เมล็ดพันธุ์ใหม่ ดวงใจวิจารณ์

เทคโนโลยีและโนวุมใน เสกอสูร ก็คือ มนษุ ยส์ ังเคราะห์ หรือทีอ่ พั ภนั ตร์
ตง้ั ชอื่ ว่า “มชั ฌิม” นนั่ เอง ซึ่งมคี วามหมายมากกวา่ พันธุวิศวกรรม หาก
แต่รมุ่ รวยไปดว้ ยนยั อันน่าสนใจซึง่ ในบทวิจารณ์เร่ืองนีผ้ ้วู จิ ารณต์ ้องการชี้
ใหเ้ หน็ วา่ หมอกมุงเมอื งนำ� เสนอภาพของโนวุมท่เี ชื่อมโยงกับความ
ปรารถนาตอ้ งห้ามและความแปลกปลอมจากภาวะปกตใิ นสงั คม

ขอฝืนฟ้าปาฏิหารยิ ์ตา้ นความตาย : มนษุ ย์สังเคราะหแ์ ละปมเอดปิ ุส
ความเป็นวรรณกรรมวิทยาศาสตร์แฟนตาซขี อง เสกอสรู

เอื้อใหห้ มอกมงุ เมอื งสร้างสรรค์การ “ขอฝืนฟ้าปาฏิหาริยต์ ้านความ
ตาย” ผ่านอพั ภนั ตรท์ ่ีพยายามฟืน้ คนื ชพี ให้แก่หญงิ ทเ่ี ขารกั จากคำ� สง่ั
เสียกอ่ นสิน้ ใจและดว้ ยความเสนห่ าท่เี ขามีต่อเธอ เมื่อมองอย่างผวิ เผิน
น่อี าจเป็นเพียงความรกั ตอ้ งหา้ มของเดก็ หน่มุ ทีม่ ีให้หญงิ ผ้เู ป็นภรรยาของ
พอ่ บญุ ธรรม แต่ในบทวจิ ารณน์ ้ี ผู้วิจารณข์ อเสนอการ “อ่าน” ความ
สมั พนั ธ์ของทั้งคู่ในเชิงปมเอดิปสุ (Oedipus complex) ซง่ึ ค�ำนมี้ ีทมี่ า
จากต�ำนานกรีก เปน็ เร่ืองของเอดปิ ุส ทฆี่ า่ พ่อของตนและครองรกั กบั แม่
ด้วยความรูเ้ ทา่ ไม่ถงึ การณ์ ฟรอยด์ (Freud) นำ� พฤติกรรมดังกล่าวมาใช้
อธิบายปมเกลยี ดพอ่ และหวงแหนแมใ่ นเพศชาย

ทีน่ ่าสนใจคอื การศึกษาปมเอดิปสุ ในวรรณกรรม ไม่จ�ำเป็น
ต้องวิเคราะหต์ วั ละครที่มคี วามสัมพนั ธท์ างสายเลือดกันจรงิ ๆ เท่าน้ัน
แต่ยงั สามารถศึกษาในเชงิ อปุ ลักษณไ์ ด้ ดงั ในกรณี เสกอสรู เห็นได้วา่
เฟื่องเพชรและอัพภันตร์มีสถานะเป็นเสมือนแม่และลูกชายในเชิง
อปุ ลกั ษณ์ เมอื่ ผวู้ จิ ารณน์ �ำความสัมพันธ์ดังกลา่ วมาเชือ่ มโยงกบั กระบวน
การสรา้ งมนษุ ย์สงั เคราะห์ ไดก้ อ่ ใหเ้ กดิ มุมมองทีน่ ่าขบคดิ ดงั จะอธบิ าย
ตอ่ ไป และในบทวจิ ารณน์ ี้ ผ้วู ิจารณอ์ าจใช้ค�ำวา่ “แม่” แทนตวั ละคร
เฟ่อื งเพชร และ “ลกู ชาย” แทนตัวละครอัพภันตร์ ในบางจดุ เพอื่ ส่ือให้

100

เหน็ ความหมายเชิงปมเอดปิ ุสทีช่ ดั เจนขน้ึ
ข้อเสนอทวี่ า่ เฟื่องเพชรมีสถานะเป็น “แม”่ ผปู้ รารถนาในตวั

“ลกู ชาย” อย่างอัพภนั ตร์ ถกู สนับสนุนดว้ ยฉากทเ่ี ธอเข้ามาร่วมอภริ มย์
กับอัพภนั ตร์ ทัง้ ทเ่ี ธอมีสามอี ยู่แล้ว อีกทั้งยังเปน็ ผู้สงั่ ให้ลกู ชาย

“ปลุกฉันใหถ้ อื ก�ำเนิดข้นึ มาอกี ครัง้ เป็นเฟื่องเพชรคนใหม่
ทม่ี ที กุ อย่างพรงั่ พร้อม และสามารถอยรู่ ่วมกับเธอได้ตลอดอายุขัย
ไม่ใชเ่ ฟ่อื งเพชรคนที่ก�ำลังถูกรุมเร้าดว้ ยโรครา้ ยและรอวันเส่อื มสลาย
กายสังขารเชน่ นี้ ฉนั ไม่อาจยอมรับสภาวะเชน่ นั้นได”้ (หมอกมุงเมอื ง,
2560 : 314)

เห็นได้ว่าเฟือ่ งเพชรใชค้ วามเปน็ “แม่” บงการให้ “ลกู ชาย”
เสกชวี ติ เธอขึน้ มาใหม่อีกครั้ง ดังที่เธอบอกเขาก่อนสิ้นใจว่า “ทกุ อย่าง
ฉนั เตรยี มพร้อมเอาไวห้ มดแลว้ เหลอื เพยี งแคท่ �ำตามความฝนั ของเธอให้
สำ� เร็จ” (หมอกมงุ เมือง, 2560 : 314)

ดา้ นอัพภนั ตรน์ น้ั หมอกมงุ เมอื งนำ� เสนอใหเ้ ขาเป็นปฏปิ ักษ์
กับพ่อบุญธรรมผ่านการพรรณนาถึงความรูส้ ึกทีเ่ ขามตี อ่ คุณภากร

“เขาเพิง่ ร้ตู วั เองในบดั นี้ วา่ เกลียดบรุ ุษคนนี้เข้ากระดกู ดำ�
เกลยี ดอย่างรุนแรง...มันเปน็ คนทท่ี ำ� ให้เขาดเู หมือนเปน็ ตวั ตลก ไมม่ ี
คณุ ค่าอะไรเลย […] ภากรไม่รู้แมแ้ ต่สกั นอ้ ยนิด วา่ อากัปกริ ิยายามเมือ่
เขาแสดงออกตอ่ เดก็ ชายผูน้ ี้ ไม่ตา่ งกบั การหว่านเมล็ดพนั ธ์ุแหง่ ความ
ขมขนื่ เจบ็ ปวดของการลงโทษทณั ฑ์ ใหง้ อกงามข้นึ มาทีละเลก็ ละนอ้ ย
จนในวนั หน่ึงมันกเ็ รม่ิ แตกยอดออ่ นของความเกลยี ดชงั ขึ้นมา ก่อนจะ
แปรเปลี่ยนเปน็ ดอกไมพ้ ิษของความพยาบาทให้เบ่งบานขึน้ ในที่สุด!”
(หมอกมุงเมอื ง, 2560 : 258)

ความพยาบาทนี้ทำ� ให้เขารว่ มมอื กบั เฟ่ืองเพชรกำ� จดั คณุ ภากร
นอกจากความเกลียดชงั ชายผู้มสี ถานะเปน็ “พ่อ” แลว้ อพั ภนั ตรย์ งั ได้

101

แสดงใหเ้ ห็นความปรารถนาในตัว “แม่” อยา่ งชัดเจน ดังท่หี มอกมงุ เมอื ง
ไดพ้ รรณนาฉากทีล่ ูกชายฝันหวานว่าได้หลับนอนกบั แม่ ก่อนจะ

“เริงรนื่ รสเล่ห์สิเนห่ า” (หมอกมุงเมือง, 2560 : 274)
ร่วมกนั จรงิ ๆ และเมือ่ แมม่ อี นั ต้อง “ตาย” จากร่างเดิมไป
ลูกชายจึงไดส้ ร้างมนษุ ยส์ งั เคราะห์เพื่อสมปรารถนากบั แมใ่ นรา่ งใหม่

เข้าสูก่ ระบวนการ “พาหวั ใจใหค้ นื เรือน” : เมอื่ “อสูร” ถูก “เสก”
เมอื่ หญงิ ที่อพั ภนั ตรร์ ักและเทดิ ทนู บชู าต้องตายจากไป การ

สร้างมนษุ ย์สงั เคราะหจ์ งึ เปน็ หนทางน�ำพาหวั ใจของหญงิ คนรักกลับคนื
มาสตู่ นอกี ครัง้ ซง่ึ แมก้ ารกระทำ� ดังกล่าวจะอย่ภู ายใต้วธิ ที างวิทยาศาสตร์
แต่ผู้วจิ ารณม์ ขี ้อสังเกตว่า หมอกมงุ เมอื งน�ำเสนอความเปน็ แฟนตาซีของ
มนษุ ยส์ ังเคราะห์รว่ มด้วย เหน็ ได้ชัดเจนจากชอ่ื เรอ่ื ง “เสกอสรู ” ซ่งึ ค�ำว่า
“เสก” และ “อสูร” มนี ยั ของความเหนอื จรงิ /แปลกปลอมตอ่ ภาวะปกติ
เนอื่ งจากการ “เสก” มคี วามหมายถึงการท�ำให้มีใหเ้ ปน็ ด้วยวิธที ่ีเหนอื
จากกรอบเหตุผลนิยม และ “อสรู ” ก็มนี ยั เช่อื มโยงกบั ความนา่ สยดสยอง
และเป็นส่ิงทไ่ี มใ่ ช่มนษุ ย์ ซง่ึ สอดคลอ้ งกบั การบรรยายเรอื นรา่ งของมัชฌิม
ทว่ี า่

“ยืดขยายออกเหมือนกับเปน็ ตุ๊กตายางยืดพลาสตกิ ผิดรปู และ
ไร้กระดกู ใดๆ เปน็ องค์ประกอบ” (หมอกมงุ เมอื ง, 2560 : 200-201)

ทนี่ ่าสนใจคือเราอาจกลา่ วไดว้ ่า เรือนร่างแหง่ ความปรารถนา
ต้องหา้ มแบบปมเอดิปุสนั้น ถูกบรรจคุ ุณสมบตั ิอนั แปลกปลอมและน่า
สะพรึงกลวั ไมต่ า่ งจาก “อสูร”

ผู้วจิ ารณ์เห็นว่า จดุ เด่นหนงึ่ ของ เสกอสูร คือ การนำ� เสนอ
ให้มนษุ ยส์ ังเคราะหม์ ีลกั ษณะ “ครึง่ ๆ กลางๆ” ตามชื่อทเ่ี รียกว่ามัชฌิม
ซง่ึ หมอกมงุ เมอื งได้ยัว่ เยา้ ใหผ้ ู้วิจารณ์ตั้งค�ำถามตอ่ ไปว่า เหตใุ ดการผลิต

102

มนษุ ยส์ งั เคราะห์โดยนายแพทยผ์ ูม้ ากความสามารถและมหี ัวใจรักอัน
ยง่ิ ใหญจ่ งึ ไม่ถกู น�ำเสนอให้เสร็จสมบูรณ?์ และการมอบคุณสมบัติให้
มชั ฌมิ มใี บหน้าทีเ่ ปลยี่ นแปรไปมาอย่างควบคุมไมไ่ ด้เพือ่ แสดงถึงปัญหา
และอุปสรรคในกระบวนการพันธวุ ศิ วกรรม อนั นำ� มาซ่งึ โศกนาฏกรรม
ความรักในตอนจบนน้ั ส่ือถงึ อะไร?

ผวู้ จิ ารณ์ขอเสนอว่า เราสามารถนำ� เอาประเด็นปมเอดปิ ุสเข้า
มา “อ่าน” มชั ฌมิ เพอ่ื ตอบค�ำถามชดุ นีไ้ ด้ กล่าวคือ อพั ภันตรพ์ ยายาม
สร้างมนษุ ยส์ ังเคราะหเ์ พ่ือเป็นพ้นื ทใี่ ห้เฟื่องเพชรกลบั มามชี ีวิตอกี ครงั้ น้ัน
เกดิ จาก “ความปรารถนาในตวั แม่ของลกู ชาย” ท่ีหมายใหค้ วามสัมพันธ์
ดงั กล่าวหวนคืนมา ดังนนั้ คำ� ตอบทเ่ี ป็นไปไดค้ ือ เรอื นร่างที่แปรเปลย่ี น
ไปมาของมชั ฌมิ เป็นเครือ่ งเตือนใหร้ ะลกึ ว่า การดำ� รงความสมั พันธท์ าง
เพศระหว่างแมก่ บั ลูกชายยากลำ� บากเกนิ จะ “บรรลุ” แมท้ ้งั แม่และลูกชาย
จะลอบเสพสมกันแล้วก็ตาม แต่ก็กระท�ำไปอยา่ งเป็นความลับ และ

“การคงสภาพมนุษยส์ งั เคราะหอ์ ยา่ งมชั ฌิมใหป้ รากฏอยู่ตลอด
เวลานั้นยงั เป็นปญั หา” (หมอกมงุ เมอื ง, 2560 : 557)

เม่อื เชอื่ มโยงกับความปรารถนาในตวั แม่แลว้ เปน็ การแสดง
ใหเ้ ห็นวา่ เขาไม่สามารถควบคุมเรอื นรา่ งของแม่ให้เปน็ ไปตามความ
ตอ้ งการได้ คณุ สมบัติของมชั ฌิมท่ีกลา่ วมาจงึ เป็นตวั แทนของอุปสรรค
การครองรักของแม่และลูกชาย หรือกลา่ วอีกนยั หน่งึ คือ การด�ำรงความ
สมั พนั ธ์ต้องห้ามในลักษณะปมเอดปิ สุ อยา่ งเปดิ เผยเปน็ เร่ืองทีย่ ากล�ำบาก
และมีอุปสรรคอันคาดเดาไม่ได้

จงหลบั ใหลคืนสนิทสนู่ ิทรา : การหลับไมต่ น่ื ของความแปลกปลอม

หมอกมงุ เมืองนำ� เสนอโนวมุ ผ่านตวั ละครมชั ฌิมทนี่ �ำมาซ่ึงความ
วุ่นวายในสงั คม นับแต่การสร้างให้อัพภนั ตรส์ งั หารเหยอื่ อยา่ งโหดเหย้ี ม

103

เพื่อนำ� เซลล์มาสงั เคราะห์ รวมถึงรา่ งมชั ฌิมที่ออกล่าเหย่อื อย่างทารณุ
เพือ่ “‘กลืนกิน’ อยา่ งหิวโหย” (หมอกมงุ เมอื ง, 2560 : 559)

หรอื การท่เี หยอ่ื แตล่ ะรายต้องทุกขท์ รมานเนอื่ งจากเซลลข์ อง
ตนถกู ขงั อยภู่ ายในรา่ งมัชฌิมในสภาพท่ี

“ไมร่ วู้ ่าตวั เองเป็นมนุษย์หรือเปน็ อสรุ กายกนั แน”่ (หมอกมุง
เมอื ง, 2560 : 578)

สงิ่ เหล่านชี้ ี้ใหเ้ ห็นวา่ โนวมุ เชือ่ มโยงกบั ภาวะไม่ปกตสิ ุข และ
ทีช่ ดั เจนคอื เรอื นร่างของมัชฌิม ถูกบรรจุคณุ สมบตั ิแปลกปลอมจาก
มนษุ ยท์ ั่วไป ซ่ึงสร้างความสยองขวัญใหก้ บั ผพู้ บเห็น จนกระท่งั มีตัวละคร
ท่ีเสียสติหลงั จากการเผชญิ หนา้ กับมชั ฌมิ ทีก่ ำ� ลงั สูบกนิ เหย่อื อย่างนา่
ขนพองสยองเกล้า ซึง่ ในทีส่ ุดแล้วความแปลกปลอมของเรือนร่างนี้ก็
ด�ำเนนิ มาถงึ จดุ จบด้วยการดบั สลายไปพรอ้ มกบั ผู้สรา้ ง เป็นการ “หลบั
สนทิ ” ไปตลอดกาลของตัวแทนความแปลกปลอมในสงั คม

หากเราพิจารณาบริบททางยุคสมัยของวรรณกรรม เห็นได้
วา่ นวนยิ ายตีพมิ พ์ปี พ.ศ. 2560 หรือ “ศตวรรษท่ี 21” นับวา่ เปน็ ยุคที่
พันธุวศิ วกรรมเฟ่ืองฟู และไดเ้ ข้ามามบี ทบาทในวงการแพทยเ์ พือ่ ช่วย
เยียวยารา่ งกายของมนุษย์ ซ่งึ การท�ำพันธวุ ศิ วกรรมในปัจจุบัน ยงั คงมี
การถกเถยี งปญั หาทางจรยิ ธรรมและผลกระทบที่มีตอ่ สังคม ดังในการ
ประชมุ ของศนู ยเ์ พือ่ พนั ธุกรรมและสังคม (Center for Genetics and
Society) เมือ่ วันท่ี 2 ธันวาคม พ.ศ. 2558 ท่ีวิพากษ์ถึงผลกระทบตอ่
เผ่าพันธุ์มนษุ ย์ รวมทั้งการตัง้ คำ� ถามกับกระบวนการพันธวุ ศิ วกรรมว่า
จะเกิดผลตอ่ สังคมอยา่ งไร เหน็ ไดว้ ่าหมอกมุงเมอื งไดน้ ำ� เสนอปัญหา
ในการน�ำพนั ธุวิศวกรรมมารับใช้ความปรารถนาแบบปมเอดิปสุ ซงึ่ เปน็
ขอ้ ห้าม (taboo) ของสงั คมอย่างน่าสนใจ ผา่ นกระบวนการผลิตทีต่ ้อง
ทำ� ลายชีวติ มนุษย์ รวมทง้ั อปุ สรรคในการควบคมุ เรือนร่างมนุษยส์ งั เคราะห์

104

ตลอดจนการน�ำเสนอความแปลกปลอมและความโหดรา้ ยของรา่ งนั้น
น�ำมาส่คู วามวนุ่ วายท่ีจำ� เป็นต้องถูกก�ำจดั

เม่อื ความสมั พนั ธซ์ อ่ นเร้นตอ้ งยุตลิ งด้วยความตายของหญงิ
ผ้เู ป็นทร่ี ัก เป็นผลให้อัพภนั ตรพ์ ยายาม “เสก” เรอื นกายแหง่ ความ
ปรารถนาต้องห้ามขึ้นมาใหม่ ทว่าเรอื นร่างนนั้ กลบั นำ� มาซง่ึ ความ
หวาดกลวั ตอ่ ผู้พบเห็น ในตอนจบท้งั ตวั ตนที่แปลกปลอมและผสู้ รา้ ง
มนั ขึ้นมาจงึ ไดพ้ บกบั จุดจบที่แสนเศรา้ และเมื่อพิจารณาแล้ว เสกอสูร
ไม่ไดเ้ พียงแสดงถงึ ด้านลบของวทิ ยาศาสตร์ผ่านการทำ� พันธวุ ศิ วกรรม
ที่น�ำมาซึ่งหายนะเท่าน้ัน เมอื่ ทดลอง “อา่ น” ความสัมพันธร์ ะหว่าง
ชาย-หญิงคู่หนึง่ ในเชิงปมเอดิปุส กลับทำ� ให้เห็นสารอีกประการหนึง่ ท่ี
หมอกมุงเมอื งแฝงไว้ นัน่ คอื วิทยาศาสตร์อาจเปน็ เครอื่ งมือรบั ใชค้ วาม
ปรารถนามนุษย์ แตก่ รอบของสังคมจะเปน็ ตวั ตดั สนิ ว่า ผลผลติ ทาง
วทิ ยาศาสตร์น้นั จะด�ำรงอยไู่ ด้หรอื ไม่ และเม่อื พิจารณาแล้ว การที่
มนษุ ยส์ งั เคราะห์และผสู้ รา้ งถกู กำ� จดั ไม่ไดเ้ ปน็ อะไรมากไปกว่าการ
“สลาย” สิง่ อยูน่ อกภาวะปกตขิ องสังคม

บรรณานุกรม
เชลลยี ์, แมร.ี่ (2561). อารติ า พงศธ์ รานนท์ แปล. แฟรงเกนสไตน์ อมนุษย์คืนชีพ.
กรุงเทพฯ: แอร์โรว์ คลาสสคิ บุ๊คส.์
ประชาไท. (12 เมษายน 2558).นักวิทยาศาสตร์สหรฐั ฯ ถกเถียงด้านบวก-ลบ
เทคโนโลยดี ัดแปลงพันธกุ รรมในมนษุ ย.์ สบื ค้นจาก https://prachatai.com/jour-
nal/2015/12/62775 วนั ที่ 20 ตลุ าคม 2562.
หมอกมงุ เมอื ง. (2560). เสกอสรู . กรุงเทพฯ: ณ บา้ นวรรณกรรม.
Roberts, Adam. (2000). Science Fiction. London and New York: Routledge.

105

ดว้ ยพกู่ นั ถอ้ ยคำ� และแวน่ ของผอู้ น่ื

ชนะ จนั ทร์ฉ่�ำ

กวนี ิพนธ์พมิ พ์ออกมาหลายเล่มในช่วงไม่กป่ี ีท่ผี ่านมา นกั อ่าน
อ่านกวนี ิพนธใ์ นวงจำ� กดั นเี่ ปน็ เรือ่ งจรงิ ย่ิงพดู ถงึ พื้นท่เี ผยแพร่ตีพิมพย์ งิ่
น้อยกว่า กลางกระแสความไวของข้อมูลขา่ วสาร สอื่ ยุคเก่ามอดลง ด้วย
ความไวของข้อมูลและความเรว็ ของการพัฒนาเครอ่ื งมือสอ่ื สาร ช่องทาง
ใหม่ในการส่อื สารเปดิ พ้ืนที่แบบใหมใ่ หก้ บั บทกวี กล่าวถึงบทกวีทแี่ พร่
หลายในยุคปจั จบุ นั ท้ังทห่ี ลงเหลอื อยู่ในสอ่ื ส่ิงพมิ พแ์ ละโลกออนไลน์
รปู แบบการนำ� เสนอท้ังฉันทลกั ษณ์ และไรฉ้ ันทลักษณ์ ทั้งสองรปู แบบ
พยายามสื่อสารประเด็น ปรากฏการณ์ทางสงั คม เพ่ือสะท้อนภาพจรงิ
ทางสงั คม ตัดเฉอื นชุดเน้ือหาทางความคดิ ออกผ่งึ แผใ่ ห้เหน็ และรับรู้

นกในกรงของเพื่อนบ้านผจู้ กิ กดั

บทกวไี ร้ฉนั ทลกั ษณอ์ ย่าง นกในกรงของเพ่ือนบา้ น (Birds in
the Neighbor’s Cage) กวนี พิ นธ์ โดย ปรเมศวร์ กาแก้ว สำ� นกั พิมพ์
ผจญภัย แบง่ ออกเป็นสองภาค ภาคแรกเปน็ เด็กๆ กำ� ลงั ร้องเพลงชาติ
และภาคสอง งานเล้ียงในร่างเรา นกในกรงของเพอ่ื นบา้ น ใช้ถอ้ ยค�ำ
แสดงภาพ บทกวีส่วนใหญถ่ า่ ยทอดภาพทจี่ ดั องค์ประกอบโดยกวี เพื่อ
ถา่ ยทอดประเดน็ ทางสงั คมทั้งในระดับภูมิภาค และสัมพันธโ์ ยงใยสู่
ประเดน็ สากล บางชน้ิ คลา้ ยการชมคลปิ วดี โิ อส้นั ๆ เพ่อื สอ่ื สารเรือ่ งราว

106

และสสี นั แปลกตา่ งในหลายปรมิ ณฑลปรากฏการณ์ เชน่ ปัญหาความ
รนุ แรงในพื้นที่ชายขอบ ปัญหาเชิงโครงสรา้ งทางสังคม กวีเลือกใช้
สัญญะเพ่อื ส่ือสารในหลายระดบั เหลา่ สัตว์ในหลายบททำ� หนา้ ทีเ่ ป็น
ตวั ละครเล่าสารจากกวสี ผู่ อู้ า่ น หากพจิ ารณารปู แบบไรฉ้ นั ทลกั ษณ์ กวี
ใช้ภาษาเฉพาะตวั และ คลา้ ยว่า นกฯ จะมีถ้อยทำ� นอง ท่ีค่ขู นานไปกับ
งานอย่าง ขงั ไวใ้ นกลอ่ งของเลน่ (อภชิ าติ จนั ทรแ์ ดง, 2559)

หรืออาจพูดไดว้ า่ ท้งั สองเล่ม ขนานมติ ิกันไป ท้งั ในมติ ขิ อง
สถานท่ีและมติ ขิ องเวลาอันร่วมสมัยกัน นน้ั คงเป็นเพราะการได้อภชิ าติ
จนั ทร์แดง มาเปน็ บรรณาธกิ ารเล่ม กวถี ่ายทอดเน้อื หาย่ัวลอ้ ต่อความ
เบ้ยี วบดิ เชงิ โครงสรา้ ง เจบ็ แสบราวกบั โดนกระทงุ้ ด้วยเขา่ เขา้ ลนิ้ ป่ี ขย้ี
ด้วยศอกลงบนค้ิวซ้ายขวา จากนั้นเปน็ ความเจ็บแสบและเลอื ดไหลซิก
ออกมา อยา่ งไรก็ตาม หากมุ่งมองแต่ความหมาย และท่าทที บ่ี ทกวไี ด้
กระทำ� ต่อเหลา่ ผูไ้ ดพ้ บเจอและตกหลุมรักมัน คลา้ ยวา่ ตวั งานจะไมถ่ ูกให้
ความหมายในความเป็นงานศิลปะในขา่ ยขอบการตคี วามแบบใด คร้นั
จะกล่าวอ้างอย่างลอ่ งลอยกด็ จู ะไมเ่ กิดประโยชนต์ อ่ ผสู้ นใจใฝร่ ู้ จึงเปน็
ที่มาของการไดห้ ยบิ ยกเอางานที่มอี ทิ ธพิ ลในการตีความในข่ายขอบ
อย่างศิลปะ ผ่านกรอบแวน่ ของ เลียฟ ตอลสตอย อย่าง What is art?
(Tolstoy, 2551)

หรอื หากกลา่ วอยา่ งเจาะจงคอื การตีความว่าส่งิ ใดคือศลิ ปะ หรอื
เป็นแคห่ นา้ กระดาษรกรื้อดว้ ยถ้อยค�ำสามัญทวั่ ไปและไรค้ ่า

ในงานรวมความเรยี งของ เลียฟ ตอลสตอย กล่าวถงึ เน้ือหา
ทว่ี ่า ท่ีสุดแล้วเนือ้ หาทด่ี ูสมจริงอาจลดทอนความหมายของความเป็น
ศิลปะ แนน่ อนว่ากวีใช้ภาษาเปน็ การสะทอ้ นภาพ งานหลายชิ้นจึงสร้าง
ความสะเทอื นผ่านภาพทถี่ า่ ยทอดมาเปน็ ถ้อยค�ำโดยกวี จากนนั้ ถ้อยคำ�
จะแปลผ่านมโนภาพของผู้อา่ นบทกวีอกี ค�ำรบหน่ึง

107

ร้ือซากกรงประกอบกลับเปน็ ทอ้ งฟ้า

เม่อื ใชแ้ ว่นตาหลงั สมยั เพง่ มอง งานหลายช้ินมลี กั ษณะของ
การรือ้ สร้าง (Deconstruction) เมื่อร้อื ลงมาวางไว้ ราวกบั ซากปรัก
หกั พงั ไรร้ ะเบียบเชิงโครงสรา้ ง จากน้ันจึงประกอบสรา้ งความหมายข้นึ
โดยการตง้ั ประเดน็ ต่อวิถีความเป็นอยู่ของผคู้ นรว่ มสมยั และรว่ มวงการ
ท่ีตวั กวีเข้าไปสังสรรค์อยดู่ ้วย ในระดบั หนง่ึ กวมี อี ัตลกั ษณ์ทลี่ ่นื ไหล ด้วย
การมบี ทบาทอยู่ในแวดวงวชิ าการสอื่ วงการวัฒนธรรมศกึ ษา หรอื อาจ
รวมถงึ บทบาทสามัญอยา่ งการเป็นพอ่ และสามี งานของเขาเลยมปี ระเด็น
ที่หลากหลาย ทั้งยังสัมผัสได้ถงึ กลน่ิ อายของการสรา้ งใหเ้ ป็นวิทยาศาสตร์
ในงานหลายชิ้น

แตด่ ้วยนำ�้ เสยี งเย้ยหยนั บางคร้งั มนั ทำ� ให้ตงั้ คำ� ถามวา่ แทจ้ รงิ
แล้วทศั นะทีก่ วมี ีตอ่ วิทยาศาสตรน์ ั้นสน่ั คลอนระบบคิดแบบวิทยาศาสตร์
อยไู่ มน่ อ้ ย คล้ายว่าเขาแสร้งท�ำเป็นเชื่อและไม่เช่อื ไปพร้อมๆ กนั แล้วจงึ
ถ่ายทอดออกเปน็ ถอ้ ยคำ� สญั ลกั ษณ์ง่ายท่ีสดุ ถา่ ยทอดผ่านตัวละครช่อื
กอ้ งจากโลกวทิ ยาศาสตร์ และถลกหนงั แนวคดิ ทฤษฎี เชน่ ทฤษฎี
ววิ ฒั นาการของ ชาร์ล ดารว์ นิ หรอื เป็นความแสบสนั ท่เี ขาตัง้ คำ� ถามที่
ว่า แท้จรงิ แล้ววิทยาศาสตรช์ ่วยอะไรได้บา้ งตอ่ ปัญหาปากทอ้ ง หรอื อาจ
เป็นการตงั้ ค�ำถามต่อแวดวงวทิ ยาศาสตร์ ในปริมณฑลร่วมทีเ่ ขาร่วมอยู่
เชน่ งานชิ้น จินตนาการไม่เป็นรปู รา่ ง

“ไมม่ ใี ครกล้ายนื ยันจินตนาการสำ� คัญกวา่ ความรู้ หรอื ความ
รสู้ �ำคัญกว่าจนิ ตนาการ อลั เบิร์ตไอน์สไตนส์ �ำคญั แค่ไหน เขาไม่รวู้ ธิ ปี ลูก
ราคายางพาราดว้ ยซ้�ำ” (หน้า 47)

กลบั ไปทกี่ ารชมภาพท่ีอยู่ในถอ้ ยค�ำ และการตีความใหเ้ ปน็
งานศิลปะ แนท่ ีส่ ุด ในความเป็นบทกวไี รฉ้ ันทลักษณไ์ ม่ได้นำ� เสนอให้
เห็นความพรงิ้ พรายทางภาษา ถ้อยคำ� ที่ยากแก่การใหค้ วามหมาย และ

108

ดูเหมอื นกวีก็บอกในเนื้อหาของบทกวี ชอบและไมช่ อบ (หน้า 86)
แต่หากพจิ ารณาในความงามและศลิ ปะแล้ว จ�ำเป็นที่จะตอ้ ง

ยกกรอบในการใหค้ วามหมายศลิ ปะของ เลยี ฟ ตอลสตอย มาทดลอง
เป็นกรอบในการให้ความหมาย ตอลสตอยเคยหยิบยกเรอื่ งเดก็ เลา่ ถึง
ความหวาดกลัวหมาป่า หากเขาถา่ ยทอดออกมาให้ใครๆ ได้รู้สึกกลัว
เข้าใจถงึ ความรู้สึกของเขาได้

แม้นว่าความกลัวนน้ั เกดิ จากจินตนาการ เดก็ ชายไมเ่ คยเจอ
หมาปา่ มาก่อน กถ็ ือไดว้ ่า การเล่า การแสดงอาการความกลวั ของเขา
เปน็ อยา่ งศลิ ปะ และในแง่หนึ่งถือวา่ ความงามในแงส่ ุนทรียศาสตรก์ ็
ปรากฏดว้ ย น่นั ก็รวมถึงในแงท่ ่ีเห็นความเป็นมนุษยร์ วมอยดู่ ้วย อยา่ งไรเสยี
ท้ังหมดขา้ งต้นเปน็ กรอบของ ตอลสตอย แต่เม่ือเราจบั เอาภาพท่ีวาด
ด้วยพ่กู นั ถ้อยคำ� ในรูปบทกวมี าถอดรื้อภาพทีว่ าดโดยถ้อยคำ� เรากเ็ ห็นชัด
วา่ กวีเล่าทุกบททกุ ชิ้นใน นกในกรงของเพือ่ นบา้ น แม้นไมอ่ ศั จรรย์อย่าง
การกลายรา่ งเปน็ นกหรอื แม้แตก่ วเี องกไ็ มเ่ คยหรือไมอ่ าจอยใู่ นกรงขนาด
เดียวกบั กรงขงั นกมาก่อน แตภ่ าพทเี่ ขาวาด กรงขงั มยี ุบยบั เตม็ ทั่ว ใช่
หรือไม่วา่ กรงกรอบทางความคดิ ขอบเขต การยัดย่ืนอตั ลกั ษณ์ใหก้ ัน ก็
เป็นกรงรูปแบบหน่ึงของอารมณค์ วามรู้สกึ อดึ อดั เต็มทที ่เี กดิ ข้ึนหลังการ
อา่ น อกี ทัง้ ความแสบคันอันเกดิ จากการจกิ กัด เมล็ดพนั ธุแ์ ง่งามใดได้
ปลกู ฝังลงไปหลังผ่านการมปี ระสบการณร์ ่วมกบั ภาพวาดจากบทกวี หาก
พ้นไปจากความหมายในเชิงศลิ ปะแลว้ กวนี ิพนธ์เล่มนีจ้ ะมีส่ิงใดให้พูดถึง
ไดอ้ กี อาจต้องลงลึกไปถึงการนับคำ� ทพี่ บบ่อยในบทกวี

เรียงรอ้ ยเปน็ กล่มุ กอ้ น และกลิน่ อายของชนชั้น

ทดลองนบั ค�ำว่า “ไม่” ไมท่ งั้ หลายร้อยเรยี งเป็นกลุม่ ก้อน
ความคดิ ที่มที ่าทสี ภาวะพืน้ ฐาน (Thesis) สภาวะขดั แยง้ (Antithesis)

109

และสภาวะสังเคราะห์ (Synthesis) จนกว่าจะเขา้ สูจ่ ติ สมบูรณ์ (บา้ น
จอมยุทธ) กอ่ ขมวดทฤษฎวี ภิ าษวธิ ี-วตั ถนุ ิยม (dialectical materialism)
สอ่ื ลกึ ลงไปลว้ นแลว้ แตม่ กี ลิ่นอายของแนวปรชั ญา จิตนยิ มสมบรู ณข์ อง
เฮเกล (plato.stanford) หรือมสี ่วนเกย่ี วเน่ืองกับวภิ าษวธิ ีสงั คมนิยม
ในชุดความคิดแบบวัตถวุ ิสยั วลี วรรค ต่อจากนีอ้ าจเปน็ การรวมวลี
วรรคท่ีประกอบไปดว้ ยค�ำวา่ “ไม”่ ซงึ่ เปน็ เค้าลางของสภาวะขดั แยง้
และหวนใหถ้ ามกลับวา่ สภาวะพื้นฐานคอื สงิ่ ใดกันแน่ และเม่ือฉุกคิด
หรือรับรู้ผ่านถ้อยค�ำอันเจ็บแสบอาจผลักให้ผู้อ่านเชื่อมต่อกับ
ประสบการณด์ ัง้ เดิมและนำ� ไปสูส่ ภาวะสังเคราะห์ อีกทง้ั ยงั เฝา้ รอให้
หวนกลับไปครั้งแล้วครง้ั เล่า

“ไมต่ ้องงดงามคดิ อะไรไม่เป็นประโยคไมป่ ลอบประโลม ไม่
เพอ่ื ชวี ติ ไมล่ กู ท่งุ เล่อื นไหลไปกบั ความจริง ไม่ท้ิงร่องรอยรำ� พงึ ร�ำพนั ไม่
เห็นให้หัวใจแทรกซึมไปทปี่ ญั ญา ไมต่ อ้ งพึ่งรปู ประโยคงดงาม ไมต่ ้อง
ตน่ื มาฟงั เพลงชาติ ไม่กลายเป็นนก รัฐไม่เคยขดู รดี ไม่ตอ้ งกระซบิ ไม่นาน
เสื้อยืดลายใหม่จะเข้าสู่ตลาด ไมต่ ้องเก่งการฆา่ ประเทศนี้ไมม่ ีสงคราม
ไม่รอดวงจนั ทร์ ยงั ไมม่ ใี ครออกแบบ ชวี ิตไมค่ ิดอะไร ไมป่ รากฏความตาย
ในบทสนทนา”

แม้นบางวรรคปนเปื้อนรอ่ งรอย ทนุ นิยมวตั ถุนยิ ม แต่กล่มุ
วรรคท่ีคำ� วา่ “ไม่” ได้เข้าไปสังสรรคอ์ ยูด่ ว้ ย ไดส้ ร้างสภาวะรบั รู้ และ
ตอ่ ตา้ นการรบั รู้ จนสงั เคราะหเ์ ปน็ สภาวะใหม่ หรือจะใหห้ ยบิ เร่อื ง
โครงสร้างทางชนชัน้ มาเป็นเคร่ืองมอื ในการสอ่ื สารเชงิ ประเด็นจาก
งานช้นิ เมฆบ้างกอ้ นยังควบแนน่ (หนา้ 99)

ใช่หรอื ไม่ว่าเปน็ ภาพสะทอ้ นการบีบอดั ทางชนชัน้ และยัง
เล่นกบั กลน่ิ เหม็นอับเปน็ ท่วงท�ำนองเดียวกันกบั งานอย่าง Parasite
(Joon-Ho, 2019) หนงั ทมี่ ีกล่ินนีโอมาร์คซสิ ต์ (Neo-Marxist) รนุ แรง

110

และโดง่ ดงั หนงั ใชก้ ารเหยียดกลิ่นเหมน็ ของคนชั้นลา่ ง ในขณะท่ี เมฆ
บางก้อนยังควบแน่น ใชก้ ล่ินโคลนตมเหม็นอบั รองรบั เม็ดฝนแหง่
ความจนรว่ งหล่นลงมาและเนา่ เหม็นไปด้วยกัน

ไม่มีเวลาไหนเหมาะกวา่ ตอนน้ี
“จะเป็นประชาชนตัดแขนขาออกสกั ขา้ ง เอาอะไรสักอยา่ ง
ถ่วงดลุ ไว้ ตัดหอู อกสักข้าง เอาอะไรสักอย่างถว่ งดลุ ไว้ ควกั ลกู ตาข้าง
หนง่ึ ทงิ้ เอาอะไรสักอย่างถว่ งดุลไว้ กรีดปากออกสกั ครึ่ง คงแหวง่ วิ่นเปน็
ตัวตลก ยกแขนขาขา้ งที่เหลือ ฟังดว้ ยใบหทู ี่เหลอื มองดว้ ยดวงตา
ท่ีเหลอื พดู ด้วยปากอกี คร่งึ เก้ๆ กงั ๆ ยึดเกาะ ชวี ิตเราจะเป็นประชาชน”
(หน้า 106)
ตอนนยี้ ังไมไ่ ดเ้ ป็นประชาชนอยูใ่ ชไ่ หม? ในขณะทไ่ี ลอ่ า่ นผ่าน
วรรคตอ่ วรรค ไม่มเี วลาไหนของสมมตุ ิสภาพอยา่ งประชาชนจะตงั้ คำ� ถาม
ได้เทา่ เวลานอี้ กี แลว้ อยากได้สมดลุ อันมีสญั ญะยดึ โยงกบั ความเปน็ ธรรม
สง่ิ สมมตุ ิที่ยังไมร่ ู้ไดว้ ่าเป็นประชาชนหรือไมห่ รอื อาจเปน็ ใครท่สี ังสรรค์
ร่วมยคุ สมยั จ�ำเปน็ ตอ้ งแลก ตดั แขน ตัดหู ควกั ลกู ตา หรอื แม้นแตป่ ลิด
ชีพตนเอง เพ่ือแลกกบั ความสมดุล เพอื่ แลกกบั ความเป็นธรรม ไม่มเี วลา
ไหนอกี แล้วที่เหมาะสมส�ำหรบั อา่ นบทกวบี ทน้ี ไม่มเี วลาไหนเหมาะสมใน
วันท่ีศาลตดั สินคดีทางการเมืองอยา่ งขาดพร่องการถว่ งดุลอย่างเป็นธรรม
และไม่มเี วลาไหนจะเหมาะสมเทา่ ในช่วงเวลาทบ่ี ุคลากรตลุ าการปลิดชพี
ตนเองเพือ่ ปกป้องความเป็นธรรม แมน้ ปรากฏการณ์ในบทกวสี ามารถ
เกิดขึน้ ตรงจดุ ไหนของเวลาก็ยอ่ มได้ แตส่ ่งิ ท่เี หมอื นกนั ของสง่ิ สมมตุ ิ
อยา่ งประชาชนทรี่ ู้สกึ วา่ ตนไมไ่ ด้เป็นประชาชนเลย จะเปน็ ประชาชนต้อง
ใชเ้ ลอื ดและเน้อื แลกมันมา มันจงึ ไม่มเี วลาไหนเหมาะสมเทา่ ชว่ งเวลา
ขาดพร่องน้ีอีกแลว้ และบทกวีก็สมจริงดว้ ยเลอื ดเนือ้ และความปวดร้าว
ของการกระท�ำเพ่ือไดม้ าเพอื่ กลายไปเป็นประชาชน

111

ด้วยพูก่ นั ถ้อยค�ำและแว่นของผูอ้ ่นื
นกในกรงของเพือ่ นบา้ นผจู้ ิกกัด
รื้อซากกรงประกอบกลบั เป็นท้องฟา้
เรียงร้อยเปน็ กลุ่มก้อน
เหม็นเน่ากล่ินไอชนชัน้
ไม่มเี วลาไหนเหมาะกวา่ ตอนนี้
ลกุ ข้นึ สิจะไดเ้ ป็นประชาชน

เอกสารอ้างองิ
Bong Joon-Ho (ผกู้ ำ� กบั ). (2019). Parasite [ภาพยนตร]์ .
plato.stanford. (ม.ป.ป.). standford Encyclipedia of Philosophy. เรียกใชเ้ มอื่
20022020 จาก https://plato.stanford.edu/entries/hegel/
Tolstoy, L. (2551). What is art? Bangkok: Openbooks.
บา้ นจอมยุทธ. (ม.ป.ป.). เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://www.baanjomyut.com/library_2/
socialist_and_communist_zionist/02.html
อภชิ าติ จนั ทร์แดง. (2559). ขงั ไว้ในกลอ่ งของเลน่ . ผจญภัย.

112

จะรบี สน้ิ หวงั ไปทำ� ไม นย่ี งั ไมใ่ ช่ “ยคุ สมยั แหง่ ความสนิ้ หวงั ”

นำ้� ตาเทียน

“ยคุ สมยั แห่งความสนิ้ หวัง” คือนวนยิ ายของจดิ านันท์ เหลือง-
เพียรสมทุ กลา่ วถงึ สังคมท่ีมวี ทิ ยาการลำ้� สมยั สองอยา่ ง คือ สลีปน็อก
และหนุ่ ยนตร์ ับใช้ สลีปน็อกคืออาชีพทีม่ ีคนหน่ึง (เรียกว่า สลปี เปอร)์
จะต้องเก็บชวั่ โมงการนอนไปขายให้อกี คน เพ่อื ใหค้ นท่ซี อื้ ชวั่ โมงการ
นอนสามารถท�ำงานได้ตลอดท้ังวันทั้งคืนราวกับได้พักผ่อนมาแล้ว
นอกจากน้ี ผทู้ ซี่ ือ้ การนอนจะสามารถเห็นความฝนั ของสลปี เปอร์ได้ด้วย
ส่วนหุน่ ยนตร์ บั ใช้ก็เป็นเหมือนแมบ่ ้านทีม่ ีประสทิ ธิภาพการทำ� งานสูง
ความผิดพลาดต่�ำ ไมข่ ัดขืนคำ� สง่ั ใดๆ เหมือนอยา่ งมนษุ ย์

ปมปัญหาเร่ิมขึ้นเมอ่ื โจเอล (ชนช้ันล่าง) สลปี เปอร์ท่ีขายการ
นอนอย่างหนักหนว่ ง ต้องซอ้ื ยานอนหลับเพื่อแก้ปัญหาการนอนไมห่ ลับ
ซง่ึ เปน็ ผลกระทบจากการท�ำงาน ค่าใชจ้ า่ ยท่เี พม่ิ สูงขึ้นทำ� ใหเ้ ขาต้องเปน็
สลปี เปอร์ไปเรื่อยๆ เพราะเปน็ อาชพี ทไ่ี ดเ้ งนิ ดี และไดแ้ ตห่ วังว่าจะมี
รายรบั เกนิ รายจา่ ยเพอื่ จะไปทำ� งานอ่ืนทมี่ ผี ลกระทบต่อสขุ ภาพนอ้ ย
กว่านีเ้ สยี ที

วันหนึง่ เขาได้พบกับโอลเิ วอร​์ ชนชนั้ สงู ที่ต้องการซอ้ื กอ้ น
สลปี น็อก (ถ่านสำ� หรบั ถา่ ยโอนการนอน) จากโจเอลโดยตรง พรอ้ มทัง้ เสนอ
จ�ำนวนเงินท่ีสงู กวา่ ปกติ เหตุผลท่ีโอลิเวอร์ตอ้ งการซอื้ เพราะในความฝนั
ของโจเอลมีความรูส้ กึ ดีๆ ตอ่ เสียงดนตรีทเ่ี ขาบรรเลงใหฟ้ ัง โอลเิ วอรแ์ ค่
ต้องการใหใ้ ครบางคนยอมรับความสามารถด้านดนตรีของเขา

113

ในขณะน้นั ตัวละครทุกตวั ได้เรยี นรชู้ วี ิตของกันและกนั ชีวติ
ภายใต้โลกทุนนยิ มท่กี ลนื กนิ ความเป็นคนจนหมดสิ้น โอลเิ วอรไ์ ดเ้ หน็ สภาพ
ความยากจนของโจเอล โจเอลไดเ้ รยี นรู้ความทกุ ข์ทซ่ี ่อนอย่ใู นบา้ นหรูหรา
หรอื แม้แตก่ ารท่ที ั้งสองคนเหน็ ความทารุณทมี่ นษุ ยก์ ระทำ� ต่อหนุ่ ยนต์

กระทงั่ ตอนทา้ ยของเร่อื งตัวละครทุ กตัวก็ยงั ไมห่ ลุดพ้นจาก
พันธนาการเหลา่ น้ี ไมร่ วู้ า่ ทางออกจะมอี ยจู่ ริงหรอื ไม่ แต่พวกเขาเชอื่ ว่า
“ยงั มคี วามหวังเลก็ ๆ เสมอ”

พรมแดนแบ่งชนช้ัน

ในเรือ่ ง “ยุคสมัยแห่งความสน้ิ หวงั ” แบง่ ชนช้ันของตัวละคร
3 ประเภท ประเภทแรกคอื ชนชั้นสูง (อาศัยอย่ใู นนวิ แองโกลบน) ไดแ้ ก่
โอลเิ วอร์ สแกนแลน วลาดีมรี ์ ประเภทที่สองคือชนชัน้ ลา่ ง (อาศยั อย่ใู น
นวิ แองโกลล่าง) ไดแ้ ก่ โจเอล ไอดา และพอ่ ของไอดา ประเภทที่สามคอื
หนุ่ ยนต์ ไม่มชี นช้ันเน่ืองจากไม่มีสถานะเปน็ มนษุ ย์ตัง้ แต่แรก

ผู้เขยี นแบ่งแยกชนชน้ั สงู กับชนช้ันลา่ งดว้ ยทัศนคตขิ องโจเอล
ทม่ี องวา่

“เมอื งนไ้ี มไ่ ด้ถกู แบง่ เขตเป็น ‘นวิ แองโกลล่าง’ และ ‘นวิ
แองโกลบน’ อยา่ งชัดเจนในผังเมอื งหรืออะไรท�ำนองนน้ั หรอก มันเปน็
การแบ่งในเชิงนามธรรม มองเห็นไมไ่ ด้ แต่ชัดเจนหนกั แน่น เมอื งแห่งนี้
ถูกแบ่งเปน็ สองเขตอยา่ งปฏิเสธไมไ่ ด้

“เราไมไ่ ด้กำ� ลงั หมายถึงนิวแองโกล ‘เหนือ’ และนวิ แองโกล
‘ใต้’ ในเชิงของทศิ ทางภมู ศิ าสตร์ แต่เราหมายถึงนวิ แองโกล ‘สูง’ และ
นวิ แองโกล ‘ตำ่� ’ ในเชงิ สภาพสังคม” (หน้า 26)

จะเห็นได้ว่าผู้เขียนแบ่งแยกชนชัน้ สูงและชนชน้ั ล่างด้วยแนวคิด
เชิงนามธรรมทต่ี วั ละครในเรือ่ งเขา้ ใจ โดยไม่จ�ำเป็นตอ้ งมีเส้นแบง่ เขต

114

จ�ำพวกภเู ขา แม่น้ำ� ตามแนวคิดทางภูมิศาสตร์
นอกจากนี้ ทัศนคติการแบ่งแยกชนชั้นของโจเอล (ชนช้ัน

ลา่ ง) กับโอลเิ วอร์ (ชนช้ันสงู ) ยงั แสดงให้เห็นผ่านการทโ่ี จเอลไมส่ ามารถ
ปฏิเสธความต้องการของโอลเิ วอร์ได้ เช่น

“โจเอลถอนหายใจ เขาไมส่ ามารถขัดขนื คนตรงหน้าได้เลย ไม่
ว่าจะด้วยฐานะลกู ค้าของบ่อน หรอื ด้วยวธิ ที ี่คนคนนพี้ ดู ” (หนา้ 14) หรอื

“ไม่รทู้ ำ� ไม สายตาของโอลเิ วอรท์ ำ� ให้เขาไม่อาจปฏิเสธได้ น่นั
จึงเป็นอกี คร้ังทโ่ี จเอลตอบตกลง” (หน้า 58)

สว่ นหนุ่ ยนต์มสี ถานะที่ต�ำ่ กวา่ มนษุ ย์ทงั้ สองประเภท เพราะ
ไม่ถูกจัดวา่ เป็นมนษุ ย์ตง้ั แต่ต้น หนุ่ ยนต์ไมม่ สี ิทธใิ นการเลือก ดงั ความวา่

“ตอนเช้าออกไปท�ำงาน พอตอนเย็นกก็ ลบั มาท่ีรา้ น พวก
หุ่นจะทำ� ความสะอาดร่างกายให้กัน แลว้ ก็เสยี บปล๊กั เขา้ ทีฝ่ า่ เทา้ ทง้ั
สองข้าง นอนหลบั เพอื่ รอเช้าวันใหมอ่ กี ครัง้ ไม่มีสทิ ธเิ ลือกว่าวนั นีอ้ ยาก
ไปไหน ไมม่ ีสทิ ธิม์ ขี า้ วของหรือเสอื้ ผ้าเป็นของตัวเอง ไมม่ ีงานอดิเรก
หรอื สง่ิ พกั ผอ่ นหย่อนใจ” (หน้า 83)

หนุ่ ยนตย์ งั มีลกั ษณะเปน็ สินค้าหรือสตั ว์เลีย้ งที่สรา้ งเพือ่ ตอบ
สนองความตอ้ งการของคนเทา่ น้ัน ความวา่

“ผ้ชู ายอยากได้หุ่นยนตเ์ ด็กผหู้ ญงิ สาว ต้องถามไหมว่าท�ำไม”
หรอื

“นอกจากเรือ่ งเพศ หลายคนซ้อื ห่นุ พวกนไี้ ปเพอื่ เป็นสัตว์
เล้ียง” (หน้า 48)

เศษกระดาษความลุ่มหลง

สิ่งท่ีทำ� ให้การแบ่งชนช้ันภายในเร่ืองยังคงดำ� รงอยู่ไดค้ อื ระบบ
ทุนนยิ มท่ีไหลเวียนและก�ำหนดโครงสรา้ งสงั คม องคป์ ระกอบภายใน

115

เร่ืองที่แสดงให้เหน็ ทุนนยิ มได้อย่างชดั เจน คอื สลปี นอ็ ก และหุ่นยนต์
รับใช้ ซง่ึ เป็นเทคโนโลยที จ่ี อี าและสแกนแลน (ชนชัน้ สงู ) สร้างขน้ึ

สลปี น็อก คอื อาชพี ทช่ี นชนั้ ล่างจะนอนเพือ่ เก็บชั่วโมงการ
นอนไว้ในถ่านท่ีเรยี กว่า “ก้อนสลีปนอ็ ก” จากนนั้ กจ็ ะน�ำไปขายให้กบั
ชนชนั้ สูงทตี่ อ้ งการทำ� งานได้ทงั้ วันทั้งคนื โดยไมเ่ หนด็ เหน่ือย อาชีพ
ดงั กล่าวแสดงให้เหน็ ความเปน็ ทุนนิยมได้อยา่ งชดั เจน เพราะการซอ้ื
ชวั่ โมงการนอนคอื การซอื้ เวลาในการทำ� งาน การท�ำเชน่ นจ้ี งึ ไม่ตา่ งกับ
การท่ีผปู้ ระกอบการซือ้ เวลาให้แรงงานมาทำ� งานแทน ไม่ต้องเสยี เวลา
ในการทำ� งานเพอ่ื ใหไ้ ด้กำ� ไรสูง และจา่ ยค่าตอบแทนในราคาตำ่�

นอกจากน้ี การท�ำอาชีพสลปี นอ็ กยงั ท�ำใหเ้ กดิ ผลเสยี ตอ่
สลีปเปอร์ (ผู้ขายการนอน) อกี ด้วย เพราะเม่ือสลปี เปอรน์ อนหลับไป
ตลอดเวลาท�ำงาน เขาจึงนอนไมห่ ลับในเวลากลางคืน ทางออกท่ีพวกเขา
มักจะท�ำคอื การซื้อยานอนหลับจากร้านขายยา และผู้ท่ีขายยากค็ ือร้าน
รบั ซื้อการนอน สุดท้ายรา้ นรบั ซอ้ื การนอนกไ็ ด้ก�ำไรจากสองทาง คอื
กำ� ไรจากการนำ� ก้อนสลีปน็อกไปขายตอ่ ให้กับชนช้ันสงู และกำ� ไรจาก
การขายยานอนหลับให้ชนช้ันล่าง สงิ่ ท่ีนา่ เศรา้ คือชนช้นั ล่างก็ไดเ้ งินมา
แลว้ จา่ ยไป พวกเขาจงึ ตอ้ งติดอยใู่ นวงั วนของการเปน็ ชนชั้นล่างตอ่ ไป

สลีปน็อกจงึ เป็นอาชพี ที่ทำ� ให้ชนช้นั ลา่ งไมส่ ามารถเลือ่ นชนชั้น
ทางสังคมได้ เชน่ เดียวกัน เมื่อสลปี นอ็ กเป็นสนิ คา้ ประเภทหนง่ึ ชนชนั้ สงู
ผมู้ ี “เงนิ ” ในการซอ้ื สนิ คา้ ในปรมิ าณที่ไม่จำ� กดั จงึ สามารถซื้อแรงงาน
ได้ไมจ่ ำ� กดั

ยิ่งไปกวา่ นน้ั ก้อนสลีปน็อกยังเปน็ เหมอื นสินคา้ ฟุ่มเฟอื ย
ประเภทหนงึ่ อีกดว้ ย ในความเป็นจรงิ โอลิเวอร์ไมไ่ ดต้ ้องการศกั ยภาพใน
การทำ� งานเกินเวลา แต่เขาตอ้ งการความอภิรมย์ขณะเหน็ ความฝนั ของ
ผูอ้ ืน่ อ�ำนาจของเงนิ ทำ� ใหเ้ ขาสามารถเลอื กได้ว่าอยากจะไดค้ วามฝนั

116

จากใคร อยากได้ความฝนั ทง่ี ดงามแคไ่ หน เห็นไดจ้ ากตอนทโี่ อลิเวอรข์ อ
ซอื้ กอ้ นสลปี น็อกของโจเอลว่า

“แต่เวลาไปที่รา้ นเพอื่ ซือ้ สลีปนอ็ ก มันเลอื กไม่ไดว้ า่ ถา่ นกอ้ น
ไหนมาจากคนที่สดใหม่หรือคนทีเ่ ปน็ ผีตายซากแลว้ ” (หน้า 21)

“ดังนั้น โจเอล…ผมอยากไดส้ ลปี น็อกทม่ี าจากคุณ คณุ ยัง
ทำ� งานในโลกภายนอก ยงั มีชีวิตคล้ายกับคนทไี่ มไ่ ดน้ อนเต็มเวลา ก็
แปลว่าคุณอาจยังมีความฝนั อยใู่ ช่ไหม…” (หนา้ 22)

ตราบใดทเ่ี งินยงั สามารถซ้ือได้แมก้ ระทง่ั สง่ิ ท่ีคนหลงวา่ มีคา่
มนั กย็ งั คงซือ้ สถานะทคี่ นหลงวา่ มคี า่ ได้เชน่ กัน

สว่ นห่นุ ยนตร์ ับใช้กเ็ ปน็ เทคโนโลยที ส่ี ร้างขน้ึ เพ่ือแบง่ แยก
หุ่นยนตอ์ อกจากคน กลา่ วอีกนัยหนง่ึ คือหุ่นยนต์มีสถานะตำ่� ต้อยทีส่ ดุ
แม้วา่ สลีปเปอรจ์ ะต้องขายท้งั สขุ ภาพและเวลา แตก่ ย็ ังคงเหลอื ชวี ิต
และจติ วิญญาณ ขณะทหี่ ุน่ ยนตไ์ ม่จำ� เป็นต้องขายสิ่งท่ีกลา่ วมาท้งั หมด
เพราะการซ้อื ห่นุ ยนต์ก็เปน็ แคก่ ารซ้อื หนุ่ ยนต์ จะซอ้ื ชวี ติ จติ ใจได้อย่างไร
ในเมือ่ ตวั ละครทกุ ตัวเชื่อว่า “มันไม่มี”

ลกั ษณะหนุ่ ยนตเ์ ปน็ เหมอื นที่เมแกน (หุน่ ยนต์รบั ใช้ของ
โอลิเวอร์) บอกกับโจเอล โจเอลถามว่าเวลาวา่ งเมแกนชอบท�ำงาน
อดเิ รกอะไร เมแกนตอบว่า

“หนุ่ ยนต์ไม่มสี ิทธทิ �ำสง่ิ ทอ่ี ยากทำ� หรอกคะ่ พวกเรามีแต่คำ� สั่ง
เทา่ นั้น” (หน้า 134)

แสดงใหเ้ หน็ ว่าหุ่นยนต์ไมม่ ีอสิ ระ หรอื ตอนท่เี พอ่ื นโจเอลซง่ึ
เป็นชา่ งซ่อมห่นุ ยนตบ์ อกกับโจเอลวา่ หนุ่ ยนตถ์ กู ใช้

“อย่างกับเปน็ มา้ หรอื ววั ในไรท่ ม่ี นษุ ยจ์ ะทำ� อะไรกบั พวกมัน
กไ็ ด้ พอขาเสีย ขเี้ กยี จจา่ ยค่าหยูกยารกั ษากย็ ิงทิง้ ใหพ้ ้นทรมาน ในกรณี
ของพวกเธอก็คือขายทิง้ ไปซะ…” (หน้า 102)

117

ผเู้ ขียนพยายามแสดงใหเ้ ห็นทัศนคตขิ องคนท่ีมองว่าหุ่นยนต์
ไม่มอี ารมณ์ความรู้สกึ จงึ ไมม่ สี ถานะเทียบเท่ามนษุ ย์ เช่น ในตอนที่
โอลเิ วอร์นึกขึน้ ไดว้ ่าตนเคยระบายความทกุ ข์ให้เมแกนฟงั ความวา่

“ความจรงิ …เขาเคยเลา่ เร่ืองนใี้ หเ้ มแกนฟัง แตเ่ ธอกไ็ มใ่ ชค่ น
อยดู่ ”ี (หน้า 118)

ไม่เพยี งแตท่ ัศนคติของคนที่มีต่อหุ่นยนตเ์ ท่านั้น หุน่ ยนต์ก็
เชอ่ื วา่ ตวั เองไม่มีความร้สู ึกเชน่ กนั เมแกนกล่าวว่า

“ไม่รสู้ ิคะ แลว้ ความรู้สกึ สุขเปน็ แบบไหนกนั นะ ต่อใหม้ นั
เกิดขนึ้ ฉันก็คงไม่รู้วา่ มนั เกดิ ขนึ้ แลว้ เพราะไม่รู้จกั มนั หรอื ว่าตอนนฉ้ี นั
กำ� ลังมีความสุขอยู่แล้ว ฉนั ไมร่ ้เู หมือนกนั คะ่ ” (หนา้ 134)

เมือ่ โลกทุนนิยมหลอกให้ตวั ละครทกุ ตัวเชือ่ แบบนั้น จงึ ไมแ่ ปลก
ทหี่ ่นุ ยนตจ์ ะยินยอมอยใู่ นสถานะท่ตี ำ่� กวา่ เพราะมองว่าการไม่มคี วาม
รู้สกึ เป็นสงิ่ ท่ดี แี ล้ว ความวา่

“เปน็ ห่นุ ยนต์ไมม่ ที างเลอื กในชวี ติ ไมม่ ีทรพั ย์สิน ไมม่ เี วลาของ
ตัวเอง แตอ่ ยา่ งไรเสยี กม็ ีคนคอยเล้ยี งดู ไม่ต้องกังวลว่าจะไม่มีเงนิ ใช้ ไมม่ ี
ขา้ วกนิ ไม่ตอ้ งกังวลว่าจะเจ็บปว่ ย…แบบน้ันอาจจะดีกว่ากไ็ ด้นะ” (หนา้
135)

ความโหดรา้ ยทส่ี ดุ ประการหนึง่ ของเส้นแบง่ ชนชนั้ ทต่ี ัวละคร
อยา่ ง “ทุนนิยม” ขีดเอาไว้คือการถอดคณุ ค่าความเป็นมนุษย์ท่ที ัง้ มนุษย์
และหุ่นยนต์พงึ มี โจเอลตอ้ งปกปดิ ผลเสยี ของการท่โี อลเิ วอร์ใช้สลปี นอ็ ก
เปน็ เวลานาน เพยี งเพือ่ เขาจะยงั คงหารายไดจ้ ากโอลเิ วอรไ์ ด้ต่อไป หรอื
แม้แต่การที่เมแกนขโมยของเล็กๆ น้อยๆ จากโอลิเวอร์เพอื่ เติมเตม็ ความ
รูส้ ึกทีเ่ ธอขาดหายไป

ทนุ นยิ มไม่เพยี งแตท่ �ำให้ชนชัน้ ล่างหรือหนุ่ ยนต์ย่�ำแย่เทา่ นั้น
ชนชัน้ สงู ก็คอื กลุ่มสงั คมหนึ่งทีไ่ ดร้ บั ผลกระทบ เม่อื ชนชั้นสูงรู้วา่ เงินคอื

118

อ�ำนาจในการควบคุมผอู้ ่ืน พวกเขาจึงยอมละทิง้ ความเปน็ มนุษยเ์ พื่อให้
ได้เงิน ไม่ตา่ งกับชนชั้นอ่นื ๆ ทีย่ อมสละแรงงาน สละเสรีภาพเพื่อให้ยงั
คงอยใู่ นสังคมได้ เหน็ ได้จากตอนทโ่ี อลเิ วอรพ์ ูดว่า

“คนชน้ั ล่างจำ� เป็นตอ้ งยอมสละความรัก ครอบครวั หรอื ศักดิ์ศรี
เพือ่ แลกกับอาหาร แตใ่ นนิวแองโกลบนนะ่ ทุกคนมเี งนิ มากมาย มากจน
ไมต่ ้องสละอะไรทั้งน้นั พวกเขาสามารถอยกู่ ับครอบครวั และคนทร่ี กั
สามารถธ�ำรงศักด์ิศรี โดยไม่ตอ้ งอดตายหรอื ไมแ่ มแ้ ต่จะตอ้ งหิวด้วยซ�ำ้
แต่สดุ ท้ายทุกคนกก็ ลบั สละทุกอย่างท่สี �ำคัญเหล่านนั้ เพยี งเพอ่ื เงนิ เพอ่ื
สง่ิ ของ เพอ่ื ครอบครองทรพั ย์สนิ ทีไ่ ม่มคี ่าอะไรเลย”

“โลกบนนน้ั ผคู้ นไรค้ วามเปน็ มนษุ ย์” (หนา้ 151)
เราอาจบอกไม่ได้ด้วยซ้ำ� ว่าในเร่ืองน้ยี งั มมี นษุ ย์อยู่อีกหรือไม่

ศีลธรรมยังดำ� รง

แม้ว่าโลกทุนนิยมจะทำ� ให้เกดิ การแบง่ แยกทางชนชัน้ จนเป็น
เหตุให้ทกุ ชนชนั้ อยใู่ นสภาวะจำ� ยอมต่อความเปล่ียนแปลง จนอาจจะ
เรียกไดว้ า่ เปน็ “ยุคสมัยแห่งความสนิ้ หวัง” ดงั ทโ่ี อลิเวอร์บอกไว้ว่า

“มันจะอยตู่ ลอดไป พวกนายทุนไมย่ อมใหม้ ันหายไปหรอก
ธุรกิจนีส้ รา้ งเมด็ เงนิ มหาศาล จะมีสลีปเปอร์มอื ใหมเ่ ข้าไปพวั พนั กับมนั
อีกคนแลว้ คนเล่า จะมผี ู้เสพอีกมากมายเสยี ชีวิตไปในโลงศพสขี าวเหลา่
นนั้ ” (หนา้ 272)

แตภ่ ายในวกิ ฤติอันแสนโหดรา้ ยกย็ ังมคี วามหวังเล็กๆ ซอ่ นอยู่
ตอนท้ายของเร่ืองตวั ละครอยา่ งโอลิเวอร์ โจเอล หรือแม้แต่
เมแกน เพิง่ ทราบว่าสแกนแลนพยายามแกไ้ ขปญั หาเรื่องการทารณุ กรรม
หุน่ ยนต์ด้วยการประมูลหุ่นยนตเ์ ส่ือมสภาพ เพือ่ น�ำมาซ่อมแซมและ
เล้ียงดูหนุ่ ยนตเ์ หล่านนั้ จนนาทสี ุดท้ายของชีวติ นอกจากน้ี เขายงั คิดค้น

119

ยานอนหลบั ในราคาทีถ่ กู ลงมากๆ เพื่อให้สลีปเปอร์เสียคา่ ใชจ้ ่ายจากการ
ทำ� งานนอ้ ยลง และอาจท�ำใหพ้ วกเขาหลดุ พน้ จากวงจรแหง่ ทนุ นยิ มได้

สดุ ทา้ ยเมื่อเรายังคงอยใู่ นโลกท่ีคนเชือ่ ว่าเศษกระดาษมคี ุณค่า
เราคงจะไมส่ ามารถลบล้างความเชื่อน้ันไดโ้ ดยปราศจากเศษกระดาษทีม่ ี
ปริมาณมากพอๆ กัน

และยังคงมคี วามหวงั

ตอ้ งยอมรับว่าประเทศไทยเริ่มพฒั นาความเป็นทุนนิยมตงั้ แต่
ทำ� สนธสิ ญั ญาเบาว์ริงเปน็ ตน้ มา โดยเฉพาะอย่างย่ิงหลงั สงครามโลกครั้ง
ทส่ี อง ไทยจงึ มีหนา้ ทใี่ นการผลิตสินค้าเพอื่ ตอบสนองตลาดโลกทเ่ี ติบโต
มากข้นึ โดยมีลกั ษณะการผลิตคือการแบง่ งานกนั ทำ� (ประเทศฐานการ
ผลิตจะผลติ สินคา้ ท่ีตา่ งกนั ออกไปเพอื่ ส่งไปใหป้ ระเทศศูนย์กลางเดยี วกัน)

ระบบทุนนยิ มทำ� ให้ภาคชนบทตอ้ งสูญเสยี ทรัพยากรจ�ำนวน
มากเพือ่ ตอบสนองความต้องการของภาคเมอื ง เหน็ ไดจ้ ากการผูกขาด
สนิ คา้ เกษตร การทีเ่ จา้ ทด่ี ินในเมืองครอบครองทด่ี ินในชนบท สิ่งเหล่าน้ี
ทำ� ให้เกดิ ความเหลื่อมล้�ำมหาศาล

ในโลกทนุ นิยมทีโ่ หดรา้ ย เราคงจะทำ� อะไรไม่ได้มากกว่าการ
สรา้ ง “ทุนนยิ มทด่ี ี” ตามท่บี รรยง พงษ์พานชิ ให้ความหมายวา่ “ทนุ นิยม
ที่ดจี ะไม่ยอมรบั การเอารดั เอาเปรียบ การฉ้อฉล การครอบง�ำตลาด การ
คอร์รปั ช่ัน ส่ิงตา่ งๆ เหล่านีถ้ งึ แม้จะมีอยู่ แตจ่ รงิ ๆ มันเป็นท่ีไมย่ อมรับ
ทนุ นยิ มที่ดีกจ็ ะพยายามขจดั เรื่องพวกนไ้ี ป” อาจจะฟังดตู ลกร้ายท่เี ราจะ
ปลดพันธนาการแห่งทนุ นยิ มด้วยโซ่แห่งทนุ นิยม แตน่ ่ันก็เปน็ แสงสวา่ ง
เล็กๆ ทเ่ี รายังมองเห็นไดจ้ ากทมี่ ดื

ส่ิงท่ีนา่ เศร้าใจย่ิงกว่าความส้นิ หวังแห่งยคุ สมัยคอื การน่ังร้องไห้
กับยคุ สมยั แหง่ ความสน้ิ หวัง

120

แหลง่ อา้ งอิง
http://www.polsci-law.buu.ac.th/pegjournal/document/1-1/2.pdf
https://youtu.be/JU6S-mcGTT8

121

“ดอกรกั ” กบั จกั รวาลเรอ่ื งเลา่ ในทรงจำ� ของความสมั พนั ธ์

สขุ มุ คัมภีรภาพ

“ความรัก… ฉันรักความรกั แม้รกั ที่ผดิ หวงั แมไ้ มเ่ คยเขา้ ใจเลย
ว่าความรกั คอื อะไรกนั แน่ แต่ก็ชอบเหลอื เกินทคี่ วามรักลึกลับซับซอ้ น
เหมอื นการเกิดขึน้ ของจักรวาลคลมุ เครือพอๆ กับการมอี ยูข่ องชีวติ ” (น.7)

“ดอกรัก” รวมเร่ืองสัน้ ของตินกานต์ ไม่ใช่ดอกรกั ทีเ่ ขยี นชดิ
ตดิ กนั แตเ่ ป็นเร่ืองราวความรักของดอกไม้ที่ตินกานต์นำ� ชอื่ หรือลักษณะ
เฉพาะของดอกไมจ้ �ำนวน 10 ชนิดมาตั้งชอ่ื ตวั ละครเพอ่ื เปน็ ภาพแทน
ผ่านอารมณข์ องผหู้ ญิงท่ี “เคยรกั เคยร้าย เคยใคร่ เคยงมงาย เคยแคน้
เคยฆ่า เคยบชู า” ซง่ึ รวมเร่ืองส้นั เล่มนีย้ ังได้รับรางวัลชนะเลิศรางวลั
เซเวน่ บุ๊คอวอรด์ ปี 2562 ด้วย

บทความนจี้ ะวิจารณ์รวมเร่ืองสนั้ “ดอกรกั ” ของตนิ กานต์
โดยจะวิเคราะห์ความรกั ความทรงจำ� และความสมั พันธข์ องตวั ละครใน
เร่อื งเลา่ และสะทอ้ นภาพลกั ษณข์ องผหู้ ญิงสมยั ใหมก่ ับระบบชายเปน็
ใหญ่

สเตอรน์ เบิร์ก (สตั กร วงศ์สงคราม, 2552 : 26 อา้ งถึงในไพลิน
ศรีสขุ โข, 2545 : 69-70) ไดเ้ สนอทฤษฎีเกี่ยวกับความรักไว้ว่า “ความรัก
เกดิ จากการผสมผสานของความร้สู ึก 3 แบบคอื ความเสน่หา (passion)
ความใกลช้ ิดสนิทสนม (intimate) ความผกู พัน (commitment) ความ
รู้สึกทั้งสามแบบนจี้ ะเกดิ ข้นึ มากนอ้ ยหรอื จางหายไปขึ้นอยกู่ ับระยะเวลา
ของสมั พันธภาพและประสบการณค์ วามรักของแตล่ ะบคุ คล กาลเวลา

122

และสัดส่วนทแี่ ตกตา่ งขององคป์ ระกอบท้ังสาม กอ่ ใหเ้ กดิ ความรกั รูปแบบ
ต่างๆ แลว้ แตช่ นิดของความสมั พนั ธ์ ไดแ้ ก่ ไร้รกั รักแบบเพื่อน รักแบบ
ลุ่มหลง รักแบบว่างเปล่า รกั แบบเพอ้ ฝนั รักฉนั มิตรภาพ รกั ลวงตา และ
รกั สมบรู ณ์แบบ”

ดอกรกั กบั ความรกั ความสัมพนั ธใ์ นทรงจำ� ของเรอ่ื งเล่า

เร่ืองส้ัน “แววมยุรา” เธอหลบจากเรอ่ื งราวเจบ็ ช้ำ� จากรักสาม
เสา้ ทีก่ �ำลงั จะแต่งงานแต่เขากลบั ไปมคี วามสัมพันธก์ ับหญงิ อ่ืนจนต้งั ท้อง
และเลือกจะรบั ผิดชอบ ท�ำให้เธอหนีจากเมอื งใหญ่มาทบทวนหัวใจตัวเอง
ที่บ้านแพริมแม่น้ำ� สะแกกรัง

ตินกานต์เล่าย้อนอดีตเร่ืองราวของอดีตคนรกั อย่างมนี ยั ยะ
เธอเลอื กเดนิ จากเขามาและคดิ เปรยี บว่า “ผลกรรมน้อี าจตดิ ตามเธอมา
ทนั แลว้ ในวนั นี้” เขาบงั เอิญแวะพกั บ้านแพรมิ น�ำ้ ดว้ ยเช่นกนั หลงั ทง้ั
สองไม่ได้ตดิ ตอ่ กนั นมนาน ต่างคนตา่ งพูดคยุ อยา่ งเปิดเปลือย และเธอ
ก็ยอมมคี วามสัมพันธก์ บั เขา แม้เธอจะ “ไม่ได้รกั เขาแลว้ … อาจมีบาง
แวบท่คี ดิ ถึงแตไ่ ม่เคยนึกโหยหา” ซง่ึ เปน็ ความสัมพันธ์รกั แบบว่างเปล่าที่
ท้งั สองเคยมีความผูกพันกันมาก่อนที่มันจะล่มสลายลงไป

ทัง้ น้ี ตนิ กานตเ์ ลอื กใชฉ้ าก (setting) ได้เข้ากับบรรยากาศ
ของเร่อื ง และยังใช้มิติเวลา (time) กลางคนื สอื่ ความมืดความโศกเศร้า
เป็นทกุ ข์กบั รงุ่ เชา้ ทต่ี อ้ งต่นื ข้นึ พบความจริงเมือ่ เขาจากไปทิง้ ไวเ้ พยี ง
ค�ำตอบใหเ้ ธอรวู้ า่ “เดยี๋ ววนั หน่ึงแววจะหายดี” ซึ่งการถูกทง้ิ จะรู้สึก
อย่างไรกต็ อ้ งใหเ้ ธอเป็นฝ่ายถกู ท้ิงบา้ งนั่นเอง

ต่างจากเรอื่ งส้นั “โรส” เธอพบเขาทส่ี ถานีรถไฟฟ้าและร้าน
กาแฟ จากนน้ั โชคชะตาน�ำพาใหท้ งั้ สองไดใ้ ชช้ วี ิตร่วมกนั มีวันชื่นคนื สุข
และวนั ทุกขค์ นื เศรา้ เมือ่ เขาปว่ ยดว้ ยโรครา้ ยลกุ ลาม เธอจึงกลายเป็น

123

ผูแ้ บกภาระทั้งหมดในบ้าน
ท่ามกลางความหวงั และสนิ้ หวัง เธอยังคงรักและดูแลเขา

“ถา้ ชาติภพมจี รงิ แล้วเราไดก้ ลบั มาเจอกันอีกตอ้ งแปลว่าเราเป็นคกู่ นั
ใชม่ ้ยั ” สะท้อนความคดิ ความเชอื่ เรอ่ื งชาตภิ พตามหลักพุทธศาสนา ท้งั
พรหมลิขติ และการเกอื้ กูลกันในปัจจุบนั เป็นความสัมพนั ธร์ ักสมบรู ณ์
แบบ เธอไมย่ อมทอดท้ิงเขาเพราะเขา้ ใจในรกั ภาวะเกดิ ดับ การพบและ
พราก เพ่ือจะได้กลับมาผูกพันกันใหม่ สดุ ทา้ ยเธอยงั ไดท้ ันจบู บอกลาและ
ปลอ่ ยใหเ้ ขาไปส่อู สิ ระ เป็นเร่ืองส้ันทีส่ นั่ สะเทือนอารมณอ์ ย่างรันทดและ
งดงามทส่ี ดุ ในเลม่

กลา่ วไดว้ ่าเรื่องสัน้ “แววมยรุ า” และ “โรส” มคี วามเชือ่ มโยง
ท่ีแตกตา่ งในเหตุผลของความรักระหว่าง “ถูกทอดท้งิ ” กบั “ไมท่ อดท้งิ ”
ซง่ึ อิงเรือ่ งความบงั เอิญ พรหมลขิ ติ บุญท�ำกรรมแตง่ และการจากเปน็
หรือจากตาย

เรือ่ งสน้ั “ลิล่”ี เธอตามเขาไปเรยี นและท�ำงานทีเ่ มลเบริ ์น เขา
ขอเธอแต่งงานในวันเกิดอายุ 26 ปี เปน็ คำ�่ คืนเดียวกบั ทฮ่ี ีทเตอรใ์ นห้อง
เสียและพวกเขาตอ้ งปรกึ ษากันว่าจะอยู่ทน่ี ี่ต่อหรอื กลบั เมอื งไทย พอถงึ
วนั แต่งงาน เขาไมม่ ีแหวนใหเ้ ธอ แต่วัตถไุ มส่ ำ� คัญเทา่ เหตุผลของหัวใจ
“เรามีเธอคนเดียว… เราก็มเี ธอคนเดียวเหมือนกนั ” สะท้อนความสัมพนั ธ์
รักสมบรู ณแ์ บบของคูร่ กั พลดั ถิน่ เปน็ ความรกั ในอุดมคติทีท่ ้ังสองต่างพอใจ
ในรกั เรียบง่ายซอื่ ตรงซาบซึง้ แมเ้ ขาจะไมป่ ระสปี ระสาเรือ่ งแสดงออก
ผา่ นคำ� พูด แตเ่ ขาเป็นผ้ชู ายคนหนึ่งทท่ี �ำงานหนกั เพอ่ื ครอบครัวและคนรัก
เปน็ เร่ืองสั้นเรอ่ื งเดยี วทใี่ ชฉ้ ากตา่ งประเทศและใหท้ ัง้ สองฝา่ ฟนั อปุ สรรค
ไปดว้ ยกนั อกี ทั้งตอนจบของเรือ่ งกท็ ำ� ใหผ้ อู้ า่ นอบอนุ่ หัวใจแมฮ้ ีทเตอร์
จะยงั ใช้การไม่ได้กต็ าม

เรือ่ งส้นั “โรส” และ “ลิลี”่ ต่างเชอ่ื มโยงกันเมื่อตินกานต์สรา้ ง

124

แบบทดสอบให้กบั ผูห้ ญิงว่าจะอดทนยอมรับและฝา่ ฟันกบั ทกุ สถานการณ์
ในชวี ิตไดห้ รอื ไม่ แมเ้ รอ่ื งส้ัน “โรส” จะจบลงด้วยการพรากจาก แต่
ทัง้ สองก็ไดท้ ำ� ดตี อ่ กันจนถึงทส่ี ดุ ส่วนเร่ืองสั้น “ลิล่”ี จบลงอยา่ งมีความ
สุข (happy ending) เป็นความสุขท่ีต้องรอคอยรักขมบม่ เป็นรสหวาน

ต่างจากเร่อื งสน้ั “บวั ” เธอเป็นหญงิ สาวท่ีไม่ไรเ้ ดียงสากบั
ความรกั แตเ่ ธอพลาดตอนไหน จึงเลือกเขามาเป็นคู่ทที่ �ำใหช้ ีวติ ต้อง
ลงเอยเหมือนพ่อกบั แม่ เพราะเขาถอดแบบพอ่ มาทกุ กระเบยี ด พ่อ
ผเู้ ป็นใหญ่และใช้ความรุนแรงในครอบครวั

ตนิ กานตส์ ะท้อนความรักและการกดข่ีในครอบครวั ผ่านความ
สมั พนั ธข์ องคู่พ่อแม่แบบไรร้ ักทไี่ มม่ คี วามใกลช้ ดิ เสนห่ าหรอื ความผูกพนั
ตอ่ กนั อกี แม้เธอจะเคยบอกกบั ตวั เองวา่ จะไม่ยอมลงเอยเหมอื นค่พู ่อแม่
แม่ผู้มบี ุคลิกอยา่ ง “แม่ศรเี รือน” ยอมอยูใ่ ต้อำ� นาจนิยมและถกู กดขี่ทาง
เพศจากพอ่ โดยไมย่ อมโต้ตอบ เป็นผูไ้ รเ้ สียง (the subaltern) ส่วนเธอ
กเ็ กบ็ กดจดจ�ำภาพพอ่ กระท�ำกับแม่ เมื่อสามีกระท�ำต่อเธอบ้าง เกิด
ความรวดรา้ วถึงขน้ั ขีดสดุ เธอเลือกโตต้ อบด้วยการใช้ส้อมแทงเขาเพราะ
อับอายที่เขาใช้อ�ำนาจคาดค้นั และดถู ูกเหยียดหยามทา่ มกลางสายตา
ผู้คนในงานเล้ยี ง เธอจะไม่ยอมอดทนเหมอื นกบั แม่ ดังนนั้ ความสมั พันธ์
ของเธอและเขาจงึ เปน็ แบบไรร้ ักเช่นเดยี วกัน

เร่อื งส้นั “บัว” น�ำเสนออีกดา้ นของความรักความสมั พนั ธท์ ่ี
ตา่ งจากเรอื่ งสน้ั “โรส” และ “ลิล”่ี เธอไมต่ อ้ งการชีวิตคู่แบบอยู่ๆ กนั
ไป ทนๆ กนั ไป กลำ้� กลนื ฝนื ทรมานเหมอื นตายทั้งเป็น เม่อื ชีวิตเปน็ ของ
เธอ เธอมสี ิทธิท์ ี่จะเลอื กทางออกใหก้ ับชวี ิตตวั เอง

เช่นเดียวกบั เร่อื งสัน้ “โบต๋ัน” เธอนัดเขาทบ่ี ารต์ รงตนี สะพาน
แยกบางลำ� พูเพื่อบอกเลิก เขาไมไ่ ดท้ �ำอะไรผิด แต่ทง้ั สองท�ำผิดดว้ ยกนั
มาตลอดเพราะต่างฝา่ ยตา่ งมคี รอบครัวอยูแ่ ลว้ การพบและมีสมั พนั ธก์ นั

125

จงึ เปน็ เรือ่ งผดิ ศีลธรรม เปน็ รกั ลวงตาท่ีเกดิ จากความผูกพันทางกาย
ผลักไสไปสอู่ ารมณเ์ สนห่ า แตล่ ะครั้งที่พบเขา เขาจะแต่งตัวเนยี้ บ พรม
น้�ำหอมฟุง้ โดยท่เี ธอไมเ่ คยรู้เห็นมุมมืดของอกี ฝา่ ย ต่างจากชายอีกคน
เธอเป็นเพยี งดอกไมฝ้ นุ่ จบั ทถ่ี ูกท้งิ ไว้ ไม่ได้สูงส่งงดงามอยา่ งในแจกนั
ของจักรพรรดิตามชอ่ื

ตนิ กานตส์ ะท้อนว่าคนทัง้ สองต่างไมใ่ ชร่ ักแรกของกันและกนั
แต่เปน็ ความสมั พันธ์เพ่อื แลกรกั ท่ีทำ� ใหท้ งั้ ค่มู คี วามสุขจอมปลอม เป็น
แคภ่ าพลวงตาสุดท้าย เขาจากไปแตโ่ ดยดี ทิ้งใหเ้ ธออย่กู บั ความทกุ ขท์ น
หมน่ เศรา้ ในเงาสลัวของบาร์ เพราะในครอบครวั ตัวเอง เธออาจไมไ่ ดท้ �ำ
หน้าท่ีภรรยาทด่ี ี แตใ่ นฐานะแม่ของลกู สาวเธอมีภาระหนา้ ที่ท่ตี อ้ งเลี้ยง
ดูแล

เรื่องสนั้ “บัว” และ “โบตน๋ั ” ตินกานต์สรา้ งบททดสอบด้าน
อารมณ์และความรสู้ ึกท่จี มอยูก่ ับความรักความใคร่ แต่ผู้หญิงก็สามารถ
เลอื กได้ บัวในฐานะลกู เลือกทจ่ี ะไมท่ นแบบแม่ ส่วนโบตนั๋ เลือกท่ีจะทน
อยู่ในกรอบของค�ำวา่ ครอบครัวด้วยการหันกลบั มาหาลูก

เรื่องส้ัน “แก้ว” เธอนึกถึงแม่ทห่ี ายไป หลังมีคนสง่ ขา่ วว่า
พอ่ ปว่ ยแลว้ แม่ก็ไมก่ ลบั มา ปา้ จึงเล่าเรอ่ื งรักน�ำ้ เน่าท่ีพ่อถ�้ำมองแม่เล่นน้ำ�
และอยากได้เปน็ เมยี หลังคบหาไดไ้ ม่เทา่ ไรกต็ ้ังท้อง ทัง้ ๆ ทีพ่ ่อมีครอบครวั
อยกู่ ่อนแลว้ แก้วจึงเกดิ และเติบโตจากการเลย้ี งดูของป้าในสวนลนิ้ จ่ี

ตินกานต์เล่ายอ้ นความสมั พันธ์ของคพู่ อ่ แม่ผ่านความรักแบบ
ล่มุ หลงและลวงตาจากความทรงจ�ำเควง้ คว้างของแกว้ ท่ไี ดย้ นิ ได้ฟงั
เรอ่ื งราวทั้งหมดจากปากค�ำของป้า ที่ผูห้ ญงิ ในครอบครวั ทั้งยาย แม่ และ
เธอถูกกระท�ำจากความเหน็ แก่ตัวของปูแ่ ละพ่อ เธอจงึ มีชีวิตอยา่ งคน
ขาดความรกั ความอบอุ่นในโลกก่งึ จรงิ กึง่ ฝันท่ีไดแ้ ตเ่ กบ็ ภาพจ๊ิกซอว์
ความทรงจ�ำสหี มน่ มาปะตดิ ปะต่อหลอ่ เลย้ี งกายใจ

126

เรอื่ งสน้ั “พุดพิชญา” เธอได้รบั ค�ำขาดจากเจา้ นายใหเ้ ตรยี ม
ตวั ไปสมั ภาษณผ์ ้กู ำ� กับหน่มุ แทนเพ่ือนทีป่ ่วยเข้าโรงพยาบาลกะทนั หนั
เธอประหมา่ กระสับกระส่ายเมอ่ื ได้พบเขา เธอตอ้ งประจนั หนา้ กบั ความ
รสู้ กึ ตื่นเต้นเปน็ กงั วลกบั ความทรงจ�ำในอดตี ยง่ิ เขาตอบค�ำถาม เสยี งนนั้
พาเธอเพริดเตลิดไปกบั รักท่ีไม่มีวันลืม ประจวบเหมาะกับเนอ้ื หาในหนัง
มนั พอ้ งกับเรื่องราวของเธอและเขาในวัยหน่มุ สาว เพง่ิ รูเ้ ดียงสากับความ
สมั พนั ธใ์ นถ�้ำนำ้� ตก แต่เธอเปน็ ไดแ้ ค่คนในทรงจ�ำและถกู ท�ำใหเ้ ปน็ แค่
ตัวละครในหนงั ไม่มีตวั ตนจริงในชีวิตเขา

ตินกานต์เข้าใจน�ำฉากถ้�ำและน้�ำตกมาใช้เป็นสัญลักษณ์
(symbol) แทนอวยั วะเพศหญิงและความสุขสมที่หลั่งไหลหลงั รว่ มรกั
มนั เปน็ คร้ังแรกของทง้ั สองแตก่ ลบั ฝงั ลึกอย่ใู นทรงจำ� เธอ นอกจากนี้
ตินกานต์ยังใชส้ ายตาของเขาจอ้ งมองเธอเป็นวตั ถทุ างเพศซง่ึ เธอก็
จินตนาการวา่ ถูกลว่ งละเมดิ สุดท้ายมีพบแล้วตอ้ งลาจาก เธอควรอยู่กบั
ปัจจบุ ันไม่ใชจ่ มอยู่กบั อดตี ความสมั พนั ธ์รักแบบลวงตาที่เกิดจากความ
ผกู พนั ทางกายผลักไสไปสคู่ วามเสน่หาซ่ึงไม่มัน่ คงยง่ั ยืน

เร่ืองสัน้ “แกว้ ” และ “พุดพชิ ญา” ตินกานตส์ ร้างปมู หลัง
ของตัวละครให้อยูก่ บั ความทรงจำ� ท่เี กิดจากความใคร่ทง้ั แม่ของแกว้ และ
พุดพชิ ญาล้วนเปน็ วัตถุแหง่ การจอ้ งมองและวตั ถทุ างเพศส�ำหรับผ้ชู าย
ตา่ งเพียงการเลา่ เรอื่ งทต่ี ินกานตเ์ ลือกแนวอโี รตกิ (erotic) ใหก้ ับเรื่องส้นั
“พดุ พชิ ญา” และเลือกแนวแฟนตาซี (fantasy) ใหก้ บั เร่ืองสัน้ “แกว้ ” ซ่งึ
เปน็ รกั ลวงตาแบบกงึ่ จรงิ กง่ึ ฝัน

เรอื่ งสน้ั “เฟ่อื งฟ้า” เธอไดร้ ับค�ำชวนจากเพอื่ นชายรว่ มคณะ
ไปเทีย่ วดผู เี สอ้ื ท่ีแกง่ กระจาน ไปกนั เพียงสองต่อสองเพราะเธอมใี จให้
เขามานานแลว้

ตินกานต์สรา้ งบุคลิกสองตวั ละครเปน็ คนเงียบและสรา้ งฉาก

127

ใหท้ ั้งสองมาเทีย่ วดว้ ยกันในป่า สะทอ้ นธรรมชาตทิ ีช่ ว่ ยเพ่ิมบรรยากาศ
ปลกุ เร้าจับเอาผีเส้ือมาเปรยี บกับอาการของคนก�ำลงั มีความรัก จนเธอ
เอ่ยปากขอให้เขาจบู เขาสนองตามค�ำขอ เปน็ ความรกั แบบเพ้อฝนั ท่ี
เกิดจากอารมณค์ วามรสู้ กึ ใกล้ชิดและต้องการสมั ผสั ทางกาย แต่เขาเอ่ย
ขอโทษเธอ เพราะ “ยงั ไงก็ไม่ควร เราเปน็ เพ่ือนกัน… ขอบคณุ ที่เฟื่อง
ร้สู กึ ดกี บั เรา แตข่ อให้เปน็ ความทรงจ�ำทด่ี ขี องวันน…ี้ ได้ม้ยั ” (น.35)

ซึ่งบทสนทนานีส้ ะท้อนความสัมพันธ์รักแบบเพอ่ื นท่ีความ
ใกล้ชดิ ไม่ควรท�ำเกินเลยกวา่ ค�ำวา่ เพือ่ นได้ เมือ่ เธอร้คู ำ� ตอบ มนั ท�ำให้
เธอนอนหลับอยา่ งโล่งใจ เธอไดท้ ำ� หนา้ ที่และรับผิดชอบหวั ใจตวั เอง
แล้ว การเดนิ ทางครั้งนจี้ ึงเปน็ ความทรงจำ� แสนงามจนกวา่ วันนัน้ จะมา
ถึงวันที่เธอหวงั วา่ ผีเสือ้ จะกระพือปีกในใจเขาบา้ ง เรียกไดว้ ่า “ฝนั เฟื่อง”
จรงิ ๆ

เรอ่ื งสน้ั “ราตรี” เธอจับรถสองแถวเชียงใหม-่ วดั จนั ทนร์ อบ
สายขนึ้ ไปหาเขาที่บา้ นแมแ่ ดดนอ้ ย หลังรขู้ ่าววา่ เขาเพงิ่ เลกิ กบั แฟน การ
มาเยือนที่นีอ่ กี ครง้ั พาใหย้ อ้ นความทรงจำ� ที่คนแปลกหนา้ สองคนได้มา
รจู้ ักจนคบหาเปน็ คนรกั ก่อนจะเลกิ ราละวางความคาดหวงั ต่อกนั เหลอื
เพียงความสัมพนั ธใ์ นฐานะเพอ่ื น ซึง่ ตอนจบเรื่องกลา่ วถึงความสมั พันธ์
ฉันมติ รภาพที่มีความแข็งแกรง่ กวา่ ความรกั แบบเพื่อนซง่ึ มีส่วนประกอบ
ของความผกู พัน ไม่มคี วามปรารถนาทางเพศหรือความใครแ่ ต่อยา่ งใด

เร่ืองส้ัน “เฟือ่ งฟ้า” และ “ราตรี” มีความเหมอื นตรงความ
สัมพนั ธ์รกั แบบเพ่ือน ต่างเพยี งเรอ่ื งของเฟอ่ื งฟ้าจะมีความเพ้อฝนั
ประสาวัยว้าวนุ่ เปน็ ความรกั ทสี่ ดใสวบิ วบั สว่ นเรอื่ งของราตรี ตวั ละคร
จะมวี ฒุ ภิ าวะขน้ึ มาอีกขน้ั เปน็ ความสัมพันธท์ ี่ยกระดบั จากรกั แบบเพ่ือน
เปน็ รักฉนั มิตรภาพ ท้งั ค่ลู ้วนเป็นไดเ้ พยี งแคเ่ พ่ือน ไม่ใชค่ นรกั ซึ่งความ
สมั พนั ธ์รกั แบบเพื่อนนี้ อาจพัฒนาไปสู่ความสัมพนั ธ์รกั แบบอน่ื ได้

128

ส่วนเรื่องส้ัน “ดาหลา” เธอออกเดินทางสู่ทะเลหนา้ ฝนเพ่อื
เขียนนิยายเรือ่ งใหม่และพบกบั เขา ชายชาวตา่ งชาตบิ นเรือมุ่งไปเกาะ
หมาก เมอ่ื เธอและเขาพูดคยุ กันถูกคอเหมอื นคซู่ ้ีหลังเธอแอบมองและ
ก�ำลงั จะถ่ายภาพเขาจากดา้ นหลงั สดุ ท้ายเธอตดั สินใจไมไ่ ปเกาะกูดแต่
แวะลงกลางทางกับเขา

ตนิ กานตเ์ ฉลยตอนท้ายเมอ่ื เรอ่ื งราวทเี่ ล่ามาท้ังหมด เปน็ แค่
การพบกันระหว่างเธอและเขาในจินตนาการ ดงั น้นั จากความสัมพันธ์
รักแบบล่มุ หลงในตอนแรก จงึ กลายเปน็ รกั แบบเพอ้ ฝันทเ่ี ธอประกอบ
สร้างจากอารมณ์ความร้สู ึกในฐานะนักเขยี นนยิ ายแนวพาฝนั

ภาพลักษณ์ผ้หู ญิงสมัยใหม่กบั ระบบชายเปน็ ใหญ่ (patriarchy)

ภาพลักษณเ์ ปน็ ภาพท่ีอยใู่ นความรูส้ กึ นึกคดิ ของบคุ คล เกดิ ข้นึ
ในใจ ถกู สร้างขน้ึ แก้ไขเปล่ียนแปลงได้ เช่นเดยี วกับภาพลกั ษณ์ของ
ผู้หญิง เมอื่ ถกู หยบิ ยกในเรอ่ื งสั้น ย่อมถูกนักเขียนปรุงแตง่ สร้างสรรค์
และเน้นเฉพาะคณุ ลักษณะบางสว่ นจากความเป็นจริงขึ้นมาน�ำเสนอเทา่ น้ัน

ในรวมเรือ่ งสัน้ “ดอกรัก” ของตนิ กานต์ นำ� แนวคดิ ด้าน
ภาพลักษณ์มาใช้ เชน่ การสร้างลักษณะภายนอกของตวั ละครเอกใหม้ ี
รปู ร่างหนา้ ตาสวยอยา่ งในเรื่องสน้ั “โบตนั๋ ” มรี สนิยมในการแตง่ กาย
ในเรื่องส้ัน “พุดพิชญา” หรอื การสรา้ งแรงจงู ใจและทศั นคตใิ ห้ตัวละคร
มคี วามกล้าหาญเดนิ ทางเพียงลำ� พังในเรื่องสนั้ “แววมยรุ า” “ดาหลา”
กลา้ ตามผชู้ ายไปตา่ งประเทศและอยูก่ อ่ นแตง่ ในเรอื่ งส้ัน “ลิล่ี” กล้า
ไปหาผชู้ ายตามค�ำชวนในเร่ืองสนั้ “ราตรี” หรือตวั ละครมอี าชีพการ
งาน สามารถเลย้ี งดูตัวเองได้โดยไม่ต้องพ่งึ พาผูช้ าย ในเร่ืองสัน้ “โบตน๋ั ”
เปน็ ผ้นู ำ� ครอบครัวหรือผ้รู บั ผดิ ชอบภาระในบา้ นในเร่อื งสั้น “โรส” หรอื
การสรา้ งภาษาพูดหรอื การแสดงออกของตัวละครให้มไี หวพริบ มีวฒุ ิ

129

ภาวะทางอารมณ์ ในเรอ่ื งสั้น “โรส” กล้าบอกเลิกหรือกล้าเลือกผชู้ ายใน
เรอ่ื งส้นั “โบตน๋ั ” “แววมยุรา” กลา้ ไปเท่ยี วกบั ผู้ชายสองต่อสองแลว้ ขอ
ให้เขาจูบ ในเร่อื งสนั้ “เฟื่องฟ้า” ซึ่งตนิ กานตส์ ร้างและบรรยายบคุ ลิก
ลกั ษณะของตัวละครให้เป็นผหู้ ญงิ ยคุ ใหม่ มีอิสระทางความคดิ และการ
กระทำ� เป็นตัวของตัวเอง สามารถหาเล้ียงชพี ดว้ ยตนเอง มีความเช่อื มน่ั
และมีความสามารถในการตัดสนิ ใจแก้ไขปัญหา และเป็นผหู้ ญงิ ท่ีไม่ใสใ่ จ
เรอ่ื งพรหมจรรย์แบบแผนประเพณี ไม่วา่ เรือ่ งความสมั พนั ธเ์ ชิงช้สู าว
ปัญหารักสามเสา้ หรอื การอยู่กอ่ นแตง่

ขณะเดียวกัน ตินกานตก์ ส็ ร้างบุคลิกอีกด้านของตัวละครให้
อยู่ในกรอบศีลธรรมกับบทบาทนา้ ท่ขี องภรรยาและแม่ ในเรือ่ งส้ัน “โบต๋นั ”
เป็นวตั ถุแหง่ การจอ้ งมองและวตั ถุทางเพศตามระบบชายเปน็ ใหญ่ ใน
เร่ืองส้ัน “แก้ว” “พดุ พิชญา” ซ่งึ ทั้งแม่ของแก้วและพดุ พชิ ญาล้วนตก
เป็นฝา่ ยเสยี เปรยี บผู้ชายในแทบทกุ ด้าน หรอื ฝา่ ยชายมอี ำ� นาจครอบง�ำ
ฝ่ายหญงิ ในเรือ่ งสั้น “โบต๋นั ” หรือลักษณะความสมั พนั ธเ์ ชงิ อำ� นาจท่ี
ฝา่ ยชายอยู่เหนือฝา่ ยหญิงในเร่ืองสัน้ “พดุ พชิ ญา” ทตี่ ้องทำ� ตามค�ำสั่ง
เจา้ นายในเร่อื งสนั้ “บัว” เชน่ ตัวละครแมท่ ่ถี ูกพ่อกดขแ่ี ละกระทำ� ความ
รนุ แรงในบา้ น แต่บัวสามารถโต้กลบั ระบบชายเป็นใหญด่ ว้ ยการใช้ความ
รุนแรงเมือ่ ถกู เขากดขใี่ นทีส่ าธารณะ

มขี ้อสังเกตน่าสนใจในเร่ืองส้นั “บวั ” ให้ผอู้ ่านตั้งและตอบ
คำ� ถามว่าแทจ้ รงิ แล้วความรนุ แรงในครอบครัวเกิดจากการสมยอมของ
ผูห้ ญิงเอง หรือเพราะขอ้ อ้างของความรกั ท่มี ีตอ่ หัวหน้าครอบครวั จงึ
ท�ำให้ฝา่ ยชายกระท�ำความรนุ แรงตอ่ ผหู้ ญิงยิ่งขึ้นไปอีกซึ่งเป็นเร่ืองที่
นา่ ใครค่ รวญ

“ดอกรกั ” ของตนิ กานต์เป็นรวมเรือ่ งสนั้ ที่มธี มี เล่มเกี่ยว
กับความรกั (โรแมนตกิ ) ความทรงจ�ำและความสัมพนั ธ์ของตวั ละครท่ี

130

ไมไ่ ด้ซับซอ้ นหรอื แปลกใหม่ แตม่ งุ่ ใหผ้ อู้ ่านได้ท�ำความรูจ้ กั หลากหลาย
แงม่ ุมของแตล่ ะชวี ติ ทีม่ ีรักแตกต่างผา่ นภาพแทนดอกไมท้ ้งั 10 ชนดิ โดยที่
ผอู้ ่านไมร่ ชู้ ่อื เสยี งเรยี งนามวา่ “เขา” คือใคร? ตินกานตใ์ ช้สรรพนาม
บุรุษที่ 3 เปน็ ผ้เู ลา่ เรื่องแบบรู้จำ� กัด (limited third person narrator)
ดงั นั้น สายตาของผู้อา่ นจะหนั มาจับจ้องอารมณค์ วามรู้สกึ และการกระทำ�
ของผ้หู ญงิ ซึง่ ในด้านอารมณ์ตนิ กานตย์ ังนำ� เสนอได้ไม่สดุ

ด้านความทรงจ�ำ ตินกานตใ์ ชก้ ลวธิ เี ลา่ ยอ้ นอดตี (flashback)
สะท้อนความเปลี่ยนแปลงของความรกั ผ่านการพบ พรากจาก และกลับ
มาผกู พนั กนั ใหม่ มบี างเรอ่ื งสนั้ เชน่ “แววมยุรา” ทหี่ ากมองในแงค่ วาม
สมจริง เป็นการพบกนั โดยบังเอญิ เกินไป แตส่ ำ� หรับเร่อื งแต่งก็พอจะ
เขา้ ใจว่าความรกั เปน็ เรอ่ื งที่เกดิ จากเหตบุ ังเอญิ ได้

ดา้ นความสมั พันธ์ ตนิ กานตส์ ะทอ้ นความสมั พนั ธร์ กั หลาก
หลายถึง 8 แบบ ตามแนวคิดของสเตอรน์ เบริ ก์ ซงึ่ แต่ละเร่อื งสัน้ ในเลม่
มที ั้งรปู แบบเดียวหรอื หลากหลายรูปแบบปะปนกันไป ทั้งไร้รกั รกั แบบ
เพ่ือน รักแบบลมุ่ หลง รกั แบบวา่ งเปล่า รกั แบบเพอ้ ฝัน รักฉนั มติ รภาพ
รักลวงตา และรกั สมบูรณ์แบบ ดังไดอ้ ธบิ ายข้างต้น ระหวา่ งชายหนุ่ม
หญิงสาว สามภี รรยา แม่กบั ลกู เพอื่ น ท่สี มจริง พาฝัน เพอ้ ฝัน กึง่ จริง
กึ่งฝันทง้ั สมหวงั ผิดหวงั เป็นสุข โดดเดี่ยว โศกเศรา้ สูญเสีย เป็นตน้

นอกจากน้ี รวมเร่อื งสัน้ เล่มดังกลา่ วยงั โดดเด่นเรอื่ งการใช้
ภาษาอย่างมชี ้ันเชงิ วรรณศิลป์ เรยี กได้วา่ ใช้ภาษานำ� พลอ็ ตเร่ืองในการ
บรรยายฉากธรรมชาตแิ ละสถานทดี่ ว้ ยภาพพจนอ์ ุปมา (simile) กอ่ ให้
เกิดจินตภาพ เชน่

“ไอแดดยามตะวนั ตรงหัวเต้นวิบวับบนผิวน้ำ� ไหวๆ เหมือน
ดวงตาของเด็กสาวและวาววบั คลา้ ยประกายดวงดาวทหี่ ลงทางมาตก
เอาตอนทฟ่ี า้ สว่าง” (น.15) หรือ

131

“เธอเห็นตึกสูงตัง้ ซอ้ นอยา่ งไรร้ ะเบียบเบยี ดแน่นเตม็ ความจุ
ของเมอื งใหญ่ กลายเปน็ ดินแดนไรเ้ สน้ ขอบฟา้ ถนนสูงต่�ำเช่ือมต่อทอด
ไขว้รุงรังเหมอื นแมงมุมหดั ชักใย เพิง่ สว่างไดไ้ ม่นานแตร่ ถตดิ แลว้ ราวกับ
จอดไวบ้ นทางดว่ น” (น.125)

ตนิ กานต์สามารถบรรยายไดอ้ ยา่ งเข้าถงึ อารมณข์ องตวั ละคร
ท่เี ข้าใจหัวใจตัวเองและความจริงของชวี ติ เช่น

“การนัง่ อย่กู บั เขาตรงนน้ั จูบแสนสั้นด่งั โมงยามอนั เบิกบาน
ของผีเส้ือที่โตเตม็ วัย ฉกฉวยชีวิตชวี าจากการดืม่ กนิ สายแเดดเรงิ รา่ ใน
โลกท่ไี รท้ ุกขร์ อ้ น ผสมพนั ธ์เุ ผ่ือแผ่ไปถงึ การผสมเกสรดอกไม้เพียงเพ่อื
จะตายอยา่ งสมบูรณใ์ นท้ายทีส่ ดุ ของวงจรชีวิต” (น.36) หรือ

“โรสมองทอ้ งฟ้าเปยี กฝนด้วยสายตาของคนทีเ่ พงิ่ ตนื่ จากการ
หลบั ใหล แจม่ แจ้งในใจว่ามนุษยต์ า่ งมีวาระเปน็ ของตนเองและมีเงื่อนไข
เวลาตอ่ กนั เหมอื นการหมดเวลาของเธอและคนรักคนก่อน เช่นเดียวกับ
การสิ้นสุดลงของความรักทีไ่ มอ่ าจร้ัง เหมือนการบานและรว่ งโรยของ
ดอกไม้ เมอ่ื ถงึ เวลาบานยอ่ มบาน เมอ่ื ถึงเวลาโรยย่อมโรยไป สำ� คญั แต่
ช่วงเวลาที่เธอและเขาแบ่งบานเคยี งขา้ งกนั นนั้ เธอไดย้ นิ ดกี บั วาระอัน
สวยสดงดงามนนั้ มากนอ้ ยเพียงไร” (น.135)

หรือสะทอ้ นอารมณเ์ บอ้ื งลึกของผ้หู ญงิ ท่ีกลายเปน็ ผู้ไร้เสยี ง
(the subaltern) เชน่

“บัวไมก่ ลา้ เปิดเผยหรือแมจ้ ะยอมรบั กับตนเอง เธอไมเ่ คยมี
ความสุขจากการร่วมรัก พยายามแล้ว เสแสรง้ แลว้ เอ่ยออ้ มร้องขอความ
ช่วยเหลอื ก็แลว้ ตงั้ แต่ครง้ั แรกเลยเถดิ มาจนถึงกัดฟันปฏเิ สธคนู่ อนแล้ว
ร่ำ� ไหภ้ ายในใจทกุ ครั้งเมื่อเขาอยบู่ นกายเธอ หรอื ยามเธอถูกผลักใหข้ น้ึ
เป็นผนู้ ำ� ” (น.78) เป็นต้น

สุดทา้ ย ตนิ กานตห์ วังวา่ จะมีสกั ดอกหน่งึ ทบี่ านในใจของคณุ

132

แต่จะเป็นดอกไมห้ รอื ดอก-รกั ย่อมขน้ึ อยกู่ บั ผู้อา่ น ซงึ่ จะเปน็ ผใู้ ห้คำ� ตอบ
หลังจากอ่านรวมเรื่องสน้ั เลม่ นแ้ี ล้ว

บรรณานุกรม
ชาครติ แกว้ ทนั คำ� . (2561). ภาพลกั ษณข์ องผหู้ ญงิ กับความคาดหมายของผชู้ ายในรวม
เรอ่ื งสน้ั “สมงิ พระราหู”. วิวธิ วรรณสาร, 2(2) : 115-129.
ตินกานต์ (นามแฝง). (2561). ดอกรัก. กรุงเทพฯ : a book.
สัตกร วงศ์สงคราม. (2552). การศึกษาความรกั ของวัยรุ่น. สารนพิ นธป์ ริญญา
การศึกษามหาบณั ฑติ สาขาวิชาจิตวทิ ยาการแนะแนว มหาวิทยาลยั ศรนี ครินทรวโิ รฒ.

133

สรรพสง่ิ ทฟี่ น้ื ตน่ื และคนื ส.ู่ ..อสั ดง
บทวจิ ารณ์ พทุ ธศกั ราชอสั ดงกบั ทรงจำ�

ของทรงจำ� ของแมวกหุ ลาบดำ�

ศสิญาภรณ์ อามาตย์

ทกุ ส่งิ อยา่ ง เวลา ความรัก ชวี ติ ความทรงจำ� ประวตั ศิ าสตร์
ต่างฟ้ืนต่นื ขึน้ เม่ือเปิด พุทธศกั ราชอัสดงกับทรงจ�ำของทรงจำ� ของแมว
กุหลาบดำ� ออกอา่ น นวนยิ ายแนวสจั นยิ มมหศั จรรยท์ ีไ่ ดร้ บั รางวลั ซไี รต์
เมอื่ ปี พ.ศ. 2561 เร่อื งราวความเปน็ ไปในชีวติ ของมนษุ ย์ ท้งั ความสุข
ความโศก ซึ่งได้รับการไล่เลา่ อยา่ งละเมยี ดผ่านปลายปากกาของ วรี พร
นิติประภา นกั เขียนผ้ถู ่ายทอดความรู้สกึ จนิ ตภาพ ผา่ นภาษาได้อย่าง
ละเอยี ดลกึ ซึง้ โดยความทรงจ�ำอนั เลือนรางเกา่ เกบ็ ข้าพเจ้าจะขอเล่า
ความทรงจำ� ในเลม่ นผี้ ่านเรอ่ื งย่อพอสงั เขป

ตง ชายชาวจนี ถูกพอ่ ส่งมาชว่ ยกจิ การรา้ นข้าวของลุงในพระนคร
เมอ่ื ลุงตายจาก ตง จึงไดร้ บั ชว่ งบริหารกิจการ ต่อมาเขาตกลงปลงใจ
แตง่ งานกับเสงย่ี ม อย่กู ินกนั แตก่ ็ไม่มีลูกไว้สบื สกุล ทง้ั สองจึงไปรบั เอา
ลูกของหญิงขายถา่ นมาเล้ียง และตัง้ ชื่อว่า จงสวา่ ง เสง่ียมกีดกนั ไม่ให้
หญิงขายถา่ นมาเจอจงสว่างกระทงั่ หญงิ ผนู้ ั้นลาโลกไป ไมน่ านนกั เสงีย่ ม
ให้ก�ำเนดิ ลกู ชายชอ่ื จิตรไสว ลูกสาวชอ่ื จรงุ สิน เจรดิ ศรี และจรัสแสง

หลายปลี ว่ งผ่าน จงสว่างทำ� หนา้ ท่บี รหิ ารกิจการครอบครวั จน
รุง่ เรอื ง ทั้งทร่ี ู้อยเู่ ตม็ อกวา่ ตนไม่ใช่ลูกแทๆ้ และไดพ้ บรกั กับย่ีส่นุ ลูกสาว
ของซนิ แสคุง แต่เสง่ียมกลบั จดั แจงใหจ้ ติ รไสวแตง่ งานกับย่สี ุน่ จงสว่าง

134

เสยี ใจหนกั จึงหนีหายไปไม่เอาสมบัติตดิ ตวั กอ่ นแตง่ งาน ยี่สุน่ ออกตามหา
เขาจนพบ ทงั้ สองร่วมรักจนมีระรนิ แต่จงสว่างไมร่ ับรสู้ ิ่งใดแลว้ เขาเดนิ
ลงทะเลจบชีวิตดว้ ยเจ็บปวด จรุงสินได้เป็นครสู อนหนังสอื แตง่ งานกบั
ครสู อนภาษาจีน ท้งั สองมลี กู ด้วยกัน แต่ด้วยจติ ใจอันเปราะบาง เธอ
ทงิ้ ลกู ลงแม่นำ�้ แล้วทา้ ยทส่ี ดุ จรงุ สนิ กจ็ ากโลกไปด้วยวัยเพียง 35 ปี
เจริดศรเี รยี นตัดผ้า เธอพบรักและผิดหวังถงึ สองหน ในตอนทา้ ย เธอจงึ
มาเล้ียงระพินทรแ์ ละระรินช่วยจรสั แสง ทางจรัสแสงนอ้ งสดุ ท้องผู้เกง่
ไวโอลนิ ท้ังร้องเพลง เธอมลี ูกชือ่ ระพินทร์ แต่ต้องยกให้เป็นลูกบญุ ธรรม
ของจิตรไสว ตอ่ มาเธอพบรักใหมแ่ ตง่ งานกับทหารจีไอตาน้ำ� ขา้ ว แตอ่ ยู่
กนิ กนั ไปกม็ เี หตุให้ต้องหย่ารา้ งกัน ความคบั แคน้ ของทหารหนุ่มหวน
กลับมาฆ่าเธอและเจริดศรีใหต้ ายตกไปตามกัน ส่วนจติ รไสวหลังจาก
รอดตายคราวเปน็ ทหารกบฏ เขากก็ ลับมาบริหารกิจการครอบครวั ชว่ ย
จงสวา่ ง แตช่ ีวิตกลบั ผกผนั หลงั แตง่ งานกับหญงิ ผู้เป็นที่รักของพี่ชาย
เพราะเขาตดิ การพนันทง้ั ถูกอดสิ รารกั แรกและรุน่ พีห่ กั หลงั กจิ การที่
เคยรงุ่ เรืองพังทลายลงหมด เขาตามฆ่าสองคนที่หกั หลังและขบั รถ
ลงน้ำ� เลือกดบั ลมหายใจไปพรอ้ มกับย่สี ุน่ เมื่อตงทราบข่าวจิตรไสว
ความล้มเหลว ความเสยี ใจ กน็ �ำพาให้เขาฆ่าตัวตาย เสงย่ี มเองแก่ตวั ลง
ความจำ� กพ็ ร่าเลอื น และสุดท้ายชีวิตเธอจบลงอย่างอนาถโดยถูกอกี า
จิกทึง้ จนสิ้นลม

จากเรอื่ งย่อ พุทธศักราชอัสดงกบั ทรงจ�ำของทรงจ�ำของแมว
กหุ ลาบด�ำ ขา้ งต้น การตั้งช่ือเร่อื งกน็ บั ว่าสอดรบั กับเนอื้ หาขา้ งใน สอ่ ง
ถงึ ความอสั ดงของทุกสรรพสิ่ง ท้ังชีวติ เวลา ความทรงจำ� ผูเ้ ขยี นตั้งช่อื
ขึ้นต้นวา่ พทุ ธศักราชอสั ดง ชือ่ เรอื่ งส่อื ใหเ้ หน็ ว่าเปน็ ปพี ุทธศักราชท่ี
มอดดบั อัสดงเฉกเช่นชวี ติ ของคนในครอบครวั ตัง้ ด้วยเนือ้ หาทเ่ี ขียน
ถงึ ก็พอจะคาดเดาไดว้ ่าเหตุการณ์ในเรือ่ ง เกิดข้นึ หลังการเปล่ยี นแปลง

135

การปกครองน่นั เอง ทรงจำ� ของทรงจ�ำของแมวกุหลาบด�ำ วลนี ี้ส่ือความ
ทรงจ�ำอันแสนเลอื นราง เปน็ ความทรงจำ� ท่ซี ้อนทบั กนั อกี ทีหนึ่ง โดย
เจ้าของทรงจำ� ก็คอื แมวกหุ ลาบด�ำ ตามทัศนะของขา้ พเจ้าคดิ เห็นวา่ แมว
ไม่อาจถา่ ยทอดความทรงจ�ำมหมึ าน้ีไดห้ มด แตด่ ว้ ยวีรพรเขียนความ
จริงขนานคูไ่ ปกับความเหนือจรงิ จึงเปน็ เสน่ห์ของการเขียนแบบสัจนยิ ม
มหัศจรรยอ์ ยา่ งสมบรู ณ์

นอกจากชอื่ เรื่องทแี่ ฝงซอ่ นความหมาย เตะตาชวนใหห้ ยิบ
ขึน้ มาอา่ น วีรพรยงั ตง้ั ชอื่ บทแต่ละบทใหส้ อดคลอ้ งสอ่ื รบั กับเนือ้ หาได้
เปน็ อย่างดี เชน่ ตอนลกู อิจฉา เนือ้ ในกลา่ วถงึ ตงและเสง่ยี มเมอื่ รับ
จงสวา่ งมาเลี้ยง ลูกในไส้กค็ ลานตามกันออกมา เหมือนกบั ลูกอิจฉาท่ี
กลัวพ่อแมป่ นั รักให้ลูกคนอนื่ ตอนพุทธศักราชอสั ดง กก็ ล่าวถึงการ
ฆา่ ลูกแทๆ้ ของจรุงสนิ ด้วยการปล่อยลกู ลงแมน่ ้�ำ นบั เป็นเหตกุ ารณท์ ่ี
ใจคนอสั ดง มืดบอดไปพรอ้ มๆ กบั พทุ ธศกั ราชน้นั อีกงานเขียนหน่งึ
ของวรี พร ไสเ้ ดือนตาบอดในเขาวงกต เป็นเลม่ แรก ข้าพเจา้ หยิบมาอา่ น
เมอ่ื ครั้งยงั อยู่ปี 1 เพราะชอ่ื เรอื่ งเตะตาตอ้ งใจเชน่ กัน ดงั นน้ั ปฏิเสธไม่ได้
เลยว่าการตงั้ ช่ือหนงั สืออยา่ งมีเอกลกั ษณ์ของวีรพร ชา่ งดึงดูดผอู้ ่านให้หยบิ
ขึน้ มาเปิด รั้งผูอ้ ่านด้วยภาษาสดุ สละสลวยและวางลงเม่อื อ่านจนจบเล่ม

ทุกชีวิตในครอบครวั ของตงฟืน้ ต่ืนเมอ่ื ลมื ตาดโู ลก เติบโต รุ่งโรจน์
แล้วผกผนั มาอัสดง ตัวละครในเร่อื งโดดเดน่ มเี อกลักษณ์ วีรพรตวัดปากกา
สรรค์สรา้ งตวั ละครทกุ ตัวอย่างละเมียดละไม สร้างตวั ละครหนึง่ สง่ ผลต่อ
ตัวละครหน่ึงเกีย่ วร้อยกนั ไป ทง้ั ตวั ละครหลักและรองต่างมรี ายละเอียด
ซึ่งวรี พรปูภูมิหลงั สรา้ งบคุ ลกิ ได้สมจริง และเหนอื จริงผสมผสานกนั
อยา่ งลงตวั

ตง ชายผมู้ ีลักษณะเงียบขรมึ ร่างกายเต็มไปดว้ ยเม็ดกระพร้อย
ดา่ งทว่ั ร่างกาย

136

“ไมใ่ ชใ่ ครทไี่ หน แตเ่ ป็นตาทวดตงเองท่ีเป็นคนพาเม็ดกระ
ดวงดาวดับอับแสงพวกนั้น ข้ามมหาสมุทรมาสูค่ รอบครัวเขา ความท่ี
เปน็ คนพดู นอ้ ย ไมช่ อบเล่า จงึ ไม่มใี ครค่อยรภู้ ูมหิ ลังของเขามากนกั ”
(วรี พร, 2557 : 21)

นบั วา่ ตัวละครตงเปน็ ตัวแทนความรสู้ กึ ของคนท่จี ากแผ่นดิน
แม่มาอาศยั แผ่นดินอ่นื ซ่ึงระลกึ รสู้ ึกตนเสมอว่าเปน็ เพียงกาฝาก จาก
ขอ้ ความ

“แต่ตาทวดตงผู้เสยี เพอ่ื นถึงสามคนไปในซากปรกั พงั กลับ
เชอ่ื ทฤษฎีอนื่ ว่าเปน็ เพราะฝรั่งสมั พันธมติ รร้ดู วี า่ บรเิ วณนนั้ ไม่ใชถ่ น่ิ ฐาน
คนไทย แตเ่ ป็นทที่ �ำมาคา้ ขายของชาวต่างชาตซิ ง่ึ เข้ามาอาศยั แผน่ ดนิ
ทำ� กิน จะลม้ ตายเสยี หายแค่ไหนกไ็ มเ่ ป็นทีเ่ ดอื ดเน้ือหมางใจกับรัฐบาล
ไทยซ่ึงไม่ใช่คู่กรณีโดยตรง ท้งั ยังมผี ลพลอยได้...ได้ตัดเสบยี งฝา่ ยอักษะ
ไปในตวั เหมือนผกั ปลาไร้คา่ ....น่ันอย่างไรราคาของพวกกาฝากทมี่ า
อาศยั เกาะกินแผ่นดนิ ของคนอนื่ ” (วรี พร, 2557 : 93)

นอกจากความรสู้ ึกนอ้ ยเนื้อต่�ำใจแกมประชดประชันของตง
ที่ปรากฏในข้อความขา้ งตน้ ยังเห็นส่งิ ที่รัฐบาลไทยสมยั นัน้ กระท�ำตอ่
ชาวจีน คือไม่ไยดีไม่ใหค้ า่ จะเปน็ หรือตายกม็ คี ่าเท่ากนั สง่ิ ทสี่ ะทอ้ น
ออกมานถ้ี ือเป็นสงิ่ แทนความรูส้ ึกของคนจีนหากินตา่ งแดนทไ่ี ม่มใี ครได้ยิน

ตงพยายามปทู างเพื่อน�ำครอบครวั กลับไปบา้ นเกิด ชีวิตของ
ตงร่งุ เรอื งจนฝนั ที่คดิ ใกลจ้ ะเป็นจริง แต่ก็ตอ้ งมาดับวูบลงเมอ่ื รู้ว่า เงินที่
ส่งให้แมน่ นั้ ไมเ่ คยถึงมือแม่ ซ้ำ� รา้ ยแมย่ ังถูกกระแสน้�ำพัดพาให้จากเขา
ไปตลอดกาลเพราะน้ำ� มอื ของผนู้ ำ� จนี ในตอนน้นั ประเด็นเรือ่ งคนรกั ตง
เคยมรี กั แรกก่อนจะมาตกลงปลงใจกบั เสง่ยี ม และยงั มผี งิ ม่ยุ สาวจนี
ชาวนาทตี่ งรบั มาเปน็ เมยี อีกคน ปมพฤติกรรมการมบี ้านท่ีสองของตง
กับผิงมุ่ย จึงเป็นจุดเชอ่ื มร้อยสง่ ผลต่อตวั ละคร เสงีย่ ม เขามลี ูกกับ

137

ผงิ มุ่ยและตัง้ ช่อื ว่า ฮง ตงวางรากฐานส่งเงนิ กลบั ไปใหผ้ งิ มุ่ยกวา้ นซือ้ ท่ี
เพือ่ จะไดน้ ำ� ครอบครัวทเ่ี มืองไทยย้ายไปอยจู่ ีน

แตส่ ุดทา้ ยชีวิตผงิ มุ่ยกบั ลกู ก็อสั ดง ความบอบชำ้� นี้ถกู สลัก
ลงในทรงจ�ำของตง ความเจบ็ ปวดซำ�้ แล้วซำ�้ เลา่ จากการอัสดงของแม่
ผงิ มยุ่ และจติ รไสว ความรูส้ ึก ความทรงจำ� และทุกสิ่งอัสดงลงในใจของ
ตงกอ่ น จนในท่ีสุดตงกเ็ ลอื กทางอสั ดงด้วยมือของตัวเอง จมลงในน�ำ้ ..
ก่อนแขง็ ยะเยือกเป็นกอ้ นน้�ำแขง็ ไปพรอ้ มกบั ความทรงจำ� ในกน้ บง้ึ ของ
หัวใจ

จุดนถี้ อื ว่าวีรพรสรา้ งตวั ละครได้อย่างสมจริงทีข่ ดี เขยี นใหช้ ีวติ
ของตงไม่ราบร่นื ซ่งึ เปน็ ปกติของชีวติ มนษุ ย์ ทว่ามคี วามเหนอื จรงิ เรือ่ ง
การตาย กลา่ วคือการรมควันตัวเองเพ่อื กา้ วล่วงสยู่ มโลก เปน็ วิธีท่หี ลาย
คนใชแ้ ละสำ� เร็จเสมอ แต่กลายเป็นวา่ ตงฟ้นื ตืน่ ข้ึนอกี แล้วไปแข็งตาย
ในโรงนำ�้ แข็ง ดูจะเป็นความบงั เอิญทปี่ ระจวบเหมาะจนเกนิ ไป แมว้ ่าตง
จะปรากฏอยู่ตลอดท้ังเรื่อง แตก่ ็ไมเ่ หน็ พัฒนาการดา้ นอารมณเ์ ทา่ ใดนัก
อาจดว้ ยเป็นคนเงยี บขรมึ ดใี จหรือเสยี ใจกไ็ ม่ไดแ้ สดงออกมาเดน่ ชดั
ดังน้ันตวั ละครตงสมจริงและเปน็ ตัวละครน้อยลกั ษณะ

ด้านตวั ละคร เสงย่ี ม ภรรยาของตงเปน็ ภาพแทนของคนใน
สังคมที่สรา้ งภาพอนั สวยงาม เพอื่ ตอ้ งการเอาชนะ แตก่ ารอยากชนะ
ของเธอ มลู เหตกุ ็มาจากตง ด้วยว่าตงมีเมยี อกี คน ทำ� ใหเ้ ธอฝกึ ปรอื ฝมี ือ
ท�ำอาหาร ฝึกฟังเพลง เพ่ือใหท้ ุกอยา่ งเหนอื กวา่ เมียนอ้ ย สงิ่ หนง่ึ ทเี่ หนอื
จริงและปรากฏในตัวละครเสงีย่ ม คอื ความเชือ่ ท่วี า่ ปากคอเราะร้ายของ
เสงี่ยมนนั่ ถูกถ่ายทอดสง่ ผา่ นมาทางรหสั พันธกุ รรม แตข่ ้าพเจ้ามองวา่
พฤติกรรมต่างๆ ของเดก็ ล้วนมาจากต้นแบบ เสงี่ยมแม้พดู นอ้ ยแต่คราว
ไดเ้ อ่ยวาจาผรสุ วาท ก็ท�ำให้คนฟงั นั้นรา้ วลกึ จากตอน เจ็ดหมาเบ่อื ซ่ึง
เสงีย่ มต้ังฉายานี้ใหเ้ จริดศรนี ่ันเอง ลักษณะวาจาของเสงี่ยมกเ็ ลยี นมา

138

จากยาย
“ยายก็รอ้ งทักท้งั ๆ ยังนอนหลับตา เอ้า มาแล้วรึอีเหงย่ี ม อีห่า

อเี หย้ี อีหอย อดี อกทอง”(วีรพร, 2557 : 189)
เมื่อเสง่ยี มเป็นแมค่ น วาจาบาดคมสง่ ผ่านสลู่ กู ๆ เห็นไดจ้ าก

จรุงสิน เจริดศรี ใชค้ ำ� พูดเปา่ หูคนในบ้านใหเ้ กลยี ดจงสว่าง จติ รไสวทีใ่ ช้
ค�ำพูดเสยี ดแทงจงสวา่ ง จนทำ� ให้ความสมั พันธข์ องพ่นี ้องตา่ งสายเลอื ด
แตกหัก และวาจาของเธอทใ่ี ชแ้ ช่งชกั พวกอีกานน่ั แหละทนี่ ำ� พาชวี ิต
เสง่ียมอัสดงอยา่ งอนาถ อีการ่วมฝูงรมุ จกิ ท้งึ รา่ งชราดว้ ยปากของพวกมนั
จนแหลกลาญ...

จงสวา่ ง จรุงสนิ เจรดิ ศรี จิตรไสว และจรัสแสง
ท้งั 5 ชีวิตอัสดงลงในธารน้ำ�

ความนอ้ ยเนื้อตำ่� ใจของจงสวา่ งถูกเกบ็ งำ� เงียบเชียบไม่มีใคร
ลว่ งรู้ เขาฟน้ื ตน่ื ได้ชีวิตใหมเ่ มอ่ื มาเป็นลูกบญุ ธรรมของครอบครวั ตง้ั
ชีวติ ดำ� เนินราบเรยี บจนกระทั่งหกั เหเพราะถกู พรากจากคนรัก มคี วาม
หวังจะครองรักกบั ย่สี นุ่ ความหวงั นั้นฟนื้ ตน่ื แตก่ ็อัสดงลงในตอนทา้ ย
จงสวา่ งเปน็ ภาพแทนของผู้ทป่ี ิดทองหลงั พระอยา่ งแทจ้ รงิ ออกตามหา
จติ รไสวในสงครามจนตนหดู ับ ช่วยเหลอื ติดตามข่าวคนรกั ของเจรดิ ศรี
ทุม่ เททำ� งานหนกั ท้ังทร่ี ูว้ ่าสมบตั ิทงั้ หมดไมใ่ ช่ของตน จนทา้ ยทีส่ ดุ เขา
เลอื กอสั ดงลงในทะเลกวา้ ง

จรุงสนิ ใหก้ �ำเนิดลกู นอ้ ยชอื่ อาจุง โรคซึมเศรา้ กดั กนิ จนสมอง
ทำ� งานผดิ ปกติ เธอหย่อนอาจุงให้หลบั ใหลลงในเปลแหง่ สายน้�ำ ในวยั
35 จรุงสนิ ก็อสั ดงลงจมนำ้� ในโอ่ง เจริดศรี หญิงสาวสวยบาดใจ เธอ
ผดิ หวงั กบั รักซ�ำ้ แลว้ ซ้ำ� เล่า ความรกั ฟ้นื ตนื่ เม่อื ครัง้ ยังสาว แตก่ ็ดบั อสั ดง
เมือ่ ชายผนู้ นั้ มเี จ้าของอยกู่ อ่ นแลว้ ความรักฟนื้ ต่ืนอกี เป็นหนท่สี อง

139

คราวนอี้ ัสดงลงอย่างชา้ ชา้ ทวา่ เจบ็ ปวด เธอกลายเปน็ ขีข้ า้ รับใชแ้ มส่ ามี
จนสุดท้าย เธออสั ดงไดส้ วยงามแตก่ ็เจ็บปวดกว่าใครอืน่

“นอนลอยนง่ิ มองฟ้าอยูใ่ นบ่อ แขนกางออกจากตัวเล็กนอ้ ย
ราวกับโบยบนิ จ้ะ และนอกจากรอยแผลตรงเหนอื คิ้วน่นั ยายกส็ วยมาก
ใสช่ ุดผ้าไหมแค่เขา่ สคี รมี อ่อนหวาน ยงั สาว มีลปิ สตกิ สสี ้มจางกบั ยิ้ม
เลืองรางบนรมิ ฝีปาก กับกำ� ลังหลับ....ฝนั ท่ามกลางกลีบรว่ งพร่างสชี มพู
ของต้นยส่ี ุ่น” (วรี พร, 2557 : 417)

จติ รไสว ชีวติ ท่ฟี นื้ ตนื่ หลงั รอดพ้นจากความตายมาไดห้ วดุ หวดิ
เขารงุ่ โรจนโ์ ลดแล่นไปตามเส้นทางสายต่างๆ เสพสุขกบั หญิงมากหนา้
หลายตา ความทรงจำ� ถูกเติมเต็มสมหวงั กบั รักแรกอย่างอดสิ รา ไดเ้ งิน
เป็นกอบเปน็ กำ� จากการพนนั แต่ความสขุ สมหวงั ฟื้นตนื่ ไดเ้ พียงช่วั ครู่
เขาก็หยบิ ยืน่ ความอัสดงใหแ้ กอ่ ดิสราและอาเกาผู้เป็นรนุ่ พีท่ เี่ คยเคารพ
ดว้ ยกระสุนปืนพายสี่ ุน่ และตัวเขาเองขบั รถอัสดงลงแม่นำ้�

จรัสแสงกบั ชีวติ ท่ีจวนจะอสั ดงหลงั ถูกพรากจากคนรัก แตก่ ็
ฟ้นื ตนื่ ขนึ้ ได้ราวกับปาฏิหารยิ ์ ใช้ชีวิตหมนุ วนอยกู่ บั ส่ิงท่ีเธอรักนน่ั กค็ ือ
การร้องเพลง แตจ่ ุดจบก็ไมต่ า่ งกนั เมือ่ ชีวิตของเธอจบลงเพราะนำ้� มอื
ของอดีตสามี เขากดเธอลงในน้�ำที่นาบวั และเธอก็อัสดงไปพรอ้ มกับ
นำ้� โคลนข่นุ

นอกจากชีวิต ความหวัง ความรัก เวลาของครอบครวั ตั้งที่
ฟ้ืนต่นื และอัสดงลงไปนน้ั ประวัตศิ าสตรช์ าติ ประวัตศิ าสตร์โลกกฟ็ ้นื ตืน่
ข้นึ เชน่ กนั หลงั จากท่หี ลับใหลกลายเป็นความทรงจำ� ทีน่ ับวนั ใกลเ้ ลอื น
หาย วรี พรผูกโยงเร่ืองราวในอดีตกับความเป็นไปของตัวละคร การ
จลาจลนอ้ ยใหญ่ เกิดกบฏวังหลวง กบฏแมนฮัตตัน ซง่ึ เปน็ จดุ เชือ่ มโยงกบั
ตัวละคร จติ รไสวกล่าวถงึ บุคคลส�ำคญั ซ่งึ มตี ัวตนอย่จู รงิ ในประวัติศาสตร์
เชน่ จอมพล ป. พบิ ลู สงคราม จอมพลถนอม กิตตขิ จร ปรีดี พนมยงค์

140

แนบเนยี นเสมอื นจรงิ จนแทบแยกไม่ออก มีการกล่าวถงึ เหตกุ ารณใ์ น
อดีตวนย้ำ� อย่หู ลายรอบ คลา้ ยกบั วา่ เปน็ การย้ำ� เตอื นเหตกุ ารณเ์ หลา่ นั้น
ไมใ่ หถ้ ูกลมื เลือน อาทิ เกดิ รัฐประหารหลายครัง้ การลอบปลงพระชนม์
รชั กาลทแี่ ปด ดงั ขอ้ ความ

“กบฏกับรฐั ประหารนับครง้ั ไม่ถ้วน การลอบปลงพระชนม์
รชั กาลที่แปดซง่ึ มืดมนไปช่วั กาลจกั รวาล”(วีรพร, 2557 : 21)

ประวตั ศิ าสตร์ท่ีถูกถม-ทับกลับฟ้นื ตนื่ ขน้ึ ในหนังสอื เลม่ น้ี และ
อาจจะอัสดงลงไปอีก เพราะความจริงบางเรื่องก็ไมม่ สี ิทธ์ทิ จ่ี ะอยคู่ งทน
ไปไดต้ ลอด กลายเปน็ เพียงความทรงจำ� ขาดวน่ิ ไมป่ ะตดิ ปะต่อ และ
จางหายไปในทีส่ ุด

เกือบทกุ ชีวติ ในครอบครวั ตงั้ ต่างฟนื้ ตน่ื และอสั ดงลงในน�ำ้
นบั เปน็ สัจนิยมมหศั จรรย์ท่วี ีรพรสรา้ งความจรงิ คขู่ นานไปกับความ
เหนอื จริง ความจรงิ ทว่ี ่านนั้ คอื สัจธรรมทที่ ุกสรรพสิ่งลว้ นต้องมอดดบั
แต่ความเหนอื จรงิ คือการตายของคนในครอบครวั แม่ของตงกต็ ายเพราะ
น้�ำจากเขอ่ื นพัดจมหาย ตงตายในน�้ำแขง็ กอ้ นมหมึ า จงสวา่ งเดินลงทะเล
จิตรไสวขบั รถลงแม่น�้ำ เจรดิ ศรีถกู ฆ่าโยนลงบอ่ จรุงสินหัวคะมำ� ลงโอ่ง
อาจุงหลับลงในแมน่ ำ้� จรัสแสงก็ถกู กดหัวใต้น�ำ้ โคลนขุ่น ย่ิงกวา่ บังเอิญ
ราวกบั ครอบครวั นตี้ อ้ งมนตร์โดนค�ำสาปอย่างไรอยา่ งนั้น

สจั นยิ มมหัศจรรย์ ความเป็นจริงและความมหัศจรรย์เหนือ
จริงอีกหนงึ่ อย่างทโ่ี ดดเด่น คือการเล่าเรือ่ งผา่ นตัวละครดาวและเจริดศรี
ผ่านคำ� ถามของดาว ผ่านการเล่าบอกเรื่องราวของยายศรี เล่าตดั สลบั
ไปมาเหมอื นจ๊กิ ซอวค์ อ่ ยผุดพราย ทลี ะนดิ ๆ จนเผยภาพเตม็ ในตอนทา้ ย
ซึง่ ตัวละครดาวกบั เจรดิ ศรถี กู เฉลยในตอนท้ายวา่ ไมม่ ตี วั ตนอยูอ่ ีกตอ่ ไป
แลว้ ดาวเปน็ เพยี งเด็กท่ียังไมท่ ันลืมตาดูโลก ซงึ่ ยงั อยใู่ นท้องของระริน

“เขาอาจเป็นเดก็ ยงั ไมเ่ กดิ มาและไม่มีวันจะไดเ้ กิด....ทม่ี ีอยู่

141

แตใ่ นคิดคำ� นงึ อา้ งวา้ งของเดก็ ผหู้ ญงิ ซึง่ ไมม่ ีโอกาสได้เตบิ โตขนึ้ เปน็ แม่
พอๆ กับทีอ่ าจเปน็ แคห่ นงึ่ ในเร่อื งเล่ามหัศจรรย์ของผ้หู ญิงใจดี...ทีไ่ ม่มี
โอกาสมชี วี ติ อยู่จนผมทั้งหัวขาวโพลนกับเนอ้ื ตวั ยน่ ลายเหมือนกลบี
ดอกพุดตาน” (วีรพร, 2557 : 419-420)

ซง่ึ ข้อความน้ีเปน็ ขอ้ สนบั สนนุ ท่คี อ่ นข้างมีน้ำ� หนกั ว่า ดาวไมม่ ี
ตัวตนอยจู่ ริง เชน่ เดยี วกบั เจริดศรที ่ีหาได้แก่เปน็ ยายหวั ขาวไม่ แตต่ าย
ไปตั้งแต่ยงั สาวตามข้อความหนา้ 417-419

การเลา่ เร่ืองโดยดาวและเจริดศรีซึ่งอิงเร่ืองราวทางประวัตศิ าสตร์
ไล่เลา่ เหตกุ ารณ์ อา้ งถึงชอ่ื บุคคลทมี่ ีอยูจ่ ริง ทำ� ให้หนงั สือเลม่ นเี้ ป็นเร่อื ง
ท่ีสรา้ งความฉงนให้ผู้อ่านได้ไมน่ อ้ ย ว่าเรือ่ งน้เี ปน็ เรื่องจรงิ หรือเร่อื งแตง่
ขึ้นกันแน่ แตใ่ นความจริงท่ีผู้เขยี นปมู าทงั้ หมดก็เฉลยในทา้ ยเรอื่ ง นนั่
คือผ้เู ล่า ดาว ไมเ่ คยมีตวั ตนบนโลกน้ี และ เจริดศรี กไ็ ม่ไดเ้ ป็นยายชรา
หัวขาวทีน่ ั่งเล่าเรอื่ งราวในอดตี ให้ดาวฟังแต่อยา่ งใด

ความมหศั จรรย์ เหนือจรงิ และจรงิ ถูกปรงุ รสอย่างกลมกล่อม
ผา่ นภาษาของวีรพรดว้ ยความละเมยี ดการใช้ค�ำซ้อนในเกอื บทุกหน้า
นบั เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตวั ของผู้เขยี น ไม่เพียงแตใ่ หร้ สถอ้ ยทจ่ี บั จติ แต่
แฝงความหมายเกดิ จนิ ตภาพในขณะอา่ นไดอ้ ยา่ งแจ่มชดั ดงั ข้อความ

“ฝนตกลงมาเปน็ สีดำ� แลว้ ทุกอย่างก็ถกู ถลม่ ราบเป็นหน้า
กลองในฟอนไฟประลยั กัลป์ดุจดงั ทต่ี าทวดตงนกึ กลวั ลว่ งหน้าเอาไว้
ไมม่ ีผิด” (วีรพร, 2557 : 57)

ไม่เพยี งแต่ความฝัน ความหวงั ความรัก เวลา ประวัติศาสตร์
ทฟี่ น้ื ตืน่ ขนึ้ ในหนังสอื เล่มน้ี แตแ่ นวการเขยี นสัจนิยมมหัศจรรยไ์ ดฟ้ ื้นตนื่
ขึ้นโดยปลายปากกาของ วีรพร นติ ิประภา ด้วยภาษาทีก่ ลนั่ กรองออกมา
อยา่ งสละสลวย และข้าพเจ้าหวงั วา่ ทกุ ส่ิงที่ฟน้ื ตืน่ ขน้ึ จะไม่อสั ดงอยา่ ง
ทเ่ี คยเป็นมา....ประวัตศิ าสตร์

142

เปดิ ประตใู จ : ภาพสะทอ้ นปญั หาเลก็ ๆ ทยี่ งิ่ ใหญ่
ของวยั รนุ่ ทผี่ ใู้ หญอ่ าจมองขา้ ม

ชุตกิ าญจน์ ผวิ เหลือง

หลายคนใจออ่ น…ออ่ นให้กบั คนรอบขา้ ง และอ่อนให้ทงั้
ความคดิ ตัวเอง ปฏเิ สธไม่เปน็ การใจออ่ นยอมใหอ้ ะไรมากมายเขา้ มาใน
จติ ใจเราโดยไม่ระวงั อ้าซ่าประตูใจรบั เอาไว้ทกุ เรื่องราวเสยี่ งกบั การท่ี
หวั ใจจะเลอะเทอะเปรอะเปอื้ นได้

“เปิดประตูใจ” คือนวนิยายเล่มหน่ึงทีไ่ ดร้ ับรางวัลชนะเลศิ
การประกวดพล็อตเดน่ เปน็ ละคร ครั้งท่ี 2 : นิยาย เปิดประตูใจ (แนวรัก
โรแมนติก) ส�ำนักพมิ พส์ ถาพรบคุ๊ ส์ โดยนวนิยายเรอ่ื งน้เี ป็นนวนยิ ายแนว
รกั โรแมนตกิ เรอ่ื งแรกของนกั เขียนนามปากกาวา่ “ธวุ ฒั ธรรพ”์ ดว้ ย ใน
ครั้งแรกที่ได้อา่ นช่ือเร่ือง กเ็ ขา้ ใจวา่ คงเปน็ นวนยิ ายรกั ทว่ั ๆ ไป แต่เมื่อ
ได้อา่ น กลบั พบสาระและแงค่ ิดตา่ งๆ มากมาย ทผ่ี ้เู ขยี นหยิบยกมานำ�
เสนออย่างตรงไปตรงมา สว่ นใหญส่ ะท้อนมาจากสภาพชวี ติ ปัจจบุ นั สภาพ
สงั คมและเศรษฐกิจต่างๆ

ประเดน็ หนง่ึ ที่นับไดว้ ่าเป็นประเด็นสำ� คัญที่ผเู้ ขียนหยบิ ยก
ใหเ้ ป็นบคุ ลกิ ของตวั ละคร “ปิยภทั ร” หรอื “ปลมื้ ” นั่นคือ “โรคฮิคโิ ค
โมริ” หรือเรยี กอกี อยา่ งวา่ “ภาวะโดดเดี่ยวสงั คม” ภาวะหนึ่งที่เป็นผล
มาจากความผิดหวงั ในชีวติ เรื่องใดเรื่องหน่ึง ทั้งการศึกษา การใช้ชวี ติ
การท�ำงาน ความรัก ความกดดนั จากสงั คมรอบขา้ งนำ� ไปสู่ความเครียด
สะสม ส่วนหนึ่งตอ้ งการหลกี หนีจากภาวะดังกลา่ ว ซึง่ คาดวา่ น่าจะเป็น

143

หนทางในการเยียวยาหรอื แกป้ ัญหาชีวิตได้
อาการทีค่ ลา้ ยโรคฮคิ โิ คโมรเิ หมือนประตบู านใหญ่ทถ่ี กู สร้าง

ข้ึนภายในจิตใจของปยิ ภทั ร เพอื่ ปดิ กั้นจติ ใจของเขาที่บอบชำ�้ จากความ
รูส้ กึ ตา่ งๆ ทีอ่ าจทำ� ร้ายจติ ใจเขาเหมอื นในครงั้ อดตี เมื่อตัวตนของเขา
ถกู ปดิ กั้นดว้ ยประตบู านใหญ่ในใจ ปิยภทั รจงึ มโี ลกใบใหมข่ องตวั เอง นน่ั
คือ อินเทอร์เน็ต โลกใบเดียวทเ่ี ขาสามารถเชื่อมต่อกบั โลกภายนอกได้

คนเราสว่ นใหญ่เก่งในการบรหิ ารจัดการด้านอน่ื ๆ เช่น
บริหารคน บรหิ ารเวลา บริหารครอบครวั ฯลฯ แต่ลมื หรอื ไม่ใสใ่ จใน
การบรหิ ารความคิดและจิตใจ เราควรจะใส่ใจบริหารความคิดและจติ ใจ
ให้เทา่ กบั การบริหารด้านอืน่ ๆ เมือ่ เราบรหิ ารความคดิ และจิตใจได้
ตัวเราเองก็จะเป็นยามเฝา้ ประตูใจของเราไมย่ อมให้สง่ิ รา้ ยๆ ส่ิงด้านลบ
เข้าไปไดง้ ่ายๆ ถ้าส่ิงดมี ีประโยชน์ ส่งผลดีกบั ชวี ติ เข้ามาเคาะประตูใจ
เรา และเราเปิดรับ แนน่ อนชีวิตเราสดใส คนขา้ งกายก็เบิกบาน แตถ่ า้
เป็นสิง่ ร้ายๆ ละ่ … อะไรจะเกดิ ข้ึน

เช่นเดียวกบั ปิยภทั ร ตลอดชวี ติ ของเขาตั้งแตค่ ร้งั วัยเยาว์ก็ถกู
นำ� ไปเปรยี บเทียบกบั พี่ชายมาโดยตลอด ปราปต์ พชี่ ายของปลม้ื ทง้ั
เรยี นเก่ง เปน็ นกั กฬี า ประธานนักเรียน ประธานนักศกึ ษา มีแต่คน
ยกย่อง ผดิ กับปลม้ื ทม่ี ีผลการเรยี นกลางๆ คอ่ นไปทางต�ำ่ รูปรา่ งผอม
บาง เลน่ กีฬาอะไรไม่นานกเ็ หน่อื ยแทบหายใจไม่ทนั และไรต้ วั ตนใน
สายตาเพ่ือนรว่ มชน้ั หรือคนรอบข้าง หากใหน้ ิยามภาพลักษณ์ของสอง
พี่นอ้ ง ก็คงเปรียบได้กบั แสงสวา่ งและเงามืด (ธุวัฒธรรพ์, 2561 : 91)

จากตอนท่ยี กมาแสดงใหเ้ หน็ ถงึ ภาพสะท้อนของส่ิงที่เดก็ และ
วยั รนุ่ ในสงั คมไทยกำ� ลังเผชญิ อยไู่ ม่ต่างจากปิยภัทร ภาระหนา้ ท่ีในการตอ้ ง
แบกรับความคาดหวังของพ่อแม่ ความกดดนั จากคำ� ตำ� หนิเปรยี บเทยี บ
ท้งั หลาย ท�ำให้เด็กตอ้ งพยายามผลกั ดนั ตัวเองใหเ้ ปน็ ในส่งิ ทพี่ ่อแมภ่ ูมิใจ

144

จนขาดพ้นื ทใ่ี นการแสดงตวั ตนของตนเอง เด็กบางคนทที่ นแบกรบั ความ
กดดันไมไ่ หว จงึ เลอื กที่จะจบชีวติ ตัวเองดังที่เหน็ ตามหนา้ หนังสือพมิ พ…์
ขณะทอี่ กี สว่ นก�ำลังจะกลายเป็นแบบปิยภัทร

แมจ้ ะเกิดมาในครอบครวั ท่เี พียบพร้อมดว้ ยทรัพย์สมบตั ิ และ
สถานภาพทางสังคมทเ่ี กินจากคำ� วา่ ชนชน้ั กลาง มามากแคไ่ หน แต่
สภาพจิตใจของปิยภัทรกลับออ่ นแอ เปราะบางเกินกว่าจะแบกรบั
เรือ่ งราวเลวร้ายได้ไหว ผเู้ ขียนได้สะท้อนสภาพเลวรา้ ยของสงั คมเพือ่ น
ในโรงเรียนออกมาในนวนิยายเร่อื งนี้ ในตอนที่ปิยภทั รตอ้ งเข้าเรียนใน
ช้ันมัธยมปลายต่อจากพีช่ ายของเขา จากทีไ่ ดก้ ล่าวไปในตอนต้นวา่ ปราปต์
นัน้ เป็นคนเกง่ และเป็นท่ไี วว้ างใจของครูอาจารย์จนได้รับสทิ ธ์ใิ นการ
ออกกฎเกณฑ์ตา่ งๆ ภายในโรงเรียน เดก็ นักเรียนหัวรุนแรงหลายคน
ไมพ่ อใจ แต่ไมส่ ามารถท�ำอะไรปราปตไ์ ด้ ผลกรรมทงั้ หลายจงึ ต้องมา
ตกกบั ปยิ ภัทร ดงั ตอนหนง่ึ ทีป่ ยิ ภัทรถูกพวกนกั เรียนเกเรกลุ่มหนึ่งใช้
เขาเป็นท่รี ะบายความแคน้ ทม่ี ีต่อพีช่ าย

“พี่มงึ ทำ� พวกกไู ว้แสบมากนะ”
“ทำ� เปน็ ออกกฎน่นู น่ี เป็นแคน่ กั เรียนเหมอื นกนั แทๆ้ พม่ี งึ
นีท่ ่าจะบา้ ยศบา้ อำ� นาจ ถ้าเจอกนั ตวั ต่อตัวนอกโรงเรียน กูจะกระทบื ให้
จมตีนไปเลย” (ธวุ ัฒธรรพ,์ 2560 : 93-94)
ปิยภัทรกลายเปน็ กระสอบทรายใหพ้ วกนักเรียนเกเรกลุ่มนนั้
กระทืบ เตะ ตอ่ ย ใช้ความรุนแรงสารพัด แมค้ �ำอ้อนวอนของเขากไ็ ม่
สามารถแทรกผ่านความเคียดแค้นในใจเดก็ พวกนัน้ ได้ ความรุนแรง
ดังกลา่ วยงั คงไม่สาแกค่ วามแคน้ ทีม่ ี ท้ายทีส่ ดุ นกั เรียนคนหน่งึ ก็ปล่อย
ร่างปิยภัทรลงจากตึก 3 ชนั้ เมอ่ื อา่ นมาถงึ บทน้ที ำ� ใหผ้ วู้ จิ ารณ์นกึ ถึง
เหตกุ ารณ์หนง่ึ ทเี่ กิดขนึ้ เมอ่ื เดอื นมกราคม 2563 ที่ผ่านมา ‘เด็กชาย
ม.2 ท�ำร้ายเพือ่ นสาหัสในห้องเรียน กรรไกรแทง-เกา้ อฟ้ี าด ส่งั ใหก้ ราบ

145

ขอโทษ’ ปญั หาความรนุ แรงในโรงเรยี นดังทีก่ ลา่ วมานี้ ไมเ่ พยี งแต่
เกดิ ขน้ึ ในสังคมไทย แต่กระจายอยทู่ ุกมมุ โลก แสดงเจตนาของผเู้ ขียนที่
กำ� ลงั ใหต้ ัวละคร ‘ปิยภทั ร’ เปน็ ดังกระจกสะท้อนปัญหาวัยรุ่นทค่ี นใน
สงั คมอาจก�ำลังมองข้าม สิง่ ส�ำคญั คือคนในครอบครัวทจ่ี ะต้องเขา้ ใจ
เอาใจใส่ และชว่ ยฟ้นื ฟจู ิตใจเด็กให้กลับมาดดี ังเดิม อะไรละ่ ? ท่จี ะทำ� ให้
เราเปน็ คนใจแข็งอยา่ งถกู ตอ้ ง ไมย่ อมให้ส่งิ ตา่ งๆ ที่เปน็ ดา้ นลบ เช่น
ความคดิ ลบ การโกรธเกลียด การเคียดแคน้ ความสงสารตวั เอง และ
อะไรอกี มากมายเขา้ มายำ่� กรายในใจงา่ ยๆ น่ันคือ ความคดิ และจติ ใจท่ี
เขม้ แข็ง

หากผปู้ กครองไมพ่ ยายามท�ำความเขา้ ใจล่ะ จะเกิดอะไรข้นึ ?
คำ� ถามนี้ ผู้เขยี นไดใ้ หค้ ำ� ตอบไว้ในตอนหนึง่ ทแ่ี มข่ องปยิ ภัทรเล่าใหโ้ ช
ฟงั ว่า “เร่อื งใหญโ่ ตข้นึ ตอนสามฉี ันกลบั จากทำ� งาน พอรู้วา่ ตาปลืม้ ไม่
ยอมออกจากห้อง ก็เขา้ ไปกระชากตวั แกออกมาเลย ตอนน้นั ตอบด้วย
เหมอื นคนสตคิ ล้มุ คลง่ั ร้องและด้นิ ทรุ นทุรายเหมอื นโดนน้�ำร้อนลวก
ฝ่งั พอ่ ก็หัวแข็ง คดิ วา่ ลูกสำ� ออย ลากมาดา่ กลางบ้านให้ท้งั ฉัน ทง้ั ตา
ปราปต์และคนอนื่ ๆ ในบ้านได้ยินกันหมด ฉนั คิดว่าจุดทีท่ ำ� ให้ตาปลม้ื
กลายเปน็ แบบนี้คงเป็นเพราะเร่อื งในวนั น้นั นน่ั แหละ”

“เธอเกดิ และเตบิ โตมาในครอบครวั ทเ่ี ป่ยี มดว้ ยความรัก พอ่
แม่ดูแลเธอเปน็ อยา่ งดถี ึงขนาดมีหนส้ี ินมากมายกย็ งั ส่งเสยี ให้เธอเรียน
ในมหาวทิ ยาลัยเอกชนช่อื ดัง และไม่เคยปลอ่ ยใหเ้ ธอล�ำบาก หญิงสาว
จ�ำภาพสมัยเดก็ ๆ ดี เธอว่งิ เลน่ อยหู่ น้าบ้านสะดดุ หกล้มจนเขา่ ครดู ไปกบั
พื้น ผวิ ถลอกเลือดไหลซบิ เสยี งรอ้ งไหจ้ า้ ส่งพอ่ กบั แม่พ่นี วลกับงานอยู่ใน
ออฟฟศิ ให้กระโจนพรวดออกมาดู เม่ือเหน็ เธอนั่งรอ้ งไห้อยู่ทีพ่ น้ื ก็ปร่ี
มาอุ้ม ระวังปลอบโยนดว้ ยความเปน็ ห่วง สหี น้าและแววตาของพ่อแม่
กงั วลราวกับอยากให้บาดแผลและความเจบ็ นั้นมาตกอย่กู ับพวกทา่ น

146

เสียเอง… ส่วนปลมื้ เธอจนิ ตนาการไม่ถกู เลยวา่ เขาจะไดร้ ับความรักจาก
คนเป็นพ่อสักนิดหรอื ไม่เขาในวยั เด็กจะรสู้ ึก ‘ขาด’ ความอบอ่นุ ทีค่ วร
ได้รบั เพยี งใด ถ้าเขาล้ม พ่อจะอุ้มเขาขน้ึ มาปลอบเหมอื นกับพ่อแม่เธอ
ไหม” (ธวุ ัฒธรรพ์, 2560 : 108)

จะเหน็ ไดว้ ่า ผู้เขียนแสดงใหผ้ อู้ ่านได้เห็นข้อแตกตา่ งอยา่ ง
ชดั เจนระหวา่ งครอบครัวของโช และครอบครัวของปิยภทั ร ที่ถึงแม้ว่า
ครอบครวั ของโชจะไมไ่ ด้รำ่� รวย แต่พอ่ แมข่ องเธอก็ได้มอบความรกั
เอาใจใส่ ให้ความอบอนุ่ แกโชอย่างเต็มที่ ตา่ งจากปิยภทั รทถี่ งึ แม้ว่า
ครอบครวั เขาจะร�่ำรวยมหาศาล แตพ่ อ่ ของเขากลับเฉยชา ทอดทงิ้ ให้
ลกู ชายคนเล็กอย่างปยิ ภัทรตอ้ งเผชญิ กบั ความร้สู ึกเลวรา้ ยเพยี งลำ� พัง
ในเมอ่ื โลกใบน้ีโหดร้ายทารณุ กบั เขาเกนิ ท่ีใจจะรับไหว ส่งผลใหป้ ยิ ภัทร
คอ่ ยๆ สรา้ งประตบู านใหญ่ปิดกน้ั เขาออกจากทุกคน

หากประตใู จที่ปิดตาย จะไขมนั ได้กต็ อ้ งใชใ้ จเป็นกญุ แจไข
ประตู นกั จติ วทิ ยาให้ความคิดเหน็ วา่ วิธกี ารบ�ำบดั อาการคือการนำ� ตวั
คนทเ่ี ปน็ ฮคิ ิโคโมริ มารวมกลุม่ กนั แล้วใชร้ ะบบเพอ่ื นช่วยเพอ่ื น เพอ่ื
ไมใ่ ห้คนกลมุ่ ฮิคโิ คโมริ ถูกตัดขาดจากสงั คมมากจนเกนิ ไป แตห่ ากคนท่ี
มองวา่ ฮิคโิ คโมริ เป็นโรค แพทย์ก็ตอ้ งมุ่งวนิ ิจฉัย หาสาเหตวุ า่ แท้จรงิ แล้ว
ป่วยเปน็ โรคทางจิตประเภทใด เช่น โรคจิตเภท (Schizophrenia), โรค
ซึมเศร้า (Major Depression), โรคกลวั ทโ่ี ลง่ (Agoraphobia), โรค
ต่ืนตระหนก (Panic Disorder) หรอื แม้กระทง่ั เป็นบุคคลออทิสตกิ
(Autistic) เมื่อวนิ จิ ฉัยแล้วก็จ่ายยา หรือท�ำจิตบ�ำบัดเฉพาะโรคไปตาม
การวินจิ ฉยั นน้ั ดังในตอนท่ี ‘โช’ พาตัวปิยภทั รออกมาจากบ้านของเขา
และให้จิตแพทย์ทำ� การประเมินอาการ จนไดผ้ ลสรปุ ว่า….เขาไม่ได้ป่วย
ทางจิตอยา่ งทพ่ี ่อเขาเข้าใจ (ธวุ ฒั ธรรพ์, 2560 : 157)

เหตุการณ์นที้ �ำให้ผวู้ ิจารณ์หวนกลบั มาพจิ ารณาว่า จากท่แี ม่

147

ของปิยภัทรเล่า แสดงให้เห็นวา่ เธอเชือ่ อยา่ งหมดใจว่าลกู ชายของเธอมี
อาการทางจิต เพราะไม่ได้พาปิยภทั รไปพบจิตแพทย์ เม่ือแม่กับพ่อบอก
วา่ เขาป่วย ท�ำใหป้ ิยภัทรย่งิ รูส้ กึ เหมอื นทุกคนก�ำลังผลกั เขาออกไปไกล
มากยง่ิ ข้ึน แตกต่างกบั ‘โช’ ทีพ่ ยายามดึงเขามากอดไวด้ ้วยความเข้าใจ
เมื่อได้รับความเขา้ ใจ เตมิ เตม็ ดว้ ยความเอาใจใส่ สภาพจติ ใจของ
ปิยภทั รจงึ คอ่ ยๆ ดขี ึ้น ด่งั ต้นไมอ้ นั แห้งเห่ยี วใกลต้ าย แม้ไดน้ ้ำ� ทิพยค์ อื
ความเข้าใจมาชโลมใจ ตน้ ไม้ทใ่ี กล้ตายกก็ ลับมาฟน้ื ได้

เม่อื เราบรหิ ารความคดิ และจิตใจได้ ตวั เราเองกจ็ ะเปน็ ยาม
เฝา้ ประตใู จของเราไมย่ อมใหส้ ิ่งร้ายๆ สิ่งดา้ นลบเข้าไปได้งา่ ยๆ ถา้ สงิ่ ดี
มปี ระโยชน์ สง่ ผลดกี บั ชีวิต เข้ามาเคาะประตูใจเรา และเราเปิดรบั
แน่นอนชีวิตเราสดใส คนข้างกายกเ็ บกิ บาน เม่ือปยิ ภทั รไดเ้ ปลย่ี น
ความคดิ ความคิดและจติ ใจที่เข้มแขง็ ทำ� ใหป้ ยิ ภทั รเปน็ คนใจแข็งอยา่ ง
ถูกตอ้ ง ไม่ยอมให้สง่ิ ตา่ งๆ ทเี่ ปน็ ดา้ นลบ เช่น ความคิดลบ การโกรธ
เกลยี ด การเคียดแค้น ความสงสารตัวเอง และอะไรอกี มากมายเขา้ มา
ย�ำ่ กรายในใจงา่ ยๆ พสิ จู น์ได้จากในจดุ วิกฤติ (Climax) ของเร่ืองทีผ่ ู้เขยี น
ใหป้ ิยภัทรและปราปต์ต้องไปชว่ ยเหลอื ‘โช’ และเพอื่ นของเธอจากการ
ถูก ‘ราเมศ’ ตวั ร้ายในเรื่องจับไปเป็นตัวประกนั ปยิ ภัทรย่ืนข้อเสนอให้
ตนเปน็ ตวั ประกันแทนโชและเพอ่ื น ราเมศแกล้งทำ� ทา่ โอนออ่ นยอมท�ำ
ตามขอ้ เสนอ ทันใดนั้นเขากย็ กปนื เลง็ ไปทปี่ ยิ ภทั รเพอื่ ปลดิ ชพี เสียงปนื
ดังสนั่น ภาพท่เี หน็ เป็นตำ� รวจทีต่ ัดสนิ ใจยิงราเมศ ฝา่ ยราเมศทแ่ี กล้ง
นอนนง่ิ เพื่อหลอกทกุ คน ยกปนื ขึ้นเล็งเพ่ือหวังจะสงั หารใครสักคน
เพอื่ ความสาแกใ่ จ กระสนุ นดั นนั้ เจาะเขา้ ร่างของปราปต์ทีเ่ อาตัวขวาง
กระสนุ ไว้ เพอ่ื หวังจะปกป้องน้องชายเพยี งคนเดียวของเขาใหป้ ลอดภยั
(ธวุ ัฒธรรพ์, 2560 : 357-382)

และในจดุ คลี่คลายเรอื่ ง (Falling Action) ตอนทป่ี ราปต์

148

เสยี สละชีวติ เพอื่ ปกปอ้ งปยิ ภัทร ประตูในใจของปิยภทั รท่ีปดิ ก้ันเขาจาก
ความรัก ความห่วงหาอาทรภายในครอบครัวกถ็ ูกเปดิ แมค้ วามรสู้ กึ
สญู เสียคร้งั ใหญ่ท่ีอาจท�ำใหจ้ ติ ใจของปิยภัทรกลับไปจมดิ่งดงั เดิม แต่ใน
ครงั้ นเี้ ขากลบั เขม้ แขง็ ขึ้น แมค้ วามร้สู กึ เจ็บปวดในใจทีม่ าจากการ
สูญเสียพช่ี ายแทๆ้ เพยี งคนเดยี วของเขาจะมากมายจนประมาณไมไ่ ด้
กต็ าม ดังตอนท่วี า่ “เสียงตะโกนเรียกชอื่ พีช่ ายดังซำ�้ ไปซำ้� มาราวกับ
หวังวา่ เสยี งน้จี ะดังพอให้วญิ ญาณที่หลุดลอยหวนกลบั คนื มาสู่ร่างใน
ออ้ มแขนของตนอกี คร้ัง” (ธุวฒั ธรรพ์, 2560 : 384)

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า นวนิยายเรื่อง เปดิ ประตใู จ ไมเ่ พียงแต่
เปน็ นวนยิ ายสนกุ สนาน แต่ยังแฝงขอ้ คิดตา่ งๆ เอาไวใ้ นทกุ ฉากทุกตอน
ของเรือ่ ง โดยเฉพาะแงค่ ิดที่ทำ� ให้ผอู้ า่ นไดเ้ ขา้ ใจว่าความส�ำคัญของ
ความรกั ความอบอุน่ การดแู ลเอาใจใส่จติ ใจกนั และกนั ของคนในครอบครวั
วา่ สิง่ เหล่าน้ีมพี ลังมหาศาลทส่ี ามารถก�ำหนดชวี ิตคน ให้เปน็ ไปในทิศทาง
ใดก็ได้ แตห่ ากเรามพี ืน้ ฐานของจิตใจทเี่ ข้มแขง็ ดแี ล้ว เราจะร้วู ่าเวลาใด
ทเ่ี ราจะปดิ ประตูใจเพ่ือตอ่ สกู้ บั เร่อื งเลวร้ายในชีวิต และเวลาใดทเี่ รา
ควรจะเปิดประตูใจ เพอ่ื รับความสง่ิ ที่ดีมาเติมเตม็ ให้ชีวติ แม้นวนยิ าย
เรอื่ งนี้ จะเปน็ นวนิยายรกั ทีไ่ มไ่ ดม้ อบความหวือหวาโรแมนติกอยา่ ง
ภาพจ�ำนวนิยายรักเร่อื งอ่ืนๆ แต่ เปิดประตใู จ ก็ท�ำให้ไดร้ ู้ว่า บางครง้ั
ความรักกแ็ สดงออกได้หลายรปู แบบ แม้ไมไ่ ด้บอกกันผ่านคำ� พดู สวยงาม
แต่ซึมลึกในจติ ใจผา่ นการกระท�ำ ขอเพยี งแค่เราแสดงออกมาอยา่ ง
ถูกท่ีถูกทาง ความรกั กจ็ ะกลายเปน็ เกราะพลังให้เราดำ� เนนิ ชีวติ ไปใน
สังคมได้อยา่ งมีความสขุ

เอกสารอ้างองิ
ธุวัฒธรรพ.์ (2560). เปดิ ประตใู จ. กรงุ เทพฯ : สถาพรบคุ๊ ส์

149