อัตลักษณ์วัสดุถิ่นใต้

วสั ดุธรรมชาติ

ลกู ปัดมโนราห.์ .. ปกี /หางหงส์ 1 คู่ : ทำ� ดว้ ยเขาควายหรือโลหะ
เป็นรูปคลา้ ยปกี นก ปลายปีก
ร้อยเรยี งดว้ ยรกั และ เชดิ งอน ตกแตง่ ดว้ ยพูแ่ ละ

การรา่ ยรำ� หอ้ ยด้วยลูกปดั สวมคาด
ระดับเอวทบั ผา้ นงุ่
เลบ็ 8 ช้ิน : ทำ� ดว้ ยทองเหลือง
มโนราห์เป็นศิลปะการแสดงประจ�ำท้องถ่ิน จัดข้ึน ต่อปลายใหย้ าวดว้ ยหวาย
เพื่อบวงสรวงแก่บรรพบุรุษท่ีคอยปกปักรักษาชีวิต รอ้ ยลกู ปัด นิยมสวมมอื ละ
ของผู้มีเชื้อสายมโนราห์ เช่ือว่าจะท�ำให้ลูกหลานมี 4 น้ิว ยกเว้นหวั แมม่ อื
สุขภาพแข็งแรงและมีชีวิตท่ีรอดพ้นจากอันตราย
และสิ่งช่ัวร้ายทั้งปวง นอกจากท่วงท่าการร�ำท่ีเป็น ทักษะฝีมือการร้อยลูกปัด เร่ิมจากข้ึนโครงด้วยตะปู
เอกลกั ษณแ์ ลว้ องคป์ ระกอบทสี่ ำ� คญั คอื ชดุ มโนราห์ บนกระดานไม้ ตะแกรงเหล็ก หรือโครงพลาสติก
ซ่ึงในอดีตจะถักทอและร้อยจากลูกปัดท่ีท�ำจาก แลว้ ขงึ ไนลอนทตี่ ะปใู หต้ งึ ตามลวดลายทอี่ อกแแบบ
กระดูกสัตว์ นิยมใช้ลกู ปัดสแี ดง เหลอื ง ขาว นำ้� เงิน ไว้ เทคนคิ พเิ ศษคอื ใชข้ ผี้ ง้ึ ถบู รเิ วณปลายเชอื ก เพอื่
เขียวเข้ม และส้ม ปัจจุบันปรับเปลี่ยนเป็นลูกปัด ให้ปลายเชือกแหลม สามารถร้อยลูกปัดได้ง่ายและ
พลาสติกสังเคราะห์ขนาดเล็กที่คัดแยกตามขนาด เรียงชิด เร่ิมร้อยจากด้านบนลงมาให้เป็นลวดลาย
และมีสีให้เลือกมากมาย ร้อยเป็นเส้นแล้วจึงน�ำมา และรปู ทรงของผลติ ภณั ฑจ​์ นเกบ็ ชนิ้ งานดว้ ยเทคนคิ
ผูกรวมกัน เพ่อื ประกอบชิ้นสว่ นต่างๆ ของชดุ ไดแ้ ก่ ตา่ งๆ เช่น การผกู ปม

ปิง้ คอ 2 ชิ้น : ลักษณะคล้ายกรองคอใช ้ ปจั จบุ นั ลกู ปดั มโนราหท์ โ่ี ดดเดน่ ดว้ ยสสี นั และลวดลาย
สำ� หรับสวมเพือ่ ปดิ บรเิ วณ ของมโนราหแ์ บบโบราณ ผสมผสานกบั การออกแบบ
ลำ� คอท้ังด้านหนา้ และหลงั ลวดลายใหม่ๆ พัฒนาต่อยอดเป็นเครื่องประดับ
บา่ ลกู ปัด 2 ชิน้ : รปู สามเหลยี่ ม สำ� หรบั สวมคลมุ ส�ำหรบั บคุ คลทัว่ ไป เช่น
ทบั บ่าทง้ั ด้านซา้ ยและขวา ทค่ี าดผม ท่ีติดผม โบวผ์ ูกผม
พานอก : รูปสเ่ี หลยี่ มผนื ผา้ ลกั ษณะยาว หรอื ผลติ เปน็ โคมไฟ ของประดบั
ใช้พนั รอบอก บางพนื้ ที่เรียก ตกแตง่ พวงกุญแจ เป็นตน้
“พานโครง” หรอื “รอบอก”
สรอ้ ยคอ : ยาวระดบั อก สวมบรเิ วณลำ� คอ อา้ งองิ : ศาสตรแ์ หง่ ครหู มอโนรา.
สังวาล 2 ชิ้น : ยาวกวา่ สรอ้ ยคอ สวมทบั กนั เครอื่ งแตง่ กายโนรา. สบื คน้ เมอ่ื วนั ที่
ซา้ ยขวา 9 สงิ หาคม 2563. (ทม่ี า :
ปง้ิ โพก : รปู สามเหลีย่ ม ส�ำหรบั สวม http://krunora.blogspot.com ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ปิดสะโพก /p/blog-page_6263.html)

251

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตวสั ดุธรรมชาติ

ทายาทชา่ งศิลปหัตถกรรมแหง่ ปี 2560

คณุ เนติพงศ์ ไลส่ าม แหง่ แบรนด์ NATIPONG

การประยกุ ตใ์ ช้เทคนคิ อนั ละเอยี ดออ่ นของการร้อยลกู ปดั ชดุ มโนราห์ บวกกับการออกแบบลวดลายกราฟิก
ร่วมสมัยแต่สะท้อนอัตลักษณ์ภาคใต้ได้เป็นอย่างดี ส่งผลให้งานหัตถกรรมลูกปัดมโนราห์ภายใต้แบรนด์
NATIPONG เข้าไปอยู่ในใจผู้บริโภคได้อย่างง่ายดาย ทั้งการต่อยอดการออกแบบด้วยการแทรกลูกปัดสี
ด�ำ หรือการใช้กราฟิกไล่สี หรือการใส่ความหมายใหม่ให้กับเคร่ืองสวมศีรษะไทยอย่างชฎา จนกลายเป็น
โคมไฟที่มีสไตล์เหมาะกับการน�ำไปเป็นของประดับบ้าน หรือจะใช้ฝีมือการร้อยลูกปัดไปประดับกระเป๋าที่
ผลติ จากวสั ดุธรรมชาตทิ ้องถิ่นอย่าง “กระจูด” ส่งผลให้เกิดเปน็ ผลติ ภณั ฑล์ กู ผสมทส่ี วยงามไม่เหมือนใคร
นอกจากจะได้เป็นผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นท่ีช่วยสร้างรายได้แล้ว ยังช่วยสืบสานองค์ความรู้
ศาสตรแ์ หง่ งานฝมี ือ สรา้ งแรงบันดาลใจและความภาคภมู ิใจให้เกิดขนึ้ ในชุมชนอีกดว้ ย

อา้ งองิ :
อลษิ า ลมิ้ ไพบลู ย.์ (2562). รอ้ ยรกั มโนราห.์ สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 สงิ หาคม 2563. (ทมี่ า : https://readthecloud.co/natipong/)
ศนู ยส์ ง่ เสรมิ ศลิ ปาชพี ระหวา่ งประเทศ (องคก์ ารมหาชน). (2560). “เนตพิ งศ์ ไลส่ าม” ทายาทชา่ งศลิ ปหตั ถกรรม” ประจำ� ปี 2560
งานหตั ถกรรมลกู ปดั มโนราห์ จาก จ.สงขลา. สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ 9 สงิ หาคม 2563. (ทมี่ า : https://www.facebook.com/sacict/
posts/1556392001057054/)

252

วัสดธุ รรมชาติ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ข้อมูลสำ�หรบั ติดตอ่

ลูกปดั มโนราห์ อำ�เภอนาโยง

ช่ือกลุ่ม : กลุ่มลูกปดั มโนราห์ นาโยง (โคกสะบ้า)
ที่อยู่ : 44/2 หมู่ 1 ตำ� บลโคกสะบา้ อ�ำเภอนาโยง จังหวดั ตรงั
โทรศพั ท์ : 087-263-9838
Facebook : https://www.facebook.com/ManorahJuleeSil/
ตัวอยา่ งการน�ำไปใชง้ าน : เครอื่ งประดบั ผม โคมไฟ

253

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตวัสดธุ รรมชาติ

ลูกปัดมโนราห์ NATIPONG

ช่อื กลุ่ม : NATIPONG
ทีอ่ ยู่ : 29/1 หมู่ 3 ตำ� บลบ้านขาว อำ� เภอระโนด จงั หวัดสงขลา
โทรศพั ท์ : 088-828-9922
Line ID : pom289
อีเมล : [email protected]
Facebook : https://www.facebook.com/natipongbead/
ตัวอย่างการนำ� ไปใช้งาน : เครอื่ งประดับตกแต่ง สร้อยคอ โคมไฟ

254





พนื้ ทศี่ กึ ษา
น้ำ�ยางพาราแปรรูป
ผลติ ภัณฑ์จากนาํ้ ยางพารา

อ.ตะก่ัวทุ่ง จ.พังงา


ยางพาราอโี คลาเท็กซ์
อ.เมอื งภูเก็ต จ.ภูเกต็


ยางพาราทวสี ขุ
อ.บา้ นนาเดิม จ.สรุ าษฎร์ธานี

สีจากน้ำ�ยางพารา
อ.เมอื งปัตตานี จ.ปตั ตานี

ยาง EVA
อ.เมอื งปตั ตานี จ.ปตั ตานี

ยางพาราแปรรปู PATEX
อ. สุไหงโก-ลก จ. นราธิวาส

หมวด ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ยาง

257

อตั ลกั ษณว์ สั ดถุ น่ิ ใต้ ยาง

258

ยาง

ยางพารา...
พชื เศรษฐกิจประจำ�ประเทศ

ยางพาราเปน็ พชื เศรษฐกจิ อันดบั หนึ่งของภาคใตแ้ ละเป็นอันดับตน้ ๆ ของประเทศ พื้นทีป่ ลกู ยางในภาคใต้
สามารถผลติ ยางได้ประมาณรอ้ ยละ 90 ของผลผลติ ยางท้ังประเทศ และนิยมปลกู ยางทุกจงั หวัด เนือ่ งจาก
สภาพพนื้ ทสี่ ว่ นใหญเ่ ปน็ เนนิ เขา เหมาะกบั การปลกู ยางมากกวา่ พชื ชนดิ อนื่ ประกอบกบั ยางเปน็ พชื ทป่ี ลกู งา่ ย
ไม่มีค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษามาก สามารถน�ำผลผลิตไปจ�ำหน่ายได้ตามลักษณะและคุณภาพ จังหวัดท่ีมี
พน้ื ทีป่ ลกู มากทีส่ ุดคอื สงขลา รองลงมาได้แก่ สรุ าษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ตรงั นราธวิ าส และยะลา
นำ้� ยางสด (Latex) เปน็ ผลติ ผลทสี่ ำ� คญั ทไี่ ดจ้ ากทอ่ ลำ� เลยี งอาหารในสว่ นเปลอื กของตน้ ยางพารา นำ้� ยางสด
ที่ได้จากการกรดี ยางประมาณ 92% จะถูกน�ำมาแปรสภาพเปน็ 2 ลักษณะ คือ
1. ในรูปของน้�ำยางข้น ซ่ึงเป็นการแยกน้�ำออกจากน้�ำยางสดด้วยเคร่ืองปั่นเหว่ียงตกตะกอนเพ่ือเพ่ิม
ความเขม้ ขน้ ของเนื้อยาง แล้วจึงนำ� มาเป็นวัตถดุ ิบส�ำหรบั ผลิตผลิตภัณฑ์ยางตา่ งๆ เช่น ถงุ มอื ยาง อปุ กรณ์
ทางการแพทย์ ช้ินส่วนอิเล็กทรอนกิ ส์ และลูกโป่ง เป็นตน้
2. ในรูปของยางแห้ง โดยการเติมกรดอะซิติกเจือจางลงในน�้ำยางสดเพื่อท�ำให้น้�ำยางจับตัวเป็นก้อน
เกิดการแยกช้ันระหว่างเน้ือยางและน้�ำ ส่วนน้�ำที่ปนอยู่ในเนื้อยางจะถูกก�ำจัดออกด้วยการรีดด้วยลูกกล้ิง
และท�ำให้แห้งด้วยการรมควันหรือการรีดด้วยเครื่องรีด กลายเป็นยางแผ่นรมควัน ยางแผ่นผึ่งแห้ง ยาง
เครฟขาว หรือยางแท่ง เป็นต้น

สว่ นที่เหลือจากการกรดี หน้ายาง ก็คอื ยางก้นถ้วยหรอื เศษยาง ประมาณ 8% จะถูกนำ� ไปทำ� เปน็ ยางแท่ง
และยางเครฟเกรดต่ำ�

ผลผลิตจากยางพาราสามารถน�ำไปใช้ประโยชน์ในภาคอตุ สาหกรรมต่างๆ เชน่ ยานยนต์ ซึง่ เป็นผลิตภณั ฑ์
ทม่ี มี ลู คา่ การสง่ ออกทสี่ งู สดุ ของประเทศ ผลติ ภณั ฑป์ ระเภทยางยดื หรอื หนงั ยางเสน้ ถงุ มอื ยางทางการแพทย์
เป็นต้น และเพื่อเป็นการเพ่ิมมูลค่าให้กับยางพาราท่ีเป็นวัสดุท้องถิ่น มีผู้ประกอบการหลายรายพัฒนา
กระบวนการผลิตและสร้างสรรค์ยางพาราให้เป็นผลิตภัณฑ์เพ่ือสุขภาพท่ีใช้งานได้ในชีวิตประจ�ำวัน เช่น
หมอนหนนุ หมอนรองคอ ทน่ี อน เบาะรองนัง่ หรอื ตอ่ ยอดเปน็ วตั ถดุ ิบสำ� หรับผลติ ของตกแตง่ ของท่ีระลกึ
ทีแ่ สดงอัตลักษณข์ องภาคใต้ สีเอนกประสงคส์ �ำหรับเด็ก รวมถึงการ Upcycling เพื่อให้ไดผ้ ลติ ภัณฑ์ใหม่
นบั เปน็ การยกระดบั รายไดข้ องเกษตรกรในภาคใตใ้ หเ้ พม่ิ ขนึ้ และเปน็ การชว่ ยรกั ษาสงิ่ แวดลอ้ มไปพรอ้ มๆ กนั

อา้ งองิ : ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
สำ� นกั งานพฒั นาการวจิ ยั การเกษตร (องคก์ ารมหาชน). การใชป้ ระโยชนแ์ ละการแปรรปู . สบื คน้ เมอ่ื วนั ที่ 9 กรกฎาคม 2563.
(ทม่ี า : http://www.arda.or.th/kasetinfo/south/para/used/index.php)

สำ� นกั งานพฒั นาการวจิ ยั การเกษตร (องคก์ ารมหาชน). ความสำ� คญั ของยางพาราตอ่ เศรษฐกจิ และสงั คม. 259
สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2563. (ทม่ี า : http://www.arda.or.th/kasetinfo/south/para/history/01-10.php)

ยาง

น้ำ�ยางพาราแปรรูป
ช่ือเรยี กวสั ดทุ วั่ ไป : น้�ำยาง ยางข้น ยางแปรรูป ลาเทก็ ซ์
ตวั อยา่ งผลติ ภัณฑ์ : ของท่รี ะลึก หมอนและท่ีนอนสขุ ภาพ เฟอรน์ เิ จอร์
งานตกแต่งภายใน
พ้ืนท่ศี กึ ษา : • ผลติ ภณั ฑ์จากน้ำ� ยางพารา :
ตำ� บลทา่ อยู่ อำ� เภอตะก่วั ท่งุ จงั หวัดพงั งา
• ยางพาราอีโคลาเท็กซ์ :
ต�ำบลฉลอง อ�ำเภอเมอื งภูเก็ต จังหวดั ภูเก็ต
• ยางพาราทวสี ขุ :
ตำ� บลทรพั ยท์ วสี ขุ อำ� เภอบา้ นนาเดมิ
จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

260

ยาง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รูจ้ ัก น้ำ�ยางพาราแปรรูป

น้�ำยางพารา (Latex) เปน็ ของเหลวสีขาวถงึ ขาวปนเหลือง ขุน่ ขน้ คล้ายน�้ำกะทิหรือน�้ำนม อยใู่ นท่อน�ำ้ ยาง
ซ่งึ เรยี งตัวกนั อยใู่ นสว่ นเปลอื กของตน้ ยางพารา น�้ำยางสดที่กรดี ใหม่จะเหลว และสามารถกระจายตัวได้ดี
ในนำ้� มีกล่ินหอมเฉพาะตวั แตห่ ากปลอ่ ยทงิ้ ไว้เป็นเวลานาน นำ้� ยางจะเรม่ิ บูดเนา่ สง่ กลน่ิ เหม็น เนือ่ งจาก
มสี ว่ นประกอบของโปรตนี ไขมัน และอนื่ ๆ อยู่ในน้ำ� ยางด้วย จึงต้องแปรรปู น้ำ� ยางทีม่ ฤี ทธ์ิเป็นกลางและมี
ประจลุ บดว้ ยสารท่ีมปี ระจุบวก เพ่ือช่วยในการจับตัวยางหรือแยกชนั้ ยางออกจากสว่ นประกอบอ่ืนๆ ใหเ้ ป็น
น้�ำยางข้นหรอื แผน่ ยางดิบ
น้�ำยางสดมีปรมิ าณเนอ้ื ยางแหง้ ตัง้ แต่ 25 – 40% ช่วงทเี่ ร่มิ เปดิ กรดี คร้ังแรกน้ำ� ยางจะมีปรมิ าณเนอื้ ยาง
แห้งเฉล่ียท่ี 27% และจะมากขน้ึ ตามอายุของตน้ ยาง โดยเฉลีย่ ปรมิ าณเนอื้ ยางแห้งจะอย่ทู ่ี 33% ส่วนตน้
ยางทมี่ ีอายุมากกวา่ 25 ปขี ึน้ ไป จะมีเน้ือยางแหง้ ประมาณ 40% ชาวสวนยางไมส่ ามารถกรดี ยางได้ตลอด
ท้ังปี ตน้ ยางจะผลติ น้ำ� ยางลดลงในช่วงที่ยางผลัดใบหรือชว่ งฤดรู อ้ นในแต่ละพน้ื ท่ี สงั เกตไดจ้ ากใบยางมีสี
เหลอื งและรว่ งหลน่ จากตน้ แตเ่ มอื่ ถงึ ชว่ งฤดเู ปดิ กรดี อกี ครงั้ ในชว่ งทใี่ บยางแตกใหม่ เจรญิ เตม็ ทแ่ี ละเปลย่ี น
เปน็ สเี ขียวเขม้ ชาวสวนยางจึงสามารถเรม่ิ กรดี ได้อีกครง้ั
นำ้� ยางสดทน่ี ำ� ไปแปรรปู ควรมคี วามสดและสะอาดมากทสี่ ดุ และควรใชส้ ารรกั ษาสภาพนำ้� ยางเทา่ ทจี่ ำ� เปน็ ซง่ึ
ในปจั จบุ นั จะใชส้ ารทเ่ี รยี กวา่ TAPS (Thai Advanced Preservative System) ทพ่ี ฒั นาโดยศนู ยเ์ ทคโนโลยี
โลหะและวสั ดแุ หง่ ชาติ (เอม็ เทค) ทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพดกี วา่ แอมโมเนยี ทำ� ใหน้ ำ�้ ยางขน้ ไมม่ กี ลนิ่ ฉนุ ไมเ่ ปน็ พษิ
ตอ่ เซลลข์ องสงิ่ มชี วี ติ ไมม่ โี ลหะหนกั เปน็ สว่ นประกอบและไมเ่ กดิ กากตะกอนทกี่ อ่ ใหเ้ กดิ ปญั หาการบำ� บดั นำ�้
เสีย อกี ท้งั ยังไม่เปน็ อนั ตรายต่อรา่ งกาย
น�ำ้ ยางพาราเป็นวตั ถดุ บิ จากธรรมชาติทไ่ี ม่กอ่ ให้เกิดการแพ้ จงึ นำ� ไปผลติ สินค้าหลายประเภท เช่น ถงุ มือท่ี
แพทย์ใช้ในการผา่ ตัด ผลิตภณั ฑ์ทางการแพทย์ ที่นอนยางพาราและผลิตภณั ฑ์ในครัวเรือน และอื่นๆ

อา้ งองิ : สำ� นกั งานเศรษฐกจิ การเกษตร. (2555). ขา่ วการผลติ การตลาด ผลติ ผลการเกษตร: ยางพารา.
สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 10 กรกฎาคม 2563. (ทมี่ า : https://www.ryt9.com/s/oae/1457140)

261

ยาง

องค์ประกอบ คณุ สมบตั ิของวสั ดุ

น้ำ� ยางพาราดิบ 100% หรือ ทนทาน ยดื หยนุ่ มกี ลนิ่ เฉพาะ เหนยี วยดึ ตดิ กนั ไดด้ ี
น�ำ้ ยางพารา 94% และสารเคมีทที่ �ำให้ รีไซเคลิ ยอ่ ยสลายได้ตามธรรมชาติ ต้านทานน�้ำ
เกิดฟองและคงรูป 6% ส�ำหรบั การทำ� หมอน รับแรงกดทบั ไดด้ ี

ผลติ ภัณฑ์จาก ยางพารา ยางพารา
นำ�้ ยางพารา อโี คลาเทก็ ซ์ ทวีสุข

จดุ เด่น • ข้ึนรูปทรงไดห้ ลาก • แปรรปู เปน็ ทน่ี อน มกี ลน่ิ • แปรรปู เปน็ หมอน
หลายตามที่ตอ้ งการ หอมคลา้ ยกลน่ิ นม ท่นี ุ่ม ยดื หยุ่นสงู ไมม่ ี
สารเคมีตกคา้ ง กันไรฝุน่
ยดื หยนุ่ และคงทนสงู รองรบั ทกุ สรีระ ลดการ
ออกแบบใหร้ องรบั สรีระ นอนกรน ทำ� ความ
ระบายอากาศและ สะอาดงา่ ย ซกั เครอ่ื งได้
ลดการเกิดเหง่อื ได้

ขอ้ จำ� กดั • แรงงานการผลติ • ขนาดทใี่ หญ่และ • ไมท่ นทานตอ่ รงั สยี วู ี
ทุน และเทคโนโลยี น้�ำหนักมาก จงึ ไมค่ วรตากแดด
การผลติ มขี นาดเล็ก • แรงงานและโรงเรอื น
ไมพ่ อกบั การผลติ

ศกั ยภาพ • ผลติ ไดต้ ามความ • การผลิตมีคณุ ภาพ • ใชบ้ ลอ็ กรปู แบบเดิมเพ่อื
การผลติ ตอ้ งการของลกู คา้ และไดม้ าตรฐาน ลดตน้ ทุนการผลิต
และตลาด ในระดบั หนง่ึ เชน่ • เรมิ่ พฒั นาผลติ ภัณฑ์ • วางแผนสรา้ งสรรค์
เมด็ มะมว่ งหมิ พานต์ เป็นชดุ เตยี งนอนขนาด ผลติ ภัณฑ์ท่ีเกย่ี วข้องกับ
• สง่ ออกไปยงั ประเทศ ตา่ งๆ เบาะรองนอน ฟองน�้ำ เชน่ เบาะรถยนต์
จนี ผา่ นพอ่ คา้ ทพี่ บั เกบ็ ได้ และหมอน เบอะมอเตอร์ไซด์
คนกลาง ยางพาราเพือ่ สขุ ภาพ เบาะรองน่งั โซฟา และ
• เป็นท่ีตอ้ งการของลกู ค้า อาสนะสงฆ์
โดยเฉพาะตลาด • จ�ำหนา่ ยในประเทศและ
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต ตา่ งประเทศ เชน่ จีน สง่ ออกไปยงั ประเทศจีน
และไต้หวัน

262

ยาง

กระบวนการผลิต

การผลติ นำ้ �ยางข้น ขั้นตอนที่ 2 ขนั้ ตอนที่ 3

ข้ันตอนที่ 1 ตรวจสอบคณุ ภาพนำ�้ ยางและ ตรวจสอบคุณภาพนำ�้ ยางข้น
ผสมสารเคมี น�ำเข้าเคร่ืองเหวี่ยง อกี ครง้ั กอ่ นจดั จำ� หน่าย
รวบรวมน้ำ� ยางสดจากแหลง่ (Certrifuge) เพอ่ื ทำ� เปน็ น�้ำยางข้น
เพาะปลูกตา่ งๆ โดยผสม ท่ีมคี วามเข้มข้นตั้งแต่ 30%-60%
แอมโมเนยี หรอื สารรกั ษา
สภาพเพ่ือคงสภาพและรักษา
คณุ สมบัตขิ องน�้ำยาง

อา้ งองิ : บรษิ ทั ไทยรบั เบอรล์ าเทค็ คอรป์ อรเ์ รชนั่ (ประเทศไทย) จำ� กดั (มหาชน). (2549). Manufacturing Process and
Quality Control. สบื คน้ เมอ่ื วนั ที่ 9 กรกฎาคม 2563. (ทม่ี า : https://www.thaitexgroup.com/thai2/latex/latex_
manufacturing_flow.php)

จาก “ยาง” สู่ “ผลิตภัณฑ์ยาง”
น้ำ�ยางพารา และสารสำ�คัญ 7 ชนดิ คือ

1 2 3 4
โพแตสเซียม กำ� มะถนั สารเรง่ ให้ สารปอ้ งกนั ยาง
ยางคงรปู
โอลีเอต เสอ่ื มสภาพ

5 6 7
สารกระตุ้น สารป้องกัน สารทท่ี �ำใหเ้ กดิ
ฟองยุบตวั เจลในน้�ำยาง
สารเรง่

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

263

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตยาง

ขัน้ ตอนท่ี 1 ทำ� ความสะอาดแม่พิมพแ์ ละฉีดพ่นด้วยสารแคลเซยี มไนเตรท
ทีค่ วามเขม้ ข้น 10% เพอ่ื ใหย้ างจับแม่พมิ พ์

ข้นั ตอนท่ี 2 ปนั่ น�ำ้ ยางขน้ ด้วยเครอื่ งปน่ั ความเร็วตำ�่ เพ่ือไลแ่ อมโมเนยี ที่
ผสมอยูใ่ นน�้ำยางใหร้ ะเหยออกไป

ขน้ั ตอนที่ 3
• เตมิ สารโพแทสเซยี มโอลเี อต ปน่ั ดว้ ยความเรว็ สงู เพอ่ื ใหเ้ กดิ ฟอง ประมาณ 4 เทา่
• เติมก�ำมะถนั สารเร่งใหย้ างคงรูป และสารปอ้ งกนั ยางเสอ่ื มสภาพ ปนั่ ตอ่
ดว้ ยความเร็วต่ำ� 1 นาที
• เตมิ สารปอ้ งกนั ฟองยุบตัวและสารกระตุ้นสารเรง่ และปน่ั ด้วยความเรว็
ต�่ำ 1 นาที
• เติมสารที่ท�ำให้เกิดเจลในน้�ำยาง และปน่ั ด้วยความเรว็ ต่�ำ 1 นาที
ขน้ั ตอนท่ี 4 นำ� ฟองยางทป่ี น่ั แลว้ เทลงในแมพ่ มิ พป์ นู ปาดฟองหนา้ ยางใหเ้ รยี บ

ขั้นตอนที่ 5 นำ� ไปนง่ึ หรอื ตม้ ดว้ ยอณุ หภูมพิ อเหมาะ ตกแต่งระบายสหี รือ
พน่ สีให้สวยงามเพอ่ื ใหค้ ล้ายของจรงิ มากทีส่ ดุ หรือประกอบตกแต่งด้วยไม้
แกว้ กระจก ทำ� กรอบและวสั ดุอืน่ ๆ ได้ตามตอ้ งการ
264

ยาง

Tips! ในการสร้างมูลคา่

น้�ำยางพาราสามารถนำ� มาแปรรปู ใหเ้ ปน็ อุปกรณ์ทางการแพทย์ เชน่ เต้านม
ให้กบั ศูนยม์ ะเรง็ จงั หวดั สุราษฎร์ธานไี ด้

จาก “ยาง” สู่ “ท่นี อน” ข้ันตอนท่ี 3
ขั้นตอนท่ี 1
อบไอน�ำ้ ให้ฟูขนึ้ รูป
น�ำน้�ำยางพาราดิบ 100% ปั่นผสมกับสารท่ี
จำ� เปน็ 3 ชนดิ สำ� หรบั ขนึ้ รปู ซงึ่ เปน็ กระบวนการ ข้นั ตอนที่ 4
ผลิตทผ่ี ่านการรับรองคุณภาพโดยสถาบนั eco
INSTITUT หรือศูนย์การวิจัยและการประเมิน ลา้ ง 3-4 คร้ัง อย่างถูกวิธจี นสะอาดและมกี ล่ินหอม
สิ่งแวดล้อมของประเทศเยอรมนี และสถาบัน คล้ายน้ำ� นม
เทคโนโลยนี วิ เคลยี รแ์ หง่ ชาติ (องคก์ ารมหาชน)
ขน้ั ตอนท่ี 5
ข้ันตอนที่ 2
อบจนแห้งสนิท พรอ้ มจัดจำ� หนา่ ย
เทสว่ นผสมนำ้� ยางในบลอ็ กหรือแมพ่ มิ พ์
รอจนแข็งตวั

รู้หรอื ไม่ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ทนี่ อนยางพารามี 2 ประเภท ลกั ษณะภายนอกที่เหน็ สแี ละรปู ร่างเหมอื นกนั แต่กลิ่นและราคาจะตา่ งกนั
1. ที่นอนยางพาราธรรมชาติ 100% จะมีกลิ่นหอมคล้ายกลน่ิ นม ประกอบกับการออกแบบให้เปน็ โครง
รงั ผง้ึ เพอ่ื ชว่ ยระบายอากาศทเี่ กดิ จากความรอ้ นของรา่ งกาย ลดการเกดิ เหงอื่ ไมม่ เี สยี งรบกวนขณะ
นอนหลับ คุณภาพจะสงู และราคาสงู
2. ท่ีนอนยางพาราธรรมชาติผสมน�้ำยางสังเคราะห์ จะมีกล่ินฉุนของน�้ำยางสังเคราะห์ ท�ำให้ต้องใส่
กลิน่ น�้ำหอมเขา้ ไปกลบกล่นิ คุณภาพด้อยและราคาจะถูกกว่า

265

ยาง

จาก “ยาง” สู่ “หมอน”

ขน้ั ตอนท่ี 1 ข้นั ตอนที่ 2 ขั้นตอนที่ 3 ขั้นตอนที่ 4

ผสมนำ�้ ยางขน้ 94% นำ� มาเทลงแมพ่ ิมพ์ แกะออกจากแม่พมิ พ์ นึ่งดว้ ยระบบไอน้�ำ
และสารเคมี ซ่งึ มี 2 แบบ คอื แลว้ ลา้ งสารเคมี และนำ� ออกผง่ึ ใหแ้ ห้ง
ในเครอื่ งสำ� หรบั ผสม ทรงสี่เหลยี่ มและรปู ออกจนหมด กอ่ นจะคดั คณุ ภาพและ
จนวตั ถุดบิ เขา้ ท่ี หัวใจ แลว้ ท้งิ ให้จบั ตวั บรรจุลงถงุ
เป็นก้อน

Tips! ในการสรา้ งมลู คา่

นำ� เศษยางพาราที่เหลือหรอื หมอนยางพาราทไ่ี ม่ผา่ นคณุ ภาพมาตัดเปน็ ชน้ิ เลก็ ๆ
แล้วอัดเป็น หมอนขา้ ง หมอนหนนุ รองคอครึ่งวงกลม และหมอนตุ๊กตารูปสัตว์ไดอ้ ีก

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

266

ยาง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

ขอ้ มลู สำ�หรบั ตดิ ตอ่

ผลติ ภัณฑจ์ ากน้ำ�ยางพารา

ช่ือกลุ่ม : กลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์จากนำ้� ยางพารา
ทอ่ี ยู่ : 24/2 หมู่ 2 ต�ำบลทา่ อยู่ อ�ำเภอตะกวั่ ทงุ่ จังหวดั พงั งา
โทรศพั ท์ : 089-972-6113 (Line ID)
ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : ของที่ระลึก เตา่ ตนุ เม็ดมะม่วงหิมพานต์
และอปุ กรณ์ทางการแพทย์

267

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตยาง
ยางพาราอโี คลาเท็กซ์

ช่ือกลุ่ม : ร้านอโี คลาเทก็ ซ์ “ECO”
ทีอ่ ยู่ : 7/34 หมู่ 5 ตำ� บลฉลอง อำ� เภอเมอื งภเู กต็ จงั หวดั ภเู กต็ 83000
โทรศัพท์ : 076-540-962-5
ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : เบาะรองนอน หมอนยางพารา เตียงนอนยางพารา

268

ยาง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
ยางพาราทวสี ุข

ชือ่ กลมุ่ : สหกรณ์กองทนุ สวนยางทรัพย์ทวี จำ� กดั
ทอ่ี ยู่ : 11/2 หมู่ 4 ต�ำบลทรัพย์ทวี อ�ำเภอบ้านนาเดิม
จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี 84240
โทรศัพท์ : 077-963-884, 077-341-128
Facebook : https://www.facebook.com/TaweesukLatexpillow/
ตัวอยา่ งการนำ� ไปใช้งาน : หมอนหนุน หมอนขา้ ง หมอนรองนง่ั หมอนรองคอ
` หมอนตกุ๊ ตารปู สตั ว์ และเบาะชนดิ แขง็

269

ยาง

สีจากนำ้ �ยางพารา

ชื่อเรยี กวัสดทุ วั่ ไป : น�้ำยางสีแปรรปู สีอเนกประสงค์จาก
น�ำ้ ยางพารา จน้ จน (JonJon)
ตัวอย่างผลิตภณั ฑ์ : ของเล่น ของตกแตง่
พื้นทีศ่ ึกษา : ต�ำบลรสู ะมแิ ล อำ� เภอเมืองปตั ตานี จงั หวดั ปัตตานี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

270

ยาง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รู้จกั สีจากน้ำ�ยางพารา

สีน�้ำยางเป็นวัสดุท่ีถูกน�ำมาใช้เพ่ือสร้างภาพเขียนในสมัยอียิปต์โบราณ ต้ังแต่กลางคริสต์ศตวรรษท่ี 19
โดยใช้เพอ่ื วาดภาพพ้ืนผวิ ดา้ นนอกและตกแต่งภายใน ปัจจุบนั สีน�้ำยางน�ำมาใชใ้ นอตุ สาหกรรมการกอ่ สร้าง
ทง้ั งานภายนอกอาคารและงานตกแตง่ ภายใน เช่น ทาสบี ้านหรอื อาคาร ตกแต่งหอ้ ง หรือตกแต่งพืน้ ผิวไม้
เปน็ ตน้ เพราะทนทาน ไมม่ สี ารพษิ ปอ้ งกนั ความชนื้ ความรอ้ นและการรวั่ ซมึ ไดด้ ี นอกจากน้ี กลมุ่ นวตั กรรม
น้�ำยางธรรมชาติเพ่ือส่ิงแวดล้อม ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ยังได้พัฒนาต่อยอด
ด้วยการน�ำน�้ำยางธรรมชาติมาผสมกับสารรักษาสภาพน�้ำยางท่ีมีประสิทธิภาพมากกว่าแอมโมเนียที่มีกลิ่น
ฉนุ และสง่ ผลตอ่ เย่อื บทุ างเดินหายใจ ท�ำใหไ้ ด้น�้ำยางทีม่ ีคุณสมบัติเป็นดา่ งออ่ นๆ ไมม่ กี ลิ่น เม่อื นำ� ไปเติมสี
ตามต้องการ จะไดเ้ ป็นสจี ากนำ�้ ยางพาราทีส่ ามารถใช้แตง่ แตม้ บนร่างกาย (Body Paint) ได้อยา่ งปลอดภยั
ไม่ระคายเคืองผวิ หนัง เหมาะกับเดก็ ๆ หรือจะน�ำไปทาบนวสั ดุต่างๆ ก็ได้เช่นกัน
สีน้�ำยางพาราน้ี เป็นของเล่นสร้างพัฒนาการและเสริมสร้างความคิดคล้ายกับการทดลอง น่ันคือให้เด็กๆ
ได้เรียนรู้ สังเกต จดจ�ำว่าการแห้งของสีคือ การระเหยน้�ำออกจากตัวสีซึ่งจะต้องใช้เวลา อีกท้ังยังขึ้นกับ
อณุ หภมู ิ ความชน้ื และปรมิ าณสี เหมอื นการตากผา้ หากแดดแรงอากาศรอ้ นทำ� ใหผ้ า้ หมาดแหง้ เรว็ หากฝนตก
ความชนื้ สงู ผา้ เปยี กอาจจะไมม่ วี นั แหง้ การอบแหง้ หรอื เปา่ ลมรอ้ นชว่ ยได้ แตก่ ารเรง่ ใหแ้ หง้ เรว็ อาจจะทำ� ให้
ผลงานไมส่ วยเพราะการหดตวั ของสที ่ผี ิวหนา้ เร็วเกินไป

อา้ งองิ : บทความ สนี ำ�้ ยาง: มนั คอื อะไรและทม่ี นั ใช.้ สบื คน้ เมอ่ื วนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2563.
(ทมี่ า : https://th.decorexpro.com/kraski/lateksnaya-chto-eto-takoe/)

271

ยาง

รู้หรือไม่

เด็กไทย...ตอ้ งได้เลน่ ยางพารา
นอกจากจะไดส้ นกุ สนานกบั ของเลน่ ทผี่ ลติ จากไมย้ างพาราหรอื ลกู ยางนาแลว้ เดก็ ๆ ยงั สามารถสรา้ งสรรค์
จนิ ตนาการดว้ ยของเล่นปลายเปิดจากสีน้ำ� ยางพารา ท่สี ามารถเล่นไดบ้ นพื้นผิว 2 แบบ คือ
1. พื้นผิวที่เรียบมนั เชน่ กระจก บอร์ด แผ่นพลาสตกิ แฟ้มงาน สามารถระบายในแนวนอน
เพราะถ้าเปน็ แนวตั้งสจี ะไหลได้ เมื่อแห้ง สามารถลอกหรือแกะสอี อกมา จะมีความเป็นกาวอ่อนๆ
สามารถแปะกับผวิ กระจกได้
2. พืน้ ผิวโครงสร้างตาขา่ ย เชน่ ผา้ ชนดิ ต่างๆ ทีเ่ กิดจากการถักทอ เม่ือระบายแหง้ แลว้
สจี ะยดึ ติดกับผวิ ผา้ ไม่หลดุ ลอก ทำ� ใหส้ ามารถระบายบนเส้ือหรือกระเป๋าผา้ ได้
การเล่นอย่างสรา้ งสรรคด์ ้วยสีจากนำ้� ยางพารา ส่งผลให้เด็กๆ สามารถพฒั นากลา้ มเนอ้ื มัดเลก็ เม่อื ตอ้ ง
บีบสีให้เป็นเส้นต่อเน่ืองหรือบีบหยดเป็นจุด หรือควบคุมกล้ามเน้ือมัดใหญ่ท่ีต้องบังคับเส้นให้เป็นรูป
แบบต่างๆ ตามต้องการ ในขณะเดียวกันก็สามารถเสริมสร้างสมองซีกขวาในด้านความคิดสร้างสรรค์
และจินตนาการ ในขณะที่สมองซีกซ้ายได้เรียนรู้ถึงปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ เช่น การระเหยของ
น�้ำ กลไกการแห้งของยางจากผิวด้านนอกสู่ด้านใน ปรากฏการณ์แทรกสอดของโมเลกุลยางบนผิวผ้าที่
เม่อื แหง้ แล้วจะไมส่ ามารถดึงแยกออกจากผา้ ได้ เปน็ ต้น

องค์ประกอบ จุดเดน่

น้ำ� ยาง สนี ำ�้ หรอื สีอะคริลกิ เปน็ ของเล่นทส่ี ร้างสรรคจ์ นิ ตนาการ
ไม่มกี ลนิ่ เหมน็ ไมเ่ ป็นอันตรายต่อเด็ก
คณุ สมบตั ขิ องวสั ดุ สามารถลอกออกได้งา่ ยบนพนื้ ผวิ เรียบ

ขน้ หนดื และยดึ เกาะกับพ้นื ผวิ ได้ดี ข้อจำ�กดั
ต้านทานไฟนอ้ ย ความคงทนของสีดี
ต้านทานน�้ำและรอยขดี ขว่ นสงู หากเปอ้ื นเส้ือผา้ จะซกั ออกยาก

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

272

ยาง

กระบวนการผลติ

ขน้ั ตอนท่ี 1 ขั้นตอนท่ี 2 ขนั้ ตอนท่ี 3

น�ำน้ำ� ยางสดมาเตมิ สาร ดัดแปลงความหนืดของน�้ำยาง แต่งสแี ละกล่ิน
เพือ่ รกั ษาสภาพไมใ่ หบ้ ูดเนา่ และปรบั ปรุงคุณภาพยางให้
เหมาะกับการใชง้ าน

รู้หรอื ไม่

สี JonJon...ใสใ่ จสิง่ แวดล้อม

นอกจากจะได้เล่นสนุกกับสีแปรรูปจากน�้ำยางพารา JonJon แล้ว เด็กๆ ยังได้เรียนรู้การแสดงความ
รับผิดชอบต่อส่ิงแวดล้อมอีกด้วย เพราะสีขนาด 1 ลิตร ทั้ง 24 สี เป็นแบบ refill ท่ีไม่มีการจ�ำหน่าย
แยกขวด ซึ่งต้องการจะลดการใช้บรรจุภัณฑ์ให้มากท่ีสุด เมื่อต้องการ refill สามารถส่งขวดกลับไปยัง
ผู้ผลิตเพื่อเติมสี พร้อมได้ส่วนลด หรือหากไม่ต้องการ refill แต่ต้องการรีไซเคิลขวด ก็สามารถส่งขวด
กลบั ไปยงั ผผู้ ลติ เพอื่ ผา่ นกระบวนการทำ� ความสะอาด บรรจสุ ใี หมแ่ ละนำ� ไปแจกจา่ ยใหก้ บั โรงเรยี นขนาด
เลก็ ท่ีขาดแคลนตอ่ ไป

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• รว่ มมือกบั พนั ธมติ รมอื อาชีพในการเลอื กคสู่ อี ย่าง ยนิ ดีดีไซน์ ออกเปน็ 4 ธีมหลัก จ�ำนวน 24 สี
• ร่วมมือกับแบรนด์นำ�้ หอมท่ีชว่ ยพัฒนาเรือ่ งการกลบกลน่ิ ยางพารา
• ตลาดหลกั เป็นตลาดภายในประเทศ

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

273

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตยาง

ข้อมูลสำ�หรับติดตอ่

ชือ่ : ดร.ณฐั พงศ์ นิธอิ ุทยั “JonJon“
คณะวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั สงขลานครินทร์
ท่อี ยู่ : 181 ถนนเจรญิ ประดิษฐ์ ตำ� บลรสู ะมิแล อ�ำเภอเมืองปตั ตานี
จังหวัดปัตตานี 94000
โทรศพั ท์ : 081-543-3177
อเี มล์ : [email protected]
เวบ็ ไซต์ : https://jonjonpaint.com/
Facebook : https://www.facebook.com/JonJonPaint/
ตัวอยา่ งการน�ำไปใชง้ าน : สเี อนกประสงค์ ของเล่นเด็กปลายเปดิ

274

เซรามิก

ยาง EVA

ชอ่ื เรียกวสั ดุทั่วไป : ยางรไี ซเคิล ยางแผน่ ยางรองเท้า
ตวั อย่างผลิตภัณฑ์ : เคร่ืองประดับและเครอ่ื งแตง่ กาย งานตกแตง่ ภายใน
พืน้ ท่ีศึกษา : ต�ำบลรูสะมแิ ล อ�ำเภอเมืองปตั ตานี จังหวัดปัตตานี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

275

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตยาง

รจู้ กั ยาง EVA

อีวีเอ หรือ EVA ย่อมาจากค�ำว่า Ethylene Vinyl Acetate จัดอยู่ในกลุ่มเทอร์โมพลาสติก ซ่ึงได้จาก
กระบวนการพอลิเมอร์ไรเซชน่ั (Polymerization) ระหวา่ งมอนอเมอร์เอทลิ นี (Ethylene Monomer) กบั
มอนอเมอรไ์ วนลิ อะซเิ ตท (Vinyl Acetate Monomer; VAM) มคี วามนมุ่ ยดื หยนุ่ นำ�้ หนกั เบากวา่ ยางธรรมชาติ
สามารถทนรงั สยี วู ี ทนทานตอ่ แรงกระแทก สามารถทนสารเคมไี ดบ้ างจำ� พวก เชน่ กรดเจอื จาง ดา่ งเจอื จาง
หรือแอลกอฮอล์ เป็นต้น อุณหภูมิการใช้งานต้ังแต่ -70 ํC ถึง 65 ํC จึงสามารถปั๊มเป็นลวดลายและ
ท�ำสีสันตา่ งๆ ได้ด้วยระบบ Hot Press และ Cold Press
สามารถน�ำไปแปรรปู เปน็ สนิ คา้ เพื่อเพม่ิ มูลค่า และน�ำไปใช้ในอตุ สาหกรรมตา่ ง ๆ ไดห้ ลากหลาย เช่น แผ่น
รองเมา้ ส์ ทำ� กระเปา๋ บรรจภุ ณั ฑ์ อปุ กรณก์ ฬี าทางนำ้� เสอื่ โยคะ ของเลน่ เดก็ แผน่ รองคลาน แผน่ กนั กระแทก
ฉนวนหุ้มกันไฟฟ้า หรือเป็นวัตถุดิบในการท�ำรองเท้าและพ้ืนรองเท้า ซ่ึงพ้ืนรองเท้าที่ท�ำมาจากยาง EVA
จะมีการยดึ เกาะถนนทดี่ กี ว่า ทำ� ให้ไมล่ นื่ เวลาสวมใส่ ทัง้ ยังมีความเบาและสามารถดดู ซบั แรงกระแทกไดด้ ี
ช่วยใหผ้ ู้สวมใส่มีสุขภาพเท้าทดี่ ี นอกจากน้มี กี ารศกึ ษาวจิ ัยการข้นึ รปู EVA ท่ีเหลือใชจ้ ากอตุ สาหกรรม ด้วย
การน�ำวสั ดุอนื่ มาชว่ ยในการออกแบบ เช่น ไม้ยางพารา หรือผสมแร่หนิ เพือ่ เพิ่มความแข็งแรงให้วัสดุ และ
ต่อยอดไปเป็นวสั ดุส�ำหรบั การออกแบบเฟอร์นเิ จอร์ เครอ่ื งประดบั ตกแต่งบา้ น และผลิตภัณฑ์แฟช่นั ตา่ งๆ

อา้ งองิ ​: อาณฏั ศริ พิ ชิ ญต์ ระกลู , ธานี สคุ นธะชาต,ิ และเอกพงศ์ อนิ เกอื้ . (2559). การใชป้ ระโยชนอ์ วี เี อเหลอื ทงิ้ ใน
อตุ สาหกรรมรองเทา้ เพอ่ื การออกแบบและพฒั นาผลติ ภณั ฑเ์ ชงิ นเิ วศเศรษฐกจิ . มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร.
สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ 10 กรกฎาคม 2563. (ทม่ี า : https://repository.rmutp.ac.th/bitstream/handle/123456789/2379/
ARCH_61_09.pdf?sequence=1&isAllowed=y)

ร้จู กั ทะเลจร

ทะเลจรเปน็ กจิ การเพอ่ื สังคม (Social Enterprise) ท่ที �ำงานร่วมกับชุมชน เกิดขึ้นจากการทำ� วิจยั เร่อื งขยะ
และการจัดการขยะ จนทำ� ใหเ้ กดิ ข้อคน้ พบว่าเฉพาะในประเทศไทยเพียงแห่งเดยี ว มีขยะมากถงึ 2.83 ล้าน
ตันตอ่ ปี ซ่ึงขยะทั้งหมดจะไหลรวมลงทะเล กลายเป็นกองขยะทก่ี ระจายอยู่จ�ำนวนมหาศาล จากปญั หาขยะ
ดงั กลา่ ว สง่ ผลใหเ้ กดิ เปน็ โมเดลการรไี ซเคลิ รองเทา้ ภายใตช้ อ่ื ทะเลจร ขนึ้ นบั เปน็ การดำ� เนนิ ธรุ กจิ แบบไม่
หวงั ผลก�ำไรดา้ นตวั เลข แต่มุ่งเน้นการพัฒนาฟืน้ ฟสู ิ่งแวดลอ้ ม และสร้างจิตสำ� นกึ ท่ีดใี ห้กบั ผู้คนในท้องถ่นิ
และท่ีส�ำคญั ยงั ชว่ ยสร้างรายได้ให้กับแม่บ้านในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้อกี ด้วย
“ขยะรองเท้าทีเ่ ก็บได้ 469.2 กิโลกรัม สามารถนำ� มาแปรรูปเปน็ รองเท้าใหม่ได้ 600-700 ค่”ู

276

ขยะ... จะ Up (cycle) ยาง
หรือ Re (cycle) ดใู ห้ดดี ี
Recycling
จะ Upcycle หรือจะ Recycle ต่างก็มีเป้าหมาย
สดุ ทา้ ยคอื การลดการใชผ้ ลติ ภณั ฑใ์ หม่ ซง่ึ กห็ มายถงึ
การลดการใชท้ รพั ยากรสง่ิ แวดลอ้ มใหมใ่ นกระบวนการ
ผลติ นนั่ เอง

Upcycling

Recycle... กูช้ ีวิตผลิตภัณฑ์
• ใช้การผลติ ซ้�ำ เพราะไมส่ ามารถยืดอายุวสั ดุได้
• ลดตน้ ทนุ การผลติ ใหน้ ้อยลง เชน่ ไมต่ ้องปลูกและตัดต้นไมเ้ พ่ือทำ� กระดาษ เพราะนำ� กระดาษเก่า
มารไี ซเคลิ แทนการผลติ ใหม่ท้งั หมด

เสียหายแตกหัก Recycling วสั ดชุ นิดเดมิ
รปู ทรงใหม่

การ Recycle คอื การนำ� ส่ิงทเ่ี ราไม่สามารถใช้ซำ�้ ได้แล้วหรอื วัสดุที่เสียหายแตกหัก กลบั เข้าสู่กระบวนการ
แปรรูปใหมด่ ้วยวิธีการหลอม เช่น ขวดแกว้ ผา่ นกระบวนการรไี ซเคิล จากขวดใบเกา่ เปน็ ขวดใบใหม่ที่อาจ
มีรปู ทรงแตกต่างจากเดิม แตย่ งั คงเปน็ ขวดแกว้ เช่นเดมิ หรือผลติ เป็นสง่ิ ของช้นิ ใหม่ทอี่ าจมีคณุ ภาพหรือ
มูลค่าทีด่ ้อยกว่าของเดมิ เช่น การรีไซเคลิ เส้นใยกระดาษใหเ้ ปน็ กระดาษส�ำหรบั การพิมพ์ จะทำ� ไดป้ ระมาณ
8 คร้ัง หลงั จากน้ันคณุ ภาพจะตำ�่ ลง อาจน�ำไปรีไซเคิลเปน็ กระดาษท่คี ุณภาพด้อยกวา่ เชน่ กระดาษแขง็ ได้

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

277

ยาง

Upcycle... ให้ชีวิตใหม่
• ยดื อายวุ ัสดุใหเ้ ป็นขยะช้าลง
• เพมิ่ มูลคา่ ใหข้ องเหลือใช้

ใช้งานแล้ว Upcycle ของใหม่

การ Upcycle คอื การใชว้ สั ดจุ ากผลติ ภณั ฑต์ า่ งๆ ทถี่ กู ใชง้ านแลว้ เพอื่ สรา้ งสง่ิ ใหม่ ซงึ่ ผลติ ภณั ฑท์ ไี่ ดจ้ ะไมใ่ ช่
ผลติ ภณั ฑเ์ ดมิ เชน่ ตดั แขนและคอของเสอ้ื ยดื เกา่ เยบ็ ดา้ นลา่ งใหก้ ลายเปน็ ถงุ หรอื กระเปา๋ ผา้ สำ� หรบั ใสข่ อง
หากเป็นการรีไซเคิลเส้อื ยืดเกา่ จะถกู เปลี่ยนกลบั ไปเปน็ ผา้ ส�ำหรบั ใช้ผลติ เส้อื ยดื ไดอ้ กี คร้งั

สินคา้ Upcycle เทรนดล์ ่า มาแรง
เนอ่ื งจากกระบวนการ Upcycle ใช้การออกแบบเปน็ เครอื่ งมือสำ� คญั จึงทำ� ให้มีแบรนด์ตา่ งๆ นำ� ไปใช้เป็น
จุดขายว่าเป็นผลิตภัณฑ์ท่ีเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและค�ำนึงถึงความรับผิดชอบต่อสังคม ในต่างประเทศมี
การนำ� เสอื้ กันฝน เสอื้ แจค็ เก็ต หรอื ผา้ หุม้ เบาะทนี่ ง่ั ในรถไฟความเรว็ สูงแบบใช้แล้วทิ้ง ไปผลติ เปน็ กระเป๋า
และสนิ ค้าใหม่ แล้วน�ำกลบั มาใช้ในบรษิ ัทอกี คร้ัง หรอื น�ำออกจำ� หนา่ ย และนำ� รายไดไ้ ปบริจาคเพอื่ การกุศล
ส่งเสริมวธิ ีการคดิ เพือ่ การดูแลสังคมและส่งิ แวดลอ้ ม
สำ� หรับประเทศไทย ผลติ ภณั ฑท์ ใ่ี ชแ้ นวคิดการออกแบบผ่านกระบวนการ Upcycle กม็ ี เชน่ การนำ� ถุงปนู
ทไ่ี มใ่ ช้แล้วมาผลติ เปน็ กระเปา๋ หรอื สรา้ งผลงานศลิ ปะบนโต๊ะด้วยฝาจีบเบยี ร์และนำ้� อดั ลม
อย่างไรก็ตาม ส่งิ ท่ดี ที ่ีสดุ คือ การลดการสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ทีก่ ่อใหเ้ กิดปัญหาส่งิ แวดลอ้ ม โดยหนั กลบั
มาใช้ผลิตภัณฑ์ท่ีเป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อมท่ีเม่ือกลายเป็นขยะแล้ว สามารถส่งคืนกลับสู่ธรรมชาติได้โดยไม่
สร้างปัญหา

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต อา้ งองิ : Green Network. (2562). Upcycle และ Recycle วถิ แี หง่ ความยงั่ ยนื . สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2563.
(ทม่ี า : www.greennetworkthailand.com/upcycle-upcycling-recycle-คอื อะไร/)

278

ยาง

องคป์ ระกอบ จดุ เด่น

ยาง EVA จากขยะในทะเล ลดขยะในทอ้ งทะเล นำ� มาสรา้ งสรรค์
เปน็ ผลติ ภัณฑ์ใหม่
คุณสมบัติของวสั ดุ
ขอ้ จำ�กดั
ต้านทานไฟและยดื หยุ่นไดน้ อ้ ย ความคงทน
ของสีดี ต้านทานน้�ำสงู ต้านทานรอยขีดขว่ นสูง แข็ง ยดื หยุน่ นอ้ ย หักงอไม่ไดต้ ามทีต่ อ้ งการ
ใชง้ านกลางแจ้งได้ดี และไมส่ ามารถเลอื กสไี ด้

จาก (ขยะ) รองเท้าคเู่ กา่ กลายเ​ป็น รองเท้าค่ใู หม่

ข้นั ตอนที่ 1 ขัน้ ตอนท่ี 3

คดั เลอื กวตั ถดุ บิ ซงึ่ เปน็ ขยะรองเทา้ ทเี่ กบ็ ไดจ้ าก ผสมกาวชนิดพิเศษท่ีได้จากการวิจัยเทคโนโลยียาง
ทะเลในจงั หวดั ปตั ตานี โดยทำ� งานเปน็ เครอื ขา่ ย ของคณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลัย
กบั กลมุ่ Trash Hero Pattani หรอื กลมุ่ ผพู้ ทิ กั ษ์ สงขลานครนิ ทร์ (วทิ ยาเขตปตั ตาน)ี
ขยะแหง่ ชายหาดปัตตานี
ข้นั ตอนท่ี 4
ขัน้ ตอนที่ 2

น�ำขยะมาผ่านกรรมวธิ ีตดั บดให้เป็น เขา้ เคร่อื งอดั ความรอ้ น จนกลายเป็นแผน่ รองเท้า
ชิน้ ส่วนขนาดเล็ก ทมี่ สี ีสนั และพ้นื ผวิ แปลกตา

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

• ผลิตไดต้ ามความต้องการของลกู ค้า
• ร่วมมอื กบั แบรนดต์ า่ งๆ ในการออกแบบเพ่ือสร้างความหลากหลายใหผ้ ลิตภัณฑ์
• เนน้ ตลาดภายในประเทศ แตก่ ็มีส่งออกแผน่ ยางรีไซเคิลไปยังประเทศญี่ปนุ่ เพื่อผลิตสินคา้ ใหม่

279

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตยาง

ขอ้ มลู สำ�หรบั ติดตอ่

ช่อื กลุม่ : ทะเลจร “Tlejourn”
ทอี่ ยู่ : 76-82 ถนนปรีดา ตำ� บลรสู ะมแิ ล อำ� เภอเมืองปตั ตานี
จงั หวัดปัตตานี 94000
โทรศพั ท์ : 081-543-3177
อีเมล : [email protected]
เวบ็ ไซต์ : https://tlejourn.page365.net
https://tlejourn.org/
ตัวอยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : รองเทา้ พน้ื รองเท้า แผน่ ตวั ตอ่ ส�ำหรบั ปพู น้ื

280

ยาง

PATEXยางพาราแปรรปู นอกจากนี้ ยงั ไดศ้ กึ ษาพฤตกิ รรมของการบรโิ ภคเพอ่ื
ก�ำหนดขนาด หรอื ความนิ่ม แข็ง โดยปัจจบุ นั ความ
วสั ดุ นวตั กรรมและ นม่ิ จะอยทู่ รี่ ะดบั 80-90 กิโลกรัมต่อลกู บาศก์เมตร

เพอื่ สขุ ภาพที่ดกี ว่า ตน้ ตำ� รบั หมอนยางพาราเพอื่ สขุ ภาพ ORIGINAL by ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
Patex น้ันมีกระบวนการผลิตเร่ิมจากการน�ำน�้ำยาง
การต่อยอดธุรกิจแปรรูปน้�ำยางพาราที่โดดเด่นและ มาแปรรปู เป็นนำ�้ ยางขน้ 60% และผลติ เปน็ ฟองนำ้�
สามารถเพิ่มมูลค่าให้วัตถุดิบยางพาราได้มากถึง 5 ยางพารา ต่อมาจึงน�ำไปขึน้ รูปเป็นผลิตภัณฑใ์ นหอ้ ง
เท่า เป็นผลงานของบริษัท ปัตตานีอุตสาหกรรม ทดลอง โดยนำ� ไปปน่ั กวนในถงั จากนน้ั เทใสแ่ มพ่ มิ พ์
(1971) จำ� กดั ซง่ึ เปน็ โรงงานรายแรกทคี่ ดิ คน้ พฒั นา สแตนเลส และใส่พอลิยูรีเทน (PU) ท้ิงไว้ 1 วัน
และตอ่ ยอดธุรกจิ แปรรปู น�ำ้ ยางจากพ้ืนท่ี 3 จังหวดั ใหค้ วามรอ้ น 70 องศาเซลเซยี ส เปน็ เวลา 12 ชวั่ โมง
ภาคใต้ คือ ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส รวมทั้ง จึงแกะออกจากแม่พิมพ์ แล้วเข้าสู่กระบวนการ
จงั หวดั ใกลเ้ คยี ง ผสมผสานกบั การนำ� นวตั กรรมและ ตดั แตง่ ใหส้ วยงาม ทสี่ ำ� คญั นำ�้ ทเี่ กดิ จากกระบวนการ
การวจิ ยั มาใชผ้ ลติ สนิ คา้ อยา่ งตอ่ เนอื่ ง เชน่ การวจิ ยั ผลิตสามารถน�ำกลับมาใช้ใหม่ ส่วนเศษยางพารา
เรอ่ื งความสามารถในการรบั แรง กลไกการแหง้ การ จะนำ� มาทำ� ยางอดั และสว่ นของเสยี ทเ่ี ปน็ ขยะนำ� กลบั
ควบคุมความแขง็ และการวัดความสกุ ของฟองยาง มากลั่นเป็นน้�ำมันดีเซล (ไบโอดีเซล) ส�ำหรับปั่นไฟ
ธรรมชาติ จนสามารถผลิตหมอนกว่า 20 แบบ เช่น รวมถึงการน�ำแผงพลังงานแสงอาทิตย์มาใช้ใน
หมอนสำ� หรบั คนชอบนอนหงาย นอนควำ่� นอนตะแคง ปพี .ศ. 2561
เป็นต้น เพ่ือตอบสนองความต้องการของลูกค้า “PATEX” (ปาเทก็ ซ์) ทมี่ าจากคำ� ว่า “ปตั ตานี” และ
แต่ละกลุ่ม นอกจากนี้ยังท�ำงานร่วมกับทีมแพทย์ “ลาเท็กซ์” ซึง่ หมายความว่า “ยางของชาวปตั ตานี”
Orthopaedic ของโรงพยาบาลศิริราช เพื่อวิจัยหา จากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น เม่ือน�ำมาพัฒนาร่วม
วัสดุรองรับแรงกดทับอวัยวะผู้ป่วยขณะผ่าตัดและ กับหน่วยวิจัย ส่งผลให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ท่ีช่วย
ช่วยลดการเกิดแผลกดทับของผู้ป่วยพักฟื้น จนได้ ส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ใช้ให้ดีข้ึนอย่างย่ังยืน
รับรางวัลเหรียญทองจากการเข้าร่วมประกวดและ นบั เปน็ ผลงานทสี่ รา้ งชอ่ื ใหก้ บั ชมุ ชน ทอ้ งถน่ิ รวมถงึ
จัดแสดงนิทรรศการในงาน “42nd International ประเทศไทยและต่างประเทศ ซ่ึงมียอดขายในกว่า
Exhibition of Inventions of Geneva” ทกี่ รงุ เจนวี า 15 ประเทศทั่วโลก เช่น จนี และออสเตรเลีย
สวิตเซอร์แลนด์ หรือการคิดค้นผลิตภัณฑ์ส�ำหรับ
ผูป้ ว่ ยกระดูกต้นคอเสอ่ื ม เพอื่ ลดอาการปวดบริเวณ อา้ งองิ : มตชิ นออนไลน.์ (2559). ทน่ี อน – หมอน ยางพารา
ตน้ คออีกดว้ ย ยอดขายพุ่ง 300 ล้านบาท ย�้ำผลิตไม่ทัน. สืบค้นเมื่อวันที่
9 กรกฎาคม 2563. (ทม่ี า : https://www.matichon.co.th/
economy/news_59887)

281

ยาง

รูห้ รือไม่
คนเราใช้เวลาถึง 1 ใน 3 ของแต่ละวนั ในการนอนหลบั

คณุ ภาพในการนอนทด่ี นี ำ� มาซง่ึ ขบวนการซอ่ มแซมรา่ งกาย การกำ� จดั สารเคมขี องสมอง และการจดั เรยี ง
ข้อมูลของสมองอย่างมีประสิทธิภาพ การท่ีร่างกายได้รับการนอนหลับสนิทในระยะเวลาที่เพียงพอ
เปน็ ปจั จยั สำ� คญั อยา่ งหนง่ึ ของการมสี ขุ ภาพทด่ี ี ชว่ ยขจดั ความออ่ นเพลยี เมอ่ื ยลา้ รา่ งกายไดร้ บั การฟน้ื ฟู
และตืน่ ขนึ้ มาดว้ ยความสดช่นื พรอ้ มตอ่ การทำ� งานหรอื กิจกรรมตา่ งๆ
ลองน�ำแผ่นยางพารา Topper ไปวางบนท่ีนอนเดิม จะรู้สึกถึงความสบาย สามารถรองรับร่างกายท่ีมี
การกระจายน้ำ� หนกั แต่ละสว่ นไมเ่ ทา่ กัน ซึง่ แบ่งพน้ื ท่ีออกเป็น 7 สว่ น โดยสว่ นเอว/สะโพก จะเปน็ ส่วน
ท่ีมีกระดูกขนาดใหญ่และเป็นส่วนท่ีมีน�้ำหนักมากท่ีสุด ในขณะท่ีลอนคล่ืนท่ีอยู่บนผิวช่วยลดแรงกดทับ
ท่ผี วิ สมั ผสั ช่วยให้นอนหลับสนิทไดน้ านขน้ึ ไมท่ �ำใหร้ ู้สกึ ตัวไดง้ ่ายเนอ่ื งจากแรงกดทับ

ขอ้ มลู สำ�หรับติดตอ่

ช่อื : SK PATEX
ที่อยู่ : รา้ นภทั ราพร 79 ถนนวงศว์ ถิ ี อำ� เภอสไุ หงโก-ลก จงั หวดั นราธวิ าส
โทรศัพท์ : 089-736-9377, 084-198-6578
อเี มล : [email protected]
เว็บไซต์ : http://www.skpatex.com/catalog.php?idp=4
Line ID : palmkolok

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

282





พน้ื ท่ศี กึ ษา
หนังแกะสลัก
ภาพแกะสลกั หนังตะลุง
อ.กระทู้ จ.ภเู ก็ต
หนงั ตะลงุ สชุ าติ ทรัพยส์ นิ
อ.เมอื งนครศรธี รรมราช จ.นครศรีธรรมราช
หนงั ตะลุงหนา้ ถ�้ำพระ
อ.เขาชยั สน จ.พัทลุง

หนงั ปลากระเบน
อ.เมอื งระนอง จ.ระนอง

หมวด ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

หนงั

285

อตั ลกั ษณว์ สั ดถุ น่ิ ใต้ หนงั

286

หนงั ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

หนังตะลุง..ปลากระเบน..
ของดขี องเด่นประจำ�ภาค

หนงั ตะลุง เปน็ ศลิ ปวัฒนธรรมที่ได้รบั อิทธพิ ลมาจากอนิ เดยี ซ่งึ ไดเ้ ผยแพร่มายังประเทศตา่ งๆ ในพื้นท่ีแถบ
เอเชยี ตะวันออกเฉยี งใต้ เชน่ เขมร อินโดนีเซยี มาเลเซีย และไทย หนังตะลงุ เป็นการแสดงพน้ื บา้ นที่นิยม
ในภาคใต้ มีขน้ั ตอนการแสดง เทคนคิ การเชิดรปู การร้องบทกลอน การพากย์ตัวละคร การเจรจาตวั ละคร
และการเล่น รวมไปถึงท่วงท�ำนองของดนตรีที่โดดเด่นจากมหรสพอ่ืน ด�ำเนินเรื่องด้วยบทร้อยกรองที่
ขบั รอ้ งเป็นส�ำเนยี งท้องถน่ิ หรือท่ีเรียกวา่ การ “วา่ บท” มบี ทสนทนาแทรกเป็นระยะ และใชก้ ารแสดงเงาบน
จอผ้าเป็นส่ิงดึงดูดสายตาผู้ชม น�ำแสดงโดยนายหนังตะลุงท่ีจะเชิดตัวหนังให้เคล่ือนไหวสอดรับไปกับบท
พากย์ ผูกเร่อื งใหส้ นุกสนานและสะทอ้ นสังคมการเมือง
การผลิตตัวหนังตะลุงถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาอันเป็นเอกลักษณ์ของชาวใต้ เป็นงาน
หตั ถกรรมเกา่ แกท่ ใ่ี ชท้ กั ษะของชา่ งฝมี อื เปน็ อยา่ งมาก โดยการนำ� แผน่ หนงั โคและกระบอื มาวาดลาย แกะสลกั
ตอกลายและลงสีให้สวยงาม เร่ิมแรกเป็นการถ่ายทอดวัฒนธรรมเร่ืองราวของตัวละครในวรรณคดี เช่น
รามเกยี รต์ิ จนกระทง่ั ปจั จบุ นั ทปี่ รบั เปลย่ี นรปู แบบเพอื่ เพม่ิ มลู คา่ ใหห้ นงั ตะลงุ เขา้ มามปี ระโยชนใ์ นชวี ติ ประจำ�
วัน เชน่ พวงกญุ แจ ของตกแตง่ บ้าน เป็นต้น
นอกจากหนังโคและกระบือแล้ว ภาคใต้ยังมีช่ือเสียงในเรื่องของการแปรรูปหนังปลากระเบน โดยนิยมน�ำ
มาแปรรูปเป็นกระเป๋า จากความเช่ือที่ว่ากระเป๋าที่ท�ำจากหนังปลากระเบนจะช่วยเสริมโชคลาภ ช่วยให้
เงินทองไหลมาเทมา ดังสภุ าษิตจนี ทีว่ า่ “เนย่ี น เนี่ยน หย่วิ อ๋ี” ซ่ึงการท่องเท่ยี วแห่งประเทศไทย (ททท.)
ยกใหเ้ ปน็ ของดขี องจงั หวดั ระนองลำ� ดบั ท่ี 4 หรอื ก.ตวั ท่ี 4 ทป่ี ระกอบดว้ ย กะปิ กงุ้ แหง้ กาหยู และกระเบน

287

หนัง

หนังแกะสลกั

ชื่อเรียกวัสดุท่วั ไป : หนังตะลุง หนงั ลุง หนงั ตา
ตัวอยา่ งผลิตภัณฑ์ : หนังตะลุง งานตกแตง่ ภายใน ของที่ระลึก
พืน้ ท่ศี กึ ษา : • ภาพแกะสลกั หนงั ตะลงุ
ต�ำบลกมลา อ�ำเภอกะทู้ จงั หวัดภเู ก็ต
• หนังตะลุง สุชาติ ทรัพย์สนิ
ต�ำบลในเมือง อ�ำเภอเมอื งนครศรีธรรมราช จังหวดั นครศรธี รรมราช
• หนังตะลุงหนา้ ถ�้ำพระ
ต�ำบลเขาชัยสน อำ� เภอเขาชัยสน จงั หวัดพทั ลุง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

288

หนัง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

รูจ้ กั หนงั แกะสลกั

การแกะสลักหนังใช้ทักษะของช่างฝีมือเป็นอย่างมากและเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นท่ีสืบทอดมาอย่างยาวนาน
ตง้ั แตค่ รงั้ สมัยกรุงศรอี ยุธยา หนงั ตะลุงเกิดขนึ้ ครัง้ แรกทบี่ า้ นควนมะพรา้ ว อ�ำเภอเมือง จงั หวัดพทั ลุง โดย
มผี คู้ ดิ นำ� หนงั โคมาแกะเปน็ รปู คอื ตาหนนู ยุ้ และตาหนกั ทอง ในอดตี เปน็ การแกะสลกั หนงั เพอื่ ใชส้ ำ� หรบั การ
แสดงมหรสพพนื้ บา้ นโดยเฉพาะ คอื การเลน่ หนงั ตะลงุ รปู ทแ่ี กะสว่ นมากคอื ตวั ทใ่ี ชใ้ นการแสดงรามเกยี รต์ิ
หรือตวั ละครอ่ืนๆ เช่น ตวั ฤาษี ตวั พระ ตวั นาง ยกั ษ์ หนูน้ยุ เทง่ ทอง เป็นตน้
การแกะหนงั ตะลงุ มคี วามสำ� คญั เพราะสามารถบง่ บอกการเปลย่ี นแปลงในสงั คมของภาคใตไ้ ดอ้ ยา่ งชดั เจน
เชน่ การแตง่ กาย อาวธุ ประจำ� กาย เปน็ ตน้ ในสมยั โบราณหนงั ตะลงุ ของไทยทงั้ มนษุ ยแ์ ละยกั ษจ์ ะทรงเครอื่ ง
โบราณสวมมงกุฏเหยียบนาค มีพระขรรค์และคันศรเป็นอาวุธประจ�ำกาย ตามความเชื่อของศาสนาฮินดู
และช่างจะแกะหนังตะลุงของตัวเองเท่าน้ัน แต่เมื่อเวลาผ่านไป รูปแบบการแกะหนังตะลุงก็ปรับเปล่ียน
ตามเรอื่ งทแี่ สดงมากขนึ้ เจา้ เมอื งนางเมอื งจะสวมมงกฏุ แตไ่ มเ่ หยยี บนาค สว่ นพระเอกนางเอก กไ็ วจ้ กุ เพมิ่
ต่อมาการแสดงศิลปะพื้นบ้านเร่ิมซบเซา อีกท้ังการส่งเสริมการท่องเท่ียวทุกรูปแบบท�ำให้ต้องปรับเปล่ียน
รูปแบบจากการแกะหนังส�ำหรับหนังตะลุงอย่างเดียว เป็นแกะสลักหนังเพ่ือให้เหมาะกับวิถีชีวิตและการ
ใชง้ านในปจั จบุ นั แตย่ งั คงอนรุ กั ษห์ นงั ตะลงุ ไว้ เชน่ พฒั นาเปน็ ผลติ ภณั ฑข์ องขวญั ของฝากสำ� หรบั แขวนผนงั
หรอื ทำ� ภาพแกะสลกั หนงั เพอื่ เพมิ่ คณุ คา่ และความนา่ สนใจใหก้ บั หนงั ตะลงุ เปน็ หนงั ตะลงุ ขนาดเลก็ ใสก่ รอบ
ส�ำหรบั ตกแตง่ หรอื เป็นทีค่ น่ั หนังสือ โคมไฟ เป็นตน้ รปู ที่ใช้จงึ เปลีย่ นไป ส่วนใหญ่นยิ มใชร้ ูปตวั ละครใน
วรรณคดี เช่น พระราม นางสดี า หนมุ าน นางฟ้า เทวดา ครฑุ ภาพทิวทศั นห์ รือบคุ คลสำ� คัญ

289

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ตหนงั

รู้หรือไม่

งานสลักหนัง “ประตมิ ากรรมบนพ้ืนราบ”
การแกะสลักหนังโคหรือกระบือเป็นรูปภาพ และลวดลายบนผืนหนัง เพ่ือใช้ส�ำหรับการแสดงมหรสพ
ที่เรียกว่า “หนังใหญ่” ตามประเพณีนิยม ซึ่งเป็นการรับชมภาพลักษณ์ของหนังใหญ่ ท่ีเกิดจากเงาของ
ตัวหนังแต่ละตัวบนจอผ้าขาวโดยมีแสงไฟส่องไปยังตัวหนังที่ขวางจอผ้าขาว หนังแต่ละตัวจะมีคุณค่า
ในตัวท้ังรูปแบบงานจิตรกรรมร่วมกับประติมากรรม ที่มีความงามท้ังเส้นสาย ลายเขียนและปริมาตร
ของรูป รวมถึงภาพทีน่ ิรมิตของชา่ งออกมาเป็นลวดลายสลกั

อา้ งองิ : ชา่ งสบิ หม.ู่ งานสลกั หนงั . สบื คน้ เมอื่ วนั ท่ี 20 มถิ นุ ายน 2563. (ทม่ี า : http://changsipmu.com/engraving_p03.html)
คนร่นุ ใหม่ “ธวัชชัย ชูจิต” กับการสืบสานงานแกะสลกั หนงั

ธวชั ชยั ชจู ติ ทายาทชา่ งศลิ ปหตั ถกรรม ปี 2560 ซง่ึ ไดร้ บั การคดั เลอื กจากศนู ยส์ ง่ เสรมิ ศลิ ปาชพี ระหว่าง
ประเทศ (องค์การมหาชน) เป็นผู้สืบทอดงาน “เครอ่ื งหนัง” แกะสลักหนงั ตะลงุ จากกลมุ่ แกะหนังตะลุง
หน้าถ้�ำพระ ซ่ึงในวัยเด็กได้รับแรงบันดาลใจจากพ่อและได้เร่ิมลงมือแกะสลัก พร้อมกับค้นหาความรู้
เพิ่มเติมด้วยตนเอง ริเร่ิมสร้างสรรค์ท่ีจะพัฒนาการแกะหนังตะลุงให้เป็นท่ีรู้จักของบุคคลท่ัวไป และ
ประยกุ ตเ์ ปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ใี่ ชป้ ระโยชนไ์ ดใ้ นชวี ติ ประจำ� วนั เชน่ ของทรี่ ะลกึ ของประดบั ตกแตง่ โคมไฟ เปน็
ผลิตภัณฑท์ สี่ วยงามประณีต และมลี วดลายทีไ่ ม่เหมอื นใคร โดยนำ� ลายหนังตะลงุ ผสมผสานกับมโนราห์

อา้ งองิ : ศนู ยส์ ง่ เสรมิ ศลิ ปาชพี ระหวา่ งประเทศ (องคก์ ารมหาชน). (2560). ธวชั ชยั ชจู ติ 1 ใน 11 ทายาทชา่ งศลิ ปหตั ถกรรม
ปี 2560. สบื คน้ เมือ่ วันที่ 20 มิถนุ ายน 2563 (ทีม่ า : https://www.facebook.com/sacict/posts/1555130107849910/)

290

หนงั

องคป์ ระกอบ ความหลากหลายของวัสดุ

หนังโคหรือกระบอื 100% หนงั โคมผี ิวสมั ผัสนิม่ หนังกระบือผวิ สัมผสั
หยาบกว่า สามารถเลอื กใช้หนังแกะ หนังแพะ
คณุ สมบตั ิของวัสดุ หนงั หมี หรือหนังปลากระเบน หรือวัสดุอืน่ ๆ
เชน่ กระดาษแข็ง พลาสตกิ หรอื กระดาษลัง
ทนทาน เหนียว ความคงทนของสดี ี ตา้ นทานน�ำ้
และรอยขีดขว่ นสงู คงทนตอ่ การใช้งาน

ภาพแกะสลัก หนังตะลงุ หนังตะลงุ
หนังตะลงุ สุชาติ ทรพั ย์สนิ หน้าถำ้� พระ

จดุ เดน่ • มีลวดลายใหมๆ่ ท่ี • หนงั ไมม่ ีกลน่ิ เหม็น • ทักษะฝมี อื รา่ งภาพ
ทันยุคทนั สมยั แตย่ ัง • เนน้ การยอ้ มด้วยส ี ดว้ ยเหลก็ แหลม
คงความเปน็ ไทยอยู่ ผสมอาหาร ซ่งึ เป็น บ่งบอกไดถ้ งึ
ภูมิปญั ญาทต่ี กทอด ภูมปิ ัญญาทอ้ งถน่ิ
มาจากบรรพบุรุษ

ข้อจ�ำกดั • วสั ดเุ ร่ิมหายาก • ยอ้ มสีได้ไม่ • การสง่ ตอ่ ความรเู้ รอ่ื ง
• งานฝมี อื อาจใชเ้ วลา หลากหลาย ช่างและทักษะ
นานในการผลิต • ก�ำลังการผลิตไมม่ าก
จงึ ท�ำไดจ้ �ำกัด เนื่องจากต้องควบคุม
คุณภาพ

ศักยภาพ • ออกแบบไดต้ ามความ • แกะสลักลายได้ • เน้นลกู คา้ ในประเทศ
การผลิต ตอ้ งการของลูกค้า ตามต้องการ เช่น เปน็ สว่ นใหญ่
และตลาด • เน้นตลาดในประเทศ ลายบุคคล
• เนน้ ตลาดในประเทศ
โดยเฉพาะกลมุ่ คนรกั
งานศิลปะ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

291

หนงั

กระบวนการผลติ

1. การเตรียมหนงั 2. การทำ� หนงั ตะลุง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต หนังที่ดีที่สุดคือ หนังสดหรือหนังท่ีถูกช�ำแหละใหม่ หนังตะลงุ สุชาติ ทรพั ยส์ นิ :
ช่างจะน�ำผืนหนังดิบมาขึงในกรอบไม้สี่เหล่ียมแล้ว เดิมใช้การเขียนลายด้วยมือ แต่ปัจจุบันเน้นการ
แลช่ นั้ ไขมัน ตดั เลาะพังผืดออกจนหมด โดยหนังโค ลอกลายดว้ ยกระดาษไขเพอ่ื ใหไ้ ดล้ ายทล่ี ะเอยี ดมาก
สามารถแล่ได้ 3 ชั้น ส่วนหนังกระบือแล่ได้ 5 ชั้น ข้ึน การตอกฉลุให้เป็นลวดลายท�ำด้วยเหล็กแหลม
จากนั้นแกะแผ่นหนังออกจากกรอบไม้ น�ำไปฟอก ก่อนตอกจะฝนเหล็กกับสบู่หรือเทียนไขเพ่ือให้เจาะ
โดยการหมกั แช่ในน้ำ� ส้มสายชูเปน็ ระยะเวลา 1 คนื ตอกไดง้ า่ ย รองพน้ื หนงั ดว้ ยไมล้ กู หยหี รอื ไมเ้ นอื้ แขง็
หรือตากหนังจนแห้งราว 3-4 วัน ก่อนน�ำมาหมัก อนื่ ๆ ทที่ นทานตอ่ แรงกระแทก เมอ่ื ฉลลุ ายเสรจ็ แลว้
เพยี งชวั่ โมงเศษ หากฟอกหนงั ทงั้ สองดา้ น หนงั ทไี่ ด้ จึงเคลือบหนังเพิ่มความเงางามด้วย TOA Vanish
จะมลี กั ษณะขาวใส หากฟอกดา้ นเดยี ว ลกั ษณะหนงั ซึง่ สมยั กอ่ นจะเคลือบดว้ ยยางไม้
ทไ่ี ดจ้ ะมีขนเหลอื ด้านหน่งึ จากน้ันจงึ ขดู ขนและเศษ
เยื่อออก โดยต้องท�ำอย่างระมัดระวังเพ่ือไม่ให้หนัง Tips!
ขาด แล้วน�ำไปล้างน้�ำจนสะอาด ก่อนจะน�ำผืนหนัง
ไปขงึ บนกรอบไม้  ตากลมทงิ้ ไวใ้ นรม่ หรอื แดดออ่ นๆ สียอ้ มเหลา้ ...เปน็ มิตรตอ่ สง่ิ แวดล้อม
ประมาณ 2 – 3 วัน จนแห้งสนทิ ก่อนจะนำ� ไปแกะ หนังตะลุง สุชาติ ทรัพย์สิน ใช้สีย้อมเหล้า
สร้างเปน็ รปู หนังต่อไป ซึ่งเป็นภูมิปัญญาตกทอดมาจากวัฒนธรรมการ
สักบนผิวหนังคน โดยน�ำสีผสมอาหารซึ่งเป็น
รู้หรือไม่ มิตรต่อสิ่งแวดล้อมมาผสมกับเหล้าเพ่ือให้สี
ซมึ เข้าในผิวหนงั ไดด้ ี สที ่ีใช้ ไดแ้ ก่ เขยี ว แดง
ภมู ปิ ญั ญาการฟอกหนงั เหลือง ด�ำ ของเหลือจากกระบวนการต่างๆ
เดิมใช้น้�ำส้มกรดอะซิติกผสมน�้ำ 15-20 ลิตร เช่น น้�ำทเี่ หลือจากการยอ้ มสามารถนำ� ไปรดนำ�้
เข้ากับน้ำ� ส้มมะเฟืองหรอื น�ำ้ สบั ปะรด 1 ขวด ตอ่ ต้นไม้ได้ ส่วนเศษหนังท่ีเหลือจากการผลิต
หนัง 1 ผืน หรือนิยมใช้ผลมะเฟือง ใบส้มป่อย สามารถเปน็ ปุ๋ยให้ตน้ ไม้หรือเป็นอาหารสัตว์ได้
ขา่ หรอื ใบสบั ปะรด หมกั เปน็ เวลาประมาณ 3-4 วนั หากมีปญั หาที่สียอ้ มไมส่ มำ่� เสมอ สามารถแก้ไข
หนังท่ีแห้งจะคืนสภาพกลับมาน่ิม ช่างจะขูดขน ได้ด้วยการย้อมหนังสีด�ำทั้งผืน หรือหากหนังมี
ออกเหลอื แตแ่ ผ่นหนังสีขาว ขนาดไม่พอ ก็สามารถเย็บต่อลายได้

292

หนัง

หนงั ตะลุงหน้าถำ้� พระ : ด้วยด้ายเป็นระยะให้แน่นสนิท แต่ช่างมืออาชีพ ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
แต่เดิมจะใช้เขม่าไฟผสมกับน้�ำข้าวมาเขียนเป็น จะนิยมตัดแผ่นหนังให้เป็นเส้นยาวแล้วใช้ผูกแทน
โครงรา่ งภาพ แลว้ จงึ ใชล้ กู สะบา้ ขดั ใหเ้ ปน็ เงา ตอ่ มา เพอื่ ใหผ้ ลงานเรยี บรอ้ ยและไมเ่ หน็ สเี สน้ ดา้ ย
พฒั นาน�ำดินสอพองมาเขียนร่างแทน แต่มปี ญั หาท่ี
เส้นร่างใหญ่เกินไปท�ำให้รูปหนังท่ีออกมาไม่สมดุล 3. การทำ� ภาพแกะสลัก
และลบยาก จึงปรับมาใช้เหล็กจารหรือเหล็กแหลม
ในการร่างภาพ เมื่อเขียนผิดพลาด สามารถใช้น�้ำ เรมิ่ จากนำ� หนงั โคกระบอื ทผ่ี า่ นการฟอกและผง่ึ ลมให้
ลบออกได้โดยไม่มีรอย จากนั้นจึงน�ำมาแกะฉลุลาย แห้งแล้วมาขึงให้ตงึ เขยี นภาพร่างด้วยการวาดลาย
ได้ 2 วธิ ี คือ ตามแบบดว้ ยดนิ สอ จากนน้ั ใชม้ ดี ปลายแหลมทนี่ ยิ ม
1) การตอกด้วยตดุ๊ ต่หู รอื มกุ ซง่ึ ใช้ร่วมกบั ทำ� เองจากเลอื่ ยเหลก็ คอ่ ยๆ บรรจงสลกั ลายดว้ ยมดี
เขยี งไมเ้ นอื้ แข็ง โดยตอกลงไปเฉพาะส่วนท่ี และค้อนตอกลงบนผืนหนัง เมื่อเป็นลายตามแบบ
เป็นลายวงกลม ลายเหลย่ี ม หรอื ลายโค้ง เรยี บรอ้ ย ลงสตี กแตง่ ดว้ ยแผน่ ทองคำ� เปลว นำ� ไปใส่
2) การแกะดว้ ยมดี โดยใช้ร่วมกับเขียงไม้ กรอบรูปหรือเจาะรูส�ำหรับแขวน ประดับบนโคมไฟ
เนอ้ื ออ่ น จะท�ำเฉพาะสว่ นทเ่ี ป็นลวดลาย หรอื ผืนผา้ ต่างๆ
ทีแ่ ปลกไปจากลายวงกลม ลายเหลี่ยม
หรอื ลายโคง้ Tips! ในการสรา้ งมลู ค่า
เมื่อแกะฉลุลวดลายครบท้ังตัวแล้วจึงตัดเลาะ
รอบนอกออกจากผืนหนัง จะได้เป็นรูปหนังตาม หนงั ตะลุง สามารถนำ� มาต่อยอดเปน็ ผลิตภณั ฑ์
ต้องการหากเป็นตัวละครเด่น เช่น พระอิศวร ฤาษี ของฝากของทร่ี ะลกึ หรอื จะพฒั นาเปน็ ผลติ ภณั ฑ์
ปรายหน้าบท พระ นาง และตวั ตลกทสี่ ำ� คญั จะเนน้ รปู แบบใหม่ เชน่ มา่ นบงั ตา โคมไฟ พดั เปน็ ตน้
ลงสีท่ีฉูดฉาดให้เห็นชัดเจนในระหว่างการเชิด โดยยังคงอนุรักษ์ลายยอดนิยมอย่างตัวละคร
สีท่ีใช้จะเป็นสีย้อมผ้าผสมกับเหล้าขาว หรือน้�ำร้อน ในรามเกียรต์ิตลอดจนคิดค้นลวดลายใหม่ๆ
และน�้ำมะนาว ซึ่งติดแน่นทนทานไม่ลอกง่าย ให้ทนั ยคุ ทันสมยั เช่น ลายชา้ งหรอื ลายในแนว
ส่วนตัวประกอบหรือตัวละครที่บทบาทไม่ส�ำคัญอาจ ธรรมชาติท่ีผสมผสานกับลายไทย ถือเป็นการ
ใช้สีทึมหรือสีทึบแสง เช่น สีน้�ำมัน เป็นต้น จาก คงไว้ซึ่งคุณค่าของการสร้างสรรค์งานศิลปะอีก
นั้นน�ำไปทาด้วยน�้ำมันชักเงา โดยวางรูปหนังลง ทงั้ ยังเป็นการอนรุ ักษ์มรดกไทยอีกทางหนง่ึ ด้วย
บนพ้ืน ใช้พู่กันทาตลอดทั้งรูปหนังราว 3 – 4 คร้ัง
ทงิ้ ไวใ้ หแ้ หง้ แลว้ นำ� ไปใสใ่ นซไ่ี มไ้ ผท่ เี่ ตรยี มไว้ โดยให้
ไม้ไผ่คาบอยู่ระหว่างกึ่งกลางของตัวหนังแล้วจึงผูก

293

หนงั

ข้อมลู สำ�หรบั ติดตอ่

ภาพแกะสลักหนังตะลงุ

ชอ่ื กลุ่ม : กลุม่ อนุรกั ษ์มรดกเมอื งทกั ษณิ

ทอ่ี ยู่ : 29/4 หมู่ 6 ต�ำบลกมลา อำ� เภอกะทู้ จังหวัดภเู กต็ 83150

โทรศัพท์ : 081-894-6295

อีเมล : [email protected]

ตัวอยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : อปุ กรณ์ประดับตกแต่ง งานตกแต่งภายใน กรอบรูปติดผนัง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

294

หนัง ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต
หนงั ตะลงุ สุชาติ ทรพั ยส์ นิ

ช่ือกลุม่ : พิพิธภณั ฑ์พนื้ บา้ นหนังตะลุง สชุ าติ ทรัพยส์ นิ
ทีอ่ ยู่ : 6 ซอยศรีธรรมโศก 3 ถนนศรธี รรมโศก ตำ� บลในเมือง
อำ� เภอเมืองนครศรธี รรมราช จังหวัดนครศรธี รรมราช 80000
โทรศัพท์ : 081-894-1056, 075-346-394
ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : หนังตะลงุ งานตกแต่งภายใน พวงกญุ แจ

295

หนัง

หนังตะลุงหน้าถำ้ �พระ

ช่ือกลมุ่ : กลุ่มแกะหนังตะลุงหน้าถ�ำ้ พระ

ทอ่ี ยู่ : 107 หมู่ 3 ตำ� บลเขาชยั สน อำ� เภอเขาชยั สน จงั หวดั พทั ลงุ 93130

โทรศพั ท์ : 085-897-2605

อเี มล : [email protected]

Facebook : https://www.facebook.com/บา้ นหนงั ตะลงุ

-1793326467355856/?tn-str=k*F

ตวั อยา่ งการนำ� ไปใชง้ าน : หนงั ตะลงุ งานตกแตง่ ภายใน ของทรี่ ะลกึ ทค่ี นั่ หนงั สอื

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

296

หนงั

หนังปลากระเบน

ชือ่ เรยี กวสั ดทุ ั่วไป : หนงั ปลากระเบน
ตวั อยา่ งผลติ ภัณฑ์ : เครอื่ งแต่งกายและเคร่อื งประดับ ของตกแต่งบา้ น
พื้นที่ศึกษา : ตำ� บลบางริ้น อ�ำเภอเมอื งระนอง จงั หวดั ระนอง

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

297

หนัง

รจู้ กั ...หนงั ปลากระเบน

ปลากระเบน (String ray) เป็นปลากระดูกอ่อนท่ีมีบรรพบุรุษร่วมกันกับปลาฉลาม พบท่ัวโลกมากกว่า
600 ชนิด มที ้ังหมด 4 ตระกลู (Order) คือ 1) ปลากระเบน (Myliobatiformes) ไดแ้ ก่ กลมุ่ กระเบนธง
กระเบนนก 2) ปลาโรนัน (Rajiformes) ได้แก่ กล่มุ ปลาโรนันและปลาโรนนิ 3) ปลาฉนาก (Pristiformes)
ได้แก่ กลุ่มปลาฉนาก และ 4) ปลากระเบนไฟฟ้า (Torpediniformes) ได้แก่ กลุ่มปลากระเบนไฟฟ้า
พบไดท้ ัง้ ในน้ำ� จดื น้�ำกร่อย และน�้ำเค็ม พบมากท่จี งั หวัดระนอง ภเู ก็ต และสตูล ปลากระเบนมรี ูปรา่ งแบน
ราบ ครีบทัง้ หมดอยู่ชดิ ตดิ กบั ล�ำตัวดา้ นข้าง หางยาว กลางลำ� ตัวเป็นเมด็ ทรายเม็ดใหญ่ ล้อมรอบด้วยเม็ด
ทรายเลก็ ๆ เป็นจำ� นวนมาก เม่อื กระทบแสงแดดและแสงไฟจะแวววาวสวยงาม
การน�ำปลากระเบนมาใช้ประโยชน์มีทั้งการบริโภค และการเพิ่มมูลค่าด้วยการน�ำหนังปลากระเบนมาสร้าง
สรรค์เป็นเคร่ืองประดับและผลิตภัณฑ์เคร่ืองหนังท่ีทนทานและแวววาวกว่าหนังชนิดอ่ืน อีกทั้งความเช่ือ
ของชาวจีนเกี่ยวกับปลากระเบนท่ีอาศัยในท้องทะเลลึก ต้องหลบซ่อนศัตรูด้วยการฝังตัวอยู่ใต้ผิวดิน หาก
ใช้กระเป๋าสตางค์ท่ีท�ำจากหนังปลากระเบน จะท�ำให้เงินในกระเป๋าเย็นและอยู่กับเจ้าของได้นาน จึงเป็นที่
นิยมของลูกค้าชาวจีน ดังท่ีชาวจีนเรียกปลากระเบนว่า “ปลาไข่มุก” หรือ “ฮั่งฮื้อ” ซ่ึงแปลว่า “ปลาแห่ง
ความโชคดี”
หนงั ปลากระเบน (Stingrays skin) เปน็ หนงั ทมี่ คี วามทนทานสงู มดี กรดี กไ็ มข่ าดงา่ ย ไฟลนกไ็ มไ่ หม้ มคี วาม
สวยงามทแ่ี ปลกตา บรเิ วณผวิ ดา้ นนอกจะประกอบดว้ ยมกุ สตี า่ งๆ กนั และมคี วามแตกตา่ งจากหนงั ประเภท
อนื่ ๆ จนได้รบั ความนยิ มและรู้จกั กันในวงการแฟชน่ั กระเป๋า

องคป์ ระกอบ จุดเดน่

หนงั ปลากระเบน 100% คงทน สวยงาม รวมถึงมีความเชื่อ
ในเรอ่ื งโชคลาภ
คณุ สมบัติของวัสดุ
ขอ้ จำ�กัด
แขง็ แรง ทนทาน แวววาว ยดื หยนุ่ ดมี าก
ต้านทานไฟ ความคงทนของสดี ี วัสดุหายาก การตดั เย็บต้องใช้ช่างท่ีมฝี ีมอื
ต้านทานรอยขดี ข่วน
ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

298

หนัง

กระบวนการผลิต

1. การเตรยี มหนงั 2. เปล่ียนเปน็ กระเป๋า

ข้ันตอนท่ีส�ำคัญคือ การฟอกย้อมสีหนังปลากระ การออกแบบและการตัดเย็บหนังปลากระเบนแตก
เบน เน่ืองจากหนังปลากระเบนมีเม็ดเล็กๆ ที่เป็น ตา่ งจากหนงั โค ปกตหิ นงั โคจะเปน็ หนงั แผน่ เดยี ว รปู
ตะปุ่มตะป�่ำ เม็ดไม่เท่ากัน ผิวหนังไม่ราบเรียบ สเ่ี หลย่ี ม ชา่ งสามารถตดั เยบ็ บรเิ วณใดกไ็ ดท้ วั่ ทง้ั ผนื
เหมอื นหนงั โค จงึ ทำ� ใหก้ ารยอ้ มสแี ละพน่ สี ตอ้ งปรบั ส่วนหนังปลากระเบนจะมาเป็นตัวแนวสามเหล่ียม
วิธีและท�ำหลายๆ ครั้ง จึงใช้เวลานานกว่าการย้อม และมีจุดส�ำคัญท่ีเป็นไฮไลท์ที่เรียกว่า “เม็ดทราย”
หนงั โค รวมถงึ การทำ� ความสะอาดทตี่ อ้ งพถิ พี ถิ นั โดย หรือครบี สนั หลงั ของปลากระเบน ดังน้นั การตัดเยบ็
เฉพาะลวดลายสว่ นบน ต้องค�ำนึงถึงเม็ดทราย โดยต้องวางแพทเทิร์นเพิ่ม
เป็น 4 แพทเทิร์นเพื่อความละเอียด ต่างจากการ
เย็บหนังโคที่ใช้เพียง 2 แพทเทิร์น นอกจากน้ีหนัง
ปลากระเบนมีความแข็ง เย็บยาก จึงต้องเจียหนัง
ปลากระเบนให้บางลง โดยปกติ จะใช้เวลาเย็บ
กระเป๋าหนังปลากระเบน 1-2 ใบต่อชั่วโมง ดังนั้น
ช่างเย็บจะต้องมีความรู้และเข้าใจ เห็นคุณค่าของ
หนงั ปลากระเบนเชน่ เดียวกบั ผูใ้ ช้ผลติ ภณั ฑ์

ศกั ยภาพการผลติ และตลาด

• ผลิตไดส้ อดคล้องกับความตอ้ งการของลกู คา้ และพัฒนาผลิตภณั ฑ์ใหม่ๆ เสมอ
• ตลาดในประเทศและต่างประเทศ โดยสง่ ออกไปยงั ประเทศจนี มาเลเซยี และลาว
• กำ� ลังวางแผนการส่งออกไปยังอินเดยี

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

299

หนงั

ขอ้ มลู สำ�หรับติดต่อ

ชื่อกลุ่ม : รา้ นกระเปา๋ หนังปลากระเบน “PR Sting ray”

ท่ีอยู่ : 248 หมู่ 5 บ้านบางรนิ้ ถนนจัดสรรพฒั นา ต�ำบลบางรน้ิ

อ�ำเภอเมอื ง จงั หวดั ระนอง 85000

โทรศัพท์ : 077-822-049, 081-968-3890

Facebook : https://www.facebook.com/stingraybags/

https://www.facebook.com/OTOPranong-321580685166321/

ตวั อย่างการน�ำไปใช้งาน : กระเปา๋ สตางคบ์ รุ ษุ และสตรี กระเปา๋ ถือสตรี พวงกุญแจ เขม็ ขัด

ัอต ัลกษ ์ณ ัวส ุด ่ิถนใ ้ต

300