดา้ ย และขนึ้ ดา้ ยตามความยาวทใ่ี ชง้ าน ข้นั ตอนท่ี 3
เชน่ 3, 6, 9 หรอื 12 เมตร น�ำเส้นด้ายหรือเส้นไหมที่ย้อมเสร็จแล้วมาขึ้นกี่เพื่อ
ขนั้ ตอนที่ 2 จบั ลายตามตอ้ งการ ทอเป็นผนื ผา้
แหยด่ า้ ยทง้ั สองแผง มว้ นดา้ ยและผกู ขน้ั ตอนท่ี 4
ขน้ั ตอนที่ 3 น�ำผืนผา้ ทไ่ี ด้มาตัดเย็บเป็นเส้อื ผ้าสำ� เรจ็ รปู
ทอผา้ เปน็ ผนื ตามต้องการ
ขน้ั ตอนที่ 4
ตดั เยบ็ เปน็ ผลติ ภณั ฑต์ า่ งๆ
ขนั้ ตอนที่ 5
ตรวจสอบคณุ ภาพของผลติ ภณั ฑ์

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

052

ผ้าและสิง่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มลู สำ�หรับตดิ ตอ่

ผ้าทอซาโอริ

ชอ่ื กลมุ่ : วสิ าหกจิ ชมุ ชนกลมุ่ ผา้ ทอซาโอริ
ทอี่ ยู่ : 1 หมู่ 1 ถนนเพชรเกษม ตำ� บลบางมว่ ง อำ� เภอตะกว่ั ปา่
จงั หวดั พงั งา 82190
โทรศพั ท์ : 095-345-772, 089-144-5296
Facebook : www.facebook.com/pages/category/Bags-Luggage/
สนิ คา้ ศนู ยท์ อผา้ saori-ตะกวั่ ปา่ -230503937503991/
www.facebook.com/saorifortsunamithailand/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : กระเปา๋ ทใี่ สพ่ วงกญุ แจ ผา้ ปโู ตะ๊ ผา้ คลมุ ไหล่ ผา้ พนั คอ

053

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และสง่ิ ทอ
ผา้ ทอบ้านทา่ กระจาย

ชอื่ กลมุ่ : วสิ าหกจิ ชมุ ชนแมบ่ า้ นทอผา้ ทา่ กระจาย
ทอี่ ยู่ : 131 หมู่ 1 บา้ นทา่ กระจาย ตำ� บลทา่ ชนะ
อำ� เภอทา่ ชนะ จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี 84170
โทรศพั ท์ : 084-526-5816, 088-973-3198
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ ผนื

054

ผา้ และส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ผา้ ทอพุมเรียง

ชอ่ื กลมุ่ : วสิ าหกจิ ชมุ ชนกลมุ่ ทอผา้ บา้ นพมุ เรยี ง
ทอ่ี ยู่ : 87 หมู่ 2 ตำ� บลพมุ เรยี ง อำ� เภอไชยา
จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี 84110
โทรศพั ท์ : 081-538-4533
Facebook : www.facebook.com/wanmathaisilkphumriang/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : กระเปา๋ สตางค์ ผา้ ผนื เครอ่ื งแตง่ กาย พวงกญุ แจ ผา้ คลมุ ผม
ดอกไมป้ ระดษิ ฐ์ ผา้ พนั คอ เนกไท

055

ผา้ และสิ่งทอ

ผ้ายกเมอื งนคร

ชือ่ เรียกวัสดุทว่ั ไป : ผา้ ทอมอื ผ้ายกเมอื งนคร
ตวั อย่างผลิตภณั ฑ์ : เครือ่ งแต่งกาย เครอื่ งประดับ ของทร่ี ะลกึ
พน้ื ทศ่ี ึกษา : ตำ� บลท่าง้วิ อ�ำเภอเมอื งนครศรีธรรมราช จังหวดั นครศรีธรรมราช

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

056

ผา้ และส่ิงทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รจู้ กั ผ้ายกเมอื งนคร

ผ้ายกเมืองนครทอด้วยไหมเนื้อละเอียด นิยมเป็นสีเดียวกันเกือบทั้งผืน สอดแทรกลวดลายด้วยดิ้นทองที่
ดูแผ่วเบาแต่เปน็ ระเบยี บ ลวดลายของทอ้ งผ้าและกรอบกรวยเชิงจะมีลกั ษณะประณีตเหมาะกับราชส�ำนกั
และเหมาะส�ำหรับใช้เป็นผ้านุ่งโจงกระเบนหรือผ้านุ่งแบบหน้านาง ส�ำหรับผ้ายกทองจะใช้เฉพาะเจ้าเมือง
นครศรธี รรมราชและขา้ ราชการชน้ั ผใู้ หญ่ สว่ นผา้ ยกธรรมดาทใี่ ชก้ นั ทว่ั ไปมกั จะใชใ้ นงานพธิ กี รรมตา่ งๆ โดย
ผู้หญิงมักจะนงุ่ ผ้ายกดอกหนา้ นาง สว่ นผชู้ ายนงุ่ ผ้าหางกระรอกและนยิ มใส่สผี ้าแยกตามวัน
ผ้ายกเมืองนคร บ้านมะม่วงปลายแขนเป็นผลงานของชุมชนทอผ้าท่ีถ่ายทอดงานหัตถศิลป์จากบรรพบุรุษ
มาเป็นเวลากว่า 20 ปี ท�ำการศึกษาผ้าทอลายโบราณจากวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและด�ำเนินการทอ
ตามลายสมัยโบราณ และยังมีลวดลายเอกลักษณ์ของจังหวัด เช่น ลายพิกุล ลายดอกจันทน์ ลายผีเสื้อ
ลายพิกุลล้อม ในปัจจุบัน ผ้ายกเมืองนคร บ้านมะม่วงปลายแขนสามารถใช้สร้างสรรค์และประยุกต์เป็น
ผลติ ภัณฑไ์ ดห้ ลายประเภท

อา้ งองิ : ระบบสารสนเทศศนู ยอ์ นรุ กั ษผ์ า้ ไหม. ผา้ ยกเมอื งนคร. สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ 9 สงิ หาคม 2563. (ทมี่ า : https://qsds.
go.th/silkcotton/k_15.php)

รหู้ รือไม่

ผา้ ยกเมอื งนคร หลกั ฐานจากวรรณคดไี ทย
หนงั สอื วรรณคดไี ทยเรอ่ื ง “ขนุ ชา้ งขนุ แผน” ฉบบั รชั กาลที่ 2 แหง่ กรงุ รตั นโกสนิ ทรต์ อนหนง่ึ กลา่ วถงึ เหตกุ ารณ์
เมื่อขุนช้างเศรษฐีเมืองสุพรรณบุรีนุ่งผ้ายกไปเป็นเพื่อนเจ้าบ่าว เมื่อครั้งพลายแก้วแต่งงานกับนางพิม
ดงั บทเสภาทวี่ า่
“คดิ แลว้ อาบนำ้� นงุ่ ผา้ ยกทองของพระยานครให”้
ค�ำว่า “พระยานคร” ในท่ีนี้คือ เจ้าเมืองนครศรีธรรมราชน่ันเอง แสดงให้เห็นว่าในอดีตจังหวัด
นครศรธี รรมราชมีฝมี ือเร่ืองการทอผา้ ยกแหง่ หน่ึง ท่จี ดั ได้วา่ ตอ้ งใช้ฝมี อื ของช่างชนั้ สงู

อ้างอิง : วชิรญาณ. ต�ำนานเสภา. สืบค้นเมื่อวันท่ี 19 กรกฎาคม 2563. (ท่ีมา : www.vajirayana.org/ขุนช้างขุนแผน-
ฉบบั หอพระสมดุ วชริ ญาณ/ตำ� นานเสภา)

057

ผา้ และสิง่ ทอ

องค์ประกอบ จุดเดน่

เส้นใยสงั เคราะหแ์ ละฝา้ ย ในอตั รา 70:30 ลวดลายโบราณสะทอ้ นเอกลกั ษณท์ ้องถิ่น เชน่
ลายพิกลุ ลายดอกจนั ทน์ ลายผีเสือ้ และ
คุณสมบตั ขิ องวัสดุ ลายพิกลุ ล้อม

เหนียว มนั เงา สามารถคนื ตวั และคงรปู ขอ้ จำ�กดั
เมอื่ น�ำมาตัดเป็นเครือ่ งนงุ่ ห่ม ดดู ความชื้น
ไมท่ นความรอ้ น ตา้ นทานไฟน้อย ขาดผู้สานตอ่ งานฝีมือ

ความหลากหลายของวสั ดุ

สามารถใชด้ ้ินเงนิ และด้นิ ทองในการผลติ

กระบวนการผลิต

ข้ันตอนที่ 1 ขัน้ ตอนที่ 2 ขน้ั ตอนที่ 3 ข้ันตอนที่ 4

ปัน่ ด้ายทีเ่ ตรียมไว้กบั น�ำดา้ ยทใ่ี ส่หลอดมาใส่ นำ� เส้นด้ายมาหวี เรียงเส้นด้ายเท่า
เครือ่ งปน่ั ใส่หลอด ราวดา้ ยแล้วดงึ เพือ่ ให้ เพอ่ื ให้เส้นด้ายเรียงตัว หน้าผ้า ม้วนเส้นด้าย
ดา้ ยไว้ ไดค้ วามยาวและความ ไม่พนั กนั ใสฟ่ นั ฟืมเพอ่ื เก็บ
กวา้ งตามตอ้ งการ ลายผา้ ตามตอ้ งการ

ขั้นตอนท่ี 5 ขัน้ ตอนที่ 6 ข้ันตอนที่ 7

นำ� มากอ่ เขาคอื การน�ำ ปนั่ ด้ายทก่ี ่อเขาหรอื ผกู ลายแลว้ เสยี บเรยี่ ใสก่ ระสวยแลว้ ทอผา้ ตาม
ดา้ ยทเี่ ตรยี มไว้มาผูก ใสเ่ รย่ี ท่ีมีลกั ษณะเหมือนหวั ดินสอ ลายท่ตี อ้ งการจนเสร็จเป็นผืน
ลายเพ่อื จะทอให้เกิด เพ่อื ทำ� ดา้ ยพุ่งสำ� หรับทอผ้าให้ ผา้ แต่ละลายแตกตา่ งกันทีก่ าร
เปน็ ลาย เป็นลาย เก็บลาย

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• เนน้ ลกู คา้ ในประเทศ

058

ผ้าและสงิ่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มูลสำ�หรับติดต่อ

ช่อื กลุ่ม : กลุม่ ผ้ายกบ้านมะม่วงปลายแขน
ทอ่ี ยู่ : 9 หมู่ 8 ต�ำบลท่างิว้ อำ� เภอเมอื งนครศรธี รรมราช
จงั หวัดนครศรธี รรมราช
โทรศัพท์ : 086-950-5459 (Line ID)
Facebook : www.facebook.com/Travel-Woven-Cloths-ท่องเที่ยว
ผา้ ยกเมอื งนคร-บ้านมะม่วงปลายแขน-199636150060406/
ตัวอย่างการน�ำไปใช้งาน : กระเปา๋ ถอื กระเปา๋ สตางค์ ซองแวน่ ตา กล่องกระดาษ
เช็ดหนา้ กลอ่ งกระจกใส่ลปิ สตกิ

059

ผา้ และสง่ิ ทอ

ผา้ ทอนาหมืน่ ศรี

ชือ่ เรียกวัสดทุ ัว่ ไป : ผา้ ทอมือ ผ้าทอนาหม่ืนศรี
ตวั อย่างผลติ ภณั ฑ์ : เคร่ืองแต่งกาย เคร่ืองประดับ ของทร่ี ะลึก
พน้ื ทศ่ี ึกษา : ต�ำบลนาหม่ืนศรี อ�ำเภอนาโยง จงั หวัดตรัง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

060

ผา้ และส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ร้จู กั ผ้าทอนาหม่นื ศรี

นาหมื่นศรีเป็นชื่อต�ำบลหน่ึงในอ�ำเภอนาโยง จังหวัดตรัง ซ่ึงมีช่ือเสียงในด้านผ้าทอพื้นเมืองมาต้ังแต่อดีต
พบหลกั ฐานการจดบนั ทกึ ในเอกสารจดหมายเหตุ พระราชกจิ รายวนั วนั ท่ี 29 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2458 พระบาท
สมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั (ร.6) ชว่ งทเ่ี สดจ็ ประพาสหวั เมอื งปกั ษใ์ ต้ ร.ศ. 128 ไดท้ อดพระเนตรผา้ ทอ
ท่ีเมืองตรัง สมุหเทศาภิบาลมณฑลได้ทรงจัดผ้าพรรณทุกอย่างซึ่งเป็นของพ้ืนบ้านที่ผลิตในท้องถิ่น เช่น
ผา้ ยก ผา้ ราชวตั ร ผา้ ตาสมกุ ผา้ คาด ผา้ เชด็ หนา้ ถวายประทานแจกแกข่ า้ ราชการตามสมควร และมขี อ้ ความ
ตอนหน่งึ ว่า “ใต้ถุนเรือนใชเ้ ปน็ ท่หี ดั ทอผ้า มผี ู้หญงิ มาหัดทอมาก”
ลักษณะพิเศษของผ้าทอนาหมื่นศรีอยู่ที่โครงสร้างของผืนผ้า ลวดลาย และสี เน่ืองจากผู้ทอเป็นชา่ งฝีมือ
สามารถนำ� ลวดลายตา่ งๆ มารวมไวบ้ นผนื ผา้ นอกจากนี้ ชาวบา้ นภาคใตน้ ยิ มมผี า้ ขาวมา้ ไวป้ ระจำ� ตวั สำ� หรบั ใช้
งานอเนกประสงค์ ทง้ั เปน็ ผา้ หม่ และผา้ คลมุ ไหล่ ทำ� ให้ “ผา้ ขาวมา้ ลายราชวตั ร” ทม่ี ลี กั ษณะพเิ ศษไมเ่ หมอื น
ใครของชมุ ชนแหง่ นเี้ ปน็ ผลติ ภณั ฑย์ อดนยิ ม เพราะเปน็ ผา้ ฝา้ ยทอมอื ทมี่ ขี นาดใหญก่ วา่ ผา้ ขาวมา้ ทว่ั ไป สว่ น
กลางผืนจะทอสลบั สีเป็นลายราชวตั รที่ละเอยี ดประณีต มีลายยกสลับเป็นเชิงคน่ั กอ่ นถงึ ชายหรือเชงิ ผา้ ซ่ึง
ทอเปน็ ริ้ว ขอบริมผา้ มีสีแดง
ชาวบ้านจะทอผา้ ทอนาหมืน่ ศรโี ดยใชก้ ี่ 2 ชนดิ คอื กีพ่ ื้นเมืองและกก่ี ระตกุ โดยท่ัวไปสามารถแบ่งผ้าทอ
นาหมื่นศรตี ามลักษณะโครงสรา้ งของผนื ผ้าได้ 3 ชนดิ คอื ผา้ พื้น ผ้าตา และผา้ ยกดอก ซึ่งมกี ารทอหลาย
รปู แบบตามประโยชนใ์ ชส้ อย ไดแ้ ก่ ผา้ เช็ดหนา้ ผา้ ส�ำหรบั นงุ่ หม่ เชน่ ผา้ ผืนยาวสำ� หรับโจงกระเบน ผ้าถุง
ผ้าโสร่ง ผ้าขาวมา้ ผา้ เบ่ียงหรอื ผา้ สไบ ผ้าพาดบ่า และผ้าทอดว้ ยจดุ ประสงค์พิเศษ เชน่ ผ้าอาสนะ ผ้าตง้ั
และผ้าพานชา้ ง (เป็นการทอผา้ เช็ดหนา้ ต่อกนั หลายผืน เพ่อื ใชใ้ นพธิ ีงานศพ เจ้าภาพจะตัดแยกเพอ่ื ถวาย
พระเมือ่ เสรจ็ พิธี) เปน็ ต้น

อา้ งองิ : ระบบสารสนเทศศนู ยอ์ นรุ กั ษผ์ า้ ไหม. ผา้ ทอนาหมน่ื ศร.ี สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563.
(ทมี่ า : https://www.qsds.go.th/silkcotton/k_23.php)

061

ผ้าและสิ่งทอ

รหู้ รอื ไม่

ผ้าขาวม้านาหมนื่ ศรี...เป็นสว่ นหน่ึงของเครอื่ งนุง่ ห่มประเภทกฬี า
แบรนดก์ ฬี าแฟชนั่ FILA มคี วามตงั้ ใจจรงิ ทจ่ี ะชว่ ยสรา้ งอาชพี และพฒั นาชมุ ชนทเี่ ปน็ มรดกทางวฒั นธรรมอนั
ทรงคณุ คา่ ของไทย จงึ ไดท้ ำ� สญั ญาสง่ั ผา้ ทอจากกลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนผา้ ทอนาหมนื่ ศรเี ปน็ จำ� นวน 3,000 หลา
เพอื่ ใชส้ ำ� หรบั แปรรปู ผลติ ภณั ฑ์ เพมิ่ ความแปลกใหมข่ องการออกแบบดว้ ยผา้ ขาวมา้ ไทย จงึ เปน็ ทม่ี าของ
คอลเลก็ ชน่ั พเิ ศษนที้ พ่ี บเหน็ ไดใ้ นเสอ้ื ผา้ รองเทา้ กระเปา๋ และหมวกสดุ เกไ๋ ก๋

อา้ งองิ : FILA Thailand. (2562). FILA x PAH KAO MAH. สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563. (ทมี่ า : https://www.facebook.
com/FILAThailandOfficial/videos/628833694233871/?v=628833694233871)

องค์ประกอบ จุดเดน่

เสน้ ใยจากไหมและเสน้ ใยสงั เคราะห์ ลวดลายโบราณท่พี ัฒนาต่อยอดเปน็ เอกลกั ษณ์
ของตนเอง
คุณสมบตั ขิ องวัสดุ
ข้อจำ�กดั
เหนยี ว ทนทาน ระบายอากาศ และดูดซบั
ความร้อนได้ดี ใชร้ ะยะเวลาในการผลิตมาก

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

062

ผ้าและสิ่งทอ

กระบวนการผลิต

ข้นั ตอนที่ 1 ขัน้ ตอนท่ี 3

เตรียมวัตถดุ ิบ (ดา้ ย) ในการทอผา้ โดยน�ำดา้ ย นำ� ดา้ ยมาม้วนกบั แกนไม้ท่ีเตรยี มไว้
มากรอใส่หลอด จากน้นั น�ำไปสอดกับเหล็กซ่ึงเป็น
อุปกรณเ์ ดนิ ด้าย สำ� หรบั การเดนิ ดา้ ย ผู้เตรียม ขั้นตอนที่ 4
เดนิ ด้ายตอ้ งคิดล่วงหน้าถงึ ลายผา้ ก่อนจะลงมอื ทอ
เพราะการทอผ้าแต่ละลาย จ�ำนวนเส้นดา้ ยจาก ยกแกนไม้ทม่ี ้วนไว้เรยี บรอ้ ยแลว้ สอดเข้าที่
การเดนิ ดา้ ยจะไมเ่ ทา่ กัน จากนัน้ ทำ� การทอ

ข้ันตอนท่ี 2

นำ� ดา้ ยทเ่ี กบ็ จากการเดินด้ายมาสอดฟนั หวี ซ่งึ ต้อง
ใช้ 2 คน คนหนงึ่ ส่งด้าย อีกคนหนงึ่ สอดด้าย
เขา้ ฟันหวี

Tips! ในการสร้างมลู ค่า

นำ� ผา้ ขาวมา้ ลายสกอตไปผลิตเป็นของทร่ี ะลกึ หรือเครอ่ื งประดับจำ� พวกพวงกญุ แจ
รวมไปถึงอุปกรณ์กนั แดดอย่างร่ม

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• ผลติ ได้ตามความต้องการของลกู คา้
• ออกแบบและสรา้ งผลงานใหมเ่ สมอ

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

063

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และส่ิงทอ

ข้อมลู สำ�หรบั ติดต่อ

ชื่อกลุ่ม : วิสาหกิจชมุ ชนผ้าทอนาหม่ืนศรี
ทอี่ ยู่ : 119 หมู่ 8 บา้ นควนสวรรค์ ต�ำบลนาหมนื่ ศรี อ�ำเภอนาโยง
จังหวดั ตรัง
โทรศัพท์ : 091-162-1928
Facebook : https://www.facebook.com/trangnameunsri
ตัวอยา่ งการน�ำไปใชง้ าน : พวงกุญแจ รม่

064

ผา้ และส่ิงทอ

ผ้าทอเกาะยอ

ชอื่ เรยี กวสั ดทุ ว่ั ไป : ผา้ ทอมอื ผา้ ทอเกาะยอ
ตวั อยา่ งผลติ ภัณฑ์ : เครื่องแต่งกาย เครอื่ งประดบั ของท่รี ะลกึ เครือ่ งใชใ้ นบ้าน
พืน้ ทีศ่ กึ ษา : ตำ� บลเกาะยอ อ�ำเภอเมืองสงขลา จงั หวัดสงขลา

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

065

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผ้าและสิง่ ทอ

รูจ้ ัก ผ้าทอเกาะยอ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ผ้าจากต่างประเทศได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เพราะมีราคาถูกและสีไม่ตก
สง่ ผลกระทบใหผ้ ้าทอเกาะยอลดบทบาทลงไปกว่า 30 ปี จนกระท่งั ปี พ.ศ. 2516 ไดร้ บั การสง่ เสรมิ จาก
สมาคมสตรีนักธุรกิจและวิชาชีพแห่งประเทศไทยในพระบรมราชินูปถัมภ์ สาขาจังหวัดสงขลา โดยเชิญ
ผู้เช่ียวชาญเข้ามาอบรมการทอผ้า สอนวิธีการย้อมสีเส้นใย และน�ำเส้นใยสังเคราะห์มาใช้ในการทอผ้า
ท�ำให้ผ้าทอเกาะยอมีสีสันสวยงามและคุณภาพดีข้ึน นอกจากน้ียังมีลายที่ได้รับการพัฒนาต่อยอดจนเป็น
ทร่ี จู้ กั กค็ อื ลายเกลด็ ปลาขตี้ งั และลายดอกสรุ ยิ า โดยเฉพาะลายดอกสรุ ยิ าทน่ี ำ� มาสรา้ งสรรคเ์ ปน็ ผา้ คลมุ ไหล่
จนไดร้ บั ความนยิ ม เน่อื งจากมลี วดลายสวยงามและเป็นผ้าทอท่ีน่มุ สบาย เหมาะกบั การใชง้ าน นอกจากผา้
ผนื แลว้ ยังมผี ลติ ภณั ฑ์ขายดอี ีกหลายชนิด เชน่ ปกสมดุ ไดอาร่ี สมดุ โน้ต กระเป๋าใส่เหรยี ญ เป็นตน้
การทอผ้าเกาะยอแบง่ เปน็ 2 ลักษณะ คือ
1. การทอสลับสี เปน็ การทอผา้ แบบพน้ื บา้ นท่ใี ช้เพยี ง 2 ตะกอ โดยยกเส้นด้ายยนื เพือ่ สอดด้ายพุ่งเข้าไป
ใหเ้ กิดเป็นผนื ผ้า แบง่ ย่อยได้อีกเปน็ 2 ประเภทคือ การทอผา้ สลับสที ้งั ด้ายยืนและด้ายพุ่ง เช่น การทอผา้
ขาวมา้ และการทอแบบตีเกลยี วสลบั สี เชน่ ผ้าหางกระรอก ผ้าตาสมทุ ์ (ตาสมุก) หรอื ลายตะเครียะ
2. การทอยกดอก เปน็ การทอผา้ เพอ่ื ให้เกดิ ลวดลายต่างๆ ใช้ตะกอเป็นตัวท�ำลวดลาย มตี ัง้ แต่ 2 ตะกอ
4 ตะกอ 6 ตะกอ 8 ตะกอ จนถงึ 12 ตะกอ คณุ ภาพและความละเอยี ดของลวดลายขึน้ กบั จำ� นวนของ
ตะกอที่ใช้

อา้ งองิ : บทความ ผา้ ทอเกาะยอ (Koh Yo Woven Cloth). สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563. (ทม่ี า : https://clib.psu.ac.th/
southerninfo/content/2/279259a6)

066

ผ้าและสง่ิ ทอ

รู้จกั นายกรม้ิ สินธรุ ัตน์ ครูภูมปิ ัญญาไทย
และครูศิลปข์ องแผ่นดนิ

นายกรมิ้ สนิ ธรุ ตั น์ คอื ผกู้ อ่ ตง้ั กลมุ่ ผา้ ทอรม่ ไทร และยงั เปน็ ครชู า่ งทชี่ ว่ ยถา่ ยทอดความรแู้ ละทกั ษะการทอผา้
ให้กบั ชาวบ้าน นายกร้ิมรอบรู้ถงึ วชิ าการและกระบวนการทอผา้ ในทุกข้ันตอนเป็นอยา่ งดี มกี ารสงั เกตจดจำ�
มีความคิดสร้างสรรค์ สามารถดัดแปลงและลงมือปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง มีวิธีการเฉพาะในการทอผ้าท่ีเป็น
เอกลกั ษณโ์ ดยเฉพาะ “ลายผกากรอง 8 ตะกอ” นบั วา่ มคี วามเชยี่ วชาญในการทอผา้ มากเปน็ พเิ ศษ ลวดลาย
ของผ้าทอถูกดัดแปลงขึ้นให้มีความหลากหลาย ท�ำให้ผ้าทอเกาะยอมีลักษณะเด่น คือ สวยงามประณีต
ลายผ้าทอหลากหลายและมีลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ นอกจากน้ีได้ทดลองย้อมสีธรรมชาติ และพัฒนา
ผลิตภณั ฑร์ ว่ มกับหน่วยงานต่างๆ อกี ด้วย

อ้างอิง : ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). ครูกร้ิม สินธุรัตน์. สืบค้นเม่ือวันท่ี 9 สิงหาคม 2563.
(ทม่ี า : https://www.sacict.or.th/th/detail/2019-03-08-14-47-23)

องคป์ ระกอบ ความหลากหลายของวัสดุ

เสน้ ใยธรรมชาติ เช่น ฝ้าย และเส้นใย ลายทอแบ่งไดเ้ ป็น 5 กลุ่มตามกลุ่มอาชีพ
สงั เคราะห์พอลิเอสเตอร์ ผูเ้ ชี่ยวชาญ คือ

คณุ สมบัตขิ องวัสดุ 1. กลุ่มราชวัตรแสงสอ่ งหล้าท่ี 1
เชีย่ วชาญลายราชวัตร
ทนทานตอ่ การกระแทกได้ดี ทึบ ผวิ เรียบ
ต้านทานไฟนอ้ ย ต้านทานการสกึ หรอและรังสี 2. กลมุ่ แมบ่ า้ นเกษตรกรทอผา้ เกาะยอ
ยวู ดี ี ทนทานตอ่ สารเคมปี านกลาง สามารถตาก เช่ียวชาญลายยอประกาย
และใช้งานภายนอกได้
3. กลุ่มทอผา้ ปา้ ลม่ิ
จุดเด่น เชี่ยวชาญลายชวนชม

ลายทอเปน็ เอกลักษณ์ โดยเฉพาะลายผกากรอง 4. กลมุ่ ทอผา้ ดอกพกิ ลุ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
8 ตะกอ และลายอน่ื ๆ เช่น ลายรสสคุ นธ์ เชี่ยวชาญลายจันทร์ฉาย
ลายเกล็ดขตี้ ัง ลายดอกสรุ ิยา
5. กล่มุ ผ้าทอร่มไทร
ขอ้ จำ�กดั เชย่ี วชาญลายรสสคุ นธ์

ต้องสง่ั ผ้าจากแหล่งอ่ืน

067

ผา้ และสิ่งทอ

กระบวนการผลติ

ข้ันตอนท่ี 1 ข้ันตอนที่ 2 ข้นั ตอนที่ 3

กรอดา้ ยพุ่ง เพ่ือนำ� ไปใช้ ดน้ ด้ายเพ่ือนำ� ไปเขา้ ฟืม มว้ นดา้ ยเขา้ ระหดั เพ่อื นำ� ไป
กับกระสวย หรอื สอดฟันหวี เข้าก่ที อผา้
ไม่มีเศษเหลือทง้ิ ตลอด
ขนั้ ตอนที่ 4 ขน้ั ตอนท่ี 5 กระบวนการผลิตและสรา้ งสรรค์
เพราะนำ� ไปแปรรูปเป็นผลติ ภัณฑ์
เขา้ ก่ี เกบ็ ลาย และเตรยี มก่ี การทอด้วย เชน่ กระเป๋าขนาดเลก็ หรอื ของที่
เพ่ือทอลาย กก่ี ระตุก ระลึกขนาดเลก็ เชน่ พวงกุญแจ

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• ผลติ ไดต้ ามความตอ้ งการของลูกคา้
• พฒั นาผลติ ภัณฑใ์ หมเ่ สมอ
• เนน้ ลกู คา้ ในประเทศ และลกู คา้ ประเทศเพื่อนบ้าน เช่น มาเลเซยี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

068

ผ้าและสงิ่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มลู สำ�หรบั ติดต่อ

ชอื่ กลุ่ม : กลมุ่ ผา้ ทอร่มไทร
ที่อยู่ : 53/1 หมู่ 5 บ้านทา่ ไทร ต�ำบลเกาะยอ อำ� เภอเมอื งสงขลา
จังหวดั สงขลา 90100
โทรศพั ท์ : 089-658-9529
อีเมล : [email protected]
เวบ็ ไซต์ : http://www.romsaikohyor.com/
ตัวอยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผ้าคลุมไหล่ ปกสมดุ ไดอารี/่ สมดุ โน้ต กระเป๋าใสเ่ หรียญ
พวงกญุ แจ

069

ผ้าและสง่ิ ทอ

ผา้ ยอ้ มสธี รรมชาติ

ชื่อเรยี กวัสดุท่ัวไป : ผา้ สมี ายา สีจากดิน
ตวั อย่างผลิตภัณฑ์ : เคร่ืองแต่งกาย เครื่องประดับ บรรจภุ ณั ฑ์
พืน้ ที่ศกึ ษา : • ผา้ สีมายา
ต�ำบลหนา้ ถ้�ำ อำ� เภอเมืองยะลา จงั หวัดยะลา
• ผ้าปนั หยาบาติก
ต�ำบลละงู อำ� เภอละงู จังหวดั สตูล
• ผ้ายอ้ มสีธรรมชาติและคราม
ต�ำบลสะเตง อ�ำเภอเมืองยะลา จงั หวัดยะลา

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

070

ผา้ และส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รู้จกั ผา้ ย้อมสธี รรมชาติ

การใช้สยี ้อมธรรมชาตจิ ากสว่ นตา่ งๆ ของพชื เชน่ ดอก ใบ ผล ราก แกน่ หรอื เปลอื ก นับเปน็ ภูมิปัญญา
ท้องถิ่นการผลิตผ้าย้อมสีท่ีเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของท้ังผู้ผลิตและผู้บริโภค
สีธรรมชาติมีหลากหลาย ตั้งแต่สีน้�ำเงินอมม่วงจากดอกอัญชัน สีครามจากรากและใบของต้นครามหรือ
ต้นห้อม สแี ดงจากแกน่ ฝาง ลกู คำ� แสด เปลอื กสมอ หรอื คร่ัง สสี ้มจากเปลือกและรากยอ ดอกกรรณิการ์
หรือเมล็ดค�ำแสด สีน้�ำตาลจากเปลือกไม้โกงกาง หรือเปลือกผลมังคุด เป็นต้น ท้ังนี้ สีย้อมธรรมชาติ
มีข้อจ�ำกัดด้านวัตถุดิบท่ีมีน้อย ไม่สามารถผลิตจ�ำนวนมาก และไม่สามารถผลิตสีตามต้องการของตลาด
ไดเ้ ทียบเทา่ กับสสี งั เคราะห์
สำ� หรบั พน้ื ทภี่ าคใต้ นอกจากการใชส้ ยี อ้ มธรรมชาตจิ ากพชื อยา่ งครามแลว้ ชาวบา้ นยงั นยิ มนำ� วสั ดธุ รรมชาติ
ที่พบได้ในพื้นท่ีจ�ำพวกดิน มาเป็นวัตถุดิบในการผลิตสีย้อมผ้า ซ่ึงเป็นสีจากธรรมชาติ ปราศจากสารเคมี
เมอื่ นำ� ไปยอ้ มผา้ ทม่ี ลี วดลายสะทอ้ นเอกลกั ษณเ์ ฉพาะของพนื้ ที่ จะชว่ ยเพมิ่ มลู คา่ ใหก้ บั ผลติ ภณั ฑไ์ ด้ นอกจากน้ี
กระบวนการผลิตยังเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพราะสามารถน�ำดินที่ผ่านการใช้งานกลับคืนสู่ธรรมชาติ
ไดอ้ กี ดว้ ย

อา้ งองิ : บทความ การยอ้ มสธี รรมชาต.ิ สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2563.
(ทมี่ า : https://sites.google.com/site/ngamsaenngamsaenhlwng/hnwy-thi-5-kar-yxm-si-thrrmchati)

071

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และสง่ิ ทอ

รจู้ ัก ดินมายา

สมี ายาเป็นสีที่ได้จากดินมายา ความพเิ ศษของดนิ มายาคือ เปน็ ดินทีผ่ สมกับมูลหรือขคี้ ้างคาวทที่ ับถมกันมา
เป็นเวลาหลายร้อยปีในบริเวณบ้านหน้าถ้�ำ จังหวัดยะลา ประวัติศาสตร์บันทึกไว้ว่า ในอดีตมนุษย์โบราณ
ทอี่ าศยั อยใู่ นถำ้� ไดน้ ำ� เอาดนิ ดงั กลา่ วนมี้ าใชเ้ ขยี นภาพเลา่ เรอื่ งราวชวี ติ ลงบนผนงั ถำ�้ ซงึ่ พบไดภ้ ายในถำ�้ ศลิ ป์
จังหวดั ยะลา สที ไ่ี ดจ้ ากดนิ มายานั้นเปน็ สีส้มคลา้ ยๆ สีอฐิ ซ่ึงเป็นสธี รรมชาติและมีความคงทน

รู้จกั ดนิ หนิ ปูนผุ (เทอราโรซา่ )

ดินหินปูนผุ (เทอราโรซ่า) พบเพียง 2 แห่งคอื จังหวดั กาญจนบุรี และอ�ำเภอละงู จังหวดั สตลู เม่ืออุทยาน
ธรณสี ตูล (Satun UNESCO Global Geopark) ซงึ่ เปน็ อุทยานธรณีโลกแห่งแรกของประเทศไทยน�ำดิน
ไปวจิ ัยพบว่า ประกอบด้วยแร่เหล็กเป็นจำ� นวนมาก และเป็นดนิ ในยุคพาลีโอโซอกิ ทีเ่ กิดข้นึ เพยี งแห่งเดยี ว
ในประเทศไทย จึงถูกน�ำมาพัฒนาให้เป็นสีย้อมธรรมชาติที่เป็นสีส้ม ผสมผสานกับลวดลายทางธรณีวิทยา
อย่างฟอสซลิ ลายกน้ หอย หรอื ลายปลาหมึกโบราณหรอื นอติลอยด์ สรา้ งเป็นเอกลกั ษณ์ใหก้ บั ผลติ ภณั ฑ์
072

ผ้าและสิง่ ทอ

ผา้ สีมายา ผา้ ปันหยาบาตกิ ผา้ ย้อมสีธรรมชาติ
และคราม

องค์ประกอบ • ผ้า และสียอ้ ม • ผา้ และสยี อ้ ม • ผ้าทอมือ ผา้ ไหม
คณุ สมบัติ ธรรมชาตจิ ากดินมายา ธรรมชาตจิ ากดนิ หนิ ปนู ผุ หรือผา้ ดิบ และสีย้อม
ของวสั ดุ (เทอราโรซ่า) ธรรมชาติ และคราม
จุดเด่น
• ต้านทานไฟน้อย ต้านทานการสึกหรอและตา้ นทานรังสียูวไี ดด้ ี ทนทานตอ่ สารเคมี
ขอ้ จ�ำกัด ปานกลาง สามารถใช้งานภายนอกได้

ศกั ยภาพ • ดนิ ในทอ้ งถ่นิ ได้เปน็ สี • ดนิ โบราณทมี่ ใี นทอ้ งถนิ่ • ผูบ้ ุกเบิกการยอ้ มส ี
การผลิต ธรรมชาตทิ ่ีสวยงาม แหง่ เดียวของประเทศ ครามในทอ้ งถิน่
และตลาด ไม่มีสารเคมี • ลวดลายธรณวี ทิ ยาท่ี • ลวดลายโดดเดน่
เปน็ เอกลกั ษณ์ สวยงาม

• ก�ำลังการผลติ เพราะ • ไมม่ ีแหล่งวตั ถุดิบ • กำ� ลังการผลติ เพราะ
เปน็ งานฝีมอื ทต่ี ้องใช ้ สำ� รองในพนื้ ท่ีใกล้เคยี ง เป็นงานฝีมอื ทต่ี อ้ งใช ้
ความชำ� นาญและเวลา ความชำ� นาญและเวลา
• ในฤดฝู น ไมส่ ามารถนำ� • ไม่สามารถผลิตไดเ้ ต็มท ี่
ดนิ จากถ�้ำมาย้อมได้ ในช่วงฤดูฝน

• ผลิตลวดลายได้ • ผลติ ได้ตามความ • ผลติ ได้ตามความ
ตามตอ้ งการ ต้องการของลูกค้า ตอ้ งการของลกู ค้า
• เน้นลูกคา้ ในประเทศ • เนน้ ลกู คา้ ในประเทศ • พฒั นาเป็นสนิ ค้า
แฟชน่ั
• เนน้ ลูกค้าในประเทศ
โดยเฉพาะรา้ นคา้
ชั้นนำ�

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

073

ผ้าและสิง่ ทอ

กระบวนการผลติ

ผา้ สีมายา

ขนั้ ตอนที่ 1 ข้ันตอนท่ี 2 ขนั้ ตอนท่ี 3

เลอื กผา้ ทใี่ ชใ้ นการยอ้ ม สว่ นใหญ่ เตรียมย้อม เริ่มจากซกั ผา้ ให้ การยอ้ ม เป็นการย้อมเยน็ ทีใ่ ช้
มกั ใชผ้ า้ ฝา้ ย ผา้ ดา้ ยดบิ ผา้ ไหมฟยู ี สะอาด พ่ึงลมกอ่ นนำ� มามดั ลาย เวลา 3-4 ชั่วโมง ถา้ หมักหรือ
(อนิ โดนเี ซยี ) และผา้ สปนั ตามแบบท่ีตอ้ งการ ซง่ึ ลายหลักๆ แชค่ ้างคืนสีจะย่ิงติดทนนาน
มี 14 ลาย สว่ นนำ้� สดี ินทใี่ ช้ยอ้ ม จากน้นั ซกั ดว้ ยนำ้� เพ่ือทดสอบ
ตอ้ งผ่านการกรองเพือ่ ปอ้ งกัน การตกสี โดยห้ามใชส้ ารเคมี
ผา้ เลอะ รนุ แรง แล้วจึงผง่ึ ลม

Tips! ในการเพม่ิ มลู คา่

ลองผลิตผ้ามัดยอ้ มจากวัสดจุ ากธรรมชาตทิ ่หี าไดใ้ นพน้ื ท่ี เชน่ แก่นไม้ขนุน ฝักราชพฤกษ์
ใบหูกวาง ใบลองกอง หรอื เปลือกมังคุด อาจไดผ้ ลติ ภัณฑแ์ ปลกใหม่ เป็นเอกลกั ษณเ์ ฉพาะท่ี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

074

ผ้าและสิ่งทอ

ผา้ ปนั หยาบาตกิ

ขัน้ ตอนท่ี 1 ข้ันตอนท่ี 2 ข้ันตอนที่ 3
การเตรยี มดิน น�ำดินหนิ ปนู ผุ การเตรยี มผา้ เขยี น การย้อมสี หากเปน็ การยอ้ มเย็น ใหแ้ ช่
แชใ่ นน�้ำประมาณ 4 สปั ดาห์ ลวดลายลงบนผ้าด้วย ผา้ ไว้ 7-10 นาที หากต้องการสเี ขม้
ตม้ น้�ำผสมดินจนสุก กรองเอา การใช้ปากกาเขยี นเทียน ใหแ้ ชผ่ า้ ในนำ�้ ประมาณ 2-3 วนั แลว้
เศษหนิ ออก เพอื่ ป้องกัน หรอื บลอ็ กลาย หรือ จงึ ตม้ ผา้ เพือ่ ให้เทียนหลุด หากเปน็ การ
การฉีกขาดของผา้ เม่ือ มดั ผา้ ตามลวดลาย ยอ้ มรอ้ นสีจะตดิ ทน แต่ลวดลายอาจ
ตอ้ งยอ้ มสี ท่ีออกแบบไว้ เลือนหายไประหว่างการย้อมได้ นำ� ผ้า
ทยี่ อ้ มสแี ลว้ ไปลา้ งนำ้� และผงึ่ ลมใหแ้ หง้

อา้ งองิ :
สปรงิ นวิ ส.์ (22 เมษายน 2560). “ผา้ บาตกิ ” ยอ้ มสดี นิ ธรรมชาติ เอกลกั ษณข์ องฝากจากสตลู . สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ 19 กรกฎาคม
2563. (ทม่ี า : https://www.youtube.com/watch?v=2x1vjxTN_hI)

ททบ 5. (14 กนั ยายน 2562). คนไทยหวั ใจไมท่ อ้ หวั ใจ ศลิ ปป์ นั หยาบาตกิ | อ.ละงู จ.สตลู . สบื คน้ เมอ่ื วนั ที่ 19 กรกฎาคม
2563. (ทม่ี า : www.youtube.com/watch?v=MDvupRfGtU0&feature=share&fbclid=IwAR00AggiCJOeAl8Il_
tBFEIg7QEw_rEh1Vj3rKgKJFi5u5d4uGrJsIIKSh0)

ผ้ายอ้ มสธี รรมชาตแิ ละคราม

ข้นั ตอนท่ี 1 ขน้ั ตอนท่ี 2 ขนั้ ตอนที่ 3 ขนั้ ตอนท่ี 4

ทำ� ความสะอาดผา้ น�ำผ้ายอ้ มน้ำ� คราม แชผ่ า้ ไวใ้ นหม้อย้อมประมาณ น�ำผา้ ตาก
เพ่ือลา้ งไขมันและ โดยคลายผ้าและหมนุ 10-15 นาที หรือสังเกตสขี อง ในทีร่ ่ม
สงิ่ สกปรกทเ่ี คลอื บเสน้ ใย ไปรอบๆ น้ำ� ย้อม หากสเี หลอื งจางลงและ
สีเขียวเขม้ ขน้ึ ให้หยุดการย้อม

!เคลด็ ลบั การยอ้ มสธี รรมชาติ

มองหาวสั ดใุ นพนื้ ทเี่ พอ่ื นำ� มาทำ� สยี อ้ ม เชน่ เปลอื กไมเ้ คย่ี มใหส้ นี ำ�้ ตาลแดง แกน่ จำ� ปาดะใหส้ เี หลอื งทอง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ส่วนแกน่ ขนนุ จะใหส้ เี หลืองใส เปลือกกลว้ ยหินให้สีน้�ำตาลอมเหลือง ลกู จากให้สชี มพอู มแดง หรอื ใช้
เปลือกเงาะแทนมะเกลือ เมื่อนำ� มาหมักโคลนจะได้สีดำ� นอกจากน้ี ยังสามารถตอ่ ยอดการย้อมสไี ปสู่
การหมกั จลุ ินทรยี ์ และพฒั นาน�ำ้ ดา่ งธรรมชาติจากต้นกลว้ ยในพน้ื ท่ี เพ่อื น�ำไปใชใ้ นกระบวนการยอ้ มสี
ใหส้ วยงาม หลากหลาย และเป็นธรรมชาติ เพื่อสรา้ งความยั่งยืนใหก้ ับทอ้ งถ่นิ

075

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และสง่ิ ทอ

ขอ้ มูลสำ�หรบั ตดิ ตอ่

ผ้าสีมายา

ชอื่ กลมุ่ : ผา้ สมี ายา
ทอ่ี ยู่ : 2/2 หมู่ 1 ตำ� บลหนา้ ถำ�้ อำ� เภอเมอื งยะลา จงั หวดั ยะลา
โทรศพั ท์ : 086-020-9530
Facebook : https://www.facebook.com/srimayanatum
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ พนั คอ ผา้ ผนื เสอ้ื ผา้ กระเปา๋

076

ผ้าและสงิ่ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ผ้าปันหยาบาติก

ชอื่ กลมุ่ : กลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนปนั หยาบาตกิ
ทอี่ ยู่ : 263 หมู่ 2 บา้ นปากละงู ตำ� บลละงู อำ� เภอละงู จงั หวดั สตลู
โทรศพั ท์ : 097-110-1314
อเี มล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/PunyaBatik/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ ผนื หมวก กระเปา๋ หนา้ กาก ผา้ พนั คอ ผา้ เชด็ หนา้

077

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และสงิ่ ทอ
ผา้ ย้อมสีธรรมชาตแิ ละคราม

ชอื่ กลมุ่ : ศรยี ะลาบาตกิ
ทอ่ี ยู่ : 85 ถนนเวฬวุ นั ซอยเวฬวุ นั 12 ตำ� บลสะเตง
อำ� เภอเมอื งยะลา จงั หวดั ยะลา
โทรศพั ท์ : 098-715-4155, 087-837-4007
อเี มล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/SriYala-Batik-100119233416832/
ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : ผา้ ผนื กระเปา๋ เสอ้ื ผา้ เครอื่ งประดบั ตกแตง่ บา้ น

078

ผา้ และสิง่ ทอ

ผา้ ขาวม้าโตนกลอย

ช่อื เรยี กวัสดุทว่ั ไป : ผา้ ทอมอื ผ้าขาวมา้ โตนกลอย
ตวั อยา่ งผลติ ภัณฑ์ : เครอื่ งแตง่ กาย เครอื่ งประดบั ตกแต่ง
พ้นื ท่ีศึกษา : ตำ� บลกำ� พวน อ�ำเภอสุขสำ� ราญ จังหวัดระนอง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

079

ผา้ และสิง่ ทอ

รจู้ กั ผา้ ขาวม้า

ผ้าขาวม้ามีลักษณะเป็นรูปทรงส่ีเหล่ียมผืนผ้า ส่วนใหญ่ทอจากผ้าฝ้ายหรือเส้นไหม บางท้องถ่ินนิยมทอ
จากเสน้ ดา้ ยดบิ หรอื เสน้ ปา่ น นยิ มทอสลบั สเี ปน็ ลายตารางหมากรกุ หรอื ลายทาง มขี นาดตา่ งกนั ไป สว่ นใหญ่
มขี นาดกวา้ ง 3 คบื ยาว 5 คบื อายกุ ารใชง้ านประมาณ 1-3 ปขี น้ึ กบั วสั ดทุ ใี่ ชท้ อ นบั เปน็ ผา้ สารพดั ประโยชน์
ใช้ไดท้ กุ เพศทกุ วยั พบเหน็ การนำ� ผา้ ขาวม้ามาแปรรูปเปน็ ผลติ ภัณฑ์ตา่ งๆ อยเู่ สมอ
ส�ำหรับพื้นที่หมู่บ้านโตนกลอย จังหวัดระนอง ต้ังอยู่บริเวณเชิงเทือกเขาสลับซับซ้อน กั้นระหว่างจังหวัด
ระนองและสรุ าษฎรธ์ านี มธี รรมชาตทิ เ่ี ขยี วชอมุ่ และสวยงาม และเปน็ ทตี่ ง้ั ของนำ้� ตกโตนกลอย คำ� วา่ “โตน”
เปน็ ภาษาทชี่ าวบา้ นใชเ้ รยี ก นำ้� ตก สว่ นคำ� วา่ “กลอย” หรอื “หวั กลอย” เปน็ ชอ่ื พชื ชนดิ หนง่ึ ทสี่ ามารถนำ� หวั
มาแปรรูปเป็นอาหารได้ จึงได้ใชล้ กั ษณะทางภูมิศาสตร์น้ีมาเป็นเสน่ห์ในการทอผา้ โตนกลอยดว้ ยกกี่ ระตุก

อา้ งองิ : กาญจนา ดาวเรอื ง. (2554). รปู แบบการพฒั นาผลติ ภณั ฑผ์ า้ ขาวมา้ บา้ นโตนกลอย เพอื่ แสวงหาตลาด.
กรงุ เทพมหานคร : สำ� นกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การวจิ ยั .

องคป์ ระกอบ จุดเดน่

ใยประดิษฐ์ สสี ด สีไม่ตก ลวดลายเปน็ เอกลักษณ์

คุณสมบัตขิ องวัสดุ ขอ้ จำ�กัด

แข็งแรง ไมห่ ดตวั ระบายอากาศได้ดี ก�ำลงั การผลติ มีจำ� กดั รอวตั ถดุ ิบจาก
เป็นมิตรตอ่ สิ่งแวดลอ้ ม จังหวดั สรุ าษฎร์ธานี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

080

ผา้ และสิง่ ทอ

จาก “ใย” เป็น “ผ้าขาวม้า”

ข้ันตอนที่ 1 ขน้ั ตอนที่ 3

ก�ำหนดลวดลายและสีสนั ตามตอ้ งการ ทอเปน็ ผืนผ้าโดยใช้กีก่ ระตุก1 ผทู้ อไม่ตอ้ งสอด
กระสวย ใชม้ ือกระตุกเชือกทตี่ ิดกับกระสวย
ข้นั ตอนท่ี 2 เพ่ือใหก้ ระสวยวิ่งผา่ นเสน้ ด้ายยืนที่แยกออก
จากกัน โดยใชเ้ ทา้ เหยียบไมท้ ดี่ งึ ตะกอ
กรอดา้ ยให้เปน็ เส้นเดียว เพื่อความสะดวกใน
การทอ

อา้ งองิ : บทความ เครอ่ื งมอื เครอ่ื งใชใ้ นการทอผา้ . สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 19 กรกฎาคม 2563. (ทมี่ า : https://www.oocities.org/
suwaree_kiawkham/num4.htm)

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• ผลิตได้ตามความต้องการของลูกคา้
• เนน้ ลกู ค้าในประเทศ

1 ขอ้ ดขี องกก่ี ระตกุ คอื มแี กนมว้ นดา้ ยยนื ไดย้ าวหลายสบิ เมตร เสน้ ดา้ ยยนื จะตงึ เรยี บเสมอกนั ผทู้ อไมต่ อ้ งสบื เสน้ ดา้ ยยนืัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
บอ่ ยๆ ไมต่ อ้ งหวหี รอื จดั ดา้ ยยนื เหมอื นกบั กม่ี อื หรอื กค่ี อก

081

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตผา้ และส่งิ ทอ

ขอ้ มูลสำ�หรับติดต่อ

ชื่อกลุ่ม : กล่มุ ผา้ ทอมอื บ้านโตนกลอย
ทอ่ี ยู่ : 16 หมู่ 6 ต�ำบลกำ� พวน อำ� เภอสขุ ส�ำราญ จังหวัดระนอง
โทรศัพท์ : 080-696-0933
ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : ผ้าขาวมา้ ผา้ ตดั เส้อื ผา้ เช็ดหนา้ ผา้ คลุมกลอ่ งกระดาษ ผา้ ปูโตะ๊

082

ผ้าและส่งิ ทอ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

หมวกกะปิเยาะ

ส่วนสำ�คญั ของ
วัฒนธรรมการ
แต่งกาย

หมวกกะปเิ ยาะ (หรอื สะกดวา่ กะปเิ ยาะห)์ เปน็ หมวก หมวกกะปิเยาะประกอบด้วย 2 ส่วน คือส่วนฐาน
ทรงกระบอกหรือทรงกลม ไม่มีปีก เป็นสัญลักษณ์ และสว่ นหัว ผลิตโดยน�ำผ้าหลายชนิด เช่น ผา้ ฝา้ ย
ทางวัฒนธรรมของชาวมุสลิม และส่งต่อมายัง ผ้าเครฟ หรือผ้าเวลลุกซ์มาตัดเย็บซ้อนกัน 3 ชั้น
ประเทศในแถบมลายูรวมถึงประเทศไทย เปน็ หมวก โดยตัดผ้าให้เป็นส่วนฐานและส่วนหัวตามขนาด
สำ� หรบั ผนู้ บั ถอื ศาสนาอสิ ลามสวมใสใ่ นเวลาประกอบ ที่ต้องการ เย็บให้เป็นทรงฐานหมวก ฉลุหรือปัก
ศาสนกจิ โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ ในการละหมาด หมวก ลวดลายให้มีสีสันต่างๆ บริเวณฐานหมวกและส่วน
จะทำ� หนา้ ทร่ี วบปอยผม ไมใ่ หบ้ ดบงั หนา้ ผากเวลากม้ หวั จากนน้ั เยบ็ สว่ นฐานกบั สว่ นหวั เขา้ ดว้ ยกนั จนเปน็
กราบ ช่วยให้การละหมาดสมบูรณ์ นอกจากนี้ การ หมวก เก็บเศษดา้ ยให้เรียบร้อย
สวมใสห่ มวกกะปเิ ยาะสำ� หรบั ชาวอาหรบั ยงั เปน็ เหตุ
มาจากสภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติ เพราะหมวกจะ
ชว่ ยปอ้ งกนั ความรอ้ น ความเยน็ และฝนุ่ ผงดนิ ทราย
โดยใชร้ ว่ มกบั ผ้าโพกศรี ษะ

083

ผ้าและสิ่งทอ

ทรงซูดาน ทรงตรดิ จอแดน ทรงซอเกาะดำ�

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตทรงสงู ทรงมสั ยดิ
หมวกกะปเิ ยาะมีรูปทรงหลากหลาย เช่น ทรงดาดา สอดคลอ้ งกบั วัฒนธรรม ภมู อิ ากาศ และวตั ถดุ ิบท่ีมี
ทรงจาบา ทรงเมกกะ ทรงสูง ทรงลายรุ้ง ทรงซอ ในแตล่ ะพนื้ ที่ อยา่ งไรกต็ ามทรงทเี่ ปน็ ทน่ี ยิ มทสี่ ดุ คอื
เกาะด�ำ ทรงมัสยิด และทรงตริดจอแดน ปัจจุบัน ทรงซูดาน และยังสามารถตัดเย็บให้เหมาะส�ำหรับ
อาจพบเหน็ หมวกกะปเิ ยาะหลายรปู แบบทงั้ ทเี่ ปน็ ผา้ ผู้ใหญ่ วัยรุ่น และเด็ก ซึ่งมีลวดลายสวยงาม สวม
ธรรมดา ผา้ หนาและปักลวดลาย หรือแบบโอมานท่ี ใสส่ บายไมอ่ บั ชนื้ สำ� หรบั จำ� หนา่ ยทง้ั ในประเทศแ​ ละ
ใช้กันมากในกลุ่มชาวโอมาน ซันซีบา และแอฟริกา ส่งออกไปยังมาเลเซีย ซาอุดิอาระเบีย บรูไน และ
ตะวันออก รวมไปถึงหมวกกะปิเยาะแบบถักและ อนิ โดนีเซีย
แบบแฟช่ันสีสันสดใส เพราะการตัดเย็บจะท�ำให้

084

ผา้ และสง่ิ ทอ

ลวดลายบนหมวกกะปเิ ยาะแบ่งได้เปน็ 5 รูปแบบคือ

1. ลายต้นแบบยางพารา สะท้อนรูปลักษณ์ของ 4. ลายสายนำ้� เปน็ สญั ลกั ษณข์ องความอดุ มสมบรู ณ์
ล�ำต้น ลกู ยาง และใบยางพารา ของการเกษตร ทง้ั น�้ำและดนิ

2. ลายวา่ ววงเดอื น ทดี่ งึ เอกลกั ษณล์ วดลายบรเิ วณ 5. ลายใบดาโอ๊ะ หรือใบไม้สีทอง สื่อถึงธรรมชาติ
สว่ นปีกและหางของว่าวมาประดับไวบ้ นหมวก ที่สวยงามของภาคใต้

3. ลายโดมหรือลายคืนฟ้าใส น�ำองคป์ ระกอบของ หมวกกะปิเยาะนอกจากจะเป็นส่วนหน่ึงที่สะท้อน
มัสยิดส่วนเสาและโดม และท้องฟ้าใสยามค่�ำคืน วฒั นธรรมการแตง่ กายแลว้ ยงั ถอื เปน็ การสรา้ งสรรค์
สามารถมองเห็นเดอื นดาวไดช้ ดั เจน งานฝมี อื ที่สะทอ้ นอัตลักษณ์ วิถชี วี ติ และความเชอื่
ของชาวมลายูมาอยา่ งยาวนาน

อา้ งองิ เนอื้ หาและภาพ : แวยโู ซะ สเิ ดะ และ อบั ดลุ ยล์ าเตะ๊ สาและ. (2558). การผลติ หมวกกะปเิ ยาะหเ์ พอื่ สง่ เสรมิ และ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
พฒั นาคณุ คา่ ทางวฒั นธรรมมลายทู อ้ งถน่ิ ดา้ นการแตง่ กายในพน้ื ทอี่ ำ� เภอเมอื ง จงั หวดั ปตั ตานี (รายงานวจิ ยั ). กรมสง่ เสรมิ
วฒั นธรรม.

085

ผา้ และสิ่งทอ

ข้อมลู สำ�หรบั ติดตอ่

ชอ่ื กลุม่ : กลมุ่ หมวกกะปิเยาะ บา้ นอบี ุ๊
ท่อี ยู่ : 2/1 หมู่ 3 ต�ำบลสะดาวา อ�ำเภอยะรงั จงั หวดั ปตั ตานี
โทรศพั ท์ : 086-966-8941

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

086





หมวด พืน้ ทีศ่ กึ ษา ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ไมส้ ักสาน
ไม้ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา
ไม้แปลนวดู ส์
อ.ยา่ นตาขาว จ.ตรงั
ไม้ยางพาราแปรรูป
อ.อา่ วลึก จ.กระบ่ี
ไม้และงวงตาลหอม
อ.ตะก่วั ทงุ่ จ.พงั งา
ไม้แกะสลักลวดลายมลายู
อ.ยี่งอ จ.นราธวิ าส

ไมค้ ลุ้ม
อ.ควนโดน จ.สตูล
ไม้เทพทาโรแกะสลกั
อ.ห้วยยอด จ.ตรัง
ไมไ้ ผ/่ ซีไ่ มไ้ ผข่ ึ้นรปู
วา่ วไมไ้ ผแ่ กะลาย
อ.เมอื งยะลา จ.ยะลา
กรงนกไม้ไผ่หนองทราย
อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา
ไมก้ ระถนิ ณรงค์
อ.เมืองนครศรธี รรมราช จ.นครศรธี รรมราช
เรือกอและจำ�ลอง
อ.สายบุรี จ.ปัตตานี

089

ไม้

090
อตั ลกั ษณว์ สั ดถุ น่ิ ใต้

ไม้ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ไม้ในทอ้ งถิ่น
อัตลกั ษณ์งานสร้างสรรคอ์ นั ทรงคณุ ค่า

นอกจากไม้เศรษฐกิจอย่างไม้ยางพาราแล้ว ภาคใต้ยังอุดมไปด้วยพันธุ์ไม้ที่อยู่ในกลุ่มป่าดิบช้ืน จ�ำพวกพืช
วงศ์ยาง ไมก้ อ และไม้ชัน้ ลา่ ง ไดแ้ ก่ ปาล์ม หวาย เถาวลั ยช์ นดิ ต่างๆ ตลอดจนไม้จากปา่ พรเุ สมด็ ซ่ึงเป็น
พรนุ ้ำ� กรอ่ ยใกล้ชายทะเล และปา่ พรทุ ่มี ีพันธ์ไุ ม้ต่างๆ หลากหลายชนดิ ขนึ้ ปะปนกนั
ไมเ้ หลา่ นส้ี ามารถนำ� มาเปน็ วสั ดขุ องการดำ� เนนิ ธรุ กจิ สรา้ งสรรค์ โดยเฉพาะไมย้ างพาราแปรรปู ทเี่ ปน็ หนง่ึ ใน
สนิ คา้ สง่ ออกทส่ี ำ� คญั และขนึ้ ชอ่ื ของประเทศ เชน่ นำ� มาแปรรปู เปน็ ไมย้ างพาราอบแหง้ หรอื ผา่ นกระบวนการ
พฒั นาด้วยเทคโนโลยี จนได้เปน็ ไม้แปลนวูดสท์ ่ไี ร้สารพษิ เหมาะกับการน�ำไปผลิตเป็นของเล่นเดก็
อกี ทงั้ ยงั มไี มท้ อ้ งถน่ิ ทมี่ ศี กั ยภาพและสามารถนำ� มาแปรรปู เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ นี่ า่ สนใจไดไ้ มแ่ พก้ นั เชน่ ไมเ้ ทพ
ทาโรที่มีกลิ่นหอมน�ำไปผลิตเป็นของที่ระลึก ไม้คลุ้มที่พบได้มากในพื้นท่ีชุ่มน้�ำ ชาวบ้านจึงน�ำมาผลิตเป็น
ชนางซ่ึงเปน็ เคร่อื งมอื ประมงพ้ืนบา้ น หรือน�ำไมไ้ ผ่ในท้องถนิ่ มาผลิตเป็นว่าวเบอร์อามัสและกรงนกอันเปน็
ภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของชาวใต้ นอกจากนี้ ยังน�ำไม้กระถินณรงค์ในท้องถ่ินมาผสมผสานกับเทคนิคการ
ทำ� กรงนก จนสามารถพฒั นาตอ่ ยอดใหเ้ ปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ม่ี ดี ไี ซนโ์ ดดเดน่ เปน็ ทส่ี นใจของชาวตา่ งชาติ เปน็ ตน้
วัสดุท่ีดีเม่ือประกอบเข้ากับงานฝีมืออันละเอียดประณีตที่ผ่านการฝึกฝนเป็นอย่างดี ก่อให้เกิดเป็นผลงาน
สร้างสรรคท์ ่ถี า่ ยทอดอัตลักษณ์อนั ทรงคณุ คา่ ได้

อ้างองิ : สวนสวรส. (2559). ต้นไม้ประจำ� จงั หวัดภาคใต้. สบื คน้ เม่ือวนั ท่ี 10 กรกฎาคม 2563.
(ท่มี า : http://www.suansavarose.com/index.php?mo=3&art=169147)

091

ไม้

ไม้สักสาน

ชื่อเรียกวัสดทุ ั่วไป : ไม้สาน, Saksarn, แผน่ ไม้สกั สานพอลิเอทิลีน
ตัวอยา่ งผลติ ภณั ฑ์ : เฟอรน์ เิ จอร์ อปุ กรณป์ ระดบั ตกแตง่ งานตกแตง่ ภายใน
พนื้ ท่ศี กึ ษา : ตำ� บลบ้านพรุ อ�ำเภอหาดใหญ่ จงั หวัดสงขลา

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

092

ไม้

รูจ้ กั ไมส้ ักสาน

ต้นไมส้ ัก เป็นไม้ผลัดใบขนาดใหญ่ มีลำ� ต้นปลายตรง มคี วามสงู ต้ังแต่ 20 เมตรข้ึนไป มีเปลือกหนาสเี ทา
หรอื นำ้� ตาลอ่อนแกมเทา ลกั ษณะเนอ้ื ไม้สักจะมสี นี �้ำตาลทอง (เรยี กว่า สกั ทอง) ถงึ สนี ำ�้ ตาลแก่ และมักจะ
มเี ส้นสีน�้ำตาลแกแ่ ทรก (เรียกว่า สักทองลายดำ� ) เนอ้ื ไม้มีเส้ียนตรง เน้ือหยาบ แข็งปานกลาง เลือ่ ย ไสกบ
ตกแต่งง่าย มีความทนทานต่อการท�ำลายของมอดและปลวกตลอดจนเชื้อราได้ดี เนื้อไม้สักมีลวดลายท่ี
สวยงาม จึงนิยมน�ำมาแปรรูปเป็นเฟอร์นิเจอร์ โดยน�ำมาใช้ร่วมกับวัสดุสานต่างๆ เช่น หวายธรรมชาติ
หวายเทยี มทผ่ี ลิตจากพลาสตกิ พอลเิ อทิลนี (Polyethylene; PE) ซึง่ มสี ีขนุ่ โปร่งแสง สัมผสั ล่ืน ยดื หยุน่ ได้ดี
ทนความร้อนได้ปานกลาง ทนทานตอ่ การกัดกร่อนของสารเคมีไดด้ ี เมอื่ นำ� มาผลติ จงึ ได้เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ี่ทั้ง
สวยงามตามวสั ดธุ รรมชาติ และแข็งแรงทนทานกว่าเดมิ

รหู้ รอื ไม่

ไม้สกั หลากหลายทีม่ า

ไม้สักทน่ี ยิ มน�ำมาทำ� เปน็ เฟอรน์ เิ จอร์ตา่ งๆ มคี ณุ สมบตั ติ า่ งกัน หากเปน็ ไมส้ ักปา่ ปลูก ในพ้ืนทีเ่ อกชน ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
(พ้ืนท่ี นส.3ก.) มักมเี นอ้ื ของแกนไม้นอ้ ย มีราคาต�ำ่ มักน�ำมาผลติ เปน็ เฟอรน์ เิ จอร์ขนาดเลก็ ท่รี าคาไม่สูง
หากเปน็ ไมส้ กั สวนปา่ จากปา่ ธรรมชาตขิ ององคก์ ารอตุ สาหกรรมปา่ ไม้ หางา่ ย ราคาไมแ่ พง เนอื้ ไมอ้ อก
สคี อ่ นขา้ งนำ�้ ตาลแดงตรงสว่ นของแกนไม้ นยิ มผลติ เปน็ เฟอรน์ เิ จอร์ สว่ น ไมส้ กั เกา่  เปน็ ไมท้ ไี่ ดจ้ ากการ
รอื้ ถอนบา้ นเกา่ เปน็ ไมส้ กั ทม่ี คี ณุ ภาพดที สี่ ดุ เพราะมคี วามชน้ื ทางธรรมชาตติ ำ�่ ไมห่ ดตวั และไมม่ รี อยแตก
ของไม้ มสี ีออกนำ้� ตาลคล�้ำ เมอ่ื น�ำมาผลิตเปน็ เฟอรน์ ิเจอรจ์ ะมีราคาสงู ทีส่ ดุ

อา้ งอิง : บทความ ประวตั ิไมส้ กั : ประวตั ิทม่ี า และประเภทไมส้ ักตา่ งๆ. สบื คน้ เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2563.
(ที่มา : www.teakyou.com/15245309/ประวตั ไิ ม้สัก)

093

ไม้

องคป์ ระกอบ จุดเด่น

ไม้สักสวนปา่ และป่าปลูก อายุ 20-30 ปี มีแหลง่ เพาะปลูกไมแ้ ละฉีดพลาสติกเอง โดย
และพอลเิ อทลิ ีน (PE) ใช้เศษเหลอื และพลาสติกรไี ซเคลิ การประกอบ
โครงสรา้ งแบบไม่ใช้ตะปู เน้นการเข้าไมแ้ ละใช้
คณุ สมบตั ิของวัสดุ สารเคลอื บนำ้� ที่เปน็ มติ รตอ่ ส่ิงแวดล้อม

ไม้สกั : แขง็ แรง คงทน สวยงาม ทนทาน ขอ้ จำ�กัด
ต่อมอด ปลวกและเช้ือราได้ดี
พอลเิ อทิลีน: ยดื หยุ่นไดด้ ี ความคงทนของสีดี หน้าไม้มีขนาดจ�ำกัดใหญ่สุดเพียง 8 น้ิว จึงใช้
ตา้ นทานรอยขดี ขว่ น ทนทานตอ่ การกัดกร่อน เทคนิคการเพาะไม้และการออกแบบเพื่อให้มีขนาด
ของสารเคมี ทนนำ้� และทนรังสียูวี ตามต้องการ
จึงใชง้ านภายนอกได้
ความหลากหลายของวสั ดุ

สามารถเลือกสีของพอลเิ อทลิ นี ไดท้ กุ เฉดสี
สามารถออกแบบรูปแบบและวัสดุอนื่ มาประกอบ
ไดต้ ามตอ้ งการ เชน่ ผ้าคอตตอน รวมถงึ
แผน่ หินและแผน่ กระจก

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

094

ไม้

เปลีย่ นเป็น “เฟอร์นเิ จอรไ์ มส้ ักสาน”

ขัน้ ตอนที่ 1 ข้นั ตอนท่ี 3

ออกแบบเฟอร์นิเจอร์ด้วยนักออกแบบรุ่นใหม่ คดั เลอื กวสั ดปุ ระกอบอนื่ ๆ โดยเนน้ ทห่ี วายธรรมชาติ
เน้นโครงสรา้ งที่ถอดประกอบได้ โดยไมใ่ ชต้ ะปหู รือ หรือหวายเทียมท่ีผลิตจากพลาสติกพอลิเอทิลีน
สกรู เพื่อสร้างความแปลกใหม่และแตกต่างให้กับ รไี ซเคลิ และฉดี สเี อง หรอื ใชว้ สั ดอุ นื่ ๆ เชน่ ผา้ กระจก
คอลเล็กชน่ั ทีส่ รา้ งสรรค์ทุกปี หินหรอื หนงั

ขนั้ ตอนที่ 2 ขนั้ ตอนท่ี 4

คัดไมส้ กั อายุ 20-30 ปี ผลติ ตวั ตน้ แบบเฟอรน์ เิ จอรไ์ มส้ กั สาน โดยใชเ้ ทคนคิ
ท่ีมีแก่นแข็งแรงคงทนและสวยงาม การเข้าไม้และใช้สารเคลือบน้�ำที่เป็นมิตรต่อส่ิง
แวดล้อม เศษไม้ที่เหลือน�ำไปผลิตเป็นของใช้ขนาด
เลก็ เชน่ จานรองแกว้

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• เน้นผลติ ตามความต้องการของลกู คา้ ตา่ งๆ เชน่ รสี อรต์ เจา้ ของโครงการ สถาปนิก
และมบี รกิ ารหลงั การขายในการรับซอ่ มบำ� รงุ
• พัฒนารูปแบบใหมท่ ุกปโี ดยนักออกแบบร่นุ ใหม่
• จำ� หน่ายในประเทศและสง่ ออกไปยังฮอ่ งกงและยโุ รป

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

095

ไม้

ขอ้ มูลสำ�หรบั ตดิ ต่อ

ชอ่ื กลมุ่ : Teak & Wickerwork

ทอ่ี ยู่ : โชวร์ มู : 102/3 ถนนพรคุ า้ งคาว ต�ำบลบา้ นพรุ อ�ำเภอหาดใหญ่

จังหวัดสงขลา 90250 (ปิดให้บรกิ าร)

ส�ำนักงานขาย : 23 รามอนิ ทรา 65 แยก 2-4-4

ตำ� บลทา่ แรง้ อ�ำเภอบางเขน กรุงเทพฯ 10230

โทรศัพท์ : 089-528-4921, 083-368-3847

อเี มล : [email protected]

Facebook: www.facebook.com/JJTINTERGROUP/

ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : เฟอร์นิเจอร์ใช้งานภายในและภายนอกอาคาร

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

096

ไม้

ไมแ้ ปลนวดู ส์

(PlanWoodTM)

ช่อื เรยี กวสั ดทุ ั่วไป : ไมแ้ ปลนวูดส์ ไม้ยางพารา
ตวั อย่างผลติ ภัณฑ์ : ของเล่น ผลิตภัณฑ์เพือ่ สง่ิ แวดล้อม
พน้ื ทศ่ี ึกษา : ต�ำบลท่งุ กระบือ อำ� เภอย่านตาขาว จงั หวดั ตรัง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

097

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตไม้

รจู้ ัก ไม้แปลนวดู ส์

ขอ้ มลู จากการยางแหง่ ประเทศไทยระบวุ า่ เกษตรกรจะโคน่ ตน้ ยางและปลกู ทดแทนเมอ่ื ตน้ ยางมอี ายปุ ระมาณ
18 - 23 ปขี น้ึ ไป และโดยเฉลย่ี ในประเทศไทยมกี ารตดั โคน่ ตน้ ยางพาราทห่ี มดอายกุ ารกรดี ยางแลว้ ประมาณ
ปลี ะ 400,000 ไร่ ซงึ่ ไมย้ างพาราเหลา่ นม้ี มี ลู คา่ นบั 100,000 ลา้ นบาท สามารถนำ� มาใชป้ ระโยชนแ์ ปรรปู เปน็
ผลติ ภณั ฑอ์ น่ื เพอ่ื สง่ ออก เชน่ ไมแ้ ผน่ หรอื เฟอรน์ เิ จอร์ สำ� หรบั เศษเลอ่ื ย เปลอื กไม้ หรอื ผวิ ไมต้ า่ งๆ กส็ ามารถ
น�ำมาท�ำเปน็ ไมอ้ ดั แท่ง (Wood Pellet) เพ่อื ผลิตเชือ้ เพลิงเปน็ พลงั งานชีวมวลใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมได้
บริษัท แปลนครีเอชั่นส์ จ�ำกัด เล็งเห็นการใช้ประโยชน์จากไม้ยางพาราหมดอายุเหล่าน้ีที่มีมากในจังหวัด
จงึ น�ำมาพัฒนาเปน็ ไมแ้ ปลนวดู ส์ (PlanWoodTM) ทีม่ ีสว่ นผสมของกาวไรส้ ารฟอร์มลั ดีไฮดห์ รืออซี โี ร่ (E0)1
เป็นตัวยดึ เกาะหรอื ประสานเนือ้ ไมท้ ่ีจะน�ำมาผลิตเปน็ ของเล่น กาวไร้สารฟอรม์ ัลดีไฮดน์ ีไ้ ด้รับการสนบั สนุน
จากโปรแกรมการพฒั นาเทคโนโลยแี ละนวตั กรรมทม่ี ชี อ่ื วา่ ITAP (Innovation and Technology Assistance
Program) สงั กัดส�ำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแหง่ ชาติ (สวทช.) ในการจดั หาผ้เู ช่ียวชาญ
จากภาควชิ าวนผลิตภณั ฑ์ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เขา้ ร่วมปรับปรุงกระบวนการผลิต
ให้มีประสิทธิภาพมากข้ึน ลดต้นทุนการผลิต พัฒนาสูตรกาวไร้สารเคมีที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ อีกท้ัง
กระบวนการผลิตปลอดภัยไร้สารเคมี แต่ยังคงคุณภาพเทียบเท่ามาตรฐานเดิม
ผลิตภัณฑ์ของเล่นที่ผลิตจากไม้แปลนวูดส์นี้เป็นของเล่นท่ีรับประกันด้วยรางวัลจากต่างประเทศมากมาย
อีกท้ังยังผ่านมาตรฐานการทดสอบต่างๆ เช่น มาตรฐานสากลด้านความเป็นเลิศทางคุณภาพและ
ประสิทธภิ าพของการดำ� เนนิ งานภายในองค์กร มาตรฐานระบบการจัดการดา้ นส่งิ แวดล้อม และมาตรฐาน
ของเล่นที่ปลอดภัยของสหรัฐอเมริกาและยุโรป เป็นต้น เป็นสินค้าของเล่นสัญชาติไทยที่เปี่ยมคุณภาพ
ดีไซนโ์ ดดเด่นและค�ำนึงถงึ ความปลอดภยั มจี �ำหน่ายในตลาดยโุ รปกวา่ 10 ประเทศ เชน่ อังกฤษ ฝรัง่ เศส
เดนมาร์ก สวีเดน นอรเ์ วย์ เบลเยย่ี ม และตลาดเอเชีย อยา่ งญปี่ ุน่ เกาหลี ฮอ่ งกง สิงคโปร์ จนี มาเลเซยี
ออสเตรเลยี บรูไน และซาอดุ ิอาระเบีย

อา้ งองิ : การยางแหง่ ประเทศไทย. กยท. รว่ ม ส.อ.ท. สมั มนา “ยางพารา สคู่ ณุ คา่ พลงั งานชวี มวล” ชแ้ี ปรรปู ไมย้ างหมดอายุ
เพม่ิ มลู คา่ . สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 7 มถิ นุ ายน 2563 (ทมี่ า : http://www.raot.co.th/mobile_detail.php?cid=386&nid=4143)

1 ขอ้ กำ� หนดมาตรฐานดา้ นความปลอดภยั สำ� หรบั การสง่ ออกของเลน่ สำ� หรบั เดก็ โดยเฉพาะเรอ่ื ง “สารฟอรม์ ลั ดไี ฮด”์ ซงึ่ เปน็
สารเคมี หรอื “กาว” ทชี่ ว่ ยยดึ เกาะหรอื เปน็ ตวั ประสานเนอื้ ไมอ้ ดั ใหต้ ดิ กนั ซง่ึ การใชส้ ารดงั กลา่ วในอตุ สาหกรรมเฟอรน์ เิ จอร์
และของเลน่ ไม้ โดยแบง่ เปน็ 3 ระดบั คอื ระดบั E2 E1 และ E0 ซงึ่ โดยทวั่ ไปจะอยใู่ นระดบั E2 และ E1 เทา่ นนั้ เนอื่ งจาก
สารฟอรม์ ลั ดไี ฮดจ์ ะมผี ลตอ่ รา่ งกายหากไดร้ บั ในปรมิ าณมาก ทำ� ใหใ้ นบางประเทศ เชน่ ญปี่ นุ่ และเยอรมนี ใหค้ วามสำ� คญั กบั
สารดงั กลา่ วเปน็ อยา่ งมาก
098

ไม้

รูห้ รือไม่

แปลนทอยส์ แบรนด์ “ของเล่นรักษโ์ ลก”
ผนู้ ำ� ตลาดของเลน่ จากไม้ยางพาราทีห่ มดอายกุ ารให้นำ้� ยาง (Recycled Rubber Wood) ของไทยและ
รายแรกของโลก ดว้ ยแนวคดิ Design for Child Development แปลนทอยสใ์ หค้ วามส�ำคัญกับของเล่น
ทกุ ช้นิ เพราะเชอ่ื วา่ ของเลน่ มีส่วนชว่ ยเสริมสรา้ งพฒั นาการของเดก็ ในด้านตา่ งๆ ตามวัย ทง้ั พฒั นาการ
ด้านรา่ งกาย จติ ใจ สติปญั ญา อารมณ์ และสงั คม ดำ� เนินงานตามนโยบายสีเขยี ว 3G คือ การเลือกใช้
วัตถดุ ิบทเ่ี ป็นมติ รต่อสงิ่ แวดล้อม (Green Material) กระบวนการผลิตที่เปน็ มติ รต่อสิง่ แวดลอ้ ม (Green
Manufacturing) และการจดั ตงั้ และสนบั สนนุ โครงการตา่ งๆ (Green Mind) เพอ่ื ตอบแทนและคนื กำ� ไร
สสู่ งั คม เชน่ โครงการของเลน่ เพอ่ื เดก็ พเิ ศษ โครงการของเลน่ เดนิ ทางพบชมุ ชน จงึ เหน็ ของเลน่ แบรนด์
แปลนทอยสใ์ นหลากหลายรูปแบบ เหมาะกบั พัฒนาการเดก็

องค์ประกอบ จุดเดน่

เศษไมย้ างพาราผสมกับกิ่งไมแ้ ละราก ใชก้ ระบวนการขน้ึ รปู ทส่ี ามารถทำ� รปู ทรงต่างๆ
ไดง้ า่ ย ใชส้ ีธรรมชาติแทนสเี คมี
คณุ สมบตั ิของวัสดุ
ขอ้ จำ�กัด
แขง็ แรง ทนทาน ปราศจากสว่ นผสมของสาร
ปรอท ตะก่ัวและโลหะหนกั ต่างๆ ไม่มสี ารเคมี ต้องเลื่อยไมห้ ลงั จากตัดตน้ ยางแลว้ ภายใน 2 วัน
กระบวนการผลติ เป็นมิตรต่อสิง่ แวดล้อม และเข้าเตาอบภายใน 24 ชัว่ โมง เพอ่ื หลีกเลยี่ ง
ต้านทานน�้ำและรอยขดี ข่วนไดด้ ี ปัญหามอดกินเนอ้ื ไม้

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

099

ไม้

เปลย่ี น “ไม้” เปน็ “ของเล่น”

ขนั้ ตอนที่ 1 ขัน้ ตอนที่ 2

เตรียมไม้แปลนวูดส์ โดยการน�ำเศษไม้ยางพารา นำ� ไมแ้ ปลนวดู สท์ เ่ี ตรยี มไวม้ าผสมกบั ผงสอี อรแ์ กนคิ
ท่ีเหลือจากการแปรรูปมาผสมกับก่ิงไม้และรากให้ และกาวไร้สารฟอร์มัลดีไฮด์ (E0) จากน้ันน�ำไปอัด
เปน็ ผงละเอียด ขึ้นด้วยแม่พิมพ์แรงดันสูง ซ่ึงเป็นเทคโนโลยีที่ช่วย
ลดขั้นตอนการผลิตแบบเดิมที่ต้องตัดไม้ ขัด เซาะ
ร่อง ท�ำสีและประกอบเป็นของเล่นไม้ได้ถึง 50%
และยังเพิ่มขีดความสามารถในการขึ้นรูปทรงต่างๆ
ที่ต้องอาศัยความแม่นย�ำในทุกจุด เช่น ฟันเฟืองท่ี
ตอ้ งเชอื่ มต่อกนั

ผงละเอยี ดของ ไม้แปลนวูดส์ + ผงสีออร์แกนิค อัดดว้ ยแม่พิมพ์
เศษไมย้ างพารา + กาวไร้สารฟอร์มัลดีไฮด์ แรงดันสูง

ศกั ยภาพการผลติ และตลาดัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

• มีแผนการออกแบบและผลิตชัดเจน โดยมีนักพัฒนาการเดก็ เขา้ รว่ มพฒั นา
ให้คำ� แนะนำ� และทดสอบจรงิ กบั เด็ก
• มีทมี Product Management ท่ีท�ำหนา้ ทวี่ จิ ัย วางแผนและดูแลจดั การผลิตภณั ฑท์ ต่ี รงตาม
ความต้องการของลกู ค้า
• เนน้ ส่งออกต่างประเทศในทวีปยโุ รปและเอเชยี กว่า 95%

100