MBCITHIM11-LE-1-V01_640512_รวมเล่ม_คู่มือครู วิวิธภาษา ม.1 เล่ม 1_TC_(BW294)

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผังมโนทัศน์

๑. ภาษาพูด-ภาษาเขียน
ความรู้้เ� กี่�ย่ วกัับภาษา
ภาษาพููด
ภาษาเขีียน
การเปรีียบเทีียบระหว่่างภาษาพูดู และภาษาเขีียน

๒. ค�ำนาม
ชนิิดของคำำ�นาม
หน้้าที่ข�่ องคำ�ำ นาม

๓. ค�ำสรรพนาม
ชนิิดของคำำ�สรรพนาม
หน้้าที่ข่� องคำำ�สรรพนาม

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

ภาษาพดู -ภาษาเขียน

ความรูเ้ ก่ยี วกบั ภาษา

ระดับั ของภาษา ๑. ๒. ๓.

...............ภ..า.ษ...า.พ..ิ.ธิ .ีกี..า..ร............... ..............ภ..า..ษ..า..ท..า..ง..ก..า.ร................ ............ภ..า..ษ..า..กึ.่.ง�่ .ท...า.ง..ก..า.ร...............
ภาษาที่ม�่ ีีลักั ษณะเเบบแผน มีีลักั ษณะเเบบแผน แต่ใ่ ช้้ คล้า้ ยคลึึงกับั ภาษาทางการ
ใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ประณีีตบรรจง มุ่ง�่ ให้้ ถ้อ้ ยคำ�ำ กะทัดั รัดั กว่า่ ภาษาพิธิ ีกี าร แต่ล่ ดระดับั ความเป็น็ ทางการลง
ผู้ฟ�้ ังั รับั สารด้ว้ ยความสำ�ำ รวม ถ้อ้ ยคำ�ำ มีีความสละสลวย ใช้ส้ ื่อ�่ สาร ลดความเคร่ง่ ครัดั ในไวยากรณ์ล์ ง
อย่า่ งเป็น็ ทางการไปสู่�สาธารณชน ผู้้�ส่งสารและผู้้�รับสารมีีปฏิสิ ัมั พันั ธ์์
ระหว่า่ งกันั

๔. ๕.

..........ภ...า.ษ...า.ไ.ม..่.เ่ .ป.็.น็ ..ท..า..ง.ก...า.ร.......... ...............ภ..า..ษ..า..ก.ั.ัน..เ.อ..ง................
มีีการใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ที่เ�่ ป็น็ กันั เอง มีีการใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ที่เ�่ ป็น็ กันั เองมากขึ้น�
มากขึ้น� ระยะห่า่ งระหว่า่ งผู้้�ส่งสาร ไม่ใ่ ห้ค้ วามสำ�ำ คัญั กับั ความถูกู ต้อ้ งทาง
และผู้้�รับสารมีีน้อ้ ยลง ไวยากรณ์์ ผู้้�ส่งสารและผู้้�รับสารมีีความ
สนิทิ กันั

56 เพ่ือนกัน

ภาษาพูด

ภาษาที่ใ�่ ช้้ในชีีวิิต�ิ ประจำ�ำ วันั เน้้นให้เ้ ข้้าใจได้้ตรงกันั มัักเป็น็ ภาษา
ระดัับลำำ�ลองหรืือภาษาระดัับไม่่เป็็นทางการ

ลักั ษณะของภาษาพูดู ๑. ภาษาระดับั กันั เอง ระดับั ไม่เ่ ป็น็ ทางการ
หรืือระดับั กึ่ง�่ ทางการ

๒. ประโยคความเดีียวหรืือความรวม

๓. มีีการตัดั คำ�ำ ย่อ่ คำ�ำ รวบคำ�ำ

๔. มีีคำ�ำ ลงท้า้ ยเรีียกขานรับั หรืือคำ�ำ ขานรับั

๕. มีีการใช้ภ้ าษาถิ่น� ปะปน
๖. มีีการพูดู ใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ สำ�ำ นวน โวหาร สุุภาษิติ คำ�ำ พังั เพย คำ�ำ ซ้ำ��ำ คำ�ำ ซ้อ้ น คำ�ำ คล้อ้ งจอง

ประกอบการพูดู หรืือคำ�ำ พูดู ที่ใ�่ ช้ค้ วามหมายโดยนัยั

๗. มีีการใช้ป้ ระโยคที่ไ�่ ม่ส่ มบูรู ณ์์

57เพื่อนกัน

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

ภาษาเขียน

การถ่า่ ยทอดความรู้�ความคิดิ ความเข้า้ ใจของมนุุษย์โ์ ดยใช้อ้ ักั ษรหรืือ
ใช้ส้ ัญั ลักั ษณ์อ์ ื่น�่ ๆ แทนคำ�ำ พูดู เพื่อ�่ ให้ผ้ ู้้�อื่น� รับั รู้�และเข้า้ ใจ และตอบสนอง
ตามที่ผ�่ ู้เ�้ ขีียนต้อ้ งการ

ความสำ�ำ คัญั ของภาษาเขียี น ลักั ษณะของภาษาเขียี น

- หลักั ฐานการบันั ทึึกความรู้� ความคิดิ เขีียนที่พ�่ ูดู ในชีีวิติ เขีียนภาษาที่ก�่ ลั่น�
ความเชื่อ�่ และสภาพสังั คมในสมัยั นั้้น� ๆ ประจำ�ำ วันั กรองอย่า่ งละเอีียด
- การสื่อ�่ สารความรู้�ความเข้า้ ใจจากคนหนึ่ง�่
ไปยังั อีีกคนหนึ่ง�่ เหมาะสมกับั ประณีีตในการใช้้
ลักั ษณะวิถิ ีีชีีวิติ ภาษา

การใช้้ภาษาเขียี น

๑. การเขีียนอย่า่ งไม่เ่ ป็น็ ทางการ ๒. การเขีียนอย่า่ งเป็น็ ทางการ
.เ.ป..็.น็ ..ก..า..ร.เ.ข.ีี.ย..น..ถ.่.า่..ย..ท..อ..ด..เ.ห.ต.ุ..ุ.ก..า.ร..ณ.์..์ .อ..า..ร.ม..ณ..์.์.
.ค..ว..า..ม..รู.้.�ส.ึ.ก..ข..อ..ง.ผ.ู.้เ�้.ข.ีี.ย..น.............................. .เ.ป.็.น็..ก..า..ร..เ.ขี.ี.ย.น...แ..บ..บ..แ..ผ..น....ม.ี.ี.ห.ล.ั.กั ..ใ.น..ก..า..ร..เ.ขี.ี.ย..น..
.........................................................

58 เพ่ือนกัน

การเปรยี บเทยี บระหวา่ งภาษาพูดและภาษาเขียน

ภาษาพดู ภาษาเขยี น

๑. มุ่ง�่ สื่อ�่ สารอย่า่ งรวดเร็ว็ อาจทำ�ำ ให้ผ้ ู้้�รับสาร ๑. มุ่ง�่ สื่อ�่ สารให้เ้ ข้า้ ใจ ผู้เ�้ ขีียนมีีเวลาในการ
เข้า้ ใจผิดิ กลั่น� กรองถ้อ้ ยคำ�ำ

๒. ใช้ภ้ าษาไม่ป่ ระณีีต ๒. มีีการใช้ภ้ าษาประณีีต
๓. มักั พูดู คำ�ำ ไทยปนกับั คำ�ำ ต่า่ งประเทศ ๓. ใช้ภ้ าษาต่า่ งประเทศในงานเขีียนที่เ�่ ป็น็ วิชิ าการ

๔. ไม่ส่ ามารถใช้เ้ ป็น็ หลักั ฐานอ้า้ งอิงิ ๔. สามารถใช้เ้ ป็น็ หลักั ฐานอ้า้ งอิงิ ได้้
๕. ผู้เ�้ ขีียนมีีเวลาคิดิ หาคำ�ำ ตอบ
๕. การสื่อ�่ สารเฉพาะหน้า้
๖. การโต้ต้ อบโดยไม่ป่ ระจันั หน้า้ กันั
๖. การสื่อ�่ สารแบบประจันั หน้า้
๗. ผู้เ�้ ขีียนมีีอิทิ ธิพิ ลต่อ่ การใช้ภ้ าษา มักั สร้า้ ง
๗. การพูดู แบบปัจั จุุบันั มักั มีีการออกเสีียง คำ�ำ ใหม่่ สำ�ำ นวนใหม่่ มีีการตั้ง� สมญานาม
ที่ผ�่ ิดิ เพี้้ย� นทำ�ำ ให้เ้ กิดิ การเปลี่ย�่ นแปลง
ของภาษา 59เพื่อนกัน

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

หนัั งสืือแบบฝึึกหััด ใช้ห้ น้้ า ๖๐

น้้ องลองทำำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่�่ ๑ ให้้นัักเรีียนใส่่เครื่่�องหมายถููก หน้า้ ข้อ้ ที่ก�่ ล่า่ วถูกู และใส่่เครื่่�องหมายผิดิ
หน้า้ ข้อ้ ที่ก�่ ล่า่ วผิดิ

................. ๑. ภาษาเขีียนคืือการสื่อ�่ สารแบบประจันั หน้า้
................. ๒. ภาษาเขีียนคืือหลักั ฐานการบันั ทึึกความรู้� ความคิดิ ความเชื่อ�่ และสภาพสังั คม
................. ๓. ลักั ษณะภาษาในการพูดู สื่อ� สารมักั เป็น็ ระดับั กันั เอง ระดับั ไม่เ่ ป็น็ ทางการ และระดับั กึ่ง�่ ทางการ
................. ๔. การเขีียนจดหมายราชการเป็น็ การเขีียนแบบไม่เ่ ป็น็ ทางการ
................. ๕. ระดัับของภาษามีีทั้้ง� หมด ๓ ระดับั คืือ ภาษาระดัับทางการ ภาษาระดับั กึ่่ง� ทางการ

และภาษาไม่่เป็็นทางการ

คำำ�ชี้้แ� จง ตอนที่�่ ๒ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุุดเพีียงข้อ้ เดีียว

๑๑.. ข้อ้ ใดไม่่ใช่ล่ ัักษณะของภาษาพูดู
๑. มีีการใช้้ภาษาถิ่น� ปะปน
๒. มีีการใช้้ประโยคที่่ไ� ม่ส่ มบูรู ณ์์
๓. ประโยคที่่ใ� ช้้มักั เป็็นประโยคความซ้อ้ น
๔. มีีการตัดั คำ�ำ ย่่อคำ�ำ รวบคำ�ำ เพื่อ่� ความรวดเร็็ว

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๓. เพราะลัักษณะของภาษาพูดู มีีดัังนี้้�
๑) ระดัับภาษามักั เป็น็ ภาษาระดัับกัันเอง ระดับั สนทนา ระดัับกึ่่ง� ทางการ
๒) ประโยคที่่�ใช้ม้ ักั เป็น็ ประโยคความเดีียวหรืือความรวม
๓) มักั มีีการตัดั คำ�ำ ย่อ่ คำ�ำ รวบคำำ� เพื่�อ่ ความรวดเร็ว็
๔) มีีคำำ�ลงท้า้ ยเรีียกขานรับั หรืือคำ�ำ ขานรัับ เพื่่�อแสดงความสุุภาพ
๕) มีีการใช้ภ้ าษาถิ่น� ปะปน
๖) มีีการพูดู ใช้้ถ้อ้ ยคำำ� สำำ�นวน โวหาร สุุภาษิิต คำ�ำ พัังเพย คำ�ำ ซ้ำำ�� คำ�ำ ซ้้อน คำ�ำ คล้้องจอง ประกอบการพููด
๗) มีีการใช้ป้ ระโยคที่�ไ่ ม่่สมบูรู ณ์์

60 เพื่อนกนั

๒. ข้อ้ ความต่อ่ ไปนี้้�ใช้ภ้ าษาระดับั ใด

กอดกันั หน่อ่ ยได้ไ้ หม ให้ว้ ันั เวลาเก่า่ ๆ ให้ว้ ันั ที่่�เคยมีีเรา
ก่อ่ นที่�่เธอจะเป็น็ ของใคร Hold me one last time
(เพลง กอดได้้ไหม ของ URBOYTJ)

๑. ภาษาระดับั กัันเอง
๒. ภาษาระดับั พิธิ ีกี าร
๓. ภาษาระดับั เป็น็ ทางการ
๔. ไม่ม่ ีีข้อ้ ใดถูกู

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เพราะว่า่ ภาษาระดัับกันั เอง คืือ ภาษาที่�ม่ ีีการใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ที่เ�่ ป็น็ กันั เองและใช้้ในที่�ม่ ีี
ความเป็็นส่่วนตัวั ซึ่ง�่ หากพิจิ ารณาจากภาษาที่�ใ่ ช้้ในเพลงจะพบว่่า มีีการให้ค้ ำำ�ว่่า “เรา” และเนื้้อ� หาของ
เพลงนั้้�นมีีการแสดงให้เ้ ห็น็ ถึึงความสนิทิ สนมและมีีความเป็น็ ส่่วนตััว

61เพ่ือนกนั

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย ระดับั ของภาษา
๑. ระดับั พิธิ ีกี าร
ววิ ิธภาษา ม.๑ ๒. ระดับั ทางการ
๓. ระดับั กึ่ง�่ ทางการ
ทบทวน ๔. ระดับั ไม่เ่ ป็น็ ทางการ
๕. ระดับั กันั เอง
กอ่ นจาก..
ภาษาเขียี น
ภาษาพูดู ความสำ�ำ คัญั ของภาษาเขียี น
๑. ระดับั กันั เอง, ไม่เ่ ป็น็ ทางการ, กึ่ง�่ ทางการ - หลักั ฐานการบันั ทึึกสังั คม
๒. ประโยคความเดีียวหรืือความรวม
๓. มีีการตัดั คำ�ำ ในสมัยั นั้้น� ๆ
๔. มีีคำ�ำ ลงท้า้ ยเรีียกขานรับั - การสื่อ�่ สารจากคนหนึ่ง�่ ไปยังั
๕. มีีการใช้ภ้ าษาถิ่น� ปะปน อีีกคนหนึ่ง�่
๖. มีีการพูดู ใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ที่ใ�่ ช้ค้ วามหมายโดยนัยั
๗. ประโยคที่ไ�่ ม่ส่ มบูรู ณ์์ ลักั ษณะของภาษาเขียี น
- ภาษาเขีียนที่ใ�่ ช้พ้ ูดู ในชีีวิติ ประจำ�ำ วันั
การใช้้ภาษาเขียี น - ภาษาที่ก�่ ลั่น� กรองอย่า่ งละเอีียด
๑. การเขีียนอย่า่ งไม่เ่ ป็น็ ทางการ
๒. การเขีียนอย่า่ งเป็น็ ทางการ

62 เพ่ือนกนั

ค�ำนาม

คำำ�นามคืืออะไร
คำำ�ที่่�ใช้้เรีียก คน สััตว์์ สิ่ง� ของ ต้น้ ไม้้ วัตั ถุุ สิ่ง� ของ สภาพธรรมชาติิ สถานที่�่

ชนิ ดของค�ำนาม ๓. ๒.

๑. คำำ�นามวิสิ ามัญั .(.ว.ิ.ิส..า..ม..า..น..ย..น..า..ม..)...
คำำ�นามที่�ใ่ ช้เ้ ป็น็ ชื่�อ่ เฉพาะ
คำำ�นามสามััญ .(.ส..า..ม..า..น..ย..น..า..ม..).........
คำ�ำ นามที่่ไ� ม่ม่ ีีชื่่�อระบุุเฉพาะ
เจาะจงว่่าเป็็นคนนั้้�นคนนี้้�

คำำ�นามรวมหมู่่�..(.ส..ม.ุ.ุ..ห.น..า.ม..)..........
คำำ�นามที่�่บอกความเป็น็

๔. ๕.หมวดหมู่่�พวก กลุ่่�ม หรืือคณะ

........(.อ..า..ก..า..ร..น..า..ม..)....... คำำ�นามบอกลัักษณะ..(.ล.ั.ัก..ษ..ณ...น...า.ม..).......
คำำ�นามที่่�เป็น็ นามธรรม ไม่่มีี คำำ�นามประเภทนี้้บ� อกให้้ทราบ
ขนาดและรููปร่า่ ง แต่่สามารถสื่่อ� สารได้้ ถึึงลักั ษณะของสิ่ง� ของที่�่กล่า่ วถึึงว่า่ มีี
เข้า้ ใจ รูปู พรรณสัันฐานอย่่างไร

63เพพื่่�่ือนกกััน

คคูู่่่ม�มือื ครรูู รายววิชิ าภาษาไทย

ววิวิวิธิ ภาษา ม.๑

หน้ าท่ขี องค�ำนาม

๑. ๒. กรรมของประโยค
ตััวอย่่างเช่น่ เด็ก็ ๆ ชอบเล่่นตุ๊๊�กตา
ประธานของประโยค
ตััวอย่่าง ปลาฉลามกัดั นักั ท่อ่ งเที่ย�่ วที่�่ ๓.
กำำ�ลังั เล่น่ น้ำำ��ทะเล
กรรมตรงและกรรมรอง
ขยายคำำ�อื่่น� ให้้ชััดเจนยิ่ง� ขึ้น้� ๔. ตััวอย่่างเช่่น แม่่ซื้�อตุ๊ก� ตาตัวั ใหญ่่สีีแดงแก่่
ตััวอย่่างเช่่น พ่อ่ นอนเล่น่ ที่่เ� ก้้าอี้� ๕. น้อ้ งสาวทุุกครั้ง� ที่ไ�่ ปเที่ย�่ วต่า่ งประเทศ

คำำ�เรีียกขาน ๖.
ตััวอย่า่ ง คุุณตาขาทำำ�อะไรอยู่�คะ
ส่่วนเติิมเต็็มให้้คำำ�กริยิ า
ตััวอย่่าง พุ่�ม่ พวงเป็น็ ราชิินีีเพลงลููกทุ่�่ง

64 เพื่อนกัน

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๖๔

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้แ� จง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุุดเพีียงข้อ้ เดีียว

ค๑ำำ�. นามที่่�ใช้้เป็น็ ชื่่อ� เฉพาะของคนเป็น็ คำ�ำ นามชนิดิ ใด
๑. สมุุหนาม
๒. อาการนาม
๓. สามานยนาม
๔. วิสิ ามานยนาม

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๔. เพราะว่่าคำ�ำ นามวิสิ ามััญหรืือวิสิ ามานยนาม เป็น็ คำำ�นามที่ใ�่ ช้เ้ ป็็นชื่อ�่ เฉพาะของคนใดคน
หนึ่ง่� ชื่่�อสิ่�งของอย่่างใดหนึ่่ง� หรืือสถานที่ใ�่ ดสถานที่่�หนึ่ง่� เช่น่ แม่ก่ ิมิ เน้ย้ ภููเก็ต็ ลั่น� ทม

๒. คำ�ำ ในข้อ้ ใดไม่่ใช่่คำำ�นาม
๑. เดิินทาง
๒. เชีียงใหม่่
๓. มดตะนอย
๔. พุุทธรักั ษา

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เพราะว่่าคำ�ำ ว่า่ “เดินิ ทาง” เป็็นคำ�ำ กริิยาที่่�มีีความหมายว่่า ไปสู่่�ที่่ใ� ดที่ห่� นึ่�ง่ ที่�่ไกลออกไป
ส่่วนข้้ออื่่น� ๆ เป็็นคำ�ำ นาม

65เพ่ือนกนั

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

๓. คำ�ำ นามที่่�ขีีดเส้น้ ใต้้ทำำ�หน้า้ ที่�่ใดในประโยค
“คุุณพ่่อขา ไม่ท่ ราบว่า่ เราจะไปเที่�่ยวหัวั หิินกัันวัันไหนเหรอคะ”
๑. ประธาน
๒. กรรมตรง
๓. คำำ�เรีียกขาน
๔. ส่่วนเติิมเต็ม็

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๓. เพราะว่า่ คำำ�ว่า่ “ขา” เป็น็ คำ�ำ นามที่�่ทำำ�หน้้าที่่�เป็็นคำำ�เรีียกขาน

66 เพื่อนกัน

ทบทวน คำำ�นาม

กอ่ นจาก.. คำำ�ที่�่มีีความหมายถึึง คน สััตว์์ สิ่ง� ของ ต้้นไม้้ วััตถุุ สิ่�งของ
สภาพธรรมชาติิ สถานที่่�

ชนิิดของคำำ�นาม

๒. คำำ�นามวิสิ ามััญ ๔. อาการนาม
(วิสิ ามานยนาม)
๑. คำำ�นามสามััญ ๕. คำำ�นามบอก
(สามานยนาม) ๓. คำำ�นามรวมหมู่่� ลักั ษณะ
(สมุุหนาม)
(ลักั ษณนาม)

หน้้าที่่�ของคำ�ำ นาม

ประธานของประโยค
กรรมของประโยค
กรรมตรงและกรรมรอง
ขยายคำำ�อื่�่นให้ช้ ััดเจนยิ่่ง� ขึ้�น
คำำ�เรีียกขาน
ส่่วนเติมิ เต็็มให้ค้ ำ�ำ กริิยา

67เพ่ือนกัน

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

ค�ำสรรพนาม

คำำ�สรรพนาม คืือ คำ�ำ ที่�่ใช้แ้ ทนคำำ�นาม เพื่่อ� ไม่ต่ ้้องกล่่าวถึึงคำ�ำ นามซ้ำ�ำ� ๆ

ชนิิ ดของคำำ�สรรพนาม

๑. คำำ�สรรพนามที่�ใ่ ช้้ในการพููด (บุุรุุษสรรพนาม)
คำำ�ที่่�ผู้้พ� ููดใช้แ้ ทนตนเอง แทนผู้้�ที่�พููดด้ว้ ย และผู้้�ที่�ถููกพูดู ถึึง

ประเภทของคำำ�บุุรุุษสรรพนาม
๑. สรรพนามบุุรุุษที่่� ๑ คืือ ฉััน..ผ..ม....ด.ิ.ิฉ.ั.นั ...ก..ร..ะ..ผ..ม...ห..น.ู..ู .........
๒. สรรพนามบุุรุุษที่่� ๒ คืือ คุุณ..ท.่.า่..น...แ..ก...เ.จ.้.า้...เ.ธ..อ............
๓. สรรพนามบุุรุุษที่�่ ๓ คืือ.เ..ธ.อ....เข..า...................

คำำ�บุุรุุษสรรพนามสามารถสะท้้อน
วัฒั นธรรมไทยได้้ด้ว้ ยนะ

๑. ความสัมั พัันธ์์ระหว่า่ งคู่�สนทนา
๒. ความสุุภาพของผู้้พ� ูดู
๓. อารมณ์ข์ องผู้้�พูดู

68 เพ่ือนกนั

๒. คำำ�สรรพนามชี้ร� ะยะ ๓. คำำ�สรรพนามที่ใ�่ ช้้เป็็นคำ�ำ ถาม ?
คำำ�สรรพนามที่่ใ� ช้แ้ ทนคำำ�นามที่่�อยู่�ใกล้้ หรืือ ได้แ้ ก่่ .........ใ..ค..ร...อ..ะ..ไ.ร...ไ.ห..น............
ห่า่ งและไกลจากผู้้�พููด เช่น่ ..โ.น.่.่น....นั.่่.น� ...น.ี.่.�่ ...

๔. คำำ�สรรพนามบอกความไม่่เฉพาะเจาะจง
ไม่่กำำ�หนดว่า่ ใคร อะไร ที่่ไ� หน สิ่�งใด ซึ่�่ง
มักั ไม่่ต้อ้ งการคำ�ำ ตอบ มักั ใช้พ้ ููดลอย ๆ
หรืือเชิิงปรารภ

๕. คำำ�สรรพนามบอกความชี้�ซ้ำำ�� แบ่่งพวก รวมพวก

ได้้แก่่.................ต.่.า่ .ง......บ.้.า้..ง.....ก.ั.ัน..................
คำำ�สรรพนามเหล่่านี้้�มักั ใช้ช้ี้ซ� ้ำ�ำ�กับั คำำ�นามที่�่อยู่่�ข้า้ งหน้า้

๖. คำำ�สรรพนามเชื่่�อมประโยค

ใช้้แทนนามที่่�อยู่่�ข้้างหน้า้ และทำำ�หน้้าที่�่เชื่�่อม
ประโยคหลัักและประโยคย่อ่ ยให้เ้ ป็็นประโยค
เดีียวกััน ได้แ้ ก่่.ท.ี.่่�..ซึ.่.่�ง..อ..ั.นั ...ผ.ู้.�้............................

๗. คำำ�สรรพนามที่่เ� น้้นคำ�ำ นามที่่อ� ยู่่�ข้า้ งหน้า้
เพื่่�อบอกความรู้�สึกของผู้�พ้ ูดู ที่่ม� ีีต่อ่ ผู้้�ที่ก� ล่่าวถึึงข้้างหน้้า

69เพ่ือนกัน

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

หน้ าท่ขี องค�ำสรรพนาม ๒.

๑.

ประธานของประโยค กรรมของประโยค
ตััวอย่่างเช่่น ตััวอย่า่ งเช่น่
นายจ้้างให้้เรา
ผมซื้อ� ของมาฝาก ออกจากงาน
คุุณป้้าครัับ

๓. ๔.

ส่่วนเติิมเต็็มใน คำำ�ขยาย
ประโยค ตััวอย่่างเช่่น
ตััวอย่า่ งเช่่น ของที่�่ถืืออยู่ �นั่ �นคืือ

ถ้า้ ฉัันเป็็นเขานะ อะไร
ฉัันจะรักั เธอให้้

มากกว่า่ นี้้�

70 เพื่อนกัน

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๖๙

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้แ� จง ตอนที่�่ ๑ ให้น้ ักั เรีียนเลืือกคำ�ำ ตอบที่ถ�่ ูกู ที่ส�่ ุุดเพีียงข้อ้ เดีียว

ค๑ำำ�. บุุรุุษสรรพนามไม่่สะท้้อนวััฒนธรรมไทยในข้้อใด
๑. อารมณ์์ของผู้้พ� ูดู
๒. การแต่่งกายของผู้้พ� ููด
๓. ความสุุภาพของผู้้พ� ููด
๔. ความสััมพัันธ์ร์ ะหว่่างคู่�สนทนา

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๒. เพราะว่่าคำ�ำ บุุรุุษสรรพนามนั้้�นสามารถสะท้้อนวััฒนธรรมไทยได้ด้ ังั นี้้�
๑) ความสััมพันั ธ์์ระหว่่างคู่�สนทนา
๒) ความสุุภาพของผู้�้พููด
๓) อารมณ์์ของผู้้พ� ูดู

๒. คำ�ำ ว่่า “ใคร” ในประโยคต่อ่ ไปนี้้�เป็น็ คำ�ำ สรรพนามประเภทใด
“ใครคืือคนที่ท�่ ำำ�กุุญแจเปิิดห้อ้ งเก็บ็ ของหาย”
๑. คำำ�สรรพนามเชื่่อ� มประโยค
๒. คำ�ำ สรรพนามที่�ใ่ ช้เ้ ป็น็ คำ�ำ ถาม
๓. คำำ�สรรพนามที่่�เน้น้ คำ�ำ นามที่อ�่ ยู่่�ข้้างหน้า้
๔. คำำ�สรรพนามบอกความไม่่เฉพาะเจาะจง

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะว่า่ คำำ�ว่า่ “ใคร” เป็็นคำำ�สรรพนามที่�ใ่ ช้เ้ ป็็นคำำ�ถาม

71เพื่อนกัน

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

ค๓ำำ�. คำำ�สรรพนามที่่ข� ีีดเส้น้ ใต้้ทำ�ำ หน้้าที่่�ใดในประโยค
“เราบอกชอบเขาไปแล้้ว”
๑. กรรมของประโยค
๒. ประธานของประโยค
๓. ส่่วนเติิมเต็ม็ ในประโยค
๔. คำ�ำ ขยายของประโยค

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะว่่าหากพิจิ ารณาประโยคนี้้จ� ะพบว่า่ คำำ�ว่า่ “เรา” ทำ�ำ หน้า้ ที่�่เป็็นประธานของประโยค
เนื่่�องจากประธานของประโยคมักั จะแสดงให้้เห็็นว่า่ เป็น็ ผู้ก้� ระทำำ�ในประโยคนั้้น�

72 เพื่อนกัน

ทบทวน ค ำำ�สรรพนาม
คำำ�ที่่�ใช้แ้ ทนคำ�ำ นาม เพื่อ�่ ไม่ต่ ้้องกล่่าวถึึงคำำ�นามซ้ำำ�� ๆ
ก่อนจาก..

ชนิิดของคำำ�สรรพนาม คำำ�บุุรุุษสรรพนามสะท้้อน
วัฒั นธรรมไทย
๑. คำำ�สรรพนามที่ใ�่ ช้ใ้ นการพูดู
(บุุรุุษสรรพนาม) ๑. ความสััมพัันธ์ร์ ะหว่่างคู่�สนทนา
๒. ความสุุภาพของผู้พ้� ูดู
๒. คำำ�สรรพนามชี้�ระยะ ๓. อารมณ์์ของผู้�้พูดู
๓. คำำ�สรรพนามที่ใ�่ ช้เ้ ป็็นคำำ�ถาม
หน้้าที่่ข� องคำำ�สรรพนาม
๔. คำำ�สรรพนามบอกความไม่่เฉพาะเจาะจง
๑. เป็็นประธานของประโยค
๕. คำำ�สรรพนามบอกความชี้�ซ้ำำ�� ๒. เป็็นกรรมของประโยค
แบ่ง่ พวก รวมพวก ๓. เป็็นส่ว่ นเติมิ เต็ม็ ในประโยค
๔. เป็็นคำำ�ขยาย
๖. คำำ�สรรพนามเชื่�อ่ มประโยค
๗. คำำ�สรรพนามที่�เ่ น้้นคำำ�นามที่อ่� ยู่่�ข้้างหน้า้ 73เพื่อนกัน

ตวั ช้วี ดั
ท ๒.๑ ม.๑/๒ เขียี นสื่�่อสารโดยใช้ถ้ ้อ้ ยคำ�ำ ถููกต้อ้ งชัดั เจน เหมาะสม และสละสลวย
ท ๒.๑ ม.๑/๓ เขีียนบรรยายประสบการณ์์โดยระบุสุ าระสำำ�คััญและรายละเอีียดสนัับสนุุน
ท ๓.๑ ม.๑/๖ มีมี ารยาทในการฟังั การดูู และการพููด
ท ๔.๑ ม.๑/๓ วิิเคราะห์ช์ นิิดและหน้้าที่่ข� องคำ�ำ ในประโยค

จุดประสงค์

๑. สามารถวิเิ คราะห์์ชนิดิ และหน้้าที่่ข� องคำำ�ในประโยคที่่�พบ
๒. มีมี ารยาทในการฟััง การดูู และการพููด
๓. สามารถเขีียนบรรยายเรื่่�องราวต่า่ ง ๆ ได้อ้ ย่า่ งน่า่ สนใจ
๔. สามารถเขีียนสะกดคำำ�และเลืือกใช้้คำ�ำ ได้ถ้ ูกู ต้อ้ งเหมาะสม
๕. สามารถเขียี นบรรยายเรื่่�องราวต่า่ ง ๆ โดยใช้ก้ ลวิิธีีในการเขีียนได้อ้ ย่า่ งน่า่ สนใจ

เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

การเขีียนบรรยาย เป็็นการเขีียนเพื่�่อเล่่าเหตุุการณ์์ที่่�เกิิดขึ้�้นเพื่�่อให้้ผู้้�อ่านเห็็นภาพ
เหตุกุ ารณ์ท์ั้้ง� หมด ทั้้ง� ด้า้ นสถานที่่� บรรยากาศ บุคุ คลที่่ร� ่ว่ มเหตุกุ ารณ์์ และกิจิ กรรมที่่เ� กิดิ ขึ้น�้
อาจมีกี ารแทรกบทสนทนาของตัวั ละคร ใช้ส้ ำ�ำ นวนความเปรียี บ คำ�ำ คม หรืือสุภุ าษิติ เพื่อ�่ ให้้
เห็น็ ภาพเหตุกุ ารณ์ไ์ ด้ช้ ัดั เจนยิ่ง� ขึ้น�้

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผังมโนทศั น์

๑. ค�ำอุทาน
คำำ�อุุทานบอกอารมณ์์
คำ�ำ อุทุ านเสริิมบท

๒. มารยาทในการชมการแสดง
๓. การเขียนบรรยาย
๔. การใชค้ วามเปรยี บ

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ค�ำอทุ าน

คำำ�อุุทาน

คำ�ำ ที่่�เปล่่งออกมาเพื่�อ่ แสดงอารมณ์์ ความรู้�สึกต่า่ ง ๆ หรืือเพื่�อ่ แสดงเจตนาอย่่างใดอย่า่ งหนึ่่ง�
คำ�ำ อุทุ านเป็็นคำ�ำ กล่า่ วขึ้น้� ประโยค มัักมีเี ครื่�อ่ งหมายอััศเจรีีย์ก์ ำำ�กัับหลัังคำ�ำ อุทุ าน คำำ�อุุทานแบ่่งได้้
เป็็น ๒ ประเภท ได้้แก่่ คำำ�อุทุ านบอกอารมณ์์ ความรู้�สึกและคำ�ำ อุทุ านเสริมิ บท

.....ค.ำ.�ำ .อ.ุ..ุท..า..น..บ..อ..ก..อ..า..ร..ม..ณ.์..์ .ค..ว..า.ม...รู.้�.สึ.ก..... ตกใจ ? แปลกใจ
.......ว.้.้า.ย..!........ .......อ.้.้า..ว..!.......
ดีีใจ
......ไ.ช..โ..ย..!.......

.............ค.ำ.�ำ .อ.ุ..ุท..า..น..เ.ส.ร.ิ..ิม..บ..ท.................

เป็น็ คำ�ำ ที่่�ไม่ไ่ ด้บ้ อกอารมณ์์ ความรู้�สึกของผู้�พ้ ููด แต่ใ่ ช้เ้ พื่่�อทำ�ำ ให้ก้ ารสนทนาน่า่ สนใจมากขึ้น้�
มัักปรากฏในลัักษณะของสำำ�นวนหรืือคำ�ำ ซ้อ้ น

คำำ�ซ้อ้ น สำำ �นวน

วันั นี้้.� ...ร..ถ..ร..า.....แล่่นกันั แน่่นขนััด เธอเชื่่�อใจเขาแบบ.....ไ..ม.่.่ล.ื.ื.ม..ห..ู.ลู .ืื.ม...ต..า....เลยนะ

78 เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ดี

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๗๗-๗๘

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้แ�้ จง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเติมิ ประโยคให้ถ้ ูกู ต้อ้ งและเหมาะสมกับั รูปู ภาพ

๑. เลืือกเติมิ คำำ�อุทุ านบอกอารมณ์ใ์ ห้เ้ หมาะสมกับั ภาพ ไชโย!
อ้้าว! ว้้าย!

....ไ.ช..โ.ย..!...ทำำ�การบ้า้ นเสร็จ็ แล้ว้ .....อ.้.้า..ว..!......ทำำ�ไมแว่น่ ตา ......ว.้.้า.ย...!.....กระถางต้้นไม้้
มาอยู่ �ในนี้้� หล่น่ มาได้้ยังั ไงเนี่่�ย

๒. เลืือกเติมิ คำำ�อุทุ านเสริมิ บทให้เ้ หมาะสมกับั ภาพ ลููกเต้้า
เลขผานาทีี ตาม้า้ ตาเรืือ

ทำำ�ไมข้า้ มถนน เด็ก็ คนนี้้น� ่่ารัักจังั เป็น็ จะปลููกบ้า้ นใหม่่ต้้องดูู
ไม่่ดู.ู .....ต..า.ม..้.า้ .ต..า..เ.ร.ืื.อ....... ........ล.ู.ูก..เ.ต.้.า้.......ใครกันั .......เ.ล..ข..ผ..า..น..า..ท.ี.ี .....ให้้ดีี ๆ นะ

79เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

น้ องลองทำ�

คำ�ำ ชี้�้แจง ตอนที่่� ๒ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑๑.. คำ�ำ อุุทานคืืออะไร
๑. คำำ�ที่่เ� ปล่่งออกมาเพื่่อ� แสดงอารมณ์์เท่่านั้้น�
๒. คำ�ำ ที่่เ� ปล่่งออกมาเพื่่�อแสดงการกระทำำ�เท่า่ นั้้�น
๓. คำำ�ที่่�เปล่่งออกมาเพื่่อ� แสดงความต้อ้ งการเท่่านั้้น�
๔. คำำ�ที่่�เปล่่งออกมาเพื่่�อแสดงความรู้�สึกหรืือความต้อ้ งการ

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๔. เพราะว่า่ คำำ�อุุทานหมายถึึงคำ�ำ ที่่เ� ปล่่งออกมาเพื่อ�่ แสดงอารมณ์์ ความรู้�สึกต่า่ ง ๆ
หรืือเพื่่อ� แสดงเจตนาบางสิ่ง� บางอย่่าง

๒ . คำ�ำ ที่่�ใช้้เพื่่�อทำ�ำ ให้้การสนทนาน่่าสนใจมากขึ้้น� และมัักปรากฏในลัักษณะของสำำ�นวน คำ�ำ ซ้้อน
หรืือคำ�ำ ซ้ำำ�� คืือคำำ�อุุทานประเภทใด
๑. คำ�ำ อุุทานเสริมิ บท
๒. คำ�ำ อุุทานบอกอารมณ์์
๓. คำ�ำ อุุทานหน้้าประโยค
๔. คำำ�อุุทานบอกความต้้องการ

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้อ้ ๑. เพราะว่่า คำำ�อุุทานเสริิมบทเป็น็ คำำ�ที่่�ไม่่ได้้บอกอารมณ์์ ความรู้�สึกของผู้พ�้ ูดู แต่ใ่ ช้้เพื่�อ่ ทำำ�ให้้
การสนทนาน่่าสนใจมากขึ้�น้ มักั ปรากฏในลัักษณะของสำำ�นวน คำ�ำ ซ้้อน หรืือคำำ�ซ้ำำ��

80 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ีด

ทบทวน

กอ่ นจาก..

๑. ความหมาย ๔. คำำ�อุุทานเสริมิ บท
เป็็นคำำ�ที่่ใ� ช้แ้ สดงความรู้�ส้ ึึก ใช้้เสริิมเพื่่�อเพิ่่ม� อรรถรสในบทสนทนา

หรืือเจตนาอย่า่ งใดอย่่างหนึ่่ง� อาจจะเป็็นสำ�ำ นวน หรืือคำ�ำ ซ้้อน

ค�ำอุทาน

๒. ประเภทของคำำ�อุทุ าน ๓. คำำ�อุทุ านบอกอารมณ์์
คำ�ำ อุุทานมีี ๒ ประเภท คืือ ใช้้แสดงอารมณ์์ ความรู้ส้� ึึก ขึ้�้นต้้นประโยค
คำำ�อุทุ านบอกอารมณ์์ ความรู้�ส้ ึึก หรืือวลีี และคำำ�อุุทานต้้องตามด้้วย
และคำ�ำ อุทุ านเสริิมบท เครื่่�องหมายอััศเจรีีย์์เสมอ

81เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ดี

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

มารยาทในการชมการแสดง

การรัับสารโดยการฟัังและการดูปู ระกอบกััน เป็็นลักั ษณะการรับั สารจากสื่อ� ภาพและเสีียงพร้อ้ มกััน
สามารถแบ่่งได้้เป็น็ ๒ ประเภท

การรับั สารที่�ม่ ีกี ารโต้ต้ อบกันั การรับั สารที่�ไ่ ม่ม่ ีกี ารโต้ต้ อบกันั

- การพููดจา สนทนา - การดููข่่าว
- การประชุมุ อภิิปราย - การดููภาพยนตร์์

การชมการแสดง คือื การใช้้ทัักษะการฟังั และดูรู ่่วมกัันเพื่อ�่ รัับสารจากผู้แ้� สดงหรืือจากสื่�อ
ในรููปแบบต่า่ ง ๆ ให้้เกิิดประโยชน์์สูงู สุดุ ตามจุดุ มุ่�งหมาย โดยมีจี ุุดมุ่�งหมายในการชม ดัังนี้้�

“การประชุุมเชิิงวิิชาการครั้้ง� ที่�่ ๑” “ใช้้ชีีวิติ อย่่างไรให้ม้ ีคี วามสุุข”

..เ.พ.ื่.่�อ..ค..ว..า..ม..เ.พ..ล.ิ.ิด...เ.พ.ล..ิ.นิ ..แ..ล..ะ...
..........ค..ว..า..ม..ซ..า..บ..ซ.ึ้.�ง้...........

...เ.พ.ื.่.่�อ..แ..ส..ว..ง.ห..า..ค..ว..า..ม..รู้.�แ..ล...ะ... .......เ.พ.ื.่.่อ� ..ใ.ห.้.้ไ..ด.้.้ข.้.อ้ ..ค.ิ.ิด...........
...ค..ว..า..ม..ร..อ..บ..รู.้�................... .....................................

82 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ดี

มารยาทในการชมการแสดง คืือ แนวทางในการปฏิิบัตั ิติ นเพื่่อ� ชมการแสดงต่่าง ๆ ร่่วมกับั ผู้้�อื่น�
เพื่่อ� ให้้เกิิดประโยชน์ต์ ่อ่ ตนเองมากที่่ส� ุุดและเพื่�อ่ ให้้เกิิดผลกระทบต่่อการชมการแสดงของผู้้�อื่�นให้้น้้อยที่่�สุุด

...........ไ..ม.่.่ส.่.่ง.เ.ส.ี.ีย..ง..ด.ั.ัง............ .......ค..ว..ร..ไ.ป..ถ.ึ.ึง..ก.่.อ่ ..น..เ.ว..ล..า........

......อ.่.า่ .น...แ..ล..ะ..ป..ฏ.ิ.ิบ.ั.ตั.ิ.ิต...า.ม..ก..ฎ...ข..อ..ง.ส..ถ..า..น..ท.ี่.่.� ..... ...ป..ร..บ..ม.ื.ือ..เ..มื.่.อ�่ ..ก..า.ร..แ..ส..ด..ง..เ.ริ.่.ม� ..ต.้.น้ ..ห..ร.ืื.อ..จ..บ..ล..ง.....
.......................................................... ..........................................................

83เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๘๒

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้�้แจง ตอนที่่� ๑ ให้้นักั เรียี นเขีียนเครื่�อ่ งหมาย หน้้าข้้อความที่่ป� ฏิิบััติิได้ถ้ ููกต้้อง
และเขียี นเครื่�่องหมาย หน้้าข้อ้ ความที่่ป� ฏิิบััติไิ ด้ไ้ ม่ถ่ ูกู ต้้อง

๑. .............. ปลากริิมมาถึึงโรงละครก่อ่ นเวลาประมาณ ๓๐ นาทีี
๒. .............. ปลากัดั พยายามพููดต่่อบทสนทนากัับนักั แสดงบนเวทีี
๓. .............. ปลากรายนำำ�สุุนัขั พันั ธ์์พุดุ เดิิลเข้้าไปชมภาพยนตร์์ในโรงภาพยนตร์์
๔. .............. ปลานิลิ หยิบิ โทรศัพั ท์์ขึ้้�นมาเล่่นเกมในขณะที่่�ชมการบรรยาย
๕. .............. ปลาทููคอยจดบันั ทึึกสิ่�งที่่�น่่าสนใจตลอดการเข้้าร่่วมชมการบรรยาย

84 เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ดี

คำำ�ชี้�้แจง ตอนที่่� ๒ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑. การเข้า้ ร่ว่ มสัมั มนาเชิงิ วิชิ าการในหัวั ข้อ้ “ภาษาไทยในศตวรรษหน้า้ ” จัดั ได้ว้ ่า่ เป็น็ การชม
เพื่อ�่ จุดุ มุ่�งหมายใด
๑. เพื่อ�่ ให้ไ้ ด้ข้ ้อ้ คิดิ
๒. เพื่อ�่ หาเพื่อ�่ นใหม่่
๓. เพื่อ�่ ความเพลิดิ เพลินิ
๔. เพื่อ�่ ให้ไ้ ด้ค้ วามรู้�และความรอบรู้�

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. เพราะว่่า การสััมมนาเชิิงวิชิ าการคืือการชุมุ นุุมกันั เพื่อ�่ แลกเปลี่ย� นความรู้� แบ่ง่ ปันั ข้้อคิดิ
เห็น็ เกี่�ยวกัับประเด็น็ ใดประเด็น็ หนึ่่�ง ดังั นั้้�นจุุดมุ่�งหมายของการชมสััมมนาจึึงเพื่�อ่ ให้ไ้ ด้้ความรู้�และความรอบรู้�

๒.ข้อ้ ใดควรปฏิบิ ัตั ิขิ ณะชมภาพยนตร์ใ์ นโรงภาพยนตร์์
๑. น้อ้ งแป้ง้ ปิดิ โทรศัพั ท์ม์ ืือถืือ
๒. พี่่เ� สืือแกล้ง้ เตะเบาะคนข้า้ งหน้า้
๓. น้อ้ งก้อ้ งภพลุกุ ขึ้น�้ เดินิ ปรับั อิริ ิยิ าบท
๔. พี่่อ� าทิติ ย์เ์ ปิดิ เพลงฟังั คลอไปกับั การชมภาพยนตร์์

เฉลยละเอียี ด
ตอบ ข้อ้ ๑. เพราะว่่าในโรงภาพยนตร์์ค่่อนข้า้ งมืืด หากมีีแสงหรืือเสีียงที่่�ไม่่พึึงประสงค์ป์ รากฏขึ้้น� ขณะ
ที่่ช� มภาพยนตร์์ จะทำ�ำ ให้้เสีียอรรถรสในการรัับชมภาพยนตร์์ของผู้้�อื่�นด้้วย

85เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

ทบทวน การชมการแสดง

ก่อนจาก..

๑. ความหมาย
การชมการแสดง คืือ การใช้ท้ ัักษะการฟัังและการดููประกอบกััน
เพื่่อ� ให้้ได้้จุดุ มุ่�งหมายตามที่่�ต้อ้ งการ

การแบ่ง่ ประเภทตามลัักษณะการรับั สาร ๒.
ได้้ ๒ ประเภท
๑. การรัับสารแบบมีีการโต้้ตอบกััน
๒. การรัับสารแบบไม่่มีีการโต้ต้ อบกััน

๓. การแบ่่งประเภทตามจุุดมุ่�งหมาย ได้้ ๓ ประเภท
๑. เพื่อ่� แสวงหาความรู้�และความรอบรู้�
๒. เพื่่�อความเพลิดิ เพลินิ ซาบซึ้�ง้
๓. เพื่อ�่ ให้้ได้้ข้อ้ คิดิ

ข้้อควรปฏิิบััติใิ นการรับั ชมการแสดง ๔.

๑. มีีความพร้อ้ มในการฟัังและดูู ทั้้�งทางร่า่ งกายและจิติ ใจ

๒. มีอี าการสำำ�รวมและมีมี ารยาท ให้เ้ กียี รติิผู้้�ส่งสาร

๓. เคารพและปฏิิบััติติ ามกฎ ระเบียี บ ข้อ้ บังั คับั ของสถานที่่ก� ารแสดงนั้้�น

86 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ีด

การเขียนบรรยาย

เป็น็ การเขียี นเล่า่ เหตุกุ ารณ์์ เพื่่�อให้ผ้ ู้้�อ่านเห็็นภาพเหตุุการณ์ท์ ั้้ง� หมดได้้ชัดั เจนมากขึ้้�น ในบางครั้้ง� อาจมีี
การแทรกบทสนทนาระหว่า่ งตััวละครเพื่�อ่ ช่ว่ ยให้ผ้ ู้้�อ่านเข้้าใจลักั ษณะอารมณ์์ ความคิิดของตัวั ละคร และ
เข้า้ ใจเรื่�อ่ งทั้้ง� หมดได้ด้ ีี

เด็ก็ หญิงิ จุ๊บ�๊ จิ๊๊�บ

พิิจารณาโครงเรื่อ�่ ง

....เ.ด.็.ก็ ..ห..ญ..ิ.งิ ..จุ.๊ .�บ..จิ.๊.�บ...... .ห..น..้.้า.ร.้.้า..น..ค.ร..ั.ัว..ป.้.า้ ..ห..ม.ี.ี. .ด.้.้ว..ย..ท.่.่า..ท..า..ง..ยิ.้.ม� ..แ..ย.้.้ม..แ..จ.่.่ม..ใ.ส...

๑. ใคร ๒. ทำำ�อะไร ๓. ที่่�ไหน ๔. เมื่อ่� ไร ๕. อย่า่ งไร

......ถื.ื.อ..ข.้.า้ ..ว.ไ.ข.่.ด่...า.ว...... .ต.อ..น..เ.ท.ี่.ย�..ง..ต..ร.ง../.เ.ที.่.ย� ..ง.ว.ั.นั .

87เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

หลักั การเขียี นบรรยาย

กำำ�หนดจุดุ มุ่�งหมายในการเขีียน
- เขียี นบรรยายประสบการณ์์
- เขีียนบรรยายอัตั ชีวี ประวััติิ

วางเค้า้ โครงเรื่่อ� งที่่�ต้้องการเขีียน

๑. ใคร
๒. ทำ�ำ อะไร
๓. ที่่ไ� หน
๔. เมื่�อ่ ไร
๕. อย่่างไร

ลงมืือเขีียนบรรยาย

โดยต้อ้ งคำ�ำ นึึงถึึงหลัักในการใช้้
ภาษาไทยให้้ถููกต้อ้ ง

88 เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

หนั งสือแบบฝึกหัด ใชห้ น้ า ๘๖-๘๗

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่่� ๑ ให้้นัักเรียี นเติมิ ช่อ่ งว่า่ งให้้ถููกต้อ้ ง

๑. ให้้นักั เรีียนเติมิ ข้อ้ ความให้้สอดคล้อ้ งกัับเนื้้�อเรื่่�อง
“คุุณก้้อยเป็็นพนัักงานบัญั ชีขี องบริิษัทั แห่่งหนึ่่�งใจกลางกรุงุ เทพมหานคร ตอนนี้้น� าฬิกิ า
สถานีีรถไฟบอกเวลา ๗.๑๕ น. คุณุ ก้้อยก็เ็ ดิินทางมาถึึงสถานีรี ถไฟฟ้้า คุุณก้อ้ ยโดยสารรถไฟฟ้า้
เพื่อ�่ ไปทำ�ำ งานเป็น็ ประจำำ�ทุุกวััน โดยที่่�จะถึึงที่่�ทำำ�งานในเวลาประมาณ ๘.๐๐ น.”
จากข้้อความข้้างต้น้ สามารถจััดโครงเรื่�่องได้้อย่่างไร
ใคร ค..ุ.ุณ.ก..้..อ้ ..ย..........................................................................................................
ทำ�ำ อะไร เ..ด.ิ.ิน..ท..า..ง.ม...า.ถ.ึ.ึง..ส..ถ..า..น.ี.รี ..ถ..ไ.ฟ.ฟ..้..้า...............................................................................
ที่่ไ� หน ส..ถ...า.น.ี.ีร..ถ..ไ.ฟ..ฟ..้.า้..................................................................................................
เมื่�่อไร เ.ว..ล..า...๗....๑...๕......................................................................................................
อย่่างไร โ..ด..ย..ส..า..ร.ร..ถ..ไ.ฟ..ฟ.้..า้..เ.ป.็.็น..ป...ร.ะ..จ.ำ.�ำ..ท.ุ.กุ..ว.ั.นั...โ..ด..ย..ที.่.่�จ..ะ..ถ.ึึ.ง..ที.่่.�ท.ำ.�ำ..ง.า..น..ใ..น..เ.ว..ล..า.ป...ร.ะ..ม..า..ณ....๘....๐...๐...น.........

คำ�ำ ชี้�แ้ จง ตอนที่่� ๒ ให้้นักั เรียี นใส่เ่ ครื่่�องหมาย หน้้าข้้อความที่่�ถููกต้อ้ ง
และใส่่เครื่่�องหมาย หน้า้ ข้อ้ ความที่่ไ� ม่่ถููกต้้อง

๑. .............การเขียี นบรรยายต้อ้ งมีีการวางโครงเรื่่�อง
๒. .............การเขียี นบรรยายต้อ้ งคำำ�นึึงถึึงหลัักการใช้ภ้ าษาไทย
๓. .............การเขียี นบรรยายจำ�ำ กััดเฉพาะการเขีียนเพื่่�อให้ค้ วามรู้�เท่า่ นั้้�น
๔. .............การเขียี นบรรยายสามารถแทรกบทสนทนาระหว่า่ งตัวั ละครได้้
๕. .............การเขียี นบรรยายมีจี ุุดมุ่�งหมายเพื่่อ� ใช้้ในการแสดงละครเท่่านั้้น�

89เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ดี

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

ววิ ิธภาษา ม.๑

คำ�ำ ชี้แ้� จง ตอนที่่� ๓ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑. ข้อ้ ใดสะกดคำ�ำ ได้ถ้ ูกู ต้อ้ งทุกุ คำ�ำ
๑. คุณุ แม่ช่ อบซื้อ� เครื่อ�่ งสำ�ำ อางค์์
๒. ฉันั มีสี ัปั ปะรดหลายถุงุ อยู่่�ท้า้ ยรถกระบะ
๓. ไม่ม่ ีใี ครอยากคบหากับั คนที่่ช�ั่ว� ช้า้ สามาร
๔. เรื่อ�่ งที่่น� ำ�ำ มาเขียี นเป็น็ เรื่อ�่ งที่่ม� ีสี ารประโยชน์แ์ ก่ผ่ ู้้�อ่าน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๔. เพราะสารประโยชน์์ เขียี นได้้ถููกต้อ้ ง ส่่วนในตัวั เลืือกข้อ้ อื่่�น ๆ มีีคำำ�ที่่�สะกดผิดิ ดังั นี้้�
๑. เครื่่�องสำ�ำ อางค์์ ต้้องเป็็น เครื่�อ่ งสำ�ำ อาง
๒. สััปปะรด ต้้องเป็็น สับั ปะรด
๓. สามาร ต้้องเป็น็ สามานย์์

90 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ีด

ทบทวน ความหมาย

กอ่ นจาก.. เป็น็ การเขียี นเล่่าเรื่่�องโดยมีกี ารลำ�ำ ดัับตาม
โครงเรื่อ�่ ง เพื่�่อให้้ผู้้�อ่านเห็น็ ภาพเหตุุการณ์ท์ ั้้�งหมด
การเขยี นบรรยาย ได้้ง่า่ ยและชัดั เจนมากขึ้�น้

หลักั การเขียี นบรรยาย

๑. กำำ�หนดจุุดมุ่�งหมาย ๓. ลงมืือเขีียนโดยคำำ�นึึงถึึง
หลักั การใช้้ภาษาไทยให้้ถูกู ต้อ้ ง
๒. วางโครงเรื่่อ� ง ใคร ทำำ�อะไร
ที่่�ไหน เมื่่�อไร อย่า่ งไร

91เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มือครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

การใช้ความเปรียบ

เป็็นกลวิธิ ีีการใช้ภ้ าษาที่ท�่ ำ�ำ ให้้ผู้้ฟ� ังั หรือื ผู้�้ อ่า่ นเห็น็ ภาพที่�่ต้อ้ งการบรรยายได้้ชััดเจน เข้้าใจอารมณ์์
และความรู้้ส� ึกึ ของผู้�้ พููดหรือื ผู้้เ� ขีียนได้ม้ ากขึ้�น โดยแต่ล่ ะภาษามีีการใช้้ความเปรียี บที่�แ่ ตกต่า่ งกันั ซึ่�่ง
อาจสะท้้อนวััฒนธรรม โลกทััศน์์ และสิ่�งแวดล้้อมของเจ้า้ ของภาษานั้้น� ๆ

โง่่เหมือื น . .. . .ค...ว..า..ย........ โง่่เหมือื น .. . . .. .ห.ม.ู..ู......... โง่่เหมืือน .. . . .. . .ล...า.........

การใช้ค้ วามเปรีียบแตกต่่างกัันจะแสดงอารมณ์์และความรู้้�สึึกที่�่แตกต่า่ งกัันของผู้้�ใช้ค้ วามเปรียี บนั้้�น

เสีียงดัังลั่�นมาก มักั ดังั ขึ้น� มาครั้�งเดียี ว ดาราคนนี้้ �.. . . .. .ด.ั.งั ..เ.ป.็.น็ ..พ...ล.ุ.ุแ..ต..ก........
แล้้วก็็เงีียบหายไป

เสียี งพููดคุยุ จ้อ้ กแจ้้กของคนจำ�ำ นวนมาก ในรถไฟฟ้้า..เ.ส.ี.ยี..ง..ด.ั.งั .เ.ห..ม.ื..อื ..น.......
ที่่�ต่่างคนต่่างพููดจนฟังั ไม่่ได้้ศััพท์์ น...ก..ก..ร..ะ.จ..อ...ก..แ..ต..ก..ร.ััง....................

92 เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

ประเภทของความเปรียี บ

เปรีียบ.......เ.ห..ม.ื..ือ..น......... เปรีียบ.........เ.ป.็.น็............

- ใช้้เปรีียบสิ่่�งหนึ่่�งเหมืือนกับั สิ่่ง� หนึ่่ง� - ใช้้เปรีียบสิ่่ง� หนึ่ง�่ เป็็นอีีกสิ่่ง� หนึ่่�ง
- ใช้้คำ�ำ เปรีียบ - ใช้้คำ�ำ เปรีียบ
เหมือื น ดุุจ ดััง ราว เพีียง ปูนู เป็็น คือื หรืือไม่ม่ ีีคำำ�เปรีียบ
เฉก เช่น่ - มีีอีีกชื่อ� ว่า่ .........อ.ุ.ุ.ป..ล.ั.กั ..ษ..ณ.์..์ ..........
- มีีอีีกชื่�อว่่า .............อ.ุ..ุ.ป.ม..า.............

ตุ๊๊ก� ตาตััวนี้�้...ส.ี.ีด.ำ.�ำ....เหมืือน.....อี.ี.ก..า......... .....แ..พ.้.้...เป็็น...พ..ร..ะ... ช..น...ะ.....เป็็น ....ม..า..ร......

93เสี ยงเพลงกับเสี ยงกร๊ดี

คู่มอื ครู รายวิชาภาษาไทย

วิวธิ ภาษา ม.๑

หนัั งสืือแบบฝึึกหััด ใช้ห้ น้้ า ๙๒

น้ องลองทำ�

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่่� ๑ ให้น้ ักั เรียี นเลืือกคำ�ำ ตอบที่่ถ� ูกู ที่่ส� ุดุ เพียี งข้อ้ เดียี ว

๑. ข้้อใดกล่า่ วถึึงความเปรียี บได้้ไม่่ถููกต้อ้ ง
๑. ความเปรียี บใช้เ้ หมืือนกันั ทั่่ว� โลก
๒. มีี ๒ แบบ คืือ เปรียี บเหมืือนและเปรียี บเป็น็
๓. ความเปรียี บพบได้ใ้ นวรรณคดีรี ้อ้ ยกรองเท่า่ นั้้น�
๔. การใช้ค้ วามเปรียี บต่า่ งกันั ไม่ไ่ ด้ส้ ่ง่ ผลต่อ่ ความหมาย

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๑. ความเปรีียบใช้เ้ หมืือนกันั ทั่่�วโลก เพราะในแต่่ละภาษาก็ม็ ีีความเปรียี บที่่แ� ตกต่่างกันั ไป
ตามโลกทััศน์แ์ ละสิ่ง� แวดล้อ้ มของเจ้้าของภาษานั้้น� ๆ

๒๒.. ข้อ้ ใดใช้ค้ วามเปรียี บแตกต่า่ งจากข้อ้ อื่น�่
๑. ปัทั มาสวยอย่า่ งกับั นางฟ้า้
๒. มืือพนมงามเป็น็ อุบุ ลบุษุ บา
๓. บัวั ดอกนี้้ข� าวประดุจุ สำ�ำ ลีเี ลย
๔. ปทุมุ มีสี ร้อ้ ยทองสุกุ สกาวราวดาวเดืือน

เฉลยละเอีียด
ตอบ ข้้อ ๒. เพราะใช้้ความเปรียี บสิ่ง� หนึ่่ง� เป็็นอีีกสิ่ง� หนึ่่ง� โดยสัังเกตจากคำ�ำ ว่่า เป็็น
ข้อ้ อื่�น่ ใช้้ความเปรียี บสิ่ง� หนึ่่ง� เหมืือนกับั อีกี สิ่�งหนึ่่ง� โดยสังั เกตจากคำ�ำ ว่่า อย่่างกับั , ประดุุจ และราว

94 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ีด

คำำ�ชี้้�แจง ตอนที่่� ๒ ให้้นักั เรียี นเลืือกสำำ�นวนในกรอบมาเติิมให้เ้ หมาะสมกัับประโยค

หมีีกินิ ผึ้�ง้ ช้า้ เป็็นเต่่า ไวอย่่างกัับปรอท

หวานเป็็นลม ขมเป็็นยา แดงอย่า่ งกับั ลููกตำ�ำ ลึึงสุกุ

๑. วันั นี้้ร� ถติดิ มากจนเคลื่�่อนที่่�...ช.้.า้ .เ.ป..็.น็ ..เ.ต.่.า่............................
๒. เธอเขินิ จนหน้้า .แ..ด..ง.อ..ย.่.่า..ง..ก.ั.ับ..ล.ู.กู..ต.ำ.ำ�.ล.ึ.ึ.ง.ส..ุ.กุ ...........
๓. นัักกีีฬาหมายเลขสามวิ่�งได้้..ไ.ว..อ..ย.่.่า.ง..ก.ั.บั..ป..ร..อ..ท.....................
๔. ออมใจไม่่พอใจที่่ฝ� นตก ได้แ้ ต่บ่ ่น่ เป็น็ .ห...ม.ี.ีก.ิ.ิน..ผ.ึ้.้ง�...............................
๕. คุุณแม่บ่ อกว่า่ ให้้ทานผัักเยอะ ๆ ถึึงแม้ม้ ัันจะขม เพราะ..ห..ว..า.น...เ.ป.็.็น..ล..ม...ข...ม..เ.ป.็.น็..ย..า...........

95เสียงเพลงกบั เสียงกร๊ีด

คู่มอื ครู รายวชิ าภาษาไทย

ววิ ธิ ภาษา ม.๑

ทบทวน ความหมาย

กอ่ นจาก.. เป็็นกลวิิธีีการใช้้ภาษาอย่่างหนึ่่�ง
โดยใช้ส้ิ่�งหนึ่่ง� มาเปรีียบเทีียบกับั อีกี สิ่�งหนึ่่ง�
การใช้้ความเปรีียบในแต่่ละภาษา
แต่ล่ ะภาษาที่่�ใช้้ความเปรีียบ เพื่อ�่ ให้ผ้ ู้้�อ่านสามารถสร้้างภาพ
อาจให้้ความหมายแตกต่า่ งกันั ในจินิ ตนาการได้้ชัดั เจนยิ่�งขึ้�น้

เพราะวัฒั นธรรมหรืือสิ่�งแวดล้อ้ ม
ของเจ้้าของภาษานั้้น�

การใช้ค้ วามเปรียี บ

ประเภทของการใช้้
ความเปรีียบ

๑. เปรีียบเหมืือน (อุุปมา) ๒. เปรีียบเป็็น (อุุปลัักษณ์)์
สัังเกตคำำ�เหล่า่ นี้้� สัังเกตคำำ�ว่่า เป็็น คืือ
เหมืือน เช่่น ดังั หรืือไม่่มีีคำ�ำ เปรีียบ
ราวกัับ เพียี ง

96 เสียงเพลงกับเสียงกร๊ดี

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ตวั ช้วี ดั

ท ๑.๑ ม.๑/๒ จัับใจความสำำ�คััญจากเรื่่อ� งที่่อ� ่า่ น
ท ๓.๑ ม.๑/๓ พูดู แสดงความคิดิ เห็น็ อย่่างสร้้างสรรค์์เกี่ย่� วกัับเรื่่�องที่่ฟ� ังั และดูู
ท ๓.๑ ม.๑/๔ ประเมินิ ความน่า่ เชื่�่อถือื ของสื่�อ่ ที่�ม่ ีีเนื้้อ� หาโน้ม้ น้า้ วใจ
ท ๓.๑ ม.๑/๖ มีีมารยาทในการฟังั การดูู และการพููด
ท ๕.๑ ม.๑/๔ สรุปุ ความรู้�และข้อ้ คิิดจากการอ่า่ นเพื่่อ� ประยุกุ ต์ใ์ ช้ใ้ นชีีวิิตจริิง

จดุ ประสงค์

๑. สามารถอ่า่ นจัับใจความสำ�ำ คััญจากเรื่อ่� ง คิดิ ต่่างกันั แต่อ่ ยู่�ร่วมกัันได้้ ได้้อย่่างถูกู ต้อ้ ง
๒. สามารถสรุปุ คุุุณ� ค่่าและข้้อคิิดจากเรื่่อ� ง คิิดต่า่ งกััน แต่่อยู่�ร่วมกัันได้้

และนำำ�ไปประยุุกต์์ใช้้ในการแก้ป้ ัญั หาในชีีวิิตได้้
๓. สามารถแสดงความคิิดเห็็นได้อ้ ย่่างถููกต้้องและเหมาะสม
๔. สามารถใช้้วิจิ ารณญาณในการแยกข้อ้ เท็็จจริิงและข้อ้ คิิดเห็็น
๕. มีีมารยาทในการพููดแสดงความคิดิ เห็น็ ให้้เหมาะสมในแต่ล่ ะโอกาส
๖. สามารถแสดงความคิิดเห็็นได้อ้ ย่่างถููกต้้องและเหมาะสม
๗. มีีมารยาทในการพููดให้้ถููกต้้อง และเหมาะสมในแต่ล่ ะโอกาส

คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ่วมกนั ได้

การแสดงความคิิดเห็น็ เป็น็ การแสดงอารมณ์์ ความรู้้�สึก ความคิดิ และข้อ้ สันั นิษิ ฐาน
ผ่่านทัักษะการสื่อ่� สารทั้้�งการพูดู และการเขีียน โดยต้้องคำ�ำ นึงึ ถึึงบุคุ คล กาลเทศะ
และหลัักไวยากรณ์์ของภาษาไทยให้ถ้ ูกู ต้อ้ งและเหมาะสมเสมอ

จดให้จำ� น� ำไปใช้

ผังมโนทศั น์

๑. การแสดงความคิดเห็น
๒. มารยาทในการแสดงความคิดเห็น
๓. เจตนาในการส่ือสาร
๔. การใชภ้ าษาไทยในการสื่อสาร

คู่มือครู รายวชิ าภาษาไทย

วิวิธภาษา ม.๑

การแสดงความคิดเห็น
ความคิิดเห็น็ คืือ ?
อารมณ์์ ความรู้้�สึก ความคิิด และข้้อสัันนิิษฐานที่�่ผู้�พูดู
หรืือผู้�เขีียนมีีต่อ่ สิ่�งใดสิ่�งหนึ่่ง� ที่�อ่ ยู่�ภายในจิติ ใจไม่ไ่ ด้ม้ ีีการ
แสดงออกมาสู่ �ภายนอก

การแสดงความคิดิ เห็็น คืือ ?
การแสดงอารมณ์์ ความรู้้�สึก ความคิดิ และข้้อสันั นิิษฐานที่่�ผู้�พูดู หรืือผู้�เขีียนมีีต่อ่ สิ่�งใดสิ่ง� หนึ่่�ง
โดยแสดงออกมาผ่า่ นทางสีีหน้า้ ท่่าทาง การพููด และการเขีียน

102 คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ว่ มกนั ได้

หลักั ในการแสดงความคิิดเห็น็ ๒.

๑. หยิบิ ยกทั้้ง� ข้้อดีี ข้อ้ ด้้อยของสิ่�งที่่�แสดง
กำำ�หนดเรื่อ�่ งที่จ่� ะแสดงความ
คิดิ เห็็น ความคิิดเห็็นโดยปราศจากอคติิ

หลกั ในการแสดง
ความคิดเห็น

๓. ๔.

....ใ.ห.้..้เ.ห.ต..ุ.ุผ..ล..ร..อ..ง.ร.ั.บั..ข.้.้อ...ดี.ี..ข.้.้อ..ด.้.้อ..ย......... .....เ.ส..น...อ..แ..น..ว..ท..า..ง.ก..า..ร..แ..ก.้.้ไ.ข..ข.้.อ้ ..ด.้.้อ..ย......

๕.
ควรแสดงความคิดิ เห็น็
ที่่�เป็็นประโยชน์์ต่อ่ ส่ว่ นรวม

103คิดตา่ งกนั แตอ่ ย่รู ว่ มกันได้