คู่มือการออกแบบระบบไฟฟ้า BANGKOK CABLE

d = เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง ( mm )

บทที่ 6 ท่อร้อยสาย เครอ่ื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟ้า

ตวั อยา่ งที่ 6. ท่อขนาด 8 mm (  น้ิว ) มพี น้ื ทห่ี น้าตดั เท่าใด และถา้ ใชบ้ รรจสุ าย 
ตัวอยา่ งที่ 6.1
เสน้ พทพ่อน้้นืื ขททนหีห่่ี านนด้า้าตต8ดัดั0รรววmมมmขขอองง(ส3สาายนยตต้ิวอ้)อ้ งงมไไมีพม่เ้ืน่เกกทนิ นิ ่ีหเเทนท่า้า่าใตใดดัดเท่าใด และถ้าใช้บรรจุสาย
4
เส้น

วิธีทาํ วิธที �ำ �
A A = = �
�2

= = � 802
�

= = 5,027 mmm2 
สา ย สาเสยน้ 4ตเสอ้ น้งใชตไ้อมงเ่ใกชนิไ้ ม่เกนิ %40 %

 พ∴ น้ื =ทพห่ี ==ืน้ น ท้าต่หี 25ดนั ,00ร้า2ว1ต77ม1ัดขxรmอว0มงm.ส4ข.2าอยงตสอ้ายงไตมอ้ เ่งกไนิม่เกนิ

129คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

6.9 มติ ิสายไฟฟา้

ตารางที่ 6.3
ขนาดเสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางและพนื้ ทหี่ นา้ ตัดของสายไฟฟา้

ขนาดสาย สาย 60227 IEC 01 สาย NYY 1/C สาย NYY 3/C สาย NYY 4/C สาย XLPE 1/C

ขนาด เส้นผ่าน พ้นื ที่ เส้นผ่าน พ้นื ท่ี เสน้ ผ่าน พืน้ ที่ เสน้ ผ่าน พนื้ ที่ เส้นผา่ น พืน้ ท่ี
สาย ศูนย์กลาง หนา้ ตดั ศนู ย์กลาง หน้าตัด ศูนยก์ ลาง หน้าตัด ศนู ยก์ ลาง หนา้ ตดั ศนู ย์กลาง หน้าตดั
(mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2) (mm) (mm2)

1 - - 8.8 60.8 13.0 133 14.0 154 --
13.5 143 14.5 165 6.5 33.1
1.5 3.3 8.6 9.2 66.5 15.0 177 16.0 201 7.0 38.4
16.5 214 17.5 241 7.5 44.1
2.5 4.0 12.6 9.8 75.4 18.0 254 19.0 284 8.0 50.2
20.5 330 23.0 416 8.5 56.7
4 4.6 16.6 10.5 86.6 24.5 471 26.5 552 9.5 70.8
28.5 638 31.0 755 11.5 104
6 5.2 21.2 11.0 95.0 31.5 779 35.0 962 12.5 123
36.0 1018 39.5 1225 14.0 154
10 6.7 35.2 12.0 113 40.5 1288 44.5 1555 15.5 189
46.0 1662 51.5 2083 17.5 241
16 7.8 47.7 13.0 133 50.5 2003 56.0 2463 19.5 299
56.0 2463 62.0 3019 21.5 363
25 9.7 73.8 14.5 165 61.5 2971 68.0 3632 23.8 434
69.0 3739 76.5 4596 26.5 552
35 10.9 93.3 16.0 201 76.0 4537 85.0 5675 29.0 661
32.5 830
50 12.8 129 17.0 227 -- -- 36.5 1046
-- --
70 14.6 167 19.0 284

95 17.1 230 21.5 363

120 18.8 278 23.0 416

150 20.9 343 26.0 531

185 23.3 426 28.0 616

240 26.6 556 31.5 779

300 29.6 688 35.0 962

400 33.2 866 38.5 1164

500 - - 43.0 1452

130 คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

บทท่ี 6 ท่อร้อยสาย เครื่องประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

66..00 ตตววัั ออ6ยย.่่าา1งง0กกาาตรรคควั าาํํอนนยวว่าณณงขขกนนาาารดดคทท่่ออ�ำรรนออ้้ วยยณสสาาขยยนาดท่อรอ้ ยสาย

ตตววัั ออยยาา่่ งงททต่ี่ี ัวอ..22ย่างทท่อ่อี 6รร.ออ้้ 2ยยสสาายยขขนนาาดด 110000 mmmm มมพพีี นน้้ืื ททหห่่ีี นน้้าาตตดดัั ภภาายยใในน เเทท่าา่ ใใดด
ท่อรอ้ ยสายขนาด 100 mm มพี น้ื ท่ีหน้าตัดภายใน เท่าใด

ววิิธธีีททาาํํ ททอ่อ่ ว รร ิธออ้้ ีทยยำ�สสาาท ยยพพ่อขขร∴นน้้ืืนนอ้ ททาายดดพหห่่ีี สื้นา11ท้้ยาา00ตตข00่หี ดดนัันmmภภา้าmmดาาตยยัด1มมใใภ0นนเเีี าสส0ยนน้้ mใผผนmาา่่ นนศศมนนููีเสยยน้ ==กก์์=ผลลา่ าานงง����ศภภนู��าายยย22ใใก์ นนลา88งภmmายmmใน 80 mm
��
=== �� 11000022

=== 7,,85544 mmmmm2

ตตววัั ออยย่า่างงทท ต ี่ี่ วั อ..ยา่ ต งตตอ้ทออ้้ งี่ งงก6กกา.3าาร13รรรรรอ้ xxออ้้ ยยย71สสส05าาา0ยmยยm6m0m22xxxx2277777IEIIEECCC01mmmmจmmmmจจำ� าาํํนนนวววนนน5เสเเสส้นนน้้ ซซซงึ่ งง่่ึึมมมรี รรีีาาายยยลลละะะเอเเออียยยีี ดดดดดดงั งงนัั นน้ี ้้ีี
G - 10 mmGG2 ––  mmmm
จะจจตะะ้อตตงออ้้ ใงงชใใ้ทชช่อทท้้ ข่ออ่ นขขานนดาาเดดทเเ่าททใด่่าาใใดด

ววิิธธีีททาาํํ วธิ ที ำ�
จากตารางท่ี 6.3 มติ ิสายไฟฟา้
สาย 150 mm2 มพี นื้ ท่หี น้าตดั = 3 x 343 = 1,029 mm2
สาย 70 mm2 มพี นื้ ท่หี น้าตดั = 1 x 167 = 167 mm2
สาย 10 mm2 มีพน้ื ทีห่ น้าตดั = 1 x 35.2 = 35.2 m m2
พ้ืนท่ีหน้าตัดรวม = 1,231.2 mm2

131ค่มู ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

จากตารางที่ 6.2 ขนาดพ้นื ที่หน้าตัดของท่อรอ้ ยสาย
ทอ่ ขนาด 50 mm (2”) 40 % ของพื้นท่ีหน้าตดั = 785 mm2
ท่อขนาด 65 mm (2 ½”) 40 % ของพ้นื ทีห่ น้าตัด = 1,327 mm2

∴ เลือกใชท้ ่อขนาด 65 mm (2 ½”)

ตวั อยา่ งท่ี 6.4
ตอ้ งการรอ้ ยสายไฟฟา้ NYY 3 x 240 mm2 ในท่อร้อยสาย จะต้องใช้
ท่อร้อยสาย ขนาดเทา่ ใด

วิธที ำ� = 779 mm2
จากตารางท่ี 6.3 ขนาดสาย NYY = 3 x 779 mm2
สาย 240 mm2 มีพนื้ ที่หน้าตัด = 2,337 mm2
ดงั นั้นพ้นื ทีห่ นา้ ตดั รวม


จากตาราง ขนาดพน้ื ทห่ี น้าตดั ของทอ่ รอ้ ยสาย
ท่อ 80 mm , (3”) 40 % ของพื้นทห่ี นา้ ตัด = 2,011 mm2
ทอ่ 90 mm , (3 ½”) 40 % ของพื้นทห่ี นา้ ตัด = 2,545 mm2
ดังนั้นเลอื กใชท้ ่อขนาด 90 mm (3 ½”)

132 คูม่ อื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 6 ทอ่ ร้อยสาย เครอื่ งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

ตัวอย่างที่ 6.5
สาย XLPE ขนาด 95 mm2 ถ้าเดินในท่อร้อยสาย ขนาด 65 mm
จะไดม้ ากทสี่ ดุ ก่ีเสน้
วิธที �ำ
จากตารางขนาดสาย XLPE ขนาด 95 mm2
มีพนื้ ท่หี น้าตัด = 241 mm2
และจากตารางขนาดพนื้ ทีห่ น้าตัดของสายได้วา่ 40 %
ของพน้ื ทหี่ น้าตัดของท่อรอ้ ยสายขนาด 65 mm = 1,327 mm2
∴ ได้จ�ำนวนสายมากท่สี ุดคือ 1,327 / 241 = 5.51 เส้น
จ�ำนวนสายมากที่สุดคอื 5 เส้น

6.11 เคร่ืองประกอบ

หลังจากที่เลือกวิธีเดินสายไฟในท่อแล้ว การเดินสายไฟจะยังไม่แล้ว
เสร็จสมบูรณ์ถ้าไม่มีเคร่ืองประกอบ เพราะการเดินสายไฟในท่อ บางงาน
อาจมีจุดต่อเชื่อมและจุดต่อแยก เพื่อความสะดวก ปลอดภัย และประโยชน์
ทางกล เครื่องประกอบออกแบบส�ำหรับการเดินสายให้สมบูรณ์มากข้ึน เช่น
ตวั ต่อ (Connectors, couplings) บุชชิง่ ขอ้ งอ Junction Box Pull Box
และอน่ื ๆ
NEC Article 314 ไดก้ ลา่ วถงึ อุปกรณช์ ว่ ยดังกล่าวอยา่ งละเอียด ดังนี้
เคร่ืองประกอบ (Fittings) หมายถึง อปุ กรณ์ที่ใชป้ ระกอบในการเดินสาย
โดยใช้รว่ มกบั ทอ่ รอ้ ยสายตา่ งๆ เชน่ ท่อร้อยสาย รางเดินสาย และรางเคเบิล
เปน็ ตน้ การใชเ้ คร่ืองประกอบในการเดนิ สายจะมีวัตถุประสงค์เพือ่ งานทางกล
มากกว่าทางไฟฟ้า ซงึ่ จะพอสรปุ ได้ดงั น้ี
- เพื่อช่วยในการจบั ยึดท่อรอ้ ยสายให้มีความมนั่ คงแข็งแรง

133คมู่ ือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

- เพือ่ การเปล่ยี นทิศทางในการเดนิ สาย
- เพอ่ื ความสะดวกในการดงึ สาย
- เพ่ือการตดั ตอ่ สาย
เครอ่ื งประกอบสามารถแบ่งตามหน้าท่ีการใช้งานได้ 3 ประเภท ดงั นี้
- กลอ่ งไฟฟา้ (Boxes)
- กล่องดงึ สาย (Pull Boxes)
- เครื่องประกอบทอ่ รอ้ ยสาย (Conduit Fittings)
อุปกรณ์ (Devices) หมายถึง หน่วยหนึ่งของระบบไฟฟ้าทม่ี ุง่ หมายให้
เป็นทางผ่านของกระแสไฟฟ้า แต่ไม่ใช้พลังงานไฟฟ้า เช่น สวิตช์, เต้ารับ
เป็นตน้
อุปกรณ์ประกอบท่อร้อยสาย (Conduit Fittings)
เครื่องประกอบท่อร้อยสาย หมายถึง อุปกรณ์ท่ีใช้ร่วมกับท่อร้อยสาย
เชน่ ขอ้ ต่อ (Couplings) ขอ้ ต่อยดึ (Connectors) บุชชง่ิ (Bushing) ข้องอ
(Elbows) และตวั จับยดึ (Supports) เป็นตน้ เคร่ืองประกอบท่อร้อยสายชนดิ
ที่ใช้กับท่อโลหะหนา (RMC) และท่อโลหะหนาปานกลาง (IMC) ส่วนใหญ่
จะเป็นแบบมีเกลียว ส่วนกรณีท่ีใช้กับท่อโลหะบาง (EMT) น้ัน เนื่องจากท่อ
ชนิดน้ีไม่มีเกลียวจึงต้องเช่ือมต่อเข้ากับกล่องไฟฟ้า หรืออุปกรณ์อ่ืนๆ โดยใช้
ข้อต่อ และข้อต่อยึดชนิดต่างๆ ได้แก่ แบบขันสกรู (Setscrew) แบบชนิด
อัดแน่น (Compression) และแบบชนิดย�้ำร่อง (Indenter) เครื่องประกอบ
ทอ่ รอ้ ยสายชนิดต่างๆ แสดงในรปู ท่ี 6.4

134 คู่มอื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 6 ทอ่ รอ้ ยสาย เคร่อื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

แบบมเี กลยี ว แบบอดั แน่น (Rแaบiบnกtนiั gฝhนt)

(Steel Coupling) (Compression)

แบบมเี กลยี ว เคร(Cอื่ oแงmบบปpอrรดัeะแssนกi่นoอnบ) ท่อ RMC แบบกนั ฝน

(Steel Coupling) เครื่องประกอบทอ่ RMC (Raintight)

เครอ่ื งประกอบท่อ RMC

เครอ่ื งประกอบท่อ EMT

แบบขนั สกรู แบบอดั แน่น

(Setscrew) (Compression)

แบบขนั สกรู เครอื่ งประกอบท่อแบEบMอดั Tแน่น
(Setscrew) (Compression)

ชนิดทาํ จากอโลหะ ชนิดทาํ จากโลหะ ชนิดมกี ารต่อลงดนิ

(Polypropylene) (Steel / Malleable Iron) (Grounding Lug)

บชุ ชง่ิ

รปู ท่ี 6.4 เครอื่ งประกอบต่างๆ ของท่อรอ้ ยสาย

บชุ ช่ิง 135คมู่ อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

90 45

ข้องอ
ข้องอ

ตวั จับยึด

รูปท่ี 6.4 เคร่อื งประตกวัอบจตบั า่ ยงๆึดของท่อร้อยสาย (ตอ่ )

รปู ที่ 6.4 เคร่อื งประกอบต่างๆ ของท่อรอ้ ยสาย

ล่องไฟฟ้ า ( Boxes )136 คูม่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้
ลอ่ งไฟฟ้าทใ่ี ชใ้ นการเดนิ สายมมี ากมายหลายชนดิ แตล่ ะชนิดจะมหี น้าทต่ี ่างๆ กนั

บทที่ 6 ท่อร้อยสาย เครือ่ งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

6.12 กลอ่ งไฟฟา้ (Boxes)

กล่องไฟฟ้าที่ใช้ในการเดินสายมีมากมายหลายชนิด แต่ละชนิด
จะมีหนา้ ท่ตี า่ งๆ กัน เชน่ กลอ่ งสำ� หรับจดุ ตอ่ ไฟฟ้าของสวติ ช์ หรือ อุปกรณ์
(Outlet Boxes) กล่องส�ำหรับต่อสาย กล่องแยกสาย เป็นต้น กล่องไฟฟ้า
เหล่านี้จะช่วยให้มีความปลอดภัยจากประกายไฟที่จุดต่อไฟไปใกล้กับวัสดุที่
ตดิ ไฟ
กล่องไฟฟา้ เปน็ Fittings ท่ีมใี ชม้ ากทีส่ ดุ มี 4 รูปแบบคอื
- Round Box
- Octagonal Box
- Square Box
- Rectangular Box
กลอ่ งกลมและกล่องแปดเหล่ียมใชง้ านเดนิ ซ่อมในฝ้า
กลอ่ งจัตรุ สั และผืนผา้ ใชต้ ิดตงั้ บนปนู แตถ่ า้ ใชใ้ นที่ซ่อมได้
กล่องผืนผ้า Rectangular หรือ Gang boxes มีปริมาตรมากกว่า
กล่องจัตรุ ัส สามารถใช้ได้ ถ้าบรรจุ Device 3 ตวั เรียกวา่ 3 Gang boxes
กล่องส่วนมากท�ำจากเหลก็ หนาไมน่ ้อยกว่า 1.2 mm และมีการเคลอื บ
สงั กะสี Galvanize เพอ่ื ปอ้ งกันสนมิ
Knock out สำ� หรับท่อเขา้ ออก
กลอ่ งตอ้ งมีความลึกไม่น้อยกวา่ ½” แตโ่ ดยท่ัวไปจะลึกไม่นอ้ ยกวา่ 1¼”
และขนาดที่ใชม้ ากที่สดุ ลึก 2½”

137คมู่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ทส่ี ดุ ลกึ 2½”

รปู ที่ 6.5 กลอ่ งไฟฟา้ และ แผ่นปิดชนดิ ต่างๆ
กล่องไฟฟ้าอาจท�ำมาจากโลหะพวกเหล็ก แล้วเคลือบด้วยสังกะสี
(Galvanized Steel) หรืออโลหะพวก Porcelain, Bakelite และ PVC
กลอ่ งไฟฟา้ ท่ีทำ� มาจากโลหะ จะตอ้ งมีการต่อลงดนิ เพื่อความปลอดภยั ขนาด
ของกล่องไฟฟ้าจะข้ึนอยู่กับจ�ำนวนสายไฟฟ้าท่ีผ่านกล่องไฟฟ้าน้ัน การไฟฟ้า
ไดใ้ หข้ อ้ ก�ำหนดสำ� หรับกลอ่ งไฟฟา้ ไวด้ ังนี้
- กล่องไฟฟ้าจะตอ้ งสามารถเข้าถึงได้ และ มีท่วี ่างสำ� หรับปฏบิ ัตงิ าน
เพยี งพอ
- ตรงตำ� แหนง่ ที่สายไฟผ่านกลอ่ ง จะตอ้ งมีบชุ ชงิ่ หรือ เครอ่ื งประกอบ
ขอบบน เพ่อื ปอ้ งกันฉนวนของสายไฟเสยี หาย
- กล่องไฟฟ้าในระบบแรงสูง ต้องมีป้าย “อันตรายไฟฟ้าแรงสูง”
ตดิ ไวถ้ าวรทดี่ า้ นนอกของฝากล่อง
- กลอ่ งไฟฟ้าจะต้องไมม่ รี ู หรอื ช่องทโี่ ตพอใหว้ ตั ถเุ ส้นผ่านศูนยก์ ลาง
7.5 mm สอดเขา้ ไปได้
138 คู่มอื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

บทที่ 6 ทอ่ รอ้ ยสาย เครื่องประกอบ และกล่องไฟฟ้า

6.13 ขอ้ ตอ่ เปดิ (Conduit Bodies)

ข้อต่อเปิด หมายถึง ส่วนแยกต่างหากของระบบท่อร้อยสายท่ีจุดต่อ
ระหว่างส่วนของระบบต้ังแต่ 2 ส่วนขึ้นไป หรือจุดปลายของระบบ เพ่ือให้
เข้าถงึ ระบบสายได้โดยฝาครอบที่ถอดได้ ข้อตอ่ ที่เปิดใช้ มีแบบ OC, LB, LL,
LR, TB, OT

ข้อตอ่ OC ขอ้ ตอ่ LB ข้อตอ่ LL

ข้อต่อ LR ขอ้ ตอ่ TB ข้อต่อ OT

รูปที่ 6.6 ข้อต่อแบบต่างๆ

139คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

- ข้อต่อเปิดถ้ามีสายไฟขนาด 16 mm2 หรือเล็กกว่า ต้องมีพื้นท่ี
หน้าตดั ไม่นอ้ ยกว่า 2 เท่า ของท่อใหญส่ ุด
- ข้อต่อเปิดจะต้องมีการจับยึดอย่างม่ันคง และต้องมีการป้องกัน
สายไฟเขา้ ออก

6.14 การค�ำนวณขนาดกลอ่ งตอ่ สาย

การติดตั้งท่อร้อยสายทุกคร้ังจะต้องมีการตัดต่อสาย, เปลี่ยนทิศทาง
การเดินท่อและดึงสายไฟฟ้า การกระท�ำดังกล่าวจะต้องท�ำในกล่องต่อสาย,
ข้อต่อเปิด และกล่องดึงสายเสมอเพ่ือไม่ให้ฉนวนสายไฟฟ้าได้รับความเสียหาย
กล่องต่อสายต้องมีปริมาตรเพียงพอส�ำหรับการปฏิบัติงาน และการระบาย
ความรอ้ น การค�ำนวณหาขนาดกล่องต่อสายที่เหมาะสมจงึ เปน็ เร่อื งทีส่ ำ� คัญมาก
1. การคำ� นวณ
การค�ำนวณขนาดกล่องต่อสาย ทำ� ตาม NEC Art 314
Outlet, Device, Pull, and Junction Boxes, Conduit Bodies,
Fittings and Handhole Enclosures
การค�ำนวณ ตาม NEC Art 314 ใช้สายไฟฟ้าในมาตรฐานของ
สหรัฐอเมริกา ซึ่งก�ำหนดขนาดสายเป็น AWG (American Wire Gauge)
ผู้เขียนจึงได้แปลงให้เป็น mm2 แล้วใช้ขนาดที่ใกล้เคียงตามมาตรฐานไทย
การค�ำนวณดังกล่าวเป็นการค�ำนวณโดยประมาณ ดังน้ันจึงสามารถใช้กับ
สายทกุ ชนิด คอื ใชไ้ ดก้ บั สาย 60227 IEC 01 สาย NYY และ สาย XLPE
2. NEC Art 314
NEC Art 314 ได้คำ� นวณและใหต้ ารางขนาดความจขุ องกล่องมาตรฐาน
(Standard Boxes) และจ�ำนวณสายไฟฟ้าขนาดเท่ากันท่ีสามารถบรรจุ
ในกล่องต่อสาย

140 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ตารางที่ 6.4 ขนาด และจำ� นวนสายไฟใน Standard Boxes

มติ ิของกล่อง กว้า งลึก หรือ กว้าง ยาว ลกึ ความจุตำ�่ สุด จ�ำนวนตวั นำ� สูงสุด (เส้น) พื้นทีภ่ าคตัดขวาง (mm2)
mm in cm3 in3 0.5 1.0 1.5 2.5 4 6 10
100× 32 (4×1¼) กลม หรอื แปดเหลย่ี ม 205 12.5 8 7 6 5 5 5 2
100×38 (4×1½) กลม หรอื แปดเหลยี่ ม 254 15.5 10 8 7 6 6 5 3
100×54 (4×2⅛) กลม หรือ แปดเหล่ียม 353 21.5 14 12 10 9 8 7 4
100×32 (4×1¼) ส่เี หลี่ยมจตุรสั 295 18.0 12 10 9 8 7 6 3
100×38 (4×1½) สีเ่ หล่ียมจตรุ สั 344 21.0 14 12 10 9 8 7 4
100×54 (4×2⅛) สี่เหลีย่ มจตุรัส 497 30.0 20 17 15 13 12 10 6
120×32 (411/16×1¼) สเ่ี หลยี่ มจตรุ ัส 418 25.5 17 14 12 11 10 8 5
120×38 (411/16×1½) สเ่ี หลีย่ มจตุรสั 484 29.5 19 16 14 13 11 9 5
120×54 (411/16×2⅛) ส่เี หลย่ี มจตรุ สั 689 42.0 28 24 21 18 16 14 8
บทท่ี 6 ท่อรอ้ ยสาย เครื่องประกอบ และกล่องไฟฟ้า

141คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า
75× 50× 38 (3×2×1½) อุปกรณ ์ 123 7.5 5 4 3 3 3 2 1
75× 50× 50 (3×2×1½) อปุ กรณ ์ 164 10.0 6 5 5 4 4 3 2
75× 50× 57 (3×2×2¼) อปุ กรณ ์ 172 10.5 7 6 5 4 4 3 2
75× 50 ×65 (3×2×2½) อปุ กรณ ์ 205 12.5 8 7 6 5 5 4 2
75 ×50× 70 (3×2×2¾) อปุ กรณ ์ 230 14.0 9 8 7 6 5 4 2
75× 50 ×90 (3×2×3½) อุปกรณ ์ 295 18.0 12 10 9 8 7 6 3
100×54×38 (4×2⅛×1½) อุปกรณ์ 169 10.3 6 5 5 4 4 3 2
100×54×48 (4×2⅛×1⅞) อปุ กรณ์ 213 13.0 8 7 6 5 5 4 2
100×54×54 (4×2⅛×2⅛) อุปกรณ ์ 238 14.5 9 8 7 6 5 4 2
95×50×65 (3¾×2×2½) กลอ่ งผังปูน 230 14.0 9 8 7 6 5 4 2
95×50×90 (3¾×2×2½) กลอ่ งผงั ปูน 344 21.0 14 12 10 9 8 7 4
min. 44.5 depth FS—single cover/gang(1¾) 295 18 9 7 6 6 5 4 2
min 60.3 depth FD—single cover/gang (2⅜) 395 24 12 10 9 8 7 6 3
m in. 44.5 depth FS—multiple cover/gang(1¾) 295 18 12 10 9 8 7 6 3
m in 60.3 depth FD—multiple cover/gang (2⅜) 395 24 16 13 12 10 9 8 4

ตารางท่ี 6.5 ปรมิ าตรสายไฟฟ้าทกุ ชนดิ

พนื้ ทภี่ าคตดั ขวางของตวั นำ� ปริมาตร ภายในกลอ่ งสำ� หรับหนึง่ ตัวนำ�
(mm2) (cm3) (in3)
0.5 24.6 1.50
1.0 28.7 1.75
1.5 32.8 2.00
2.5 36.9 2.25
4 41.0 2.50
6 49.2 3.00
10 81.9 5.00

3. ข้นั ตอนการคำ� นวณหาขนาด กล่องตอ่ สาย
1. หาจำ� นวนสายไฟ และหาปรมิ าตรสายไฟ ตามตาราง
2. Device ตา่ งๆ ใน Box เชน่ Switch, Plug จะให้เปน็ จำ� นวน
สายไฟ เพ่ือหาปริมาตร
3. รวมปริมาตรท้ังหมด
4. เลือกขนาด Box ตามตาราง ท่มี ปี รมิ าตรมากกว่าปริมาตรรวม

142 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

บทที่ 6 ท่อรอ้ ยสาย เครอื่ งประกอบ และกล่องไฟฟา้

ขอ้ ก�ำหนดวธิ กี ารคำ� นวณขนาดของ Box ทำ� ดงั น้ี
1) ความจขุ องสายไฟฟา้ (Conductor Fill)
- แต่ละเส้นของสายไฟฟ้าที่เริ่มจากภายนอก Box มาส้ินสุด
และตัดตอ่ ภายใน Box ใหน้ บั เป็น 1 เส้น
- สายไฟฟา้ ที่เดนิ ผา่ นโดยไม่มีการตัดตอ่ นับเปน็ 1 เสน้
- ค�ำนวณปรมิ าตร
- สาย Looped เกิน 12 in (300 mm) ให้นับเป็น 2 เส้น

รปู ท่ี 6.7 สาย Looped
143คูม่ อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

2) ความจุสำ� หรับสวติ ซไ์ ฟ และ เต้ารับ (Device or Equipment Fill)
- ตวั รองรบั (Yoke or Strap) ทีม่ ี Device 1 ชุด หรือมากกวา่
ให้นบั เปน็ 2 เสน้ สำ� หรบั สายไฟโตสุดทีใ่ ช้
- เม่ือมี Device 1 ชุดหรือมากกว่าให้นับเป็น 2 เส้นส�ำหรับ
สายไฟโตสุดท่ใี ช้

รปู ที่ 6.8 Box ทีม่ ี Device
3) Equipment Grounding Conductor Fill
- ถา้ มี Equipment Grounding Conductor 1 เสน้ ส�ำหรับ
สายไฟฟ้าโตสุด
- ถ้ามี Equipment Grounding Conductor อีกชุดหนึ่ง
ให้นบั เปน็ 1 เสน้ ตามขนาดสายทโี่ ตสดุ

รูปที่ 6.9 Box ทีม่ ี Grounding
144 คูม่ อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 6 ทอ่ ร้อยสาย เคร่ืองประกอบ และกลอ่ งไฟฟ้า

ตวั อยา่ งท่ี 6.6
มีกล่องอุปกรณ์ Device Box หรือ Handy Box ขนาด 100 x 54 x 38 mm
สามารถบรรจสุ ายขนาด 1, 1.5, 2.5, 4, 6 และ 10 mm2 อย่างละกเี่ สน้

วธิ ที �ำ
พจิ ารณาจากตารางท่ี 6.4 ทีแ่ สดงความจขุ องกล่องตอ่ สาย
สายขนาด 1 mm2 ใช้ได้ 5 เส้น
สายขนาด 1.5 mm2 ใชไ้ ด ้ 5 เส้น
สายขนาด 2.5 mm2 ใชไ้ ด้ 4 เส้น
สายขนาด 4 mm2 ใชไ้ ด ้ 4 เส้น
สายขนาด 6 mm2 ใชไ้ ด้ 3 เส้น
สายขนาด 10 mm2 ใชไ้ ด้ 2 เส้น

ตัวอย่างที่ 6.7
จงหา Square Box ขนาดเล็กสุด สำ� หรบั
- สายขนาด 2.5 mm2 จ�ำนวน 2 เส้น
- สายขนาด 1.5 mm2 จำ� นวน 4 เส้น

วธิ ีท�ำ = 2 x 2.25
จาก ตารางที่ 6.5 = 4.5 in3
สาย 2.5 mm2 = 4 x 2.00
= 8.0 in3
สาย 1.5 mm2


145คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ปรมิ าตรสายไฟฟา้ = 4.5 + 8.0 in3
= 12.5 in3
จาก ตารางท่ี 6.4
ใช้ Square Box ขนาด 4 x 1¼ in (18 in3)

ตัวอย่างที่ 6.8
จงหา Device Box ขนาดเล็กสุด สำ� หรับ
- สายขนาด 4 mm2 จำ� นวน 3 เส้น
- สายขนาด 6 mm2 จำ� นวน 2 เส้น

วธิ ที ำ� = 3 x 2.50
จาก ตารางที่ 6.5 = 7.5 in3
สาย 4 mm2 = 2 x 3.00
= 6.0 in3
สาย 6 mm2


ปริมาตรสายไฟฟ้า = 7.5 + 6.0 in3
= 13.5 in3

จาก ตารางที่ 6.4
ใช้ Device Box ขนาด 3 x 2 x 2¾ in (14 in3)

146 คู่มอื การออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟา้

บทที่ 6 ท่อรอ้ ยสาย เครอ่ื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

ตัวอยา่ งที่ 6.9
จงหา Square Box ขนาดเล็กสุด สำ� หรับ
สายขนาด 4 mm2 จ�ำนวน 2 เส้น
สายขนาด 2.5 mm2 จ�ำนวน 2 เส้น
สาย EGC ขนาด 2.5 mm2 จ�ำนวน 1 เส้น

วธิ ที ำ�
จาก ตารางท่ี 6.5
สาย 4 mm2 = 2 x 2.50
= 5.0 in3
สาย 2.5 mm2 = 2 x 2.25
= 4.5 in3
สาย EGC 2.5 mm2 = 1 x 2.25
= 2.25 in3

ปริมาตรสายไฟฟ้า = 5.0 + 4.5 + 2.25 in3
= 11.75 in3
จาก ตารางท่ี 6.4
ใช้ Square Box ขนาด 4 x 1¼ in (18 in3)

147คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

6.15 การคำ� นวณขนาดกลอ่ งดงึ สาย (Pull Boxes)
กลอ่ งชุมสาย (Junction Box)

ถ้าท่อร้อยสายมีความยาวมากและอาจต้องเปลี่ยนทิศทางการเดินสาย
จะใช้กล่องดึงสายช่วยในการเดินสายไฟฟ้าเพื่อความสะดวกโดยจะช่วยลดช่วง
ความยาวในการดึงสายป้องกันไม่ให้สายไฟฟ้าเสียหาย โดยใช้กับท่อร้อยสาย
ทีใ่ ชส้ ายขนาด ตงั้ แต่ 16 mm2 ขึ้นไป
1. แบบดงึ ตรง (Straight Pull)
ในการดึงสายไฟฟ้าแบบดึงตรง กล่องดึงสายจะต้องมีความยาว
ไม่น้อยกว่า 8 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อที่ใหญ่ที่สุด ส่วนด้านกว้าง
ของกลอ่ งคือทางเขา้ ของสายไฟฟ้า ควรให้มคี วามกวา้ งท่ีมากพอในการใส่บชุ ชง่ิ
(Bushing) ได้ ดังแสดงในรูปท่ี 6.10

8d
d

รรปูปู ทที่่ี 6..110 กกลล่อ่องงดดึงสึงสายาชยนชดิ นดิดงึ ดตรึงงตรง

. แบบดึงเป็นมุม ( Angle Pull )
กรณีชนิดดึงเป็นมุมนัน้ ระยะระหว่างท่อไปถึงผนังฝงั ่ ตรงกนั ข้ามของกล่องดึงสาย
ผจ1ะ่า4ตน8อ้ ศงูนมคยรี ู่มะ์กือยกละาารไงอมอข่นกอแ้อบงยบทแก่ลอวะทตา่ ิด่ีเตหัง้ลระเือบทบซ่ไาฟ่ึงขฟเอข้าง้าเสสู่ผน้ นผัง่าขนอศงูนกยลก์ ่อลงาใงนขแอถงทว่อเดทียใ่ี หวกญัน่ทส่ี แุดลระวรมะกยบัะทขน่ีสานั้ ดทเ่ีสสุนด้

d รปู ท่ี .1 กบลท่อทงี่ 6ดึงทส่อรา้อยยชสนายิ ดเดครึงอ่ื ตงรปงระกอบ และกลอ่ งไฟฟา้
 . แบ2 บ. ดแกึงบรเณปบ็นดีชงึนมเิดุมปดน็ ึง(มเAปมุ n็น(gมAleุมnนPgl้ันuelรlPะ)ยuะllร)ะหว่างท่อไปถึงผนังฝั่งตรงกันข้าม
กขรอณงกีชลน่อิดงดดึงึงเสปา็นยมจุมะนต้ัอนงรมะยีระยระะหไมว่นาง้อทย่อกไวป่าถ6ึงผเนทัง่าฝขงัอ่ ตงรเงสก้นนั ผข่า้านมศขูนอยง์กกลลา่องงดงึ สาย
จะตอ้ งมขรี อะงยทะไ่อมท่นี่ให้อญยก่ทวี่สา่ ุดรวมเกทับ่าขอนงาเดสเน้สผ้นา่ผน่าศนูนศูนยก์ย์กลลางาขงขอองทงท่อ่อททใ่ี หี่เหญล่ทือส่ีซดุึ่งเรขว้ามสกู่ผบั นขังนาดเสน้
ผ่านศูนขยอ์กงลกาลง่อขงอในงทแถ่อวทเ่ีเดหียลวือกซัน่ึงแเขล้าะสรู่ผะยนะังทข่ีสอ้ันงทก่ีสลุด่อรงะในหวแ่าถงวทเ่อดทียาวงกดัน้านแเขล้าะแรละยะทะท่อ่ีสนั้ ท่สี ุด
ขระอหงทวา่่องนททดนั้ัง่อาดแงทสงดั าแด้างสงนดใดา้อนงนอรใเนูปกขรจทา้ ปูะ่ีแ6ทตล.่1้ีะอ6ท1ง.1ไ่อม1ท่นา้งอดยา้กนวอ่าอก6จะเทต่อา้ ขงไอมง่นเส้อ้นยผก่าวนา่ ศูนยเท์ก่าลขาองงขเอสงน้ ทผ่อา่ นนศั้นูนยก์ ลาง

d

d
รรปู ูปทท่ี ่ี 6.1.11กกลล่อ่องงดดึงงึ สสายชนดิิดดดึงึงเปเป็น็นมมุ มุ
3. แบบดงึ เปน็ รูปตวั U (U Pull)
กรณชี นดิ ดงึ เปน็ รูปตวั U น้ันระยะระหวา่ งท่อไปถึงผนังฝัง่ ตรงกันขา้ ม
ของกล่องดึงสายจะต้องมีระยะไม่น้อยกว่า 6 เทา่ ของเสน้ ผา่ นศนู ย์กลางของท่อ
ที่ใหญ่ที่สุดรวมกับขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อที่เหลือซึ่งเข้าสู่ผนังของกล่อง
ในแถวเดียวกัน และระยะที่สั้นท่ีสุดระหว่างท่อทางด้านเข้า และท่อทางด้าน
ออกจะต้องไม่น้อยกว่า 6 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อน้ันดังแสดง
ในรปู ที่ 6.12

149ค่มู อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ระหวา่ งทอ่ ทางดา้ นเขา้ และทอ่ ทางดา้ นออกจะตอ้ งไมน่ ้อยกวา่  เทา่ ของเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลาง
ของท่อนนั้ ดงั แสดงในรปู ท่ี 6.12

รปู ที่ 6.12 กล่องดงึ สายชนดิ ดึงเป็นรูปตัว U

รปู ที่ .12 กล่องดึงสายชนิดดึงเป็นรปู ตวั U

ตวั อย่างท่ี ต.1วั อยจา่ งงหทาี่ข6น.า1ด0P ull Box สาํ หรบั แบบดงึ ตรงซง่ึ ใชก้ บั ทอ่  ขนาด
คจอื งห8าขmนmา,ดPmumll แBลoะxสm�ำหmรับแบบดึงตรงซึ่งใช้กับท่อ 3 ขนาด คือ
80 mm, 50 mm และ 15 mm

วิธีทาํ

วธิ ที �ำ ค วามยาวน้อยสดุ = 8ൈd
ความยาวนอ้ ยสุด
== 8 8×ൈd8
== 8 ×80
= 640

ท่อ  mm.

50 mm.
15 mm.

8คxว8า0มย=าวน40อ้ ยmสmุด.

150 คมู่ ือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

ตวั อยา่ งท่ี .11 จงหาขนาด Pull Box สาํ หรบั แบบดงึ เป็นมมุ ซง่ึ ใชก้ บั ท่อ  ขนาด คอื

บทท่ี 6 ท่อรอ้ ยสาย เคร่อื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟ้า

ตวั อยา่ งที่ 6.11
จงหาขนาด Pull Box สำ� หรับแบบดงึ เปน็ มมุ ซ่ึงใชก้ บั ทอ่ 3 ขนาด คือ
80 mm, 50 mm และ 25 mm

วธิ ที �ำ d1 80 mm.
D d2 d 50 mm.
25 mm.

80 mm.
50 mm.
25 mm.

D D == 6 × 80ൈ+850+ +25+  == 555 mm mm
d1 ====== 6 × 528005ൈൈൈ ====== 480 mmm8mmm mm
d d2 6 × 8 300 mm
d d3 6 ×  150 mm
d 

ตวั อย่างที่ .12 จงหาขนาด Pull Box สาํ หรบั แบบดงึ เป็นรปู ตวั U ซง่ึ ใชก้ บั ท่อขนาด
 mm

วิธีทาํ 151คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

ตวั อยา่ งที่ 6.12
จงหาขนาด Pull Box สำ� หรับแบบดงึ เปน็ รูปตวั U ซ่ึงใชก้ ับทอ่ ขนาด
50 mm
วธิ ีทำ�

D = 6 × 50 + 50 = 350 mm
6d D = 6 ×=50  ൈ  ൅  = 300 =mm  mm

d =  ൈ  =  mm

152 คูม่ ือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

บทท่ี 7 พิกดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพกิ ัดกระแส

7บทที่
พิกัดกระแสไฟฟ้ำของสำยไฟฟ้ำ
และตำรำงพกิ ัดกระแส

7.1 บทนำ�

สายไฟฟ้าเป็นวัสดุท่ีส�าคัญท่ีสุดอย่างหนึ่งในระบบไฟฟ้า เกี่ยวข้องกับ
การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า และระบบอื่นๆ ที่ใช้ไฟฟ้า ดังน้ันพิกัด
กระแสของสายไฟฟ้าต่างๆ จึงสา� คัญอย่างยิ่งในระบบไฟฟา้ ท้งั น้ีวศิ วกรและชา่ ง
ต้องรู้และเข้าใจสายไฟฟ้าต่างๆ เป็นอย่างดี เพ่ือท่ีจะสามารถค�านวณ และ
เลอื กใช้สายไฟฟา้ ไดอ้ ย่างเหมาะสม ซง่ึ หากเลือกขนาดของสายไฟฟ้าใหญเ่ กินไป
ก็จะเกิดความสนิ้ เปลอื ง หรอื หากเลอื กสายไฟฟา้ ขนาดเล็กเกินไปก็จะไม่เพยี งพอ
ตอ่ การใช้งาน อาจทา� ใหเ้ กดิ ความร้อนหรอื ลัดวงจรขน้ึ ได้

7.2 กำรนำ� กระแสของสำยไฟฟำ้

การน�ากระแสของสายไฟฟา้ มปี ัจจยั อยู่หลายประการ ที่ส�าคญั มีดังน้ี
1) ตัวน�า (Conductor)

- ใช้โลหะ 2 ชนดิ คือ Copper, Aluminum
- เมอื่ มกี ระแสไหลผ่านตวั นา� จะเกิดก�าลังสูญเสยี ขนึ้ คอื I² R
- กา� ลังสูญเสยี นจ้ี ะทา� ให้เกดิ ความรอ้ น

153คู่มอื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

2) ฉนวน (Insulation)
- ใชก้ นั มากมี 2 ชนิดคือ PVC 70 °C, XLPE 90 °C
- ความร้อนจากตัวน�ำ ทำ� ให้อุณหภูมิฉนวนสงู ขนึ้ แตจ่ ะเกนิ ค่าพกิ ัด
อุณหภมู ฉิ นวนไมไ่ ด้
- ดังนั้นพิกัดอุณหภูมิของฉนวนจะเป็นตัวก�ำหนดการน�ำกระแส
ของสายไฟฟา้
3) อุณหภมู ิโดยรอบ (Ambient Temperature)
อุณหภูมิโดยรอบ เป็นตัวก�ำหนดอุณหภูมิเพ่ิมขึ้น (Temperature
Rise) ของฉนวน หากอณุ หภมู ิโดยรอบสงู สายไฟฟา้ ก็จะนำ� กระแสไดน้ อ้ ยลง
Ambient Temperature
Air 40 °C (เดิม 30 °C)
Underground 30 °C (เดิม 20 °C)
4) ความต้านทานความร้อนดนิ (Soil Thermal Resistivity)
สายไฟฟ้าท่ฝี งั ดินโดยตรงหรอื เดินในทอ่ ฝงั ดินความสามารถในการ
ระบายความรอ้ นของดนิ จะเป็นตวั กำ� หนดการน�ำกระแสของสายไฟฟา้
Soil Thermal Resistivity
ดนิ แห้ง (Dry) 2.5 K.m / W
ดนิ ช้นื (Moist) 1.0 K.m / W

5) วธิ กี ารติดตั้ง (Method of Installation)
การเดินสายไฟฟ้าท�ำได้หลายแบบ แต่ละแบบจะมีความสามารถ
ในการ ระบายความร้อนไม่เหมือนกัน และวิธีการติดต้ังมีผลต่อการน�ำกระแส
ของสายไฟฟา้
154 คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พิกัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพิกัดกระแส

6) กลุ่มวงจร (Grouping)
เมื่อมีวงจรไฟฟ้าหลายวงจรอยู่ใกล้กันความร้อนจากวงจรไฟฟ้า
ขา้ งเคยี ง จะทำ� ให้อุณหภมู สิ ูงขน้ึ การนำ� กระแสของสายไฟฟ้าจะลดลง วงจร
ของสายไฟฟ้าหลายวงจรทต่ี ิดตง้ั ใกล้กนั จะต้องใช้ตวั คูณปรับคา่ (Rating Factor)

7.3 พกิ ดั การนำ� กระแสสายไฟฟา้ ตามมาตรฐาน IEC

เนือ่ งจากการน�ำกระแสของสายไฟฟา้ มีความส�ำคญั มาก IEC จงึ ได้จัดท�ำ
มาตรฐานเก่ียวกับเรื่องน้ี คือ IEC 60287 Electric Cables (Calculation
of the Current Rating), IEC 60364–5–52 Low-voltage electrical
installations Part 5-52: Selection and erection of electrical
equipment-wiring systems การตดิ ตั้งสายไฟฟ้า (Installation Methods)
ทำ� ได้หลายแบบตาม British Standard อาจทำ� ไดม้ ากกวา่ 120 วิธี แต่ส�ำหรับ
พกิ ัดกระแสสายไฟฟ้านน้ั การตดิ ต้ังไฟฟ้าน้ันมวี ิธใี กล้เคยี งกนั มาก ซ่ึงสามารถ
จดั เป็นกลมุ่ เดยี วกนั ได้เรียกวา่ Reference Method แบ่งเปน็ A, B, C, D, E,
F และ G
คา่ พกิ ดั กระแสสายไฟฟา้ ของ IEC ตามตารางใชส้ ำ� หรบั 1 วงจร ถา้ มี
วงจรมากข้ึน และสภาพเปล่ียนไป จะต้องใช้ตัวคูณปรับค่า Rating Factors
ซ่งึ มอี ยหู่ ลายตาราง พกิ ัดกระแสไฟฟ้าของ IEC หลายประเทศได้น�ำไปปรับแต่ง
ให้เหมาะสมกับการใช้งานของประเทศของตน มาตรฐานพิกัดสายไฟฟ้า
ของประเทศท่ที �ำได้สมบรู ณ์ คือ British Standard BS 7671 Requirements
for Electrical Installations ส่วนท่ีเกี่ยวกับพิกัดกระแสสายไฟฟ้า คือ
Appendix 4 Current–Carrying Capacity and Voltage Drop for Cables

155คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

7.4 พิกัดกระแสของสายไฟฟ้าตามสมาคมวิศวกรรม
สถานแห่งประเทศไทย (วสท.)
การปรับปรุงตารางพิกัดกระแสสายไฟฟ้าตามมาตรฐานการติดต้ัง
ทางไฟฟ้า มาตรฐานเก่าสายไฟฟ้าใช้ตาม มอก.11-2531 เม่ือทางกระทรวง
อุตสาหกรรมได้ยกเลิก มอก.11-2531 และให้ใช้ มอก.11-2553 ตารางพกิ ัด
กระแสเดิมจึงใช้ไม่ได้ จึงได้มีการปรับปรุงมาตรฐานการติดตั้ง และจัดท�ำ
ตารางขึ้นมาใหม่ตามหลักการของมาตรฐาน IEC และ BS และได้ปรับปรุง
ตารางต่างๆ เพ่ือให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของประเทศไทย การปรับปรุง
มีดงั นี้
Ambient Temperature
Air จาก 30 °C เปน็ 40 °C
Underground จาก 20 °C เปน็ 30 °C
Soil Thermal Resistivity จาก 2.5 K.m/W เป็น 1.0 K.m/W
Reference Method ลกั ษณะการติดตัง้ กล่มุ ท่ี 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

7.5 วิธีการติดตงั้

มาตรฐานการติดตง้ั ทางไฟฟา้ ของ วสท. ฉบบั ปรับปรุงมีรปู แบบการติด
ตงั้ และลักษณะการตดิ ตั้งสายไฟฟา้ แบ่งเปน็ 7 กลมุ่ ดงั นี้
กลุม่ ท่ี 1
สายแกนเดียว หรอื หลายแกนหุม้ ฉนวน มี / ไม่มีเปลือกนอก
เดนิ ในชอ่ งเดินสายโลหะ หรอื อโลหะ ภายในฝ้าเพดานทเี่ ปน็ ฉนวน
ความรอ้ นหรือผนังกันไฟ
กลมุ่ ท่ี 2
สายแกนเดยี ว หรือหลายแกนหมุ้ ฉนวน มี / ไม่มเี ปลือกนอก
เดินในช่องเดินสายโลหะ หรืออโลหะเดินเกาะผนังหรือฝังในผนัง
คอนกรตี หรอื ทีค่ ล้ายกนั
156 คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พกิ ัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพิกดั กระแส

กลุ่มท่ี 3
สายแกนเดยี ว หรือหลายแกนหุ้มฉนวนมีเปลอื กนอก
เดนิ เกาะผนังหรอื เพดานทไ่ี ม่มสี ่งิ ปดิ ห้มุ ทีค่ ลา้ ยกนั
กลมุ่ ที่ 4
สายเคเบิลแกนเดียวหุม้ ฉนวน มี / ไม่มีเปลือกนอก
วางเรยี งแบบมรี ะยะห่างเดนิ บนฉนวนลูกถว้ ยในอากาศ
กลุ่มที่ 5
สายแกนเดียว หรือหลายแกนหุ้มฉนวน มเี ปลือกนอก
เดินในท่อโลหะหรอื อโลหะฝงั ดนิ
กลมุ่ ท่ี 6
สายแกนเดยี ว หรอื หลายแกน หุ้มฉนวนมีเปลอื กนอก
ฝังดนิ โดยตรง
กลมุ่ ท่ี 7
สายเคเบิลแกนเดยี ว หรือหลายแกนห้มุ ฉนวน มเี ปลอื กนอก
วางบนรางเคเบิลแบบด้านล่างทึบ, รางเคเบิลแบบระบายอากาศ
หรือรางเคเบิลแบบบนั ได

7.6 ตารางพิกัดสายไฟฟ้าของสมาคมวิศวกรรมสถาน
แหง่ ประเทศไทย (วสท.)

มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าของ วสท. มีตารางท่ีเกี่ยวกับกระแส
ไฟฟ้าอยู่ 30 ตาราง คือ ตารางที่ 5 - 8 และตารางท่ี 5 - 20 ถึง 5 - 48
โดยท่ัวไป ใต้ตารางจะมีหมายเหตุ ผู้เขียนได้ตัดหมายเหตุออก ผู้อ่าน
สามารถหาได้จากมาตรฐานการตดิ ต้งั ทางไฟฟา้ วสท.

157คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 5-8
ตวั คณู ปรับค่าขนาดกระแสเน่ืองจากจ�ำนวนสายท่นี �ำกระแส

ในชอ่ งเดินสายไฟฟา้ เดียวกันมากกว่า 1 กลุ่มวงจร

จ�ำนวนกลมุ่ วงจร ตัวคณู ปรับคา่
2 0.80
3 0.70
4 0.65
5 0.60
6 0.57
7 0.54
8 0.52
9 0.50
0.45
10-12 0.41
13-16 0.38
17-20

158 คู่มอื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพิกดั กระแส

ตารางที่ 5-20
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี มี/ไม่มีเปลือกนอก ส�ำหรับ
ขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 70 ºC อุณหภูมิ
โดยรอบ 40 ºC เดนิ ในชอ่ งเดินสายในอากาศ

ลักษณะการตดิ ต้ัง กลมุ่ ท่ี 1 3 กลุม่ ท่ี 2
จ�ำนวนตวั น�ำกระแส 2 2 3
ลกั ษณะตัวนำ� กระแส แกนเดยี ว หลายแกน แกนเดียว หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน

รูปแบบการติดตั้ง 60227 IEC 01, 60227 IEC 02, 60227 IEC 05, 60227 IEC 06, 60227 IEC 10, NYY,
NYY-G, VCT, VCT-G, IEC 60502-1 และสายท่มี คี ุณสมบตั พิ เิ ศษต่างๆ
เช่น สายทนไฟ, สายไร้ฮาโลเจน, สายควนั นอ้ ย เปน็ ตน้
รหสั ชนิดเคเบลิ ท่ใี ชง้ าน ขนาดกระแส (แอมแปร)์
10 10 9 9 12 11 10 10
ขนาดสาย(ตร.มม.) 13 12 12 11 15 14 13 13
1 17 16 16 15 21 20 18 17
1.5 23 22 21 20 28 26 24 23
2.5 30 28 27 25 36 33 31 30
4 40 37 37 34 50 45 44 40
6 53 50 49 45 66 60 59 54
10 70 65 64 59 88 78 77 70
16 86 80 77 72 109 97 96 86
25 104 96 94 86 131 116 117 103
35 131 121 118 109 167 146 149 130
50 158 145 143 131 202 175 180 156
70 183 167 164 150 234 202 208 179
95 209 191 188 171 261 224 228 196
120 238 216 213 194 297 256 258 222
150 279 253 249 227 348 299 301 258
185 319 291 285 259 398 343 343 295
240 - - - - 475 - 406 -
300 - - - - 545 - 464 -
400
500

159คูม่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 5-21
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตวั น�ำทองแดง หุม้ ฉนวน มีเปลือกนอก ส�ำหรบั ขนาด
แรงดัน (U0/U) ไม่เกนิ 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตวั นำ� 70 หรอื 90 ºC อุณหภมู ิ
โดยรอบ 40 ºC เดินเกาะผนงั ในอากาศ

ลักษณะการติดต้ัง 2 กลุม่ ท่ี 3 ไมเ่ กนิ 3
จำ� นวนตวั นำ� กระแส แบน ไมเ่ กิน 3 กลม
ลกั ษณะสาย หลายแกน กลม หลายแกน
ลักษณะตวั นำ� กระแส พวี ีซี แกนเดียว พวี ีซี ครอสลงิ กด์พอลิ-
ประเภทฉนวน พวี ีซ ี ครอสลิงกด์พอลิ- เอทลิ นี
เอทิลนี 70 ºC 90 ºC
อณุ หภมู ิตวั น�ำ 70 ºC 70 ºC 90 ºC

รูปแบบการติดตง้ั หรือ หรอื

รหสั ชนดิ เคเบิลท่ีใช้งาน VAF, VAF-G NYY, IEC 60502-1 NYY, NYY-G IEC 60502-1
IEC 60502-1 60227 IEC 10, 15
IEC 60502-1 20
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์) 27
1 14 12 16 12 36
1.5 17 16 21 15 47
2.5 23 22 28 21 65
4 32 29 37 28 87
6 41 37 49 36 108
10 56 51 67 50 134
16 74 69 90 66 163
25 - 90 118 84
35 - 112 147 104
50 - 145 190 125

160 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พิกัดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า และตารางพกิ ัดกระแส

ตารางท่ี 5-21
ขนาดกระแสของสายไฟฟา้ ตัวน�ำทองแดง ห้มุ ฉนวน มีเปลอื กนอก ส�ำหรบั ขนาด
แรงดนั (U0/U) ไมเ่ กนิ 0.6/1 กโิ ลโวลต์ อุณหภูมติ วั นำ� 70 หรือ 90 ºC อุณหภมู ิ
โดยรอบ 40 ºC เดนิ เกาะผนงั ในอากาศ

ลักษณะการตดิ ตงั้ 2 กลุม่ ท่ี 3 ไม่เกิน 3
จำ� นวนตัวนำ� กระแส แบน ไม่เกิน 3 กลม
ลกั ษณะสาย หลายแกน กลม หลายแกน
ลกั ษณะตวั นำ� กระแส พวี ซี ี แกนเดยี ว พวี ีซ ี ครอสลงิ กด์พอล-ิ
ประเภทฉนวน พวี ซี ี ครอสลิงกด์พอล-ิ เอทิลนี
เอทลิ นี 70 ºC 90 ºC
อณุ หภมู ติ วั น�ำ 70 ºC 70 ºC 90 ºC

รปู แบบการติดต้ัง หรือ หรือ

รหสั ชนิดเคเบิลท่ีใช้งาน VAF, VAF-G NYY, IEC 60502-1 NYY, NYY-G IEC 60502-1
IEC 60502-1 60227 IEC 10, 208
IEC 60502-1 253
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์ 293
70 - 186 244 160 338
95 - 227 297 194 386
120 - 264 345 225 455
150 - 304 397 260 524
185 - 348 455 297 -
240 - 411 537 351 -
300 - 474 620 404
400 - 552 722 -
500 - 629 823 -

161คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

ตารางที่ 5-22
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงแกนเดียวหุ้มฉนวนพีวีซี มอก.11-2553
ส�ำหรับขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 450/750 โวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 70 ºC
อณุ หภูมิโดยรอบ 40 ºC เดินบนฉนวนลูกถ้วยในอากาศ

ลักษณะการตดิ ตง้ั กลมุ่ ท่ี 4

รูปแบบการติดตั้ง DD หรือ DD D D D D D D หรือ D D D D DDD D
DD DD DD

DD DD

รหัสชนดิ เคเบลิ ที่ใช้งาน 60227 IEC 01, 60227 IEC 10, NYY
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์
4
6 30 37
10 39 48
16 56 67
25 78 92
35 113 127
50 141 157
70 171 191
95 221 244
120 271 297
150 315 345
185 365 397
240 418 453
300 495 535
400 573 617
692 741

162 คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พกิ ัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ และตารางพกิ ดั กระแส

ตารางท่ี 5-23
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี มีเปลือกนอก ส�ำหรับ
ขนาดแรงดนั (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กโิ ลโวลต์ อณุ หภมู ิตวั นำ� 70 ºC อณุ หภมู ิ
โดยรอบ 30 ºC รอ้ ยท่อฝงั ดินหรอื ฝงั ดินโดยตรง

ลกั ษณะการตดิ ตั้ง กลุ่มท่ี 5 กลุม่ ที่ 6
จ�ำนวนตัวนำ� กระแส 2 3 ไมเ่ กิน 3
ลักษณะตัวน�ำ แกนเดยี ว / แกนเดียว / แกนเดยี ว /
หลายแกน หลายแกน หลายแกน

รปู แบบการติดต้ัง

รหสั ชนดิ เคเบลิ ทใี่ ชง้ าน NYY, NYY-G, ตามมาตรฐาน IEC 60502-1
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์
1 17 15 21
1.5 21 19 26
2.5 28 25 35
4 36 33 45
6 46 41 57
10 62 55 76
16 81 72 99
25 106 94 128
35 129 114 154
50 153 136 181
70 190 168 223
95 232 204 267
120 265 234 304
150 303 266 342
185 344 303 386
240 404 361 448
300 462 404 507
400 529 462 577
500 605 527 654

163คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 5-24
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าทองแดงแกนเดยี วหุม้ ฉนวนพีวีซี ตาม มอก.11-2553
ส�ำหรบั ขนาดแรงดนั (U0/U) ไมเ่ กนิ 300/500 โวลต์ อณุ หภูมิตวั นำ� 70 หรอื
90 ºC อุณหภมู ิโดยรอบ 40 ºC เดนิ ในอากาศ

อณุ หภูมิตวั น�ำ 70 ºC 90 ºC

รหสั ชนดิ เคเบิลที่ใชง้ าน 60227 IEC 05, 60227 IEC 06 60227 IEC 07, 60227 IEC 08

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

0.5 3 3

0.75 6 6

1 102) 10

1.5 - 16

2.5 - 25

หมายเหตุ (ตารางที่ 5-24)
1) อณุ หภมู ิโดยรอบท่แี ตกต่างจาก 40 ºC ให้ใชต้ ัวคณู ปรับคา่ ดงั ตอ่ ไปน้ี
- สำ� หรับสายหมุ้ ฉนวนพีวีซี 70 ºC

อณุ หภมู ิโดยรอบ 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55
(องศาเซลเซียส)

ตัวคูณปรบั ค่า 1.11 1.00 0.87 0.71 0.50

- สำ� หรบั สายหมุ้ ฉนวนพีวีซี 90 ºC

อณุ หภมู โิ ดยรอบ 31-50 51-55 56-60 61-65 66-70
(องศาเซลเซยี ส)

ตัวคณู ปรับค่า 1.00 0.96 0.83 0.67 0.47

2) ค่าขนาดกระแสเฉพาะรหัสเคเบิล 60227 IEC 06 เทา่ นนั้
3) ดูคำ� อธบิ ายรหัสชนดิ เคเบลิ ทใี่ ชง้ าน ในตารางท่ี 5-48

164 ค่มู ือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพกิ ัดกระแส

ตารางที่ 5-25
ขนาดกระแสของสายอ่อน (flexible cord) ตัวน�ำทองแดงหลายแกนหุ้ม
ฉนวนพวี ซี ี ตาม มอก.11-2553 สำ� หรบั ขนาดแรงดนั (U0/U) ไมเ่ กิน 300/500
โวลต์ อณุ หภมู ติ วั นำ� 70 หรอื 90 ºC อุณหภูมิโดยรอบ 40 ºC เดินในอากาศ

จ�ำนวนตัวนำ� กระแส 2 3

รหสั ชนดิ เคเบิลทใี่ ช้งาน 60227 IEC 52, 60227 IEC 53, 60227 IEC 56, 60227 IEC 57

ขนาดสาย(ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์

0.5 3 3

0.75 6 6

1 10 10

1.5 16 16

2.5 25 20

หมายเหตุ (ตารางท่ี 5-25)
1) อุณหภูมโิ ดยรอบทแี่ ตกตา่ งจาก 40 ºC ใหใ้ ช้ตวั คูณปรบั คา่ ดงั ตอ่ ไปน้ี
- สำ� หรับสายหุม้ ฉนวนพีวีซี 70 ºC

อณุ หภูมิโดยรอบ 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55
(องศาเซลเซยี ส)

ตัวคณู ปรบั ค่า 1.11 1.00 0.87 0.71 0.50

- ส�ำหรับสายห้มุ ฉนวนพวี ซี ี 90 ºC

อณุ หภูมิโดยรอบ 31-50 51-55 56-60 61-65 66-70
(องศาเซลเซยี ส)

ตวั คณู ปรบั ค่า 1.00 0.96 0.83 0.67 0.47

2) สายอ่อนตัวน�ำทินเซล ท่ีมีรหัสเคเบิล 60227 IEC 41 มีค่าขนาด
กระแส = 0.7 แอมแปร์ ทีอ่ ุณหภูมิตวั นำ� 70 ºC และอุณหภูมโิ ดยรอบ 40 ºC
3) ดูคำ� อธิบายรหัสชนิดเคเบิลทีใ่ ชง้ าน ในตารางที่ 5-48

165คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 5-26
ขนาดกระแสของสายเคเบิลอ่อน (flexible cable) ตัวนำ� ทองแดงหุ้มฉนวนพี
วซี ี ตาม มอก.11-2553 ส�ำหรับขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกนิ 450/750 โวลต์
อณุ หภมู ิตวั น�ำ 70 ºC อุณหภมู ิโดยรอบ 40 ºC เดินในอากาศ

จ�ำนวน/ลกั ษณะ เคเบิล 1 แกน 2 เส้น หรอื เคเบิล 3 แกน, 4 แกน
ตัวน�ำกระแส เคเบลิ 2 แกน 1 เสน้ มี/ไม่มี สายดนิ หรอื 5 แกน
รหัสชนิดเคเบลิ ทใ่ี ช้งาน 60227 IEC 02, VCT, VCT-G VCT, VCT-G
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์
1.5 16 -
2.5 25 -
4 30 26
6 39 34
10 51 47
16 73 63
25 97 83
35 140 102
50 175 -
70 216 -
95 258 -
120 302 -
150 347 -
185 394 -
240 471 -

หมายเหตุ (ตารางท่ี 5-26)
1) อุณหภมู ิโดยรอบทแี่ ตกต่างจาก 40 ºC ให้ใชต้ วั คณู ปรบั ค่าดังต่อไปน้ี

อณุ หภูมโิ ดยรอบ 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55
(องศาเซลเซยี ส)

ตวั คณู ปรบั คา่ 1.11 1.00 0.87 0.71 0.50

2) ดคู ำ� อธิบายรหสั ชนิดเคเบิลท่ีใชง้ าน ในตารางท่ี 5-48

166 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพกิ ัดกระแส

ตารางที่ 5-27
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน
มเี ปลอื กนอก สำ� หรับขนาดแรงดัน (U0/U) ไมเ่ กนิ 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภมู ิตัวนำ�
90 ºC อณุ หภมู ิโดยรอบ 40 ºC เดนิ รอ้ ยในท่อในอากาศ

ลักษณะการติดต้ัง 2 กลุ่มท่ี 1 3 กลุ่มที่ 2
จ�ำนวนตวั น�ำกระแส 2 3
ลักษณะตัวนำ� กระแส แกนเดียว หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน แกนเดียว หลายแกน

รูปแบบการติดตงั้ 13 IEC 60502-1 และสายท่มี ีคณุ สมบัตพิ เิ ศษต่างๆ 14
17 เช่น สายทนไฟ, สายไรฮ้ าโลเจน, สายควนั นอ้ ย เปน็ ต้น 18
24 24
รหสั ชนดิ เคเบิลที่ใช้งาน 32 ขนาดกระแส (แอมแปร์) 32
ขนาดสาย(ตร.มม.) 41 13 12 12 15 15 14 40
1 56 17 15 15 21 20 18 55
1.5 74 23 21 20 28 27 25 73
2.5 96 30 28 27 38 36 34 96
4 119 38 36 35 49 46 44 116
6 144 52 49 46 68 63 60 140
10 182 69 66 62 91 83 80 177
16 219 90 86 81 121 108 106 212
25 253 110 106 99 149 133 131 244
35 289 132 128 118 180 159 159 273
50 329 167 163 149 230 201 202 309
70 386 200 197 179 278 241 245 362
95 442 230 227 207 322 278 284 414
120 - 264 259 236 358 304 311 -
150 - 299 295 268 409 349 349 -
185 351 346 315 480 418 410
240 402 396 360 549 484 468
300 - - - 622 - 531
400 - - - 713 - 606
500

167คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

ตารางท่ี 5-28
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าแกนเดียวตวั น�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลงิ กดพ์ อลิเอทลิ นี
ส�ำหรับขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 90 ºC
อุณหภมู โิ ดยรอบ 40 ºC เดนิ บนฉนวนลกู ถว้ ยในอากาศ

ลกั ษณะการติดต้ัง กลุม่ ท่ี 4

รูปแบบการติดตง้ั DD หรอื DD D D DD D D หรือ D D DD DDD D
DD DD DD

DD DD

รหสั ชนดิ เคเบิลทใ่ี ชง้ าน ตามมาตรฐาน IEC 60502-1 54
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์) 68
4 90
6 47 124
10 60 166
16 82 206
25 110 250
35 147 321
50 183 391
70 224 455
95 289 525
120 354 602
150 413 711
185 480 821
240 551 987
300 654 1,140
400 758
500 917
1,064

168 ค่มู ือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟา้

บทท่ี 7 พกิ ดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า และตารางพกิ ดั กระแส

ตารางท่ี 5-29
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน
มเี ปลอื กนอก ขนาดแรงดนั (U0/U) ไม่เกนิ 0.6/1 กโิ ลโวลต์ อุณหภมู ิตวั น�ำ 90 ºC
อุณหภมู ิโดยรอบ 30 ºC รอ้ ยทอ่ ฝงั ดินหรือฝงั ดินโดยตรง

ลกั ษณะการติดต้ัง กลุ่มท่ี 5 กล่มุ ที่ 6
จ�ำนวนตัวนำ� กระแส 2 3 ไมเ่ กนิ 3
ลกั ษณะตวั น�ำ แกนเดยี ว / แกนเดียว / แกนเดยี ว /
หลายแกน หลายแกน หลายแกน

รปู แบบการตดิ ต้ัง

รหสั ชนดิ เคเบลิ ที่ใช้งาน 25 IEC 60502-1 33
ขนาดสาย (ตร.มม.) 33 ขนาดกระแส (แอมแปร)์ 43
1.5 43 22 55
2.5 54 29 70
4 71 38 92
6 94 47 119
10 124 63 152
16 150 83 184
25 180 109 217
35 223 132 266
50 271 159 318
70 313 196 362
95 355 238 406
120 406 275 459
150 477 312 533
185 543 356 601
240 625 418 684
300 717 475 777
400 545
500 623

169ค่มู ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-30
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี มีเปลือกนอก ส�ำหรับ
ขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 70 ºC อุณหภูมิ
โดยรอบ 40 ºC วางบนรางเคเบิลแบบระบายอากาศไม่มีฝาปิด หรือรางเคเบิล
แบบบนั ได

ลักษณะการตดิ ต้งั กลุ่มท่ี 7 หลายแกน
ลกั ษณะตวั นำ� กระแส แกนเดยี ว

DD

รปู แบบการติดตัง้ D
DD

DD

รหสั ชนดิ 60227 IEC 10, NYY, NYY-G และสายท่ีมคี ุณสมบตั พิ ิเศษตา่ งๆ
เคเบลิ ใช้งาน เช่น สายทนไฟ, สายไรฮ้ าโลเจน, สายควนั น้อย เปน็ ต้น
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)
1 - - - - 13
1.5 - - - - 16
2.5 - - - - 22
4 - - - - 30
6 - - - - 37
10 - - - - 52
16 - - - - 70
25 99 96 127 113 88
35 124 119 157 141 110
50 151 145 191 171 133
70 196 188 244 221 171
95 239 230 297 271 207
120 279 268 345 315 240
150 324 310 397 365 278
185 371 356 453 418 317
240 441 422 535 495 374
300 511 488 617 573 432
400 599 571 741 692 -
500 686 652 854 800 -

170 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพิกดั กระแส

ตารางท่ี 5-31
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี มีเปลือกนอก ส�ำหรับ
ขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 70 ºC อุณหภูมิ
โดยรอบ 40 ºC วางบนรางเคเบิลชนดิ ด้านลา่ งทบึ ม/ี ไมม่ ี ฝาปิด

ลกั ษณะการตดิ ต้ัง แกนเดียว กลุม่ ท่ี 7 หลายแกน
ลักษณะตวั นำ�

รปู แบบการติดต้งั



รหสั ชนิด 60227 IEC 10, NYY, NYY-G, ตามมาตรฐาน IEC 60502-1
เคเบลิ ท่ีใช้งาน และสายท่มี ีคณุ สมบตั พิ ิเศษต่างๆ เชน่ สายทนไฟ, สายไร้ฮาโลเจน, สายควนั น้อย เป็นตน้
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร)์
1 - - 12 10
1.5 - - 15 13
2.5 - - 21 17
4 - - 28 23
6 - - 36 30
10 - - 50 40
16 - - 66 54
25 90 77 84 70
35 112 96 104 86
50 145 117 125 103
70 186 149 160 130
95 227 180 194 156
120 264 208 225 179
150 304 228 260 196
185 348 258 297 222
240 411 301 351 258
300 474 343 404 295
400 552 406 - -
500 629 464 - -

171คู่มือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟ้า

หมายเหตุ (ตารางท่ี 5-31)
1) อุณหภูมิโดยรอบท่ีแตกต่างจาก 40 ºC ให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามท่ี
ระบไุ วใ้ นตารางที่ 5-43
2) ในกรณีมีจ�ำนวนตัวน�ำกระแสมากกว่า 1 กลุ่มวงจร ส�ำหรับ
รางเคเบิลแบบมีฝาปิดให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามท่ีระบุไว้ในตารางที่ 5-31(ก)
และส�ำหรับรางเคเบิลแบบไม่มีฝาปิดให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามท่ีระบุไว้
ในตารางท่ี 5-41
ยกเว้น การจัดวางระยะห่างระหว่างกลุ่มวงจรมากกว่าสองเท่าของผล
รวมเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของตัวน�ำกระแส ไม่ต้องน�ำตัวคูณปรับค่า
ตามตารางมาพจิ ารณา

ตารางที่ 5-31(ก)

จ�ำนวนกล่มุ วงจร ตัวคูณปรับค่า
2 0.8
3 0.7
4 0.65
5 0.6
6 0.57
7 0.54
8 0.52
9 0.50
10-12 0.45
13-16 0.41
17-20 0.38

3) ดูค�ำอธิบายรูปแบบการติดตัง้ ในตารางท่ี 5-47
4) ดคู �ำอธบิ ายรหัสชนิดเคเบลิ ใช้งาน ในตารางท่ี 5-48

172 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พกิ ดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพิกัดกระแส

ตารางท่ี 5-32
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน
มเี ปลือกนอก สำ� หรบั ขนาดแรงดนั (U0/U) ไม่เกนิ 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตวั นำ�
90 ºC อุณหภูมิโดยรอบ 40 ºC วางบนรางเคเบิลแบบระบายอากาศ ไมม่ ฝี าปดิ
หรอื รางเคเบลิ แบบบันได

ลกั ษณะการตดิ ต้ัง กลุ่มท่ี 7 หลายแกน
ลกั ษณะตวั นำ� กระแส แกนเดียว

DD

รูปแบบการติดต้ัง DD
D

รหัสชนิด DD 16
เคเบลิ ใชง้ าน 21
ขนาดสาย (ตร.มม.) IEC 60502-1 และสายทมี่ ีคุณสมบตั ิพเิ ศษตา่ งๆ 29
1 เชน่ สายทนไฟ, สายไร้ฮาโลเจน, สายควนั น้อย เปน็ ตน้ 38
1.5 49
2.5 ขนาดกระแส (แอมแปร์) 68
4 - - - - 91
6 - - - - 116
10 - - - - 144
16 - - - - 175
25 - - - - 224
35 - - - - 271
50 - - - - 315
70 128 123 166 147 363
95 160 154 206 183 415
120 197 188 250 224 490
150 254 244 321 289 565
185 311 298 391 354 -
240 364 349 455 413 -
300 422 404 525 480
400 485 464 602 551
500 577 552 711 654
670 640 821 758
790 749 987 917
908 861 1,140 1,064

173คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-33
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน
มีเปลือกนอก สำ� หรบั ขนาดแรงดัน (U0/U) ไมเ่ กิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อณุ หภูมติ ัวนำ�
90 ºC อุณหภูมโิ ดยรอบ 40 ºC วางบนรางเคเบิลชนิดดา้ นลา่ งทึบ ม/ี ไม่มี ฝาปดิ

ลักษณะการติดตัง้ แกนเดยี ว กลมุ่ ท่ี 7 หลายแกน
ลักษณะตัวนำ�

รปู แบบการติดต้ัง IEC 60502-1 และสายทมี่ ีคณุ สมบัตพิ เิ ศษต่างๆ
เชน่ สายทนไฟ, สายไรฮ้ าโลเจน, สายควนั น้อย เป็นต้น
รหัสชนดิ ขนาดกระแส (แอมแปร์)
เคเบลิ ทใี่ ช้งาน - - 15 14
ขนาดสาย(ตร.มม.) - - 20 18
1 - - 27 24
1.5 - - 36 32
2.5 - - 47 40
4 - - 65 55
6 - - 87 73
10 118 106 108 96
16 147 131 134 116
25 190 159 163 140
35 244 202 208 177
50 297 245 253 212
70 345 284 293 244
95 397 311 338 273
120 455 349 386 309
150 537 410 455 362
185 620 468 524 414
240 722 531 - -
300 823 606 - -
400
500

174 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ และตารางพิกัดกระแส

หมายเหตุ (ตารางที่ 5-33)
1) อุณหภูมิโดยรอบท่ีแตกต่างจาก 40 ºC ให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามท่ี
ระบไุ วใ้ นตาราง ที่ 5-43
2) ในกรณีมีจ�ำนวนตัวน�ำกระแสมากกว่า 1 กลุ่มวงจร ส�ำหรับ
รางเคเบิลแบบมีฝาปิดให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามท่ีระบุไว้ในตารางที่ 5-33(ก)
และส�ำหรับรางเคเบิลแบบไม่มีฝาปิดให้ใช้ตัวคูณปรับค่าตามที่ระบุไว้
ในตารางท่ี 5-41
ยกเว้น การจัดวางระยะห่างระหว่างกลุ่มวงจรมากกว่าสองเท่าของผล
รวมเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของตัวน�ำกระแส ไม่ต้องน�ำตัวคูณปรับค่า
ตามตารางมาพจิ ารณา

ตารางท่ี 5-33(ก)

จ�ำนวนกลุ่มวงจร ตัวคูณปรบั ค่า
2 0.8
3 0.7
4 0.65
5 0.6
6 0.57
7 0.54
8 0.52
9 0.50
10-12 0.45
13-16 0.41
17-20 0.38

3) ดคู �ำอธบิ ายรปู แบบการตดิ ตั้งในตารางท่ี 5-47

175คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-34
ขนาดกระแสของสายเคเบลิ ชนดิ เอม็ ไอ ตัวนำ� และเปลอื ก (Sheath) ทองแดง หมุ้ /
ไม่หมุ้ พวี ีซี โดยเปลอื กทองแดงสามารถสัมผสั ได้ อณุ หภูมิเปลือก 70 ºC อุณหภูมิ
โดยรอบ 40 ºC

ลกั ษณะการติดตงั้ กลุ่มที่ 7
เดนิ เกาะผนงั ในอากาศ, วางบนรางเคเบิล วางบนรางเคเบิลแบบระบายอากาศ
ลักษณะการจดั วางสาย ชนิดด้านลา่ งทบึ ไมม่ ีฝาปดิ ไม่มฝี าปดิ หรอื รางเคเบิลแบบบันได

เคเบลิ แกนเดียว เคเบลิ แกนเดียว เคเบลิ แกนเดยี ว เคเบิลแกนเดียว เคเบลิ แกนเดียว เคเบิลแกนเดียว
2 เส้น หรือ 3 เส้น 3 เส้น 2 เส้น หรือ 3 เสน้ 3 เสน้
จ�ำนวนตัวนำ� กระแสและ เคเบลิ วางสามเหลีย่ ม วางเรียงชิดกัน เคเบิล วางสามเหลย่ี ม วางเรยี งชิดกนั
รูปแบบการติดตัง้ 2 แกน 1 เส้น ชิดกัน หรอื 2 แกน 1 เส้น ชดิ กนั หรือ
วางชดิ กนั เคเบิล 3 แกน วางชดิ กัน เคเบลิ 3 แกน
1 เสน้ 1 เสน้

รหสั ชนดิ เคเบิลทใ่ี ช้ IEC 60702, หรอื AS 3187
ขนาดแรงดัน ขนาดสาย ขนาดกระแส (แอมแปร์)
(ตร.มม.)
(ร5่นุ เ0บใ0ชา ง้ )Vาน 1 16 13 14 17 14 15
1.5 20 16 18 21 18 20
2.5 26 22 25 28 24 26
4 34 30 32 37 31 35
1 17 14 15 18 15 17
1.5 21 18 20 22 19 22
2.5 29 24 26 31 26 29
4 38 31 35 40 34 38
6 48 41 44 51 43 48
10 65 55 60 70 59 65
(ร7นุ่ห5ใน0ช ักง้ V)าน 16 87 73 78 93 78 87
25 113 95 102 121 102 112
35 139 116 125 148 125 137
50 172 144 154 183 155 168
70 210 176 188 224 190 205
95 252 212 224 269 227 246
120 289 243 258 309 262 281
150 330 278 294 354 299 320
185 374 315 333 401 339 362
240 437 369 388 469 396 422

176 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พิกัดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า และตารางพกิ ดั กระแส

ตารางที่ 5-35
ขนาดกระแสของสายเคเบิลชนิดเอ็มไอ ตัวน�ำและเปลือก (Sheath) ทองแดง
โดยเปลือกทองแดงไม่สามารถให้บุคคลสัมผัสหรือไม่สามารถสัมผัสกับวัสดุติดไฟได้
อุณหภมู ิเปลือก 105 ºC อุณหภมู ิโดยรอบ 40 ºC

ลกั ษณะการตดิ ตั้ง กลมุ่ ที่ 7 วางบนรางเคเบลิ แบบระบายอากาศ
เดินเกาะผนงั ในอากาศ, วางบนรางเคเบิล ไม่มีฝาปิด หรอื รางเคเบลิ แบบบันได
ลักษณะการจดั วางสาย ชนดิ ด้านล่างทบึ ไมม่ ีฝาปิด

เคเบิลแกนเดียว เคเบิลแกนเดียว เคเบิลแกนเดียว เคเบลิ แกนเดยี ว เคเบิลแกนเดยี ว เคเบิลแกนเดียว
2 เส้น หรือ 3 เสน้ 3 เสน้ 2 เส้น หรอื 3 เส้น 3 เสน้
จ�ำนวนตัวนำ� กระแสและ เคเบลิ วางสามเหล่ียม วางเรียงชดิ กนั เคเบลิ วางสามเหลีย่ ม วางเรยี งชิดกนั
รปู แบบการติดตั้ง 2 แกน 1 เส้น ชดิ กนั หรอื 2 แกน 1 เส้น ชิดกนั หรอื
วางชดิ กนั เคเบิล 3 แกน วางชดิ กนั เคเบลิ 3 แกน
1 เส้น 1 เส้น

รหสั ชนดิ เคเบลิ ที่ใช้ IEC 60702, หรือ AS 3187
ขนาดแรงดัน ขนาดสาย ขนาดกระแส (แอมแปร์)
(ตร.มม.)
(ร5ุ่นเ0บใ0ชา ้ง)Vาน 1 20 17 19 22 19 21
1.5 26 22 25 29 24 27
2.5 35 30 33 38 32 36
4 47 40 43 50 42 47
1 22 18 22 24 20 23
1.5 29 24 28 30 26 29
2.5 39 32 38 41 35 40
4 51 43 49 55 46 52
6 64 54 62 70 59 65
10 88 75 84 96 80 88
(ร7ุ่นห5ใน0ช ัก้งV)าน 16 117 98 109 126 106 117
25 153 129 142 165 138 151
35 187 157 172 202 169 184
50 231 195 212 250 210 227
70 282 239 258 306 257 276
95 339 287 307 368 308 330
120 390 330 352 423 354 378
150 446 377 400 484 406 431
185 506 428 453 548 460 488
240 592 500 526 641 537 568

177คู่มือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

ตารางที่ 5-36
ขนาดกระแสของสายเคเบลิ ตวั นำ� ทองแดงแกนเดยี วหมุ้ ฉนวนครอสลิงกดพ์ อลิเอทลิ นี
เปลอื กนอกพีวซี ี มีชีลด์ ขนาดแรงดัน (U0/U) ต้ังแต่ 3.6/6 กิโลโวลต์ ถึง 18/30
กโิ ลโวลต์ อุณหภูมิตัวนำ� 90 ºC อณุ หภูมโิ ดยรอบ 40 ºC วางบนรางเคเบลิ แบบ
ระบายอากาศ หรือบนรางเคเบลิ แบบบันได

ลักษณะการตดิ ตั้ง กลมุ่ ท่ี 7 แบบบันได
จำ� นวนตวั นำ� กระแส 3
รหัสชนดิ เคเบิลทใ่ี ช ้ D
ชนิดรางเคเบิล ตามมาตรฐาน IEC 60502-2
แบบระบายอากาศ DD

รูปแบบการตดิ ตัง้ DD D 217 260
D 269 324
329 395
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์) 379 455
430 509
50 217 217 255 217 221 494 580
583 678
70 270 269 317 269 276 669 770
769 854
95 329 329 387 329 336
อ ู่ยระหว่างการพิจารณา
120 380 379 446 379 388 อยู่ระหว่างการพิจารณา

150 429 430 499 430 438

185 490 494 568 494 501

240 577 583 664 583 589

300 659 669 754 669 672

400 746 769 837 769 762

178 คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้