คู่มือการออกแบบระบบไฟฟ้า BANGKOK CABLE

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ และตารางพิกัดกระแส

ตารางที่ 5-37
ขนาดกระแสของสายเคเบลิ ตัวน�ำทองแดงแกนเดยี วหุ้มฉนวนครอสลิงกดพ์ อลเิ อทิลนี
เปลอื กนอกพวี ีซี มชี ลี ด์ ขนาดแรงดนั (U0/U) ต้ังแต่ 3.6/6 กิโลโวลต์ ถงึ 18/30
กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวน�ำ 90 ºC อุณหภูมิโดยรอบ 40 ºC (เดินร้อยในท่อ
ในอากาศ) และ 30 ºC (รอ้ ยทอ่ ฝังดิน)

ลกั ษณะการตดิ ตงั้ กลุ่มที่ 2 กลุม่ ที่ 5
จ�ำนวนตัวนำ� กระแส
ลักษณะตัวน�ำ ไม่เกิน 3
แกนเดียว

รูปแบบการตดิ ตงั้

รหัสชนิดเคเบิลทีใ่ ช้งาน ตามมาตรฐาน IEC 60502-2 149
ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์) 178
35 218
50 148 265
70 175 303
95 215 341
120 265 386
150 303 454
185 348 521
240 396 607
300 478 706
400 551
500 636
730

179คมู่ ือการออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

ตารางท่ี 5-38
ขนาดกระแสสายเคเบิลตัวน�ำทองแดงแกนเดียวหุ้มฉนวนครอสลิงกด์พอลิเอทิลีน
มเี ปลอื กนอก อุณหภมู ติ วั นำ� 90 ºC อณุ หภูมิโดยรอบ 30 ºC ขนาดแรงดัน
(U0/U) 3.6/6 ถึง 18/30 กโิ ลโวลต์ เดินใน duct bank ไมเ่ กนิ 8 ท่อ

ขนาดสาย ขนาดกระแสต่อ 1 วงจร (แอมแปร)์ 8
(ตร.มม.) 1 จำ� นวนวงจรท้งั หมด 110
130
35 175 234567 154
50 210 160 147 137 130 122 116 187
70 251 191 175 162 153 144 136 213
95 313 228 208 193 182 171 161 235
120 357 282 256 236 222 208 196 264
150 405 322 292 270 254 238 224 305
185 461 362 327 300 282 263 248 339
240 535 410 369 339 318 296 278 391
300 611 475 427 392 367 342 321 427
400 694 539 481 440 411 382 358
500 797 619 553 507 473 440 412
695 616 560 522 483 451

180 คูม่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

บทท่ี 7 พกิ ัดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า และตารางพิกดั กระแส

ตารางท่ี 5-39
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าเคร่ืองเชือ่ ม (ตวั นำ� ทองแดง) ตาม มอก.448-2525

ขนาดสาย 100 ขนาดกระแส (แอมแปร)์ 20
(ตร.มม.) 87 วฏั จักรท�ำงานสูงสดุ *, ร้อยละ 195
115 60 30 25 260
10 155 110 160 175 350
16 195 150 215 235 440
25 250 200 285 315 560
35 310 250 355 390 690
50 375 320 450 495 840
70 435 400 560 620 970
95 510 485 685 750 1,140
120 570 570 790 870 1,280
150 680 660 930 1,020 1,520
185 740 1,040 1,150
240 880 1,240 1,360

181คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-40
ตัวคณู ปรับคา่ ขนาดกระแสสำ� หรบั สายเคเบิลแกนเดยี ว วางบนรางเคเบลิ เป็นกลมุ่
มากกว่า 1 วงจร

วิธีการติดตัง้ จ�ำนวน จำ� นวนกลุม่ วงจรต่อรางเคเบิล ลักษณะการจัด
รางเคเบิล 1 2 3 4 5-6 7-9 เรยี งเคเบิล

รางเคเบลิ แบบ > 300mm 1 1.00 0.91 0.87 0.82 0.78 0.77 รปู แบบวางชิดกนั
ระบายอากาศ 2 0.96 0.87 0.81 0.78 0.74 0.69 ในแนวนอน
(หมายเหตุ 2) 3 0.95 0.85 0.78 0.75 0.70 0.65

รางเคเบิลแบบ a a > 20mm 1 1.00 0.86 0.80 0.75 0.71 0.70
ระบายอากาศ > 225mm 2 0.95 0.84 0.77 0.72 0.67 0.66 รูปแบบวางชิดกัน
วางแนวตั้ง
(หมายเหตุ 3) ในแนวตั้ง

รางเคเบิลแบบ > 300mm 1 1.00 0.97 0.96 0.94 0.93 0.92 รปู แบบวางชดิ กัน
บันได 2 0.98 0.93 0.89 0.88 0.86 0.83 ในแนวนอน
(หมายเหตุ 2) 3 0.97 0.90 0.86 0.83 0.80 0.77

a a > 20mm

รางเคเบิลแบบ 1 1.00 0.98 0.96 0.93 0.89 -
ระบายอากาศ 2 0.97 0.93 0.89 0.85 0.80 - รูปแบบวางชิดกนั
(หมายเหตุ 2) >2D D > 300mm 3 0.96 0.92 0.86 0.82 0.76 - แบบสามเหลย่ี ม

a a > 20mm ห่างกนั ไมน่ ้อย
กว่า 2 เทา่
รางเคเบลิ แบบ 1 1.00 0.91 0.89 0.88 0.87 - ของเส้นผ่าน
ระบายอากาศ >2D 2 1.00 0.90 0.86 0.85 0.83 - ศนู ย์กลางเคเบลิ
วางแนวตง้ั D

(หมายเหตุ 3) > 225mm

182 ค่มู ือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พิกัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ และตารางพิกัดกระแส

ตารางที่ 5-40 (ต่อ)
ตัวคูณปรบั คา่ ขนาดกระแสส�ำหรับสายเคเบลิ แกนเดยี ว วางบนรางเคเบลิ เปน็ กลุ่ม
มากกว่า 1 วงจร

วธิ ีการตดิ ตัง้ จ�ำนวน จำ� นวนกลุม่ วงจรต่อรางเคเบิล ลกั ษณะการจัด
รางเคเบลิ 1 2 3 4 5-6 7-9 เรียงเคเบลิ

รางเคเบลิ แบบ 1 1.00 1.00 1.00 1.00 1.00 - รูปแบบวางชดิ กนั
บนั ได 2 0.97 0.95 0.93 0.92 0.91 - แบบสามเหลี่ยม
(หมายเหตุ 2) 3 0.96 0.94 0.90 0.89 0.86 หา่ งกันไม่น้อยกว่า
>2D D > 30>0>3m030m0>mmm30m0mm 2 เทา่ ของเส้น
รางเคเบลิ แบบ
ระบายอากาศ a >>a22>>DD2D2DD0Dmm ผา่ นศนู ยก์ ลาง
(หมายเหตุ 2) เคเบิล
รางเคเบลิ แบบ aa aa >> 2200mmmm
ระบายอากาศ a a > 20mm 1 1.00 0.93 0.90 0.87 0.83 -
วางแนวตั้ง 2 0.97 0.89 0.85 0.81 0.76 -
(หมายเหตุ 3) DD > 30>0>3m030m0>mmm30m0mm 3 0.96 0.88 0.82 0.78 0.72 -
รางเคเบิลแบบ
บนั ได a DDaaDa>> >22DD002mmD0mmmm
(หมายเหตุ 2) aa
a a > 20mm D
DDD 1 1.00 0.91 0.89 0.88 0.87 - รูปแบบวางห่าง
DDD 2 0.94 0.90 0.86 0.85 0.83 - กนั ไมน่ ้อยกว่าเสน้
D
> 225mm ผ่านศูนย์กลาง

>> 222255mmmm เคเบลิ
> 225mm
> 30>0>3m030m0>mmm30m0mm 1 1.00 0.97 0.96 0.96 0.96 -
DD 2 0.97 0.94 0.93 0.92 0.91 -
3 0.96 0.93 0.92 0.91 0.88 -
a DDDa >DD2D0mm
aa aa >> 2200mmmm
a a > 20mm

หมายเหตุ (ตารางท่ี 5-40)
1) ตัวคณู ปรบั คา่ ขนาดกระแสใหใ้ ช้กับการวางสายไฟฟ้าช้ันเดยี วเทา่ นัน้
2) ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสให้ใช้กับการติดต้ังรางเคเบิลในแนวนอนที่มีระยะห่างระหว่างรางเคเบิลในแนวด่ิง
ไมน่ ้อยกว่า 300 มม. และติดตงั้ รางเคเบิลห่างจากผนงั ไม่น้อยกวา่ 20 มม. เทา่ นั้น
3) ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสให้ใช้กับการติดตั้งรางเคเบิลในแนวด่ิงท่ีมีระยะห่างระหว่างรางเคเบิลในแนวราบ
ไมน่ อ้ ยกว่า 225 มม. เทา่ นนั้
4) ในกรณีท่ีจำ� นวนรางเคเบลิ มากกว่าหนง่ึ ราง ตวั คณู ปรบั คา่ ให้คิดจากรางเคเบลิ ท่มี ีกลุ่มวงจรมากท่สี ุด

183คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

ตารางที่ 5-41
ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสส�ำหรับสายเคเบิลหลายแกน วางบนรางเคเบิลแบบ
ระบายอากาศ แบบดา้ นล่างทึบ หรอื แบบบันได เม่อื วางเปน็ กลุม่ มากกวา่ 1 วงจร

วธิ ีการตดิ ตง้ั จำ� นวน 1 จ�ำนวนเคเบลิ ตอ่ รางเคเบิล 7-9
รางเคเบิล 1.0 2 3 4 5-6 0.72
รางเคเบิลแบบ > 300mm 1.0 0.88 0.82 0.77 0.73 0.68
ระบายอากาศ 1 1.0 0.87 0.80 0.77 0.73 0.66
(หมายเหตุ 2) 2 1.0 0.86 0.79 0.76 0.71 0.64
3 0.84 0.77 0.73 0.68
a a > 20mm 4-6

DD > 300mm 1 1.0 1.0 0.98 0.95 0.91 -
2 1.0 0.99 0.96 0.92 0.87 -
3 1.0 0.98 0.95 0.91 0.85 -

a a > 20mm

รางเคเบิลแบบ 1 1.0 0.88 0.82 0.77 0.73 0.72
ระบายอากาศ 2 1.0 0.88 0.81 0.76 0.71 0.70
วางแนวตงั้ 1.0 0.91 0.89 0.88 0.87 -
(หมายเหตุ 3) 1.0 0.91 0.88 0.87 0.85 -

> 225mm

1
D2

D

> 225mm

หมาย เหตุ (ตาร างที่ 5-41)
1) ตวั คณู ปรับค่าขนาดกระแสให้ใช้กับการวางสายไฟฟา้ ชั้นเดยี วเทา่ น้ัน
2) ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสให้ใช้กับการติดต้ังรางเคเบิลในแนวนอนที่มีระยะห่างระหว่างรางเคเบิลในแนวดิ่ง
ไมน่ ้อยกวา่ 300 มม. และตดิ ต้งั รางเคเบลิ ห่างจากผนงั ไม่น้อยกว่า 20 มม. เทา่ น้ัน
3) ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสให้ใช้กับการติดตั้งรางเคเบิลในแนวด่ิงที่มีระยะห่างระหว่างรางเคเบิลในแนวราบ
ไมน่ อ้ ยกวา่ 225 มม. เทา่ นนั้
4) ในกรณีทจี่ ำ� นวนรางเคเบลิ มากกวา่ หน่ึงราง ตัวคูณปรับค่าใหค้ ดิ จากรางเคเบิลทมี่ ีกลุ่มวงจรมากทส่ี ดุ

184 คู่มอื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พิกดั กระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้า และตารางพกิ ดั กระแส

ตารางท่ี 5-41 (ตอ่ )
ตัวคูณปรับค่าขนาดกระแสส�ำหรับสายเคเบิลหลายแกน วางบนรางเคเบิลแบบ
ระบายอากาศ แบบดา้ นล่างทบึ หรือแบบบนั ได เม่ือวางเปน็ กล่มุ มากกว่า 1 วงจร

วธิ ีการตดิ ต้งั จำ� นวน 1 จ�ำนวนเคเบิลต่อรางเคเบลิ 7-8
รางเคเบลิ 0.97 2 3 4 5-6 0.68
รางเคเบิลแบบ > 300mm 0.97 0.84 0.78 0.75 0.71 0.63
ดา้ นล่างทึบ 1 0.97 0.83 0.76 0.72 0.68 0.61
(หมายเหตุ 2) a a > 20mm 2 0.97 0.82 0.75 0.71 0.66 0.58
รางเคเบิลแบบ 3 0.81 0.73 0.69 0.63
บันได 4-6
(หมายเหตุ 2)
> 300mm 1 1.0 0.87 0.82 0.80 0.79 0.78
2 1.0 0.86 0.80 0.78 0.76 0.73
a a > 20mm 3 1.0 0.85 0.79 0.76 0.73 0.70
4-6 1.0 0.84 0.77 0.73 0.68 0.64

DD > 300mm 1 1.0 1.0 1.0 1.0 1.0 -
2 1.0 0.99 0.98 0.97 0.96 -
3 1.0 0.98 0.97 0.96 0.93 -

a a > 20mm



185คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

ตารางที่ 5-42
ขนาดกระแสของสายไฟฟ้าอะลูมิเนียมหุ้มฉนวนพีวีซีตาม มอก.293-2541
ขนาดแรงดนั (U0/U) ไมเ่ กิน 450/750 โวลต์ อณุ หภูมิตวั นำ� 70 ºC อณุ หภมู ิ
โดยรอบ 40 ºC เดนิ บนฉนวนลูกถว้ ยในอากาศ

รูปแบบการติดตDงั้ D D D DDD D D D
D D
ขนาดสาย (ตร.มม.)
25 DD DD
35
50 ขนาดกระแส (แอมแปร์)
70 97 86
95 121 108
120 147 132
150 189 171
185 231 210
240 268 245
300 310 284
400 354 327
500 419 389
485 452
584 547
674 635

186 คมู่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

บทที่ 7 พกิ ดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพิกัดกระแส

ตารางท่ี 5-43
ตัวคูณปรับค่าอุณหภูมิโดยรอบที่แตกต่างจาก 40 ºC ใช้กับค่าขนาดกระแส
ของเคเบลิ เมอื่ เดินในอากาศ

อณุ หภูมิโดยรอบ ฉนวน
(องศาเซลเซียส)
PVC XLPE หรือ เอม็ ไอ
11-15 EPR 70 oC 105 oC
16-20
21-25 1.34 1.23 1.41 1.21
26-30
31-35 1.29 1.19 1.34 1.16
36-40
41-45 1.22 1.14 1.26 1.13
46-50
51-55 1.15 1.10 1.18 1.09
56-60
61-65 1.08 1.05 1.09 1.04
66-70
71-75 1.00 1.00 1.00 1.00
76-80
81-85 0.91 0.96 0.91 0.96
86-90
91-95 0.82 0.90 0.79 0.91

0.70 0.84 0.67 0.87

0.57 0.78 0.53 0.82

- 0.71 - 0.76

- 0.64 - 0.70

- 0.55 - 0.65

- 0.45 - 0.59

- - - 0.51

- - - 0.43

- - - 0.35

187คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

ตารางที่ 5-44
ตัวคูณปรับค่าอณุ หภมู โิ ดยรอบแตกต่างจาก 30 ºC ใชก้ บั ค่าขนาดกระแสของ
เคเบลิ เม่ือเดนิ ใตด้ นิ

อณุ หภมู ิโดยรอบ ฉนวน
(องศาเซลเซียส) PVC XLPE หรือ EPR
1.18 1.12
11-15 1.12 1.08
16-20 1.07 1.03
21-25 1.0 1.0
26-30 0.94 0.96
31-35 0.87 0.91
36-40 0.80 0.86
41-45 0.71 0.82
46-50 0.62 0.76
51-55 0.51 0.70
56-60 - 0.65
61-65 - 0.57
66-70 - 0.49
71-75 - 0.41
76-80

188 คู่มือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 7 พกิ ัดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ และตารางพกิ ดั กระแส

ตารางท่ี 5-45
ตัวคูณปรับค่าส�ำหรับสายเคเบิลแกนเดียว หรือหลายแกน ขนาดแรงดัน
(U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ ฝงั ดนิ โดยตรง เมอื่ วางเปน็ กลุ่มมากกวา่ 1 วงจร
วางเรยี งกันแนวระดบั

จำ� นวน ระยะห่างระหว่างผวิ ดา้ นนอกเคเบิล แต่ละวงจร (มม.)
วงจร วางชดิ กัน เส้นผ่านศนู ยก์ ลาง 125 250 500

เคเบิล 1 เส้น

2 0.75 0.80 0.85 0.90 0.90

3 0.65 0.70 0.75 0.80 0.85

4 0.60 0.60 0.70 0.75 0.80

5 0.55 0.55 0.65 0.70 0.80

6 0.50 0.55 0.60 0.70 0.80

ตารางที่ 5-46
ตัวคูณปรับค่าส�ำหรับสายเคเบิลแกนเดียว หรือหลายแกน ขนาดแรงดัน
(U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ ร้อยท่อฝังดินโดยตรง เมื่อวางเป็นกลุ่ม
มากกว่า 1 วงจร วางเรียงกนั แนวระดับ

จำ� นวนวงจร ระยะหา่ งระหว่างผวิ ดา้ นนอกท่อ แต่ละวงจร (มม.)

2 วางชิดกัน 250 500 1,000
3
4 0.85 0.90 0.95 0.95
5
6 0.75 0.85 0.90 0.95

0.70 0.80 0.85 0.90

0.65 0.80 0.85 0.90

0.60 0.80 0.80 0.90

189คู่มือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตารางท่ี 5-47
รปู แบบการตดิ ตัง้ อ้างองิ

วิธีการเดนิ สาย รูปแบบการตดิ ตั้ง ลกั ษณะ หมายเหตุ
สายแกนเดียวหรอื หลายแกนหุม้ หรอื การติดตงั้
ฉนวน มี/ไม่มีเปลือกนอก เดิน
ช่องเดนิ สายโลหะหรอื อโลหะ หรือ กลุม่ ท่ี 1 ฝา้ เพดาน หรอื ผนังกนั ไฟ
ภายในฝา้ เพดานทเี่ ป็นฉนวน ทีเ่ ปน็ ฉนวนความร้อนคือ
ความรอ้ น หรือผนงั กันไฟ วสั ดทุ ่ีมีคา่ การนำ� ทาง
ความร้อน (thermal
สายแกนเดยี วหรอื หลายแกนหุ้ม con-ductance)
ฉนวน มี/ไมม่ เี ปลือกนอก เดนิ ใน อย่างน้อย 10 W/m2lK*
ชอ่ งเดินสายโลหะหรืออโลหะเดิน
เกาะผนงั หรอื เพดาน หรือฝงั ใน กลมุ่ ท่ี 2 กรณีฝงั ในผนังคอนกรตี
ผนงั คอนกรตี หรอื ทคี่ ลา้ ยกนั หรอื ทีค่ ลา้ ยกันผนงั นัน้
จะต้องมีคา่ ความ
ตา้ นทานความร้อน
(thermal resistivity)
ไมเ่ กนิ 2 Klm/W

สายแกนเดียวหรอื หลายแกนหุ้ม กลุ่มท่ี 3 -
ฉนวนมเี ปลอื กนอก เดนิ เกาะผนงั หรอื
หรือเพดาน ท่ไี มม่ สี งิ่ ปดิ หุ้มท่ี
คลา้ ยกนั D กลุ่มที่ 4 ระยะห่างถงึ ผนงั และ
สายเคเบลิ แกนเดียวหุ้มฉนวน DD ระหวา่ งเคเบิลไมน่ ้อย
ม/ี ไม่มเี ปลอื กนอก วางเรยี งกนั D DDD D กวา่ เส้นผ่านศนู ยก์ ลาง
แบบมีระยะห่าง เดนิ บนฉนวน DD D หรือ DDD D เคเบลิ
ลกู ถว้ ยในอากาศ DD DDD D

DD

190 คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟา้

บทที่ 7 พิกดั กระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพิกดั กระแส

ตารางท่ี 5-47 (ต่อ)
รปู แบบการติดตั้งอ้างอิง

วธิ ีการเดินสาย รปู แบบการติดตั้ง ลักษณะ หมายเหตุ
หรอื การติดตัง้
สายแกนเดยี วหรือหลายแกนห้มุ หรือ กลุ่มท่ี 5 -
ฉนวนมเี ปลือกนอก เดนิ ในทอ่
โลหะหรอื อโลหะฝังดิน หรอื กลมุ่ ท่ี 6 -
สายแกนเดียว หรอื หลายแกน
ห้มุ ฉนวน มเี ปลือกนอก ฝงั ดนิ กลุ่มท่ี 7 รางเคเบลิ แบบระบาย
โดยตรง อากาศจะต้องมีพน้ื ที่
สายเคเบลิ แกนเดยี วหรอื หลาย รูระบายอากาศไม่น้อย
แกนหมุ้ ฉนวน มีเปลอื กนอก กว่าร้อยละ 30 ของ
วางบนรางเคเบลิ แบบด้านลา่ งทบึ , พืน้ ผวิ รางเคเบิลทัง้ หมด
รางเคเบลิ แบบระบายอากาศ
หรือรางเคเบลิ แบบบนั ได


191คู่มือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

ตารางที่ 5-48
ข้อกำ� หนดการใช้งานของสายไฟฟ้าตวั น�ำทองแดง หุ้มฉนวนพีวีซี ตาม มอก.11-2553

รหสั ชนดิ ขนาด ลกั ษณะตวั นำ� จ�ำนวน อณุ หภมู ิ แรงดัน การใชง้ าน
เคเบิล/ สาย เดย่ี วแขง็ แกน ตัวนำ� เปลอื ก ไฟฟ้า
ช่อื เรยี ก (ตร.มม.) (Solid) หรอื แกนเดยี ว 70°C นอก Uo/U
60227 1.5-400 ตีเกลยี ว แกนเดียว 70°C
IEC 01 1.5-240 (Stranded) แกนเดยี ว 70°C (โวลต์)
60227 0.5-1.0 แกนเดยี ว 70°C
IEC 02 0.5-1.0 ฝอย แกนเดยี ว 90°C ไมม่ ี 450/750 • ใชง้ านท่วั ไป
60227 0.5-2.5 (Flexible) • เดินในช่องเดินสายและต้อง
IEC 05 ป้องกันนำ้� เขา้ ช่องเดินสาย
60227 เด่ียวแข็ง • ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
IEC 06 (Solid) โดยตรง
60227
IEC 07 ฝอย ไมม่ ี 450/750 • ใชง้ านทวั่ ไป
(Flexible) • เดินในช่องเดินสายและต้อง
ปอ้ งกันนำ้� เขา้ ช่องเดินสาย
เดย่ี วแข็ง • ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
(Solid) โดยตรง

ไม่มี 300/500 • ใช้งานทัว่ ไป
• เดินในช่องเดินสายและต้อง
ปอ้ งกนั นำ�้ เข้าช่องเดนิ สาย
• ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
โดยตรง

ไม่มี 300/500 • ใชง้ านทวั่ ไป
• เดินในช่องเดินสายและต้อง
ป้องกันนำ้� เขา้ ช่องเดนิ สาย
• ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
โดยตรง

ไม่มี 300/500 • ใช้งานทัว่ ไป
• เดินในช่องเดินสายและต้อง
ป้องกันนำ้� เข้าช่องเดินสาย
• ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
โดยตรง

192 คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

บทท่ี 7 พกิ ัดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ และตารางพกิ ัดกระแส

ตารางที่ 5-48 (ตอ่ )
ขอ้ กำ� หนดการใชง้ านของสายไฟฟ้าตัวน�ำทองแดง ห้มุ ฉนวนพวี ซี ี ตาม มอก.11-2553

รหสั ชนดิ ขนาด จำ� นวน แรงดนั การใชง้ าน
เคเบลิ / สาย ลกั ษณะตวั นำ� แกน อณุ หภูมิ เปลอื ก ไฟฟา้
ชอ่ื เรยี ก (ตร.มม.) ตวั น�ำ นอก Uo/U

(โวลต)์

60227 0.5-2.5 ฝอย แกนเดียว 90°C ไม่มี 300/500 • ใชง้ านท่ัวไป
IEC 08 (Flexible) • เดินในช่องเดินสายและต้อง
ปอ้ งกันนำ�้ เขา้ ช่องเดนิ สาย
• ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
โดยตรง

60227 1.5-35 ตเี กลยี ว หลายแกน 70°C มี 300/500 • ใชง้ านท่วั ไป
IEC 10 (Stranded) (ม/ี ไมม่ ี • เดินในช่องเดินสายและต้อง
ป้องกนั นำ้� เข้าชอ่ งเดนิ สาย
สายดนิ ) • วางบนรางเคเบิล
• ห้ามร้อยท่อฝังดินหรือฝังดิน
โดยตรง

60227 0.8 ตเี กลยี ว 2 แกน 70°C ไม่มี 300/300 • ใช้งานภายในอุปกรณ์
IEC 41 (Stranded) อเิ ล็กทรอนกิ ส์

60227 0.5-0.75 ฝอย 1 แกน 70°C มี 300/300 • ใชต้ ่อไฟประดับตกแต่ง
IEC 43 (Flexible) ภายในอาคาร

60227 0.5-0.75 ฝอย หลายแกน 70°C มี 300/300 • ใช้ต่อเข้าเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิด
IEC 52 (Flexible) (มี/ไมม่ ี หยบิ ยกได้

สายดิน) • ใชง้ านภายในเครือ่ งใช้ไฟฟ้า

60227 0.75-2.5 ฝอย หลายแกน 70°C มี 300/500 • ใช้ต่อเข้าเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิด
IEC 53 (Flexible) (ม/ี ไม่มี หยิบยกได้ (ใชง้ านหนัก)

สายดนิ ) • ใช้ตอ่ เขา้ ดวงโคม

60227 0.5-0.75 ฝอย หลายแกน 90°C มี 300/300 • ใช้ต่อเข้าเคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิด
IEC 56 (Flexible) (ม/ี ไม่มี หยิบยกได้ (ใชง้ านหนกั )

สายดนิ )

193คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตารางท่ี 5-48 (ต่อ)
ขอ้ กำ� หนดการใชง้ านของสายไฟฟ้าตวั น�ำทองแดง หุ้มฉนวนพีวีซี ตาม มอก.11-2553

รหสั ชนดิ ขนาด จ�ำนวน แรงดนั การใช้งาน
เคเบลิ / สาย ลกั ษณะตวั นำ� แกน อุณหภูมิ เปลอื ก ไฟฟา้
ชอ่ื เรยี ก (ตร.มม.) ตัวนำ� นอก Uo/U

(โวลต์)

60227 0.75-2.5 ฝอย หลายแกน 90°C มี 300/500 • ใช้ต่อเข้าเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิด
IEC 57 (Flexible) (มี/ไม่มี หยิบยกได้ (ใช้งานหนัก)

สายดิน) • ใช้ในดวงโคมไฟฟ้าท่ีมี/ไม่มี
บัลลาสต์

• ใชใ้ นป้ายโฆษณา/ป้ายไฟฟ้า

NYY 1-500 ตเี กลยี ว แกนเดย่ี ว 70°C มี 450/750 • ใช้งานทวั่ ไป
1-300 (Stranded) หลายแกน • วางบนรางเคเบลิ
• ร้อยทอ่ ฝงั ดินหรือฝงั ดนิ
NYY-G 1-300 หลายแกน โดยตรง
มสี ายดิน

VAF 1-16 เด่ียวแข็ง 2 แกน 70°C มี 300/500 • เดนิ เกาะผนงั
VAF-G (Solid) 2 แกน • เดินในช่องเดนิ สาย
ห้ามรอ้ ยท่อ
หรอื ตีเกลียว มสี ายดนิ • หา้ มฝังดิน
(Stranded)

VCT 1-35 ฝอย แกนเดยี่ ว 70°C มี 450/750 • ใช้งานทวั่ ไป
VCT-G (Flexible) หลายแกน • ใช้ตอ่ เข้าเครอ่ื งใช้ไฟฟ้า
• วางบนรางเคเบิล
และ • รอ้ ยทอ่ ฝงั ดินหรือฝังดนิ
หลายแกน โดยตรง
มีสายดนิ

194 คู่มอื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟา้

บทที่ 8 การค�านวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลมุ่ การติดตั้งท่ี 2 , 5 และ 7

8บทที่
กำรคำ� นวณหำขนำดสำยไฟฟำ้
ตำมกลมุ่ กำรติดตัง้ ที ่ 2, 5 และ 7

8.1 บทนำ�

การเลือกชนิด และขนาดของสายไฟฟ้าส�าหรับงานหนึ่งๆ มีความ
ส�าคัญมาก ช่างและวิศวกรจะต้องเก่ียวข้องกับการเลือกขนาดสายไฟฟ้า
ตลอดชวี ติ การท�างาน ดังนน้ั ช่างและวศิ วกรต้องศกึ ษา และฝกึ หัดการค�านวณ
การเลอื กขนาดสายไฟฟ้าให้เข้าใจถ่องแท้
วิธีการติดตั้ง และตารางพิกัดสายไฟฟ้า อยู่ในบทท่ี 5 ของมาตรฐาน
การติดต้ังทางไฟฟ้าของ วสท. บทนี้มีความส�าคัญมาก ช่างและวิศวกรต้อง
ศึกษาให้เข้าใจหลักการต่างๆ ของบทน้ีเพื่อให้สามารถค�านวณ และเลือกได้
อยา่ งถูกตอ้ ง
การติดตั้งทางไฟฟ้าสามารถแบ่งได้เป็น 7 กลุ่ม แต่ละกลุ่มมีพิกัด
กระแสไฟฟ้าต่างกันตามตารางพิกัดกระแสสายไฟฟ้า กลุ่มการติดตั้งที่ใช้
มากที่สุด คอื กล่มุ การติดตัง้ ท่ี 2, 5 และ 7

8.2 ขน้ั ตอนกำรค�ำนวณ

การคา� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ทา� ได้อย่างมรี ะบบอาจแบง่ การค�านวณ
หาขนาดสายไฟฟา้ เปน็ 7 ขนั้ ตอน

l ชา่ ง หรอื วิศวกรใหม่ ควรท�าตามขนั้ ตอนทใ่ี หไ้ ว้
l ส�าหรบั วิศวกรอาวุโส หรอื ช่างทีช่ �านาญแล้วอาจละเลยบางขน้ั ตอนได ้

195ค่มู ือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟา้

l ชา่ งหรือวศิ วกรทุกทา่ น ควรต้องคำ� นวณเอง หลายๆ ครง้ั เพอื่ ใหเ้ กดิ
ความเขา้ ใจ และความชำ� นาญ
ข้ันตอนการหาขนาดของสายไฟฟา้
1. กำ� หนดกระแสออกแบบ Design Current (Ib) หรอื กระแสโหลด (IL)
2. กำ� หนดขนาดอปุ กรณ์ปอ้ งกัน (In)
3. เลอื กกลมุ่ การติดต้งั
4. เลอื กชนดิ ของสายไฟฟ้า
l ชนดิ ฉนวน PVC, XLPE
l จ�ำนวนแกน 1, 2, 3, 4 แกน
l เลือกตารางทจ่ี ะใช้
5. หาตัวคณู ปรบั คา่
Ca = ตัวคณู ปรบั คา่ อณุ หภูมิโดยรอบ
Cg = ตัวคณู ปรบั คา่ จ�ำนวนกลมุ่ วงจร
6. หากระแสไฟฟ้า
It = In / (Ca x Cg)
7. เลือกขนาดสายไฟฟ้าจากตารางที่เลือกไว้ โดยพิกัดกระแสของ
สายไฟฟ้าตอ้ งมากกวา่ คา่ It

196 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟา้

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการตดิ ต้งั ที่ 2 , 5 และ 7

8.3 การเลอื กขนาดชนิด สายไฟฟา้ ตามการตดิ ต้งั กลุ่มท่ี 2

การติดตั้งกลมุ่ ที่ 2
สายแกนเด่ยี ว หรือหลายแกน หมุ้ ฉนวน มี / ไมม่ เี ปลอื กนอก เดนิ ใน
ช่องเดินสายโลหะ หรืออโลหะ เดินเกาะผนัง หรือเพดาน หรือฝังในผนัง
คอนกรีต หรอื ทคี่ ล้ายกัน
l การเดินสายในช่องเดินสายในอากาศอยู่กลุ่มท่ี 2 มีใช้มากท่ีสุด
ตอ้ งศกึ ษาให้เข้าใจ
l พิกัดกระแสของสายไฟฟ้าในท่อโลหะ และอโลหะจะเหมือนกัน
l พิกัดกระแสแยกเป็น
ไฟฟ้า 1 เฟส ตัวน�ำกระแส 2 เส้น
ไฟฟา้ 3 เฟส ตัวนำ� กระแส 3 เสน้
ระบบไฟฟ้า 3 ph, 4w ถอื วา่ มีตวั นำ� กระแส 3 เสน้
l พิกดั กระแสยงั แยกเป็น
สายแกนเดยี ว พกิ ัดกระแส มคี า่ สงู
สายหลายแกน พกิ ดั กระแส มีคา่ ต�ำ่
ไฟฟ้า 1 เฟส ตัวน�ำ 2 เสน้ = 1 กล่มุ วงจร
ไฟฟา้ 3 เฟส ตัวน�ำ 3, 4 เส้น = 1 กลมุ่ วงจร
l พิกัดกระแสมี 2 ตาราง คือ
สาย PVC 70 °C ตารางที่ 5 - 20
สาย XLPE 90 °C ตารางที่ 5 - 27

197คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

สายไฟฟ้าท่ีอนุญาตใหใ้ ชไ้ ด้
1) สาย PVC 70 °C ตารางที่ 5 - 20 IEC 01, IEC 02, IEC 05, IEC
06, IEC 10, NYY, NYY - G, VCT, VCT - G
2) สาย XLPE 90 °C ตารางท่ี 5 - 27 IEC 60502 - 1 สายทนไฟ,
สายไร้ฮาโลเจน, สายควันนอ้ ย
- เมอ่ื ตอ้ งการเดินสายไฟฟ้า มากกว่า 1 กลุ่มวงจร ในท่อเดียวกนั
ต้องมีตัวคณู ปรับคา่ ตาม ตารางที่ 5 - 8

การเดินสายไฟฟ้าในรางเดนิ สาย Wireways
l การเดินสายไฟฟ้าแบบนี้ นิยมใช้มากเนื่องจากท�ำงานง่าย และ
ประหยัด
l อนุญาตให้ใช้ในท่ีเปิดโล่ง ซึ่งเข้าถึงได้เพ่ือการตรวจสอบและบ�ำรุง
รกั ษาตลอด
ความยาว
l ขนาดใหญส่ ุด 150 mm x 300 mm
l สายแกนเด่ียวของวงจรเดียวกันรวมท้ังสายดินต้องวางเป็นกลุ่ม
เดยี วกัน แล้วมดั รวมเขา้ ด้วยกัน
l พิกดั กระแสใน Wireways อยใู่ นกลุ่มที่ 2
สาย PVC ตารางที่ 5 - 20, สาย XLPE ตารางท่ี 5 - 27
l พน้ื ทีห่ น้าตดั รวมของสายไฟฟ้าต้องไมเ่ กนิ 20 % ของพนื้ ที่หนา้ ตดั
รางเดนิ สาย
l ถา้ ตวั น�ำกระแสไมเ่ กนิ 30 เสน้ พิกัดกระแสคดิ ตวั น�ำกระแส 3 เสน้
ในท่อ ไมต่ อ้ งใช้ตวั คูณปรับคา่
198 คู่มือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการตดิ ต้ังที่ 2 , 5 และ 7

ตัวอยา่ งที่ 8.1
สาย IEC 01, NYY 1/C, ขนาด 4 mm² ตวั น�ำกระแส 2, 3 ใหห้ าพิกัด
กระแส

2 ตวั น�ำกระแส 3 ตวั นำ� กระแส

สาย PVC
ตารางที่ 5 - 20
วิธีทำ�
จากตารางที่ 5 - 20
ตัวน�ำกระแส = 2
สาย IEC 01, NYY 1/C 2 x 4 mm² I = 28 A
ตวั น�ำกระแส = 3
สาย IEC 01, NYY 1/C 4 x 4 mm² I = 24 A

199คู่มือการออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

ตวั อย่างที่ 8.2
การตดิ ตัง้ กล่มุ ท่ี 2 สาย XLPE 1/C, ขนาด 4 mm² ตัวนำ� กระแส 2, 3
ให้หาพกิ ัดกระแส
วธิ ีทำ�
จากตารางท่ี 5 - 27
ตวั น�ำกระแส 2
สาย XLPE 1/C 2 x 4 mm² I = 38 A
ตวั น�ำกระแส 3
สาย XLPE 1/C 4 x 4 mm² I = 34 A

200 คมู่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลุม่ การติดตง้ั ที่ 2 , 5 และ 7

ตวั อย่างที่ 8.3
วงจรย่อย 1 ph, 2 w, 230 V ใช้สาย IEC 01 2 x 2.5 mm² เดินในท่อ
ในอากาศ 1 วงจร 2 วงจร และ 3 วงจร ในท่อเดียวกันพิกัดกระแสจะเป็น
เทา่ ใด ใช้ CB ขนาดเท่าใด
ถ้า 3 ph, 4 w ใช้ Neutral ร่วม จะเปน็ อยา่ งไร

2 กลมุ่ วงจร 3 กลุ่มวงจร
Cg = 0.8 Cg = 0.7

วิธที �ำ
เดนิ ทอ่ ในอากาศ การติดตั้งกลุ่มท่ี 2
จากตารางที่ 5 - 20 ตัวน�ำกระแส 2
สาย IEC 01 2 x 2.5 mm² I = 21 A, CB = 20 AT
2 วงจร ในท่อเดยี วกนั ตารางที่ 5 - 8 Cg = 0.8
I = 21 x 0.8 = 16.8 A, CB = 16 AT

201คูม่ อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟา้

3 วงจร ในท่อเดยี วกนั ตารางท่ี 5 - 8 Cg = 0.7
I = 21 x 0.7 = 14.7 A, CB = 10 AT
ถ้า 3 ph, 4 w ใช้ Neutral ร่วม
มตี วั กระแส 3 ตวั
3 ph, 4w 4 x 2.5 mm²
ตารางที่ 5 - 20 ตัวนำ� กระแส 3
I = 18 A, CB = 16 AT

สายแกนเดยี วระบบ 3 ph, 4w


สาย PVC
ตารางที่ 5 - 20

202 คู่มือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการตดิ ตัง้ ที่ 2 , 5 และ 7

ตัวอย่างท่ี 8.4
สายปอ้ น 3 ph, 4 w, 230/400V ใช้ สาย IEC 01 ขนาด 4 x 35 mm²
สาย NYY หลายแกน 4/C x 35 mm² และ สาย XLPE แกนเดียว
ให้หาพิกัดกระแส

วิธีท�ำ

สายแกนเดยี ว สายหลายแกน

สาย PVC
ตารางท่ี 5 - 20
ตารางท่ี 5 - 20
สาย IEC 01 4 x 35 mm²
I = 96 A
สาย NYY หลายแกน 4/C x 35 mm²
I = 86 A

203คู่มือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

ถ้าใช้สาย XLPE สายหลายแกน
สายแกนเดยี ว

สาย XLPE
ตารางที่ 5 - 27
ตารางท่ี 5 - 27
สาย XLPE แกนเดียว 4 x 35 mm²
I = 131 A
สาย XLPE หลายแกน 4/C x 35 mm²
I = 116 A

204 คูม่ อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลมุ่ การติดตงั้ ที่ 2 , 5 และ 7

ตวั อยา่ งท่ี 8.5
สายป้อน 3 ph, 4 w, 230 / 400V จา่ ยโหลด 170 A ใช้ CB 200 A
การติดตงั้ กลุม่ ท่ี 2 ใช้สาย IEC 01 สาย NYY 4/C จะตอ้ งใช้สายขนาดเท่าใด
ถา้ ใชส้ าย XLPE 1/C, XLPE 4/C จะต้องใช้สายขนาดเท่าใด

วิธีทำ�
โหลด 170 A, CB 200 A Ic = 200 A
สาย PVC ตารางท่ี 5 - 20
IEC 01 4 x 120 mm² 208 A
NYY 4/C 4 x 185 mm² 222 A
4 x 150 mm² 196 A
4 x 120 mm² 179 A

โหลด 170 A, CB 200 A Ic = 200 A
สาย XLPE ตารางที่ 5 - 27
XLPE 1/C 4 x 70 mm² 202 A
XLPE 4/C 4 x 95 mm² 212 A
IEC 01 4 x 120 mm² 208 A
NYY 4/C 4 x 185 mm² 222 A

205คมู่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ตัวอย่างท่ี 8.6
สาย PVC หลายแกน ในระบบ 3 ph, 4 w, 230/400 V ขนาด 4/C
120 mm² เดินในทอ่ โลหะ ในอากาศ Ambient 40 °C พิกัดกระแสเป็นเทา่ ใด
ถ้า Ambient เป็น 48 °C พกิ ัดกระแสจะเปน็ เท่าใด

วิธที ำ�
ตารางที่ 5 - 20 Ambient 40 °C
4/C 120 mm² , I = 179 A
Ambient เปน็ 48 °C
ตารางท่ี 5 - 43, สาย PVC Ca = 0.82
พิกัดกระแส 179 x 0.82 = 147 A

ตัวอย่างท่ี 8.7
สาย XLPE แกนเดียว ในระบบ 3 ph, 4w, 230 / 400 V ขนาด
4 x 150 mm² เดินในท่อโลหะในอากาศ Ambient 50 °C พิกัดกระแส
เป็นเท่าใด

วธิ ที ำ�
สาย XLPE 1/C ตารางที่ 5 - 27 Ambient 40 °C
4 x 150 mm² , I = 311 A
Ambient เปน็ 50 °C
ตารางที่ 5 - 43, สาย XLPE Ca = 0.90
พกิ ดั กระแส 311 x 0.90 = 280 A

206 คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตั้งระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการติดต้ังท่ี 2 , 5 และ 7

ตวั อย่างที่ 8.8
สายปอ้ น 3 ph, 4 w, 230 / 400 V เดินใน รางเดินสาย Wireways
กระแสโหลดวงจรละ100 A, CB = 125 A สายไฟฟ้าใช้ สาย IEC 01,
XLPE 1/C Ambient Temperature 40 °C หาขนาดสายส�ำหรบั 1 วงจร
และส�ำหรับ 8 วงจร


IL = 100 A
เลือก CB 125 A
การตดิ ตง้ั เดินใน รางเดินสาย Wireways
พื้นท่ีหน้าตัดรวมของสายไฟฟ้า ต้องไม่เกิน 20 % ของพ้ืนท่ีหน้าตัด
รางเดนิ สาย
ลกั ษณะการติดต้งั กลุม่ ที่ 2 ชอ่ งเดินสายในอากาศ
ถ้าตัวน�ำกระแส ไมเ่ กนิ 30 เสน้
พกิ ัดกระแสคิดตัวน�ำกระแส 3 เสน้ ในท่อ ไม่ตอ้ งใชต้ ัวคูณปรับคา่

207คมู่ อื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งที่ 8.9
สายป้อน 3 ph, 4 w, 230 / 400 V ใช้ สาย NYY 6 (4 x 70 mm²)
เดินใน Wireways จะต้องใช้ Wireways ขนาดเล็กสุดเท่าใด แต่ละชุด
จะน�ำกระแสไดเ้ ทา่ ใด
วิธีทำ�
สาย NYY 6 (4 x 70 mm²) รวม 6 x 4 = 24 เสน้
จากตาราง สาย NYY ใน Wireways
Wireways ขนาด 150 x 300 mm, สาย 70 mm² 31 เส้น
ขนาด 100 x 300 mm, สาย 70 mm² 21 เส้น
ใชข้ นาด 150 x 300 mm
ตารางท่ี 5 - 20, 3 ตวั น�ำกระแส I = 149 A

208 คูม่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลมุ่ การตดิ ตัง้ ที่ 2 , 5 และ 7

8.4 การเลอื กขนาด ชนิด สายไฟฟ้าตามการติดตงั้ กลมุ่ ที่ 5

การติดต้งั กลุ่มที่ 5
สายแกนเด่ียวหรือหลายแกน หุ้มฉนวน มีเปลือกนอกเดินในท่อโลหะ
หรืออโลหะ ฝงั ดนิ
พิกัดกระแส มี 2 ตารางคอื
สาย PVC 70 °C ตารางท่ี 5 - 23
สาย XLPE 90 °C ตารางท่ี 5 - 29
ข้อกำ� หนดเดิม ไมต่ ้องใช้ ตัวคูณปรบั ค่า
ข้อกำ� หนดใหม่ ต้องใช้ ตวั คูณปรับคา่ ตามจ�ำนวนวงจร และระยะห่าง
ระหว่างวงจรร้อยทอ่ ฝังดินโดยตรงตารางที่ 5 - 46
สายไฟฟ้าท่อี นญุ าตใหใ้ ช้ได้
1) สาย PVC 70 °C ตารางที่ 5 - 23
NYY, NYY - G
2) สาย XLPE 90 °C ตารางที่ 5 - 29
IEC 60502 - 1

209คู่มือการออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

ตวั อย่างท่ี 8.10
ตวั คูณปรับค่าหลายทอ่ วางชิดกนั และวางหา่ ง 250 mm ส�ำหรบั 2, 3,
4, 5 ทอ่ มคี า่ เทา่ ใด

วิธที ำ�
ตารางที่ 5 - 46 ตวั คูณปรบั คา่

วางชิดกัน วางหา่ ง 250 mm
2 ทอ่ 0.85 0.90
3 ทอ่ 0.75 0.85
4 ท่อ 0.70 0.80
5 ทอ่ 0.65 0.80

210 คูม่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลุม่ การติดตั้งที่ 2 , 5 และ 7

ตวั อย่างท่ี 8.11
ระบบไฟฟ้า 1 ph, 230 V ใช้สาย NYY, XLPE แกนเดยี ว 2 x 16 mm²
เดินในทอ่ ฝงั ดินพกิ ัดกระแสเป็นเท่าใด
วธิ ที �ำ

สาย NYY 1/C การตดิ ตง้ั กล่มุ ที่ 5
ตารางที่ 5 - 23, ตวั น�ำกระแส 2
2 x 16 mm² , I = 81 A
สาย XLPE 1/C การตดิ ตั้งกลุ่มที่ 5
ตารางที่ 5 - 29, ตวั นำ� กระแส 2
2 x 16 mm², I = 94 A

211คู่มอื การออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

ตวั อย่างที่ 8.12
ระบบไฟฟ้า 3 ph, 4 w, 230/400 V ใชส้ าย NYY แกนเดยี ว 4 x 50 mm²
เดินในทอ่ ฝังดินพกิ ัดกระแสเป็นเทา่ ใด
ถ้ามี 2 ชดุ เดินในทอ่ เดียวกัน พกิ ัดกระแสเปน็ เท่าใด
วธิ ีทำ�
2 กลุ่มวงจร ในท่อเดยี วกนั

สาย PVC การติดตงั้ กล่มุ ที่ 5 ตารางที่ 5 - 23
4 x 50 mm² , I = 136 A
2 กลมุ่ วงจร เดินในทอ่ เดยี วกนั
ตารางท่ี 5 - 8, Cg = 0.80
พกิ ดั กระแส 136 x 0.8 = 109 A

212 ค่มู ือการออกแบบและตดิ ตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการตดิ ต้ังที่ 2 , 5 และ 7

ตัวอยา่ งท่ี 8.13
ระบบไฟฟา้ 3 ph, 4 w, 230/400 V ใช้สาย NYY หลายแกน 4/C
120 mm² เดินในท่อฝังดิน พิกัดกระแสเป็นเท่าใดถ้าใช้ 2 ท่อ วางชิดกัน
พิกัดกระแสจะเป็นเทา่ ใด

วิธที �ำ
สาย PVC การติดต้ังกลมุ่ ท่ี 5 ตารางท่ี 5 - 23
4/C 120 mm² I = 234 A
2 ท่อ วางชดิ กนั
ตารางที่ 5 - 46, Cg = 0.85
พิกดั กระแส 234 x 0.85 = 199 A

213คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตง้ั ระบบไฟฟ้า

ตวั อย่างที่ 8.14
ระบบไฟฟ้า 3 ph, 4 w, 230/400 V ใช้สาย XLPE แกนเดียว
ร้อยท่อฝงั ดิน จา่ ยโหลด 280 A ใช้ CB 320 AT ต้องใชส้ ายขนาดเทา่ ใด
วธิ ีท�ำ
สาย XLPE การตดิ ตง้ั กลุ่มท่ี 5 ตารางที่ 5 - 29
CB 320 A Ic = 320 A
สาย XLPE 4 x 185 mm² 356 A
ตวั อย่างที่ 8.15
สายป้อน 3ph, 4 w, 230/400 V จา่ ยโหลด ซงึ่ มี CB ตน้ ทาง 600 AT
ใช้สาย XLPE แกนเดยี วร้อยท่อฝังดนิ ควบ 3 ชุด วางชดิ กนั และวางหา่ งกนั
250 mm ต้องใชส้ ายขนาดเท่าใด

3 ทอ่ วางชิดกนั Cg = 0.75

214 คู่มือการออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟ้า

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลมุ่ การตดิ ต้งั ท่ี 2 , 5 และ 7

3 ทอ่ วางหา่ งกนั 250 mm Cg = 0.85

วธิ ีทำ�
สาย XLPE 1/C การติดตงั้ กล่มุ ท่ี 5
CB 600 AT ควบ 3 ชดุ วางชดิ กนั
ตารางที่ 5 - 46, Cg = 0.75
แตล่ ะชุด พกิ ัดกระแส ตารางท่ี 5 - 29
Ic = 600 / (3 x 0.75) = 267A
3 (4 x 120 mm²) (275 A)
CB 600 AT ควบ 3 ชดุ วางห่างกนั 250 mm
ตารางท่ี 5 - 46, Cg = 0.85
แต่ละชุด พิกัดกระแส ตารางท่ี 5 - 29
Ic = 600 / (3 x 0.85) = 235 A
3 (4 x 95 mm²) (238 A)

215คมู่ ือการออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

ตวั อย่างท่ี 8.16
สถานประกอบการใช ้ มเิ ตอร์ 230/400 V, 400 A ใช้ CB 500 AT
ถ้าใช้ สาย NYY แกนเดียว ร้อยท่อฝังดิน ควบ 2 ท่อ วางชิดกัน
ต้องใชส้ ายขนาดเทา่ ใด

วิธีทำ�
สาย PVC การติดตั้งกลุ่มที่ 5 ตารางท่ี 5 - 23
CB 500 A ควบ 2 ชุด วางชิดกนั
ตารางท่ี 5 - 46, Cg = 0.85
Ic = 500 / (2 x 0.85) = 294 A
NYY 1/C 2 (4x185 mm²) (303 A)
216 คูม่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟ้า

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการตดิ ตง้ั ท่ี 2 , 5 และ 7

ตัวอย่างท่ี 8.17
สายขนาด 120 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w, 230/400 V ติดต้ัง
ในกลมุ่ ที่ 5 โดยใช้ 3 ทอ่ วางชิดกันในแนวนอน และ วางหา่ ง 250 mm
1) NYY แกนเดียว
2) XLPE แกนเดยี ว
ให้เปรียบเทยี บพกิ ัดกระแส

วิธีทำ�
การติดต้ังกลุ่มท่ี 5 ตารางที่ 5 - 46
3 ทอ่ วางชดิ กนั Cg = 0.75
3 ท่อ วางหา่ งกนั 250 mm Cg = 0.85

1) สาย NYY แกนเดยี ว 4 x 120 mm² ตารางท่ี 5 - 23
1 ทอ่ I = 234 A
3 ท่อ วางชดิ กนั I = 234 x 0.75 = 176 A
3 ทอ่ วางหา่ งกัน 250 mm
I = 234 x 0.85 = 199 A

2) สาย XLPE แกนเดยี ว 4 x 120 mm² ตารางที่ 5 - 29
1 ทอ่ I = 275 A
3 ท่อ วางชดิ กนั I = 275 x 0.75 = 206 A
3 ท่อ วางหา่ งกัน 250 mm
I = 275 x 0.85 = 234 A

217คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

การตดิ ต้ังกลุ่มที่ 5
สาย 4 x 120 mm² 230 / 400 V 3 ท่อ
วางชดิ กัน วางห่าง 250 mm
NYY 176 A 199 A
XLPE 206 A 234 A

8.5 การเลือกขนาด ชนดิ สายไฟฟา้ ตามการติดตั้งกล่มุ ท่ี 7

การตดิ ตัง้ กล่มุ ท่ี 7
สายเคเบิล แกนเดี่ยว หรือ หลายแกนหุ้มฉนวน มีเปลือกนอกวางบน
รางเคเบิลแบบด้านล่างทึบ, รางเคเบิลแบบระบายอากาศ หรือ รางเคเบิล
แบบบนั ได

การเดินสายไฟฟา้ บนรางเคเบลิ Cable Trays
l การเดินสายไฟฟา้ แบบนี้ นยิ มใชม้ ากในวงจร Main และ Feeder
เน่ืองจากท�ำงานง่ายและประหยดั ตอ้ งศึกษาใหเ้ ข้าใจ
l ตามมาตรฐานที่ปรับปรุงใหม่ ไม่อนุญาตให้ สายไม่มีเปลือกเดนิ บน
Cable Trays สาย IEC 01 (THW) เดินบน Cable Trays ไม่ไดอ้ กี ต่อไป

Cable Trays แบ่งเปน็ 2 ชนดิ
1. รางเคเบิลแบบระบายอากาศ หรือ แบบบนั ได
2. รางเคเบลิ ชนดิ ด้านล่างทึบ ม/ี ไม่มีฝาปดิ

รางเคเบลิ ทั้ง 2 ชนดิ พกิ ดั กระแส ยังแยกเปน็
สายแกนเดียว พกิ ัดกระแส มีคา่ สูง
สายหลายแกน พิกดั กระแส มีค่าตำ่�

218 ค่มู อื การออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลุ่มการติดต้ังที่ 2 , 5 และ 7

สายและอปุ กรณ์ท่ีอนุญาตให้ติดตง้ั ในรางเคเบลิ ได้
สายและอุปกรณต์ อ่ ไปน้ี อนญุ าตใหต้ ดิ ต้ังในรางเคเบิลไดแ้ ต่ต้องเป็นไป
ตามวิธกี ารทกี่ ำ� หนดของการเดินสายหรอื ของอุปกรณน์ น้ั ๆ
ก) สายเคเบิลชนิดเอ็มไอ (Mineral insulated cable), ชนิด MC
(Metal-clad cable) และ ชนดิ AC (Armored cable)
ข) สายเคเบิลแกนเดียว ชนิดมีเปลือกนอก ท้ังในระบบแรงสูง และ
แรงต่�ำ และขนาดไมเ่ ลก็ กวา่ 25 ตร.มม.
ค) สายดินทกุ ขนาด
ง) สายเคเบิลหลายแกนใน ระบบแรงสงู และระบบแรงต�่ำทุกขนาด
จ) สายชนิดหลายแกน สำ� หรบั ควบคมุ สญั ญาณ และไฟฟ้าก�ำลงั
ฉ) ท่อร้อยสายชนดิ ต่างๆ
การเดินสายบนรางเคเบลิ
l ให้วางสายไฟฟา้ ช้นั เดียว หรือสามเหลีย่ ม ตามแสดงในรูปเท่าน้ัน
l ห้ามวางทบั กันหลายชน้ั
l เมือ่ ใชส้ ายเคเบลิ แกนเดยี ว สายเสน้ ไฟ และสายนวิ ทรัลของแตล่ ะวงจร
ต้องเดินรวมกันเป็นกลุ่ม (ในแต่ละกลุ่มประกอบด้วยสายเส้นนิวทรัล 1 เส้น
และสายเสน้ ไฟเฟสละ 1 เสน้ ) และสายต้องมัดเขา้ ดว้ ยกัน
สายไฟฟ้าท่ีอนญุ าตให้ใชไ้ ด้
1) สาย PVC 70 °C ตารางท่ี 5 - 30, 5 - 31 IEC 10, NYY, NYY - G
2) สาย XLPE 90 °C ตารางที่ 5 - 32, 5 - 33 IEC 60502 - 1 สายทนไฟ,
สายไรฮ้ าโลเจน, สายควันนอ้ ย

219คมู่ อื การออกแบบและตดิ ตงั้ ระบบไฟฟ้า

พิกดั กระแสสายไฟฟา้ ของการเดินสายบน Cable Trays
พกิ ัดกระแสสายไฟฟา้ การเดินสายบน Cable Trays มี 4 ตาราง คอื
สาย PVC 70 °C
1) รางเคเบิลแบบระบายอากาศ หรอื แบบบันไดตารางที่ 5 - 30
2) รางเคเบลิ ชนิดด้านลา่ งทบึ ม/ี ไม่มี ฝาปดิ ตารางท่ี 5 - 31
สาย XLPE 90 °C
1) รางเคเบลิ แบบระบายอากาศ หรือแบบบันไดตารางท่ี 5 - 32
2) รางเคเบิลชนิดดา้ นล่างทึบ ม/ี ไมม่ ี ฝาปิดตารางท่ี 5 - 33
ในกรณีมีจ�ำนวนตัวน�ำกระแส มากกว่า 1 กลุ่มวงจร ต้องมีตัวคูณ
ปรบั คา่ ตารางตวั คูณปรบั ค่ามี 3 ตาราง คอื
ตารางท่ี 5 - 40
ตารางท่ี 5 - 41
ตารางที่ 5 - 31 (ก)

220 คู่มอื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลุม่ การติดตัง้ ท่ี 2 , 5 และ 7

ตัวอยา่ งที่ 8.18
สาย NYY แกนเดยี ว ขนาด 4 x 50 mm² และ สาย NYY หลายแกน
ขนาด 4/C 50 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w, 230/400 V เดนิ บนรางเคเบิล
แบบระบายอากาศ แบบบันไดวางชิดกัน ในแนวนอนวางห่างกัน 1 เคเบิล
ใหห้ าพิกดั กระแส

สาย NYY แกนเดียว วางชิดกนั ในแนวนอน

สาย NYY แกนเดียว วางห่างกนั 1 เคเบิล

สาย NYY หลายแกน วางชดิ กนั ในแนวนอน

สาย NYY หลายแกน วางห่างกัน 1 เคเบลิ

221คู่มอื การออกแบบและติดต้ังระบบไฟฟา้

วธิ ีท�ำ
สาย NYY แกนเดียว ตารางที่ 5 - 30 สายขนาด 4 x 50 mm²
เดนิ บนรางเคเบลิ แบบระบายอากาศ แบบบนั ได
วางชิดกัน ในแนวนอน I = 151 A
วางห่างกัน 1 เคเบิล I = 191 A
สาย NYY หลายแกน ตารางท่ี 5 - 30
สายขนาด 4/C 50 mm²
เดินบนรางเคเบิล แบบระบายอากาศ แบบบนั ได
วางชิดกัน ในแนวนอน I = 133 A

ตัวอย่างที่ 8.19
สาย NYY หลายแกน ขนาด 4/C 120 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w,
230/400 V เดินบนรางเคเบิลแบบระบายอากาศ ให้หาพิกัดกระแส
โดย Ambient 40 °C วางชิดกัน ในแนวนอน

วิธที ำ�
สาย NYY ตารางท่ี 5 - 30 I = 240 A
สาย 4/C 120 mm²
วางชดิ กัน ในแนวนอน

222 คู่มอื การออกแบบและติดตงั้ ระบบไฟฟ้า

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟ้า ตามกลมุ่ การตดิ ตงั้ ที่ 2 , 5 และ 7

ตวั อยา่ งท่ี 8.20
สาย XLPE แกนเดียว ขนาด 4 x 120 mm² สาย XLPE หลายแกน
ขนาด 4/C 120 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w, 230/400 V เดนิ บนรางเคเบิล
แบบด้านล่างทึบไมม่ ีฝาปดิ และมีฝาปดิ ใหห้ าพกิ ดั กระแส โดย Ambient 40 °C


ดา้ นลา่ งทึบ ไมม่ ฝี าปิด

ด้านลา่ งทึบ มีฝาปิด

สายหลายแกน ด้านลา่ งทึบ ไม่มฝี าปิด

สายหลายแกน ด้านลา่ งทึบ มฝี าปิด

วิธีทาํ 223คมู่ ือการออกแบบและตดิ ต้ังระบบไฟฟ้า

สาย XLPE แกนเดยี ว ขนาด 4 x 1 mm²

วิธีท�ำ
สาย XLPE แกนเดยี ว ขนาด 4 x 120 mm²
ตารางท่ี 5 - 33
รางเคเบลิ แบบ ดา้ นลา่ งทบึ ไมม่ ฝี าปิด
I = 345 A
รางเคเบลิ แบบ ดา้ นลา่ งทบึ มีฝาปดิ
I = 284 A
สาย XLPE หลายแกน ขนาด 4 / C 120 mm²
ตารางที่ 5 - 33
รางเคเบลิ แบบ ดา้ นลา่ งทบึ ไม่มีฝาปิด
I = 293 A
รางเคเบิล แบบ ด้านล่างทบึ มฝี าปดิ
I = 244 A
ตวั อย่างที่ 8.21
หาตัวคูณปรับค่าของรางเคเบิล แบบบันได 4 กลุ่มวงจรวางชิดกัน
ในแนวนอนวางห่างกัน 1 เคเบลิ ในแนวนอน
วธิ ที ำ�
จากตารางท่ี 5 - 40
วางชิดกันในแนวนอน 4 กลมุ่ วงจร
Cg = 0.94
ตารางที่ 5 - 40 (ตอ่ )
วางหา่ งกัน 1 เคเบิล ในแนวนอน 4 กลมุ่ วงจร
Cg = 0.96
224 คมู่ อื การออกแบบและติดตง้ั ระบบไฟฟา้

บทท่ี 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลมุ่ การติดตั้งท่ี 2 , 5 และ 7

ตัวอย่างที่ 8.22
สาย XLPE แกนเดียว ขนาด 4 x 120 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w,
230/400 V 4 กลุ่มวงจร ให้หาพิกัดกระแสรางเคเบิลแบบระบายอากาศ
วางชดิ กนั ในแนวนอนรางเคเบิล แบบบันไดวางหา่ งกัน 1 เคเบลิ ในแนวนอน

แบบระบายอากาศ วางชิดกันในแนวนอน

แบบบันไดวางหา่ งกัน 1 เคเบลิ

วิธที ำ�
รางเคเบลิ แบบระบายอากาศ วางชิดกนั ในแนวนอน
ตารางที่ 5 - 32 สาย XLPE 4 x 120 mm²
1 วงจร I = 364 A
ตารางที่ 5 - 40 4 กลุ่มวงจร
Cg = 0.82
พกิ ดั กระแส 364 x 0.82 = 299 A

225ค่มู อื การออกแบบและติดตัง้ ระบบไฟฟา้

ตัวอยา่ งท่ี 8.23
สาย XLPE หลายแกน ขนาด 4/C 150 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w,
230/400 V เดินบนรางเคเบลิ แบบด้านลา่ งทบึ ไม่มฝี าปิด และมฝี าปดิ
1 กลุม่ วงจร
4 กลุ่มวงจร วางชดิ กัน ในแนวนอน
ให้หาพิกัดกระแส Ambient 40 °C

แบบดา้ นล่างทึบ ไมม่ ีฝาปิด
แบบด้านลา่ งทึบ มฝี าปิด

226 คูม่ ือการออกแบบและติดตั้งระบบไฟฟา้

บทที่ 8 การคำ� นวณหาขนาดสายไฟฟา้ ตามกลุ่มการตดิ ตงั้ ท่ี 2 , 5 และ 7

วธิ ีท�ำ
สาย XLPE หลายแกน ขนาด 4/C 150 mm²
รางเคเบลิ แบบดา้ นล่างทึบ ไมม่ ฝี าปดิ
ตารางท่ี 5 - 33 I = 338 A
ตารางท่ี 5 - 41 1 วงจร Cg = 0.97
พกิ ดั กระแส 338 x 0.97 = 328 A
ตารางท่ี 5 - 41 4 กล่มุ วงจรวางชดิ กัน
Cg = 0.75
พิกดั กระแส 338 x 0.75 = 254 A

สาย XLPE หลายแกน ขนาด 4/C 150 mm²
รางเคเบิล แบบดา้ นล่างทบึ มีฝาปดิ
ตารางที่ 5 - 33 I = 273 A
ตารางท่ี 5 - 33 (ก) 1 วงจร Cg = 1.00
พกิ ดั กระแส 273 x 1.00 = 273 A
ตารางที่ 5 - 33 (ก) 4 วงจร Cg = 0.65
พิกดั กระแส 273 x 0.65 = 177 A

227คูม่ ือการออกแบบและตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้

ตวั อยา่ งท่ี 8.24
สาย XLPE หลายแกน ขนาด 4/C 4 mm² ในระบบ 3 ph, 4 w,
230/400 V เดนิ บนรางเคเบิลแบบระบายอากาศ Ambient 40 °C
4 กลมุ่ วงจร วางชิดกัน ในแนวนอน
9 กลมุ่ วงจร วางชิดกนั ในแนวนอน
20 กลมุ่ วงจร วางชิดกนั ในแนวนอน
ให้หาพิกดั กระแส

สาย XLPE หลายแกน วางชิดกนั ในแนวนอน
4 กลุม่ วงจร วางชดิ กนั Cg = 0.77

สาย XLPE หลายแกน วางชดิ กัน ในแนวนอน
9 กลุ่มวงจร วางชิดกนั Cg = 0.72

228 คูม่ อื การออกแบบและติดต้งั ระบบไฟฟา้