MBCITHIM11-LE-1-V01_640512_รวมเล่ม_คู่มือครู วิวิธภาษา ม.1 เล่ม 1_TC_(BW294)

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

ตััวอย่่างสถานการณ์์ที่แ�่ สดงความคิิดเห็็นไม่ถ่ ููกต้อ้ ง

“จะหมดเขตจังั หวัดั ชุมุ พรและ “อืืม...เราว่า่ น่า่ จะเป็น็ ฝั่�ง่ อันั ดามัันนะ”
เข้า้ จังั หวััดสุรุ าษฎร์ธ์ านีีแล้ว้ นี่่�นา (ไม่่ถูกู ต้อ้ ง)

? ว้า้ ว!! ทะเลที่่�นี่่ส� วยจัังเลย น่่าลงเล่่น
น้ำำ��ทะเลมาก ไม่่รู้�ว่าเป็็นทะเลฝั่ง่� อ่า่ ว
ไทยหรืืออัันดามัันกัันนะ”

“เราว่า่ ไม่่น่่าใช่น่ ะ น่่าจะเป็น็ ทะเล
ฝั่่ง� อ่่าวไทยมากกว่า่ ”

(ไม่่ถููกต้้อง)

จากสถานการณ์์ข้้างต้้น คำ�ำ ตอบของผู้้�หญิิงทั้้�งสองคนไม่ม่ ีีการให้้เหตุผุ ลสนัับสนุุนทั้้�งคู่�
ทำำ�ให้ค้ วามน่่าเชื่�่อถือื ของคำ�ำ ตอบมีีน้้อยพอกัันทั้้ง� สองคน แต่่ถ้้าหากผู้้�หญิิงคนที่่� ๓
ให้้เหตุุผลเพิ่่�มเติิมก็จ็ ะทำ�ำ ให้ค้ ำ�ำ พููดนั้้น� น่่าเชื่่�อถืือมากขึ้�น ตามตััวอย่า่ งนี้้�

ชุมพร ภาคใต้ เราว่า่ ไม่่น่า่ ใช่่นะ น่่าจะเป็็นทะเลฝั่ง�่ อ่า่ วไทย
ระนอง มากกว่า่ เพราะจัังหวัดั ชุุมพรมีีขอบเขตติิดกัับ ๕
ส่ว่ น คืือ จังั หวััดประจวบคีีรีีขันั ธ์์ ชายฝั่ง�่ ทะเล
สุราษฎรธ์ านี อัันดามััน จังั หวััดระนอง ชายฝั่ง่� ทะเลอ่า่ วไทย
พังงา และจังั หวัดั สุุราษฎร์ธ์ านีี แต่่ตอนนี้้�เรากำำ�ลังั จะ
เข้้าเขตสุุราษฎ์ธ์ านีีแล้ว้ ดังั นั้้น� ชายฝั่่�งทะเลที่�่เป็น็
กระบ่ี ไปได้้จึึงควรเป็็นฝั่ง่� อ่า่ วไทยนะ

104 คิดตา่ งกนั แตอ่ ยรู่ ่วมกนั ได้

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๐๓

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้แ้� จง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุดุ เพีียงข้อ้ เดีียว

๑๑.. ข้้อใดไม่ใ่ ช่ค่ วามคิดิ เห็น็
๑. ว้้าย! หลุุมอะไรเนี่ย่�
๒. หาดทรายที่น�่ ี่น่� ุ่่�มสบายเท้า้ ดีีจััง
๓. พระอาทิิตย์์ขึ้้�นทางทิิศตะวัันออก
๔. ถนนข้้างหน้้าน่่าจะเป็็นถนนวิิภาวดีี

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะเป็็นข้้อเท็จ็ จริิงที่�่ทราบโดยทั่่ว� ไป ส่ว่ นข้อ้ อื่น�่ ๆ เป็็นความคิดิ เห็็นที่ม่� ีีลักั ษณะดัังนี้้�
๑. แสดงอารมณ์์
๒. แสดงความรู้้�สึึก
๔. แสดงข้้อสันั นิิษฐาน

๒. ข้อ้ ใดมีีจุดุ ประสงค์ใ์ นการแสดงความคิดิ เห็น็ ต่า่ งจากข้อ้ อื่น�่
๑. พรุ่�งนี้้ฝ� นน่า่ จะตกนะ
๒. นิชิ าเป็น็ คนเก่ง่ และขยันั
๓. แม่น่ ้ำ��ำ ข้า้ งหน้า้ คงเป็น็ แม่น่ ้ำ��ำ ปิงิ
๔. ดูทู ่า่ รถจะค่อ่ นข้า้ งติดิ นะ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะเป็็นการแสดงความคิิดที่่ม� ีีต่อ่ สิ่�งใดสิ่ง� หนึ่่ง� ส่่วนข้อ้ อื่่�นเป็็นการแสดงข้้อสัันนิิษฐาน
สัังเกตได้้จากคำ�ำ ว่่า น่า่ จะ อาจจะ จะ

105คิดตา่ งกนั แตอ่ ยรู่ ่วมกนั ได้

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

น้ องลองทำ�

๓. การแสดงความคิิดเห็็นข้้อใดน่่าเชื่อ�่ ถืือมากที่�ส่ ุดุ
๑. ปุ้้�ยชอบไปทะเลมากที่ส�่ ุุด
๒. ผลไม้้เป็น็ สิ่ง� ที่ค�่ วรใช้้เยี่�ย่ มผู้้�ป่ว่ ย
๓. ปุ้้ม� น่า่ จะเป็็นลูกู ครึ่�ง เพราะมีีตาสีีฟ้้า และผมสีีอ่อ่ น
๔. ปุ๋๋ย� อิินทรีีย์ท์ ี่เ�่ ร่่งการเจริิญเติบิ โตเป็็นสิ่�งที่่�ควรใส่่ให้ก้ ับั พืืชพันั ธุ์�

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะเป็็นการแสดงความคิดิ เห็น็ ที่�่มีีการให้เ้ หตุผุ ลประกอบที่ม�่ ีีความสมเหตุุสมผล ส่ว่ นใน
ข้อ้ อื่่�น ๆ มีีเพีียงการแสดงความคิิดเห็็นเท่า่ นั้้�น

106 คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ว่ มกันได้

ทบทวน

กอ่ นจาก..

การแสดงความคิดเห็น

ความหมาย

การแสดงอารมณ์์ ความคิิด ข้้อสันั นิิษฐาน
ผ่า่ นทางการพูดู การเขีียน และท่า่ ทาง

หลัักในการแสดงความคิิดเห็็น

๑. แสดงความคิิดเห็็นให้้ตรงประเด็น็
๒. หยิบิ ยกทั้้ง� ข้้อดีี ข้อ้ ด้อ้ ย โดยปราศจากอคติิ
๓. เสนอเหตุุผลควบคู่�
๔. เสนอแนวทางการแก้ไ้ ขข้อ้ ด้อ้ ย

107คิดตา่ งกนั แตอ่ ยรู่ ่วมกนั ได้

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

มารยาทในการแสดงความคิดเห็น

ท่่าทางสุุภาพ
ใช้น้ ้ำ�ำ�เสีียงนุ่�มนวล น่า่ เชื่�อ่ ถืือ
มีี.......ส.ต.ิ..ิ .....ไม่พ่ ูดู เพื่่อ� อยากเอาชนะ
เป็น็ ผู้�ฟังั ที่ด่� ีีไม่พ่ ููดแทรกขณะที่อ่� ีีกฝ่า่ ยกำ�ำ ลังั พููด
ใช้้ภาษา......ส.ุ.ุภ..า..พ......ตรงประเด็็น
ข้้อมููลที่่�อ้า้ งอิิงเป็น็ เรื่�่องจริิง

108 คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ่วมกนั ได้

ภาษาสุุภาพ หมายถึึง ภาษาที่�่มีีความเรีียบร้อ้ ย อ่อ่ นโยน ละมุุนละม่อ่ ม โดยคำ�ำ นึงึ ถึงึ ความ
เหมาะสมกับั บุุคคลและกาลเทศะ

บุคคล

คนสามััญ กษััตริยิ ์์และเชื้�อพระวงศ์์ พระสงฆ์์และนักั บวช
.......ค.ำ.ำ�..ส.ุ.ภุ ..า..พ........... ........ค.ำ..ำ�.ร..า..ช..า.ศ.ั.ัพ..ท..์.์...... ....ค.ำ.ำ�..ส.ำ.ำ�.ห..ร.ั..ับ..พ..ร..ะ..ส..ง..ฆ.์.์ ....

กิิน กิิน กินิ
.....ร.ั.บั ..ป..ร..ะ..ท..า..น......... ..........เ.ส..ว.ย.............. ............ฉ.ั.นั ..............

ค�ำสุภาพ

หัวั ปลีี ปลีีกล้้วย
...ล.ู.ูก...แ..ต..ง.โ.ม... .. ผลอุุลิดิ
ฟักั ทอง .....ฟ.ั.ัก..เ.ห.ล.ื.ื..อ..ง.......
ไส้เ้ ดืือน รากดิิน
ปล าไห ล .....ป..ล..า..ย..า.ว..........
ปล าช่อ่ น .....ป..ล..า..ห..า..ง.........

109คิดตา่ งกัน แตอ่ ย่รู ว่ มกันได้

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๐๘

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุดุ เพีียงข้อ้ เดีียว

๑. ใครปฏิิบัตั ิติ ััวเหมาะสมในการแสดงความคิิดเห็็น
๑. ไกรสรพููดแทรกอีีกฝ่า่ ยตลอดเวลา
๒. หงส์์ทุุบโต๊๊ะเมื่�อ่ อีีกฝ่่ายให้้ข้้อมููลผิดิ
๓. สิิงห์์ใช้้ข้้อมููลที่�ม่ ีีแหล่่งอ้า้ งอิิงที่น่� ่า่ เชื่�อ่ ถือื
๔. ราชสีีห์์ใช้้ภาษาหยาบคายขึ้้�นเมื่อ่� รู้้�สึกโกรธ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะการใช้ข้ ้้อมููลที่ม่� ีีแหล่ง่ อ้า้ งอิงิ ชััดเจนและน่า่ เชื่�่อถืือ จะทำำ�ให้ก้ ารแสดงความคิดิ เห็็น
ครั้ง� นั้้น� มีีความน่่าเชื่อ่� ถือื และสมเหตุุสมผลมากยิ่ง� ขึ้น� ส่่วนข้้ออื่�น่ ๆ เป็็นสิ่ง� ที่ไ�่ ม่ค่ วรทำ�ำ อย่่างยิ่�งเพราะไม่ไ่ ด้้
ประโยชน์์ และอาจทำำ�ให้้เกิดิ ความขััดแย้ง้ ที่่ร� ุุนแรงมากขึ้น� ด้้วย

๒. ข้้อใดใช้ค้ ำำ�ได้้เหมาะสมกัับบุคุ คล
๑. ปีีติินมััสการเพื่�่อนให้ม้ าเตะบอลด้้วยกััน
๒. ปีตี าไปเยี่่ย� มหลวงตาที่�อ่ าพาธที่�่โรงพยาบาล
๓. ปีีตุุนถวายของให้ค้ ุณุ ครููประจำ�ำ ชั้้น� ในวันั ไหว้ค้ รูู
๔. ปีตี ัังกล่่าวขอบใจพ่อ่ กับั แม่่ที่่ค� อยเลี้ย� งดููตนมาตั้�งแต่่เล็ก็

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เพราะคำำ�ว่่า “อาพาธ” หมายถึงึ ป่ว่ ย เป็น็ คำ�ำ ที่�่ใช้้กับั พระสงฆ์์ ส่ว่ นข้อ้ อื่�น่ ๆ เลืือกใช้ไ้ ม่่
เหมาะสม ดังั นี้้�
๑. นมัสั การ หมายถึึง การแสดงความอ่่อนน้้อมด้้วยการกราบไหว้้
๒. ถวาย หมายถึึง ให้้ (ใช้้แก่ส่ มเด็จ็ เจ้า้ ฟ้้าลงมาจนถึึงหม่อ่ มเจ้้าและพระสงฆ์)์
๓. ขอบใจ หมายถึึง คำำ�กล่่าวแสดงความรู้้�สึกพอใจในความดีีที่�ผู่้�อื่น� ได้ม้ ีีต่อ่ ตน (ผู้�ใหญ่ใ่ ช้แ้ ก่่ผู้้�น้อ้ ย)

110 คิดตา่ งกนั แตอ่ ยรู่ ว่ มกนั ได้

คำ�ำ ชี้้�แจง ตอนที่�่ ๒ ให้้นัักเรีียนเลืือกจัับคู่่�คำ�ำ สามััญกัับคำ�ำ สุุภาพให้ถ้ ููกต้้อง

แตงโม สุุนััข
ฟักั ทอง ปลายาว
หมา ผลอุุลิิด
ปลาไหล ปลาหาง
ปลาช่อ่ น ฟัักเหลืือง

111คิดตา่ งกัน แตอ่ ยรู่ ว่ มกันได้

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ทบทวน

กอ่ นจาก..

มารยาทในการแสดงความคิดเห็น

๑. มีีข้อ้ มูลู อ้า้ งอิิงที่่เ� ชื่่อ� ถืือได้้
๒. ใช้ภ้ าษา และท่า่ ทางที่�่สุภุ าพ
๓. ภาษาควรใช้้ให้้เหมาะสมกับั ระดับั บุุคคล

คนสามัญั
กษััตริิย์์และเชื้อ� พระวงศ์์
พระสงฆ์์และนักั บวช

112 คิดตา่ งกัน แตอ่ ย่รู ว่ มกันได้

เจตนาในการสื่ อสาร

_ob^hfkd= k bt p

kb t p การส่ื อสาร

คืือ การถ่่ายทอดความคิิด ความรู้้�สึก
ข้อ้ เท็็จจริิงจากผู้้�ส่่งสารไปสู่�ผู้�รับสาร
โดยประกอบไปด้้วย ผู้้�ส่่งสาร สาร สื่่อ�
และผู้้�รับสาร

บอกเล่า่ เรื่อ่� งราวหรืือ เจตนาในการสื่ อสาร ..........แ..น...ะ..น.ำ.ำ�...สั.่.ง� ..........
ให้้ข้อ้ มูลู
แสดงความคิิดเห็น็

.........แ..ส..ด..ง..อ..า.ร..ม..ณ..์.์........ ..ถ..า..ม..เ.พ.ื.่.อ�่ ..ต.้.อ้ ..ง.ก..า..ร.ข..้.้อ..ม.ู.ูล...
...........ข..อ..ง.ต..น...เ.อ..ง...........
113คิดตา่ งกัน แตอ่ ยรู่ ว่ มกนั ได้

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๑๑

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุดุ เพีียงข้อ้ เดีียว

๑. ประโยค “เธอจะไปหรืือไม่ไ่ ป” แสดงเจตนาใดในการสื่่อ� สาร
๑. เจตนาแนะนำำ� สั่�งให้้ทำำ�
๒. เจตนาถามเพื่่�อต้้องการข้อ้ มููล
๓. เจตนาบอกเล่า่ เรื่อ่� งราวหรืือให้ข้ ้อ้ มูลู
๔. เจตนาแสดงอารมณ์์หรืือความต้้องการต่่าง ๆ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เพราะประโยค “เธอจะไปหรืือไม่ไ่ ป” เป็น็ การถามเพื่อ�่ ให้เ้ ลืือกคำ�ำ ตอบอย่า่ งใดอย่า่ งหนึ่่�ง

๒. ข้อ้ ใดมีีเจตนาแสดงอารมณ์์หรืือความต้อ้ งการของตน
๑. แหม! เมื่่�อวานยัังแข็ง็ แรงดีีอยู่�เลย
๒. พรพิิงหายไปไหนมาตั้�งครึ่ง� ค่อ่ นวันั
๓. เธออย่า่ เล่่นโทรศััพท์ต์ อนข้้ามถนนนะ
๔. ช็็อกโกแลตทำ�ำ มาจากเมล็็ดของพืืชชนิดิ หนึ่่�ง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เพราะเป็น็ ข้้อที่�่แสดงอารมณ์์ประชดประชัันสังั เกตได้้จากเครื่�่องหมายอัศั เจรีีย์์
ส่ว่ นข้้ออื่�น่ ๆ แสดงเจตนาต่่างกัันดัังนี้้�
๒. เจตนาถามเพื่่อ� ต้้องการข้้อมููล
๓. เจตนาแนะนำำ� สั่�ง หรืือให้ท้ ำำ�อย่า่ งใดอย่า่ งหนึ่่ง�
๔. เจตนาบอกเล่่าเรื่่อ� งราวหรืือให้้ข้้อมููล

114 คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ่วมกนั ได้

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่�่ ๒ ให้น้ ัักเรีียนเลืือกเติิมอัักษรคำ�ำ ตอบตามที่ก่� ำ�ำ หนดให้้ให้ถ้ ูกู ต้อ้ ง

เลืือกเติมิ ตััวอักั ษรหน้้าข้้อความให้้เหมาะสมกัันระหว่่างประโยคและเจตนา
๑. .....จ...... สอบคราวหน้า้ ฉันั จะต้้องได้้คะแนนเต็็มให้้ได้้
๒. .....ก...... ภููเขาลููกนี้้�ชื่่�อว่า่ “เทืือกเขาถนนธงชััย”
๓. .....ข...... ตอนนี้้�เวลาเท่า่ ไหร่แ่ ล้ว้
๔. .....ค...... ห้า้ มเดิินผ่า่ นบริิเวณเขตก่อ่ สร้้าง
๕. .....ง....... ฉันั ว่า่ อาทิิตย์น์ ี้้อ� ากาศไม่ค่ ่่อยหนาวเลย
ก. เจตนาบอกเล่่าเรื่่�องราวหรืือให้้ข้้อมููล
ข. เจตนาถามเพื่่�อต้้องการข้อ้ มููล
ค. เจตนาแนะนำำ� สั่�งให้ท้ ำ�ำ
ง. เจตนาแสดงความคิดิ เห็น็
จ. เจตนาแสดงอารมณ์ห์ รืือความต้้องการต่่าง ๆ

115คิดตา่ งกัน แตอ่ ยรู่ ่วมกนั ได้

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ทบทวน

ก่อนจาก..

การส่ื อสาร

ความหมาย
คืือการถ่่ายทอดสารจากผู้้�ส่่งไปยังั ผู้้�รับผ่า่ นสื่่�อใดสื่่�อหนึ่่ง� เช่่น ไมโครโฟน หนัังสืือพิมิ พ์์ เป็็นต้น้

บอกเล่า่ ข้อ้ มูลู เจตนาในการสื่ อสาร ถามเพื่่อ� ขอข้้อมูลู
๕ แบบ

แสดงอารมณ์์ แนะนำำ� สั่�ง

แสดงความคิดิ เห็น็

116 คิดตา่ งกนั แตอ่ ยรู่ ่วมกันได้

การใช้ภาษาไทยในการส่ื อสาร

การสื่อ่� สารที่่�มีีประสิิทธิิภาพ

ควรคำำ�นึึงถึึงผลกระทบที่่จ� ะตามมาต่อ่ ผู้�อื่น�

และตนเองทุกุ ครั้ง� ที่ม่� ีีการสื่อ�่ สาร ๕.

๓. ๔. ระวังั การออกเสีียงหรืือ

ใช้ภ้ าษาไม่่กำำ�กวม การสะกดคำำ�ให้้ถูกู ต้อ้ ง
...ตี.ี.ค..ว..า.ม..ไ..ด.้.ห้ ..ล..า..ย..แ..บ..บ......
คำำ�ควบกล้ำำ��
๒. ใช้้คำำ�เหมาะสมกับั ตัวั สะกด
ตััวการัันต์์
กาลเทศะ และบุุคคล
๑.
ใช้ค้ ำ�ำ ถููกต้อ้ งตรงความหมาย
ตามหลัักไวยากรณ์์

คำำ�บุุพบทต้อ้ งอยู่่�นำ�ำ หน้า้ คำ�ำ อื่่น�

การใช้ภ้ าษาไทยในการสื่่�อสาร

117คิดตา่ งกัน แตอ่ ยรู่ ว่ มกนั ได้

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

การสะกดคำำ�ให้ถ้ ููกต้อ้ ง

คำำ�ไทยที่่ส� ะกดผิดิ คำำ�ไทยที่่ส� ะกดถูกู ต้อ้ ง

๑. กงศุลุ ๑. .ก..ง..ส.ุ.ลุ...................
๒. กบถ ๒. กบฏ
๓. กระพริบิ ๓. กะพริิบ
๔. เจีียรไน ๔. .เ.จ..ี.ี.ย.ร.ะ..ไ.น...............
๕. ฌาณ ๕. ฌาน
๖. ทศกััณฑ์์ ๖. .ท...ศ..ก.ั.ณั...ฐ.์.์ .............
๗. นา ๆ ๗. นานา
๘. ประนาม ๘. ประณาม
๙. ผาสุุข ๙. ผาสุกุ
๑๐. เหงื่่อ� โทรม ๑๐. .เ.ห.ง.ื.่.�อ่..โ..ซ..ม..............

118 คิดตา่ งกัน แตอ่ ย่รู ว่ มกนั ได้

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๑๖

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ้� จง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุดุ เพีียงข้อ้ เดีียว

๑. ข้้อใดใช้้ภาษาไทยได้้ไม่่เหมาะสมกัับบุคุ คล
๑. เธอเป็็นเพื่�่อนที่่น� ิิสััยดีีมากเลย
๒. เพื่่อ� นของผมชอบขนมนี้้�มากครัับ
๓. คุุณแม่่ครัับ ผมขออนุุญาตไปเล่่นกัับเพื่�อ่ นนะครัับ
๔. ผมหวัังว่่าคุุณตาจะมีีสุุขภาพร่่างกายแข็็งแรง จะได้ป้ ระหยัดั ค่่ารัักษาพยาบาลนะครัับ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๔. เพราะคุณุ ตาเป็น็ ผู้�อาวุโุ สกว่า่ ผู้�พููด ผู้�พูดู จึงึ ไม่ค่ วรกล่่าวในเชิงิ ที่่�ไม่ด่ ีีต่อ่ คุุณตา สามารถตัดั
ประโยคที่�ว่ ่่า “จะได้้ประหยััดค่า่ รัักษาพยาบาลนะครับั ” ได้้ หรืือเปลี่ย่� นเป็็นประโยคอื่่น� ๆ ที่�่มีีความหมายดีี
เช่น่ “คอยเป็น็ ร่่มโพธิ์์�ร่่มไทรให้ผ้ มไปนาน ๆ นะครับั ” เป็น็ ต้น้

๒. ข้้อใดสะกดคำ�ำ ถููกต้้องทุุกคำำ�
๑. เขาออกกำำ�ลัังกายจนเหงื่่�อโทรม
๒. นา ๆ ประเทศเข้้าร่่วมการประชุมุ ครั้ง� นี้้�
๓. คนชั่ว� สมควรได้้รัับการถููกประณาม
๔. บุุษราคััมเม็็ดนี้้�เจีียรไนได้ส้ ุกุ วาวต้้องตามาก

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะเป็น็ ข้้อที่�่สะกดคำ�ำ ว่่า “ประณาม” ได้ถ้ ูกู ต้อ้ ง ส่่วนข้้ออื่�น่ มีีคำำ�ที่�ส่ ะกดผิดิ ดังั นี้้�
๑. โทรม ต้้องเป็็น โซม
๒. นา ๆ ต้้องเป็็น นานา
๔. เจีียรไน ต้้องเป็็น เจีียระไน

119คิดตา่ งกัน แตอ่ ย่รู ่วมกันได้

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑
๓. ข้อ้ ใดใช้ป้ ระโยคกำำ�กวม
๑. ฉัันชอบกินิ มะขามและบ๊๊วย
๒. ใครทำ�ำ น้ำ�ำ�หกเลอะเทอะ
๓. ลิลิ ลี่่�เจอเธอเมื่่อ� วานที่ไ่� ปวิ่�ง
๔. พรุ่่�งนี้้โ� รงเรีียนที่�่คุณุ แม่ท่ ำ�ำ งานจะปิิดเทอมแล้้ว

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๓. เพราะเมื่อ�่ อ่า่ นประโยคแล้ว้ ตีีความได้้หลายแบบว่า่ ใครเป็น็ คนที่�ว่ิ่ง� หรืือวิ่�งทั้้�งสองคน

120 คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ่วมกันได้

ทบทวน

ก่อนจาก..

การใช้ภ้ าษาไทยในการสื่�่อสาร

ออกเสี ยงค�ำให้ถูกต้อง

ใชภ้ าษาถกู ต้อง
ตามหลกั ไวยากรณ์
ใชภ้ าษาให้เหมาะกับ

ระดบั บคุ คล

ใชภ้ าษาไมก่ �ำกวม

121คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ว่ มกนั ได้

ตวั ช้วี ดั

ท ๑.๑ ม.๑/๕ ตีคี วามคำ�ำ ยากในเอกสารวิิชาการ โดยพิิจารณาจากบริิบท
ท ๔.๑ ม.๑/๒ การสร้้างคำ�ำ ในภาษาไทย
ท ๕.๑ ม.๑/๔ สรุปุ ความรู้้�และข้้อคิิดจากการอ่่านเพื่่อ� ประยุุกต์ใ์ ช้ใ้ นชีีวิิตจริงิ

จุดประสงค์

๑. สามารถสรุุปความรู้้�และข้้อคิิดจากการอ่า่ นเรื่่�อง เก็็บมาเล่า่ เอามาคุุย เพื่่อ� นำ�ำ มา
ประยุุกต์์ใช้้ในชีวี ิิตจริิง
๒. สามารถตีีความคำำ�ยากที่่�พบในชีวี ิติ ประจำำ�วัันได้้
๓. สามารถเขีียน อ่่าน อธิิบายความหมาย และแยกลักั ษณะของคำ�ำ พ้อ้ งได้้

เกบ็ มาเลา่ เอามาคุย

คำ�ำ พ้้อง คืือ คำ�ำ ที่่ม� ีลี ัักษณะอย่า่ งเดีียวกััน ในภาษาไทยมีคี ำ�ำ พ้้อง ๔ ชนิิด
ได้้แก่่ คำ�ำ พ้้องเสีียง คืือ คำ�ำ ที่่�อ่า่ นออกเสีียงเหมืือนกััน คำำ�พ้้องรููป คืือ คำ�ำ ที่่�เขีียนเหมืือนกััน
คำ�ำ พ้อ้ งรููป - พ้อ้ งเสีียง คืือ คำ�ำ ที่เ�่ ขีียนและอ่่านออกเสีียงเหมืือนกััน และคำ�ำ พ้้องความ คือื
คำ�ำ ที่�่มีีความหมายเหมือื นกััน

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผงั มโนทศั น์

๑. ค�ำพ้อง
คำำ�พ้้องเสียี ง
คำ�ำ พ้้องรูปู
คำ�ำ พ้้องรููป - พ้้องเสียี ง
คำำ�พ้อ้ งความหมาย

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ค�ำพ้อง

ความหมายของค�ำพ้อง

“พ้อ้ ง” แปลว่่า ตรงกััน ซ้ำ�ำ�กันั ดัังนั้้�น คำำ�พ้้อง จึงึ หมายถึงึ คำ�ำ ที่�่มีีลักั ษณะใดลัักษณะหนึ่่ง� ที่่�ตรงกััน เหมืือนกันั

คำ�ำ ที่.่� ....อ.่.่า..น......เหมืือนกััน คำ�ำ ที่�่.....เ.ข.ี.ยี..น......เหมือื นกััน
แต่่....เ.ข.ี.ยี ..น......ต่า่ งกันั แต่.่ ......อ.่.่า..น.......ต่า่ งกััน

ค ำำ�พ ้้องเส ีียง คำำ�พ้อ้ งรูปู คำ�ำ พ้อ้ งรููป - พ้อ้ งเสีียง

ค�ำพ้อง
๔ ประเภท

คำำ�พ้้องความ

คำ�ำ ที่�่มีี.....ค..ว.า..ม..ห...ม..า.ย......เหมืือนกันั คำ�ำ ที่อ�่ ่่านและเขีียนเหมืือนกััน
แต่่....เ.ข.ี.ยี ..น.....ต่่างกันั แต่.่ ...ค..ว..า.ม...ห..ม..า..ย.....ต่า่ งกันั

126 เก็บมาเล่า เอามาคุย

ค�ำพ้องเสี ยง

คำ�ำ พ้อ้ งเสีียงเกิิดจากการรับั คำ�ำ ภาษาอื่น�่ เข้้ามาใช้ใ้ นภาษาไทย
ค�ำอา่ น กนั

เขียี นว่า่ ......ท..ศ..ก.ั.ัณ...ฐ.์.์ ..... เขีียนว่า่ ......ก..ร..ร..ณ....... เขีียนว่่า........ก.ั.นั........

เขียี นว่า่ .......ก.ั.ณั...ฑ.์..์ ..... เขียี นว่่า.........ก.ั.ัล..ป.์.์.........

ค�ำอ่าน กาน

การ → .........ง.า..น..,..เ.ร.ื่.อ่ ..ง..ห..ร.ื.อื ..สิ.่.ง่ .ท.ี.่.่ท.ำ.ำำ .......................
การณ์์ → เหตุุ, เค้้า, มููล
กาล → เวลา, คราว, ครั้�ง, หน
กาฬ → ดำำ�, รอยดำำ�ที่่�ผุุดตามร่า่ งศพ
กาน → ตััดเพื่�อ่ ให้้แตกใหม่่
กานต์์ → เป็น็ ที่่ร� ักั
กานท์์ → ........... .........บ..ท...ก..ล..อ..น.............................
กาญจน์์ → ........................ท..อ..ง................................

127เกบ็ มาเล่า เอามาคุย

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

ค�ำอา่ น โจด

เขียี นว่่า........โ.จ..ท...ก.์.์ ...... เขีียนว่า่ ........โ.จ..ท...ย.์.์ ....... เขียี นว่า่ โจษ

ค�ำอ่าน บาด

เขีียนว่่า บาด เขีียนว่า่ ..........บ..า..ต.........

เขีียนว่่า.......บ..า..ต..ร........ เขีียนว่่า........บ..า..ท........

128 เกบ็ มาเล่า เอามาคุย

ค�ำพ้องรูป

คำ�ำ พ้อ้ งรููปเกิดิ จากการรับั คำ�ำ ภาษาอื่น�่ เข้้ามาใช้้ในภาษาไทย

เพลา

อ่่านว่่า เพฺฺลา อ่า่ นว่่า เพ-ลา
มาจากภาษา......เ.ข..ม..ร........ มาจากภาษา.......บ..า..ล.ี.ี ......

ปักเป้า

อ่า่ นว่่า.......ป.ั.กั ..-.เ.ป.้..า้ ....... อ่่านว่า่ ........ป.ั.กั..-.ก..ะ..-..เ.ป.้.้า........

อ่่านว่า่ มน มน
อ่่านว่า่ มะ-นะ
มาจากภาษา......บ...า.ล.ี.ี......

129เก็บมาเลา่ เอามาคุย

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ค�ำพ้องรูป พ้องเสียง

คำำ�ที่่เ� ขียี นเหมืือนกันั และมีวี ิธิ ีอี ่า่ นเหมืือนกันั แตกต่า่ งกันั ที่่�..........ค..ว..า..ม..ห..ม...า.ย..............

เขา

ขนั

130 เกบ็ มาเล่า เอามาคุย

มัน

กา

131เก็บมาเล่า เอามาคุย

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

ค�ำพ้องความ หรอื ค�ำไวพจน์

“คำำ�ที่่�ไม่ไ่ ด้้เขีียนเหมืือนกััน แต่ม่ ีีความหมายเหมืือนหรืือใกล้้เคีียงกััน”

......ต..ะ..ว.ั.ัน...... ทิพิ ากร
รวีี รพีี
ภาสกร .....ส.ุ.ุร.ิ.ิย..ะ......
สุุริยิ น อหััสกร
อาภากร ไถง

จัันทร์์ กลา
นิิศากร .....บ.ุ.หุ..ล.ั.นั......
พิธิ ุ ุ มาส
รัชั นีกี ร ปักั ษธร
แถง

กษััตริิย์ ์ ราชา
....ธ..ร.ณ..ิ.ิศ....... ธราธิิปดีี
บดินิ ทร์์ นฤบดีี
ภููบดีี ....ภ.ู.มู.ิ.นิ..ท...ร.์์....
ในหลวง ภููบาล

132 เก็บมาเล่า เอามาคุย

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๓๑-๑๓๒

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ููกที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑๑.. ข้้อใดคืือความหมายของคำ�ำ พ้้อง
๑. คำ�ำ ที่่�ไม่ม่ ีพี ยััญชนะควบ
๒. คำ�ำ ที่่ม� ีรี ููปและเสีียงเหมืือนกันั
๓. คำำ�ที่่ด� ััดแปลงแต่ม่ ีีความหมายเหมืือนเดิิม
๔. คำ�ำ ที่่ม� ีพี ยััญชนะสองตััวประสมกัับสระเดีียวกันั

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๒. เพราะ “พ้้อง” หมายถึึง เหมืือนกััน ฉะนั้้น� คำำ�พ้อ้ งจึึงหมายถึึงคำ�ำ ที่่ม� ีีลักั ษณะใดลักั ษณะหนึ่่�ง
ที่่เ� หมืือนกััน เช่น่ เขีียนเหมืือนกััน อ่่านเหมืือนกััน หรืือความหมายเหมืือนกันั

๒. ข้อ้ ใดใช้ค้ ำ�ำ พ้อ้ งเสียี งได้ถ้ ููกต้อ้ ง
๑. ขอให้เ้ ธอรักั กันั ชั่ว� กรรณ
๒. สามเณรต้อ้ งกรรณลููกผมก่อ่ นจะบรรพชา
๓. ทศกัณั ฐ์เ์ ป็น็ ชื่อ�่ ตัวั ละครในเรื่อ�่ งรามเกียี รติ์�
๔. คุณุ แม่ช่ อบฟังั พระเทศน์เ์ รื่อ�่ งพระเวสสันั ดรกัณั ฐ์ม์ ัทั รีี

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะชื่่อ� ของตัวั ละครหนึ่่ง� ในเรื่่�องรามเกีียรติ์�ที่่ม� ีี ๑๐ คอ ต้้องเขีียนด้ว้ ย กัณั ฐ์ท์ ี่่ห� มายถึงึ คอ
ส่ว่ นตััวเลืือกข้อ้ อื่่�นควรใช้ค้ ำำ�ที่่ถ� ููกต้อ้ งดัังนี้้� ข้อ้ ๑. กััลป์์ หมายถึึง ระยะเวลาที่่น� านมาก ข้อ้ ๒. กััน หมายถึึง
การโกนให้เ้ สมอกันั และข้้อ ๔. กััณฑ์์ หมายถึึง ข้อ้ ความที่่�แต่ง่ เป็็นคำ�ำ เทศน์์เรื่่�องหนึ่่ง� ๆ

133เก็บมาเล่า เอามาคุย

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

๓. ข้อ้ ใดจับั คู่ค่� ำำ�อ่่านกัับความหมายได้้ถููกต้อ้ ง
๑. เพลาเช้า้ อ่่านว่่า เพฺฺลา-เช้า้ หมายถึงึ เวลาเช้า้
๒. ปักั เป้้า อ่่านว่่า ปักั -เป้า้ หมายถึงึ ชื่อ่� ว่่าวชนิิดหนึ่่ง�
๓. ปักั เป้า้ อ่่านว่่า ปักั -กะ-เป้า้ หมายถึึง ชื่อ่� ว่่าวชนิดิ หนึ่่ง�
๔. สนัับเพลา อ่่านว่่า สะ-หนัับ-เพ-ลา หมายถึึง กางเกง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. ชื่อ่� ว่่าวต้้องอ่่านออกเสีียงว่่า ปััก-เป้้า ส่่วนตัวั เลืือกข้อ้ อื่�่น ให้้แก้้เป็็นคำำ�ดังั นี้�้
ข้อ้ ๑. อ่่านว่่า เพ-ลา ข้อ้ ๓. ปััก-กะ-เป้า้ เป็็นคำ�ำ อ่่านของชื่อ�่ ปลาชนิิดหนึ่่�ง และข้้อ ๔. อ่่านว่่า สะ-หนับั -เพลา

๔. คำ�ำ ว่่า “ขััน” ในข้้อใดเป็น็ คำำ�นาม
๑. วัันนี้�เ้ จ้า้ ไก่่ขัันตั้�งแต่่เช้า้ ตรู่่�
๒. พรุ่�่งนี้้ฉ� ันั จะไปซื้้อ� ขััน
๓. อารีีเป็็นคนตลกขบขััน
๔. โอบอ้อ้ มเป็น็ คนขยันั ขัันแข็็ง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะ ขันั ในที่่น� ี้�ห้ มายถึงึ ภาชนะสำำ�หรับั ตักั หรืือใส่่นํ้้�า ซึ่่�งเป็น็ คำำ�นาม ส่่วนตัวั เลืือกข้้อ ๑.
ขััน เป็น็ คำำ�กริิยา หมายถึึง ส่่งเสีียงร้อ้ งอย่่างไพเราะ ข้อ้ ๓. เป็น็ คำ�ำ วิเิ ศษณ์์ หมายถึึงชวนหัวั เราะ
และข้้อ ๔. เป็น็ คำ�ำ วิเิ ศษณ์์ หมายถึงึ แข็็งแรง, กล้้าหาญ

๕. คำำ�ในข้้อใดมีีความหมายต่่างจากพวก
๑. ไถง
๒. แถง
๓ สุุริยิ ะ
๔. ทิิพากร

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เพราะ แถง หมายถึงึ พระจัันทร์์ ส่่วนตััวเลืือกข้้ออื่่�นหมายถึงึ พระอาทิติ ย์์

134 เกบ็ มาเล่า เอามาคุย

ทบทวน

ก่อนจาก..

“พ้อ้ ง” แปลว่า่ ตรงกััน ซ้ำ�ำ�กััน
ดังั นั้้น� คำำ�พ้้อง จึึงหมายถึึง คำำ�ที่่�มีีลัักษณะใด
ลักั ษณะหนึ่่ง� ตรงกััน เหมืือนกััน

มีี ๔ ประเภท ค�ำพ้อง
๑. คำำ�พ้้องรููป
๒. คำำ�พ้อ้ งเสีียง
๓. คำำ�พ้อ้ งรููป พ้้องเสีียง
๔. คำำ�พ้อ้ งความ

คำำ�พ้้องเสีี ยง คำำ�พ้้องรููป
อ่า่ นเหมืือนกันั เขีียนเหมืือนกััน
เขียี นต่า่ งกันั อ่า่ นต่่างกััน
ความหมายต่า่ งกันั ความหมายต่่างกันั

คำำ�พ้้องรููป พ้้องเสีียง คำำ�พ้้องความ
ต้้องทั้้�งเขีียนและอ่่านเหมืือนกััน ต้อ้ งมีคี วามหมายเหมืือนกัันหรืือ
เช่่น ขััน มััน คล้า้ ยกันั สุรุ ิิยะ-ตะวันั -อาทิิตย์์

135เก็บมาเลา่ เอามาคุย

ตวั ช้วี ัด

ท ๑.๑ ม.๑/๑ อ่า่ นออกเสียี งบทร้้อยแก้้วและบทร้้อยกรองได้้ถููกต้้องเหมาะสม
กับั เรื่่�องที่่อ� ่่าน
ท ๑.๑ ม.๑/๒ จัับใจความสำ�ำ คััญจากเรื่�่องที่่�อ่า่ น
ท ๑.๑ ม.๑/๘ วิเิ คราะห์์คุณุ ค่่าที่่�ได้ร้ ัับจากการอ่า่ นงานเขีียนอย่า่ งหลากหลาย
เพื่�อ่ นำ�ำ ไปใช้แ้ ก้ป้ ัญั หาในชีวี ิติ
ท ๔.๑ ม.๑/๓ วิเิ คราะห์์ชนิดิ และหน้้าที่่�ของคำ�ำ ในประโยค

จุดประสงค์

๑. สามารถอ่่านจัับใจความสำำ�คัญั จากเรื่�อ่ ง วิิถีีงามความพอเพีียงได้้
๒. สามารถนำ�ำ คุุณค่่าที่่ไ� ด้ร้ ับั จากการอ่า่ นงานเขีียนอย่า่ งหลากหลายเพื่�่อนำ�ำ ไปใช้้แก้้
ปััญหาในชีวี ิติ
๓. สามารถเข้า้ ใจชนิิดและหน้้าที่่ข� องคำำ�เชื่�่อมในประโยคได้้
๔. สามารถอ่่านออกเสีียง อัักษรที่่ไ� ม่่ออกเสีียง ในบทร้อ้ ยแก้้วและบทร้้อยกรองได้้
อย่า่ งถูกู ต้้องเหมาะสมกับั เรื่�อ่ งที่่อ� ่า่ น
๕. สามารถอ่่านออกเสียี ง พยางค์ท์ ี่่�มีี รร (รอ หันั ) ในบทร้อ้ ยแก้ว้ และบทร้้อยกรอง
ได้อ้ ย่า่ งถููกต้อ้ งเหมาะสมกับั เรื่่อ� งที่่อ� ่า่ น
๖. สามารถอ่า่ นออกเสียี งบทร้อ้ ยแก้้วและบทร้้อยกรองได้้อย่า่ งถููกต้อ้ งเหมาะสม
กับั เรื่�อ่ งที่่�อ่า่ น
๗. สามารถอ่่านจับั ใจความสำำ�คััญจากเรื่�อ่ ง ทฤษฎีีใหม่แ่ ละเศรษฐกิิจพอเพีียง ได้้

วิถีงามความพอเพียง

การอ่า่ นหนัังสืือหลากหลายประเภททำ�ำ ให้้นักั เรีียนได้้รัับความรู้�และความเพลิดิ เพลินิ
ที่่�หลากหลายซึ่ง�่ สามารถนำ�ำ ไปประยุกุ ต์์ใช้ใ้ นชีวี ิติ ประจำ�ำ วันั ของนักั เรีียนเองได้้ อีีกทั้้ง�
การอ่า่ นหนังั สืือหลากหลายประเภทยัังทำำ�ให้้ผู้้อ� ่า่ นได้เ้ รีียนรู้�หลักั การใช้ภ้ าษาไทยที่่�ถููกต้อ้ ง
ไปด้ว้ ยพร้อ้ มกััน

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผังมโนทัศน์

๑. การพิจารณาคุณค่าของเรอ่ื งท่อี ่าน
๒. ค�ำเชอื่ ม
๓. อักษรท่ไี มอ่ อกเสียง
๔. การอ่านพยางค์ท่มี ี รร (รอ หัน)
๕. พยางค์หนั ก-พยางค์เบา

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

การพิจารณาคุณค่าของเร่อื งท่ีอ่าน

ประเภทของงานเขียน

การอ่่านจะเกิิดประโยชน์์อย่่างสููงสุดุ ถ้า้ ผู้้�อ่่านนำ�ำ ความรู้�ที่�ได้้รับั ไปประยุุกต์ใ์ ช้เ้ พื่�่อพัฒั นาตนเอง
ให้้ก้้าวหน้า้ ขึ้น� โดยหนัังสืือแต่่ละประเภทก็็ให้ป้ ระโยชน์์และคุณุ ค่่าที่่แ� ตกต่า่ งกัันไป ดัังนี้้�

ตำำ�ราเรีียน, หนัังสืือวิชิ าการ เน้น้ ให้ค้ วามรู้�เชิิงวิิชาการโดยตรง
และวารสาร ผู้�้เขียี นไม่่แทรกอารมณ์์
ในการเขีียน

หนัังสืือพิมิ พ์์รายวััน มีคี อลัมั น์์หลากหลาย เน้้นให้้
นิิตยสาร ผู้�้อ่า่ นรับั รู้�ข่าวสาร ทัันเหตุกุ ารณ์์

140 วิถีงามความพอเพียง ที่่เ� ปลี่ย� นแปลงไปของโลก

สารคดีี เน้้นให้้ความรู้� แต่ม่ ีีลีลี าการเขียี น
บทความ ทำำ�ให้้ผู้้�อ่า่ นได้แ้ ง่่คิิดและรู้�สึก
ความเรีียง เพลิิดเพลินิ ไปด้ว้ ย

นิิทาน, นิยิ าย, เรื่�่องสั้�น, เน้้นอ่า่ นเพื่�่อความเพลิดิ เพลินิ ทาง
บทละคร และบทกวีีนิิพนธ์์ อารมณ์์ แต่่อาจจะได้้แง่่คิิดต่่าง ๆ
และได้้เห็น็ ตััวอย่า่ งที่่ด� ีแี ละไม่่ดีจี าก
หนังั สืือชีวี ประวััติิ การกระทำำ�ของตัวั ละคร
เรื่อ่� งอิิงประวัตั ิิศาสตร์์
เน้้นเล่่าเรื่อ�่ งราวชีีวิติ ของผู้้�ที่ม� ีี
ความสามารถหรืือประสบความ
สำำ�เร็จ็ เป็น็ ที่่น� ่า่ ยกย่่อง

141วถิ ีงามความพอเพียง

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

“นอกจากจะพิิจารณาแนวทางการแต่ง่ แล้ว้
ผู้้�อ่า่ นยัังต้อ้ งพิจิ ารณาเจตนาของผู้้�เขีียนด้ว้ ย

ว่า่ มีีจุดุ มุ่่�งหมายในการแต่่งเพื่่อ� อะไร”

บอกเล่า่ สั่ง� สอน

โน้ม้ น้้าวใจ

เจตนาของผู้้�เขีียน

ห้้ามไม่ใ่ ห้ก้ ระทำำ�สิ่่ง� ที่่�ผิิด เตืือนสติิ

142 วิถีงามความพอเพียง

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๔๓

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑๑.. “หนัังสืือที่่�เน้้นให้้ความรู้�เชิงิ วิชิ าการโดยตรง ผู้�้เขีียนมัักไม่่แทรกอารมณ์์ลงไปในงานเขีียน”
จากข้อ้ ความต่่อไปนี้้เ� ป็็นลัักษณะของหนัังสืือประเภทใด
๑. นิติ ยสาร
๒. บทละคร
๓. บทกวีีนิิพนธ์์
๔. หนัังสืือวิชิ าการ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๔. เพราะหนัังสืือประเภทตำ�ำ ราเรีียน หนังั สืือวิชิ าการ และวารสารต่า่ ง ๆ นั้้�นจะมุ่�งเน้้นให้้
ความรู้�เชิิงวิชิ าการโดยตรงเท่่านั้้�น มัักไม่่สอดแทรกอารมณ์ค์ วามรู้�สึกของผู้�เ้ ขียี นแทรกลงไปด้้วย
ส่่วนตัวั เลืือกข้้ออื่่�นผู้เ้� ขียี นมีีการแทรกอารมณ์์ความรู้�สึกไปในงานเขียี นด้้วย ทำำ�ให้ผ้ ู้อ�้ ่า่ นอ่่านแล้ว้ เกิิดความ
รู้�สึกเพลิดิ เพลิินทางอารมณ์์

๒. ข้อ้ ใดแตกต่า่ งจากพวก
๑. นิทิ าน
๒. เรื่อ�่ งสั้น�
๓. นิติ ยสาร
๔. บทละคร

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะนิติ ยสารเป็น็ หนังั สืือประเภทที่่�มุ่�งเน้้นให้้ผู้้อ� ่า่ นรับั รู้�ข่าวสาร ทัันโลก ทันั เหตุกุ ารณ์์
ส่่วนตัวั เลืือกข้้ออื่�่นเป็็นหนังั สืือที่่เ� น้้นสร้้างความเพลิิดเพลิินและความบันั เทิิงทางอารมณ์์เป็็นสำ�ำ คัญั

143วถิ ีงามความพอเพียง

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

๓. ข้อ้ ใดพูดู โน้้มน้้าวใจให้้ “คิดิ ก่่อนพููด” (ตัวั อย่่างข้อ้ สอบวััดผลระดัับชาติิ)

๑. แล้้วสอนว่่าอย่่าไว้้ใจมนุษุ ย์์ มันั แสนสุุดลึึกล้ำำ�� เหลืือกำ�ำ หนด

ถึึงเถาวััลย์์พันั เกี่ย� วที่่เ� ลี้ย� วลด ก็็ไม่่คดเหมืือนหนึ่�ง่ ในน้ำำ�� ใจคน

๒. เป็น็ มนุษุ ย์ส์ ุุดนิยิ มเพีียงลมปาก จะได้ย้ ากโหยหิวิ เพราะชิวิ หา

แม้น้ พูดู ดีมี ีีคนเขาเมตตา จะพููดจาจงพิิเคราะห์์ให้้เหมาะความ

๓. แม้้นใครรักั รัักมั่ง� ชังั ชัังตอบ ให้ร้ อบคอบคิดิ อ่่านนะหลานหนา

รู้้�สิ่่ง� ใดไม่สู่้�รู้�วิชา รู้้�รัักษาตััวรอดเป็น็ ยอดดีี

๔. พระโหยหวนครวญเพลงวัังเวงจิติ ให้ค้ นคิิดถึึงถิ่�นถวิลิ หวััง

ว่่าจากเรืือนเหมืือนนกมาจากรังั อยู่่�ข้า้ งหลัังก็จ็ ะแลชะแง้ค้ อย

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะเป็น็ การโน้้มน้้าวใจให้้คิิดก่อ่ นที่่จ� ะพููดเพราะหากพููดสิ่่�งที่่ด� ีกี ็จ็ ะมีีแต่ผ่ ู้�้คนเมตตา
แต่่ถ้า้ พููดสิ่่ง� ที่่ไ� ม่ด่ ีกี ็็จะสร้้างความลำ�ำ บากได้้ ส่ว่ นตััวเลืือกข้้ออื่�่นไม่จ่ ััดเป็็นการโน้้มน้า้ วใจ ดัังนี้้�
ข้้อ ๑. เป็็นการสอนเรื่่�องการไว้้ใจมนุษุ ย์์
ข้้อ ๓. เป็็นการสอนเรื่�อ่ งการรัักษาตััวเองให้ด้ ีี
และข้้อ ๔. เป็็นการบอกเล่า่ เรื่่�องราวของตััวละครว่า่ คิดิ ถึึงบ้้านที่่�จากมาไกล เปรียี บเหมืือนนกที่่�
ออกจากรััง

144 วถิ ีงามความพอเพียง

ทบทวน ๓. ๔.

กอ่ นจาก..

๒. สารคดีี, บทความ นิทิ าน, นิยิ าย,
และความเรียี ง เรื่อ่� งสั้�น, บทละคร
หนัังสืือพิิมพ์์รายวันั และบทกวีีนิพิ นธ์์
นิิตยสาร ๕.

๑. หนังั สืือชีีวประวััติิ
เรื่อ่� งอิิงประวัตั ิิศาสตร์์
ตำำ�ราเรียี น,
หนัังสืือวิิชาการ ประเภทของหนัังสืือ
และวารสาร

การพิิจารณาคุุณค่่าของเรื่่อ� งที่่�อ่่าน

เจตนาของผู้้เ� ขียี น

โน้ม้ น้้าวใจ สั่ �งสอน

บอกเล่า่ เตืือนสติิ

ห้า้ มไม่่ให้ก้ ระทำำ�สิ่่�งที่่�ผิดิ

145วถิ ีงามความพอเพียง

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

ค�ำเช่ือม

การใช้้ภาษาอธิิบายเรื่่อ� งราวใด ๆ ต้้องทำำ�ให้ข้ ้อ้ ความนั้้น� ต่่อเนื่อ่� งกันั โดยอาจจะใช้้คำ�ำ เชื่่อ� มเพื่�อ่ เชื่่อ� มคำ�ำ
ประโยค หรืือข้้อความเข้้าด้ว้ ยกััน การเชื่่อ� มหน่ว่ ยทางภาษามีที ั้้�งการเชื่อ่� มหน่่วยที่่เ� สมอภาคกันั เช่่น เชื่�อ่ มคำำ�
กัับคำำ� ประโยคกับั ประโยค และข้อ้ ความกับั ข้้อความ และการเชื่่�อมหน่่วยที่่ไ� ม่่เสมอภาคกันั เช่น่ การเชื่อ่� มอนุุ
ประโยคเข้้ากัับมุขุ ยประโยค

การเชอ่ื มหน่ วยท่เี สมอภาคกนั

การเชื่่�อมคำ�ำ กัับคำำ�

.............แ..ส..ด...ง..ค..ว..า..ม..ร..ว...ม..ก.ั.ัน............... แสดงการเลืือก
เขาหรืือฉันั
ฉันั กับั เธอ จานหรืือช้้อน
เดินิ และวิ่ง�

146 วิถีงามความพอเพียง

การเชื่อ�่ มประโยคกับั ประโยค
“ฉันั ชอบกินิ สตรอว์เ์ บอร์์รีแี ละบลููเบอร์์รีี”

..........แ..ส..ด..ง..ค..ว..า..ม..ร.ว..ม..ก.ั.นั.............

“เธอชอบวิ่�งเล่น่ แต่่ฉันั ชอบอ่า่ นหนัังสืือ”

..........แ..ส..ด..ง..ค..ว.า..ม..แ..ย.้.ง้..ก.ั.นั .............

“คุณุ จะดื่่ม� กาแฟหรืือน้ำ�ำ�อััดลมดีีคะ”
แสดงการเลืือก

147วิถีงามความพอเพียง

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

การเชอื่ มหน่ วยท่ไี ม่เสมอภาคกนั

อนุปุ ระโยค คำำ�เชื่�่อม
ประโยคย่่อย
มุุขยประโยค
ประโยคหลัักหรืือ
ประโยคสำำ�คััญ

อนุปุ ระโยคสามารถทำำ�หน้า้ ที่่อ� ะไรให้้มุุขยประโยคได้บ้ ้า้ งกันั นะ ?
หน้้าที่ข่� องอนุปุ ระโยคที่�่ทำ�ำ ให้้กับั มุุขยประโยค

๑. เป็็นประธาน ๒. เป็น็ กรรม ๓. เป็็นบทขยาย

148 วิถีงามความพอเพียง

ตััวอย่า่ งประโยคที่่�มีีอนุุประโยคเป็น็ ประธานของมุขุ ยประโยค

ประธาน เธอร้อ้ งเพลงไพเราะถููกใจกรรมการ กรรม
เธอร้้องเพลงไพเราะ เธอถููกใจกรรมการ

มุขุ ยประโยค อนุุประโยค

ตัวั อย่่างประโยคที่่�มีีอนุุประโยคเป็็นกรรมของมุุขยประโยค

...........ป..ร..ะ...ธ..า..น............. ฉัันเห็็นตำำ�รวจไล่จ่ ับั ผู้้ร� ้้าย กรรม
ตำ�ำ รวจไล่จ่ ัับผู้�้ร้้าย
ฉัันเห็็นตำำ�รวจ
มุุขยประโยค .............อ..น..ุ.ุป...ร.ะ...โ.ย..ค.............

149วถิ ีงามความพอเพียง

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

ตัวั อย่า่ งประโยคที่่ม� ีอี นุปุ ระโยคเป็น็ บทขยายของมุขุ ยประโยค

อนุปุ ระโยค ครููที่่ม� าใหม่เ่ ป็น็ ศิิษย์เ์ ก่่าโรงเรียี นนี้้� มุุขยประโยค
.......ท.ี่.่.ม� ..า.ใ..ห..ม.่.่...... ......ค..รู.เู.ป..็.็น..ศ.ิ.ิษ..ย.์.เ์.ก.่..่า.......
.........โ.ร..ง.เ.ร.ี.ีย..น..น.ี.้้.� .........
อนุปุ ระโยค นัักเรีียนไปโรงเรียี นเพื่�่อเรีียนหนัังสืือ
เพื่่�อเรียี นหนัังสืือ มุุขยประโยค
นัักเรียี นไปโรงเรีียน
อนุุประโยค เขาพููดไม่่ชััด ฉัันจึงึ ฟัังไม่่เข้้าใจ
....ฉ.ั.ัน..จ.ึึ.ง..ฟ.ั.ัง..ไ.ม.่.เ่ .ข.้.้า..ใ.จ..... มุุขยประโยค
.......เข..า..พ.ู..ดู ..ไ.ม.่.่ช.ั.ัด........

คำำ�เชื่�อ่ มที่่�ทำ�ำ ให้เ้ กิดิ ประโยคย่อ่ ย เช่่น ที่่� ซึ่ง�่ อััน แก่่ กัับ เพื่อ่� จึึง เพราะ เมื่อ่� เป็็นต้น้

150 วิถีงามความพอเพียง

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๑๕๑

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑๑.. ข้อ้ ใดจัดั เป็็นคำำ�เชื่่อ� มหน่่วยที่่�ไม่่เสมอภาคกััน
๑. คำำ�เชื่อ่� มระหว่่างประโยคกับั ประโยค
๒. คำำ�เชื่อ�่ มระหว่่างข้อ้ ความกัับข้อ้ ความ
๓. คำำ�เชื่่�อมระหว่่างอนุุประโยคกัับมุขุ ยประโยค
๔. ถูกู ทุุกข้้อ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะอนุุประโยคและมุุขยประโยคมีสี ถานะที่่�แตกต่า่ งกันั อนุุประโยคมักั จะทำำ�หน้า้ ที่่เ� ป็็น
ส่่วนขยายของประโยคมุขุ ยประโยค หรืือเรีียกอีกี ชื่�่อหนึ่�ง่ ว่่า ประโยคหลััก ซึ่ง่� อาจทำ�ำ หน้า้ ที่่�เป็น็ หน่ว่ ยประธาน
หน่่วยกรรมหรืือหน่ว่ ยขยายก็็ได้้ ส่่วนตััวเลืือกข้้อ ๑. และ ข้อ้ ๒. จััดเป็น็ คำำ�เชื่�อ่ มหน่่วยที่่�เสมอภาคกััน

๒. “ฉันั เห็น็ สุนุ ัขั ไล่ก่ ัดั แมว” จากประโยคนี้้ข� ้อ้ ใดกล่า่ วถูกู ต้อ้ ง
๑. ประโยคนี้้ม� ีคี ำ�ำ เชื่อ�่ มหน่ว่ ยที่่เ� สมอภาคกันั
๒. ประโยคนี้้ม� ีมี ุขุ ยประโยค คืือ ฉันั เห็น็ สุนุ ัขั
๓. ประโยคนี้้ม� ีคี ำ�ำ เชื่อ�่ มหน่ว่ ยที่่ไ� ม่เ่ สมอภาคกันั
๔. ประโยคนี้้ม� ีมี ุขุ ยประโยค คืือ สุนุ ัขั ไล่ก่ ัดั แมว

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะประโยคในโจทย์์ไม่่ปรากฏคำำ�เชื่อ�่ มเลยจึึงไม่่สามารถตอบตััวเลืือก ข้้อ ๑. และ ๓. ได้้
ส่ว่ นการแบ่่งประโยคที่่ถ� ูกู ต้้อง ได้้เป็น็ ฉันั เห็็นสุุนััข เป็็น มุุขยประโยค ส่่วน สุนุ ััขไล่ก่ ัดั แมว เป็็น อนุุประโยค
ทำำ�หน้้าที่่เ� ป็็นกรรมของมุขุ ยประโยค

151วิถีงามความพอเพียง

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑
๓. ข้อ้ ใดเป็น็ การเชื่อ�่ มประโยคแบบแสดงความรวมกันั
๑. น้อ้ งจะซื้อ� ปากกาหรืือดินิ สอ
๒. พี่่ข� ยันั ทำ�ำ อาหารแต่น่ ้อ้ งขยันั กวาดบ้า้ น
๓. ฉันั ทำ�ำ การบ้า้ นและอ่า่ นหนังั สืือเป็น็ ประจำ�ำ
๔. ฉันั จะไปอ่า่ นหนังั สืือแต่เ่ ธอจะไปซื้อ� อาหาร

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะประโยคเป็็นการแสดงความรวมกัันสัังเกตได้้จากคำ�ำ ว่า่ “และ” ส่่วนตัวั เลืือกข้้ออื่่�นเป็็น
ดังั นี้้� ข้อ้ ๑. เป็็นการเชื่อ่� มประโยคแบบแสดงการเลืือก สัังเกตจากคำ�ำ ว่า่ “หรืือ”
ข้้อ ๒. เป็็นการเชื่อ�่ มประโยคแบบแสดงความขัดั แย้ง้ กััน สัังเกตจากคำ�ำ ว่่า “แต่่”
และ ข้้อ ๔. เป็็นการเชื่่�อมประโยคแบบแสดงความขัดั แย้้งกันั สัังเกตจากคำ�ำ ว่่า “แต่่”

152 วิถีงามความพอเพียง

ทบทวน

ก่อนจาก..

ค�ำเชอ่ื ม

เชื่�่อมหน่ว่ ยที่่�เสมอภาคกันั เชื่่�อมหน่ว่ ยที่่�ไม่่เสมอภาคกััน

คำำ�กัับคำ�ำ อนุุประโยค (ประโยคย่่อย) กัับ
ประโยคกัับประโยค มุุขยประโยค (ประโยคหลักั )
ข้้อความกัับข้้อความ
หน้้าที่�่ของอนุปุ ระโยคที่ท�่ ำ�ำ ให้้กัับมุุขยประโยค
จุุดมุ่ �งหมายของการเชื่่�อม ๑. เป็็นประธาน
๑. แสดงความรวมกััน ๒. เป็น็ กรรม
๒. แสดงความแย้้งกันั ๓. เป็็นบทขยาย
๓. แสดงการเลืือก
คำำ�เชื่่อ� มที่่�ทำำ�ให้เ้ กิดิ ประโยคย่อ่ ย เช่่น ที่่� ซึ่�ง่ อันั แก่่
กับั เพื่่�อ จึึง เพราะ เมื่�่อ เป็น็ ต้้น

153วิถีงามความพอเพียง