คู่มือการออกแบบระบบไฟฟ้า BANGKOK CABLE

บทที่ 4 สายไฟฟา้ แรงดันสูง

รูปท่ี 4.13 สาย XLPE (133% insulation levels) ขนาดแรงดัน 15 kV
79คู่มือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

รูปที่ 4.14 สาย XLPE (100% insulation levels) ขนาดแรงดนั 25 kV
80 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 4 สายไฟฟา้ แรงดันสูง

รูปท่ี 4.15 สาย XLPE (133% insulation levels) ขนาดแรงดัน 25 kV
81คู่มือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

รูปที่ 4.16 สาย XLPE (100% insulation levels) ขนาดแรงดนั 35 kV
82 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 4 สายไฟฟา้ แรงดันสูง

รูปท่ี 4.17 สาย XLPE (133% insulation levels) ขนาดแรงดัน 35 kV
83คู่มือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

รูปที่ 4.18 สาย XLPE ขนาดแรงดัน 69 kV
84 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

บทท่ี 4 สายไฟฟ้าแรงดันสูง

85ค่มู อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

86 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

บทที่ 5 สายทนไฟ

5บทท่ี
สำยทนไฟ

5.1 บทนำ�

สายไฟฟ้าท่ีมีใช้ในปัจจุบันขณะนี้ส่วนมากเป็นฉนวน PVC เม่ือเกิด
เพลิงไหม้ท�าให้เกิดควัน ก๊าซ และความร้อนเป็นจ�านวนมาก เป็นเหตุให้เกิด
การเสียชีวิต และสูญเสียทรัพย์สิน ดังน้ันสายไฟฟ้าที่จะใช้ในอาคารสมัยใหม่
จะตอ้ งทา� ให้มีคุณสมบตั ิปอ้ งกันส่งิ เหล่าน ี้ สายไฟฟ้าชนิดนเ้ี รยี กว่า สายทนไฟ
(Fire Performance Cables) จะใช้ในวงจรท่ีส�าคัญ และยังสามารถจ่าย
กระแสได้ในระยะเวลาหนง่ึ เมอื่ เกิดเพลิงไหม้

5.2 คุณสมบตั ิ

คณุ สมบตั ิอนั พงึ ประสงคข์ องสายทนไฟ (Fire Performance Cables)
ท่ดี คี วรมีอยา่ งน้อย 4 ประการดังน้ี

l การตา้ นเปลวเพลิง (Flame Propagation or Flame Retardant)
l การปลอ่ ยก๊าซกรด (Acids and Corrosive Gas Emission)
l การปล่อยควัน (Smoke Emission)
l การต้านทานการตดิ ไฟ (Fire Resistance)

87ค่มู อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

5.3 การต้านเปลวเพลิง (Flame Propagation or Flame
Retardant)

คือ มคี ณุ สมบัตกิ ารหนว่ งเหน่ยี วลุกลามการไหมข้ องสายไฟฟา้ เมื่อเกิด
ไฟไหม้สายไฟฟ้าจะช่วยลดปัญหาการลุกลามของไฟไปตามสายไฟฟ้า ดังน้ัน
บริเวณท่ีถูกไฟไหม้จะไม่ขยายเป็นบริเวณกว้าง และเมื่อน�ำแหล่งไฟออก
กจ็ ะดับไปเอง (Self-extinguish)
มาตรฐานการทดสอบ
มาตรฐาน IEC 60332-1 มาตรฐานการทดสอบการหน่วงเหนี่ยว
การลกุ ลามไฟของสายไฟเส้นเดีย่ วในแนวต้ัง โดยน�ำชิ้นทดสอบยาว 600 ± 25 mm
ยึดกับที่ยึดสายในแนวต้ังและ จุดหัวเผา โดยให้หัวเผาเอียงท�ำมุม 45 องศา
แล้วท�ำการเผาสายไฟในเวลาท่ีกำ� หนด ตามตารางท่ี 5.1 ด้านลา่ ง เมอ่ื เผาแลว้
วัดจากปลายสายด้านบนลงมาถึงระยะที่เปลวไฟลามมาถึงต้องได้มากกว่า
50 mm

ตารางที่ 5.1 เวลาการทดสอบ

Overpaliel cDeia(mD)et;emr mof test Taipmpelicfoatrioflnam; se
D < 25 60
120
25 < D < 50 240
50 < D < 75 480

D < 75

มาตรฐาน IEC 60332-3 เป็นมาตรฐานที่ใช้ส�ำหรับการทดสอบสาย
ไฟฟ้าเพื่อก�ำหนดความสามารถในการต้านทานการลุกลามของไฟภายใต้
สภาวะท่ีก�ำหนด โดยน�ำสายท่ีต้องการทดสอบความยาวอย่างน้อย 3.5 m

88 คู่มือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟา้

บทที่ 5 สายทนไฟ

จำ� นวน 2 ท่อนหรอื มากกวา่ ตดิ ตง้ั แบบแนวต้งั ภายในตู้เผาขนาด 1 m x 2 m x 4 m
เม่ือเผาส้ินสุดแล้ว ระยะที่ถูกเผาไหม้ต้องสูงไม่เกิน 2.5 m วัดจากหัวเผา
การทดสอบแบง่ เป็น 5 ประเภทดังตารางที่ 5.2
ตารางท่ี 5.2 ประเภทของการทดสอบ

ตารางท่ี 5.2 ประเภทของการทดสอบ
CaCtaetAeBAggoorryy วัตถดุ ิบวตัทถ่ีตุดดิบิ ไทฟต่ี 7ดไิ ดไฟ้ 7.(ไ5ลดติ้ (ลรติ/เรม/เตมตรร)) เวลาเใวนลกาใาน4รก0เาผ44ร00าเผ(าน(นาาทที))ี
BC 3.5 1.5 4020

ACF/R 1.5 7 2040

A FD/R 7 0.5 4020

D 0.5 20

รูปท่ี ร5ปู.1ท่ีแ5ส.1ดแงสกดางรกทาดรสทอดบสอกบากรตาร้าตน้าเนปเลปวลเวพเลพิงลิง(IE( CIEC6060333322-3))
89คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

5.4 การปล่อยก๊าซกรด (Acids and Corrosive Gas
Emission)

สายไฟฟ้าเม่ือถูกไฟไหม้ส่วนประกอบบางส่วนจะท�ำให้เกิดก๊าซข้ึน
ก๊าซบางอย่างก็จะท�ำให้เกิดกรด ซ่ึงมีคุณสมบัติการกัดกร่อนสูง สายทนไฟ
ตอ้ งไมม่ สี ว่ นประกอบที่ทำ� ให้เกิดสารฮาโลเจน (Zero Halogen)
มาตรฐานการทดสอบ
มาตรฐาน IEC 60754-2 มาตรฐานการทดสอบนใ้ี ช้วัดคา่ ความเปน็ กรด
ของก๊าซซึ่งถูกปล่อยออกมาในระหว่างการเผาไหม้ของวัตถุดิบที่น�ำมาจาก
ส่วนตา่ งๆ ของตัวอย่างสายไฟ โดยเตรียมชิ้นทดสอบประมาณ 1000 ± 5 mg
จากสายตัวอย่างแล้วน�ำมาตัดเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วน�ำไปใส่ไว้ในถาดส�ำหรับเผา
เตรียมระบบส่งอากาศและเตาเผาให้พร้อม แล้วน�ำถาดพร้อมชิ้นทดสอบเข้า
เตาเผาแลว้ เร่ิมจบั เวลา อุณหภมู ิในการเผาตอ้ งไม่ตำ่� กวา่ 935 °C - 965 °C
ใช้เวลา 30 นาที น�ำน้�ำที่ได้จากการดูดซึมควันไปตรวจสอบ ค่า pH และ
ค่า Conductivity
ค่า pH ท่ีได้ต้องไม่น้อยกว่า 4.3 และค่า Conductivity ต้องไม่เกิน
10 µS/mm

90 คมู่ อื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

รูปรทปู ่ีท5ี่.52.2แแสดสงดกงากราทรดทสดอสบอกบากรปารลป่อยลก่อ๊ายซกกา๊ รซดก(รIEดC(6IE0C75640-725)4-2 )

5.5 5ก.า5รป ลก่อายรคปวนัลอ่( Sยmคoวkeนั E(mSimssoiokne) Emission)

สายไฟสฟา้ายเมไฟ่อื ฟถูก้าเไมฟื่อไถหูกมไส้ ฟว่ ไนหปมร้สะ่วกนอปบรหะลกาอยบอหย่าลงาจยะอทยํา่าใงหจเ้ กะทดิ ค�ำใวหนั ้เขกน้ึิดคคววันนั ขเห้ึนล่าน้ีจะ
ทาํ ใหก้ ส ค ทวมารวดภัดามันคตสาอเววอมรหงาะบฐาเมมลมหเาตเา่งาาพหนน็ ร่ืนอตตื่อนลกฐจ้ีนรรวดาาาฐะฐไัดแลนรทขาาคงนทนนทำ� Iว่นดEแใกี่กาหขลCสIาม�ำE้กะอรอหหCทา6ทงบนนร1คาํ ดมใ60าดวสหแ3อ1นั อส้4นง0โทบ-าํเด่น32ห่เีลยก4ขกน็ั ทมดิ-อคล2าจงดวดตคาสนัลมกรวอเงาฐันสกบตายแทีานรใรชลี่เนฐกกเวะี ผาาหิดติทนราจ้อ�ำทไกาใงหดาหกทมรสกส้ ึบทสอ้ าำ� รดบารลูปยสเใักผนไอทคาฟสบรวไว่ฟหนงัในน้สามเนสสภี่เ้สหยี้ีว่วาาา่ชลนยยดวีี่ยนใไว้ิตตฟมี้วย้สฟ่าลกภด้าูกา้วาภบรวยาทาะกยดศเาใงสกตร่อือ์้ นบไเพขทอ่ื ่ี

ขกนําหาดนด3โmดยททด�ำสกอาบรเใผนาหสอ้ างยทตบึัวรอปู ยท่างรคงสวาเ่ี หมลยย่ีามวล1กู บ±าศ0ก.0ข์ 5นาmด 3วาmงในทแาํ กนาวรนเผอนาสายตวั
บอยนา่ถงาคดวแาอมลยกาอวฮอ1ล±์ จ0า.ก0น5น้ั mจงึ เปมดิ ตรระบวาบงหใมนนุแนเววยี นนออนาบกานศถแาลดว้ แจอุดลไกฟอฮกอารลท์ จดาสกอนบนั้ จงึ ปิด
จระะบถบือหว่ามเุนสเรว็จยี สน้ินอหาลกังาจศาแกลเ้วปจลุดวไไฟฟดกับารแทลด้วสอแบลจะะไถมือ่มวีก่าาเรสลรดจ็ สขน้ิองหปลรงั ิมจาากณเแปสลงวไฟดบั

91คมู่ อื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

ท่สี ่องผ่าน 5 นาที หรือใชเ้ วลาในการทดสอบทงั้ ส้นิ 40 นาที บันทึกคา่ ตำ�่ สดุ
ของค่าความเข้มแสงท่ีผ่าน ความเข้มของแสงท่ีจดบันทึกไว้จากเคร่ืองรับแสง
ต้องมีความเข้มแสงหลังการทดสอบไม่น้อยกว่า 60 % ก่อนการทดสอบ
ส�ำหรับจำ� นวนทอ่ นของตวั อยา่ งทใี่ ชท้ ดสอบจะพิจารณาจากเสน้ ผ่านศนู ยก์ ลาง (D)
ของสายตัวอยา่ ง ตามตารางที่ 5.3

ตารางท่ี 5.3 จ�ำนวนท่อนของตวั อยา่ งท่ีใช้ทดสอบ Smoke Emission

D > 40.0 จ�ำนวนท่อนของสายตวั อยา่ ง 1 ทอ่ น
20.0 < D ≤ 40.0 จำ� นวนท่อนของสายตวั อยา่ ง 2 ท่อน
10.0 < D ≤ 20.0 จ�ำนวนทอ่ นของสายตวั อยา่ ง 3 ท่อน
5.0 < D ≤ 10.0 จ�ำนวนทอ่ นของสายตัวอย่าง 45/D ทอ่ น
โดยใหป้ ัดทศนิยมลง
1.0 ≤ D ≤ 5.0 จ�ำนวนทอ่ นของสายตวั อยา่ ง 45/3D มดั *
โดยให้ปดั ทศนยิ มลง

*แตล่ ะมัดประกอบด้วยสายตัวอย่างจำ� นวน 7 เส้นพนั รวมแกนกันด้วย
ระยะเลย์ 20D-30D และมดั ด้วยลวดขนาดประมาณ 0.5 มม. ตรงจดุ กึ่งกลาง
ของสายตัวอย่างและมัดทุกๆ ระยะ 100 มม. วัดจากจุดก่ึงกลางของสาย
ตัวอยา่ งโดยมัดเปน็ 2 รอบ

92 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

บทท่ี 5 สายทนไฟ

รปู ท่ี 5ร.ปู 3ทแ่ี 5ส.3ดแงสกดางรกทารดทสดอสอบบกกาารรปปลลอ่ ่อยคยวคนั ว(นัIEC( I6E1C03641-20)34-2 )
5.6 การต้านทานการติดไฟ ( Fire Resistance )
กระแสไสฟาฟย้ไาฟไดฟป้ ้ากทตท่ี ขิ นณตะ่อเกกาดิ รกตาดิ รไลฟกุ ไไมหก่ ม่อข้ ใอหงเ้ สกาดิ ยกอายรู่ลุกค่มูลอื ากมารขอออกงแบไบฟและแตดิลตะัง้ สระาบบมไฟาฟรา้ถจ9า่ 3ย

5.6 การตา้ นทานการติดไฟ (Fire Resistance)

สายไฟฟ้าที่ทนต่อการติดไฟไม่ก่อให้เกิดการลุกลามของไฟ และ
สามารถจา่ ยกระแสไฟฟ้าได้ปกตขิ ณะเกิดการลกุ ไหมข้ องสายอยู่
มาตรฐานการทดสอบ
l มาตรฐาน IEC 60331
ทดสอบโดยการต่อสายไฟฟา้ ความยาว 1200 มม. เข้ากบั ชุดทดสอบ
และจ่ายกระแสไฟฟ้าท่ีแรงดันพิกัด ให้เปลวไฟท่ีอุณหภูมิ 750 °C เป็นเวลา
90 นาที โดยสายไฟฟ้าจะต้องจ่ายกระแสไฟฟ้าได้ปกติ และต้องไม่เกิด
การบกพร่องด้านระบบการจ่ายแรงดันไฟฟ้าตลอดระยะเวลาของการทดสอบ
หรือฟิวส์ 2 A ตอ้ งไมข่ าด
l มาตรฐาน BS 6387
มาตรฐานน้ีระบุถึงคุณสมบัติที่ต้องการของสายไฟฟ้าท่ีสามารถ
จะจ่ายกระแสไฟฟ้าได้ และจะต้องไม่เกิดการลัดวงจร ตลอดระยะเวลา
การทดสอบ การทดสอบการทนไฟแบ่งเป็น 3 แบบ 8 ประเภท ก�ำหนด
เคร่ืองหมายดว้ ยตัวอักษรแบง่ ตามคณุ สมบตั กิ ารทนไฟ อณุ หภูมิและเวลาทใี่ ช้
ในการทดสอบ โดยมีรายละเอยี ดดังตารางที่ 5.4
94 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

ตารางที่ 5.4 อณุ หภูมิการทดสอบและเครอ่ื งหมาย

การทดสอบ เครอ่ื งหมาย
การทนไฟ 650 °C เป็นเวลา 3 ชว่ั โมง A
B
750 °C เป็นเวลา 3 ชว่ั โมง C
950 °C เป็นเวลา 3 ชัว่ โมง S
950 °C เป็นเวลา 20 นาที W
การทนไฟและนำ้� 650 °C เปน็ เวลา 15 นาที
จากนั้น พน่ น้ำ� และทำ� การทดสอบ X
650 °C เปน็ เวลา 15 นาที Y
การทนไฟ 650 °C เปน็ เวลา 15 นาที โดยมีแรงกระแทก Z
และทนแรงกระแทก 750 °C เปน็ เวลา 15 นาที โดยมีแรงกระแทก
950 °C เปน็ เวลา 15 นาที โดยมแี รงกระแทก

BBSS66338877CCaat. C

รูปที่ 5.4 การทดสอบ การตา้ นทานการติดไฟ (BS 6387)

BS 6387 Cat. W 95คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

BBSS 638877 CCaat.t.WW

BBSS66338877CCaat.tZ. Z

รูปท่ี 5.4 การทดสอบ การตา้ นทานการติดไฟ (BS 6387) (ต่อ)

รปู ที่ 5.4 แสดงการทดสอบ การต้านทานการติดไฟ ( BS 6387 )

96 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

5.7 สายทนไฟ ( Fire Performance Cables )

บทท่ี 5 สายทนไฟ

5.7 สายทนไฟ (Fire Performance Cables)

สายทนไฟอาจแบง่ ออกได้เปน็ 2 ประเภทคือ
1. สายควันน้อย ไรฮ้ าโลเจน (Low Smoke Halogen Free Cable)
2. สายตา้ นทานการติดไฟ (Fire Resistant Cable)
5.7.1 สาย Low Smoke และ Halogen Free
มีคุณสมบัติ 3 ประการคอื
l ตา้ นทานการลกุ ไหม้
l การปล่อยก๊าซกรด
l การปลอ่ ยควนั
5.7.2 สาย Fire Resistant
สายประเภทน้จี ะมี Mica หอ่ หมุ้ ตัวน�ำ มีคณุ สมบตั ิ 4 ประการคือ
l ตา้ นทานการลุกไหม้
l การปล่อยกา๊ ซกรด
l การปล่อยควนั
l ตา้ นทานการตดิ ไฟ

97ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

5.8 สายทนไฟตามมาตรฐาน วสท.

ในมาตรฐานการติดต้ังทางไฟฟ้า วสท. พ.ศ. 2556 มีหลายบทที่เก่ียว
กบั สายทนไฟ ไดแ้ ก่
บทที่ 11 มาตรฐานการทนไฟของสายไฟฟา้
บทที่ 12 วงจรไฟฟา้ ช่วยชีวติ
ส่วนการบังคบั ใช้อยู่ที่
บทที่ 8 สถานทีเ่ ฉพาะ
บทท่ี 9 อาคารชุด อาคารสูงหรือ อาคารขนาดใหญพ่ เิ ศษ
บทที่ 13 อาคารเพื่อการสาธารณะใตผ้ วิ ดิน
5.8.1 บทที่ 11 มาตรฐานการทนไฟของสายไฟฟ้า
1. คณุ สมบัติสายทนไฟ
มีคณุ สมบัตทิ ่ีสำ� คัญ 4 ประการ ดังตอ่ ไปนี้
l คุณสมบัติต้านเปลวเพลิง (Flame Propagation or
Flame Retardant)
l คณุ สมบตั ิการปล่อยก๊าซกรด (Acids and Corrosive Gas
Emission)
l คุณสมบตั ิการปล่อยควัน (Smoke Emission)
l คณุ สมบัติต้านทานการตดิ ไฟ (Fire Resistance)
2. การรับรองผลติ ภัณฑ์
สายทนไฟต้องได้รับการรับรองผลิตภัณฑ์ (Certificate)
จากสถาบันทดสอบที่เชื่อถือได้ เช่น LPCB, TUV, KEMA, ASTA เปน็ ตน้

98 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

5.8.2 บทที่ 12 วงจรไฟฟ้าชว่ ยชีวิต
1. วงจรไฟฟ้าช่วยชีวิต
l วงจรไฟฟ้าที่ต้องออกแบบเป็นพิเศษให้ทนต่อความร้อน
จากอัคคีภัย และสามารถใช้งานได้ชั่วเวลาหนึ่งเรียกว่า
วงจรไฟฟา้ ชว่ ยชวี ิต
l ให้มีวิศวกรไฟฟ้าท่ีมีใบอนุญาตเป็นผู้ออกแบบและควบคุม
การตดิ ต้ัง
l มกี ารตรวจสอบทุกปี
2. ขอบเขต
l ใช้ส�ำหรับวงจรไฟฟ้าที่ต้องการการใช้งานได้อย่างดีและ
ตอ่ เน่อื งในภาวะฉุกเฉนิ เช่น
1) ระบบจา่ ยไฟฟา้ ฉุกเฉิน
2) ระบบสญั ญาณเตือนอัคคีภัย
3) ระบบแสงสวา่ งฉุกเฉนิ
4) ระบบอดั อากาศสำ� หรบั บนั ไดหนีไฟ
5) ระบบดดู และระบายควัน
6) ระบบสบู น้�ำและระบบดับเพลงิ อัตโนมัติ
7) ระบบส่อื สารฉกุ เฉนิ ส�ำหรบั แจ้งเหตเุ พลงิ ไหม้
8) ระบบลิฟท์ผจญเพลงิ
3. ระบบการเดนิ สายไฟฟ้า
1) สายไฟฟ้าและอุปกรณ์ต้องสามารถจ่ายไฟฟ้าท�ำงานได้
ในสภาวะที่ถูกเพลิงไหม้ และทนทางกายภาพต่อถูกฉีด
นำ้� ดบั เพลงิ
2) สายไฟฟ้าท่ี เปลือกนอกไม่ใช่โลหะต้องเดินในท่อ RSC
หรือ IMC

99คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

4. ขอ้ ก�ำหนดการทนไฟของระบบวงจรช่วยชีวิตตา่ งๆ
(ตามหนังสือมาตรฐาน วสท. ขอ้ 12.8)
1. (12.8.1) สายไฟฟา้ ส�ำหรับ วงจรชว่ ยชวี ิตตอ้ งทนเพลงิ ไหม้
ได้ตาม BS 6387 ระดับช้นั CWZ สำ� หรับระบบดังต่อไปน้ี
1) ระบบจา่ ยไฟฟ้าฉกุ เฉิน
2) ระบบอดั อากาศสำ� หรบั บนั ไดหนีไฟ
3) ระบบดดู และระบายควัน
4) ระบบสบู นำ�้ และระบบดบั เพลิงอัตโนมัติ
5) ระบบสื่อสารฉุกเฉินสำ� หรบั แจง้ เหตเุ พลิงไหม้
6) ระบบลฟิ ต์ผจญเพลิง
2. (12.8.2) สายไฟฟา้ ส�ำหรับวงจรชว่ ยชวี ิตตอ้ งทนเพลิงไหม้ได้
ตาม BS 6387 ระดับช้ัน AWX หรือผ่านมาตรฐาน
IEC 60331 พร้อมทั้งมีคุณสมบัติ การปล่อยก๊าซกรด
ตามมาตรฐาน IEC 60754 - 2 และมีคุณสมบัตกิ ารปล่อยควนั
ตามมาตรฐาน IEC 61034 - 2 ซ่งึ ได้แกร่ ะบบดังต่อไปน้ี
1) ระบบสญั ญาณเตือนอัคคีภัย
2) ระบบไฟฟา้ แสงสวา่ งฉกุ เฉนิ
5.8.3 บทที่ 8 สถานท่เี ฉพาะ
1. โรงมหรสพ (ข้อ 8.1)
สายไฟฟ้า
สายไฟฟ้าระบบแรงต�่ำ ในส่วนภายในท่ีผู้น่ังชมการแสดง
หอ้ งควบคุม เวที ชอ่ งทางเดิน บันได ทางหนีไฟ ต้องเป็นสายตวั นำ� ทองแดง
หุ้มฉนวน และมีคุณสมบตั ิ ดังน้ี
l คุณสมบัติต้านเปลวเพลิง (Flame Propagation or
Flame Retardant) Cat. C
100 คู่มือการออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

l คุณสมบัติการปลอ่ ยก๊าซกรด (Acids Gas Emission)
l คุณสมบัตกิ ารปล่อยควนั (Smoke Emission)
สายไฟฟ้าของวงจรช่วยชีวิต ต้องเป็นสายตัวน�ำทองแดง
หมุ้ ฉนวน ตามทีก่ �ำหนดในขอ้ 12.8
2. สถานบริการ (ข้อ 8.3)
ทว่ั ไป
สถานบริการ หมายถึง อาคารหรือส่วนใดของอาคารที่ใช้
ประกอบกิจการเป็นสถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการ และ
อาคารทเี่ ป็นไปตามทก่ี ำ� หนดในกฎกระทรวง เร่ืองกำ� หนดประเภท และระบบ
ความปลอดภัยของอาคารที่ใชเ้ พ่ือประกอบกจิ การเป็นสถานบริการ พ.ศ. 2555
ซ่ึงออกตามพระราชบัญญตั คิ วบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
สายไฟฟา้
สายไฟฟ้าระบบแรงต�่ำ ในพื้นท่ีบริการ ต้องเป็นสายตัวน�ำ
ทองแดงหุ้มฉนวน และมีคณุ สมบตั ิ ดังน้ี
l ขอ้ 11.2.1 Cat. C
l ข้อ 11.2.2
l ขอ้ 11.2.3
สายไฟฟ้าของวงจรช่วยชีวิต ต้องเป็นสายตัวน�ำทองแดง
หุม้ ฉนวน ตามที่ก�ำหนดในข้อ 12.8
3. โรงแรม (ข้อ 8.4)
สายไฟฟา้
สายไฟฟา้ ระบบแรงตำ�่ ต้องเป็นสายทองแดงหุ้มฉนวน PVC
ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ มอก.11-2553 หรือสายอื่นที่มี
คณุ สมบตั ิไมต่ �่ำกวา่
สายไฟฟ้าของวงจรชว่ ยชวี ิต ตอ้ งเป็นไปตามกำ� หนดในข้อ 12.8

101คู่มอื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

5.8.4 บทที่ 9 อาคารชุด อาคารสูง หรือ อาคารขนาดใหญพ่ เิ ศษ
สายไฟฟา้
สายไฟฟ้าระบบแรงต�่ำ ต้องเป็นสายทองแดงหุ้มฉนวน PVC
ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ มอก.11-2553 หรือสายอื่นที่มี
คุณสมบตั ิไม่ตำ�่ กว่า
สายไฟฟา้ ของวงจรชว่ ยชวี ิต ตอ้ งเปน็ ไปตามกำ� หนดในขอ้ 12.8
5.8.5 บทท่ี 13 อาคารเพอื่ การสาธารณะใต้ผวิ ดนิ
ท่วั ไป
อาคารเพอื่ การสาธารณะใตผ้ ิวดิน หมายถึง
l อาคารหรือโครงสร้างใดๆ ทอ่ี ย่ใู ตผ้ วิ ดนิ
l ชนั้ ใต้ดินของอาคารทั่วไป
l อาคารจอดรถใตผ้ ิวดนิ
l สถานรี ถไฟฟ้าใตด้ ิน
l อุโมงค์รถไฟฟ้าใตด้ ิน
l อโุ มงคใ์ ตด้ นิ ที่ใช้สำ� หรบั การจราจร
ขอบเขต
วงจรไฟฟ้าแบ่งเปน็ 3 ประเภท
ประเภทท่ี 1 ระบบทต่ี ้องการความปลอดภัยปกติ
(Normal Safety Requirement System)
ประเภทที่ 2 ระบบท่ีต้องการความปลอดภัยสงู
(High Safety Requirement System)
ประเภทท่ี 3 ระบบท่ีต้องการความปลอดภัยสูงมาก
(Very High Safety Requirement System)

102 คมู่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

บทท่ี 5 สายทนไฟ

1) ประเภทท่ี 1 ระบบทต่ี ้องการความปลอดภยั ปกติ (ข้อ 13.2.1)
(Normal Safety Requirement System)
1. ระบบแสงสวา่ งท่วั ไป
2. ระบบไฟฟ้าก�ำลัง นอกเหนือจากข้อ 13.2.2 และ13.2.3
3. ระบบปมั๊ นำ้� ข้ึนถงั บนหลังคา
4. ระบบปรับอากาศ
5. ระบบระบายน�้ำโดยท่ัวไป
2) ประเภทที่ 2 ระบบท่ตี อ้ งการความปลอดภัยสูง (ข้อ 13.2.2)
(High Safety Requirement System)
1. ระบบปรบั อากาศเฉพาะสว่ นท่เี กีย่ วกับ การจา่ ยลม
2. ระบบระบายน�้ำฉุกเฉิน
3. ระบบลฟิ ต์และบนั ไดเล่ือน
4. ระบบสญั ญาณเตอื นภัยต่างๆ
5. ระบบควบคุม Computer
6. ระบบทางหนีไฟ (Escape Way)
3) ประเภทท่ี 3 ระบบท่ตี ้องการความปลอดภัยสงู มาก (ข้อ 13.2.3)
(Very High Safety Requirement System)
1. ระบบไฟฟ้าแสงสว่างฉุกเฉินทั้งในอาคาร และใต้ผิวดิน
และอุโมงค์ทางว่ิง
2. ระบบอัดอากาศสำ� หรับบันไดหนีไฟ
3. ระบบดดู และระบายควนั
4. ระบบส่ือสารฉกุ เฉนิ
5. ระบบดูดและระบายควนั ท้ังในอาคารใต้ผิวดนิ และอโุ มงค์
ทางวิง่
6. ระบบเครื่องสูบน�้ำดับเพลงิ และการดบั เพลิงทั้งหลาย

103คู่มือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

1) ระบบที่ต้องการความปลอดภยั ปกติ (ข้อ 13.3.2.1)
1. ฉนวนสายไฟฟ้าต้องทนอุณหภูมิไดไ้ มต่ ำ่� กว่า 90 °C
2. ฉนวนหรือวัสดุหุ้มสายไฟฟ้าต้องเป็นชนิด Flame
Retardant มคี ณุ สมบตั ติ า้ นทานการลกุ ไหม้ตามมาตรฐาน
IEC 60332 -1 หรอื IEC 60332 - 3 มคี ุณสมบัติการปล่อย
ก๊าซตามมาตรฐาน IEC 60754 - 2 หรือมีคุณสมบัติ
การปลอ่ ยควันตามมาตรฐาน IEC 61034 - 2
3. สายไฟฟ้าท่ีเปลือกนอก ไม่ใช่โลหะ จะต้องเดินในท่อ
แบบ RSC, IMC
4. สายไฟฟ้าต้องต่อเข้าเคร่ืองอุปกรณไ์ ฟฟา้ ตอ้ งปดิ ผนกึ ท่ีถาวร
2) ระบบทีต่ ้องการความปลอดภยั สงู (ข้อ 13.3.2.2)
นอกเหนือจากข้อก�ำหนดในระบบที่ต้องการความปลอดภัย
ปกติแลว้ สายไฟฟ้าตอ้ งเป็นไปตาม BS 6387 ในระดบั AWX
3) ระบบทตี่ ้องการความปลอดภยั สูงมาก (ขอ้ 13.3.2.3)
นอกเหนือจากขอ้ กำ� หนดใน ระบบที่ต้องการความปลอดภยั
ปกติแล้ว สายไฟฟ้าตอ้ งเป็นไปตาม BS 6387 ในระดบั CWZ
หรือใช้ MI Cable
การแยกระบบการเดนิ สาย
1) ห้ามเดินสายรว่ มกับระบบอืน่
2) สายเคเบลิ หลายแกนห้ามใช้รว่ มกนั

104 คมู่ ือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

เมนสวิตซแ์ ละสวิตซ์ตา่ งๆ
1) ระบบความปลอดภัยปกติ และระบบความปลอดภัยสูง
ตามกำ� หนดบทที่ 3
2) ระบบที่ต้องการความปลอดภัยสงู มาก
ตามบทที่ 3 และ บทท่ี 12 ขอ้ 12.4
3) กรณเี มนสวติ ซ์ และสวติ ซต์ ่างๆ ติดตง้ั อยูท่ ่ีชนั้ ใต้ผวิ ดนิ
ฉนวนหรือวัสดหุ มุ้ สายไฟฟา้ ตอ้ งเปน็ ชนดิ Flame Retardant
มีคณุ สมบัตติ ้านเปลวเพลงิ ตามมาตรฐาน IEC 60332 - 1
หรือ IEC 60332 - 3 มีคุณสมบัติการปล่อยก๊าซ ตาม
มาตรฐาน IEC 60754 - 2 มีคุณสมบัติการปล่อยควัน
ตามมาตรฐาน IEC 61034 - 2 สำ� หรับ วงจรไฟฟา้ ชว่ ยชวี ิต
ต้องเปน็ ไปตามบทที่ 12

5.9 พิกดั กระแสของสายทนไฟ

สายทนไฟ ฉนวนมีพิกัดอณุ หภมู ิ 90 °C
ดังนัน้ พิกดั กระแสของสายทนไฟที่ติดต้งั ในท่อร้อยสาย มีดงั น้ี
กลมุ่ การติดตงั้ ท่ี 2 (ร้อยท่อในอากาศ) ตารางที่ 5 - 27
กลุ่มการตดิ ต้งั ที่ 5 (ร้อยทอ่ ฝงั ดนิ ) ตารางที่ 5 - 29

105ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-27
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตวั นำ� ทองแดงหุม้ ฉนวนครอสลิงกด์พอลเิ อทิลนี มีเปลอื กนอก
สำ� หรบั ขนาดแรงดัน (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อณุ หภูมติ ัวน�ำ 90 ºC อุณหภูมิ
โดยรอบ 40 ºC เดินรอ้ ยในทอ่ ในอากาศ

ลักษณะการตดิ ตง้ั กลุ่มที่ 1 กล่มุ ท่ี 2
จ�ำนวนตัวนำ� กระแส 2 3 2 3
ลกั ษณะตัวนำ� กระแส แกนเดยี ว หลายแกน แกนเดียว หลายแกน แกนเดียว หลายแกน แกนเดียว หลายแกน
รปู แบบกา รตดิ ต้งั
รหัสชนิดเคเบลิ ทใี่ ชง้ าน IEC 60502-1 และสายทม่ี ีคณุ สมบตั ิพเิ ศษต่างๆ เช่น สายทนไฟ, สายไร้ฮาโลเจน, สายควนั นอ้ ย เป็นตน้
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)
1 13 13 12 12 15 15 14 14
1.5 17 17 15 15 21 20 18 18
2.5 24 23 21 20 28 27 25 24
4 32 30 28 27 38 36 34 32
6 41 38 36 35 49 46 44 40
10 56 52 49 46 68 63 60 55
16 74 69 66 62 91 83 80 73
25 96 90 86 81 121 108 106 96
35 119 110 106 99 149 133 131 116
50 144 132 128 118 180 159 159 140
70 182 167 163 149 230 201 202 177
95 219 200 197 179 278 241 245 212
120 253 230 227 207 322 278 284 244
150 289 264 259 236 358 304 311 273
185 329 299 295 268 409 349 349 309
240 386 351 346 315 480 418 410 362
300 442 402 396 360 549 484 468 414
400 - - - - 622 - 531 -
500 - - - - 713 - 606 -

106 คู่มือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 5 สายทนไฟ

ตารางที่ 5-29
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดงหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน มีเปลือกนอก
ขนาดแรงดนั (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภมู ติ ัวนำ� 90 ºC อณุ หภูมโิ ดยรอบ
30 ºC ร้อยทอ่ ฝังดินหรือฝังดนิ โดยตรง

ลักษณะการตดิ ต้งั กลุม่ ท่ี 5 กลมุ่ ท่ี 6
จ�ำนวนตวั น�ำกระแส 2 3 ไม่เกนิ 3
ลักษณะ ตัวน�ำ แกนเดียว / แกนเดยี ว / แกนเดียว /
หลายแกน หลายแกน หลายแกน

รูปแบบการติดตัง้

รหสั ชนิดเคเบลิ ท่ีใช้งาน 25 IEC 60502-1 33
ขนาดสาย (ตร.มม.) 33 ขนาดกระแส (แอมแปร)์ 43
1.5 43 22 55
2.5 54 29 70
4 71 38 92
6 94 47 119
10 124 63 152
16 150 83 184
25 180 109 217
35 223 132 266
50 271 159 318
70 313 196 362
95 355 238 406
120 406 275 459
150 477 312 533
185 543 356 601
240 625 418 684
300 717 475 777
400 545
500 623

107ค่มู อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

5.10 สายทนไฟของ BCC
108 คมู่ ือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟา้

บทท่ี 5 สายทนไฟ

109คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

110 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 5 สายทนไฟ

111คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

112 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 5 สายทนไฟ

113คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

114 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 5 สายทนไฟ

115คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

116 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 5 สายทนไฟ

117คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

118 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 5 สายทนไฟ

119คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

120 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 6 ท่อร้อยสาย เคร่อื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟ้า

6บทที่
ท่อรอ้ ยสำย เครอื่ งประกอบ และ
กลอ่ งไฟฟ้ำ

6.1 บทน�ำ

ในการเดนิ สายไฟฟ้านัน้ ถึงแมว้ ่าฉนวนท่ีหุม้ สายไฟฟา้ จะมคี วามแขง็ แรง
ทนทานพอสมควร แต่ว่ามันก็ยังไม่แข็งแรงพอท่ีจะทนต่อแรงกระแทกต่างๆ
จากภายนอกได ้ ดงั น้นั เพ่ือเป็นการป้องกันสายไฟฟา้ ไม่ให้ไดร้ ับความเสียหาย
และสามารถใช้งานได้ยาวนาน ในปจั จบุ ันจึงนยิ มทีจ่ ะเดนิ สายไฟฟา้ ในท่อรอ้ ยสาย
(Raceways) ท่อร้อยสายเป็นอุปกรณ์ซ่ึงมีลักษณะเป็นท่อกลมหรือช่องส่ีเหลี่ยม
ผวิ ในเรียบใช้ในการเดินสายไฟฟ้าโดยเฉพาะ

ประโยชนข์ องการใชท้ ่อร้อยสาย มีดงั น้ี
1. ป้องกันสายไฟฟ้าจากความเสียหายทางกายภาพ เช่น การถูก
กระทบกระแทกจากของมีคม หรอื ถกู สารเคมตี า่ งๆ
2. ป้องกันอันตรายกับคนท่ีอาจจะไปแตะถูกสายไฟฟ้า เม่ือฉนวนของ
มนั เสยี หาย หรือมีการเสอ่ื มสภาพ
3. สะดวกต่อการร้อยสาย และ เปล่ียนสายไฟฟ้าสายใหม่ เมื่อสาย
หมดอายุการใช้งาน
4. ทอ่ รอ้ ยสายที่เป็นโลหะ จะตอ้ งมกี ารตอ่ ลงดนิ เพือ่ เปน็ การปอ้ งกนั
ไฟฟ้าช๊อตได้
5. สามารถป้องกันไฟไหม้ได้ เน่ืองจากถ้าเกิดการลัดวงจรภายในท่อ
ประกายไฟ หรอื ความร้อนจะถกู จ�ากัดอย่ภู ายในท่อ

121คู่มือการออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

ทอ่ ร้อยสายท�ำมาจากวัสดทุ เี่ ป็นโลหะ เช่น เหลก็ อะลมู เิ นยี ม หรอื วสั ดุ
ทีเ่ ปน็ อโลหะ เชน่ พลาสติก หรอื แอสเบสโตส

6.2 ชนิดของทอ่ ร้อยสาย

ทอ่ รอ้ ยสายทน่ี ิยมใช้กนั ในปจั จุบัน มดี งั น้ี
l ทอ่ โลหะหนา (Rigid Metal Conduit)
l ท่อโลหะหนาปานกลาง (Intermediate Metal Conduit)
l ทอ่ โลหะบาง (Electrical Metallic Tubing)
l ทอ่ โลหะออ่ น (Flexible Metal Conduit)
l ท่ออโลหะแขง็ (Rigid Nonmetallic Conduit)
l รางเดินสาย (Wireways)
l รางเดนิ สายประกอบ (Auxiliary Gutters)

6.3 ทอ่ โลหะหนา (Rigid Metal Conduit, RMC)

ทอ่ โลหะหนาเปน็ ท่อท่มี ีความแขง็ แรงท่สี ดุ สามารถทนต่อสภาพแวดลอ้ ม
ต่างๆ ไดด้ ี ท่อชนดิ น้ีถา้ ท�ำมาจากเหลก็ กลา้ จะเรียกวา่ ท่อ RSC (Rigid Steel
Conduit) และส่วนใหญ่จะผ่านขบวนการชุบด้วยสังกะสี (Galvanized)
ซ่ึงจะช่วยป้องกันสนิมได้อย่างดี การใช้งานสามารถใช้งานได้ทุกสถานท่ี และ
ทุกสภาพอากาศ ทั้งภายนอกและภายในอาคาร รวมทั้งสามารถฝังใต้ดินได้
ท่อ RMC มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 1/2” - 6” และความยาว
ท่อนละ 3 m

122 คู่มือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 6 ทอ่ ร้อยสาย เครือ่ งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

การติดต้งั มีกฎเกณฑ์ดงั น ้ี
ในสถานทเ่ี ปยี ก (Wet Location) ส่วนประกอบทใ่ี ชย้ ึดทอ่ เชน่ Bolt,
Sใtนraสpถาแนลทะเ่ี ปSียcกre( wWeเtป็นLoตc้นatiตon้อง)เปสน็ ว่ ชนนปดิระทก่ีทอบนทตใ่ีอชกย้ าดึ รทผ่อกุ เรชอ่ ่นนBไดol้t,ถ้าSตtิดraตpงั้ ใแนลทะี่
Screทwีม่ ีกาเปร็นผตุกน้ร่อตนอ้ ง(เCป็นinชdนeิดrทFท่ี iนllต)่อทกอ่ารจผะุกตรอ้่ งนเไปดน็้ ถชา้ นติดตทงั้ีท่ ในทตท่ีอม่ีกกีาารรผผกุ ุกรร่อนไ(ดC้ iหndรeือr
Fill )หท้มุ ่อทจะอ่ ตดอ้ ้วงยเปค็นอชนนกิดรทตี ท่ี หนนตา่ออกายร่าผงกุ นร้ออ่ ยนไ2ด้ หนรวิ้ อื หใุม้นทก่อาดรว้ตยอ่ คทออ่นเกขรา้ ตี กหบั นเาคอรย่ือา่ งนป้อรยะกอนบ้ิว
ในกาจระตต่อ้อทง่อใเชขบ้ากุชบั ชเงิ่ คร(่อBื งuปsรhะiกnอgบ) เจพะ่ือตป้อง้อใงชก้บันุชฉชนง่ิ ว(นBขuอshงiสngาย)ไฟฟเพา้ เ่อื สปีย้อหงกายนั ฉถน้าวมนกี ขาอรง
สายไดฟดั ฟโ้าคเ้งสยี มหมุายดัดถโา้ คม้งกี ขารอดงดัทโ่อครง้ ะมหมุ วด่าดั งโจคดุง้ ขดองึ งสทา่อยระรหววมา่ งกจนั ดุ จดะงึ ตสาอ้ ยงไรมวเ่มกกนิ นั จ3ะต6อ้0งไอมงเ่ ศกานิ
360 นองอศกาจนาอกกนจี้ากกานร้ี เกดานิรเทด่อนิ จทะ่อตจะอ้ ตงอ้ มงกีมากี ราจรจับบั ยยึดดึ ทมี่ น่ั ่ คคงงแแขขง็ ง็แแรงรทงกุทรุกะรยะไยมะ่เไกมนิ ่เก3นิ m3แmละ
หา่ งจแาลกะกหล่อ่างงไจฟาฟก้ากหลรอ่ อื งจไดุฟตฟ่อา้ไฟหไรมอื เ่ จกุดนิ ต0่อ.9ไฟmไม่เกิน 0.9 m

90 90 90 90
อนุญาต
กลอ่ งไฟฟ้า กลอ่ งไฟฟ้า
รวมได้ +++ = 36

90 45 กลอ่ งไฟฟ้า
90
กลอ่ งไฟฟ้า 90
90
45

ไมอ่ นุญาต
รวมได้ +++++ = 

รปู รทปู ่ี ท6ี่.61.มมุมมุ ดดัดดัโคโคง้ ้งทท่อ่อรระะหหว่างจุดดงึ สายย

123ค่มู ือการออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

รูปที่ 6.2 การตดิ ตงั้ ท่อ RMC

รปู ที่ 6. การติดตงั้ ท่อ RMC

6.4 ท่อโลหะหนาปานกลาง
6.4 ท่อ(โIลnหtะeหrนmาปeานdกiลaาtงe( IMnteermtaedliaCteoMnetdaluCiotn,dIuMit ,CIM)C )

ทอ่ ทโล่อหโะลหหนะาหปานนากปลาางนหกรลอื าทงอ่ หIMรือC เทป็น่อทอ่IMทม่ีCคี วเาปม็นหทนา่อนท้อี่มยกีควว่าาทม่อหRนMาCน้สอายมกาวรถ่า
ทใช่อง้ านRแMทนCทอ่ สRาMมCารไถดใท้ ชุก้งสาถนานแทท่ี แนตทม่ รี่อาคRาถMูกกCวา่ ไดกา้ทรุตกดิสตถงั้ ากนาทรต่ี อ่ แสตาย่มแีรลาะคกาารถตูกอ่ กแยวก่า
กรวามรทตงั้ ิดกาตรั้งตอ่ กท่อารตท่อาํ ใสนาลยกั ษแณละเะชก่นาเดรยี ตว่อกบัแทย่อก RรMวมCทั้งโกดยาทร่อต่อIทM่อC ทม�ำขี ในนาลดเักสษน้ ผณา่ นะ
เศชนู ่นยเก์ ดลียางวตกงั้ บัแตท่ 1่อ/2R”M– C4” โแดลยะคทวอ่ ามIMยาCวทม่อขีนนละาด เmสน้ ผา่ นศนู ย์กลางตั้งแต่ 1/2” - 4”
แ6.ล5ะคทว่อาโมลหยะาบวาทงอ่ น( Eลleะct3ricmal Metallic Tubing , EMT )
อจ 6เลผแ(ดะขนึงาE.ิงน็งัมค5xแคpลีคารmทอoง รอวนsอ่นททเeายกโ้ทอdลอ่มรต่อยห่าตีโแก)าะลไนโวขมบดแลห้ันา่ ล็า้งผแะทหงะแลนหบ่อทระะทรังมาบ้ังงEอืซ่ี งรีนใทM่อเาาหน่อดน้คอTงรทาินยอื(ถจEี่เกใ(ะทปูกCMนมEวก่อิoดTขีฝ่วาlnโนา่eแ้cาEลาเeเลcMปสด่งaพ็านะtเlTมสดทrม()น้าEอ่iาเีรรเผcxทปชนถาา่ apม่่นีใ็นนคชผีolศทหาไ้เนดนูsดMถอ่รงัeนิยเ้ ูบืกอทฉก์ลdeาพกฝี่มอลง)tายาวักงีผะaงตใ่วแานภตนา่าlลางงััม้lทสผแยบiะผอ่ cตใานนาน่มทงังงัอTRกาค/า่ีซMเuรควดอ”่อCาถ่าbนิ น–รนทใใเiนกชแท่อnฝล”ร่า(้ไ้CะาgนดีตRแเนั้oลพ้เM,ไIฉะดMnดทEคCพา้cCงวั้นMใeทาาแนมะaจห่อลทTยงภึlระเ่ีาม))ปอืาวEคีฝิดIทยเMMวงชโั่อใาใล่นนนนCมT่ง
จะมีขนาดเส้นผ่านศูนยก์ ลางต้ังแต่ 1/2” - 2” และความยาวท่อนละ 3 m
ไม่ควรใช้ท่อ EMT ในท่ีที่มีการกระทบกระแทกทางกล ไม่ใช้ฝังใต้ดิน
และไม่ใช้ในระบบแรงสูง ส่วนการติดต้ัง การต่อสายและการต่อแยก ท�ำใน
ลักษณะเช่นเดียวกับท่อ RMC การต่อท่อ EMT ห้ามท�ำเกลียว การต่อท่อ
จะใช้ข้อต่อชนิดไม่มีเกลียว เชน่ แบบใช้สกรไู ข และไม่อนญุ าตให้ใชท้ ่อ EMT
เป็นตวั นำ� สำ� หรับต่อลงดิน

124 คู่มือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 6 ท่อรอ้ ยสาย เครือ่ งประกอบ และกลอ่ งไฟฟา้

6.6 ทอ่ โลหะอ่อน (Flexible Metal Conduit, FMC)

ท่อโลหะอ่อนท�ำมาจากเหล็กกล้าชุบสังกะสี ในลักษณะที่มีความอ่อน
ตัวสูง สามารถโค้งงอได้ ท่อโลหะอ่อนเหมาะส�ำหรับใช้งานกับอุปกรณ์ท่ีมี
การสั่นสะเทือนขณะใชง้ าน เชน่ มอเตอร์ เครอื่ งจักรต่างๆ หรือ ใชก้ ับงานที่
ตอ้ งการความโค้งงอดว้ ยมุมหักสูงๆ เชน่ จุดต่อดวงโคม
ทอ่ โลหะออ่ นไม่อนุญาตใหใ้ ชใ้ นบางกรณี ดังน้ี
l ในปล่องลฟิ ท์ หรือ ปลอ่ งขนของ
l ในห้องแบตเตอร่ี
l ในสถานท่อี ันตราย
l ในสถานท่ีเปียก ยกเว้นเมื่อมีการป้องกันไม่ให้น้�ำเข้าไปในท่อ และ
ใช้สายไฟฟา้ ทเ่ี หมาะ
l ฝังในดิน หรอื ฝงั ในคอนกรตี
การตดิ ตั้งท่อ FMC จะตอ้ งมีการจับยดึ ที่มน่ั คงแข็งแรงทกุ ระยะไม่เกนิ
1.50 m และหา่ งจากกล่องไฟฟา้ หรือ จากจดุ ตอ่ ไฟ ไม่เกนิ 0.30 m
ในการดัดโค้งท่อ FMC จะต้องมีมุมดัดโค้งระหว่างจุดดึงสาย รวมกัน
ไม่เกิน 360 องศา นอกจากนี้สามารถใช้ท่อโลหะอ่อนเป็นตัวน�ำส�ำหรับต่อ
ลงดินได้ เม่ือท่อโลหะอ่อนมีความยาวไม่เกิน 1.80 m และสายไฟภายใน
ตอ่ กบั เครื่องปอ้ งกันกระแสเกนิ ขนาดไม่เกนิ 20 A

รปู ทร่ี ปู6ท.3ี่ 6ก.3ากราตริดตติดง้ั ตทงั้ อ่ทโ่อลโลหหะะออ่อ่อนน
6.7 ท่ออโลหะแขง็ ( Rigid Nonmetallic Conduit , RคNมู่ Cือก)ารออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า 125

ท่อ และ อุปกรณ์ของท่อชนิดน้ี ทํามาจากสารอโลหะซ่ึงมีคุณสมบัติเหมาะสมทาง

6.7 ท่ออโลหะแข็ง (Rigid Nonmetallic Conduit, RNC)

ท่อ และ อุปกรณ์ของท่อชนิดน้ี ท�ำมาจากสารอโลหะซึ่งมีคุณสมบัติ
เหมาะสมทางกายภาพได้แก่ ไฟเบอร์ ใยหนิ ซีเมนต์ พีวซี ีอยา่ งแข็ง อพี อคซี่
เสริมใยแกว้ โพลเี อทธิลนี ความหนาแนน่ สูง เปน็ ต้น
ทอ่ อโลหะแขง็ จะมีความทนทานตอ่ การกัดกรอ่ น และการกระทบกระแทก
ได้ดี ท่อชนิดน้ีแม้ว่าความแข็งแรงจะน้อยกว่าท่อโลหะ แต่มันมีความทนทาน
ต่อความช้นื และการกดั กรอ่ นจากสารเคมใี นอากาศได้ดกี ว่า
ท่ออโลหะแขง็ สามารถใช้ได้ในสถานทด่ี ังน้ี
l ในท่เี ปิดโล่ง (Exposed) ทปี่ อ้ งกันความเสียหายทางกายภาพ
l ในที่ซ่อน (Conceal) เชน่ เดินซอ่ นในผนงั พ้ืน และ เพดาน
l ในท่เี ปียก และชืน้ โดยมีการปอ้ งกันน�้ำเขา้ ไปในท่อ
l สามารถฝังใต้ดินได้ เพราะมันทนต่อความช้ืน และการผุกร่อนได้
แต่เพอื่ ความแขง็ แรงสว่ นมากจะหุม้ ด้วยคอนกรีต ท่เี รียกวา่ Duct Bank
ท่ออโลหะแข็งไม่อนุญาตให้ใช้ในบางกรณีดงั นี้ คือ ใชเ้ ป็นเคร่อื งแขวน
และจับยดึ ดวงโคม และในที่มอี ณุ หภมู สิ ูงกวา่ อณุ หภมู ขิ องทอ่ ท่รี ะบุ
126 คู่มอื การออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟา้

บทที่ 6 ทอ่ ร้อยสาย เครอ่ื งประกอบ และกลอ่ งไฟฟ้า

6.8 จำ� นวนสายไฟฟา้ สูงสุดในท่อรอ้ ยสาย

การเดินสายไฟฟ้าในท่อร้อยสาย เป็นแบบการติดต้ังที่มีการใช้มากท่ีสุด
ซึ่งจ�ำนวนสายไฟฟ้าในท่อร้อยสายจะต้องมีจ�ำนวนไม่มากเกินไป ด้วยเหตุผล
2 ประการ คือ
1. เมื่อมีกระแสไหลผ่านสายไฟฟ้าในท่อร้อยสาย จะท�ำให้เกิดความ
ร้อนขน้ึ จงึ จำ� เปน็ ต้องมที ว่ี ่างสำ� หรบั การระบายความรอ้ น
2. พื้นท่ีหน้าตัดรวมของสายไฟฟ้า ต้องเล็กกว่าพ้ืนท่ีหน้าตัดภายใน
ของท่อร้อยสายพอสมควร เพ่ือให้การดึงสายไฟฟ้าทำ� ไดส้ ะดวก และไม่ท�ำลาย
ฉนวนของสายไฟฟา้
เปอร์เซ็นต์สูงสุดของพื้นที่หน้าตัดรวมของสายไฟฟ้า ต่อพ้ืนที่หน้าตัด
ของท่อร้อยสาย (% FILL) ตอ้ งได้ตาม ตารางท่ี 6.1

ตารางที่ 6.1 (ตารางท่ี 5 - 3)
พนื้ ทหี่ นา้ ตัดรวมของสายไฟทกุ เสน้ คดิ เป็นร้อยละเทยี บกบั พ้นื ที่หน้าตดั ของท่อ

จ�ำนวนสายในทอ่ รอ้ ยสาย 1 2 3 4 มากกวา่ 4
สายไฟทกุ ชนิดยกเวน้ สาย 53 31 40 40 40
ชนิดปลอกตะกว่ั ห้มุ
สายไฟชนดิ มปี ลอกตะกวั่ หุ้ม 55 30 40 38 35

127คมู่ อื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

ตารางที่ 6.2
ขนาดพนื้ ทหี่ น้าตดั ของท่อร้อยสาย

ขนาดท่อ พ.ท. หน้าตัดทอ่ 1 ตวั น�ำ 2 ตวั นำ� 3 ตวั นำ� ข้ึนไป
mm (น้วิ ) 100% 53% 31% 40%
(mm2) (mm2) (mm2) (mm2)
71
15 (1/2) 177 94 55 126
196
20 (3/4) 314 166 97 322
503
25 (1) 491 260 152 785
1327
32 (1 1/4) 804 426 249 2011
2545
40 (1 1/2) 1257 666 390 3142
4909
50 (2) 1963 1041 609 7069

65 (2 1/2) 3318 1759 1029

80 (3) 5027 2664 1558

90 (3 1/2) 6362 3372 1972

100 (4) 7854 4163 2435

125 (5) 12272 6504 3804

มายเหตุ 150 (6) 17671 9366 5478
หมายเหตุ
- พน้ื ทห่ี น้าตดั -ท อ่ พรอ้น้ื ยทสห่ี านย้าคตดัดิ จทาอ่ กรส้อตูยรสาย คดิ จากสูตร
A =A = �
โดยท่ี � �2

โดยท ่ี A = พนื้ ทหี่ น้าตัด (mm2)
A =d = เพสน้ื้นทผหา่่ี นนศ้านูตยดั ์กล( าmงm(m )m)

128 ค่มู ือกdารออกแบบ=และติดตงั้ ระเบสบน้ไฟผฟา่า้ นศนู ยก์ ลาง ( mm )