MBCITHIM11-LE-1-V01_640512_รวมเล่ม_คู่มือครู วิวิธภาษา ม.1 เล่ม 1_TC_(BW294)

สรุุปความรู้้ว� ิวิ ิธิ ภาษา
ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผังมโนทศั น์

๑. ภาษามีพลัง
๒. บ.ก. ท่รี กั
๓. ทอ่ งเว็บเก็บความรู้
๔. เพื่อนกนั
๕. เสียงเพลงกับเสียงกรด๊ี
๖. คิดต่างกนั แต่อย่รู ว่ มกนั ได้
๗. เกบ็ มาเล่า เอามาคุย
๘. วถิ ีงามความพอเพียง
๙. แตง่ ให้งามตามท่เี หมาะ
๑๐. เข้าเมอื งตาหล่ิว ตอ้ งหล่ิวตาตาม

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

ภาษามพี ลัง

พลัังภาษา การสื่อ่� สารโดยไม่ใ่ ช้้การฟััง การพูดู
การอ่่านตามตััวหนัังสืือ
การสื่�อ่ สารในระบบคำำ�และประโยค
โดยผ่า่ นการฟััง พููด อ่่าน เขียี น และการเขีียนเป็็นตัวั หนังั สืือ

วัวัจััจนนภภาาษษาา ภาษามีี ๒ ประเภท อววััจั จั นนภภาาษษาา

ภาษา

เธอเข้า้ ใจไหม? พลังั ของภาษา

พลังั ของภาษาทางบวก พลัังของภาษาทางลบ
ทำำ�ให้ผู้้�ฟังั รู้้�สึกดีี ทำำ�ให้ผู้้�ฟัังรู้้�สึกไม่ด่ ีี

208 สรุปความรรูู้้วิวธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

การอ่่านพยัญั ชนะที่่�ไม่ม่ ีรี ููปสระกำำ�กับั

-ะ -อ

การอ่า่ นออกเสียี งแบบประสมสระ /-ะ/ การอ่า่ นออกเสียี งแบบประสมสระ /-อ/

-ะ+-อ -ะ+โอะ

การอ่่านแบบประสมสระ /-ะ/และ /-อ/ การอ่่านออกเสีียงแบบประสมสระ /-ะ/และ /โอะ/

-ะ+-อ+โอะ

การอ่า่ นออกเสีียงสระหลายเสีียง

209สรุปความรู้วิวธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๑๐

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. ข้อ้ ใดแสดงถึงึ พลัังเชิิงบวกของภาษา
๑. แม่ส่ั่�งให้น้ ิิดรีีดผ้้า
๒. บีีปลอบใจเอจนเขารู้้�สึกดีขีึ้น�
๓. ครููกำำ�ลัังสอนเรื่อ่� งวรรณคดีไี ทย
๔. หยกกำ�ำ ลัังเขียี นบทความทางวิิชาการ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เนื่�่องจากข้้อ ๒. เป็็นการใช้้ภาษาเพื่อ�่ บรรเทาความทุุกข์์ ซึ่�่งแสดงให้้เห็็นพลังั ของภาษาใน
ทางบวกซึ่่ง� เป็็นการใช้้ภาษาในทางสร้้างสรรค์์ ส่่วนในตัวั เลืือกข้้ออื่�่นเป็็นการแสดงให้เ้ ห็็นถึงึ แค่ภ่ าพของ
การใช้ภ้ าษาในการสื่่�อสาร

210 สรุปความรูว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

จดหมาย บ.ก. ท่รี ัก เนื้้�อหาสาระ
เครื่�่องมืือสื่อ่� สารชนิิดหนึ่่�ง
เล่า่ ความเป็็นไปและ
ตัวั อย่า่ งประเภทของจดหมาย จดหมายส่่วนตัวั ไต่่ถามทุุกข์ส์ ุุข
จดหมายกิิจธุุระ
แสดงวััตถุปุ ระสงค์์
ที่่แ� น่่นอน

รูปู แบบของจดหมาย ที่่อ� ยู่� .......................................................................................................................................................
การเลือื กใช้ค้ ำำ� วันั เดืือนปีที ี่่เ� ขียี น .......................................................................................................................................................
คำ�ำ ขึ้้�นต้้นและคำ�ำ ลงท้้าย .......................................................................................................................................................
ลงชื่�อ่ คนเขีียน .......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

การเลืือกใช้ค้ ำำ�สรรพนามให้้เหมาะสม การเลืือกใช้้ระดับั ภาษาให้เ้ หมาะสม
การเลืือกใช้ค้ ำำ�ขึ้้น� ต้น้ ให้้เหมาะสม การเลืือกใช้้คำำ�ลงท้า้ ยให้เ้ หมาะสม

211สรุปความรู้ววิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

คำ�ำ นำำ�หน้้านาม

๑. คำำ�นำำ�หน้า้ นามตามฐานะของบุุคคล
๒. คำำ�นำำ�หน้า้ นามตามยศ
๓. คำำ�นำำ�หน้า้ นามบอกอาชีพี

มารยาทในการเขีียนจดหมาย ๒. ๓.

๑. เขียี นให้ต้ รงประเด็น็

ใช้้คำำ�ขึ้้�นต้้นและ เลืือกใช้ส้ ีีหมึึก กระดาษ
ลงท้า้ ยให้้เหมาะสม และซองที่่เ� หมาะสม

๔. ๕. ๖.

ลายมืือควรเขีียน จ่่าหน้า้ ซองโดยระบุุชื่่�อ และ ผนึกึ ตราไปรษณียี ากร
ให้้อ่่านง่่าย รวมถึึง ที่่�อยู่�ของผู้้�รับให้ค้ รบถ้ว้ น ให้้ครบถ้้วนและ
การรักั ษาความสะอาด
ไม่่ใช้้ตราไปรษณีียากรซ้ำ�ำ�

๗. ๘.

พิิมพ์์อีเี มลแอดเดรส ก่อ่ นส่ง่ จดหมาย
ของผู้้�รับให้้เรียี บร้้อย ควรอ่า่ นทบทวน
และพิิมพ์์หัวั เรื่�อ่ งทุกุ ครั้้�ง

212 สรรุุปความรรูู้้ว�วิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๑๔

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้�แ้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. “ช่ว่ งนี้้�เรายุ่�งมากเลยไม่่ค่่อยมีเี วลาเขียี นจดหมายถึงึ เธอ แต่่หวังั ว่า่ เธอ
คงจะสบายดี”ี ข้อ้ ความข้า้ งต้น้ ควรเป็็นเนื้้�อหาของจดหมายประเภทใด
๑. จดหมายธุรุ กิจิ
๒. จดหมายส่่วนตััว
๓. จดหมายราชการ
๔. จดหมายสมัคั รงาน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เนื่อ่� งจากเนื้้�อหาจากข้้อความข้า้ งต้้นสามารถอนุมุ านได้้ว่า่ เป็น็ การติดิ ต่อ่ ระหว่า่ งเพื่�่อน
ระดับั ภาษาที่่�ใช้้เป็็นภาษาที่่�ไม่เ่ ป็น็ ทางการ นอกจากนี้้�เนื้้�อหายัังเป็็นการไถ่ถ่ ามถึึงความเป็น็ อยู่� ดัังนั้้น� ข้อ้ ความ
ข้า้ งต้้นจึึงควรเป็น็ เนื้้อ� หาของ “จดหมายส่ว่ นตััว”

213สรุปความรูว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

ท่องเว็บเก็บความรู้

การรับั สารผ่า่ นอินิ เทอร์เ์ น็็ ต

อิินเทอร์์เน็ต็

คำ�ำ ศััพท์ท์ ี่่�น่า่ สนใจ เทคนิิคการค้้นหาข้้อมููล
e-learning e-library - เลืือกรูปู แบบการค้น้ หา
e-book e-classroom - เลืือกใช้้คำำ�มากกว่่า ๑ คำ�ำ
- ใช้้คำำ�เชื่�อ่ มทาง Logic
สิ่่�งที่่ผ� ู้้�รับั สารควรมีี - ใช้เ้ ครื่่�องหมาย
- ใช้้ Help และ Site map
- ความรู้้�เกี่ย� วกับั คอมพิวิ เตอร์แ์ ละภาษาอังั กฤษ
- มีวี ััตถุุประสงค์์ในการใช้ง้ าน องค์ป์ ระกอบการรัับสารผ่า่ นอิินเทอร์เ์ น็็ต

ผู้้�ส่ง่ สาร สาร สื่�อ่ ผู้้�รัับสาร

ข้อ้ ควรปฏิิบัตั ิิ ข้้อควรระวััง

- ใช้เ้ วลาให้เ้ หมาะสม - รู้�จักเลืือกรัับข้อ้ มููล
- การคบเพื่่�อน - เลืือกแหล่่งข้อ้ มูลู
- ใช้ว้ ิิจารณญาณ - วิิเคราะห์์ ตรวจสอบข้้อมููล
- ต้้องอ้้างอิงิ แหล่ง่ ที่่�มา
214 สรุปความรรูู้ว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

การสื่่�อสารผ่า่ นอินิ เทอร์เ์ น็็ ต

วิธิ ีีการเขีียนบนสื่อ� อิิเล็ก็ ทรอนิกิ ส์์ ปััญหาในการเขีียน

๑. ศึึกษาลัักษณะ ผู้�เขีียนขาดความระมััดระวัังในการเขียี น
๒. พิจิ ารณาข้้อจำำ�กัดั มีกี ารใส่่ความคิิดเห็็นของตนแทรกลงไป
๓. กำำ�หนดวัตั ถุุประสงค์์
๔. เลืือกใช้ภ้ าษาให้้เหมาะสม และใช้ร้ ะดับั ภาษาไม่เ่ หมาะสม
๕. ทบทวนเนื้้อ� หาที่่�เขียี น

ข้้อแนะนำำ�ในการเขีียนบนสื่อ� อิเิ ล็็กทรอนิิกส์์ มารยาทในการสื่�อสารผ่า่ นอินิ เทอร์เ์ น็็ต

- หลีกี เลี่�ยงการกล่่าวพาดพิิงบุุคคล - เขียี นให้้กระจ่า่ ง
- ไม่ใ่ ช้้ถ้้อยคำ�ำ หยาบคาย - ใช้ภ้ าษาที่่ถ� ูกู ต้อ้ ง
- เขีียนสะกดคำำ�ให้ถ้ ููกต้อ้ ง - ตรวจสอบข้้อมููล
- รับั ผิดิ ชอบต่่อข้อ้ ความที่่ต� นเองเขียี น - ใช้ถ้ ้อ้ ยคำำ�สุภุ าพ
- เขีียนในสิ่ง� ที่่�สร้้างสรรค์์ - ไม่่เปิดิ เผยข้อ้ มููลที่่เ� ป็น็ ส่่วนตััว

215สรุปความรรูู้ว้ ิวธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๑๘

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้�้แจง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. ใครเป็น็ ผู้�ที่�มีคี วามสามารถในการเข้า้ ใช้อ้ ินิ เทอร์เ์ น็็ตมากที่่�สุดุ
๑. วิินตรวจสอบข้อ้ มูลู ที่่ค� ้น้ หาก่อ่ นนำ�ำ มาใส่ใ่ นรายงาน
๒. วาไม่ต่ อบข้อ้ ความใครเลยแม้้แต่ค่ ุณุ ครููเพราะกลััวโดนหลอก
๓. วิิวลงรูปู ตััวเองในห้อ้ งแชตเพราะกลัวั คนอื่�น่ หาว่า่ เป็น็ ตัวั ปลอม
๔. วุ้�นเขียี นประวััติสิ ่ว่ นตััวลงไปในอินิ เทอร์เ์ น็ต็ อย่่างละเอีียดเพื่่อ� ให้ข้ ้้อมูลู ชััดเจน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เนื่่อ� งจากการจะนำำ�ข้้อมููลมาใช้จ้ ำ�ำ เป็น็ ต้อ้ งตรวจสอบข้้อมูลู ก่อ่ นเพื่�่อป้้องกัันความผิดิ พลาด
หรืือคลาดเคลื่่อ� น เพราะอิินเทอร์เ์ น็ต็ นั้้น� เป็็นที่่เ� ปิดิ ไม่ว่ ่่าใครก็็สามารถเป็น็ ผู้้�ลงข้อ้ มูลู ได้้

216 สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

เพื่อนกนั

ภาษาพูดู

ภาษาเฉพาะกลุ่่�ม
หรืือเรีียกว่่า ภาษาปาก

ภาษาเขีียน

ภาษาเขีียนที่่�ลักั ษณะ ระดับั ของภาษา
เคร่่งครััดในหลัักทางภาษา
๑. ระดับั พิธิ ีกี าร
ลักั ษณะของภาษาเขีียน ๒. ระดับั ทางการ
- ภาษาเขียี นที่่ใ� ช้พ้ ูดู ในชีวี ิติ ประจำ�ำ วันั ๓. ระดับั กึ่ง� ทางการ
- ภาษาที่่ก� ลั่น� กรองอย่า่ งละเอียี ด ๔. ระดับั ไม่เ่ ป็น็ ทางการ
๕. ระดับั กันั เอง

การใช้ภ้ าษาเขีียน

๑. การเขียี นอย่า่ งไม่เ่ ป็น็ ทางการ
๒. การเขียี นอย่า่ งเป็น็ ทางการ

ความสำ�ำ คัญั ของภาษาเขีียน

- หลักั ฐานการบันั ทึกึ สังั คมในสมัยั นั้้น� ๆ
- การสื่อ�่ สารจากคนหนึ่่ง� ไปยังั อีกี คนหนึ่่ง�

217สรุปความรรูู้ว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

คำำ�นาม หน้้าที่่�

ชนิดิ - ประธานของประโยค
- คำ�ำ นามสามััญหรืือสามานยนาม - กรรมของประโยค
- คำ�ำ นามเฉพาะหรืือวิิสามานยนาม - กรรมตรงและกรรมรอง
- คำ�ำ นามรวมหมู่�หรืือสมุุหนาม - ขยายคำำ�อื่�น่ ให้ช้ ัดั เจนยิ่ง� ขึ้น�
- คำ�ำ นามธรรมหรืืออาการนาม - คำำ�เรียี กขาน
- คำ�ำ นามบอกลัักษณะหรืือลัักษณนาม - ส่่วนเติมิ เต็ม็ ให้ค้ ำ�ำ กริยิ า

คำ�ำ สรรพนาม

ชนิิด หน้า้ ที่่�

- คำำ�สรรพนามที่่ใ� ช้้ในการพูดู - เป็น็ ประธานของประโยค
- คำ�ำ สรรพนามชี้้�ระยะ - เป็็นกรรมของประโยค
- คำ�ำ สรรพนามที่่�ใช้เ้ ป็็นคำำ�ถาม - เป็็นส่่วนเติิมเต็็มในประโยค
- คำำ�สรรพนามบอกความไม่เ่ ฉพาะเจาะจง - เป็น็ คำำ�ขยาย
- คำำ�สรรพนามบอกความชี้้�ซ้ำ��ำ
- คำ�ำ สรรพนามเชื่่�อมประโยค
- คำำ�สรรพนามที่่เ� น้้นคำำ�นามที่่�อยู่่�ข้า้ งหน้้า

218 สรรุุปความรรูู้้ว�วิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๒๒

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้�แ้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. ข้อ้ ใดปรากฏทั้้�งสามานยนามและวิิสามานยนาม
๑. ปาตี้ไ� ปเที่่�ยวกันั ไหม
๒. พรุ่�งนี้้ฉ� ันั จะไปโรงเรียี นแต่่เช้้า
๓. นาฬิิกาตายมาตั้�งแต่่เมื่�อ่ วานแล้้ว
๔. ซื้อ� ขนมที่่�ร้า้ นปั้้น� คำ�ำ หอมมาด้้วยนะ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๔. เนื่�อ่ งจากข้้อ ๑. ปรากฏเพีียงวิิสามานยนาม (นามเฉพาะ) ได้้แก่่ “ปาตี้”� (ชื่่�อคน)
ข้อ้ ๒. ปรากฏเพียี งสามานยนาม ได้้แก่่ “โรงเรีียน”
ข้้อ ๓. ปรากฏเพีียงสามานยนาม ได้้แก่่ “นาฬิิกา”
ข้อ้ ๔. ปรากฏสามานยนาม ได้แ้ ก่่ “ขนม” และวิิสามานยนาม (คำำ�นามเฉพาะ) ได้แ้ ก่่ “ปั้้น� คำ�ำ หอม”
(ชื่่�อร้้านขนม)

219สรุปความรูว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ดี

คำ�ำ อุุทาน

คำ�ำ อุทุ านบอกอารมณ์์ คำำ�อุทุ านเสริิมบท

คำำ�ที่่�เปล่่งออกมาเพื่�่อแสดงอารมณ์์ ใช้เ้ สริิมเพื่่�อเพิ่่ม� อรรถรสในบทสนทนา
ความรู้้�สึกึ ต่า่ ง ๆ หรืือเพื่่อ� แสดงเจตนา อาจจะเป็น็ สำำ�นวนหรืือคำ�ำ ซ้้อน
อย่่างใดอย่า่ งหนึ่่ง�

มารยาทในการชมการแสดง

ไปถึึงก่่อนเวลาเริ่ม� ชมการแสดง ไม่่ลุกุ เดิินไปมา ไม่่ส่่งเสีียงดัังหรืือแสดงกิริ ิิยา
ระหว่า่ งมีีการแสดง อาการใด ๆ รบกวนผู้�อื่�น

ไม่่ควรมอบดอกไม้้ ถ่า่ ยรูปู หรืือ ควรแสดงการชื่น่� ชมด้้วยการปรบมืือ
กระทำำ�การใด ๆ ระหว่า่ งการแสดง เมื่�อ่ การแสดงเริ่ม� ต้น้ หรืือจบลง

220 สรุปความรรูู้ว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

การเขีียนบรรยาย

คืือ เป็น็ การเขีียนเล่่าเรื่่�องโดยมีีการลำำ�ดัับตามโครงเรื่่อ� ง
หลักั การเขีียนบรรยาย เพื่�่อให้้ผู้้�อ่่านเห็็นภาพเหตุุการณ์ท์ ั้้�งหมดได้ง้ ่่ายและชััดเจนมากขึ้น�

๑. กำำ�หนดจุุดมุ่�งหมาย
๒. วางโครงเรื่�่อง ใคร ทำำ�อะไร ที่่ไ� หน เมื่่อ� ไร อย่า่ งไร
๓. ลงมืือเขีียนโดยคำ�ำ นึึงถึึงหลัักการใช้ภ้ าษาไทยให้ถ้ ููกต้้อง

การใช้้ความเปรีียบ เป็็นกลวิิธีีการใช้้ภาษาอย่า่ งหนึ่่�ง
เปรีียบเหมืือน โดยใช้ส้ิ่ง� หนึ่่ง� มาเปรีียบเทีียบกัับอีกี สิ่ง� หนึ่่ง�
(อุุปมา)
เปรีียบเป็น็ เพื่อ�่ ให้้ผู้้�อ่า่ นเกิดิ จิินตภาพ

ให้้สังั เกตคำำ�ว่า่
เหมืือน เช่่น ดังั ราวกับั เพียี ง

ให้้สังั เกตคำ�ำ ว่่า
เป็น็ คืือ

หรืืออาจจะไม่ม่ ีคี ำำ�เปรียี บ

221สรุปความรู้ววิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๒๖

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. ข้อ้ ใดไม่่มีคี วามเปรียี บ
๑. เบาอย่า่ งกับั ปุยุ นุ่�น
๒. เขาแต่ง่ ตัวั เหมืือนจะดีนี ะ
๓. เธอสวยอย่า่ งกับั นางฟ้า้
๔. เธอทำำ�ผมเหมืือนรังั นกเลย

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่่�องจากคำ�ำ ว่า่ “เหมืือน” ที่่ป� รากฏในประโยคดัังกล่่าวไม่่ได้ม้ ีีการเปรียี บระหว่า่ ง
สิ่ง� ใดสิ่ง� หนึ่่ง� กับั อีีกสิ่ง� หนึ่่�ง เป็น็ เพียี งการบอกเล่่าลักั ษณะการแต่่งตัวั ของบุคุ คลนั้้�นว่า่ เหมืือนจะดีี เท่่านั้้น�

222 สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ว่ มกันได้

การแสดงความคิดิ เห็็น

คืือ หลัักในการแสดงความคิิดเห็็น

การแสดงอารมณ์์ ความคิดิ ๑. แสดงความคิดิ เห็็นให้้ตรงประเด็็น
ข้อ้ สัันนิิษฐาน ผ่า่ นทางการพูดู ๒. หยิิบยกทั้้�งข้อ้ ดีี ข้้อเสียี โดยปราศจากอคติิ
๓. เสนอเหตุุผลควบคู่�
การเขีียน และท่า่ ทาง ๔. เสนอแนวทางการแก้ไ้ ขข้้อด้้อย

มารยาทในการแสดงความคิดิ เห็็น

๑ มีขี ้อ้ มูลู อ้้างอิิงที่่เ� ชื่่อ� ถืือได้้
๒ ใช้ภ้ าษาและท่า่ ทางที่่�สุภุ าพ

๓ ภาษาควรใช้้ให้เ้ หมาะสมกัับ
ระดับั บุุคคล
223สรุปความรรูู้ว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

เจตนาในการสื่อ� สาร
การสื่่อ� สารคืือการถ่่ายทอดสารจากผู้้�ส่ง่ ไปยังั ผู้้�รับผ่่านสื่่�อใดสื่่�อหนึ่่�ง

บอกเล่่าข้อ้ มููล

แสดงอารมณ์์ แนะนำำ� สั่�ง

แสดงความคิดิ เห็น็ ถามเพื่อ�่ ขอข้อ้ มููล

การใช้้ภาษาไทยในการสื่ �อสาร
ออกเสีียงให้้ถูกู ต้อ้ ง
ใช้ภ้ าษาถูกู ต้้องตามหลัักไวยากรณ์์
ใช้ภ้ าษาให้้เหมาะตามระดัับบุุคคล
ใช้้ภาษาไม่่กำำ�กวม

224 สรรุุปความรรูู้้ว�วิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๓๐

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้�แ้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. เธอต้อ้ งไปซื้้อ� ชุดุ ที่ส�่ ยามเป็น็ เพื่่�อนฉััน จากข้อ้ ความดังั กล่า่ ว
แสดงเจตนาในการสื่อ่� สารแบบใด
๑. ต้้องการสั่�ง
๒. ต้อ้ งการบอกเล่า่ เรื่�อ่ งราว
๓. ต้อ้ งการแสดงความคิดิ เห็น็
๔. ต้อ้ งการถามเพื่อ�่ สอบถามข้อ้ มูลู

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๑. เนื่่�องจากจะสามารถสัังเกตได้้จากคำ�ำ ว่่า ต้อ้ ง ที่่�มีีลักั ษณะเป็น็ คำำ�สั่่ง� เพราะแสดงอาการ
ในการบัังคับั หรืือสั่ง� ให้้ผู้�ฟังั ทำ�ำ ตามที่่�ตนต้อ้ งการ

225สรุปความรูว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

เก็บมาเลา่ เอามาคุย

คำ�ำ พ้อ้ งเสีียง คำ�ำ พ้้อง กรรณ

อ่่านเหมืือนกััน กันั ย์์
เขียี นต่่างกััน
ความหมายต่่างกััน

คำ�ำ พ้้องรูปู กรีี

เขีียนเหมืือนกันั
อ่่านต่่างกันั

ความหมายต่่างกััน

226 สรุปความรรูู้ว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คชา กุุญชร คำำ�พ้อ้ งความ

ต้อ้ งมีีความหมายเหมืือนกััน
หรืือคล้า้ ยกััน

ขััน คำำ�พ้อ้ งรููป พ้้องเสีียง

ต้อ้ งทั้้�งเขียี นและอ่า่ นเหมืือนกััน

227สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๓๔

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. ข้้อใดกล่่าวถูกู ต้้องเกี่�ยวกับั คำำ�พ้อ้ ง
๑. คำ�ำ พ้้องเป็็นคำำ�ที่่�ไม่ค่ ่อ่ ยได้น้ ำำ�มาใช้้
๒. คำำ�พ้อ้ งคืือคำำ�ที่่�มีีสิ่�งใดสิ่ง� หนึ่่�งที่่เ� หมืือนกันั
๓. คำำ�พ้อ้ งประกอบไปด้้วยคำำ�พ้อ้ งเสีียงและคำำ�พ้อ้ งรูปู
๔. คำำ�พ้้องเป็น็ คำำ�ที่่�ต้อ้ งมีีลักั ษณะเหมืือนกันั ทุกุ ประการ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่่อ� งจากคำ�ำ พ้้องคืือคำ�ำ ที่่ม� ีสีิ่ง� ใดสิ่ง� หนึ่่�งที่่�เหมืือนกััน เพราะคำ�ำ พ้อ้ ง คืือ คำำ�ที่่ม� ีลี ัักษณะ
อย่่างเดีียวกััน เช่่น พ้้องรููปคืือรููปเหมืือนกััน พ้้องเสียี งคืืออ่า่ นออกเสีียงเหมืือนกััน หรืือพ้้องความหมายคืือ
คำ�ำ นั้้น� จะมีคี วามหมายเหมืือนกััน เป็น็ ต้้น

228 สรุปความรูว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

วิถีงามความพอเพียง

การพิจิ ารณาคุณุ ค่า่ ของเรื่อ� งที่่�อ่่าน

ประเภทของหนัังสืือ คำำ�เชื่่�อม เจตนาของผู้ �เขีียน
เชื่่�อมหน่่วยที่่�เสมอภาคกััน เชื่อ�่ มหน่ว่ ยที่่�ไม่เ่ สมอภาคกันั

คำำ�ที่่�ไม่่ออกเสียี ง ตััว ร อักั ษรที่่ไ� ม่่ออกเสีียง คำำ�ที่่�มีสี ระ -ิิ และสระ -ุุ
คำำ�ที่่ไ� ม่อ่ อกเสียี ง ตัวั ห กำำ�กับั ตัวั สะกด

คำำ�ที่่ไ� ม่อ่ อกเสียี งพยัญั ชนะตัวั อื่่น� ๆ คำ�ำ ที่่�มีไี ม้ท้ ััณฑฆาต

229สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

๑ แทนเสียี ง / -ััน / การอ่่านพยางค์์ที่่ม� ีี รร (รอ หััน)

๒ แทนเสียี ง /-ะ / และใช้พ้ ยััญชนะที่่ต� ามมาเป็น็ ตััวสะกด

๓ แทนเสีียง /-ะ / และใช้พ้ ยัญั ชนะที่่ต� ามมาเป็็นตััวสะกด และใช้ต้ ััวสะกดนั้้�น
เป็็นพยัญั ชนะต้้นประสมกับั สระ / -ะ / โดยออกเสีียงพยางค์์เบา

๔ แทนเสีียง /-ะ / ตามด้้วยเสียี งตัวั สะกดแม่่กน และตามด้้วยพยางค์์

พยางค์์หนักั -พยางค์์เบา ข้้อสัังเกตคำำ�ที่่�ต้อ้ งอ่า่ นเป็น็ พยางค์เ์ บา
คำำ�เชื่่อ� ม
คำำ�ช่ว่ ยหน้า้ คำ�ำ กริิยา คำ�ำ แรกที่่�ออกเป็็นสระเสีียงสั้น�
คำ�ำ ช่่วยหลัังคำำ�กริยิ า ในคำ�ำ ๒ พยางค์์
คำ�ำ ลงท้า้ ย
คำ�ำ ที่่� ๑ หรืือ ๒ หรืือ
230 สรรุุปความรรูู้้ว�วิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑ ทั้้�งสองพยางค์์แรกในคำำ� ๓ พยางค์์

คำ�ำ ที่่� ๑ และ ๓ ในคำ�ำ ๔ พยางค์์

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๓๘

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้�แ้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. “มัธั ยัสั ถ์แ์ ละอดออม” จากประโยคในข้า้ งต้น้ คำ�ำ ใดที่่อ� อกเสีียงพยางค์เ์ บา
๑. มััธยััสถ์์
๒. และ
๓. อด
๔. ออม

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่�่องจากหลักั การข้้อหนึ่่�งของการออกเสียี งพยางค์์หนัักพยางค์์เบา คืือ
คำำ�เชื่่อ� มต่่าง ๆ มักั ออกเสีียงพยางค์์เบา ซึ่่�งจากประโยคในข้า้ งต้น้ คำ�ำ ว่่า “และ” ทำำ�หน้า้ ที่่เ� ป็น็ คำ�ำ เชื่อ�่ มของ
ประโยคจึึงต้อ้ งออกเสียี งพยางค์์เบา

231สรุปความรู้ววิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คคูู่่่ม�มือื ครูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

แตง่ ให้งามตามท่ีเหมาะ

การสรุปุ ใจความสำ�ำ คััญ ใจความสำำ�คััญ คืือ ข้อ้ ความที่่เ� ป็น็
ใจความหลักั ของข้อ้ ความแต่่ละย่อ่ หน้้า

หลักั การอ่่านสรุปุ ใจความสำำ�คััญ

๑. ๒.

อ่่านหนังั สืือทั้้ง� เล่ม่ หรืือ ตั้ �งจุุดมุ่ �งหมายในการอ่่าน
อ่า่ นที่่ก� ำำ�หนดให้้ทั้้ง� หมด ให้้ชัดั เจน

๓. ๔.

ผู้้�อ่า่ นควรมีปี ระสบการณ์์ ทบทวนเนื้้อ� หาหรืือ
หรืือมีพี ื้้�นฐาน ประเด็็นสำำ�คัญั
ในการอ่่านบ้า้ ง ของเรื่�่องนั้้น�

232 สรรุุปความรู้้ว�วิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คำ�ำ ที่่�สร้า้ งขึ้�นใหม่่โดยการนำ�ำ คำำ�มูลู ตั้้ง� แต่่
สองคำำ�ขึ้้�นไปมารวมกััน
แล้้วเกิิดเป็็นคำ�ำ ใหม่่
ความหมายใหม่่

เกิดิ จาก

คำ�ำ ประสม

ลัักษณะของคำ�ำ ประสม ข้้อสัังเกต

คำำ�ประสมที่่เ� กิิดความหมายใหม่่ ถ้า้ นำำ�คำำ�มููลมารวมกันั แล้ว้ ไม่่เกิดิ
แต่่ยังั มีีเค้า้ ความหมายเดิิม ความหมายใหม่่ ไม่่จัดั เป็น็ คำำ�ประสม
คำำ�ประสมที่่�เกิิดความหมายใหม่่
เปลี่ย� นแปลงไปจากเดิิม คำำ�ภาษาบาลีีและภาษาสันั สกฤตประสมกันั
ไม่่ถืือว่่าเป็็นคำ�ำ ประสม แต่่เป็น็ คำ�ำ สมาส
คำำ�ประสมที่่เ� กิดิ จาก
การย่่อคำำ�ให้้กะทััดรัดั เมื่�่อนำำ�คำำ�มาประกอบรวมกับั คำำ�อื่่น� กลายเป็็น
คำ�ำ ประสมแล้้ว คำ�ำ ที่่�มาประกอบรวมกันั
ก็จ็ ะไม่่มีีฐานะเป็็นคำำ�

233สรรุุปความรู้้วว� ิิววิิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๔๒

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ้� จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. คำำ�ในข้อ้ ใดไม่่ใช่่คำำ�มููล
๑. ฟัักทอง
๒. นาฬิกิ า
๓. บรรเลง
๔. มะละกอ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เนื่�อ่ งจากเพราะฟัักทอง เป็น็ คำ�ำ ประสม เนื่่อ� งจากเกิดิ จากการประสมกันั ของคำ�ำ ว่่า
ฟักั + ทอง โดยคำำ�ว่่า “ฟััก” มีคี วามหมายว่า่ ชื่่อ� ไม้้เถาชนิิดหนึ่่�ง มีลี ัักษณะของผลรููปกลมหรืือรีี
ส่่วนคำำ�ว่า่ “ทอง” มีีความหมายที่่ใ� ช้เ้ รียี กสิ่�งที่่ม� ีีสีเี หลืืองอย่า่ งสีีทอง จึงึ เกิดิ เป็็นคำำ�ที่่�มีคี วามหมายใหม่่ว่่า
เป็น็ พืืชชนิดิ หนึ่่ง� ที่่�เมื่่อ� ออกผลจะมีเี นื้้อ� เป็น็ สีเี หลืืองทองส่่วนคำ�ำ ว่่า นาฬิิกา บรรเลง และมะละกอ
เมื่�่อแยกคำำ�ออกมา พบว่า่ เป็็นคำ�ำ ที่่ไ� ม่ม่ ีคี วามหมายทุกุ คำ�ำ จึงึ เป็น็ คำำ�มููล ไม่ใ่ ช่ค่ ำำ�ประสม

234 สรุปความรู้วิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

เข้าเมอื งตาหล่ิว ตอ้ งหล่ิวตาตาม

เรีียนรู้�เรื่อ� งสำำ�นวน สุภุ าษิิต คำำ�พังั เพย

คำำ�กล่า่ วเชิิงเปรีียบเทีียบ
สำำ�นวน เพื่อ�่ นำำ�ไปอธิิบายสิ่�งต่า่ ง ๆ

โดยไม่ก่ ล่่าวถึึงสิ่�งนั้้�นโดยตรง

สุุภาษิิต คำำ�พังั เพย

มีจี ุุดมุ่�งหมายเพื่่อ� สอน เน้้นให้้เป็น็ ข้้อคิดิ
มัักมีคี ำำ�ว่่า อย่า่ ให้้ ไม่ไ่ ด้้มุ่�งสอน
อยู่�ในถ้อ้ ยคำำ�นั้้�น

235สรรุุปความรู้้วว� ิวิวิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่่�มือื ครูู รายวิชิ าภาษาไทย

วิวิ ิธิ ภาษา ม.๑

คุณุ ค่่าทางภาษาของสำำ�นวนไทย

๑๒

สะท้อ้ นหรืือถ่่ายทอดถึงึ ความเป็น็ มาของ ใช้้ภาษาที่่�ไพเราะ มีีความกะทัดั รัดั
ชาติิ วััฒนธรรม ประเพณีี ศาสนา และ และใช้้คำำ�ที่่ใ� ห้้ความหมายที่่�ลึกึ ซึ้�ง
การดำำ�เนิินชีีวิิตของคนในสัังคม

236 สรุุปความรู้้ว� ิวิ ิธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๔๖

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว
๑๑.. “เจย์แ์ ละทิิวทะเลาะกันั เรื่่อ� งการจัดั ตารางเวรทำ�ำ ความสะอาดห้อ้ งเรียี น
แต่่สุดุ ท้้ายเจย์์ก็เ็ ป็น็ ฝ่่ายยอมแพ้ใ้ ห้ก้ ับั ทิวิ เพราะไม่ต่ ้้องการให้เ้ รื่�อ่ งใหญ่่โต
และสร้า้ งปััญหาให้แ้ ก่่เพื่�อ่ นคนอื่น่� ในห้้อง”
จากเหตุุการณ์ข์ ้า้ งต้น้ ตรงกับั สำำ�นวนใด
๑. นายว่่าขี้ข� ้า้ พลอย
๒. ปากหวานก้น้ เปรี้�ยว
๓. ไก่เ่ ห็น็ ตีนี งูู งููเห็น็ นมไก่่
๔. แพ้เ้ ป็็นพระ ชนะเป็น็ มาร

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่�่องจากสำ�ำ นวน แพ้้เป็็นพระ ชนะเป็น็ มาร หมายถึึง การยอมคู่่�กรณีเี พื่่�อไม่ใ่ ห้้มีีเรื่่อ� งราว
ใหญ่โ่ ต แต่่ถ้้าหากไม่่ยอมแพ้ก้ ็็จะมีปี ัญั หาและเรื่่�องราวอาจจะบานปลาย ซึ่่�งสอดคล้้องกับั เหตุกุ ารณ์์ข้้างต้น้

237สรุปความรูว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๒๔๘-๒๕๓

ตะลยุ โจทย์

คำ�ำ ชี้้แ� จง ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑. ข้อ้ ใดเป็น็ การใช้พ้ ลัังของภาษาในทางที่่�สร้า้ งสรรค์์
๑. เจนบอกกับั ทอยว่า่ มีีคนนินิ ทาเรื่อ�่ งที่่�ทอยสอบได้ท้ ี่่โ� หล่่
๒. ทิิวพูดู ขอร้อ้ งให้เ้ จย์ท์ ำ�ำ การบ้า้ นให้ห้ น่อ่ ยเพราะเธอยุ่�งมาก
๓. เจ้า้ จ๋า๋ ล้้อเลีียนที่่�โน่ช่ อบพูดู ติดิ อ่่างเวลาที่่�จะต้อ้ งออกไปพููดหน้า้ ห้อ้ ง
๔. แจมออกไปพูดู รณรงค์ใ์ ห้ท้ ุกุ คนลดการใช้ถ้ ุงุ พลาสติิกเพื่อ่� รัักษาสิ่�งแวดล้้อม

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่่�องจากเป็็นการใช้พ้ ลังั ของภาษาเพื่่อ� สร้้างประโยชน์ใ์ ห้้แก่ส่ ังั คมและส่ว่ นรวม

๒. ข้้อใดสามารถจับั คู่�คำ�ำ ที่่�อ่่านออกเสียี งสอดคล้อ้ งกับั คำำ�ว่่า “ฉลอง” และอธิิบาย
การออกเสีียงของทั้้ง� สองคำำ�ได้ถ้ ููกต้้อง
๑. คำำ�ว่่า มะเหงก พยััญชนะตัวั แรกออกเสียี งสระ อะ แบบอัักษรนำำ�พยางค์์
ตามลำ�ำ ดัับ
๒. คำำ�ว่่า อร่่อย พยััญชนะตัวั แรกออกเสีียงประสมกับั สระ อะ และออกเสีียง
แบบอัักษรนำำ� นำำ�พยางค์์ที่่ต� ามมาด้้วย
๓. คำำ�ว่่า อรอร พยััญชนะที่่ไ� ม่่มีรี ููปสระกำำ�กับั และมีตี ัวั ร ตาม ออกเสีียง
ประสมกัับสระ ออ ส่ว่ นตััว ร ที่่ต� ามมาออกเสีียงประสมกัับสระ อะ
๔. คำำ�ว่่า กมลวรรณ พยัญั ชนะที่่�ไม่่มีรี ูปู สระกำ�ำ กัับและมีตี ััว ร ตาม ออกเสีียง
ประสมกัับสระ ออ และออกเสีียงตััว ร ที่่�ตามมาเป็็นตััวสะกดในแม่่ กน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่อ่� งจาก ฉลอง สามารถเขีียนเป็น็ คำ�ำ อ่่านได้้ว่า่ ฉะ – หลอง ซึ่่�งตรงตามโครงสร้า้ งที่่�ว่่า
พยัญั ชนะตัวั แรกออกเสีียงประสมกับั สระ อะ คืือ ฉะ และออกเสีียงแบบอัักษรนำำ�นำำ�พยางค์์ที่่ต� ามมาด้ว้ ย
คืือ หลอง ซึ่�ง่ สอดคล้้องกับั คำำ�ว่่า อร่่อย ที่่�สามารถเขียี นเป็็นคำ�ำ ว่่าอ่่านว่่า อะ-หร่่อย

238 สรุปความรูว้ ิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

๓. ข้อ้ ใดไม่่ใช่อ่ งค์์ประกอบของการเขียี นจดหมาย
๑. คำำ�ขึ้้น� ต้น้ จดหมาย
๒. ที่่�อยู่�ผู้�รับ
๓. คำำ�ลงท้า้ ยจดหมาย
๔. ที่่�อยู่�ผู้�ส่ง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่่�องจาก คำำ�ขึ้้น� ต้้นจดหมาย คำ�ำ ลงท้้ายจดหมาย และที่่�อยู่�ผู้�ส่งล้ว้ นเป็น็ ส่ว่ นประกอบ
ในการเขีียนจดหมาย ส่ว่ นที่่�อยู่�ผู้�รับไม่ใ่ ช่อ่ งค์ป์ ระกอบของการเขียี นจดหมาย แต่เ่ ป็น็ ส่ว่ นประกอบที่่�ต้อ้ ง
เขียี นบนซองจดหมาย

๔. “เนื่�อ่ งจากรายงานเรื่่�องวรรณกรรมเยาวชนของหนููยังั ไม่เ่ สร็จ็ เรียี บร้้อย
หนููจึึงขออนุุญาตเลื่�อ่ นส่่งรายงานจากวันั ที่่� ๒๐ ก.พ. ๖๔ เป็็นวัันที่่�
๒๑ ก.พ. ๖๔ นะคะ” เนื้้�อหาของจดหมายข้้างต้้น ควรใช้ค้ ำ�ำ ขึ้้�นต้้นของจดหมาย
ว่า่ อย่่างไร
๑. ถึงึ เพื่�่อนรักั
๒. ถึงึ คุณุ ครููที่่เ� คารพ
๓. เรียี น คุุณครููที่่�เคารพ
๔. กราบเท้้า คุณุ แม่่ที่่ร� ักั

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เนื่อ�่ งจากตามโจทย์ข์ ้้างต้้นสามารถอนุุมานได้้ว่่าผู้้�ส่่งสาร คืือ “นัักเรีียน” ส่ว่ นผู้้�รับสาร
คืือ “ครู”ู ผู้้�ส่ง่ สารต้อ้ งการสื่่อ� สารกัับ “ครูู” ซึ่่�งมีคี ุุณวุุฒิแิ ละวัยั วุฒุ ิิสูงู กว่า่ ผู้้�ส่่งสาร ดังั นั้้�นจึึงควรใช้้คำำ�ว่า่
“เรียี น” ซึ่ง�่ เป็็นคำ�ำ ขึ้้�นต้้นจดหมายถึงึ ผู้�ที่�มีฐี านะสูงู กว่่า ส่ว่ น “ถึงึ ” เป็็นคำ�ำ ขึ้้�นต้้นจดหมายถึึงผู้�ที่�มีฐี านะ
ด้อ้ ยกว่่าหรืือเท่่ากััน

239สรุปความรู้วิวธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

๕. ข้้อใดไม่่ใช่ป่ ระโยชน์ข์ องการใช้เ้ ครืือข่่ายอิินเทอร์์เน็็ต
๑. ดาวสอนนัักเรีียนผ่่านระบบออนไลน์์ในช่่วงโรคโควิิด 19 ระบาด
๒. กานต์์ดาวน์์โหลดวิิทยานิิพนธ์์ออนไลน์์เพื่่อ� ใช้อ้ ้า้ งอิิงในการทำ�ำ รายงาน
๓. แต้ว้ สืืบหาที่่อ� ยู่�ของดาราที่่ช� อบผ่่านแผนที่่�ดาวเทีียมและสื่่อ� สัังคมออนไลน์์
๔. หยกเปิดิ ร้า้ นขายของออนไลน์์เพื่่อ� หารายได้้เสริมิ นอกเหนืือจากงานประจำำ�

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๓. เนื่�อ่ งจากถืือเป็็นการใช้ส้ ื่�อ่ อินิ เทอร์เ์ น็็ตเพื่�อ่ ละเมิิดสิิทธิแิ ละความเป็น็ ส่่วนตััวของผู้�อื่�น
ดัังนั้้�นข้้อนี้้จ� ึงึ ไม่่ใช่่ประโยชน์์ของอินิ เทอร์เ์ น็ต็ แต่เ่ ป็น็ ข้อ้ ที่่ไ� ม่่ควรปฏิบิ ััติใิ นการใช้อ้ ินิ เทอร์์เน็็ต

๖. ข้อ้ ใดถืือว่่ามีมี ารยาทในการใช้อ้ ินิ เทอร์เ์ น็ต็ มากที่่�สุุด
๑. จ้า้ วจอมนำ�ำ รูปู ภาพที่่�เจอในเว็็บไซต์์แห่่งหนึ่่�งไปผลิติ เป็็นสิินค้้า
เพื่่�อหารายได้้พิเิ ศษ
๒. จ้้าวจันั ทร์ค์ ััดลอกบทความจากอิินเทอร์์เน็ต็ เพื่่อ� ทำ�ำ รายงานไปส่ง่ ครูู
โดยไม่่ได้้ใส่แ่ หล่่งอ้า้ งอิิง
๓. จ้า้ วจามแสดงความคิดิ เห็็นในเว็็บไซต์์สาธารณะแห่ง่ หนึ่่ง� ว่่า
“ปากไม่่แดงสงสััยไม่่มีแี รงเดิินเนอะ”
๔. จ้า้ วพิภิ พใส่่แหล่่งอ้า้ งอิิงให้ก้ ัับข้้อมูลู ที่่ต� นนำำ�มาใช้้ในการทำ�ำ รายงานที่่�
จะส่่งเข้้าประกวดในงานสััปดาห์ว์ ิทิ ยาศาสตร์์

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่อ่� งจาก ข้้อ ๑. รูปู ภาพถืือเป็น็ งานที่่�มีลี ิขิ สิทิ ธิ์ค� ุ้้�มครองอยู่�การนำำ�รูปู ภาพไปใช้้
ประโยชน์ท์ างการค้้าจึงึ ถืือเป็็นการกระทำ�ำ ที่่ผ� ิดิ ทั้้�งทางมารยาทและทางกฎหมาย ข้้อนี้้จ� ึงึ ไม่ใ่ ช่ม่ ารยาทที่่ด� ีี
ในการใช้อ้ ินิ เทอร์์เน็ต็
ข้้อ ๒. เมื่�อ่ มีกี ารยกข้อ้ ความจากอิินเทอร์เ์ น็็ตไม่่ควรคัดั ลอกมาทั้้�งหมด แต่ค่ วรปรัับให้เ้ ป็น็
ถ้้อยคำำ�หรืือภาษาของตนเองและจำ�ำ เป็็นต้อ้ งใส่แ่ หล่่งที่่ม� าด้้วย ดังั นั้้�นข้อ้ นี้้�จึึงไม่ใ่ ช่่มารยาทที่่ด� ีใี นการใช้้
อินิ เทอร์์เน็ต็
ข้้อ ๓. เป็็นการแสดงความคิดิ เห็น็ โดยการกล่่าวเสีียดสีี ซึ่่�งอาจก่อ่ ให้เ้ กิดิ ความขัดั แย้้ง
ในภายหลัังได้้ ดัังนั้้�นข้้อนี้้�จึึงไม่่ใช่ม่ ารยาทที่่�ดีใี นการใช้้อิินเทอร์เ์ น็ต็
ในขณะที่่� ข้อ้ ๔. เป็็นพฤติิกรรมที่่ถ� ืือว่า่ มีมี ารยาทในการใช้อ้ ิินเทอร์เ์ น็็ตเพราะเมื่�อ่ จ้า้ วพิภิ พนำำ�
ข้้อมููลที่่�ผู้�อื่น� สร้้างสรรค์์ไว้้มาใช้ใ้ นรายงาน ก็ไ็ ด้้ทำำ�การใส่อ่ ้า้ งอิงิ เพื่่อ� ให้้เครดิิตกัับผู้�ให้ข้ ้อ้ มูลู ไว้้ด้ว้ ย

240 สรุปความรูว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

๗. คำ�ำ ในข้อ้ ใดไม่่ใช่อ่ าการนาม
๑. การบ้้าน
๒. การเรียี น
๓. การกระโดด
๔. การออกเดิินทาง

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๑. เนื่่�องจาก อาการนาม คืือคำำ�นามที่่�แสดงสิ่ง� ที่่เ� ป็น็ นามธรรม ทั้้ง� ทางกายและวาจา แสดง
ความรู้้�สึกึ ทางจิติ ใจ มีกี ารใช้ค้ ำำ�ว่่า “การ” และ “ความ” นำ�ำ หน้้า โดยข้อ้ สัังเกตสำำ�คัญั คืือคำำ�ที่่�ตามมาต้้อง
เป็น็ คำำ�กริิยาหรืือคำ�ำ วิิเศษณ์์ หากคำำ�ที่่�ตามมาไม่ใ่ ช่่คำำ�กริิยาหรืือคำำ�วิเิ ศษณ์์ก็็จะเป็็นเพียี งคำ�ำ สามานยนาม
ซึ่่ง� คำำ�ว่่า “การบ้้าน” คำำ�ว่่า บ้้าน เป็น็ คำำ�นามที่่�มาตามหลังั คำ�ำ ว่า่ การ ดังั นั้้�นคำ�ำ ว่า่ การบ้า้ น จึงึ เป็็นเพีียงคำ�ำ
สามานยาม ไม่่ใช่่อาการนาม ในขณะที่่ค� ำ�ำ อื่่�นเป็็นอาการนาม

๘. “วั่�งจีเี ดิินทางไปยังั อวิ๋�นเมิ่ �งเพื่่อ� ไปตามหาเว่่ยอิงิ ” จากประโยคดัังกล่่าวมีีจำ�ำ นวน
คำำ�วิิสามานยนามสอดคล้อ้ งกับั ประโยคในข้้อใด
๑. พราวฟ้า้ เดินิ ทางเข้้าป่่าเพื่อ�่ ตามหาสมุนุ ไพร
๒. พลอยใสขอครููแจงไปเข้า้ ค่า่ ยที่่�จัังหวััดเชีียงราย
๓. พริ้ม� ใจบอกคุณุ แม่ว่ ่า่ เกรดของเธอเทอมนี้้�ออกมาไม่่ค่่อยดีี
๔. พลัับพลึึงไม่ย่ อมแบ่ง่ ของเล่น่ ให้ก้ ับั แจ็ค็ เพราะว่า่ เขาไม่ย่ อมเล่่นกับั เธอ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่อ�่ งจากประโยคข้า้ งต้น้ มีีการปรากฏคำ�ำ วิสิ ามานยนามได้้แก่่ ชื่อ�่ ของคนคืือ วั่ง� จีี
และเว่ย่ อิงิ และชื่�อ่ ของสถานที่่�อย่า่ ง อวิ๋�นเมิ่�ง ทั้้�งหมด ๓ คำ�ำ ซึ่ง่� สอดคล้อ้ งกับั ข้อ้ ที่่� ๒. ที่่ม� ีคี ำำ�วิสิ ามานยนาม
จำำ�นวน ๓ คำำ� ได้้แก่่ชื่�อ่ คนคืือ พลอยใสกับั ครูแู จง และชื่่�อสถานที่่อ� ย่่างจังั หวััดเชียี งราย
ส่่วนข้อ้ ที่่� ๑. ปรากฏคำำ�วิสิ ามานยนาม ๑ คำำ�คืือ พราวฟ้า้ ข้อ้ ที่่� ๓. ปรากฏคำ�ำ วิสิ ามานยนาม ๑ คำ�ำ คืือ
พริ้�มใจ และ ข้อ้ ที่่� ๔. ปรากฏคำำ�วิสิ ามานยนาม ๒ คำ�ำ คืือ พลับั พลึึงและแจ็ค็

241สรุปความรู้ววิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

๙. ประโยคในข้้อใดปรากฏคำำ�อุทุ าน
๑. วัันนี้้�เธอตื่่�นเช้้า สงสััยฝนจะตกแน่่ ๆ
๒. ฉัันยัังคิิดไม่่ออกเลยว่า่ เช้้านี้้จ� ะกิินอะไร
๓. เมื่่อ� ไรเธอจะทำ�ำ งานเสร็็จ ใกล้ถ้ ึึงเวลาส่่งงานแล้ว้
๔. เธออย่่าขี้เ� กียี จนัักได้้ไหม หัดั ทำำ�งงทำำ�งานเสีียบ้้าง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่่�องจากปรากฏคำ�ำ อุุทานเสริิมบท ได้แ้ ก่่ “ทำำ�งงทำำ�งาน” ส่ว่ นข้อ้ อื่�่นไม่ป่ รากฏคำำ�อุุทาน
“คำำ�อุุทานเสริมิ บท” หมายถึึงคำ�ำ อุทุ านคำำ�ที่่น� ำำ�มาเสริิมเพื่่�อให้้เกิิดความสละสลวยขึ้น� มักั มีีลัักษณะเป็็นคำ�ำ
คู่�ที่�มีเี สีียงสัมั ผัสั คล้้องจองกััน และไม่่นิยิ มใส่่เครื่�อ่ งหมายอัศั เจรีีย์์ นอกจากนี้้�คำ�ำ สร้้อยในบทร้้อยกรองก็็จััด
เป็็นคำำ�อุุทานเสริิมบท

๑๐ . ความเปรีียบในข้้อใดมีที ี่่�มาแตกต่่างจากข้้ออื่่�น
๑. ลููกของเขาน่่ารัักมาก แม้้จะซนเป็น็ ลิงิ ก็ต็ าม
๒. กิินน้อ้ ย ๆ ลงหน่อ่ ย เดี๋ย� วก็็อ้ว้ นเป็น็ หมููหรอก
๓. นิิสััยของเขาเปลี่�ยนไปรวดเร็ว็ ปานกามนิิตหนุ่่�มจริิง ๆ
๔. ใกล้้ถึงึ เวลาส่่งงานแล้ว้ ถ้า้ ยัังช้้าเป็็นเต่่าแบบนี้้ง� านไม่่เสร็็จแน่่ ๆ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๓. เนื่�่องจากข้้อ ๑. ข้้อ ๒. และข้อ้ ๔. เป็็นคำำ�เปรียี บที่่�มีที ี่่�มาจากสัตั ว์์ โดยนำำ�ลักั ษณะเด่่น
ของสััตว์แ์ ต่่ละชนิิดมาใช้เ้ ป็็นความเปรีียบ แต่่ข้้อ ๓. เป็น็ ความเปรีียบที่่ม� าจากวรรณคดีเี รื่อ่� ง “กามนิติ -วา
สิิฏฐี”ี ดังั นั้้�นข้้อ ๓. จึึงเป็น็ ความเปรีียบที่่�มีที ี่่�มาต่า่ งจากข้้ออื่่�น

๑๑ . ข้อ้ ใดเป็็นการแสดงความคิิดเห็น็ ที่่�มีคี วามน่า่ เชื่่อ� ถืือ
๑. ฉัันว่า่ เชียี งใหม่่ไม่่เห็็นหนาวเลย
๒. ฉัันว่่าบ้้านเธอควรตกแต่ง่ ด้ว้ ยต้้นไม้้
๓. ฉัันว่า่ ชุดุ ตััวนั้้น� ไม่ส่ วยเพราะฉัันไม่ช่ อบสีีนี้้�
๔. ฉัันว่า่ มืือถืือยี่�ห้อ้ นี้้�เสีียงไม่ค่ ่่อยชััดเพราะฉัันเคยลองฟัังจากเครื่่อ� งของเพื่่�อน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่�อ่ งจากจะพบว่่าใน ข้อ้ ที่่� ๔. นั้้น� มีกี ารแสดงความคิดิ เห็น็ โดยการยกเหตุุผลมา
ประกอบการแสดงความคิิดเห็็นว่่าเคยได้้ลองฟังั จากเครื่�อ่ งของเพื่�อ่ นมาก่อ่ นแล้้ว

242 สรุปความรู้วิวิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

๑๒ . “เขาดูไู ม่น่ ่า่ จะขยัันทำำ�งานเท่า่ ไหร่่นะ” ข้้อใดเป็็นการแสดงความคิดิ เห็็น
เช่น่ เดีียวกับั ประโยคในข้้างต้น้
๑. ข้้าวผัดั วัันนี้้�ไม่่ค่อ่ ยอร่่อยเลย
๒. ลมแรงมาก ๆ เลยเดี๋ย� วฝนคงจะตกแน่่ ๆ
๓. ยอดขายเดืือนนี้้�ไม่่ค่่อยดีีเลยสงสััยจะอดโบนััสแน่่ ๆ
๔. ขนมยี่่�ห้อ้ นี้้�ลดราคาบ่่อยมากเลยสงสัยั ว่่าจะขายไม่ค่ ่่อยดีีนะ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เนื่่อ� งจากประโยคข้า้ งต้น้ ที่่�ยกมานั้้น� จะเห็น็ ว่่าเป็น็ การนำ�ำ เสนอข้้อคิิดเห็น็ ของตนเพียี ง
เท่่านั้้น� แต่่ไม่่มีีการยกเหตุุผลเข้้ามาประกอบ ซึ่�่งข้อ้ ๒. ๓. และ ๔. จะพบว่่าเป็็นการแสดงความคิดิ เห็็นที่่ม� ีี
การยกข้้อสันั นิษิ ฐานเข้้ามาสนัับสนุนุ ความคิิดของตนเองแต่่ในข้อ้ ที่่� ๑. เป็็นการแสดงความคิดิ เห็น็ จาก
ความรู้้�สึึกส่่วนตััวเท่่านั้้�น จึึงเป็็นการแสดงความคิิดเห็็นที่่ส� อดคล้้องกัับประโยคข้้างต้น้ ที่่�ยกมา

๑๓ .ข้้อใดไม่่ได้้ออกเสีียงเหมืือนกัันทุกุ คำ�ำ
๑. บาท บาตร บาต
๒. กัญั กัณั ฑ์ ์ กรรฐ์์
๓. สรร สันั ต์์ สรรค์์
๔. กานท กานต์ ์ กาญจน์์

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๔.
เนื่�่องจาก ข้้อ ๑. ทุุกคำำ�อ่า่ นว่่า “บาด”
ข้้อ ๒. ทุุกคำำ�อ่่านว่า่ “กันั ”
ข้อ้ ๓. ทุกุ คำำ�อ่า่ นว่า่ “สััน”
ข้้อ ๔. กานท อ่า่ นว่่า กา-นด ส่่วน กานต์,์ กาญจน์์ อ่า่ นว่า่ กาน ข้อ้ นี้้จ� ึึงเป็็นคำำ�ตอบที่่ถ� ููกต้้อง

243สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

๑๔ . “อย่่าหวงแหนจอกแหนให้้แก่เ่ รา พอลมเพลาก็เ็ พลาลงสายััณห์”์
จากคำ�ำ ประพันั ธ์ใ์ นข้้างต้น้ คำำ�ที่่�ขีดี เส้้นใต้้หมายถึึงอะไร
๑. เวลา
๒. เบาลง
๓. พืืชชนิดิ หนึ่่�ง
๔. แกนสอดล้้อ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๒. เนื่่�องจากบทประพัันธ์น์ ี้้�ใช้ล้ ัักษณะคำ�ำ ประพันั ธ์์แบบกลอนสุภุ าพ ดัังนั้้น� คำ�ำ สุุดท้า้ ยของ
บาทแรกจะต้้องสััมผัสั กับั คำำ�ที่่ส� ามของวรรคที่่ส� อง คำ�ำ ที่่�ขีดี เส้้นใต้้จึงึ อ่่านว่า่ “เพลา” (อ่า่ นแบบควบกล้ำำ��)
และเมื่อ่� พิจิ ารณาข้อ้ ความในวรรคที่่�สองสามารถสัันนิษิ ฐานได้ว้ ่า่ “ลมเพลา” หมายถึึงลมที่่ค� ่อ่ ย ๆ เบาลง
ดัังนั้้�น “เพลา” ในคำ�ำ ที่่ข� ีีดเส้น้ ใต้้จึึงหมายถึงึ เบาลง นั่่น� เอง

๑๕ .ข้อ้ ใดอ่่านออกเสียี งเช่่นเดีียวกับั คำำ�ว่่า สรรพคุุณ
๑. จรรยา
๒. สรรหา
๓. สรรค์ส์ ร้้าง
๔. มรรคนายก

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๔. เนื่อ�่ งจากคำ�ำ ว่่า สรรพคุุณ อ่า่ นว่่า สับั -พะ-คุุน คืือ โดย รร (ร.หันั ) แทนเสีียงสระ อะ
ส่่วนพยัญั ชนะที่่�ตาม รร มา ใช้เ้ ป็น็ ตััวสะกดและใช้อ้ อกเสีียงพยัญั ชนะต้น้ ประสมกับั สระ อะ โดยออกเสีียง
เป็็นพยางค์เ์ บา ซึ่่�งสอดคล้้องกับั คำ�ำ ว่า่ มรรคนายก ที่่�อ่่านออกเสียี งว่า่ มััก-คะ-นา-ยก

244 สรุปความรู้ววิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

๑๖ . “นัักเรีียนที่่ใ� ส่เ่ สื้อ� กัันหนาวคนนั้้น� เป็็นนักั เรีียนทุุน” กับั “น้้อยและน้ำ�ำ� ค้้างเป็น็
นัักเรีียนทุุน” สองประโยคในข้้างต้้นแตกต่่างกัันอย่า่ งไร
๑. ประโยคที่่� ๑ และ ประโยคที่่� ๒ ไม่่แตกต่่างกััน
๒. ประโยคที่่� ๑ มีคี ำ�ำ เชื่่�อมประโยคกับั ประโยคที่่�ไม่เ่ สมอภาคกััน
ส่่วนประโยคที่่� ๒ เป็น็ คำำ�เชื่อ�่ มประโยคกัับประโยคที่่�เสมอภาคกััน
๓. ประโยคที่่� ๑ มีคี ำ�ำ เชื่่�อมประโยคกับั ประโยคที่่ม� ีคี วามเสมอภาคกััน
ส่่วนประโยคที่่� ๒ เป็น็ คำ�ำ เชื่อ�่ มประโยคกัับประโยคที่่ไ� ม่่เสมอภาคกััน
๔. ถูกู ทุกุ ข้้อ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่�อ่ งจากประโยคที่่� ๑ “นัักเรียี นที่่�ใส่่เสื้�อกันั หนาวคนนั้้น� เป็็นนัักเรียี นทุนุ ” นั้้น� ประโยค
ที่่�นำ�ำ มาเชื่อ่� มกันั ไม่่เสมอภาคกันั กล่า่ วคืือ สามารถแบ่ง่ ประโยคที่่� ๑ เป็น็ สองประโยค ได้้ “นักั เรียี นคนนั้้�น
เป็น็ นักั เรีียนทุนุ ” กัับ “นัักเรีียนที่่�ใส่เ่ สื้�อกัันหนาว” โดยนัักเรียี นที่่ใ� ส่เ่ สื้�อกันั หนาว เป็น็ ประโยคย่่อยหรืืออนุุ
ประโยคที่่ถ� ูกู แต่ง่ ขึ้น� มาเพื่�่อเสริิมให้้ประโยคหลัักอย่า่ ง นัักเรียี นคนนั้้น� เป็็นนักั เรีียนทุุน ประโยคทั้้ง� สองจึงึ
ไม่่เสมอภาคกันั ส่่วน น้้อยและน้ำ��ำ ค้้างเป็็นนัักเรีียนทุนุ นั้้�น เมื่อ�่ แยกประโยคมาแล้้วได้้สองประโยคคืือ น้อ้ ย
เป็็นนักั เรีียนทุนุ และน้ำำ�� ค้้างเป็็นนักั เรีียนทุุน โดยทั้้�งสองประโยคมีีความเสมอภาคกัันเพราะเมื่่อ� แยกออก
มาแล้้วทั้้ง� สองประโยคสามารถอธิิบายความได้ท้ ั้้�งคู่�นั่น� เอง

๑๗ . คำำ�ในข้้อใดไม่่ใช่่คำำ�ประสม
๑. ซื่�อ่ ตรง
๒. นักั เรียี น
๓. น้ำำ�� อััดลม
๔. หีบี เพลง

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๑. เนื่�่องจากข้อ้ ๒. ข้้อ ๓. และข้อ้ ๔. ล้ว้ นเป็็นคำ�ำ ประสมที่่เ� กิิดจากการนำำ�คำ�ำ มูลู ที่่ม� ีี
ความหมายต่า่ งกัันมาประสมกัันแล้้วเกิิดคำ�ำ ที่่�มีีความหมายใหม่่ โดยในขณะที่่�ข้อ้ ๑. เป็น็ คำำ�ซ้้อนซึ่่�งหมาย
ถึึงการนำำ�คำ�ำ ที่่�มีคี วามหมายคล้า้ ยกัันหรืือเหมืือนกัันและตรงข้้ามมาสร้า้ งคำำ� โดยเกิิดจากคำ�ำ ว่า่ ซื่�่อ + ตรง
โดยคำำ�ว่่า “ซื่่อ� ” มีคี วามหมายว่่า “ตรง”

245สรุปความรู้ววิ ธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

๑๘ .ข้้อใดเป็็นใจความสำ�ำ คััญของข้อ้ ความต่อ่ ไปนี้้�
“ผีีตาโขนเป็็นคำ�ำ เรียี กการละเล่น่ ชนิิดหนึ่่ง� ที่่ผ�ู้�เล่่นต้้องสวมหน้้ากากที่่ว� าดหรืือ
แต้้มให้น้ ่่ากลัวั แต่่งกายด้ว้ ยชุุดที่่�ทำำ�จากเศษผ้า้ มาเย็บ็ ติดิ กันั โดยจะเข้า้ ร่่วม
ขบวนแห่่และแสดงท่า่ ทางต่่าง ๆ เพื่่�อสร้้างความตื่น่� เต้น้ สนุุกสนาน รื่น�่ เริงิ ใน
ระหว่่างที่่ม� ีีงานประเพณีบี ุญุ หลวง เป็็นการละเล่น่ ที่่ม� ีเี ฉพาะในท้้องที่่�อำ�ำ เภอ
ด่า่ นซ้้าย จังั หวััดเลย”
(แนวปฏิบิ ัตั ิิทางสัังคม พิิธีีกรรมและงานเทศกาล ของ สัมั ฤทธิ์� สุภุ ามา)
๑. การละเล่่นผีีตาโขนเป็็นประเพณีีที่่�สำ�ำ คััญของจัังหวัดั เลย
๒. ผู้้�เล่่นผีีตาโขนจะต้้องสวมชุุดที่่�ทำ�ำ จากเศษผ้า้ มาเย็บ็ ติิดกันั
๓. ผีีตาโขนเป็็นการละเล่่นในขบวนแห่ใ่ นงานประเพณีีบุุญหลวง
๔. ผีีตาโขนเป็็นการละเล่่นที่่ม� ีเี ฉพาะในอำ�ำ เภอด่า่ นซ้้าย จัังหวัดั เลย

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. โดยจะสามารถสัังเกตได้ว้ ่า่ ใจความสำ�ำ คัญั ของข้้อความในข้า้ งต้้นนี้้� จะอยู่�ตอนท้้ายของ
ย่อ่ หน้า้ คืือ “...เป็น็ การละเล่น่ ที่่ม� ีีเฉพาะในท้้องที่่�อำ�ำ เภอด่่านซ้า้ ย จังั หวัดั เลย” ส่่วนข้อ้ ความอื่�น่ ๆ เป็น็
เพีียงส่่วนขยายของข้อ้ ความที่่เ� ป็น็ ใจความสำำ�คัญั ของข้้อความเพื่�่อให้้เนื้้�อหาสมบููรณ์ม์ ากยิ่�งขึ้�น โดยการให้้
รายละเอียี ดถึึงลักั ษณะเฉพาะต่า่ ง ๆ ของการละเล่่นเพื่อ�่ แสดงให้ผ้ ู้้�อ่่านเห็น็ ว่า่ การละเล่่นนี้้�มีีเฉพาะที่่�
อำำ�เภอด่า่ นซ้้าย จังั หวััดเลยเท่า่ นั้้น�

246 สรุปความรูว้ วิ ิธภาษา ม. ๑ เทอม ๑

๑๙ .สำ�ำ นวนในข้้อใดมีลี ัักษณะสอดคล้้องกับั สำำ�นวน “บุญุ มาวาสนาส่ง่ ”
๑. ขมิ้น� กับั ปููน
๒. ผัักชีโี รยหน้้า
๓. เคราะห์ซ์ ้ำำ�� กรรมซัดั
๔. ตำ�ำ ข้า้ วสารกรอกหม้อ้

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๓. เนื่�อ่ งจาก สำ�ำ นวน “บุญุ มาวาสนาส่ง่ ” เป็็นสำำ�นวนที่่�เกิิดจากความเชื่่�อทางศาสนา ซึ่่ง�
สอดคล้้องกับั สำำ�นวนที่่�ว่่า “เคราะห์ซ์ ้ำำ��กรรมซัดั ” ที่่�เป็น็ สำำ�นวนที่่เ� ชื่อ�่ มเข้้ากัับความเชื่่�อทางศาสนาเช่่น
เดีียวกันั ในขณะที่่� “ขมิ้น� กัับปูนู ” และ “ผักั ชีีโรยหน้า้ ” เป็็นสำำ�นวนที่่เ� ชื่อ�่ มเข้้ากัับเรื่อ�่ งของกิินของใช้ข้ อง
คนไทย ส่่วน สำำ�นวน “ตำำ�ข้า้ วสารกรอกหม้อ้ ” ก็เ็ ป็็นสำ�ำ นวนที่่เ� กิดิ จากวิิถีชี ีีวิิตความเป็็นอยู่�ของคนไทย

๒๐ .สำ�ำ นวนในข้้อใดมีคี วามหมายแตกต่า่ งจากข้้ออื่่น�
๑. นกสองหัวั
๒. ลิ้้�นสองแฉก
๓. หมาสองราง
๔. นกมีหี ูู หนูมู ีีปีกี

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เนื่่อ� งจากข้้อ ๑. ข้้อ ๓. และข้อ้ ๔. มีคี วามหมายว่า่ คนที่่ท� ำ�ำ ตััวฝักั ใฝ่เ่ ข้า้ กับั ทั้้ง� ๒ ฝ่า่ ย
ไม่เ่ ป็น็ มิิตรกัันเพื่อ�่ ผลประโยชน์์ของตนเอง แต่ข่ ้้อ ๒. “ลิ้น� สองแฉก” หมายถึึง การพูดู สับั ปลัับเชื่�อ่ ถืือไม่ไ่ ด้้
ดังั นั้้�นข้อ้ ๒. จึึงมีคี วามหมายต่า่ งจากข้อ้ อื่�น่

247สรุปความรู้วิวธิ ภาษา ม. ๑ เทอม ๑

บรรณานุกรม

กระทรวงศึึกษาธิกิ าร. (๒๕๕๒). หลัักสููตรแกนกลางการศึกึ ษาขั้น�้ พื้�้นฐาน พุุทธศัักราช ๒๕๕๑.
กรุงุ เทพฯ: โรงพิิมพ์ช์ ุมุ นุมุ สหกรณ์ก์ ารเกษตรแห่่งประเทศไทย.
กานต์์ธิดิ า แก้ว้ กาม. (๒๕๖๓). Lecture สรุปุ เข้้มภาษาไทย ม.ต้้น. กรุงุ เทพฯ: คาร์์เปเดีียมเมอร์.์
ฟองจัันทร์์ สุุขยิ่ง� และคณะ. (๒๕๖๒). หนัังสืือเรีียน รายวิิชาพื้้�นฐาน ภาษาไทย หลัักภาษาไทย

และการใช้้ภาษา ชั้้�นมััธยมศึกึ ษาปีที ี่�่ ๑. กรุุงเทพฯ: อักั ษรเจริิญทััศน์.์
สถาบันั ทดสอบทางการศึกึ ษาแห่ง่ ชาติิ. (๒๕๖๐). ข้้อสอบทางการศึึกษาระดัับชาติขิ ั้้�นพื้�้นฐาน
(O-NET) ปีกี ารศึึกษา ๒๕๕๙ ชั้้น� มัธั ยมศึึกษาปีีที่�่ ๓. สืืบค้น้ เมื่�่อ ๒๔ ธันั วาคม ๒๕๖๓, จาก
เว็็บไซต์์ https://www.niets.or.th/th/content/view/๔๓๖๙
สำำ�นักั งานคณะกรรมการการศึกึ ษาขั้น� พื้้น� ฐาน กระทรวงศึึกษาธิกิ าร. (๒๕๖๒). หนังั สืือเรีียน
รายวิิชาพื้�น้ ฐาน ภาษาไทย วิวิ ิิธภาษา ชั้้�นมัธั ยมศึึกษาปีีที่�่ ๑. (พิิมพ์ค์ รั้้ง� ที่่� ๑๑).
กรุงุ เทพฯ: องค์ก์ ารค้า้ สกสค.