คู่มือการออกแบบระบบไฟฟ้า BANGKOK CABLE

บทท่ี 12 ขอ้ ก�ำหนดทวั่ ไปสำ� หรบั การติดตงั้ ทางไฟฟา้ และการเดินสาย

. m . m . m 3. m . m

. m MDB 4. m

. m HV TR

. m

. m

. m

. m HV TR MDB 3. m

12. ข้อกาํ หนดทวั่ ไปของการเดินสายของระบบไฟฟ้ าที่มีแรงดนั ตา่ํ

12.. การเดินสายไฟของระบบไฟฟ้ าท่ีมีแรงดนั ต่างกนั
- ไฟฟ้าแรงต่าํ ทงั้ ระบบ กระแสสลบั (AC) และ กระแสตรง (DC) อนุญาตใหต้ ดิ

329คมู่ อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

12.3 ข้อก�ำหนดท่ัวไปของการเดินสายของระบบไฟฟ้าท่ีมี
แรงดันต�่ำ

12.3.1 การเดินสายไฟของระบบไฟฟ้าทม่ี แี รงดนั ต่างกนั
- ไฟฟ้าแรงต่�ำทั้งระบบ กระแสสลับ (AC) และ กระแสตรง (DC)
อนุญาตให้ติดต้ังสายไฟอยู่ภายในช่องร้อยสายหรือเครื่องห่อหุ้มเดียวกันได้
ถ้าฉนวนนนั้ มคี วามเหมาะสม
- เชน่ ถา้ สาย AC ระดบั แรงดนั 750 V สาย DC แม้จะใช้งาน 24 V
แต่ฉนวนต้องทน 750 V ได้
- สายไฟฟ้าในระบบแรงดันต่�ำ (LV) และ แรงดนั สูง (HV) ไม่อนญุ าต
ให้ตดิ ต้ังในชอ่ งสายเดียวกัน ถา้ ติดตง้ั ต้องมสี ง่ิ ปิดกัน้ แยก (Barrier)
• แรงดนั ตำ่� ต�่ำกวา่ 1,000 V
• แรงดันสูง สูงกว่า 1,000 V
12.3.2 การตดิ ต้ังสายเคเบิลใต้ดินของระบบไฟฟ้าทม่ี แี รงดันตำ่�
1) ความลกึ ในการติดตั้งสายเคเบลิ ใตด้ นิ
ความลกึ ในการติดตัง้ สายเคเบลิ ใตด้ นิ ตอ้ งเปน็ ไปตามตารางที่ 12.3

330 คู่มือการออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 12 ข้อก�ำหนดทวั่ ไปส�ำหรบั การติดตั้งทางไฟฟา้ และการเดินสาย

ตารางท่ี 12.3 (ตารางที่ 5 - 1)
ความลึกในการตดิ ตัง้ สายเคเบลิ ใตด้ นิ สำ� หรับระบบแรงต่�ำ

วิธีท่ี วธิ กี ารเดนิ สาย ความลกึ นอ้ ยสุด (m)

1 เคเบลิ ฝงั ดนิ โดยตรง 0.60

2 เคเบิลฝังดินโดยตรงและมีแผ่นคอนกรีต หนา 0.45

ไมน่ ้อยกว่า 50 mm วางอย่เู หนอื สาย

3 ท่อโลหะหนาและท่อโลหะหนาปานกลาง 0.15

4 ท่ออโลหะซ่ึงได้รับการรับรองให้ฝังดินโดยตรง 0.45

ได้โดยไม่ต้องมีคอนกรีตหุ้ม (เช่น ท่อ HDPE,

PVC)

5 ท่อใยหนิ หุ้มคอนกรีตเสริมเหลก็ 0.45

6 ท่อร้อยสายอ่ืนๆ ซึ่งได้รับความเห็นชอบจาก 0.45

การไฟฟา้

331คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

ผิวดนิน

. m .4 m
ทอ่ โทลอ่หโะลหนะหาน(าR(MRMC)C)
ทอ่ โทล่อหโละหหะนหานปาปานานกกลลาาง (IMC)

. m

ท่อทออ่โลอหโละหะเชเชน่ ่น ทอ่ PVC แลละะททอ่ ่อHHDDPPEEฯลฯฯลฯ
ท่อใทย่อหใินยหนิมุ้ หค่มุ อคนอกนรกตี รเตีสเรสมิรมิเหเหลล็กก็
ทอ่ รทอ้ อ่ยสสาายยออน่ื ืน่ๆๆ

เคเคเบเบลิ ลิ ฝฝังงัดดนิ นิ โโดยตรง

รปู ที่ 12.8 ความลึกในการติดต้ังสายเคเบิลใต้ดนิ ในระบบแรงดนั ตำ�่

รปู ท่ี 12.8 ความลึกในการติดตงั้ สายเคเบิลใต้ดินในระบบแรงดนั ตา่ํ

332 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 12 ขอ้ กำ� หนดท่ัวไปสำ� หรับการตดิ ตั้งทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

ผิวดินผิวดินน

.m. m CONCCROENTCERETE  mm mm

ททอ่ อ่โททลโลหท่อ่อหะโโ่อลลหะโหลหหนนหะะาาหะห(ปRหนนาMนานาาาปกC(ปRาล)าMนานงกกC(ลลI)MาางC(()IIMMCC)) .4 m0.4.5 m
ททท่ออ่ อ่สอทททใาทโทยยลออ่่อ่ทอ่อ่หอหรใออ่สอนยิ่นื้อะโใาโหลหเๆยยชลหุ่มินสห่นอหคะหานิน่ืะทยอุ้มหเๆเช่อนอชคุ่ม่นกน่ื่นอPครๆVนทอตีทCกอ่นเอ่สรกPรแตีPรมิลVเตVี สเะCหเทรสลิมอ่รแก็ เมิลHหเะหลDททก็ลPอ่ ่อกE็ HHฯDลPฯE ฯลฯ . m0.45 mm

เคเบลิ เฝเคคงั เดเบบนิ ิลลิโฝดฝังยงัดตดินรนิ โงโดดยยตตรรงง

รูปที่ 12.9 ความลึกเม่ือแผน่ คอนกรตี วางอย่เู หนือสาย

รปู รทปู ่ี 1ท2่ี.192.ค9วาคมวลาึกมเลมึกื่อเแมผ่ือน่ แคผอน่ นคกอรีนตวการงีตอวยา่เู งหอนยือ่เู สหานยือสาย

. m
. m

รปู ทรูป่ี 1ท2.่ี 12.ก10ารกตาิดรตตงั้ดิ สตางั้ ยสเาคยเบเคิลเบใตลิ ้ดใตินด้ บนิ รบิเวรณิเวทณี่มทีรี่มถรีวถิ่งวผ่ิงา่ ผน่าน
รปู ที่ 12. การติดตงั้ สายเคเบิลใต้ดินบริเวณที่มีรถว่ิงผา่ น
คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า 333

) สายเคเบิลใต้ดินติดตงั้ ใต้อาคาร
- สาย2เ)ค สเาบยลิเคใเตบลิด้ ใตนิ ้ดตนิ ดติ ิดตตงั้้ ใใตตอ้ อ้าคาาครารตอ้ งตดิ ตงั้ อยใู่ นทอ่ รอ้ ยสาย
- ทอ่ ร อ้ ย-- สสทาาอ่ ยยรเ้อตคยเอ้บสาลิงยใยตต้ดอ้านิงวยตเาดิ ลวตเยลั้งใยผตผ้อนนางัคงั ดาดา้ รนตา้ น้อนองตนกิดขอตอกงั้งออขยาคใู่อนางรทออ่ออรากอ้ คไยปสาารยออกไป

ตตัววั ออาาคาร

พ้ืนดนิ พน้ื ดนิ

ท่อทร่ออ้ รยอ้ ยสสายายหหรรืออื ททอ่ ่อออ่ืนน่ื ททยี่ย่ี าาววออออกกมมาานนออกกออาคาคาราร เคเบลิ ใตด้ นิ

รปู ที่ 12ร.1ปู ท1ี่ 12ส.1า1ยสเาคยเเคบเบิลลิ ใใตต้ดิน้ดตดิินตตง้ั ใติด้อตาคงัา้ รใต้อาคาร

) สายเคเบิลที่ฝังดินโดยตรง
- สายเคเบลิ ทฝ่ี งั ดนิ โดยตรง สว่ นทโ่ี ผลข่ น้ึ จากดนิ ตอ้ งมกี ารป้องก

เครอ่ื งหอ่ หุม้ หรอื ทอ่ รอ้ ยสายสงู จากระดบั พน้ื ดนิ ไมน่ ้อยกวา่ 2.4

334 คมู่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

สายเคเบิลที่ฝังดินโดยตรง
- สายเคเบลิ ทฝ่ี งั ดนิ โดยตรง สว่ นทโ่ี ผลข่ น้ึ จากดนิ ตอ้ งมบทท่ี 12 ขอ้ กำ� หนดท่วั ไปส�ำหรบั การติดต้ังทางไฟฟา้ และการเดินสาย

เครอ่ื ง หอ่ 3 ห) ส-มุ้ า สยหาเคยรเเบคอืเลิ บททลิ ี่ฝทงัอ่ฝี่ ดังินรดโนิ อ้ดโดยยยตตรสงรงาสยว่ นสทีโ่ งผู ลจข่ นึ้าจกากรดินะตดอ้ งมบั กี าพรปน้ื้องกดันนิ ไมน่
ดว้ ยเครอ่ื งห่อหุม้ หรือท่อร้อยสายสูงจากระดบั พน้ื ดนิ ไมน่ อ้ ยกว่า 2.40 m

.4 m เเคครรอ่ือ่ื งงหห่อ่อหหุมุ้ม้ สสาายย
พพ้นื นื้ ดดนิ ิน

สายเคเบลิ ลิ

รปู ที่ 12.12รูปที่ส12า.12ยสเาคยเคเเบบิลทิลี่ฝังทดนิ ี่ฝโดยังตดรงินโดยตรง

335คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

2.3.3 การติดตงั้ วสั ดแุ ละการจบั ยึด
- ท อ่ รอ้ ย1- ส2.าท3ย.่อ3รร้อกายางรสตเาดิดยตนิ รั้งสาวงาสั เยดดุแินรลสาะากงยาเครรจาเงบับเยคลิ ดึเบเิลคเเบคเลิ บิลกลกลอ่ ่องงตตแู้ ู้แลละะเเคครรื่ออ่ืงงประกอบการ
เปดระนิ กทอบอ่ กตาอ้รเงดมนิ กีทอ่าตรอ้จงบัมยีกาดึ รกจบั บั ยทึดกใ่ี หับทม้ ่ีในหั ่ ้มคั่นงคง
- กก าารรเเดดินน-ิท ่อสกาายรใเดนินทสอ่ายรใอ้ นยทส่อรา้อยยสตาอ้ ยงตต้อดิ งตติดงั้ ตก้ังลกอ่ ลง่อหงหรรอื ือเเคครรื่ออ่ื งงปประรกะอกบอบการเดนิ ทอ่

รปู ที่ 12.13 การจับยึดปลายของช่องเดินสาย

รปู ที่ 12.13 การจบั ยึดปลายของช่องเดินสาย
ตารางท่ี 12.4 ( ตารางที่ 5 - 2 )

336 คูม่ ือการออกรแะบบยและะตหดิ า่ต้ังงรสะบาํบไหฟฟร้าบั การจบั ยดึ สายไฟในแนวดง่ิ

บทที่ 12 ข้อกำ� หนดท่ัวไปส�ำหรับการตดิ ต้งั ทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

ตารางท่ี 12.4 (ตารางที่ 5 - 2)
ระยะห่างส�ำหรบั การจบั ยึดสายไฟในแนวดง่ิ

ขนาดของสายไฟฟา้ (mm2) ระยะจับยดึ สงู สดุ (m)
ไม่เกิน 50 30
70 - 120 24
150 - 185 18
240 15
300 12
เกนิ กวา่ 300 10

337คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

12..4 การ1ป2้ อ.3ง.ก4นั กไามร่ใปห้อ้เกงกิดันกไรมะ่ใแหส้เกเิดหกนร่ียะวแนสเําหในน่ียเควนรอื่�ำใงนหเ่อคหร่ือ้มุ งหหร่อือหชุ้ม่อหงรเือดินสาย
ช่องทเดี่เนิปส็นาโยลทหเี่ ปะน็ โลหะ
- ชอ่- ง เชด่อนิ งสเดายินทสาเ่ี ปย็ทนี่เโปล็นหโะลตหอ้ ะงตไอ้มงท่ ไมาํ ใท่ ห�ำไ้ใหม้เเ่ กกิดดิ คคววาามมรร้ออ้ นน
น วิ--ทรตกลั าอ้--รง เทดตกาํ นาอ้ิ กรงสาเทาดร�ำยินตกใสดัานารรทยตอ่ อ่ใัดงนรใรทหอ้่อย่อถ้งใรสงึ ห้อกา้ถยยนั ึงสตรกาะอ้ ันยหงรตเวะด้อา่หนิงงวเใรดา่หแู ินงตค้รใูแร่ลหบตะ้ครล่ทรทูะบงั้ รร่ีสททูอ้ าั้งย่รียส้อสเาสยายนส้ยเสาไแย้นฟตแไ่ลฟตแะ่ลลเแสะะลสเน้ สะา้นสยานยิวทรลั

Conduit Conduit
Steel or Iron
Enclosure Wall

Conductors
รปู ทรี่ 1ปู 2ท.1่ี 12.ก14ารกปา้ อรปงอ้กงนั กไนั มไม่ให่ให้เ้เกกิดดิ กระแแสสเเหหนนยี่ ่ียวนว�ำนํา
338 คูม่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

บทท่ี 12 ขอ้ ก�ำหนดทว่ั ไปส�ำหรบั การตดิ ต้งั ทางไฟฟา้ และการเดินสาย

12.3.---1-52 ----.ตสสส3กาาาัวา.สสตส5ยยยรนาาาวั กยยยไไดน�ำกฟฟดไไาํํานนิ าฟฟหนนิสฟิวใรฟสนใิวีนชา้ทชกน้ีทาดส้ท้�ำส้้ํำ�รทารสตเีเีตี่มลัลหัม่ีขขีขาาีขขียนีใียอลลใชนวนชวดงส้เาเสาห้สฟสดฟฟีหดารฟีสโ้ีขาสยอรืตโา้อAตไอืกสAฟ,งกวเี,สสหสขา่วาสยเีี้มุาา่1ยขวายฉ6ไยีแ1ยฟไนmถว6ไฟสวบฟแmดีนหmเถส2หาํ รมุ้ บีดใลmะเหฉฟอำ�เืบทห้ 2งนสบเาํลฟวใแเBหคือนรสรแงท้งรอ่ืลตBำ�ะงะาํ่เหบสแคมาลบรยาะื่อแไยสฟงบราหสองยเีกตมทไแำ่�าาฟทยเสนฟบีเสทอกาCแเฟทสน C





สาายยเเฟฟสสAA สสนี นี ำ�้าํ้ ตาล

สายเฟส B สดี ำ�าํ

สายเฟส C สสีเี ทา
สสาายยนนวิ ิวททรรลั ลั สีฟ้ า

สสายดนิ สเี ขสียเี ขวยี, วเข,ยี เวขแยี ถวแบถเหบลเหือลงอื ง

รูปที่ 12.15 สีของสายไฟฟา้ หุม้ ฉนวนระบบแรงดนั ต�่ำ

รปู ที่ 12.15 สีของสายไฟฟ้ าห้มุ ฉนวนระบบแรงดนั ตา่ํ

339คมู่ อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

12.3.6 การติดตงั้ สายเคเบิลในท่อร้อยสาย รางเคเบิล หรือช่องสาํ หรบั การ
-อ ส เยำ� ด1ห่า2ิกเนงร.ด3อบัาส.นนื่ิ6รก-1า เเ-รา2ดกดยเว่ร.ดินกา3นเิมิเกนรรด(า.ดEทต6า่วดรสินนิรมิเดlาอว่้สเรดeดกดยตว่ยราินcว้นาิมงยัะ้(ยtทรEทสดบrต(lอว่า่้อieEบcยิยดรรclะaเไตteะบคrlฟบ้ัciงบcเStสบบaฟไrาิlฟลhiไ้cายSฟใฟaaในhเ้ฟาflนคaทtใ้าเfS)นช่อtบใh)ชอ่นริลอ่a้องชใงfยสน่tสอส)าําํทงาหสห่อยร�ำรรบัหร้บอัการยางกับรเสาคเกดารเายนิบเรสดิลเารดนิ หยาินสรงตสือเาอ้คาชยงยเ่อไบมตงิลตม่สอ้ ้อทาีํ งหหงอ่ ไรอรมมือบยั ่มมา่ชกงีทา่ทอีอร่อง่นือ่ อยา่ งอ่นื

ทท่อในรทะ่อบในบบระสสบาบายสยไาไฟยฟไฟฟฟ้ าฟ้า้ า ทท่อทปอ่ อ่รปะปราะปาา

Electrical Shaft

Electrical Shaft

รปู ที่ 12.16 การติดตงั้ ท่อในช่องสาํ หรบั การเดินสาย

รูปท่ี 12.16 การตดิ ตง้ั ทอ่ ในช่องสำ� หรับการเดนิ สาย

รปู ที่ 12.16 การติดตงั้ ท่อในช่องสาํ หรบั การเดินสาย

ทอ่ ในระบบไฟฟ้า ท่อประปา ท่อในระบบไฟฟ้ า ท่อประปา

การเดนิ ทอ่ ในระบบไฟฟ้ากบั ทอ่ ประปาเป็นการเดนิ ทผ่ี ดิ การเดนิ ท่อในระบบไฟฟ้ากบั ท่อประปาแบบทถ่ี กู

รูปท่ี 12.17 แสดงการเปรยี บเทยี บการติดตงั้ ทอ่ ในชอ่ งสำ� หรบั การเดนิ สาย
รปู ที่ 12.17 แสดงการเปรียบเทียบการติดตงั้ ท่อในช่องสาํ หรบั การเดินสาย
ทอ่ ในระบบไฟฟ้า ท่อประปา
ทอ่ ในระบบไฟฟ้า ท่อประปา
การเดนิ ทอ่ ในระบบไฟฟ้ากบั ทอ่ ประปาเป็นการเดนิ ทผ่ี ดิ การเดนิ ท่อในระบบไฟฟ้ากบั ท่อประปาแบบทถ่ี กู

340 คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

บทท่ี 12 ข้อกำ� หนดทวั่ ไปสำ� หรับการติดต้งั ทางไฟฟา้ และการเดินสาย

12. . - ก1-าก 2รา.ปรก3้เอา.ด7รงนิ เกกดทนาัินอ่ รไทรปมะ่อ้อบ่ใรหงบะก้ไไบฟันฟบไลฟไมกุฟ้า่ใทลฟหาผ่ี้้ไาฟมทา่ นล่ีผผุก่านนลผงัามนฉังากฉกานั้กกพ้ันน้ื หพร้ืนอื หเรพือดาเพนตดอ้านงมตกี้อางรมปี ้องกนั

การป้องไกมนั ใ่ ไหมไ้ใ่ ฟหลไ้ ฟกุ ลลุกามลาม

ผนังคอนกรตี ทอ่ สาย

รารงาเงดเดนิ นิสสาายย

Composite Sheet
แแนนววขขอองงรรออยต่ออดุ ด้ว้ ยอปุ กรณส์ าํำ� หหรรบั ับออดุ ดุ รรู ู

รปู รทูปี่ ท12่ี 1.128.18กากราปร้ ปออ้งกงกนั นั ไไฟฟลลกุ กุ ลลาามมผผ่าา่ นนพพ้ืนืน้

341ค่มู อื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟา้

ผผนนังงั คคออนนกกรรีตตี ทอ่ ร้อ้ ยสาย
MMoorrttaarr

ทอ่ ร้อ้ ยสาย
Mortar
Fiber BBooaarrdd

แแกกรรนนติิต

รปู ท่ี 1ร2ูป.1ท9ี่ 12ก.1า9รกปา้รอปง้องกกนัันไไฟฟลุกลลกุ ามลผาา่ มนผผนา่ งั นผนัง

2.. การติดตงั้ สายเคเบิลใต้ดินของระบบไฟฟ้ าท่ีมีแรงดนั สงู
- สายเคเบลิ ใตด้ นิ ของระบบไฟฟ้าทม่ี แี รงดนั สงู ตอ้ งฝงั ดนิ ลกึ ไมน่ ้อยกวา่
0.90 m ในทกุ กรณี
- ถา้ เป็นสายฝงั ดนิ โดยตรงตอ้ งมแี ผน่ คอนกรตี หนาไมน่ ้อยกวา่ 100 mm ป
342 ทคบัมู่ อื อกากี รอชอนกั้ แบหบนและ่ึงตเดิ หตั้งนระบือบสไฟาฟา้ยเคเบลิ ระหวา่ ง 0.30 ถงึ 0.45 m แผน่ คอนกรตี ตอ้

บทที่ 12 ขอ้ ก�ำหนดทว่ั ไปส�ำหรับการติดต้ังทางไฟฟา้ และการเดินสาย

12.3.8 การติดตง้ั สายเคเบลิ ใต้ดินของระบบไฟฟา้ ทม่ี แี รงดันสงู
- สายเคเบลิ ใต้ดนิ ของระบบไฟฟ้าท่ีมแี รงดนั สงู ตอ้ งฝังดนิ ลึกไมน่ ้อย
กวา่ 0.90 m ในทุกกรณี
- ถ้าเปน็ สายฝังดินโดยตรงตอ้ งมีแผน่ คอนกรีตหนาไมน่ อ้ ยกว่า 100 mm
ปดิ ทบั อกี ชั้นหนงึ่ เหนอื สายเคเบลิ ระหว่าง 0.30 ถึง 0.45 m แผน่ คอนกรตี ต้อง
กว้างพอที่จะปดิ คลุมออกไปจากแนวสายทงั้ สองข้าง อยา่ งนอ้ ยขา้ งละ 0.15 m

0.9.0mm

พ้ืนดินน

แแผผ่น่นคคออนนกกรรตี ีต . m
. m

.3 m - .4 m
. m . m

สสาายยเเคเบิล
รูปที่ 12.20 การติดตงั้ สายเคเบิลใต้ดนิ ของระบบไฟฟา้ ทม่ี แี รงดนั สูง

รปู ที่ 12.20 การติดตงั้ สายเคเบิลใต้ดินขคอ่มู อืงกราะรอบอบกแไบฟบฟแล้ าะตทิดี่ตม้ังีแระรบงบดไฟนัฟ้าสงู 343

3) ส�ำหรับระบบแรงสูง
- ในกรณีทีต่ ดิ ตง้ั สายยึดโยง (Guy Wire) จะต้องติดตัง้ ลูกถว้ ย
สายยึดโยง (Guy Strain Insulator) ในสายยึดโยงลูกถว้ ยสายยึดโยงนตี้ ้องอย่สู ูง

- จ าลกวพดนื้ ผไ มกู ่น-ส้อ ยาลกยววดทา่ ผใ่ี2กู ช.ส4ง้า0ยาmทน่ใี ชต้งาอ้ นงตมอ้ ขี งมนขี านดาดไไมมเ่่เลลก็ก็ กกวา่วา่101m0mm2 m2

เสาเไสฟาไฟฟา้ ฟ้า

ลลววดดยยึดดึ โโยยงง
ลลกู ูกถถ้วว้ยยสสาายยยยดึ ดึ โโยยงง

.4 m

กกาารรใใชชส้ส้ าายยยยดึดึ โโยยงงแแลละะลลูกกู ถถวว้้ ยยสสาายยยยดึึดโโยยงง
รปู ที่ 12.21 การใชส้ ายยดึ โยงและลูกถ้วยสายยดึ โยง

รปู ที่ 12.21 การใช้สายยึดโยงและลกู ถ้วยสายยึดโยง

3.10 ข้อกาํ หนดสาํ หรบั แผงสวิตช์344 คมู่ อื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟา้ ( Switchboard ) และแผงย่อย

บทที่ 12 ขอ้ ก�ำหนดทวั่ ไปส�ำหรบั การตดิ ต้งั ทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

12.3.10 ขอ้ กำ� หนดสำ� หรบั แผงสวติ ช์ (Switchboard) และแผงย่อย
(Panelboard)
12.3.10.1 แผงสวติ ช์ (Switchboard)
1-) -ส ถสสาถนถาาทนน่ีใทนทท่ี ก่ีทม่ีา่ีมรวี ีไตตัฟดิถฟตุต้า้ังดเิ ปไิดฟโไลด่ง้ ตตอ้ ้องงตตดิิดตตงั้งั้ ใในนทตี่แาํ แหห้งเนข่ง้าทถึงไ่ี ไมดท่ ้แาํ ลใะห้

เกคดิวบเพคลุมงิโดไหยเมจต้าห่อนวตา้ั ทถีุ่ตดิ ไฟขา้ งเคยี ง
- สถานท่ีเปียกหรือนอกอาคาร ต้องมีเคร่ืองห่อหุ้มที่ทน
ระ -ย ะสสหภถ่าาางพนสอท่วาี่ทนกี่มาบีวศัตนไดถขุ้ตอิดงไแฟผไดง้สตว้อิตงชตก์ิดบัตั้งเพในดตา�ำนแหน่งท่ีไม่ท�ำให้
2)
- ระเกยดิ ะเหพา่ลงิงสไหว่ มนต้บอ่ นวขัตอถงุตแดิ ผไฟงสขว้างติ เชคยีก์ งบั เพดานทไ่ี มต่ ดิ ไฟไดต้ อ้ ง

2) ระอยยะหู่ หา่ ่างงกสนัว่ ไนมบน่ น้อขยอกงแวา่ผง0ส.ว0ติ ชm์กับเพดาน
- - รหะอรรา่ ะยะยงยยะู่หกะะหา่นั หหงา่ ไก่า่างมงนังสน่สสไว่ ่มว่ว้อนนนน่ยบบบ้อกนนยนวขกขขา่ อวออ0่างงง.แแแ90ผผผ0.6งงง0สmสสวววmิติตติ ชชช์ก์กก์ ับับบั เเพพเพดดดาานนาทนท่ีตท่ีไมิดต่ี ่ตไดิฟิดไไไฟดฟ้ตไได้อด้ตงต้ อ้ออ้ ยงงู่ อยู่
-


หา่ งกนั ไมน่ ้อยกว่า 0.90 m

0.90 m เเพพดดาานน

พ้นื
รปู ท่ี 12.ร2ปู ที่แ1ผ2.ง2ส2วแิตผชงส์ (วSิตwช์ i(tScwhibtcohabrdoa)rd)

345คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

3) สาํ หรบั ไฟฟ้ ากระแสสลบั

3) สำ� หรับไฟฟ้ากระแสสลบั
- โครงของแผงสวติ ช์ และบรภิ ณั ฑไ์ ฟฟ้าต้องตอ่ ลงดิน
12.3 .10 .2 -แ ผเงคยร่อื่อยงม(อื Pวaดั neรlีเbลoยa์ rมdเิ ต) อร์ หรือหมอ้ แปลงเคร่อื งวัดซงึ่ ติดตั้ง
- ใกนาแรผตงดิ สตวงั้ติ แชผ์ งตยอ้ อ่ งยมใกี นาสรถตาอ่ นลทงเ่ีดปนิ ียกหรอื ชน้ื ตอ้ งมพี น้ื รองรบั ไม่

-1 2.3ก-.า1ร0แนต.ผ้อ2ิดงยตยแก้ังอ่ผวแยา่งผทย5งป่ีอ่ ยmรย่อะmก(ยPอใaนบnสดeวถ้ lยาbสนoวทaติ ่ีเrชปdธ์ ีย)รกรมหดราือชข้ืนนาดตไ้อมงเ่ มกีพนิ ื้น3ร0อAงรหับลาย

ไม่นต้อวัยตกอ้ วง่าม5เี คmรอ่ื mงป้องกนั กระแสเกนิ ทม่ี ี พกิ ดั ไมเ่ กนิ 200 A
- แหเ-คผลรงาอ่ืไเยยคมงต่อรปร่ อ่ืวัวยอ้ งตมทงปอ้ขกี่ป้องวันั้ รงมทกกะีเเ่ี ครนักปะรก็อนแ่ือรบปสงะรดปแเะก้สวอ้ธินเยงากใกสนนนิ นัวแใิตกนตรชแล่ ะ์ตธะแร่ลแสระผเแมกงผดยนิ งา่อทยยอมี่่ ขยี นตพตอ้ากิ อด้งัดไงไไมไมมม่เ่เ่เกเ่กกกนิ ิินนนิ 424320200ขขAA้ัววั้

-
ไม่รวมขัว้ ทเี่ ป็นประธาน

ตตวั วันนำ� าํปประธานนหหรรอื ือสสาายยป้ปอน้อน
AB C N

Branch CB 
 4
3  Ground
  Bar
 
 

S/N

รปู ที่ 12.23 โครงสร้างของแผงจ่ายไฟ

รปู ที่ 12.23 โครงสรา้ งของแผงจ่ายไฟ
346 คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 12 ขอ้ ก�ำหนดทวั่ ไปสำ� หรับการติดต้ังทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

12.3.10.3 ข้อกำ� หนดโครงสร้าง
- ใบมดี ทเ่ี ปดิ โลง่ ของสวิตชใ์ บมีด ตอ้ งไม่มีไฟเม่อื อยู่ในตำ� แหนง่ ปลด
- แผงสวิตช์ต้องมีระยะห่างระหว่าง บัสบาร์กับด้านล่างของตู้
ส�ำหรับระบบแรงต�่ำไม่น้อยกว่า 200 mm ส�ำหรับบัสบาร์
หุ้มฉนวนและ 250 mm สำ� หรบั บัสบารเ์ ปลือย

ตารางที่ 12.7 (ตารางที่ 5 -7)
ระยะหา่ งตำ่� สดุ ระหว่างสว่ นทมี่ ไี ฟฟา้ เปลอื ยกับสว่ นที่มไี ฟฟ้าเปลือย

และระหวา่ งสว่ นที่มไี ฟฟา้ เปลือยกับดนิ เปน็ (mm)

แรงดันระหว่าง ข้วั ต่างกนั เม่ือตดิ ต้ัง ข้ัวตา่ งกันเม่อื ขึง ส่วนทมี่ ไี ฟฟา้
สายเสน้ ไฟ (V) บนพื้นผวิ เดียวกัน ในอากาศ เปลือยกับดิน

ไมเ่ กนิ 125 19 12.5 12.5

ไม่เกิน 250 31.5 19 12.5

ไมเ่ กิน 1000 50 25 25

หมายเหตุ สำ� หรบั ระบบแรงสงู 12 kV, 24 kV และ 33 kV
ใหอ้ ้างอิงตาม IEC 60071-2

347คู่มือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

RYB

.3.11- ตปบขกวสลััา้อ นอบ รหกเเจําดารฟราํแดจัรภยีอืหสลแา์เงยจัฟกนะตจ 1---าจบส่ล2าด กาอ.ขสกัะ บตปก3เเาบพอัว.สัลคฟ1รนงบอาิ่มว1สสบ�ำ์รดา(าเแแีรใขR์ภสัตมตลน์แด้อยับ)ิเะมอต้แกจงสบา่ลงา�ำผสยดดีดรสัะมกหงาํใ์วหเบ้้้คาาาเกนีฟนสหหาาวานนนสดาสวแรายรยลแีรเหบซใ์ติมผพบตัทอนดืท(เ้าชนนงอมิ่งสแงYแาาํยส งต์้ียผเาลง)เผมตวมหงคอ้ไกงกีิมงสตนิปางรือดาาสสวยตช้อ่ําืยดรบไติ้าำ�เทวเทงหด์ิปภหช้านงเาีิตห�ำล(ต์ตมรนงนิาขBเลอืชมกบั้อคงัพอ่ื้วหง่า)างอรแาแ์ม ายตง่ือลผยยรอภมิดงงงแา่ังหงตาสือแงสสพจมงั้วมผอดางูาิตนนยยักงง่ชำ้�่าแเคดแ์เงฟสงงมาร้นิดสงนั่นงสคเหใฟูงงหนสใ้้าชใให้หใ้ ชอ้ ้ยใู่ นลกั ษณะ
-
-
-

สาํ ห รบั เฟ สส�ำหรบัอเาฟรส์ วอาายร ์ บวาี ย บต ี ามลาํ ดบัตามลำ� ดบั
- กาล รักเจษฟดั ณสเฟะB - สอขY กเฟาอาสรรงจ Rบ์ (ัด RสRั เฟอบ)าสารขร์ อ(ใ์วRงนาบ)แบ ยัส YRสผั บ บ(งวาYาสราร)์ใยว์ นติ (แYชผบ)B์ง เีส Y(ม Bว อ่ืบิต)มชี (์อBเ)มงจ่ือามกองBดจYRา้ านกดห้านน้าหในห้าอ้ใหย้อใู่ ยนู่ใลนกั ษณะ
เรจยี างกจ ากหเจรารยี กอื งจจ าากก ดดดดดา้า้้า้้าานนนนนบซหหบา้นนนนย้าลมไ้งาลปือดไงดไ้าปดป้านดนข้าลวห้าน่าางลนลมังห่าอืแงลผงงั แผง
B


หรอื จาก ด้านซ้ายมือไปขวามือ
มมอองจากหนา้าไไปปหหลลงั ัง มมอองจงจาากกบบนนลลงงลลา่ ่าง

รปู ท่ี 12.2

B Y การทาํ เครบ่ือัสบงหารรม์ ายแสดงเฟส R
Y
R

B

มองจากหนา้ ไปรหปู ลทงั ี่ 12.24 การท�ำเครอ่ื งหมมอางยจแาสกดบงนเลฟงสลา่ ง

348 คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

รปู ท่ี 12.2

บทที่ 12 ขอ้ ก�ำหนดทั่วไปส�ำหรับการติดตัง้ ทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

บบัสสบั บาารร์

RYB

มอมงอจงาจากกซซ้าา้ ยยไไปปขขววาา
รปู ที่ 1รูป2.ท2ี่ 512ก.2า5รกทาาํรทเค�ำเรค่ือรงือ่ หงหมมาายยแแสสดดงงเฟเฟสทส่บี ทสั ่ีบบสัารบ์ าร์
- ต อ้ งจดั - ใ หม้ตมีข้อี บนงสัจาดัตดไ่อใมหล่เ้มลง็กีดบกนัิสวต่า(่อG9ล5rงoดumินnmd(eG2dr(o1Bu2unskdV)e),dท5าํ B0ดuว้ msย)mททอ2�ำง(ดแ2้วด4ยงkทมVอ)ขีงนแแลดาะดง ไมเ่ ลก็ กวา่
9 5 mm 2 (3152mkVm2),(3530kmV)m2 ( 24 kV ) และ 35 mm2 ( 33 kV )
- นต ว้อั นยํากสว-- าํา่ ห7หแตร5รัวบาั 0งนกตด�ำสV่อันสวลไำ� ิตมหงชน่ดร์ตับ้อนิ ่อยตขลก่ออวงลงด่างกดิน7ินบั 5ข(ด0EอกัaVงเrกสtับhริ ดiจ์nกั g(เสSSิรจ์uwr(igtSceuhrPg)erตoPิดterตocั้tงteiทocาntงioด)n้าต)นอ้ตไง้อฟทงเทขนน้าแรงดนั ไม่
- ห ากสว ติ ชขต์ ออ่ งลสงวดติ ชนิ ์ ((LoEaadrthBirnegakSwSwitcithch))ตจดิ ะต้องั ทงมาีทงใ่ีดสา้ ่กนุญไแฟจเซข่ึงา้ สขาอมงาสรถวติ ช์ (Load
B reak S wลitcอ็ hคส)วจติ ะชต์ตอ้่องลมงดที นิ ใ่ี สไดก่ ้ ุญทั้งแตจำ� ซแง่หึ สนาง่ มเปาดิรแถลละอ็ ปคดิ สวแติละชตต์ อ้ อ่ งลมงีปด้านิยเไตดือ้ นทงั้ ตาํ แหน่ง
เ ปิดแล ะปิด“กอ่ แนลสะับตสอ้ วงติ มชปี ์ต้าอ้ ยงแเตจอง้ื กนาร"ไกฟอ่ ฟน้าสฯบ”ั สใหวต้เิ หช็นต์ ออ้ยง่าแงชจดัง้ เกจานรไฟฟ้าฯ" ใหเ้ หน็
อยา่ งชดั เจน

349คมู่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

350 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก A

จา� นวนสายไฟฟา้ ในทอ่ ร้อยสาย

หลกั การและข้อกา� หนด

- ตามมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าของ วสท. บทที่ 5 ข้อ 5.1.10
จ�านวนสายไฟฟ้าสูงสดุ ในทอ่ รอ้ ยสาย มีตามตารางท่ี 5 - 3
- หาขนาดทอ่ และความจุ

- หาขนาดสายไฟฟา้ แบบต่างๆ
- คา่ ในตารางสา� หรบั ขนาดสายเท่ากัน

ตารางท่ี 5 - 3
พน้ื ทห่ี นา้ ตัดสงู สดุ รวมของสายไฟทุกเส้นคดิ เป็นรอ้ ยละเทียบกับ

พ้ืนทีห่ น้าตัดของทอ่

จำานวนสายในทอ่ รอ้ ยสาย 1 2 3 4 มากกวา่ 4

สายไฟทุกชนดิ 53 31 40 40 40
ยกเว้น สายชนิดมีปลอกตะกั่วห้มุ

สายไฟชนดิ มปี ลอกตะก่วั หมุ้ 55 30 40 38 35

351คู่มือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 1
ขนาดพ้นื ที่หนา้ ตดั ของทอ่ รอ้ ยสาย

ขนาด พ.ท.หน้าตัด สาย 1 เสน้ สาย 2 เส้น สาย 3 เส้นขึน้ ไป
mm. (นว้ิ ) 100 % 53 % 31 % 40 %
(mm2) (mm2) (mm2) (mm2)
15 (1/2) 177 94 55 71
20 (3/4) 314 166 97 126
25 (1) 491 260 152 196
32 (1 1/4) 804 426 249 322
40 (1 1/2) 1257 666 390 503
50 (2) 1963 1041 609 785
65 (2 1/2) 3318 1759 1029 1327
80 (3) 5027 2664 1558 2011
90 (3 1/2) 6362 3372 1972 2545
100 (4) 7854 4163 2435 3142
125 (5) 12272 6504 3804 4909
150 (6) 17671 9366 5478 7069

352 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก A จำ� นวนสายไฟฟ้าในทอ่ ร้อยสาย

ตารางท่ี 2
ขนาดเสน้ ผ่านศนู ยก์ ลาง และพ้นื ที่หนา้ ตัดของสายไฟฟ้าแรงดนั ต�่ำ
สาย 60227 IEC 10 2/C, สาย 60227 IEC 10 4/C, สาย VCT 2/C, สาย VCT 4/C

ขนาด สาย 60227 IEC 10 สาย 60227 IEC 10 สาย VCT 2/C สาย VCT 4/C
สาย 2/C 4/C

ขนาด เสน้ ผา่ น พน้ื ที่ เส้นผา่ น พ้ืนท่ี เส้นผา่ น พ้นื ที่ เสน้ ผา่ น พืน้ ท่ี
สาย ศนู ยก์ ลาง หน้าตัด ศูนยก์ ลาง หนา้ ตัด ศนู ยก์ ลาง หน้าตัด ศนู ย์กลาง หน้าตัด
(mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2)

1 - - - - 9.6 72 12.0 113
1.5 10.5 86.6 12.0 113 11.0 95 12.5 123
2.5 12.0 113 13.5 143 12.5 12.3 15.0 177
4 13.0 134 15.0 177 14.5 165 17.0 227
6 14.0 154 17.0 227 16.0 201 19.5 229
10 17.5 241 20.5 330 20.0 314 24.0 452
16 20.0 314 23.5 434 23.0 416 28.0 616
25 24.0 452 28.5 638 27.5 594 33.0 855
35 27.5 594 32.0 804 31.0 755 37.0 1075
50 - - - - - - - -
70 - - - - - - - -
95 - - - - - - - -
120 - - - - - - - -
150 - - - - - - - -
185 - - - - - - - -
240 - - - - - - - -
300 - - - - - - - -
400 - - - - - - - -
500 - - - - - - - -

353คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 3
ขนาดเส้นผ่านศนู ย์กลาง และพืน้ ทีห่ น้าตัดของสายไฟฟา้ แรงดนั ต�่ำ
สาย 60227 IEC 01, สาย NYY 1/C, สาย NYY 2/C, สาย NYY 4/C

ขนาด สาย 60227 IEC 01 สาย NYY 1/C สาย NYY 2/C สาย NYY 4/C
สาย

ขนาด เสน้ ผ่าน พื้นที่ เสน้ ผ่าน พ้นื ที่ เส้นผา่ น พืน้ ที่ เส้นผ่าน พ้ืนท่ี
สาย ศูนย์กลาง หนา้ ตดั ศูนยก์ ลาง หนา้ ตัด ศนู ยก์ ลาง หนา้ ตัด ศูนย์กลาง หน้าตัด
(mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2)

1 - - 8.8 60.8 12.5 123 13.5 143
1.5 3.3 8.6 9.2 66.5 13.0 133 14.5 165
2.5 4.0 12.6 9.8 75.4 14.0 154 15.0 201
4 4.6 16.6 10.5 26.6 15.5 189 17.5 240
6 5.2 21.2 11.0 95.0 17.0 227 19.0 283
10 6.7 35.2 12.0 113 19.5 299 23.0 415
16 7.8 47.7 13.0 133 22.5 398 26.5 551
25 9.7 73.8 14.5 165 27.0 573 31.0 755
35 10.9 93.3 16.0 201 29.5 683 35.0 962
50 12.8 129 17.0 227 33.5 881 39.5 1225
70 14.6 167 19.0 284 38.0 1134 44.5 1555
95 17.1 230 21.5 363 42.5 1419 51.5 2083
120 18.8 278 23.0 416 46.5 1698 56.0 2463
150 20.9 343 26.0 531 52.0 2124 62.0 3019
185 23.3 426 28.0 616 57.0 2552 68.0 3632
240 26.6 556 31.5 779 64.0 3217 76.5 4596
300 29.6 688 32.0 962 70.5 3904 85.0 5675
400 33.2 866 38.5 1164 - - - -
500 - - 43.0 1452 - - - -

354 คูม่ อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

ภาคผนวก A จำ� นวนสายไฟฟ้าในทอ่ รอ้ ยสาย

ตารางท่ี 4
ขนาดเส้นผ่านศูนยก์ ลาง และพ้ืนที่หน้าตดั ของสายไฟฟ้าแรงดนั ต่�ำ

สาย XLPE 1/C, สาย XLPE 2/C, สาย XLPE 4/C

ขนาดสาย สาย XLPE 1/C สาย XLPE 2/C สาย XLPE 4/C
ขนาดสาย
(mm2) เส้นผา่ น พืน้ ที่ เส้นผา่ น พื้นที่ เสน้ ผา่ น พน้ื ที่
ศนู ยก์ ลาง หนา้ ตดั ศนู ยก์ ลาง หน้าตัด ศูนย์กลาง หนา้ ตดั
(mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2)

1------
1.5 6.5 33.1 10.5 86.6 12.0 113
2.5 7.0 38.4 11.5 104 13.0 133
4 7.5 44.1 12.5 123 14.5 165
6 8.0 50.2 14.0 154 16.0 201
10 8.5 56.7 15.0 177 17.5 241
16 9.5 70.8 17.0 227 19.5 299
25 11.5 104 20.5 330 23.5 434
35 12.5 123 22.5 398 26.5 552
50 14.0 154 26.0 531 30.5 731
70 15.5 189 29.0 661 35.0 962
95 17.5 241 33.0 855 39.0 1195
120 19.5 299 36.5 1046 44.0 1521
150 21.5 363 40.5 1288 48.5 1848
185 23.8 434 45.0 1590 54.0 2290
240 26.5 552 51.0 2043 61.0 2923
300 29.0 661 56.0 2463 67.5 3579
400 32.5 830 - - - -
500 36.5 1046 - - - -

355คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งที่ A.1
สาย XLPE ขนาด 95 mm2 ถ้าเดินในท่อรอ้ ยสายขนาด 65 mm จะได้
มากทส่ี ดุ กี่เสน้

วิธีท�ำ
จากตารางขนาดสาย XLPE ขนาด 95 mm2
มพี นื้ ทีห่ นา้ ตัด = 241 mm2
และจากตารางขนาดพน้ื ทีห่ น้าตดั ของสายไดว้ า่ 40 %
ของพืน้ ท่ีหน้าตดั ของทอ่ รอ้ ยสายทขี่ นาด 65 mm = 1327 mm2
\ ไดจ้ �ำนวนสายมากท่สี ุดคอื 1327 / 241 = 5.51 เสน้
จ�ำนวนสายมากท่ีสุดคอื 5 เส้น

ตวั อย่างที่ A.2
ต้องการร้อยสายไฟฟา้ NYY 3 x 240 mm2 ในทอ่ ร้อยสายจะต้องใช้ท่อ
รอ้ ยสายขนาดเท่าใด

วธิ ีท�ำ
จากตาราง ขนาดสาย NYY
สาย 240 mm2 มีพ้ืนทห่ี นา้ ตดั = 779 mm2
ดงั นนั้ พืน้ ทหี่ น้าตดั รวม = 3 x 779 mm2
= 2337 mm2
จากตาราง ขนาดพื้นทหี่ นา้ ตดั ของท่อร้อยสาย
ทอ่ 80 mm, (3”) 40 % ของพ้นื ทหี่ น้าตัด = 2011 mm2
ทอ่ 90 mm, (3 1/2”) 40 % ของพ้นื ที่หน้าตดั = 2545 mm2
ดงั น้นั เลอื กใช้ทอ่ ขนาด 90 mm (3 1/2”)

356 คูม่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก A จำ� นวนสายไฟฟ้าในทอ่ รอ้ ยสาย

ตาราง A - 1
จ�ำนวนสายสูงสดุ ของสายไฟฟ้า (60227 IEC 01) ในทอ่ รอ้ ยสาย

ขนาด จำ�นวนสายสงู สดุ
สายไฟ
(mm2)

1.5 8 14 22 37 - - - - - - - -
2.5 5 10 15 25 39 - - - - - - -
4 4 7 11 19 30 - - - - - - -
6 3 5 9 15 23 37 - - - - - -
10 2 3 5 9 14 22 37 - - - - -
16 1 2 4 6 10 16 27 42 - - - -
25 - 1 2 4 6 10 17 27 34 - - -
35 - 1 2 3 5 8 14 21 27 33 - -
50 - - 1 2 3 6 10 15 19 24 38 -
70 - - 1 1 3 4 7 12 15 18 29 42
95 - - - 1 1 3 5 8 11 13 21 30
120 - - - 1 1 2 4 7 9 11 17 25
150 - - - - 1 1 3 5 7 9 14 20
185 - - - - 1 1 2 4 5 7 11 16
240 - - - - 1 1 1 3 4 5 8 12
300 - - - - - 1 1 2 3 4 7 10
400 - - - - - 1 1 1 2 3 5 8
เส้นผา่ น
ศนู ย์กลาง
ของทอ่ 15 20 25 32 40 50 65 80 90 100 125 150
ร้อยสาย 1/2 3/4 1 1 1/4 1 1/2 2 2 1/2 3 3 1/2 4 5 6
mm (น้ิว)

357คูม่ อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตาราง A - 2
จ�ำนวนสายสงู สดุ ของสายไฟฟ้า (NYY) ในท่อรอ้ ยสาย

ขนาด จำ�นวนสายสงู สุด
สายไฟ
(mm2)

1 1 1 3 5 8 12 21 33 - - - -
1.5 1 1 2 4 7 11 19 30 - - - -
2.5 1 1 2 4 7 10 17 26 33 - - -
4 1 1 1 3 6 9 15 23 29 36 - -
6 - 1 1 3 5 8 13 21 26 33 - -
10 - 1 1 2 4 6 11 17 22 27 - -
16 - 1 1 1 3 5 10 15 19 23 36 -
25 - 1 1 1 3 4 8 12 15 19 29 -
35 - - 1 1 1 3 6 10 12 15 24 35
50 - - 1 1 1 3 5 8 11 13 21 31
70 - - - 1 1 2 4 7 8 11 17 24
95 - - - 1 1 1 3 5 7 8 13 19
120 - - - 1 1 1 3 4 6 7 11 17
150 - - - - 1 1 1 3 4 5 9 13
185 - - - - 1 1 1 3 4 5 7 11
240 - - - - - 1 1 2 3 4 6 9
300 - - - - - 1 1 1 2 3 5 7
400 - - - - - - 1 1 1 2 4 6
500 - - - - - - 1 1 1 1 3 4
เสน้ ผ่าน
ศูนยก์ ลาง
ของท่อ 15 20 25 32 40 50 65 80 90 100 125 150
ร้อยสาย 1/2 3/4 1 1 1/4 1 1/2 2 2 1/2 3 3 1/2 4 5 6
mm (น้ิว)

358 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

ภาคผนวก A จำ� นวนสายไฟฟา้ ในทอ่ รอ้ ยสาย

ตาราง A – 3
จ�ำนวนสายสงู สุดของสายไฟฟา้ (XLPE) ในท่อร้อยสาย

ขนาด จ�ำ นวนสายสงู สุด
สายไฟ
(mm2)

1.5 2 3 5 9 15 23 - - - - - -
2.5 1 3 5 8 13 20 34 - - - - -
4 1 2 4 7 11 17 30 - - - - -
6 1 2 3 6 10 15 26 40 - - - -
10 1 2 3 5 8 13 23 35 - - - -
16 1 1 2 4 7 11 18 28 35 - - -
25 - 1 1 3 4 7 12 19 24 30 - -
35 - 1 1 2 4 6 10 16 20 25 39 -
50 - - 1 2 3 5 8 13 16 20 31 -
70 - - 1 1 2 4 7 10 13 16 25 37
95 - - - 1 2 3 5 8 10 13 20 29
120 - - - 1 1 2 4 6 8 10 16 23
150 - - - - 1 2 3 5 7 8 13 19
185 - - - - 1 1 3 4 5 7 11 16
240 - - - - - 1 2 3 4 5 8 12
300 - - - - - 1 2 3 3 4 7 10
400 - - - - - - 1 2 3 3 5 8
500 - - - - - - 1 1 2 3 4 6
เส้นผา่ น 125 150
ศนู ยก์ ลาง 32 40 50 65 80 90 100 5 6
ของทอ่ 15 20 25
รอ้ ยสาย 1/2 3/4 1 1 1/4 1 1/2 2 2 3 3 4
mm (นิ้ว) 1/2 1/2

359ค่มู อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟา้

360 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก B

จา� นวนสายไฟฟา้ ในรางเดินสาย (Wireways)

หลักการและขอ้ กา� หนด

- จา� นวนสายไฟฟา้ สงู สุดในรางเดนิ สาย (Wireways) ข้อ 5.12 ตอ้ ง
ไม่เกนิ 20 % พน้ื ท่ีหน้าตัดของรางเดนิ สาย (Wireways)
- ถ้าสายตัวน�ากระแสไม่เกิน 30 เส้น ยอมให้คิดพิกัดกระแสตาม
ตารางในท่อ ไมเ่ กิน 3 เส้น
สาย PVC ตารางท ี่ 5 - 20 ตัวนา� กระแส 3
สาย XLPE สายทนไฟ ตารางท่ี 5 - 27 ตัวนา� กระแส 3

สายไฟฟ้าในรางเดินสาย (Wireways)

สถานทใ่ี ชง้ าน
- อนุญาตให้ใช้ในที่เปิดโล่ง ซึ่งเข้าถึงได้เพ่ือการตรวจสอบและบ�ารุง

รกั ษาตลอดความยาว
- หา้ มใชใ้ นฝ้าเพดาน
- สายแกนเด่ียวของวงจรเดียวกันรวมท้ังสายดินต้องวางเป็นกลุ่ม
เดียวกัน แล้วมดั รวมเข้าด้วยกัน
หา้ มตดิ ต้งั หรอื ใชร้ างเดินสายในกรณตี อ่ ไปน้ี
1) ตอ่ รางเดินสายตรงจุดทีผ่ ่านผนงั หรือพืน้
2) เปน็ ตวั นา� ส�าหรับตอ่ ลงดนิ
3) ขนาดเกนิ 150 x 300 mm

361ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ตวั อยา่ งท่ี B.1
รางเดินสายขนาด 100 x 100 mm สามารถบรรจุสายไฟฟา้ 60227
IEC 01 ขนาด 25 mm2 ได้กีเ่ สน้

วิธที �ำ
สายไฟฟ้า 60227 IEC 01 ขนาด 25 mm2
จากตาราง มพี น้ื ทห่ี น้าตดั ขวาง = 73.8 mm2
รางเดินสายขนาด 100 x 100 mm
มีพ้นื ทหี่ น้าตัดขวาง = 100 x 100
= 10,000 mm2
จำ� นวนสายไฟฟา้ = 0.2 x 10,000 / 73.8
= 27.1
สามารถบรรจุได้ 27 เส้น (ตาราง B - 1)

ตวั อยา่ งท่ี B.2
สายป้อน, 3 ph, 4 w 230 / 400 V ใชส้ าย XLPE 7 (4 x 50 mm2)
จะต้องใชร้ างเดินสาย (Wireways) ขนาดเทา่ ใดและพกิ ดั กระแสเป็นเทา่ ใด

วิธีท�ำ
สาย XLPE 50 mm2 จ�ำนวน 7 x 4 = 28 เส้น
จาก ตาราง B - 3 ใช้รางเดนิ สาย (Wireways) ขนาด 100 x 250 mm
พกิ ัดกระแส สาย XLPE ตารางท่ี 5 - 27
4 x 50 mm2 , I = 159 A

362 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก B จ�ำนวนสายไฟฟ้าในรางเดนิ สาย (Wireways)

ตาราง B – 1
จำ� นวนสูงสดุ ของสาย 60227 IEC 01 ในรางเดนิ สาย (Wireways)

ขนาด จ�ำนวนสงู สดุ ของสาย 60227 IEC 01 ในรางเดินสาย
(mm2
ขนาด รางเดนิ สาย Wireways mm x mm

50 x 75 50 x 100 75 x 100 100 x 100 100 x 150 100 x 200 100 x 250 100 x 300 150 x 300

1.0 - - - - - - - - -

1.5 - - - - - - - - -

2.5 59 - - - - - - - -

4 45 - - - - - - - -

6 35 47 - - - - - - -

10 21 28 - - - - - - -

16 15 20 31 41 - - - - -

25 10 13 20 27 - - - - -

35 8 10 16 21 32 - - - -

50 - 7 11 15 23 31 38 - -

70 - - - - 17 23 29 35 -

95 - - - - 13 17 21 26 39

120 - - - - - - 17 21 32

150 - - - - - - 14 17 26

185 - - - - - - - - 21

240 - - - - - - - - 16

300 - - - - - - - - 13

400 - - - - - - - - -

500 - - - - - - - - -

363คู่มือการออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

ตาราง B – 2
จำ� นวนสงู สดุ ของสาย NYY ในรางเดินสาย (Wireways)

ขนาด จำ�นวนสงู สดุ ของสาย NYY ในรางเดินสาย
(mm2)
ขนาด รางเดนิ สาย Wireways mm x mm

50 x 75 50 x 100 75 x 100 100 x 100 100 x 150 100 x 200 100 x 250 100 x 300 150 x 300

1.0 12 16 24 32 - - - - -

1.5 11 15 22 30 - - - - -

2.5 9 13 19 26 - - - - -

4 - 11 17 23 - - - - -

6 - - 15 21 31 - - - -

10 - - 13 17 26 35 - - -

16 - - - 15 22 30 37 - -

25 - - - - 18 24 30 36 -

35 - - - - - 19 24 29 44

50 - - - - - 17 22 26 39

70 - - - - - - 17 21 31

95 - - - - - - - 16 24

120 - - - - - - - - 21

150 - - - - - - - - 16

185 - - - - - - - - 14

240 - - - - - - - - -

300 - - - - - - - - -

400 - - - - - - - - -

500 - - - - - - - - -

364 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

ภาคผนวก B จ�ำนวนสายไฟฟ้าในรางเดินสาย (Wireways)

ตาราง B – 3
จ�ำนวนสงู สดุ ของสาย XLPE ในรางเดินสาย (Wireways)

ขนาด จำ�นวนสงู สดุ ของสาย XLPE ในรางเดินสาย
(mm2)
ขนาดรางเดนิ สายWireways mm x mm

50 x 75 50 x 100 75 x 100 100 x 100 100 x 150 100 x 200 100 x 250 100 x 300 150 x 300

1.0 - - - - - - - - -

1.5 22 30 - - - - - - -

2.5 19 26 - - - - - - -

4 17 22 34 - - - - - -

6 - 19 29 - - - - - -

10 - 17 26 35 - - - - -

16 - - 21 28 42 - - - -

25 - - 14 19 28 - - - -

35 - - - 16 24 32 - - -

50 - - - - 19 25 32 - -

70 - - - - - 21 26 31 -

95 - - - - - 16 20 24 37

120 - - - - - - 16 20 30

150 - - - - - - - 16 24

185 - - - - - - - - 20

240 - - - - - - - - 16

300 - - - - - - - - 13

400 - - - - - - - - -

500 - - - - - - - - -

365คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

366 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก C

ขนาดสายดิน

หลกั การและขอ้ กา� หนด

ขนาดสายดนิ ม ี 2 แบบคอื
1. สายตอ่ ลงดนิ ของระบบไฟฟา้ ตารางท ี่ 4.1 ของบทที่ 4
2. สายดินบรภิ ณั ฑไ์ ฟฟา้ ตารางที ่ 4.2 ของบทที่ 4

ตัวอย่างที่ C.1
สถานประกอบการแห่งหน่ึงใช้ไฟฟ้ามิเตอร์ 400 A 3 เฟส 4 สาย

ใชส้ ายไฟ NYY ขนาด 2 (4 x 150 mm2) ในท่อขนาดกลาง (IMC) 2 x 80 mm
(3”) สายตอ่ หลกั ดนิ จะใชข้ นาดเท่าใด
วิธีทำา
สายเฟสใช้ขนาด 2 x 150 = 300 mm2
จากตารางที่ 10.1 สายประธานขนาด 185 - 300 mm2
ใช้สายตอ่ หลกั ดนิ ขนาด 50 mm2

367คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งที่ C.2
สายป้อนมี CB 320 A สายดินบรภิ ัณฑไ์ ฟฟา้ ขนาดเทา่ ใด

วิธีท�ำ
จาก ตารางท่ี 4 - 2
CB 200 A สายดิน 16 mm2
CB 400 A สายดิน 25 mm2
CB 320 A ใช้สายดิน 25 mm2

ตาราง C – 1
ขนาดต�่ำสดุ ของสายต่อหลักดนิ ของระบบไฟฟ้า

ขนาดตวั นำ�ประธาน ขนาดตำ่�สดุ ของสายตอ่ หลักดิน
(ตัวน�ำ ทองแดง) (mm2) (ตวั นำ�ทองแดง) (mm2)

ไมเ่ กิน 35 10 (หมายเหตุ)

เกิน 35 แตไ่ ม่เกนิ 50 16

เกิน 50 แตไ่ ม่เกนิ 95 25

เกนิ 95 แตไ่ ม่เกนิ 185 35

เกนิ 185 แต่ไม่เกนิ 300 50

เกิน 300 แตไ่ ม่เกนิ 500 70

เกิน 500 95

หมายเหตุ แนะน�ำให้ติดตง้ั ในท่อโลหะหนา ท่อโลหะหนาปานกลาง ท่อโลหะบาง
หรอื ท่อโลหะ

368 คมู่ อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก C ขนาดสายดิน

ตาราง C – 2
ขนาดตำ�่ สดุ ของสายดนิ ของบริภัณฑ์ไฟฟา้

พิกัดหรือขนาดปรับตั้งของ ขนาดตำ่�สุดของสายดนิ
เครอ่ื งป้องกันกระแสเกนิ ไมเ่ กนิ ของบริภัณฑไ์ ฟฟ้า (ตัวน�ำ ทองแดง)

(AT) (mm2)

20 2.5*

40 4*

70 6

100 10

200 16

400 25

500 35

800 50

1000 70

1250 95

2000 120

2500 185

4000 240

6000 400

หมายเหตุ * หากความยาวของวงจรยอ่ ยเกิน 30 เมตร ใหพ้ ิจารณาขนาดสายดนิ
ของบรภิ ัณฑไ์ ฟฟา้ โดยคำ� นงึ ถึงคา่ Earth fault loop impedance
ของวงจร

369ค่มู อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

370 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก D

ขนาดสายไฟ และทอ่ ตามขนาด
ของเคร่อื งวดั หนว่ ยไฟฟ้า
ระบบจ่ายไฟฟ้า 240 / 416 V ของ กฟน.

หลักการและขอ้ ก�าหนด

- ขนาดสายไฟฟ้า ใหค้ ิดมากกวา่ ขนาดกระแส AT ของ CB
- สายต่อหลกั ดิน ใชต้ ามตารางที ่ 4 - 1
ตวั อยา่ งที่ D.1

มิเตอร ์ 15 (45 A), 220 V, 1 ph ใหห้ าขนาดสาย 60227 IEC 01
เดินรอ้ ยทอ่ ในอากาศ
วิธีทาำ
จากตารางใช ้ CB 50 A
Ic > 50 A
ตารางท่ี 5 - 20 2 x 16 mm² (66 A)
สายตอ่ หลกั ดนิ ใช้ตารางที่ 4 - 1
สาย 2 x 16 mm², สายต่อหลกั ดนิ 10 mm²
ขนาดท่อ 20 mm

371คูม่ อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

ตวั อย่างท่ี D.2
มิเตอร์ 200 A, 220/380 V 3ph, 4w ให้หาขนาดสาย NYY
แกนเดียว รอ้ ยทอ่ ฝ่ังดนิ

วิธที �ำ
จากตารางใช้ CB 250 A
Ic > 250 A
ตารางท่ี 5 - 23 4 x 150 mm² (266 A)
สายต่อหลกั ดนิ ใช้ตารางที่ 4 - 1
สาย 4 x 150 mm², สายตอ่ หลักดิน 35 mm²
ขนาดท่อ 90 mm

372 ค่มู ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก D ขนาดสายไฟ และท่อตามขนาดของเคร่อื งวัดหนว่ ยไฟฟ้า
ระบบจา่ ยไฟฟา้ 240 / 416 V ของ กฟน.

ตาราง D - 1
ขนาดสายไฟฟ้าตามขนาดเครอ่ื งวัดหนว่ ยไฟฟา้

สาย 60227 IEC 01

ขนาด เดนิ ลอยในอากาศ เดนิ ในทอ่ ร้อยสายในอากาศ CB
เคร่อื งวดั (A)
หนว่ ยไฟฟ้า ขนาดสาย สายตอ่ หลักดนิ ขนาดสาย ขนาดทอ่ สายตอ่ หลกั ดนิ
(mm2) (mm2) (mm2) (mm.) (mm2) 16
(A) 2x4 10 2x4 15 10 50
5 (15 A) 1P 100
125
15 (45 A) 1P 2 x 10 10 2 x 16 20 10 50
100
30 (100 A) 1P 2 x 25 10 2 x 35 32 10 125
250
50 (150 A) 1P 2 x 35 10 2 x 50 40 16 500

15 (45 A) 3P 4 x 10 10 4 x 16 25 10

30 (100 A) 3P 4 x 25 10 4 x 50 50 16

50 (150 A) 3P 4 x 35 10 4 x 70 50 25

200 A 3P 4 x 95 25 4 x 185 80 35

400 A 3P 4 x 300 50 2 (4 x 185) 2 x 80 70

373คู่มอื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

ตาราง D - 2
ขนาดสายไฟฟ้าตามขนาดของเคร่ืองวดั หนว่ ยไฟฟ้า

สาย NYY

ขนาด เดินในทอ่ ร้อยสายในอากาศ เดินในทอ่ ร้อยสายฝังดนิ CB
เคร่อื งวัด (A)
หน่วยไฟฟา้ ขนาดสาย ขนาดท่อ สายต่อหลกั ดนิ ขนาดสาย ขนาดทอ่ สายต่อหลักดนิ 16
(mm2) (mm) (mm2) (mm2) (mm) (mm2)
(A) 2x4 32 10 2 x 10 32 10
5 (15 A) 1P

15 (45 A) 1P 2 x 16 40 10 2 x 10 32 10 50

30 (100 A) 1P 2 x 35 50 10 2 x 25 40 10 100

50 (150 A) 1P 2 x 50 50 16 2 x 35 50 10 125

15 (45 A) 3P 4 x 16 50 10 4 x 10 40 10 50

30 (100 A) 3P 4 x 50 65 16 4 x 35 65 10 100

50 (150 A) 3P 4 x 70 65 25 4 x 50 65 16 125

200 A 3P 4 x 185 90 35 4 x 150 90 35 250

400 A 3P 2 (4 x 185) 2x90 70 2 (4 x 185) 2x90 50 500

374 คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

ภาคผนวก D ขนาดสายไฟ และท่อตามขนาดของเครือ่ งวัดหนว่ ยไฟฟ้า
ระบบจา่ ยไฟฟา้ 240 / 416 V ของ กฟน.

ตาราง D - 3
ขนาดสายไฟฟ้าตามขนาดของเครื่องวดั หนว่ ยไฟฟ้า

สาย XLPE

ขนาด เดนิ ในท่อร้อยสายในอากาศ เดินในท่อร้อยสายฝงั ดนิ
เครอ่ื งวัด
หน่วยไฟฟ้า ขนาดสาย ขนาดทอ่ สายต่อหลกั ขนาดสาย ขนาดทอ่ สายตอ่ หลัก CB
(mm2) (mm) ดิน (mm2) (mm) ดิน (A)
(A) (mm2) (mm2)
5 (15 A) 1P 16
2 x 4 20 10 2 x 10 25 10 50
100
15 (45 A) 1P 2 x 10 25 10 2 x 10 25 10 125
50
30 (100 A) 1P 2 x 25 32 10 2 x 25 32 10 100
125
50 (150 A) 1P 2 x 35 32 10 2 x 35 40 10 250
500
15 (45 A) 3P 4 x 10 32 10 4 x 10 32 10

30 (100 A) 3P 4 x 25 40 10 4 x 25 40 10

50 (150 A) 3P 4 x 35 40 10 4 x 35 40 10

200 A 3P 4 x 120 65 35 4 x 120 65 35

400 A 3P 2 (4 x 120) 2x65 50 2 (4 x 150) 2x80 50

375คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

376 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ภาคผนวก E

ขนาดสายไฟฟ้าตามขนาด CB ในท่อรอ้ ยสาย

หลกั การและขอ้ ก�าหนด
- พกิ ัดกระแสของสายไฟฟา้ ต้องมีขนาดไมน่ อ้ ยกว่า AT ของ CB
- พิกัดกระแสของสายไฟฟ้าในท่อร้อยสายการติดตั้งกลุ่มที ่ 2, 5
สาย PVC ตารางท ี่ 5 - 20, ตารางที่ 5 - 23
สาย XLPE ตารางที่ 5 - 27, ตารางที ่ 5 - 29
- ร้อยทอ่ ฝังดิน ตวั คูณปรบั คา่ ตารางที่ 5 - 46
- สายดนิ ใชต้ ารางท่ี 4 - 2
- ขนาดสาย Neutral ตอ้ งทา� ตาม ข้อ 3.2.4 ขนาดตัวนา� Neutral
ของสายป้อนในตาราง
CB 16 - 200 A จะให้ใช ้ Full Neutral
CB 250 - 400 A จะใหใ้ ช ้ Full Neutral และ Half Neutral
CB 500 - 1000 A จะให้ใช้ Half Neutral
- การท่ผี ้เู ขียนท�าตาราง Half Neutral ให้น้นั เพราะต้องการประหยัด
เนื่องจาก วงจรจริงขนาดใหญ่น้ัน จะต้องออกแบบให้ Balanced กระแส
ที่ไหลใน Neutral จะน้อยมาก ท�าให้สามารถใช้ Neutral ขนาดเล็กลงได้
และมาตรฐานก็อนญุ าตใหใ้ ชไ้ ด ้ แตถ่ ้าผู้ใช้งานอยากใช้แบบ Full Neutral คอื
ขนาดสาย Neutral เทา่ กบั สาย Phase กส็ ามารถท�าไดเ้ ลย และขนาดท่อร้อย
สาย ยงั ใช้ขนาดเทา่ เดิมเพราะได้เผื่อไว้แล้ว

377คมู่ ือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

ตวั อยา่ งท่ี E.1
วงจรย่อย 1 เฟส, 230 V, 20 A, 32 A, 40 A, 50 A ใช้กับวงจรปกติ
และวงจรไฟฟา้ ชว่ ยชีวิต จะต้องใชส้ าย และท่อขนาดเท่าใดการตดิ ตั้งกลมุ่ ที่ 2
วธิ ีท�ำ
วงจรปกติ ใชส้ าย 60227 IEC 01 (THW) ตารางท่ี 5 - 20
BC 20 A 2 x 2.5, G - 2.5 mm² (21 A) f 15 mm
BC 32 A 2 x 6, G - 4 mm² (36 A) f 15 mm
BC 40 A 2 x 10, G - 6 mm² (50 A) f 20 mm
BC 50 A 2 x 10, G - 6 mm² (50 A) f 20 mm

วงจรไฟฟา้ ชว่ ยชีวิต ใชส้ ายทนไฟตารางที่ 5 - 27
BC 20 A 2 x 2.5, G - 2.5 mm² (28 A) f 20 mm
BC 32 A 2 x 4, G - 4 mm² (38 A) f 25 mm
BC 40 A 2 x 6, G - 4 mm² (49 A) f 25 mm
BC 50 A 2 x 10, G - 6 mm² (63 A) f 25 mm

378 คู่มือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า