คู่มือการออกแบบระบบไฟฟ้า BANGKOK CABLE

บทท่ี 10 การต่อลงดิน (Grounding)

10.8.6 การคำ� นวณคา่ ความตา้ นทานหลกั ดนิ
ความตา้ นทานหลักดนิ สามารถคำ� นวณได้ โดยมีหลกั การดงั นี้
- ค่าความต้านทานจ�ำเพาะ r มคี า่ คงที่ และสม่ำ� เสมอ
- ค่าทีค่ �ำนวณได้ เป็นค่าโดยประมาณ เทา่ นัน้

วิศวกรไฟฟ้า ต้องสามารถค�ำนวณค่าความต้านทานหลักดินได้เพ่ือเป็น
แนวทางในการออกแบบระบบหลักดิน แต่สุดท้ายค่าจริงต้องได้จากการวัด
เทา่ นัน้

1. 1ห. ลหกั ลดักินดแนิ บแบบแบนแวนดว่ิงดิ่ง
ควา มตคา้ นวาทมาตน้าหนลทกั ดานิ สหาลมักาดรถนิ คสาํานมวาณรถไดคจ้�ำานกวสณตู ไรด้จากสูตร

R R = = ఘ ቂ݈݊ ቀ଼ௗ௅ቁ െ ͳቃ ...... (10.1)
โดย ที่ โดยที่ ଶగ௅

R R = = คคววาามมตต้าา้ นนททาานนดดนินิ ((Ω) )
ldnL r = NเคคNคเคสววสaวว้นaาาน้tาาtผuมมuผมมา่rrยตา่ยตaaศศา้าlาา้lนูวนนูวนLLยยoทท((ogmก์ก์าาmgaลลนนa)rาาจiจ)rtขงงhiาํำ�tอmเ(hเ(พพงmmmาหาะ)ละ)ข(ัก(อดΩงินห.mmลกั ))ดิน
L = =
d = =
ln = =
=

ตวั อย่างที่ 10.9 หลกั ดินแบบแนวด่ิง ตอกลงในดินท่ีมี  = 100  m
จงหาความต้านทานของดิน
1) d = 14.2 mm , L = 3.0 m , 6 m
2) L = 3.0 m , d = 14.2 mm , 28.4 mm

วิธีทาํ 279คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

1) d = 14.2 mm , L = 3.0 m , 6 m

llddnnLL ====== NNเเคคสสววaaนน้้ าาttuuผผมมrrาา่่ยยaaศศllาานนููววLLยยoo((ggกก์์ mmaaลลrrาาii))ttงงhhmm(( mm ))

ตตววัั ออยย่่าางงททต ่ี่ีัว11อ00..ย99า่ งห21จท2121จจหห))งล))))หงง่ีลล กัLd1หหLdLdากกััด 0คาาดดิน.คคว9ิินนแววา ==แแบมาา====บบมมบต บบตตแ้า331131แแน้้าาน.4.4.4นนนน00ท0ว...22ววททด2าmmmดดนาาิง่mmmิิ่่งงนนข,,,mmต ขขอmตตอ ออง,,ออก,ดงง กกลดดินลลงิินนLLddงงในใในนดดดินิินนทททม่ี ่่ีีมม====dLี rีี 3311=..44==00==..122mm110 mm000,,3100mm66Ω.40.,,mm2.m22m88mmm,..44m6mmm,mm28.4 mm

ววิิธธีีททาาํํ วธิ ที ำ� L1mm11) =))d3 dd.0 === 11444...222mmmmmm,,, LL ==L 33..00=mm ,,366.0mmm, 6 m
LL == 33..00 m
RR R== = ଶଶఘఘగగ௅௅ ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଼଼ௗௗ௅௅ቁቁ െെ ͳͳቃቃ

== 66..00 L mmRRRRRR= 6.0 RR==== = 333ଶଶଵଵ444గగ଴଴...ൈൈ111଴଴ଷଷΩቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଴଴ǤǤ଼଼଴଴ൈൈଵଵଷଷସସଶଶቁቁ െെ ͳͳቃቃ
LL mR== =
= ଶଶఘఘగగ௅௅ ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଼଼ௗௗ௅௅ቁቁ െെ ͳͳቃቃ

RR R== = ଶଶଵଵగగ଴଴ൈൈ଴଴଺଺ ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଴଴ǤǤ଼଼଴଴ൈൈଵଵ଺଺ସସଶଶቁቁ െെ ͳͳቃቃ

RR R== = 111888...999 Ω

จจะะเเหหนน็็ ไไดด ค วว้้ าา่่วกกาาามรรตเเพพ้าจ นมมิิ่่11ะคคท00เ100หววา0าาน็น((มม0ดไ33ยยด44ิน(าา3้..วไวว114่ดาขข.––ก้1ออางง11–รหห88เ..ลล1พ99กกัั8่ิม))ดด.ค9//นนิิ )ว33เเ44า/ปป..ม11็็3นนย422า.==1วเเขทท=44อาา่่ 44ง4สส..ห664าาล.มม%%6ักาารร%ดถถินลลดดเคคปวว็นาามม2ตตาา้้ เนนททท่าาานนสดดานนิิ มไไาดดร้้ ถลด

280 22)) LL == 33..00 mm ,, dd == 1144..22 mmmm ,, 2288..44 mmmm
ddคู่มอื การอ==อกแบ11บ44แ..ล22ะตmmิดmmตั้งระบบไฟฟ้า
ఘఘ ቂ݈݊ ቀ଼଼௅௅ቁ െ ͳቃ
R=

จจะะเเหหนน็็ ไไดดวว้้ าา่่ กกาารรเเพพมมิิ่่11คค0000ววาา((มม33ยย44าา..วว11ขข––อองง11หห88..ลล99กกัั ))ดด//นนิิ 33เเ44ปป..11็็นน 22==เเทท44าา่่ 44สส..66าามม%%บาาทรรทถถี่ ลล1ดด0คคกววาาารมมตตต่อลาา้้ นนงดททินาานน(Gดดrนนิิ oไไuดดn้้ding)

dd 2d)==22=)) L 1LL11444...222=mm==m mmm33..00 mmm,, dd d== 1144=..22 mm1mm4.,,222m88..44mmm, mm28.4 mm
RR R== = ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଼଼ௗௗ௅௅ቁቁ
ଶଶఘఘగగ௅௅ െെ ͳͳቃቃ

== = ଶଶଵଵగగ଴଴ൈൈ଴଴ଷଷ ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଴଴ǤǤ଼଼଴଴ൈൈଵଵଷଷସସଶଶቁቁ െെ ͳͳቃቃ

222888...444 ==mmmmmm= 333444...111 Ω
dd d ===

RR R == = ଵଵ଴଴଴଴ ቂቂ݈݈݊݊ ቀቀ଴଴ǤǤ଼଼଴଴ൈൈଶଶଷଷ଼଼ସସቁቁ െെ ͳͳቃቃ
ଶଶగగൈൈଷଷ

== = 333000.5..55Ω

กกาารรเเพพมม่ิ่ิ ขข ตนนา้ าานดดทเเ11สสา00นนน้้ก 00ผผดา((าา่่นิร133ศศเไ044พนนููด..0ิ่11ยยม้เพกก์์ข(––3ียลลน433งาาา00.งง1ดขข..55ออเ–ส))งงหห้น3// ลล033ผกก.44ัั่า5..ดดศ11)นนิิ ูน/ ยเเ==3ปป์ก4็็นนล11.10022า..ง=66เเขทท%%1อาา่่ 0งลล.ห6ดดลคค%ักววาาดมมินตตาา้้ เนนปทท็นาานน2ดดนนิิ เไไทดด่าเเ้้ พพลยยีี งงดความ

22.. หหลล 2หหกกัั .ลล ดดกกััหหิินนดดลลแแนนิิ กักั บบแแดดบบบบินินบบรรแแศศนนัั บบมม้้ีีมมบบสสีีีี นตตููรม้ีรรัศกกีสมาาตูี รรรคคกาาํํ านนรววคณณ�ำดดนงงัั วนนณ้้ีี ดังน้ี


RR R == = ఘఘ ݈݈݊݊ ቀቀଶଶௗௗ௅௅ቁቁ ...... (10.2)
గగ௅௅

ตตววัั ออยย่่าางงทท่ีี่ 1100..1100 หหลลกกัั ดดนนิิ แแบบบบรรศศัั มมยยีี าาวว 2200 mm ตตววัั นนํําามมเเีี สสนน้้ ผผาา่่ นนศศนนูู ยยกก์์ ลลาางง 2200 mmmm
ฝฝงงัั ใในนดดนนิิ ททมม่่ีี ีี  == 220000  mm
ใใหหคค้้ าาํํ นนววณณหหาาคคววาามมตตาา้้ นนททาานนดดนนิิ 281คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

R = ఘ ݈݊ ቀଶௗ௅ቁ
గ௅

างที่ 10.10 ฝใหต ฝหงลังัวัค้ใกัในอาํนดดนยนดิ นิว่าแนิ ณทงหบททม่ีหลบม่ี่ีีาักร1ีคศัrด0วมิน.=า1ย=ี มแ0าตบ22ว 0า้0บ2น00ร0ทัศΩาmมน.ียตดmmาวนิั นวใําหม2ค้ เ0ี ส�ำน้นmผวา่ณนตหศัวานู นคย�ำวก์ มาลีเมาสตง้น้า2ผน0่าทmนาmนศูนดินย์กลาง 20 mm

วธิ ีท�ำ R R= = ఘ ቀଶௗ௅ቁ
గ௅ ݈݊

= = గଶൈ଴ଶ଴଴ ݈݊ ቀଶ଴ൈǤ଴ଶଶ଴ቁ

= 24.2 Ω

= 24.2 

 . หลกั 3ด.ิน หแลบกับดวินงแแหบวบนวงแหวน
หล กั ดนิ แบ บวงหแลหกั วดนินมแี สบตู บรวกงาแรคหาํวนนวมณี สดูตงั รนก้ี ารคำ� นวณ ดังน้ี

R R= = ఘ ݈݊ ቀଶగௗ஽ቁ ...... (10.3)
గమ஽

โด ยที่ โดDยท ่ี D= = เเสสน้้นผผา่า่ นนศศนู นู ยยก์ ก์ ลลาางขงขอองวงงวแงหแวหนวน

ย่างที่ 10.11 หลกั ดนิ แบบวงแหวนมเี สน้ ผ่านศนู ยก์ ลางกวา้ ง 80 m ตวั นํามเี สน้ ผ่าน

ศนู ยก์ ลาง 20 mm และดนิ โดยรอบ มี  = 100  m
ใหค้ าํ นวณหาความตา้ นดนิ ของหลกั ดนิ

R = ఘ ݈݊ ቀଶగௗ஽ቁ
గమ஽

ଶగൈ଼଴
଴Ǥ଴ଶ
282 ଵ଴଴

= ݈݊ ቀ ቁคู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไగฟฟమา้ൈ଼଴

R = ఘ ݈݊ ቀଶగௗ஽ቁ
గమ஽

โดยท่ี D = เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางขอบงทวทงี่ แ1ห0วกนารต่อลงดนิ (Grounding)

ตวั อย่างท่ี 10.11 ตหัวลกัอดยนิา่ งแทบบี่ 1ว0ง.แ1ห1ว นมเี สน้ ผ่านศนู ยก์ ลางกวา้ ง 80 m ตวั นํามเี สน้ ผ่าน
คศศใหนูวูนค้ายยาํมก์ ์กนตลลวา้าหณางนลงหด2ัก0านิ2ดคขm0นิวอาmแงmมบหตแบmลลา้ วนักะงดดดแแนินิินลหโขะดวอดยนงรินหมอโลีเบสดกั น้ยดมผรนิี อ่านบ=ศ1นูม0ยี 0์กrลา=งmก1ว0้า0ง 80 m ตัวน�ำมเี ส้นผา่ น
Ω.m ให้ค�ำนวณหา

วิธีทาํ วิธที �ำ
R
R= = ఘ ݈݊ ቀଶగௗ஽ቁ
గమ஽

= = గଵమൈ଴଴଼଴ ݈݊ ቀଶగ଴Ǥൈ଴ଶ଼଴ቁ

= = 11..2288 Ω



ตวั อย่างที่ 10.12 สถานประกอบการแหง่ หน่ึง ขนาด 30 x 40 m ใชห้ ลกั ดนิ วงแหวน

ตดิ ตงั้ หา่ งจากขอบอาคารดา้ นละ 1 m ให้  = 100  m
เสน้ ตวั นํา 50 mm2 จงคาํ นวณหาความตา้ นทานดนิ

283คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

ตัวอยา่ งที่ 10.12
สถานประกอบการแหง่ หน่ึง ขนาด 30 x 40 m ใชห้ ลักดนิ วงแหวน
ติดต้ังห่างจากขอบอาคารด้านละ 1 m ให้ r = 100 Ω.m เส้นตัวน�ำ
50 mm2 จงค�ำนวณหาความต้านทานดิน

วิธีทาํ หลักดินแบบวงแหวน
วิธีทาํ วิธีท�ำ
AAA = == 13312,,233314x4x2,443444x2mm24422m2 2
= ==

DD = = 44ටට11.ସସ.4ටට4గ4ൈ஺1m.ସସmଵ4గగൈ஺ǡଷ mଵସగǡସଷସସ

D = =
=
=

=

==

d2 = 50
4d2 = 50
4

d = 8ටmସටmൈగସହൈ଴గହ଴
d ==

284 = 8 mmคูม่ ือการออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

R = గఘమ஽ఘ݈݊ ቀଶగௗଶ஽గቁ஽

== = 44ටට11..ସ444ටൈ1mm.ସଵ4గగൈǡଷmଵସగǡସଷସସ บทท่ี 10 การตอ่ ลงดิน (Grounding)
== =

dd2244 d24 == == 55005050
dd dd == 88ටට8mmସସ8ටmmmൈൈగగmସହହmmൈ଴଴గହ଴
== ==
==

RR RR == === గగ���ఘఘమమ������஽஽��గ�����ఘమ��݈݈���஽���݊݊...���݈ቀቀ݊���ଶଶ���గగቀௗௗ�஽஽�ଶ�గ�ௗ�ቁቁ��஽��������ቁ...������������...������
===

=== = .2...54Ω

 ...มมมสีสีสีหหหตูตูตู ลลลรรรกกกักกักั 4 าดาดาดRRRร.รริินินนคคค ห มทททาําําํ ีสน่ีลนห่ีนหี่หูตววัก้วมุ้มุ้มุ ณณรณดดดRก===ินดดด้ว้ว้ว างงัยงทัยัยรนนนคคคี่หค=้ี้ี้ี อออ�ำุ้ม นนนนดวกกกว้���ณ��ร�รรย���ีตีตีตดคังอนน้ี กรีต ...... (10.4)

โโโดดดยยยทท ท่ี่ีี่ โ VDVDVDด ย ที่ D=== = 111...555777 �√�√�√���

 Vr====== = ปคปคปคคปวรววรรวราามาิมิมิาิมมมมาาามตาตตตตตตตรา้รา้รา้ ขนขนขนา้รออทอทนทขงงงาาาอทฐฐฐนนนาาางาจจจนนนฐนาําําํรรราเเเาจาาพพพนกกกำ� าาารเะ(ะ(ะ(พาขขขmmmกออาอ333งงะง)(ค)ค)คขmออออนนน3งก)กกครรรตอีตีตี น(((กรตีmmm(Ω))) .m)
=

ตตตวัววัั อออยยย่า่า่างงงททที่ี่่ี 111000...111333 ฐฐฐาาานนน===รรราาา111กกก000คคค000อออนนนกกกรรรตีตmีตmีmขขขออใอใใหหหงงงอออค้ค้ค้ าาาาําําํ คคคนนนาาาวววรรรณณณมมมหีหีหี WาWาWาคคคววxวxxาาาLLLมมมตตxตxxา้า้า้DDDนนนท=ท=ท=าาา222นนน000ดดดxxxนินินิ 333000 xxx 111 mmm

วววิิธิธธีทีทีทาําําํ VVV ==== 262200000xxxm33330300 xxx 111 285คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

โโดดยยทท่่ีี == ปปรรมมิิ าาตตรรขขอองงฐฐาานนรราากก (( mm33 ))
VV คคววาามมตตาา้้ นนททาานนจจาาํํ เเพพาาะะขขอองงคคออนนกกรรตตีี ((  mm ))
 ==

ตตววัั ออยย ต ่่าางงวั ททอ่ีี่ย11า่00ง..rฐ11ทา33น=่ี 1รฐฐ01าาานน0.ก==1รร0ค3าา11อกก Ω00คคน00ออ.กmนนรกกตี รรใขตตีีmmหอขข้คงออใใำ�หหองงนออคคา้้ าาวคาาํํ คคณนนาาาววรรรหณณมมมาีหหีี คWWWาาวคคาววxxxมาาLLLมมตตตxx้าxาา้้นDDนนDททท==าาา=22นน00ดด2xxิน0นิ 33x00 xx3011 mmx 1 m

ววิิธธีีททาาํํ วิธที �ำ V == = 662226000000000xxxmm33m3330003xxx111
VV == =


DD D == = 11..5577 ��√√��
==== == 11111333..55...22277mm m��√√660000
RR R == = గగఘఘ஽஽

== = గగൈൈଵଵ଴଴ଵଵ଴଴ଷଷǤǤଶଶ

== = 222...444 Ω



286 คูม่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 11 การคา� นวณกระแสลดั วงจร

11บทที่ กำรค�ำนวณกระแสลัดวงจร

11.1 บทนำ�

ในการเลือกใช้บริภัณฑ์ และระบบไฟฟ้านั้น นอกจากจะค�านึงถึง
กระแสขณะใชง้ านตามปกตแิ ลว้ ยังจะต้องคา� นงึ ถึงกระแสขณะทเ่ี กิดลัดวงจรดว้ ย
การลัดวงจรหมายถึงการที่วงจรไฟฟ้าเกิดความผิดพลาดโดยอุบัติเหตุหรือ
ความไม่ตั้งใจ ท�าให้ค่าอิมพีแดนซ์ของวงจรมีค่าลดลง ส่งผลให้กระแสไหล
มากกว่ากระแสปกติหลายเท่า กระแสลัดวงจรจะท�าให้เกิดความเครียดทางกล
(Mechanical Stress) และความเครยี ดทางความร้อน (Thermal Stress) ขน้ึ
ซึ่งสามารถส่งผลท�าให้บริภัณฑ์เสียหาย และเป็นอันตรายต่อคนได ้ ด้วยเหตุผล
ดังกล่าวจึงต้องค�านึงถึงผลของกระแสลัดวงจรเพ่ือจะได้ป้องกันความเสียหาย
ทอ่ี าจจะเกดิ ขึน้ ได้
การค�านวณค่ากระแสลัดวงจรของระบบไฟฟ้า เป็นส่ิงจ�าเป็นท่ีสุด
อย่างหนึ่งของการออกแบบระบบจ่ายก�าลังไฟฟ้าผู้ออกแบบระบบไฟฟ้า
จะตอ้ งทราบคา่ กระแสลัดวงจรล่วงหนา้ เพอ่ื ทจ่ี ะได้เลือกบรภิ ัณฑ์ท่เี หมาะสม
ถ้าผู้ออกแบบเลือกใช้บริภัณฑ์ท่ีทนกระแสลัดวงจรไม่เพียงพอก็อาจจะเกิด
ความเสียหายแก่ทรัพย์สิน และชีวิตเมื่อเกิดการลัดวงจรขึ้น ในทางกลับกัน
ถ้าผู้ออกแบบเลือกใช้ขนาดของบริภัณฑ์ใหญ่เกินไป ราคาค่าติดต้ังระบบไฟฟ้า
ก็จะแพงเกินไปโดยไม่จ�าเป็น ดังน้ันการค�านวณค่ากระแสลัดวงจรของระบบ
ไฟฟา้ จงึ เป็นส่งิ ทสี่ า� คญั มากสา� หรับผูอ้ อกแบบระบบไฟฟ้าทีด่ ี

287คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

11.2 มาตรฐานการค�ำนวณกระแสลัดวงจร

เนื่องจากกระแสลัดวงจรมีความส�ำคัญอย่างมากต่อการเลือกใช้
บริภัณฑ์ไฟฟ้า หลายประเทศจึงได้มีข้อก�ำหนดหรือมาตรฐานในการค�ำนวณ
กระแสลัดวงจรและเพื่อให้การค�ำนวณเป็นไปในแนวเดียวกัน ทาง IEC
(International Electrotechnical Commission) จึงได้จัดท�ำมาตรฐาน
สากลส�ำหรับการค�ำนวณกระแสลดั วงจรข้นึ คือ IEC 60909 “Short-circuit
Current Calculation in Three-phase A.C. System”
มาตรฐาน IEC 60909 ไดแ้ บ่งการคำ� นวณกระแสลดั วงจรออกเปน็
2 ประเภท คือ
1. การลัดวงจรไกลจากเครื่องก�ำเนิดไฟฟ้า (Far-from-generator
Short Circuit)
2. การลัดวงจรใกล้เครื่องก�ำเนิดไฟฟ้า (Near-to-generator Short
Circuit)
การลัดวงจรไกลจากเครื่องก�ำเนิดไฟฟ้า จะไม่มีการเปลี่ยนแปลง
ของแหล่งจ่ายไฟตลอดช่วงเวลาการลัดวงจร และค่าอิมพีแดนซ์ของวงจร
จะมีคา่ คงทีด่ ้วย
ส่วนการลัดวงจรใกล้เคร่ืองก�ำเนิดไฟฟ้าน้ัน ค่ารีแอกแตนซ์ของเครื่อง
ก�ำเนิดไฟฟา้ จะมคี า่ เพม่ิ ขน้ึ ท�ำให้กระแสลัดวงจรสว่ น A.C. จะค่อยๆ มีค่าลดลง
สถานประกอบการส่วนมากจะรับไฟฟ้าจากระบบจ�ำหน่ายแรงดันสูง
แรงดนั ปานกลาง และแรงดนั ต�่ำของทางการไฟฟ้า ระบบไฟฟา้ ดงั ทกี่ ลา่ วมานี้
เป็นระบบท่ีถือว่าไกลจากเครื่องก�ำเนิดไฟฟ้า ดังน้ันในบทน้ีจะกล่าวเฉพาะ
การลัดวงจรไกลจากเคร่ืองก�ำเนิดไฟฟา้
เมื่อเกิดการลัดวงจรไกลจากเคร่ืองก�ำเนิดไฟฟ้าข้ึน กระแสลัดวงจรจะ
เปน็ ผลของกระแส 2 ส่วนด้วยกัน ได้แก่
288 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 11 การคำ� นวณกระแสลัดวงจร

1. ส่วนประกอบ A.C. ซง่ึ มีขนาดคงที่ ตลอดระยะเวลาการเกิดลดั วงจร
2. ส่วนประกอบ D.C. ซึ่งมีค่าสูงสุดค่าหนึ่ง และค่อยๆ มีค่าลดลง
จนเป็นศูนย์

Current

Top Envelope
Decaying (Aperiodic) Component i DC
2 2 I"k
ip T im e
A

2 2 Ik = 2 2 I"k

Bottom Envelope

รปู ท่ี 11.1 แสดงรูปคลนื่ ของกระแสลัดวงจรไกลจากเครอ่ื งก�ำเนดิ ไฟฟ้า

รปู ที่ 11.1 แสดงรปู คล่ืนของกระแสลดั วงจรไกลจากเครื่องกาํ เนิดไฟฟ้ า
การลดั วงจรของระบบไฟฟา้ อาจแบง่ เปน็ 4 ชนิด คอื
การลดั ว1ง.จ รกขาอรงรละดั บวบงไจฟรฟแ้าบอาบจสแบามง่ เเปฟ็นสส4มชดนุลิดIคk3อื , Ik
. กา รลดั(BวงaจlรaแnบcบeสdามTเฟhสrสeมeด-ุลPhIka3 s, eIk Short Circuit)
( B2a. laกnาceรdลTดั hวrงeจe-รPแhบasบeสSาhยoถrtึงCสirาcยuiไtม)ต่ อ่ กบั ดิน Ik2
. กา รลดั(LวงinจรeแบtoบสLาiยnถeงึ สSาhยไoมrต่t่อCกiบัrcดuนิ itIk2Without Earth Connection)
( L3in. eกtoารLลinัดeวSงhจoรrtแCบirบcuสitาWยถithงึ oสuาtยEตarอ่ thกCับoดnินneIckt2ioEn )
. กา รลดั(LวงinจรeแบtoบสLาiยnถeงึ สSาhยตo่อrtกบัCดirนิ cuIk2iEt With Earth Connection)
. (กLา4 รin.ลe ดัก(LtวoางinรจLลรeinแดั eบtวoSบงhสจEoารarยtแrถCtบงึhiดrบcนิ SuสihtIาkW1oยrถitthงึ CดEินiarrctIhuk1iC t)onnection )
( Line to Earth Short Circuit )

289คูม่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

(a) L3 L3
L2 (b) L2
L1 L1
I"k3 I"k2

(c) L3 (d) L3
L2 L2
L1 L1

I"k2E I"k1

Short Circuit Current Branch Short - circuit Currents
in Conductors and Earth
ab)) BLainlaentcoe LTinhereSe hPohrtasCeirSchuoitrtWCiitrhcouuitt. E arth C onnection.
c) Line to Line Short Circuit W ith Earth Connection.
d) Line to Earth Short Circuit.

รปู ที่ 11.2 ชนดิ ของการลัดวงจร

รปู ที่ 11. ชนิดของการลดั วงจร

การลัดวงจรแบบสายถึงดินเกิดบ่อยที่สุด และการลัดวงจรแบบ
สามเฟสกสามรลดดั ุลวงโจดรยแบทบั่วสไาปยจถะึงใดหิน้กเกริดะบแ่อสยลทัด่ีสวุดงแจลระสกูงาสรลุดัดวแงลจะรแกบาบรสคา�ำมนเฟวณสสจมะดใุลช้
Pโดoยsทitวั่iไvปeจะSใeหqก้ รuะeแnสลcดัeวงImจรสpงู eสdุดaแnลcะกeารเพคาํ ียนงวอณยจ่าะงใชเด้ Pยี oวsitive Sequence Impedance

เพยี งอยา่ งเดยี ว

อ โ1ดดว้า1ย.ยจ3.ทแจ3หตแแี่ ะาห ลหมแ่งตแลลจทา่งหI่าง่EจมยนจCล่าไา่ไยIฟEง่ยด6ไสCฟ0ไ้ดจมฟ9ส6้มว0่าสม90ลูยยมม9แเมลู(ไม0หูลฟอ่ื9Eลจเqกเสะ่uงมดิ iเจvมกปื่อa่าาเ็นlมeรยกแลnไิดลูtดัหฟกวVลสงาo่งจรมlจรtลaทมา่ gดั จ่ยีูลeุดวไฟใงSด(จoเEๆพรuqrทียใcuนeง่จี วiแดุvง)หจaใดโรลlดไe่งๆฟยเnดทฟใtน้แ่ยีีาหววณVลใงoน่งจจจlรรุดา่tะไนยaฟบไนั้gฟบฟอeสาา้ จมสSจณม่วะoลูนแจจuทระดุrะนเปcนบไ็นeดน้ับ้)
ไฟฟ้าเครื่องจักรกลซิงโครนัส และเคร่ืองจักรกลอซิงโครนัส จะแทนด้วยค่า
อิมพีแดนซ์ภายในของมนั

290 คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

แหล่งจ่ายไฟเพียงแหล่งเดียวในระบบ ส่วนระบบไฟฟ้ าเบคทรท่ือ่ี 1งจ1ักกรากรลคซำ� นิงวโณครกนรัสะแสแลลดัะวงจร

ยซน3ฟพวขงิวเียโแดพใอคใงสยีนรวนแ้ดงงนหงแยรแสัรตหลวัคะะจ่หลงอะง่เบบาย่ดแเลดา่ทียอบยงีงบ่นวขวมิจดใอในสวน้งพา่สยรแรเทวเ่ยคะะหป่คแวีบบา่นลต่ีไอบด็รงบ่นนมฟิแจาํอ่ืสนพา่แสรแหว่ยสง่แวีนหซไะหรดนจลฟมแนปูลรบภห์สกนั กอง่ซมะลมง่ทบภ์จร่าบงง่มานื่ลูจจาบกลยลูา่่ียา่รไา่ไๆย1ยใดลัใฟณนยลฟณไน1อฟฟไวขไใดัต้อ.อฟฟาขซง3ฟนาํง่นืเจมแวคต้องๆอิารหเนัรรรโงแาพํง่่นนืใอืเูปคนะจ่งมแงสคยรๆีทจรทFบะหดรนเั่ักีรงบกนรงบ่่ีแนดืบใิอกสFัใกตนแหห1ล่งงาใซมว้หรัรทจหลจซ1ลคีิงอะลดะัง่า่โเั่กี.งึ่ม้บเวคยกแเ3ง่ปงเรดร็นาจคี่จบทดนิปรศกยงีัา่สนใ่ากนูแน็Fขยวหลยแเดาสอ์ใซลไปแซม้รวน้งะ่ึฟงดลห็นคยีิงแรสงดัคาะ่โหลศมตบเวคา่ล่งูนปมงอับวรง่จ็นลจูยมิจอน่าจสรศท์พา่ ัยสยะว่ยนู แี่ตีมF่านไไยดแฟคำ�งีฟแ์นซลขแา่หเสซพงะ่ึหอลมภ์ งยี่มงนcจาแงUลู ่งยา่ แ3หลยnใณหนไลดั ฟขล่วงตอโอง่จงดาํง่นืเจ่ามแยดๆรยหนัยี ไนใcFวฟน่งใรแทสคนะหเ่ีอืมบรกตละบมดิ วัง่บใกูลปหจาบรม้่าระณลคยี สกดัา่ไอ่วเวฟตบปนงส็แ�นำจแรรมแศหงนูมหดFลยูลนนั ง่ ์ซจจ่งง่ึะ(ทา่ มย่ีเกคีไฟิด่า
ากจย)อรแแบไจลรFแฟะรงะงUแดสมดnหนัมนคลัี คง่ มขา่จอืcา่ แลอูยแไตจรจงฟงะรกดะสมตVมนคัีะมตาoมขา่ บแรลอคูีl่าtตจงบาaงา่รกะะงมgตกทคบคีท่าeบนงา่ัาใ่่ีดข กท่ีcชต ไนFัใ่ีอังcUชไ ป้วัUaป้แ3 ง3.ปตcnตn รสาtรมา oะดรโะ มrดะกบบโยงร)คบดอไะบแcแ่าบวยบรลงทคตใ้แดบอืะนนัีใ่รcตัวแทcวชังUตปใ่ีปรชดค้รn้างะรคนักือดรดะออืงัคนาบตัแกตแสอืงทัวcรดอังทงปใด่ีไบชนแัวี่ รใ้จ1รน้แ(ะะงะ1กรดมกด.งอน1คัีองั ดบขา่แบันแแอสแตรงดงรกรcงดะตงไบนัดวา่ จบงใ้นั ะนกท(มนัใ่ี (ชไVีคป้ o่าตแlาtตaมกgระeตบ่าบFงแaกรcันงtดไoนปั rท)ตใ่ี แาชมล้ ระดะงัUบแnบสดแคงรือไงวดใ้แนันรงทด่ีใันช้

a)Q T L ~ NLooandRotating ~ LNooandRotating

S"kQ tr : 1 ~F k3Q TL k3

NLooandRotating ~ ~trNL:oo1andRotating F

TRQt XQt Q R T XT LRL XL F S"kQ

~ ~kQ tr : 1 I"k cU3n F NLooandRotating

b)รปู ท่ี 11. แสดงตวั อย่างของแหล่งจLN่าoยoaไnปRdสQRมtมoลูtatinXgQt Q Rk3T X T RL XL F

Q RT XT ~RL XL F I"k cU3n

~รปู ทร่ี 1Iูป"1kท.่ี 1แ1ส.ด3งcแตU3สnวั อดยง่าตงวั ขออยง่าแงหขลอ่งงจแ่ายหไลป่งสจมา่ มยลูไปสมมลู

แสดงตวั อย่างของแหล่งจ่ายไปสมมลู

291คูม่ ือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 11.1 Voltage Factor c

Nominal Voltage Voltage Factor c for the Calculation of
Ua Maximum Short - Minimum Short -
circuit Current circuit Current
Low Voltage
100 V to 1000 V Cmax Cmin
(IEC Publication 38, Table I)
a) 230 V / 400 V 1.05 0.95
b) Other Voltages 1.10 1.00
Medium Voltage 1.10 1.00
> 1 kV to 35 kV
(IEC Publication 38, Table III) 1.10 1.00
High Voltage
> 35 kV to 230 kV
(IEC Publication 38, Table IV)

Note. - cUa Should Not Exceed the Highest Voltage Um for Equipment of
Power System

292 ค่มู ือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

บทท่ี 11 การค�ำนวณกระแสลัดวงจร

11.4 อิมพีแดนซล์ ดั วงจร
ในการค�ำนวณกระแสลัดวงจร นอกจากจะต้องทราบค่าแหล่งจ่ายไฟ
สมมูลแล้ว ยงั จ�ำเปน็ จะต้องทราบค่าอิมพแี ดนซ์ลดั วงจรดว้ ย
ค่าอิมพีแดนซ์ลัดวงจร อาจแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ตามหลักของ
Symmetrical Components คอื
Z(1) Positive Sequence Impedance
Z(2) Negative Sequence Impedance
Z(0) Zero Sequence Impedance

Z(1) ใชใ้ นการคำ� นวณกระแสลัดวงจร แบบ สามเฟสสมดุล
Z(1), Z(2) ใช้ในการค�ำนวณการลัดวงจร แบบสายถึงสาย
ไม่ต่อกบั ดิน
Z(1), Z(2), Z(0) ใช้ในการค�ำนวณการลัดวงจร แบบสายถึงสายต่อ
กบั ดนิ และ การลดั วงจรแบบสายถึงดิน

คา่ อิมพแี ดนซล์ ัดวงจรอาจแบ่งออกเป็นสว่ นๆ ได้ดังนี้
a) Network feeder
b) Two-winding transformers
c) Overhead Lines and Cables

ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะการหา Positive Sequence Impedance
เทา่ น้นั เพอ่ี ใช้ในการคำ� นวณกระแสลดั วงจร แบบสามเฟสสมดุล

293คู่มอื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

รายละเอียดในแตล่ ะหวั ขอ้ มีดงั นี้

11.4.1 ค่าอิมพีแดนซ์ของ Network feeder
ขนรายาลดะเขอยีอดงในรแะตบล่ ะบหวั ไขฟอ้ มฟดี งั้านอ้ี าจแทนได้ด้วยค่าก�ำลังไฟฟ้าลัดวงจรสมมาตร
เรมิ่ ต้น (Ini.4t.ialค่าSอyิมmพีแmดนeซข์tอriงcNaeltwSorhkoferetd-ecr ircuit Power) S”kQ ถ้าระบบไฟฟา้
มีขนาดใหญม่ ากขนจาดนขถองือระวบ่าบเไปฟฟน็ ้าอบาัสจแอทนนไันดด้ ตว้ ์ย(คI่าnกfําiลnงั ไitฟeฟ้าBลดัuวsงจ)รสจมะมไาดตร้วเรา่ มิ่ คต้น่าอิมพีแดนซ์
ล ัดวงจรรขูปอม(จทนคIีงnถา่่ีรitนอืi1ะa้อวlา่ย1บSเมป.yบา4็นmกบไmจฟสัจeนอtะฟถนriอcืนัแา้aไตดสlม์ Sว้(ดคีา่hInมoง่าfคีriรntนา่-icูปเteปiอ้ rc็ขนBยuศuอitมนูsPงย)าoร์ จกwะะeไบrดจ)ว้ บนา่Sคแ"ถ่าkอลQอื มิ ะไพถดวแีา้ ด้วงระนจา่ บซมรบล์ ไสดคีั ฟวมา่ฟงจเ้มาปรมขูลขี น็อนงศารสดะนูำ�บใหบหยญไร์ฟ่มบัฟาก้าระบบไฟฟา้
ท้ังกรณที ่ีมหี ม้อรแปู ปท่ี 1ล1ง.4 แจะลแสะดกงรรปู ณของที ระ่ไี บมบม่แลหี ะวมงจอ้ รสแมปมลูลสงาํ หรบั ระบบไฟฟ้า ทงั้ กรณีท่ี

มหี มอ้ แปลง และกรณที ไ่ี มม่ หี มอ้ แปลง

a) ZQ Q F
Q k3
U nQ ~ cU3nQ
F
I"kQ I"kQ
S"kQ = 3 UnQ I"kQ

b) Q A k3 ZQt Q ZTLV A F
UnQ HV LV ZQt = ZQ /t2r
T ~ cU3n

I"kQ tr : 1 F Un I"k

t r= UnHV/U nLV

รปู ท่ี ร1ปู 1ท.่ี 141.ระระบบบบแแลละวะงจวรงสจมรมสลู มสาํ มหูลรบั รสะบ�ำบหไรฟับฟ้ าระบบไฟฟา้

294 คู่มือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 11 การคำ� นวณกระแสลดั วงจร

พจิ ารณาการลดั วงจรในรปู ท่ี 11.4 ( a ) ถา้ ทราบกําลงั ไฟฟ้าลดั วงจรสมมาตรเรมิ่ ต้น

SSทท""จจ่่ีี kkุุดดQQQQหหพค สสสรรจิออืืาา่ามามมอมกกราาิมณรรารระะพถถตาแแหหกแีพรสสาาาเดลลิจไไรรดดัันดดลา่ิมววจจ้้ดรัซงงตาาวณ์สจจกก้นงรรมจาสสรมกมมSใูลามมนZZ”ราาkQQZลตตปูQรรQัทดเเห่ีวรร1มมขิ่ิ่งร1ตตจอ.ือ4นน้้รcงcSS(UUรใกIIนkk""""ะann22kkรQQบรQQQQ)ะูปบถแททท้าทสจจ่่ีีที่จีุุ่ดดลร1ุดาัดQQ1บวQ.ccกคค4งUUํา33่่าาจสลnnออII(kkร""งัามมQQaิิ QQไสมพพ)ฟมาแแีีฟถมรดด้า้าถนนาลทหซซตดั รสส์์วารามมงไเบจดรมมริ่มลลจูู้กสตา�ำมZZกล้นQQมังาขขตไIฟออ”รงงเkฟรรรQม่ิะะ้าบบตลทบบ้นัดี่จวุดงจQร

ลลแแแรดดรรัั งงงววดดดงงนันนััจจตรรสสสสเ ปส่สสาํรงงููวว่่ มาขผผมมมิ่นนนอม่่าามมกกตงนนกูลาารร้นหหหตตณณลมZรรมมาสีีกกSอ้เเออ้้Qงรราา่ว”แแแtหรรมม่ิ่ิปนkปปลลซQตตรลกดดััลลง่ึ้้นนืองววหรงงแแสงงณIIรป""จจารkkือมรรกีลงQQถถใใกาดางนนา้้ารรใรททันททรรถหะลปปูู่่จจีีรรสหแอ้าาุุัดดดททาูงบบสยไว่่ีีผ11QQกกดลงู่ท่า11จํําา้จัด..นาคคลลา44รวง่่าากหงงัั ใ((ดอองไไนมฟฟbbจมิมิ้าร้อรพพนฟฟ))ูปแส้้าาแแีีแซซทลลปมดดงง่่ึึรดดััจจนน่ีมลงวว่่าา1ดซซางยยงง1์์ตนัสสจจไไ.ถมมฟฟรรรต4สส้ามมเมมำ่� รมมทููลล(าาข่มิbมมจจรอต)าาาาZZางกกตต้นบQQซหรรรรง่ึttกะะเเมIรรจบบ”�ำ้อมม่่ิิซซ่าบบลkตต่่แงงึึQยแแังแแ้้นนปรรไไทปปฟงงฟลSSดดลล่ีจมฟง""นนงงััดุkkาใใ้าปปQQสหหจลาาQา้้ออาหหนนัดมยยกกกรรวคาูู่่ททออรืืลลงร่าากกะาาจถองงงงรรบรดดหหหิมะะบส้้าาแแรราพนนออมสสืืแไีแดมรดง้จาดนตาันกซร์
แรงดนั ตโโ ่ดดาํ ขยยอททง่่ีี ห::ม โอ้ ดแSSUIUI""ยปkk""nnSIUkkทQQ”ลQQccQQ”งnk่ี QkQ :สQ า ม===========าZZร ถQQหttากกแตไร�รำวั ดตกกแกแกงละปจ้รรรราาวํํัดแงัางงะะรลลปลดดกันแแสงงะััccรSSนนสสลลัััดะขUUลกดดลลัักขขkk""วอดัอnn22ดดววััQQออองQQงวบงงววบงงจรจจงงงรรแแระรรจจะะจรรสสบบสรรบรงงสสมมบบมดttสบด11มมrrมม22ททนัมมทมมนัาาจจ่่ีี ามตตาาุดดุีจ่ ตตตรราดุ เเQQรรรตรรเเเมม่ิ่ิรรรQรมมิ่ิ่ตตเมิ่ccรตตนน้้ UUต่ิม33นน้้ ททnnIIน้ตkk""ททจจQQ่่ีี น้QQดุดุจจ่่ีีทดุดุ ีจ่ทQQQQดุี่จttดุ11rr22QQ
tt rrtcr === อัตตอรตวัั าปรสารสะ่วว่กนนอกกบาาแรรรแงแปดปลนั งลพงกิพดั ิกัด( R(aRteadteTrdansTfroarmnastfioonrmation
= RaอRtตัaioรtiาo)สโ)ว่ ดนโยกดทายรที่ แT่ี ปTaaลppง-พ-cกิhhaดั anng(geRrearอteอยdใู่ยนTู่ใตrนaาํ nตแsหำ� foแนr่งหmหนaลt่งiกัoหnลกั
Ratio ) โดยท่ี Tap-changer อยใู่ นตาํ แหน่งหลกั

295ค่มู อื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

อาจใพนจกิ ารรณณีราะเบพ คเปบ่ายี ็นมองแคีิมZรา่ พงQรใดีแแี น=นอัดกกสนjรแงู XซกตณQ์สวนีรมา่ซะมเ์3บพูลบยี kงมZVอีแQยจรา่า่ องงยดเาดดจันว้ยี พสยวิจูสงเกาาปยรว็นณส่าง่ZาเQ3หเพ5นีย=ือkงศVคjรี Xษ่าQจระีแ่าคอย่ากดอแ้วมิ ตยพนสแี าดซยน์เพสซีย่งส์ เงมหอมนยลู ื่อางศเีรดษียะว
สว่ นในกรณ อี ่นื ๆ ถสา้ ่วไมนท่ ในรากบรคณา่ ีอควื่นาๆมตถา้ ้านไทมา่ทนราRบQคข่าคองวราะมบตบ้าไนฟทฟา้านทแ่ี RนQ่นอขนองระบบไฟฟ้าท่ี
แนน่ อน RQ = 0.1 XQ
และ X QRQ ==  .09.1 XZQQ
และ XQ = 0.995 ZQ
นสนั้ ว่ นสคามา่ กาารํ ถลส งหั มไาฟมไาดฟตจ้้าราลสกเดั่วรทวนิม่ งาตคจง้น่ากรกสาI”รม�ำไลkมฟQังานฟไตฟ้ั้นารเฟรสส้ามิ่ าํลตมหัดน้ารวรบั งถSทจห"ร่ีรkาะQสไดมดบั แ้จมแลาารกะตงกทดรรนเัาะรงแิ่มก2สตา2ลร้นดั ไkวฟVSงฟ”จแ้ารkQลสสะม�ำแมห2ลา4ระตับกรkทเรVรร่ีะมิ่ ะแนตดสนนั้้ บัลแัดรวงงดจันร

ทวั่ ไปจะกาํ หน2ด2ใหk้ VSแ"kลQะ 2=4k0V0 นM้ันVAโดยทว่ั ไปจะก�ำหนดให้ S”kQ = 500 MVA

ย่างที่ 11.1 ต รวั ะอบยบ่าไงรฟทะฟบ่ี ้1าบม1ไคี.ฟ1า่ ฟ ้าRมQีคา่ =RQ0=.1 X0.Q1 XใหQห้ ใาหคห้ า่ าคXา่ QXใQนเใทนอเทมอขอมงขอZงQZQ

า วธิ ีทำ�
 ∴Z QRQ = = RQ2  XQ2
= = ( 0.1 XQ )2  XQ2
ZQ
XQ XQ = = 1 0.12

= 0.995 ZQ

296 คูม่ ือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

ZQ= 0.99 บทท่ี 11 การคำ� นวณกระแสลดั วงจร

ตวั อย่างท่ี 11. ตถไฟ้าวั ฟมรอหไะฟหี้ายมบทฟม่าอ้บา้ง้อแราไงททปแะฟดา่ีลปบฟ1้างงล้บนดา1ง2มา้แ.ไ22นีฟร2แงkS2ฟรตV"ง้าk/่�ำk2ตQขมV3่าํ อ/ี0ข2ง-S=อ43หง”00มห0k-Q้อม40Vแอ้00=แป0ตMปล่อVลV5องงAย0ตู่0อ่ ใทอหM่ียห้ 2ู่าV2ใคAหkา่ ห้VทาR,คี่ Qา่t2R2แRQลQะtk=VแXล,0Qะ.tR1XQขXอQQt=งรขะถอ0บา้ ง.บม1รี ะบXบQ
วิธีทาํ
วธิ ีท�ำ ZQt ZQt= = cSUk"Qn2Q  t1r2
= 1.1500222
=  1 2
22000
 400 

= = 3.52 x 10--44ΩΩ

= 0.32 m

= 0.352 mΩ

XQt X Qt=== = 000000...39...9939999590505ZQZxmmQ00Ω..33522
=
=

RQt RQt = = 00.1.1 XXQQtt
= = 00.0.0335 mmΩ

ระบบ 230/400 V ZQt = 0.352 mΩ, XQt = 0.350 mΩ,
RQt = 0.035 mΩ

297คู่มือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

รระะบบระบบบบ22332003//44000/4000VV0 V RRZZQQQQRZttttQQ==t==t ==0000....33000033..322032mmmmmm,, , XXQQXttQt== =00..330.3000mmm,, ,

คำ� คคนาาํํ วค..นน44ณาํวว...น22ณณ4ค1ไว.ด1่า2ไไณดดจ้อTT.คค4ไจจ้้wwาิมาา่่ดTาา.คกออoo2พจ้กกwา่มมิิ--ขาขขwwีแอoพพTก้อออ้้มิ-ดiiขwแแwnnีีมมมพนอ้ดดddลลiูููลoแnีมiiนนซคคnnดคd-ลูซซาา่่ข์ggwiนค่าพพnขข์์อZZซttพา่igออกกิิrrnงพข์TTaaงงิกZดดััtหdอnnกหหิrขขดัTaงssมดัมมiออnหขnffขออ้อ้้ooงงsมออgหหแแrrแfอ้mmoงงปปมมป11หtแrหลลออee้้mruu00ปลมงงrrแแมa1kk00ssลชชอe้งปปu0nrr้อ%%งrแนนชkลล0sชแsปิิดดนrงง%นfปลดดิดoิดงงงััลดUUSSrนน2งmขขงั้้ีีrrrr22UดSนTTTTดดขขeัง้ีrrลล2ดTTดนววrลลsดดี้ ววดดZZTTZZTT== ==RRTTRRTT++++jj XXjjXTTXTTสสสาาาสมมมาาามรราถถารรถถ

RRTTRT11uu001RR00u0rr%%R0r%UUSSrrrr22USTTTTrr2TT PP33kkIIPrr322rrTTTTkIr2rTT

XXXTTTXT ==== ZZTTZ22T2 RRTTR22T2
โดยทโโดด่ี โยย:ดททย่่ีี ท:: ่ี : ======SSPIPIuuUUuurrkkRRTTrrkkrrTTSPI uUuTTrrrrrrrTTกแกแกแkRTrkrTTrrรรรำ�รำ�rTงงงลละดดดแงังั ============สปันันนัสญู======ลพรพกกกกกแกแแแแแาัดรรรรรรรราาาาํํํํกิิกเกกแกแแกงงงงงงสะะลลลลวัดดัดดดดดดรรรแแราาํํงงงงััััฏียงงงงะลลขนนนนสสนนขสสปปัััััั จทดดดพแงงััพพญญููพพลลรรออรนนสนสปัััาาั้งดดิกัักกิิกกงเเิิงพญพูพกกลรหสสววดดหัดััหดดััาดฏฏักยยิกีีงงเิิกมขขขขกขสมมวจจดพพททัดััดออออดฏยีงอรร้อ้อขงงขกกััิิงง้้งงจพพพทขหหงอหหอแแหหดดเััรงกกกปหัิิอิง้มมงมมพขขปมมปหหดดหดัััดดงมน็ออออ้้ออก้้ิลมลมขมหขขงงแแแแเเ้อดเัดงงอปปอ้หหอออ้ปปปปปมแดขดงแ็็แเนนงงมมลลลลอปอ้หอปปหห้าปา้เเออ้้งงงง็รปปนงมแนลมมนดดลลแแดดหเ์เอออ้งปงออาา้้ปป้้าาแ้้แซงปมดรรแดนนแแนนลลลรรอ็นเเ์์อา้ป้า้ปปแแแแซซงงงรงงนแนตลรรรรลลนนเ็็์ดดใปแงงแซงงง์งงนตตนัดดนัรดดรลใใน็ ์์งนนขงนนัังนนััสสตดดใขขดสสสส์งููงนนันัดดงงููงงููลหหขสหหสหหลลวดรงรูงูววรรรรหดหลอือืออดดืืออืื วรทรดดดดททดดอดือืาา้้าา้้กก่่ีก่ีี้า้าดดทนนนนรรนนรา้า้กแแ่ีแแะะนะนแแแแรรรรรแแงงแะงงรสสรตตแรตตรสพพงงงง่่สาาํํ่่าาํํตตพกกิิตตพำ�่ำ่�ดดััาํ่าํิกกิ ัดดั
UrT
IrT
SrT
PkrT
ukr
uRr

อัตราส่วน X/R เพ่ิมขึ้นตามขนาดของหม้อแปลง ส�ำหรับหม้อแปลง
ขนาดใหญค่ วามต้านทานจะมคี ่าตำ่� มาก ดงั น้ันในการค�ำนวณหาขนาดกระแส
ลัดวงจรอาจให้ค่าอิมพีแดนซ์ ประกอบด้วยรีแอกแตนซ์เพียงอย่างเดียวแต่ค่า
ความตา้ นทานจะต้องน�ำมาคดิ เม่อื ต้องการคำ� นวณกระแสยอด (Peak Short
Circuit)

298 คมู่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ตปคตปคาํ้าราํา้รนนะนนะกวกทวทณอณอาาบบนอนกกดตัดจรจรว้ะระว้ะะแามยแมยสสสรคีรคี ว่ยแียแี่า่านออออตตดกด่กํา่ําXแมแม((/ตาตาRPPกนกนeeซซaaดเดพ์เk์เkงังพัพม่ินSนSยียีขันh้ันh้ งงน้ึooใใออนrตนrยtยtกาก่Cา่Cามาางงiiรrขรrเเccดคดคนuuยีํายีําาiittนวนดว))แวแขวตณตณอ่คง่คหหห่า่าาาคมคขขวอ้วนนาาแามามปดดตตลกก้า้างรรนนะสะททแาแํบาาหสสทนนลรลทจบจดััดั่ี ะ1ะหววตต1งงม้อ้อจจกอ้ งรงราแนอนอรปําาํคาาลมจมจำ� งใาในาขหหคควน้ค้คดิณดิ า่า่าเเดกมอมอใร่มอิื่มอิืหะตพตพแญส้อ้อแีแี ่คลงงดดกวดักนนาาวาซซมรรง์์จร

ตตวัวั ออยย่า่างงL ตททoัว่ีี่ aอdย..า่ LงหoหหทLLมsมมooี่ s้ออ้1aอ้aแdแ=d1แปป.ปLL32ลลooลง4งssขขงsskนนข==Wาานดด22า44ใ22ดหkkW้หW2า0ใใหRหk0kVหV้Tห้0AAาาแ,,RkลR22VTะTT22AแแkXkล,ลVVTะะ//222อXX323Tา้TT00ง-อ-อ4k4อา้า้0V0งิงง00อไอ/VVปงิ2งิ ,ไ,ไท3ป%ป%า0ททง-UาUาด4งงkkk้าด0ด==นา้0า้ น6นแ6V,แ,แร,รรงงงต%ตตำ่� ่าํ่าํ Uk = 6,

ววิธิธีทีทาําํ วธิ ที �ำ ZZTTTZT == = 1u1u0k0kr0r0  0US0US..rr224rr2224TTTT22
== = 11060600 

== = 444444......888888xmmm111Ω000---333Ω 
== = 00232203PP..94944.kk966IIrrr2r26TTTTmmm000222...4Ω442=22=222= PPkkrrTT

RRTTTRT == =  USUSrrrrTTTT2222

== =
== =

XXTTXT == = 4.7ZZ44..TT88m2222RR..99TT662222
=
= 4.7 m
==
=
= 4.7 mΩ
ตารางที่ 11. หม้อแปลงไฟฟ้ า ต้านแรงตาํ่ 0/00 V
ตารางที่ 11. หม้อแปลงไฟฟ้ า ต้านแรงตาํ่ 0/00 V

(พพkVิิกกAดดัั ) IIFFLL ((AA)) %%UUkk PPLL ((kkWW)) ZZTT ((mmΩΩคูม่)) ือการRRออTTก((mmแบΩΩบแ))ละติดตXXั้งTTร((ะmmบบΩΩไฟ))ฟ้า 299

(k3V1A) 4 4 3.9 20.32 6.29 19.32

ตารางท่ี 11.2 หมอ้ แปลงไฟฟ้า ตา้ นแรงตำ�่ 230/400 V

พิกดั IFL (A) %Uk PL (kW) ZT (mΩ) RT (mΩ) XT (mΩ)
(kVA)
3.9 20.32 6.29 19.32
315 455 4 4.6 16.0 4.60 15.32
5.5 12.8 3.52 12.31
400 577 4 6.5 10.16 2.62 9.82
11.0 12.00 2.75 11.68
500 722 4 13.5 9.60 2.16 9.35
16.4 7.68 1.68 7.49
630 909 4 19.8 6.00 1.24 5.87
24.0 4.80 0.96 4.70
800 1155 6 26.8 3.84 0.69 3.78

1000 1443 6

1250 1804 6

1600 2309 6

2000 2887 6

2500 3608 6

300 คู่มือการออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 11 การคำ� นวณกระแสลัดวงจร

..44..1331.คค4่่าา.3ออิิมม คพพา่ ีีแแอดดมิ นนพซซแี ขข์์ ดออนงงสสซาา์ขยยอเเหหงสนนืืาออยศศเีีรรหษษนะะือแแศลละะรี เเษคคะเเบบแิิลลละเคเบลิ
(( OOvvee(rrOhheevaaeddrLLhiienneeassdaannLddinCCeaasbbllaeenssdIImmCppeeaddbaalnneccsee I))mpedance)
ศ จ คาี่ารกคขขษออขออวุุ้้ณณะมมาอ้ ทหหมลลููมคคี่ภภอตตตลู ่า่ามมููุาา่่ณา้ตอคงงิินคคคคๆๆา่หิมว22ทงาาาา่่่่ าพภ00ขขออคคๆามแีูออมมมิิววนตooขงงาาดพพิCCจตตมม้าอน2แแีีำ�ววนตตัั งดด0ซเนนสสาา้้ตทพนนล์าาํํนนาาoวัซซาามมดัททCไไนนะลล์์าาวดดาารรำ�ดดััปนนงแแ้้ρถถส ววจปปกกรไคคางงดระ่่รรจจดาาํํมพพะะแ้สนนรรังZสสานน้้ืืกิทววนททริิZZททLณณ่ ธ้ีถLธLธพหห่่ีี =ิผไไผผิิคนน้นืดด==ลลล�ำ้้าาจจท้้RตตตตตนRRาาL่หี่่ออ่อดดกกัั+LLวหหนคคห++ณแแนนาาา้่่jนลล่่ววพพjjตไะะX่วยยดนน้้ัดXXืืรรยคคLะะ้จททLLววคยยแสาหห่่ีีาาะะวสสลกานนมมศศาาาะมคยย้้าานนููมมมรตตาาา่ยยาาายะววดดรััรรกกพ์์ ายถถถลลื้RRวนะหหหqqาา''ศทnnงงาาLLาRขขไไูนไ่ีหดดแแ’ออขขดยLนโโลล้้งงออ้โดดก์ตตะะดงง้าขยยคคลสสววััยตอกกาา่่นนาาากัดคคยาายงงํําาารรววสเเขหหคคราาqาอคมมาานนํํ ยnงนนตต�ำืืออตเววนาาศศ้้หแัวณณนนรรีีวนลนษษททจจณือะ�ำะะาาาาททนนกก่่ีี
จจาาํํ เเพพาาะะ  ดดงงัั นน้้ีี
RRLL'' == qqρρnn

โโดดยยททโ่่ีีด::ยที่ : 11 mmmm 2
2
  FFoorr CCooppppeerr
  551144 mmmmmm 2 FFoorr AAlluummiinniiuumm
  2 FFoorr AAlluummiinniiuumm AAllllooyy

3344 mm 2
11 mmmm 2

3311 mm

ไไดดจจ้้ สาากกามสสาวว่่ รนนถคคสคาา่่ ่วรรำ� นแแีีนออควกก่าณแแรตตไีแดนนอ้จซซกาตต์์ แกอ่่อตหหนนน่่ววซยย์ตคค่อววหาามมนยย่วาายววคXXว''าLLมสสยาาํําหหวรรบบัั Xสส’าาLยยเเสหห�ำนนหืืออศศรับรรีี ษษสะะายสสเาาหมมนาารรือถถศคคีราาํํ ษนนววะณณ
XXLL''  22ππ ff μμ22ππ00  00..nn22  llnn ddrr 
0.2 d
 f μ0  n  ln r 
 

โดยท่ี :

d = ระยะเฉลย่ี เรขาคณิตระหวา่ งตวั นํา 301

r = รศั มขี องตวั นําเดย่ี ว ในกรณขี องตคมู่วั ือนกําาบรนัออเดกลแิ บบจแะลแะตทิดนต้ังรrะบดบว้ไฟยฟา้

n n1

 0f.n2μ0 ln0dr.n2  ln d 
r 
 f μ0 


โดยท่ี :โดยท่ี :
โดยท่ี : rd ==dr ร ร ศัrdะ==มย ขn=ีะรร=เอศัฉะnงรลยมรตrศัย่Rีะวะัขี มเยนnรเอขnะีฉํขางเอเาลฉดต1nคงี่ยย่ลีวัตณrวย่Rีเนวัริตเนำ�nรขรในเํขะาาดหเกาคด1ยี่วครย่ีณณา่วณงวขีติตใอนวัรใงนนกะะตําหกรหวั วนณรวณา่ําา่ีขงบีขงตอนั ตอวัเงดงัวนตตลินําัววั �ำนจนะำ� ําแบทนั นเดrลิ ดจว้ ะยแททนน r ดด้วว้ ยย
โดยโทด่ี Rยโดทคยี่ อืRท่ีรRคศั อืมบีครนัอื ศัเดรมลศิั บี มนับี นเั ดเดลิ ลิ
n =n จn=าํ น วจ=น�ำตนจวัาํวนนนําวบตนนั ัวตเนดวั ลินำ� บําบนั นั เดเดิลลิ
แทนคแา่ แททนนคา่ค=า่ μ0==-4πH1/0km-4-Hเป/H็นk/คkmา่mคเวปาเปมน็ ็ซนคาคบ่าา่ คซมึวไาดม้ ซ(าาบPบeซซrมึmึมไeไดaด้b้i(litPyPee)rmrmขอeงabbililtiyty) ของ
สญู ญขสาญูกอางญศสาดญู กงั าญนศนั้ าสดกางั ามนศานั้รถสดเาขงั มนยี านนั้ รสถสมเากขมายี รานไรดสถง้มา่เกยขขายี รน้ึ นไเปดส็นง้ มา่ กยขานร้ึ ไเปด็นง้ ่ายขน้ึ เป็น
0 .00.n2628ln0d.rn2
XL' XL' 0.0628 Ω/klnmdr  foΩr /kf m fo0r Hfz  0 Hz

ตตาา้ รนาทฉ คตงเาทพาน้า่ น่นี่คือว1แทค1วนลเ.าวา3พะนามPค่ือเมา่VตพแคสรCา้ลื่อแีะวนะอดคาคดกทวมวา่แังกาาสรตแในมแีะนนสอดสซกดแกขว์ะางแลนกัร้ดใตะตในวคน่าํนคกตําซขกา่ นใาขอ์รนาวรงนีแัร้ณกาสตองาาคห่าํยกทรําาไแคขี่ขฟน1อต�ำนฟว1งนนา้าณส.ดชว3ซาหนกณย์ขิดราไน้ัหะแขฟแรตานฟงสขำ่�ตา้าล น่าํดชขัดหานกวอุม้ ดงิดรงดจกะแสว้ รแรรยาจงะสฉยึงตนแลไไ่าํ วดฟัดสหน้ใวลฟมุ้หงPัดดา้้ขจVวชว้้อรCงยนมจจฉดูลิดึงรงนัคไแแจ่วาดสรึงคน้ใดงไวหงตดPาใ้ข�่ำ้ในVมห้อหCม้ขมุ้ ดูล้อดงัคม้วแ่าูยลสคดวงาในม
ตารางท่ี 11.3

302 คมู่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

บทท่ี 11 การค�ำนวณกระแสลัดวงจร

ตารางท่ี 11.3 สายไฟฟา้ แรงต่�ำหุ้มดว้ ยฉนวน PVC

ขนาดสาย คา่ ความต้านทาน ค่ารีแอกแตนซ์
(mm2) (mΩ/m) (mΩ/m)
7.400 0.155
2.5 4.625 0.141
4 3.083 0.131
6 1.850 0.121
10 1.156 0.113
16 0.740 0.107
25 0.529 0.103
35 0.370 0.100
50 0.264 0.097
70 0.195 0.096
95 0.154 0.094
120 0.123 0.092
150 0.100 0.091
185 0.077 0.090
240 0.062 0.089
300 0.051 0.088
400 0.041 0.087
500

303คูม่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

11.5 การคำ� นวณกระแสลดั วงจร

โเกพดายโเก.ยีร5พดลทางย.ดยีรอัวักก5่ ลทวงยไกาาสบIลแดอปังว่าักmกร าร่ จัดบูงวยไงอ่เกลราาคปรสปงเ่าวpลบรยดารัดแาํจ็นงเุดงลรดัคeวทนสปบยรีเจกลดัวดงแาdํ็วนา่สีบวดารังจวนบยีมกกaณกสุดรใจวรงทวบวเนnาาเาารงจแพํากฟณแมสรรรใจรcรทบใยเรนีลาเลลสรแะหeพํากบฟะงมรใดัะบัดสบใง้พยแรนีสะสเหว่ากบมวฟเบะงบสารสอพยงง้พางแสดมะสแมทบลจา่ใจรียบสาสอเลุนดรยดจไ่ีัรลฟรมงมทบลฟงะุลแใกวใอดัเสนคดดดจไ่ีัฟาบนงฟโฟวยสะาํลุกันรวจ้ดบารสคนงมค่าฟางรตทยโะสสจาํวรงจดํา้ดา่�ำทต่ีนบมณคารเนรุลท ยด่วอวัมแดําบ่วกทโต่ีไณลียกนุเลบณดไปา่วอฟัง่าววฟกรยบไจลดกรสณลปาทฟะงสนคิาสทดรัใจดั่วร้าําาลหมว�ะำกกนคิไนทมดังกใ้ดใปาาําหวจวเ่ีตหรกกรรลุนฟเรณงกะ้่อลปคาา้งแวจแสรรดรกั่ํจาาล็นบรณสะลสคนยะวาแงแบกลดัํจใามงรวบดใสดสัชานจะวนคณดบินลวาร้ใรงว�ำกPดุลมสัชงเกแจณนพจวาาoเ้กรรบฟโPรวมงกรsียะแาดบสจณioสเแครบงtรฟสยงรูisสะสพv�ำบลจสสาทiสแมลetนอดสุะงัดยูiสสvดดวั่ัสาวใทถSวมลeไุลวชดุยณงึงeปี่จดดัง้ถSดจqจะุลวPจงึeนิuรรงคoะกดqeแใจเ�ำใsกานนิunรบหนiรดeิctใรเบกนiก้วคenะบvบดิณcรสร�ำe่อIeะบบะmนายกบS่อแยแทIวpาบmeยรสถeณส่ีรแงqทpdึงลลุดดรกeดua่สีัดัดงนัdแnรุดeินดววตaลcะnงเนงัแ่enําะกแจจcตลcิดสeรร่eําะ

ก ากราลรดั ลวดักงวจางรรจแลรบดั แบวบสงบาจสมราเแฟมบเสฟบสสสมสาดมมลุ ดเฟ(ลุ Bส(aสBlaมanดlacุลnedc(eBTdhaTrleahern-epcehe-padhseaTsShehrSoehreto-CrptirChciaurcistue)itS)hort
จกC ารiกกจะrารcแรกปูะuสรทแลiปูtส่ีจกดั)1ทลาร1ว่ี ดัก.1ะง31วจแร.งรปู3สกจสทลรรมกะ่ีัดสแม1รมวสะ1าแงมลต.ส3จดัารลวรตเกดังรสรจรว่ิมเมระงรตสมจิ่มแ้นมราสตสมตIล้นม"ารดัkมตIเ"วารรkตเงมิ่ รจรม่ิตเรรตน้ สมิ่น้ มตI”Iน้ม"kาI"ตkสราเมสราามิ่ มรตถาน้รหถาIหไ”ดาkจไ้ ดสากจ้าามการถหาได้จาก

โ ดยโดทย่ี ท: ่ี โ:ดยท่ี : Ik" Ik" 3 3cRUk2cRnUk2nXk2Xk2  c3UcnZ3UknZk

cXRUkck3X RnXRUkkkk 3 n = =แห=ลแง่ หจแลา่ หง่ ยจลไา่ง่ ฟยจา่ไสฟยมไสมฟมลู สมมลู มลู
= =ผล=รผวลมผรขวลอมรวงขมคอขวงคอางวมคาตมว้าตนมา้ ตทนา้ทานนาทนทาที่ตนต่ี อ่ทอ่ อต่ีอน่อนอุุกกนรรุกมมรม
= =ผล=รผวลมผรขวลอมรวงขมรอีแขงรออแีงกอรแแีกตอแกนตแนซตซท์ นท์ ่ตี ซต่ี อ่ ท์ ่ออต่ีอน่อนอกุุกนรรุกมมรม
ใ นกในร กณรขี ณอในีขงกอกงารกรณลาZดรัขีkZลวZอดังkkง จวกIรงkไจากรร=ลไลกจดั ลาว=กจองาเIมิ คจb=กพรรเอคอ่ืไีแมิงรกดอพกอ่ื ลมินงาํแี จพกเซดนาIาํแีนk์ล"ิดกเดนซดัไเนิดฟคล์วซดไัรฟงฟล์วจื่อ้าดังฟรงจจว้การะงำ�ไจจเดระนวไ้ ดดิา่ ว้ไฟา่ ฟา้ จะได้วา่

304 กรคะู่มแือสกาลรดัออวกงแจบรบคแล่าะยตอิดตดั้งรiะpบบไฟฟ้า

เน่ืองจากกระแสลดั วงจรมาจากวงจรทต่ี ่ออนุกรม ดงั นนั้ กระแสลดั วงจรค่ายอดจงึ หา

IIkk  IIbb  IIkk"" บทท่ี 11 การค�ำนวณกระแสลัดวงจร

ไไดดจจ้้ าา ล โกกดดัไเเโกกโดยนนดดวรรจ้ ป่่ืืออยยงาะะจงงกททรแแจจะรคค่่ีีเโกสสโเกาานดคมาา่่รนดลลกก่ือยระ่าาดดยื่งััทกกอะแยณจค่ีววทรรสแงาอา่ะะงงลกจจส่ีคจจแแดจจดักาะะาล่าสสรรจวรขขกกลลัดะคคงงึนนจ้้ึึแจκดดัักวห่่าาะสออรขววยยรงลาคยยน้ึงงดออจัจะไ่ากกูู่่จจอดวiiยดดระแบบยppรรัั งอจ้คกมมู่ขจคคสIiดบาpรัkiiาาา่ึ้นาา่่ลppมกคจจยอiาัRRดา่าาpอจยกก//RวาXXดววู่กก/11งXงงวั..บจIiหหจจ00งbpหรจครร22รรรรททมออืื่าทอ22ื2ตต่่ีีาต่ี XX่่ออIIRจX่อI00kk""k"ออ//อ//า..RRRIนk99นน"Xกุกุุ88กกอวออรeeรราหมาางมมจ--จจรจค33ดคคือาํRRรดดงันาาํํ ทน//งงัันนวXXXนันน้ณ่ีตววก/นนัั้้ณณค่อรRากก่ ะคคอแรราา่่อสะะนลแแาุกไดัสสจดวรลลโ้คงไไดมดดััจดด�ำยววรนโโป้้คงงดดดร่าจจวะยยยังรรณมปปอคคนาดรรคณ่่าา้ันจะะยย่าจงึมมกออหาาากดดราκณณจจะจจงงึึแไหหาาดสกกาา้
นนออกกนจจาาอกกกนนจ้้ีียยางงัั กสสนาามมยี้ าาังรรสถถาหหมาาาคคราา่่ ถหา1ไไคดด.0า่ จจ้้ 2าาκกกรร0ไปปูู ด.9ททจ้ 8่่ีี าe11ก11-3..ร55Rูป/Xท่ี 11.5

นอกจากน้ียงั สามารถหาคา่  ไดจ้ ากรปู ท่ี 11.5

รรปปูู รรททูปปู ี่ี่ทท11ี่11่ี 1..1.1.ตต5ตววัั วั ตคควัณณูู คคคคณู ่า่่าายคยยอ่าออดยดดอด
305คู่มือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

11.6 ตวั อย่างการคาํ นวณกระแสลดั วงจร

11.6 ตวั อยา่ งการคำ� นวณกระแสลัดวงจร
ตวั อย่างท่ี 11. ระบบไฟฟ้ามดี งั รปู และมขี อ้ มลู ดงั น้ี

ต ัวอยา่ ง-ร- ทะ---บี่ รหP1บะk1มrไบT.้อรหสPฟ4บะ=าแkมฟบยrไปอ้Tฟ้า1บไแลมฟ3ไฟปง=ฟดี.ฟา้ไ5ลงัฟ้ฟาง1รSk้ไาฟ3ปู”WฟP.้าkSฟVQแ"้C2าkลk=W2Qะ24ม52k=0ีขV3k0้อV/0ม4/Mm400ลู 0Vm0ดM0Aัง2VVVนAU,้ียnS,าQUrวSTn=rQT=22==21m201k200V00k0VkkVVAA, , ukr = 6 % ,

ukr = 6 %,

- RสLา=ยไ0ฟ.ฟ2้า9 PmVC/m4 .x 3X5Lm=m0.210ย3าวm25 m/m
ใRจหงLใจห้ =หcงาห้ ก0=าร.ก5ะ1cร2แ.ะ09สแ=0สลmลัด1Ωดัว.ว0ง/งจ0mจรรท ท ่ีต ต่ี X�ำาํ แLแหห=นน0่งง่ .1FF013แmแลละΩะF/F2m



S"kQ = 500 MVA

%100U0kk=V6A,, 2P2L k=V1/34.050kVW

F1 4x35 mm2

25 m

F2

306 คู่มอื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

บทท่ี 11 การคำ� นวณกระแสลดั วงจร

ววิธิธีทีทาํ วาํ ิธที ำ� ทต่ี �ำแหน่ง F1
ททต่ี ต่ีาํ แาํ แหหหนาน่ง่งZF1F 
หหาา ZZ 
รระะบบบบรไะฟไฟบฟ้ฟบา้ าไฟฟ้า SS"k"QkQ == 000 MMVVAA ทท่ี ่ี222kVkV, ,

RRQQQ == 00.1.1XXQQQ

ZZQQt t  cScUSUk"n2k"Qn2QQQt1r2t1r2
(1(1.1.122222) )020.24.2422
== 000

== 000.33.35222mm

XXQQt t  00.9.99ZZQQt t  00.3.300mmΩΩ
RRQQt t  00.1.1XXQQt t  00.0.033mmΩΩ

หหมหมอ้ ม้อแ้อแปแปลปลงลง1ง000 kV1A10,00202kkVkVAVA, ,/4k0kV0V/V/,00%0VV,U,%%=UU6,==P66=, ,PP1=3=.511k.W.kkWW
ZZTT  11u0u0kkr0%r%USUSrr2TTrr2TT
== 110606000.14.1422

== 9..6.0 mm

307ค่มู อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

RT  P3Ikr2rTT  P krTSr2T Ur2T
= 13.120.42

= 2..16 m

XT  ZT2  RT2
= 9.62 - 2.162

= 9..355 m
การลดั วงจรแบบสามเฟสสมดลุ

ลดั วงจรท่ีตาํ แหน่ง F

308 คู่มือการออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 11 การค�ำนวณกระแสลัดวงจร

การลดั วงจรแบบสามเฟสสมดุล
ลัดวงจรท่ตี �ำแหน่ง F1

ZT = 2.16 + j 9.3 m

ZZZTTk ==== (Z22..Q11t.66+++Z5Tjj+99..j330.3mm) + ( 2.16 + j.3 )
Zk == 2(((ZZ....0QQ19tt...9990++53m5ZZ55+++TT+++jjj 9j99jj.0..70077...0300335mmm)Ω))+++(((222.1..11666+++j
 ZkZk ==== j9..335) )
j.3 )

คา่ R/X  =ZZkk. จ===ะไดว้ า่ 9....9995=9mmm+Ω.5j9.70 m


คา่ คRา่ /RX/X= ==0.III2kkk"""iii3ppp..จ======ะไจจ1ด12ะะ1113.33ไไ.3ว้....2..ดด000.่า22233323332วว้้000kκkkAาา่่k2AAA22I=ccc999k"RRR444IIUUU...kk""20009991kkk222nnn==2000.5223..XXX255.23kkk222.2 cUn
c3UZnk
คา่ R/X  c33UZZnkk




== 1449.9.9.29kkAA 2 23.2

= 49.9 kA 309คู่มือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้
ลดั ลวดั งวจงรจทร่ีตท่ีตาํ แาํ แหหนน่ง่งFF22

การลดั วงจรแบบสามเฟสสมดลุ

= 49.9 kA

ลดั วงจรท่ีตาํ แหน่ง F2
การลดั วงจรแบบสามเฟสสมดลุ

ลดั วงจรทีต่ �ำแหน่ง F2
การลัดวงจรแบบสามเฟสสมดุล

ZL = 225x(0(.502.92+9j 0.1j003).103 )
=
13.23 + j 2.58 mΩ

Zk = ((ZZQQ+ ZT )Z+TZ)L ZL
=
( 2.20 + j 9.7))++((1133.2.233++jj22.5.88) )

= 15.43 + j 12.28 mΩ
 Zk  = 19.72 mΩ คา่ R/X = 1..26

จะได้วา่ κ = 1.0จ4ะไดว้ า่  = .

Ik" = 3 cUn  cUn
Rk2  Xk2 3 Zk
=
= 1.0  400
3 19.72
1. kA

310 i =ค่มู อื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า  2 Ik"
p

= 5.4 + j 2.28 m

 Zk  = .72 m คา่ R/X = .

จะไดว้ า่  = . บทที่ 11 การค�ำนวณกระแสลดั วงจร

Ik" = 3 cUn  cUn
Rk2  Xk2 3 Zk
=
= 1.0  400
3 19.72
ip = 11.7 kA

=  2 Ik"
=
1.04  2 11.7

17.2 kA

ตวั อย่างที่ 11. จากตวั อยา่ งท่ี 11.10
ถา้ ระบบไฟฟ้าเป็นแบบ Infinite Bus
จงหาคา่ กระแสลดั วงจรแบบสามเฟสสมดุลทต่ี าํ แหน่ง F1

วิธีทาํ
ตาํ แหน่ง F1
 ระบบไฟฟ้าเป็นแบบ Infinite Bus

311คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งท่ี 11.5
จากตัวอย่างที่ 11.4 ถ้าระบบไฟฟ้าเป็นแบบ Infinite Bus จงหาค่า
กระแสลัดวงจรแบบสามเฟสสมดุลทต่ี ำ� แหนง่ F1

วธิ ีท�ำ
ต�ำแหน่ง F1
∴ ระบบไฟฟา้ เป็นแบบ Infinite Bus

 ZQt = 0

ZT = 2.16 + j 9.3 m

I"k = cUn

3 ZT

= 1.00  400

3  2.162  9.352

= 24.1 kA

หมายเหตุ
ถา้ ระบบไฟฟ้าเป็นแบบ Inifinite Bus กระแสลดั วงจรแบบสามเฟสสมดลุ

ทข่ี วั้ แรงต่าํ ของหมอ้ แปลง สามารถหาไดจ้ ากสตู ร

I"k = 100 In
% Uk
โดยท่ี

312Uk คู่มือการ=ออกแบบแล%ะติดอตมิ ้ังพระบแี บดไนฟฟซ้าข์ องหมอ้ แปลง

In = กระแสพกิ ดั ของหมอ้ แปลง ( A )

= 24.1 kA
= 24.1 kA

บทที่ 11 การคำ� นวณกระแสลัดวงจร

หมายเหตุ
หมถาา้ ยรหะเมหบาตบยุไเฟหฟต้าุ เป็นแบบ Inifinite Bus กระแสลดั วงจรแบบสามเฟสสมดุล
ทถา้ข่ี รวั้ ะแบรบงตไฟ่าํ ถฟข้า้าอรเงปะห็บนมแบอ้ บไแฟบปฟลInง้าifเสiปnาi็นtมeแาBรบถuบsหากIไnรดiะfจ้แinาสกiลtสeดั ตู วรBงจuรsแบกบรสะาแมสเลฟัดสวสงมจดรลุ แบบสามเฟส
ทข่ี สวั้ มแรดงลุ ตท่าํ ี่ขขว้ั อแงรหงมตอ้ ่�ำแ ปขอลงหสมาม้อาแรปถลหงาไสดาจ้ มาากรสถตู หราไดจ้ ากสตู ร
100
โดยท่ี II""kk = %%10UU0kk In
= In

โดยทโ่ี ดยท่ีUk = % อมิ พแี ดนซข์ องหมอ้ แปลง
UIIจจnnาาkจIUกกnา kตต กวว==ัั ตออ ัวยยก%==อาา่่รงงยะอา่ แมิงสพพีแิก%ดIกกI""ัดkkรรนขะะอซแแอมิ ์ขสสงพอพพหแีงกกิิมด==หดดััอ้นมขขแซ้อออปข์ แงงอลหหปงงมมลหออ้้(ง%%มA11แแอ้00)UUปปแ00ลลkkปงงล((งAA
 )
 ∴ )

1000
31000400
3  400

= 100  1.443
6

= 24.1 kA

11.7 การคาํ นวณกระแสลดั วงจรด้วยคอมพิวเตอร์

เน่ืองจากการคํานวณกระแสลดั วงจรตามทไ่ี ดก้ ล่าวมาแลว้ นัน้ การคาํ นวณจะเก่ยี วขอ้ ง

กบั ตวั เลขมาก หากต้องคํานวณกระแสลดั วงจรหลายๆ จุด กจ็ ะเป็นงานทใ่ี ชเ้ วลามาก และ

อาจจะเกดิ ขอ้ ผดิ พลาดไดง้ า่ ย
ปจั จุบนั คอมพวิ เตอรไ์ ดเ้ ขา้ มามบี ทบาทอยา่ งมากในงานดา้ นต่างๆ โดยเฉพาะงานดา้ น

วศิ วกรรม เน่ืองจากการคํานวณกระแสลดั วงจรตามท่ีได้กล่าวมาแล้วขา้ งต้น มหี ลกั การ

คาํ นวณทแ่ี น่นอนเป็นระบบ เหมาะแก่การพฒั นาโปรแกรมคอมพวิ เตอรข์ น้ึ มาเพอ่ื ชว่ ยในการ
คํานวณ ปจั จุบันมีโปรแกรมคอมพิวเตอร์หลายโปรแกรมท่ีใช้คํานวณกระแสลัดวงจร

โปรแกรมเหลา่ น้ีจะชว่ ย อาํ นวยความสะดวกเป็นอยา่ งมากในการคาํ นวณกระแสลดั วงจร การ 313
ใชง้ านงา่ ย โดยเฉพาะในการคาํ นวณกระแสลดั วงจรหลายๆ จุดคกูม่ จ็ือะกทาราํ อใอหกป้แบรบะแหละยตดัดิ เตวง้ั ลระาบบแไลฟะฟ้า

11.7 การค�ำนวณกระแสลดั วงจรดว้ ยคอมพิวเตอร์

เน่ืองจากการค�ำนวณกระแสลัดวงจรตามที่ได้กล่าวมาแล้วน้ันการค�ำนวณ
จะเกยี่ วข้องกับตวั เลขมาก หากตอ้ งค�ำนวณกระแสลัดวงจรหลายๆ จดุ ก็จะเปน็
งานทใ่ี ช้เวลามาก และอาจจะเกิดข้อผดิ พลาดไดง้ า่ ย
ปัจจุบันคอมพิวเตอร์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างมากในงานด้านต่างๆ
โดยเฉพาะงานด้านวิศวกรรม เน่ืองจากการค�ำนวณกระแสลัดวงจรตามท่ีได้
กล่าวมาแล้วข้างต้น มีหลักการค�ำนวณที่แน่นอนเป็นระบบ เหมาะแก่การ
พัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ขึ้นมาเพ่ือช่วยในการค�ำนวณ ปัจจุบันมีโปรแกรม
คอมพวิ เตอรห์ ลายโปรแกรมท่ใี ช้ค�ำนวณกระแสลัดวงจร โปรแกรมเหลา่ น้ีจะชว่ ย
อ�ำนวยความสะดวกเป็นอย่างมากในการค�ำนวณกระแสลัดวงจร การใช้งานง่าย
โดยเฉพาะในการค�ำนวณกระแสลัดวงจรหลายๆ จุดก็จะท�ำให้ประหยัดเวลา
และมีความถูกตอ้ ง

11.8 ตารางค่ากระแสลัดวงจร

ดงั ท่ีกลา่ วมาแล้วว่า การคำ� นวณกระแสลัดวงจรด้วยคอมพิวเตอรจ์ ะชว่ ย
ท�ำให้การค�ำนวณท�ำได้ง่าย แต่ในบางโอกาสอาจจะไม่สะดวกท่ีจะต้องใช้
คอมพิวเตอร์ทุกครั้งในการค�ำนวณ ผู้เขียนจึงได้จัดท�ำตารางแสดงค่ากระแส
ลัดวงจรข้ึนมาเพ่ือความสะดวกในการใช้งาน ท�ำให้ผู้ออกแบบสามารถน�ำค่า
กระแสลัดวงจรนี้ไปใช้ในการออกแบบได้ทันที ส�ำหรับค่ากระแสลัดวงจร
ทต่ี ำ� แหนง่ ต่างๆ ที่ไม่มีในตาราง สามารถหาไดจ้ ากวิธี Interpolation

314 คู่มือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

บทที่ 11 การค�ำนวณกระแสลดั วงจร

ค่ากระแสลัดวงจรที่แสดงในตารางภาคผนวกนั้น ได้มาจากการ
คำ� นวณโดยใช้คอมพวิ เตอร์ และใชข้ ้อมูลดังตอ่ ไปน้ี
1. ระบบไฟฟา้ มคี า่ ก�ำลังไฟฟ้าลดั วงจรสมมาตรเรมิ่ ตน้ S”KQ = 500 MVA
2. หม้อแปลง มีค่าแรงดันอิมพีแดนซ์และค่าก�ำลังสูญโหลดตาม
ตารางที่ 11.2
3. สายไฟฟ้าแรงดันต�่ำหุ้มฉนวน PVC มีค่าความต้านทานและ
ค่ารีแอกแตนซ์ ตามตารางท่ี 11.3
4. แรงดนั ทางด้านแรงต�่ำมีค่า 230/400V
5. ตัวประกอบแรงดัน (Voltage Factor) ส�ำหรับแรงดันต�่ำให้มีค่า
เท่ากับ 1.00
6. ไมค่ ดิ ผลจากมอเตอร์

315คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

316 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 12 ขอ้ กำ� หนดทว่ั ไปสำ� หรบั กำรติดตัง้ ทำงไฟฟำ้ และกำรเดินสำย

12บทที่ ขอ้ ก�ำหนดทว่ั ไป
สำ� หรับกำรติดต้งั ทำงไฟฟำ้
และกำรเดินสำย

12.1 บทนำ�

ระบบไฟฟ้าและอุปกรณ์ไฟฟ้า นอกจากจะต้องออกแบบ และเลือก
อุปกรณ์ตามหลักวิศวกรรมแล้ว การติดตั้งท่ีถูกต้องมีส่วนท�าให้ระบบ และ
อุปกรณไ์ ฟฟา้ ทา� งานได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ และใหค้ วามปลอดภัยสงู การตดิ ตง้ั
ที่ถูกต้องจะต้องท�าตามกฎข้อบังคับต่างๆ และต้องยึดหลักวิศวกรรมท่ีดีด้วย
ซึ่งรายละเอียดทส่ี า� คญั จะได้สรุปในหวั ขอ้ ตอ่ ไป

12.2 ขอ้ ก�ำหนดทวั่ ไปในกำรติดตั้งทำงไฟฟำ้

1) ขอ้ ก�าหนดการตดิ ต้ังอปุ กรณ์ไฟฟ้าเบื้องต้นม ี 2 ประเภทคือ
l การติดตง้ั อปุ กรณ์ไฟฟา้ แรงดันตา่�
l การตดิ ตง้ั อุปกรณ์ไฟฟา้ แรงดนั สูง

12.2.1 ขอ้ ก�าหนดการติดตัง้ อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงดนั ตา่�
1) ข้อก�าหนดสา� หรับขนาดทว่ี า่ งเพอื่ ปฏบิ ัตงิ านระบบแรงตา่�

l ต้องมีความกว้างไม่น้อยกว่า 0.75 m และไม่น้อยกว่าขนาด
ความกว้างของบริภัณฑ์

l ความลกึ ต้องเป็นไปตามทกี่ า� หนดในตารางท่ ี 12.1
l ต้องมีท่ีว่างพอเพียงส�าหรับการเปิดประตูตู้หรือฝาตู้ได้
อย่างน้อย 90°
l คอนกรีต อฐิ ผนังกระเบื้อง ให้ถือวา่ เปน็ สว่ นท่ตี อ่ ลงดิน

317คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟา้

บรภิ ณั ฑฑไ์ไฟฟฟฟ้าแา้ แรงรตงาตํ่ �่ำ

ควคาวมากมกวา้วงา้งไไมม่นน่ อ้ อ้ ยกวา่ 00.7.755mm(ไ(มไมอ่ ่อยกยู่ งู่กึ กึ่งลกาลง)าง)

บรภิภณัณฑฑไ์ ฟ์ไฟฟฟ้าแา้ รแงรตงาํ่ต่�ำ
คคววาามกวาา้ งงไไมมน่ น่ อ้ ้อยยกกวา่วา่0.705.7m5 (mอย(ู่กอ่งึ ยกู่กลง่ึางก)ลาง)
รูปท่ี 12.1 ความกวา้ งของที่วา่ งเพื่อการปฏิบัติงาน

รปู ท่ี 12.1 ความกว้างของที่ว่างเพื่อการปฏิบตั ิงาน

318 คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

บทท่ี 12 ข้อก�ำหนดทัว่ ไปส�ำหรบั การตดิ ตั้งทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

แผงสวติ ชข์ ์
แรงดนั ตาํ่�ำ
สสงิ่ ง่ิ กดี ขวาางง เช่น เสาา

เปเปิดิดไไดดเ้ เป้ป็นมมุ
นนอ้ อ้ยยกกววา่ า่ 90 องศศาา
บบรรภิิภแณณัั รงฑฑตไไ์์ ำ่�าํฟฟฟฟ้า้า

รปู ที่ 12.2 ที่วา่ งไม่เพยี งพอใหฝ้ าเปิดได้ 90°

รปู ทตี่ 1า2ร.า2งทท่ี 1ี่ว2่า.1งไ(มตา่เพราียงงทพี่ 1อ-ใ1ห)้ฝาเปิ ดได้ 90°

ความลกึ (Depth) ต่�ำสุดของทวี่ ่างเพ่ือปฏิบตั ิงานกับบริภัณฑ์ไฟฟ้าระบบแรงตำ�่

วดั เแท1รคยี50งวบ1ด-ากนั -1มับไ65ฟลด00ฟินกึ0้า((ตVD)าeบรpราtภิhง)ทณั ตี่ ฑ1่าํ ก2ไ์สร.ฟ00ดุ1ณ..99ฟขีท(00้อาี่ต1รงาะทครบว่ี วาบา่างงมแทกเลรพ่ีรึกง101ณอ่ืตต..19-ปำ่�ีท่าํ00ส1ี่ฏ2ดุ )บิ (ตัmงิ )านกรก10ณ..บั29ที 00ี่ 3

กรณีทแี่ ร1 งดขมอีสนั่วงทนไทว่ี ฟ่า่ีมงีไฟเฟพ้ ฟาือ่ ้าปแฏลิบะเตั ปิงิดาโนลไ่งมอ่มยทีู่ท้ังาสงด่ว้านนทหีม่ นไี ่ึงฟคขฟอวา้งแทาลี่วมะ่างเลปเพึิดก่ือโปตลฏง่ า่ํแิบลสัตะิงดุ สาน่ว(นแทmลี่ตะ่ออ)ลีกงดด้านินหน่ึง
วดั เทียบกหารกรือกบัมั้นีสดด่วิ้วนนยทว(ี่มสั ีไดVฟทุ ฟ)เี่ ห้าแมลาะะสเปมิดกเโชลร่น่งณอไยมีูท่ท้ หั้ง่ีรส1อื อวงัสดด้าุฉนนขวอนกงอทรน่ืี่วณ่างีเทพี่่ือ2ปฏิบัติงานกแรตณ่ไดีท้มีี่ 3
21 50มสให1-ีสา1้ถ่วย-ือ5น6ไฟวท00่า่ีมฟ0เีไป้าฟน็หฟสุ้ม้าว่ฉแนลนทะวเ่ไี นปมหิดม่ โรไี ลฟือ่งฟบอา้ยัสู่ทบาา00งรด..์ห99้าุน้ม00หฉนนึ่งวขนอทงที่ม่ีวีแ่ารงงเพด่ือัน10ปไ..ฟฏ19ิบฟ00ัต้าิงไามน่เกแินละ3อ0ีก0ด้า10นโว..ห29ลน00ต่ึง์
กรณีที่ ของทว่ี ่างเพ่อื ปฏิบัตงิ านเป็นส่วนที่ต่อลงดิน

กรณีท่ี 3 มีส่วนท่ีมีไฟฟ้าและเปิดโล่งอยู่ทั้งสองด้านของที่ว่างเพ่ือปฏิบัติงาน (ไม่มีการก้ัน
ตามกรณที ่ี 1) โดยผปู้ ฏิบัตงิ านจะอย่รู ะหวา่ งนน้ั

319คู่มือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

กกรรณณีทีท่ี ่ี11 บบรริภิภณั ณั ฑฑไ์(ไฟ์ ฟฟฟา้ ้าVแแร)รงงดดันนั ตตำ่�าํ่ ด้า้ นหนาา้ หหรรืออื ดดา้ ้านนทท่ี ี่
ใใชช้ปป้ ฏฏบิ ิ ัตั งิ าน บาํำ� รรุงงุ
ไมไใ่มช่ใ่สช่สว่วนนททม่ี ม่ี ีไฟไี ฟฟฟา้ ้าเเปปดิ ด รรักกั ษษาาหรือตรวจ
โล่งโลหง่ รหือรตอื ่อตล่องลดงนิดเนิ ปเป็น็น ซอ่ซม่อมตตา่ ง่าๆงๆ
สว่สนว่ นทท่ีม่มีฉฉีนนววนนกกันนั ออยยา่ า่ งงดดี ี
ทท่วี ่วี ่างเพอ่ื ปฏฏบิบตัตงิ ิงาานนไไมม่ตต่ าํ่ �่ำกกวว่าา่ 0.09.090mm

กรณีทีท่ี่ 22 บบรริภภิ ณัณั ฑฑ์ไไ์ ฟฟฟฟ้า้าแแรรงงดดนัันตตาํ่ำ�่
ส่วสน่วนททีต่ ต่ีออ่ลลงงดดนิ นิ เชเช่น่นผผนนังงั ( <  V)
คอคนอนกกรตีรตี ออฐิ ฐิ แแลละะกกรระะเเบอ้ื ง ท่วี า่ งงเเพพอ่ื ่ือปปฏฏบิ ิบตั ัติงิงานานไมไมต่ ต่าํ่ กำ�่ วกา่ วา่1.015.1m0 m

กรณีทีท่ี่ 33

บบรริภิภณััณ(ฑฑ<ไ์ ์ไฟฟฟฟ้าา้แVแรร)งดงดนั ันตตาํ่ ำ�่
ทท่ีว่วี ่าา่ งเพอ่ื ปฏฏบิบตัตงิ ิงาานนไไมมต่ ่ตาํ่ ำ่�กกววา่ ่า1.12.020mm

บบริภริภัณณั(ฑ<ฑ์ไฟไ์ฟฟฟ้า้าแVแรร)งงดดนั นั ตตำ�่ าํ่

รปู ท่ี 12.3 ความลกึ ของทว่ี า่ งเพ่อื ปฏิบัตงิ านในระบบแรงดันตำ�่
รปู ที่ 12.3 ความลึกของท่ีว่างเพื่อปฏิบตั ิงานในระบบแรงดนั ตา่ํ
320 คมู่ ือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 12 ขอ้ ก�ำหนดทว่ั ไปส�ำหรับการตดิ ต้ังทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย

กรณที ี่ 1 ระหวา่ งอุปกรณไ์ ฟฟ้ากบั สว่ นทเี่ ปน็ ฉนวนก้ัน 0.90 m
อยา่ งดี เชน่ ไม้ ไมใ่ ชส่ ่วนท่มี ไี ฟฟ้า, เปดิ โล่ง
หรือ ต่อลงดิน
กรณที ่ี 2 ระหวา่ งอุปกรณ์ไฟฟา้ กบั สว่ นทีต่ ่อลงดิน 1.10 m
โดยคอนกรีต, อิฐ, ผนัง และกระเบอื้ ง ถือวา่
เปน็ ส่วนท่ีต่อลงดิน
กรณีท่ี 3 ระหวา่ งอุปกรณ์ไฟฟา้ กบั อุปกรณไ์ ฟฟา้ 1.20 m

2) ที่ว่างเหนือพืน้ ทเ่ี พ่อื ปฏิบัตงิ านระบบแรงต�่ำ (Headroom)
l มีความสูงไมน่ อ้ ยกวา่ 2.00 m
l ส่วนบนของแผงสวติ ชห์ ่างจากเพดานเปน็ วัสดุไม่ติดไฟ
ต้องมที ่ีว่างไมน่ อ้ ยกวา่ 0.6 m
l สว่ นบนของแผงสวติ ช์หา่ งจากเพดานเปน็ วสั ดตุ ดิ ไฟ
ตอ้ งมที ว่ี า่ งไม่นอ้ ยกวา่ 0.9 m

3) ทางเข้าท่วี า่ งเพอื่ ปฏิบตั ิงานระบบแรงต�่ำ
l ต้องมีทางเขา้ ขนาดเพียงพอเพอ่ื ปฏบิ ัตงิ าน กบั บรภิ ณั ฑไ์ ฟฟา้ ได้
l มที างเข้าอยา่ งน้อย 1 ทาง
l ส�ำหรับแผงสวติ ช์และแผงควบคมุ ทมี่ พี ิกดั กระแสตงั้ แต่ 1,200 A
ข้นึ ไป และกว้างเกิน 1.80 m ตอ้ งมีทางเขา้ ทั้งสองขา้ งของแผง
ที่มีความกว้างไม่น้อยกว่า 0.60 m และความสูงไม่น้อยกว่า
2.00 m

4) แสงสว่าง
l ต้องมีแสงสว่างบริเวณท่ีว่างเพ่ือปฏิบัติงานอย่างเพียงพอ
โดยทวั่ ไปประมาณ 300 lux

321คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

บริภณั ฑไ์ ฟฟ้า
แรงดนั ตาํ่

บบรแริภแรภิ ณัรงณังดฑดนฑั ไ์ันตฟไ์ ตฟาํ่ฟำ่� ฟ้า้า ทว่ี า่ งปฏบิ ตั งิ าน

ทางออกกวา้ งไมน่ อ้ ยกวา่ 0.60 m
และ สูงไมน่ อ้ ยกวา่ 2.00 m ททวี่ ่ี ่างปฏิบตั งิ าน

รปู ที่ 12. ทางเข้าออกทแแทลาลเงะะพอสสอ่ืองููงกไไกมปมว่นน่ า้ฏ้อ้อง้ ยไยิบมกกน่ววตั่าอ้า่ ยิ2ง2ก..า00ว00า่นmm0.6600mm

รูปที่ 12.4 ทางเข้าออกเพื่อปฏบิ ตั งิ าน

ทที่วว่ี ่า่างงปเพฏอ่ื บิปฏัตบิิงาตั นิงาน

รปู ท่ี 12. ทางเข้าออกเพ่ือปฏิบตั ิงาน

ดดา้ นา้ นหหนนา้ ้
แแผผงงสสววติ ิตชชแ์ แ์ รรงงดทดนัว่ีันตา่ ตงาํ่ เ�่ำพ หหอ่ืรรปอื อืฏบิแแตัผผงิ งาคคนววบบคคุมุม

ขขนาดเกนิ 120000AA

ความกวา้ งเเกกินิน11..8800mm
ดา้ นหนา้

แผงสวติ ชแ์ รงดนั ตาํ่ หรือ แผงควบคุม
ขนาดเกิน 1200 A
ทาทงาเงขเข้าาอ้ อออก 22ททาง ซง่ึงจจะะตตอ้ ้องง
ควกแาลวม้าะกแกงลวสวไาะูง้มาง้สไงเน่มูงกไไมอ้ิน่นม่นยอ้น่1อ้กยอ.้ย8วกย0กา่กววmวา่0า่ า่ .260.20.06.000m0mmm

รปู ทร่ี ูป1ท2.่ี 512.เ5พเื่อพคอื่ คววาามมปปลลออดดภัยภใยัหใม้ หีท้มางีทเขา้างอเอขก้าสอองอทกาสง องทาง
ทางเขา้ ออก 2 ทาง ซง่ึ จะตอ้ ง
322 คูม่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า กวา้ งไม่นอ้ ยกวา่ 0.60 m
และสูงไม่นอ้ ยกวา่ 2.00 m

บทที่ 12 ขอ้ กำ� หนดทั่วไปส�ำหรับการติดตั้งทางไฟฟา้ และการเดินสาย

12.2.2 ขอ้ กำ� หนดการติดต้ังอปุ กรณไ์ ฟฟา้ แรงดันสูง
1) ขอ้ ก�ำหนดส�ำหรับขนาดทว่ี า่ งเพอ่ื ปฏบิ ตั งิ านระบบแรงสูง
l ติดตั้งในหอ้ งมีความสงู ไม่น้อยกวา่ 2.00 m
l มีความกว้างไม่นอ้ ยกวา่ 0.90 m
l ความลกึ ตอ้ งเปน็ ไปตามทีก่ ำ� หนดในตารางที่ 12.2
l ท่ีว่างเพ่ือปฏิบัติงานต้องพอเพียงส�ำหรับการเปิดประตูตู้
ไดอ้ ย่างน้อย 90°
l คอนกรตี อฐิ ผนงั กระเบ้ือง ให้ถือวา่ เป็นสว่ นท่ตี อ่ ลงดิน

ตารางที่ 12.2 (ตารางที่ 1 - 2)
ความลึก (Depth) ต�่ำสดุ ของท่ีวา่ งเพือ่ ปฏิบัตงิ านกบั บริภัณฑ์ไฟฟา้ ระบบแรงสงู

แรงดันไฟฟ้า ความลกึ ต่�ำสดุ (m)
วดั เทียบกับดิน (V) กรณีที่ 1 กรณีท่ี 2 กรณที ี่ 3

601 - 2,500 0.90 1.20 1.50

2,501 - 9,000 1.20 1.50 1.80

9,001 - 25,000 1.50 1.80 2.70

25,001 - 75,000 1.80 2.50 3.00

กรณีท่ี 1 มีส่วนท่ีมีไฟฟ้าและเปิดโล่งอยู่ทางด้านหนึ่งของท่ีว่างเพ่ือปฏิบัติงาน และอีกด้านหนึ่ง
ของที่วา่ งเพอ่ื ปฏบิ ัตงิ านไมม่ ที ้งั ส่วนที่มีไฟฟา้ และเปดิ โล่งและส่วนทีต่ ่อลงดนิ

หรือมีส่วนท่ีมีไฟฟ้าและเปิดโล่งอยู่ทั้งสองด้านของที่ว่างเพ่ือปฏิบัติงาน แต่ได้มี
การก้นั ดว้ ยวสั ดุที่เหมาะสม เชน่ ไม้ หรอื วสั ดุฉนวนอนื่

สายไฟฟ้าหุ้มฉนวนหรือบัสบาร์หุ้มฉนวนที่มีแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 300 โวลต์
ให้ถือว่าเป็นส่วนทีไ่ มม่ ีไฟฟา้

กรณีที่ 2 มีส่วนที่มีไฟฟ้าและเปิดโล่งอยู่ทางด้านหน่ึงของที่ว่างเพื่อปฏิบัติงาน และอีกด้านหนึ่ง
ของทวี่ า่ งเพือ่ ปฏิบตั งิ านเปน็ ส่วนท่ตี อ่ ลงดิน

กรณที ่ี 3 มีส่วนที่มีไฟฟ้าและเปิดโล่งอยู่ท้ังสองด้านของท่ีว่างเพ่ือปฏิบัติงาน (ไม่มีการกั้น
ตามกรณที ่ี 1) โดยผู้ปฏิบัติงานจะอยูร่ ะหวา่ งน้ัน

323คู่มอื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

กรณที ่ี 1 บรภิ ัณฑ์ไฟฟา้ แรงดนั สูง ด้านหน้า หรือด้านทใ่ี ช้
ปฏิบตั ิงาน บำ� รงุ รักษา
ไมใ่ ช่สว่ นท่ีมีไฟฟ้าเปิด หรอื ตรวจซ่อมตา่ งๆ
โล่ง หรอื ตอ่ ลงดินเปน็
ส่วนท่ีมฉี นวนกันอย่างดี ทีว่ ่างเพ่ือปฏิบัตงิ านไม่ต่ำ� กว่า 1.50 m

กรณที ี่ 2 บรภิ ณั ฑ์ไฟฟา้ แรงดันสงู
ท่ีวา่ งเพ่อื ปฏบิ ัตงิ านไม่ตำ�่ กว่า 1.80 m
สว่ นทตี่ อ่ ลงดนิ เช่น ผนัง
คอนกรตี อิฐ และ กระเบื้อง

กรณีที่ 3

บริภัณฑ์ไฟฟ้าแรงดันสงู

ท่วี ่างเพือ่ ปฏบิ ตั ิงานไม่ตำ่� กวา่ 2.70 m

บริภัณฑ์ไฟฟา้ แรงดันสงู

รูปท่ี 12.6 ความลึกของท่ีว่างเพือ่ ปฏบิ ัติงานในระบบแรงดันสูง
รปู ท่ี 12.6 ความลึกของที่ว่างเพ่ือปฏิบตั ิงานในระบบแรงดนั สงู
324 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

) ทางเข้าท่ีว่างเพ่ือปฏิบตั ิงานระบบแรงสงูบทที่ 12 ขอ้ ก�ำหนดท่วั ไปสำ� หรับการตดิ ตัง้ ทางไฟฟา้ และการเดนิ สาย
- ทางเขา้ ถงึ ทว่ี า่ งเพอ่ื ปฏบิ ตั งิ าน ตอ้ งมอี ยา่ งน้อย 1 ทาง

- 2)ค lทว าาทงมเากขงวา้เขทา้ ้างีว่ ถไา่ ึงมงทนเ่ พ่ีว้อ่าอื่ ยงปเกพฏว่ือิบา่ปัตฏิง0ิบา.นตั9ิง0ราะนmบบตแ้อรงงมสอี ูงย่างนอ้ ย 1 ทาง
- คlว าคมวสางูมไกมวน่า้ ง้อไยมก่นว้อา่ยกวา่ 2.000.9m0 m

l ความสงู ไมน่ อ้ ยกว่า 2.00 m
ความกวา้ งไมน่ ้อยกวา่ 0.90 m
ความสูงไม่นอ้ ยกวา่ 2.00 m
บริภณั ฑไ์ ฟฟา้ แรงสูง

รปู ท่ี 12.7 ทางเขา้ ออกเพือ่ ปฏบิ ตั งิ านไฟฟา้ แรงดันสงู

รปู ท่ี 12.7 ทางเข้าออกเพ่ือปฏิบตั ิงานไฟฟ้ าแรงดนั สงู

325คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

ตวั อย่างทต วัี่ 1อ2ย.1า่ ง-จ- ทงจหี่ ต1งตาห้ไู2ไขู้ ฟ.าฟน1ฟขฟานา้ ด้าแาหแรดอ้รงหงงดดอส้ันนงำ�ั ตสหต�่ำาํร ่าํ ห2บั 23รต3บ0ัดิ 0/ตต/44ดิ้งั 00อต00ปุงั้ VอกVุปร33ณกเรต์เฟฟณ่อสสไ์ตป4่อนไสส้ีปาานยย้ี
ขขนนาาดดLL××WW××HH == 33..00 ×× 00..88 ×× 22..22mm
โดยยทท่ดี ด่ี า้ า้ นนหหนน้า้าแแลละะดดา้ าน้ นหหลลังเงัปเป็น็ดน้าดนา้ ทน่ีตทอ้ ต่ี งอ้เขง้าเขไปา้ ปไปฏปิบฏัตบงิ าตั นงิ าผนงั ผเปน็นงั เอปิฐ็นอฐิ
เพดานเเปพน็ ดวาสั นดเุตปิด็นไวฟสั ไดุต้ ดิ ไฟได้

วิธีทาํ วธิ ีทำ�
บบรรเิเิ ววณณดดา้า้ นนหหนน้า้าแแลละะดด้าา้ นนหหลลงั งั เเปปน็ ็นบบรรเิ เิววณณททต่ี ต่ี ้ออ้ งงปปฏฏบิ บิ ตั ตังิ งาิ านน

1.10

บริภัณฑ์ไฟฟ้าแรงดนั ตำ่� 2.95 m

ดด้าา้ นนบบนน

คคววาามมกกวว้าา้ งงตต�่ำ่าํ สสดุ ดุ = =1.110.1+0 0+.80.+ +1.01.50 5 = 2=.952m.95 m
คคววาามมยยาาววตตำ่� ่าํ สสดุ ดุ = =0.600.6+0 3+.030.0+0 +0.60.06 0 = 4=.204m.20 m
326 คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

บทท่ี 12 ข้อก�ำหนดทว่ั ไปสำ� หรับการตดิ ต้งั ทางไฟฟา้ และการเดินสาย

บรภิ ณั ฑ์ไฟฟา้ แรงดันตำ่�

ด้านหนา้
ด้านหน้า
เพดานเป็นวัสดุติดไฟได้ ให้ใช้ระยะห่างส่วนบนบริภัณฑ์กับเพดาน
เพดเ ปาน็นเ0ป.็น9คค0ววสวั าmาดมมุตสสดิูงงูตไตฟ่�ำ่าํสไสดุดดุ ้ ใ=ห ใ้ ช2ร้.2ะ=0ยะ+2ห.0า่2ง.09ส0+ว่ น 0 บ=.9น 0 บ3ร.1ภิ 0ณั mฑก์ บั เ=พด3า.น1เ0ป็mน 0.90 m

ตวั อย่างที่ 12.2 จงหาขนาดหอ้ งสาํ หรบั ตดิ ตงั้ อุปกรณ์ตอ่ ไปน้ี
- ตไู้ ฟฟ้าแรงดนั สงู 24 kV
ขนาด L x W x H = 1.50 x 1.50 x 2.20 m
- หมอ้ แปลง DRY TYPE 24 kV (HV) มเี ครอ่ื งห่อหมุ้
ขนาด L x W x H = 2.50 x 2.00 x 2.50 m
- ตไู้ ฟฟ้าแรงดนั ต่าํ 230 / 400 V
ขนาด L x W x H = 3.00 x 1.00 x 2.00 m
โดยท่ี ดา้ นหน้า เป็นดา้ นทต่ี อ้ งไปปฏบิ ตั งิ าน สว่ นดา้ นหลงั เป็นดา้ นทไ่ี มต่ อ้ ง
เขา้ ไปปฏบิ ตั งิ าน เพดานไมต่ ดิ ไฟ 327คู่มอื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งที่ 12.2
จงหาขนาดหอ้ งสำ� หรบั ตดิ ต้ังอุปกรณต์ ่อไปน้ี
- ตู้ไฟฟ้าแรงดันสูง 24 kV
ขนาด L x W x H = 1.50 x 1.50 x 2.20 m
- หมอ้ แปลง DRY TYPE 24 kV (HV) มเี ครือ่ งห่อหมุ้
ขนาด L x W x H = 2.50 x 2.00 x 2.50 m
- ตูไ้ ฟฟ้าแรงดันต�่ำ 230 / 400 V
ขนาด L x W x H = 3.00 x 1.00 x 2.00 m
โดยที่ ด้านหน้า เป็นด้านท่ีต้องไปปฏิบัติงาน ส่วนด้านหลังเป็นด้าน
ทไี่ ม่ต้องเข้าไปปฏิบตั งิ าน เพดานไม่ติดไฟ

วธิ ที �ำ
- บรเิ วณดา้ นหน้าเป็นบรเิ วณท่ีตอ้ งการท่วี า่ งเพอื่ ปฏบิ ตั งิ าน
- ส่วนด้านหลังเป็นด้านท่ีไม่ต้องเข้าไปปฏิบัติงาน จึงไม่จ�ำเป็นต้องมี
ท่ีวา่ งเพื่อปฏบิ ัติงาน แต่ก็อาจมีที่สำ� หรับเปน็ ทางเดิน ซึ่งจัดว่าเป็น
ทางเข้าออกของทีว่ ่างเพอ่ื ปฏิบัติงานได้
- เพดานไมต่ ิดไฟ

ความกวา้ งต่�ำสุด = 1.00 + 2.00 + 1.80 = 4.80 m
ความยาวต�่ำสดุ = 0.60 + 1.50 + 2.50 + 3.00 + 0.60
= 8.20 m
ความสงู ต่�ำสดุ = 2.50 + 0.60
= 3.10 m


328 ค่มู อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้