3. Sınıf Türkçe kitabı Gizem Yayıncılık

İLKOKUL

3TÜRKÇE

DERS KİTABI

Ali Aslan

Bu ki­tap, Mill­î Eği­tim Bak­ an­lığ­ ı Tal­im ve Ter­bi­ye Ku­rul­u Baş­kan­lı­ğın­ ın 28 Mayıs 2018
tar­ih ve 78 sa­yı­lı kar­ar­ıyl­a (listenin 24. sırasında) 2018-2019 öğr­e­tim yıl­ın­dan iti­ba­ren beş
yıl sür­ey­le ders ki­ta­bı olar­ak kab­ ul edilm­ işt­ir.

Bahç­ ek­ a­pı Mah. 2460. Sok. No.: 7 06370 Şaşm­ az/AN­KAR­ A
tel.: (0 312) 278 30 32 belgeç: (0 312) 278 30 48

Haberleşme Adresi

GİZEM YAYINCILIK
Bahçekapı Mah. 2460. Sok. No.: 7 06370 Şaşmaz/ANKARA

tel.: (0 312) 278 30 32 (pbx) belgeç: (0 312) 278 30 48
www.gizemyayincilik.com

e-posta: [email protected]
Sertifika No.: 49459

ISBN: 978-975-7000-84-6

Görsel Tasar›m

Serkan AVCI

Bu kitabın tamamının ya da bir kısmının, kitabı yayınlayan şirketin izni olmaksızın ele-
ktronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması
ve depolanması yasaktır. Bu kitabın tüm hakları, GİZEM YAYINCILIK’a aittir.

Baskı ve Cilt

tel.: (0 312) 278 34 84 (pbx) belgeç: (0 312) 278 30 46
www.tunamatbaacilik.com.tr

e-posta: [email protected]

Baskı Yeri ve Yılı
Ankara, 2021

‹ST‹KLÂL MARfiI

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl.
Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklâl.

Mehmet Âkif Ersoy

ANDIMIZ

Türküm, doğruyum, çalışkanım.

İlkem küçüklerimi korumak, büyüklerimi saymak;
yurdumu, milletimi özümden çok sevmektir.
Ülküm yükselmek, ileri gitmektir.

Ey Büyük Atatürk!

Açtığın yolda, gösterdiğin hedefe durmadan
yürüyeceğime ant içerim.

Varlığım Türk varlığına armağan olsun.

Ne mutlu Türküm diyene!





İÇİNDEKİLER

KİTABIMIZI TANIYALIM.......................................................................................... 9
1. TEMA: ERDEMLER.............................................................................................. 11
GÜNAYDIN SİZE ..................................................................................................13
YALNIZ KÖSTEBEK ...............................................................................................19
MİMAR SİNAN’IN SULARI....................................................................................26
GELİN KARDEŞ OLALIM (Dinleme Metni)...........................................................32
KIRK HARAMİLER (Serbest Okuma Metni)........................................................ 37
1. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM..........................................39

2. TEMA: MİLLÎ MÜCADELE VE ATATÜRK..................................................... 41
ATATÜRK’ÜN YAŞAMI.........................................................................................43
BAYRAĞIMA SESLENİŞ.........................................................................................49
CUMHURİYET BAYRAMI......................................................................................55
OKTAY, ATATÜRK’Ü ÖĞRENİYOR (Dinleme Metni)...........................................59
ATATÜRK’ÜN DOĞA SEVGİSİ (Serbest Okuma Metni).....................................62
2. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM.........................................63

3. TEMA: VATANDAŞLIK.....................................................................................65
KUMBARA, İÇİ DOLU PARA................................................................................ 67
MUTLULUK PINARI.............................................................................................. 72
OKULDA SEÇİM................................................................................................... 78
SUYUMUZ TÜKENİRSE (Dinleme Metni)............................................................83
TRAFİK IŞIKLARI (Serbest Okuma Metni)........................................................... 87
3. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM.........................................88

4. TEMA: MİLLÎ KÜLTÜRÜMÜZ........................................................................ 91
BAYRAM ARMAĞANLARI...................................................................................93
YURT TÜRKÜSÜ................................................................................................. 100
HOCA’DAN MEKTUP VAR................................................................................. 105
BENİMLE YAŞIT DEDEM (Dinleme Metni).......................................................... 110
HALK OYUNLARI (Serbest Okuma Metni)........................................................ 113
4. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM........................................ 114

7

5. TEMA: DOĞA VE EVREN ............................................................................. 117
DENİZ KIZI........................................................................................................... 119
DOĞA NEDİR?................................................................................................... 126
ARKADAŞLARIM................................................................................................. 131
KAR FABRİKASI (Dinleme Metni)...................................................................... 135
GÜNEŞ (Serbest Okuma Metni)....................................................................... 138
5. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM....................................... 139

6. TEMA: ZAMAN VE MEKÂN..........................................................................141
GÖKKUŞAĞIYLA YOLCULUK............................................................................. 143
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE EVLER...................................................................... 149
UFACIK TEFECİKTİM........................................................................................... 155
KIZ KULESİ (İzleme Metni)................................................................................. 159
OKUL TÜRKÜSÜ (Serbest Okuma Metni)........................................................ 164
6. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM....................................... 165

7. TEMA: SAĞLIK VE SPOR.............................................................................. 167
DÜŞ MACUNU.................................................................................................. 169
ISINMA HAREKETLERİ.........................................................................................176
TOP VE KOMŞU................................................................................................. 182
SAĞLIKLI BİR HAYAT İÇİN SİZ DE SU İÇİN (Dinleme Metni)............................ 186
KIRMIZI YAPRAK (Serbest Okuma Metni)....................................................... 189
7. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM........................................ 191

8. TEMA: BİLİM VE TEKNOLOJİ...................................................................... 193
DÜNYAYI GEZMEK İSTEYEN KİRPİ..................................................................... 195
GEMİLER NASIL YÜZER?....................................................................................200
BİLGİSAYAR........................................................................................................206
MERAKLIYIM SORUYORUM (Dinleme Metni).................................................. 210
TELEVİZYONCU ALİ (Serbest Okuma Metni)................................................... 213
8. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM....................................... 215

EK 1 KUMBARA YAPIYORUZ..............................................................................217
CEVAP ANAHTARI............................................................................................. 219
KAYNAKÇA........................................................................................................223

8

KİTABIMIZI TANIYALIM

1. TEMA Ünite Numarası
Tema Adı
ERDEMLER

GÜNAYDIN SİZE İşlenen metinlere ait görseller
İşlenen metinlerin isimleri

MİMAR SİNAN’IN SULARI YALNIZ KÖSTEBEK

GELİN KARDEŞ OLALIM KIRK HARAMİLER
11

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE Metne hazırlık amacıyla
kullanılan beceri alanı
Kitabımızın ön kapağını, içindekiler, tema kapağını ve kaynakça bö-
lümlerini inceleyelim. Bu bölümden yararlanarak aşağıdaki soruların Metni okuma yönergesi
cevaplarını söyleyelim.

İLKOKUL 1. TEMA

İlkokul DERS KİTABI ERDEMLER

TÜRKÇE 3 K1İG.TYMATÜAGKEBNLİ1EMMIN.IRLM2AATİKIA.ANBYZEICTZRATDO:MHAAUKKEI2YEIKSATNAÖTATMMR.R3İÜTAANRKDRSATA.MDSHARATNUOETDAAĞİSTYÜEKZ:EMUUMTIMKNEUE,3YIBMR’EÖRMMŞRÜTUMAAA’.İY4EBAIKLLİĞBNLNO.TYUTKLİADLEYUA..FA’LAHEDÜEIA.RERUMİBLMA.TRSLLK:MRYSTH.Y.EAAOTNU.EE4.RÎUA(AE.RNV.ÜUS.Ö.ABNLI.AM.C..T.SKŞ,SM.L.AeŞ.IDA.DR.AZ.L.MĞTALİ.DAIEİ..T.ArMK.MAKÇ.PTOEK..EİÜY.Çb.ÜR..R’KAT.MLN.DAM..Iİ:’R.(ĞL.eN..İÜOIÜEALC.DR.M..DA.E.ANİAMÖ..E.sNI.AŞ.İAAK..RKYA.i...RO.R.tÖ.nNÇM..Y..DĞ.D.UD.I.Ü.ER.İ..D..Mİ..O.Sl.A..LL.Ğ.M(..Ne..İI.Rİ.AAI.NS.SM..UE..KL..E..Ş..N..k.m.A...R.EeÜ..İV..Ş..İÎ.L..L.LRI..u..Z.Ö.E.N...TE..ĞrPA..E..GL...E.e..SD..K.mbK.....İ.N..R..ĞA.D..I...DR.AE....İ.....D.eTK.Ü..SM..Vİ....İ...EaRI..Rİ..ME.YN...U...sK(..İ..E......ED.(L...AD..E..O..K.e.St..(..Ğ..LLMP......İT.S...N....i..Z.e.AEE.t..O....n.RA.....Üe...İEn........VR.M.e..rD.İ.....R.L..l...R..kTr..b...ie...(...İ.DR.At..)...b.D..Iİ.M...u.AEL...n..K.e..m.........(...Ü.RE..E..e.....i..mD...i...T..sR.L...n...İ)...ĞN........s...Ze..E....MÜ..t.....i......l.......an.t.......eR..DE..İ..........O.......M.....R.....l...ORÜ..mİ..D......e...İ....M..M........Rk.......K..L............e.km.E...Z.......u.e...E.E..........e..İ.....uĞ...t.......Z...N..L....m.....n...e.......t......M.m...İ........E....İ.n...M......D.i...............)...a.R....M..D.......i......e.a...........).İ............L.....R..........E......t.....M......e...E.............n...M..E....Ğ..................N....t................L..i....e....n............)...E.......eİ..........D..........M...t.....i.......R..............)t..n..................İ..........n.......L....R...............i.........7..........E)..........i.........E............)..............N........................L..........................................İ...........D...........M............................................................İ.....................R.............................................................E.....................................................L...........................................İ........................M......................................................................................................................................................................................................................................................................................................9............1..........1..........................1.....1.......3...2.........................9...3.......................6........3.................2...3............................7....................9......M..4...............4......................4...........1........3..5..................9.İ.5................5..6....GM..........9..6...............2.................36.......E.........A..6..........5....7....L.......7.7......R.2.8.......İ..8..8......3.N8..........7.....S.8...9.19...10..İ.1K30..1N0.115A1101A34RND’EINŞ GÜNAYDIN HYAARLANMIZİLKEÖRSETğDiÇEtiYiyTomTaTBTüaucToŞyorSnuarBmkeSıkEaPinPekyvçÖaen,MnüMelataKeKlKrak,GYazK,sKcdzİasuKaHaauKreşdknuKN.eauGlaıYtroGlnı.rtyrıGü.,Ke(eşlkaGoar.şrl,G2arauücDluaüıloDk(,roriıüğr,DşnlA(Z1üa0Btğ,şyrsiüü2B,aaurlğSBa9ğleSrlpl,la.nA.ı0ipAiıtBuıaol0Aıbe.a,lr.ylnA.a6üsbl,mAEgıuö(bmus1Aıa,.znğr0(k2A(Sü.söna(l9rSş.2re,2ıiu2,ğal,aa(ştkka.i.nla8lA0pz(çkka2.,a(r)uEva0a02SnE0rr2k.ky,ş(,c,r)ız0eşö.(iyY0erı2r,.,0.n.0ş02.,a,1,.Tl0Vi,ıF,iİ,n8ıg.,t0ll(t02.A,(BA(8,,7r0YM0Ad.ün211i2M.,A,,a(CmeN7(C1)a09)Y.,1.H.71(2ll0ı..M.İ052SK.)ız.9f,)..5(..)9.y)(.ğ.(.iK012K(G...112.,(k)0(a2Gv8(p)((.2(0.G9ı29r5G2.20a02B1(aG((N0dü0a0s1222r(YYI0.)9)05)0Ke01000şur.ö.9so.1ı.n9ö.1m)0aa0(9m09086.ı0Sçıı0)290lk09BfgAk(erm)kv.u00aylA72.3mu8O))8mkn90)8)9eld.kr).şDt.ş.aa862.bıD))y)atu))aı)0n).uk.n.)C.D.l..Biaz.O.ı.er)Kr))arşşuümzt...tM9lM(şimBıHTuiKeotAaUanmü.HtukakırkAmşGYaüS)oeimnığ.ıarÜiyrlaröuyumia.ğrvouazgrtğmıpnkkem(ikTau.lakKsstleaAimınğcrhkğ’idıalAylmebküsyttızkutgavıaphiaa.pulneradsüıntllaotalınoeltzleamürteek’iraSaancrauebeüdlraeüyyrıkaievlsanumk.Srtylyakrkkdıeryyaşıkauuaiüykaerüz’kiüMnnzo,daeüb,kinleaonlir.pnrrraıçomüvynnmucÇm.ıtieş.nk?ianvlşŞa.içPleırlrsacaoma.naŞ’.cmeGeBmiııniiişüTüasnüşultmrmhknsİuiarBedmvaisdssm’aeu.zlıb.ioldtıeıeaclö.e.rrerunuloteey.uode)lŞl.Şl.ıurıakeukydErğey.n.knğ.pGtAdrikloiŞiiP)sçitdunraiea.DarirDEiüraa.ruaemiürim(uneleiaAişbesvormaKmmtzrüKCmippndnil(klnyidlsçmuşasatkerümesfligüaenadyeaa.çaııçioaisiuilrrsem.yçtrmşv:çöb.eerfirüat3ıs?.enc.snalnüt.CvaaaaüotüLYz.av.ienu-4yanBaı1eglkSâhr(.urr:kl5tır(İE,rslsyk(ü9lıni.k.srsazteeisdliBlıTmgmb)ssii2zinmss)taa.dAzhçvsmrdKÜ(D.ıiiça.üaeçsk,e.izl.oİg.ymhıiahlioeİiseağ5:osiidBznmmm3st5yytc7iuıgsBKtivaçrcm.ye1avı-ctİ:bea,a3ru9gTasoiaro5aöui7aip1u(ellb1r4uçni)AsnkeAe-rti1bny)c.n.ztks5nmnsdkr.io9ı1s3,lırbyYnKmuzlue:deeİebi.y1ıeyüeİ.zY(c6(5)0asaaursd.sokAtn.(et(uanmu2a3l,seY.ds),it1sisylNsme.lAçrnşmal:smd:.çmka0s4dpİ(6.e:.ga2(is›isİi.nnsTo.nnnrUsei1-y(ae5D,r2tdirsl0s:Aeu(is175stlgke7c(ab.clrsmlı7na9n.6ssa0eieT1il.nigş,au65›lsimenuE.s8.lelK)6crs-oÇr)nr.3l›vaw.ai.kr-).bAkak3.bligsui3.k,4p(a:eb8o6İSr5şsİ.Ç(ei8s2(r(wnuisİm-y-sSs5d:1scusi-MsYı-(t18Yn87t.)kYlos)s5esüiuat9.A4.w:es6Aaal.ea).:aca.2as.a(d2.zokA1)nK)rA)ynysba..s.yE..9n)dr8y4gltİ)igb.bseünabsy.ınrırEİbİ.p4İı)bn2a5nıissgs.dn.AaetlnuskğA:ukıai2ltşatlu-l-ıt2mYaİociezaadfnlTlaaaiasl81ni)as:lçtdn:lıaii8.aüvrm4:rrktıi(lnrrn.nı3koeİzmrıısSaebaıe..laAyk)nkrraE8.ıetbba.b)sca.k)rdnaur:..Mr:ıY.nY)rrA.guunur/ui.dnVaşPİbulryPa(aaksb:(lk2lilİunla2aecsa:ars::s.:ureayt:yCteto0skaosatm2iitCMBukGrrl,Br›rbıal:aD.af0nı/fnki-anifi:.eÇiiri(üılahlI3n2iln8lrtl6igllşbY:h(gmayaoeiaYavÇsaaÇ2b3g)ı7aiTurkirÇeapsacr:do)lsAi)uo)uÜ›Yıyk.m.lY,.u.Çn.yoenT:ı›Kclcann.oİa›B:2kÜs3Acoe›CnuuaiYnMylkBytDyİte2u5tclBkTnaYakaahala›eu›ra-kuenAİ)uaİknnbşy.n/rYlT2rYnYrerkeasaKıeyalYAeabıp›.3aİe/Çand.tvs:rvaıtKvahyuKa.rynYaiatyloiiT.iiayyai.afl.ıaflİlıt:.t:ıcnaBsanYanrCıeunlynuNtıkKlaa.Tlr.lapsarb.aaıılkoüükyşen.aiİMrlnursrayrk/ılhıYlırYı.tknba.lta.ıaru:üiaiaa.ilırlurytln.anrMyîıynaY.lellr:Yıbııa.anınğSh.aMuryllıtaiayl.mıi:hnhrr›nııtll‹.r.a.nmliamkrrlı›..›al.âhp
SULARI 223
Ders Kitabı SİZE
OLALIM KIRK
11

• Kitabımızın kapağında hangi renkler vardır ve hangi şekiller kullanılmıştır?
• Sizce kapak Türkçe dersi için uygun mudur? Neden?
• 1. temada kaç metin kullanılmıştır?
• Okuduğunuz veya dinlediğiniz metinlerin yer aldığı kitapları incelemek

isterseniz nasıl bir yol izleyebilirsiniz?

2. ETKİNLİK: OKUYALIM
“Günaydın Size” şiirini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kitabımız ile gözümüz arasındaki mesafeyi doğru ayarlayalım.
• Satırları parmağımızla takip etmeyelim.
• Heceleme ve geri dönüşler yapmadan akıcı bir şekilde okuyalım.
• Noktalama işaretlerine, vurgu ve tonlamaya dikkat edelim.

12

9

İşlenen metin

GÜNAYDIN SİZE
Günaydın doğa
Günaydın dünya
Yaşam ne güzel
Yeni bir gün
Başlarken...

Uyanınca sabahları
Günaydın, derim
Anneme, babama
Kardeşlerime
Köpeğime bile...

Sadece sözle değil
Güler yüzümle
Gülen gözlerimle
Günaydın herkese...

Yaşam ne güzel
Yeni bir gün
Başlarken...

Yeşim YÖNTER

Metnin anlaşılmasına yönelik
soruların bulunduğu bölüm

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM
a. Aşağıdaki kelimeleri örnekteki gibi alfabetik sıraya göre yazalım.

Kelimelerin sözlükte önce ilk, sonra ikinci ve diğer harflerinin sırasına
göre yer aldığını unutmayalım.

Örnek baba .....b..a...b..a............... doğa ........................... Temaya ait ölçme ve değerlendirme
yaşam .....k..a..r..d..e..ş............ günaydın ........................... sorularının bulunduğu bölüm
kardeş .....s..a..b..a...h............. göz ...........................
sabah .....y..a...ş.a...m............. dünya ........................... 1. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM
A) Aşağıdaki metni okuyarak soruları cevaplayalım.
b. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını tahmin edelim. Sonra Türkçe Söz-
lük’ten bularak yazalım. Bu kelimeleri birer cümlede kullanalım. Kocaman bir ormanda, sevimli bir yavru kirpi yaşıyordu. Bu sevimli kirpi-
nin adı Boncuk’tu.
doğa
Boncuk, ailesinin en yaşlısı Diken Nine’nin anlattığı masalları dinlemeye
Tahminim: ........................................................................................................... bayılırdı. Ama yine de pek mutlu değildi. Çünkü hiç arkadaşı yoktu. Oysa o,
Sözlükteki Anlamı: ............................................................................................... tüm hayvanlarla arkadaş olmak istiyordu.
Cümlem: ..............................................................................................................
Nur İÇÖZÜ
yaşam
1) Boncuk, nerede yaşıyormuş?
Tahminim: ........................................................................................................... ..............................................................................................................................
Sözlükteki Anlamı: ............................................................................................... 2) Ailenin en yaşlısı kimmiş?
Cümlem: .............................................................................................................. ..............................................................................................................................
3) Boncuk, neden mutsuzmuş?
c. Aşağıdaki yönergeleri uygulayarak kendimiz için bir sözlük hazırlayalım. ..............................................................................................................................
B) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olan-
Çizgili boş bir defter temin edelim. ların başına “Y” yazalım.
Defterin her bir sayfasının başına alfabemizdeki harfleri sırasıyla yaza-
lım. “Arkadaş” kelimesi, sözlükte “dost” kelimesinden önce gelir.
Her metin sonunda bilmediğimiz kelimeler ve anlamlarını Türkçe Söz-
lük’ten bularak sözlüğümüze yazalım. “Taş yerinde ağırdır.” atasözü bizlere birlik ve beraberliğin ne
kadar önemli olduğunu anlatmaktadır.
14
“Murat ile Melda okulun bahçesinde top oynuyor.” cümlesi yedi
kelimeden oluşmaktadır.

“Keloğlan, Annesini çok seviyormuş.” cümlesindeki “anne” keli-
mesi hatalı yazılmıştır.

“seviyorum-çok-öğretmenimi” kelimeleriyle anlamlı ve kurallı bir
cümle oluşturulursa ilk kelime “çok” olur.

39

10

1. TEMA

ERDEMLER

GÜNAYDIN SİZE

MİMAR SİNAN’IN SULARI YALNIZ KÖSTEBEK

GELİN KARDEŞ OLALIM KIRK HARAMİLER
11

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

Kitabımızın ön kapağını, içindekiler, tema kapağını ve kaynakça bö-
lümlerini inceleyelim. Bu bölümden yararlanarak aşağıdaki soruların
cevaplarını söyleyelim.

İLKOKUL 1. TEMA

İlkokul DERS KİTABI ERDEMLER

TÜRKÇE 3 K1İG.TYMATÜAGKEBNLİ1EMMIN.IRLM2AATİKIA.ANBYZEICTZRATDO:MHAAUKKEI2YEIKSATNAÖTATMMR.R3İÜTAANRKDRSATA.MDSHARATNUOETDAAĞİSTYÜEKZ:EMUUMTIMKNEUE,3YIBMR’EÖRMMŞRÜTUMAAA’.İY4EBAIKLLİĞBNLNO.TYUTKLİADLEYUA..FA’LAHEDÜEIA.RERUMİBLMA.TRSLLK:MRYSTH.Y.EAAOTNUE.E4.RÎUA(AE.RNV.ÜUS.Ö.ABNLI.AM.C..T.KSŞ,SM.L.AeŞ.IDA.DR.AZ.L.MĞTALİ.DAIEİ..TA.rMK.MAKÇ.PTOEK..EİÜY.Çb.ÜR..R’KAT.MLN.DAM..Iİ:’R.(ĞL.eN..İÜOIÜEALC.DR.M..DA.E.ANİAMÖ..E.sNI.AŞ.İAAK..RKYA.i...RO.R.tÖn.NÇM..Y..DĞ.D.UDI..Ü.ER.İ..D..Mİ..O.Sl.A..LL.Ğ.M(..Ne..İI.Rİ.AAI.NS.SM..UE..KL..E..Ş..N..k.m.A...R.EeÜ..İV..Ş..İÎ.L..L.LRI..u..Z.Ö.E.N...TE..ĞrPA..E..GL...E.e..SD..K.mbK.....İ.N..R..ĞA.D..I..D.R.AE....İ.....D.eTK.Ü..SM..Vİ....İ...EaRI..Rİ..ME.YN...U...sK(..İ..E......ED.(L...AD..E..O..K.e.St..(..Ğ..LLMP......İT.S...N....i..Z.e.AEE.t..O....n.RA.....Üe...İEn........VRM..e..rD.İ.....R.L..l...R..kTr..b...ie...(...İ.DR.At..)...b.D..Iİ.M...u.AEL...n..K.e..m.........(...Ü.RE..E..e.....i..mD...i...T..sR.L...n...İ)...ĞN........s...Ze..E...M.Ü.t.....i.......l.......an.t.......eR..ED..İ.........O........M.....R.....l...ORÜ..mİ..D......e...İ....M..M........Rk.......K..L............e.km.E...Z.......u.e...E.E..........e..İ.....uĞ...t.......Z...N..L....m.....n...e.......t......M.m...İ........E...İ..n...M......D.i...............)...a.R....M..D.......i......e.a...........).İ............L.....R..........E......t.....M......e...E.............n...M..E....Ğ..................N....t................L..i....e....n............)...E.......eİ..........D..........M...t.....i.......R..............)t..n..................İ..........n.......L....R...............i.........7..........E)..........i.........E............)..............N........................L..........................................İ...........D...........M............................................................İ.....................R.............................................................E.....................................................L...........................................İ........................M......................................................................................................................................................................................................................................................................................................9............1..........1..........................1.....1.......3...2.........................9...3.......................6........3.................2...3............................7....................9......M..4...............4......................4...........1........3..5..................9.İ.5................5..6....GM..........9..6...............2.................3.6......E.........A..6..........5....7....L.......7.7......R.2.8.......İ..8..8......3.N8..........7.....S.8...9.19...10..İ.1K30..1N0.115A1101A34RND’EINŞ GÜNAYDIN HYAARLANMIZİLKEÖRSETğDiÇEtiYiyTomTaTBTüaucToŞyorSnuarBmkeSıkEaPinPekyvçÖaen,MnüMelataKeKlKrak,GYazK,sKcdzİasuKaHaauKreşdknuKN.eauGlaıYtroGlnı.rtyrıGü.,Ke(eşlkaGoar.şrl,G2arauücDluaüıloDk(,roriıüğr,DşnlA(Z1üa0Btğ,şyrsiüü2B,aaurlğSBa9ğleSrlpl,la.nA.ı0ipAiıtBuıaol0Aıbe.a,lr.ylnA.a6üsbl,mAEgıuö(bmus1Aıa,.znğr0(k2A(Sü.söna(l9rSş.2re,2ıiu2,ğal,aa(ştkka.i.nla8lA0pz(çkka2.,a(r)uEva0a02SnE0rr2k.ky,ş(,c,r)ız0eşö.(iyY0erı2r,.,0.n.0ş02.,a,1,.lT0Vi,ıF,iİ,n8ıg.,t0ll(t02.A,(BA(8,,7r0YM0Ad.ün211i2M.,A,,a(CmeN7(C1)a09)Y.,1.H.71(2llı0..M.İ052SK.)ız.9f,)..5(..)9.y)(.ğ.(.iK012K(G...112.,(k)0(a2Gv8(p)((.2(0.G9ı29r5G2.20a02B1(aG((N0dü0a0s1222r(YYI0.)9)05)0Ke01000şur.ö.9so.1ı.n9ö.1m)0aa0(9m09086.ı0Sçıı0)290lk09BfgAk(erm)kv.u00aylA72.3mu8O))8mkn90)8)9eld.kr).şDt.ş.aa862.bıD))y)atu))aı)0n).uk.n.)C.D.l..Biaz.O.ı.er)Kr))arşşuümzt...tM9lM(şimBıHTuiKeotAaUanmü.HtukakırkAmşGYaüS)oeimnığ.ıarÜiyrlaröuyumia.ğrvouazgrtğmıpnkkem(ikTau.lakKsstleaAimınğcrhkğ’idıalAylmebküsyttızkutgavıaphiaa.pulneradsüıntllaotalınoeltzleamürteek’iraSaancrauebeüdlraeüyyrıkaievlsanumk.Srtylyakrkkdıeryyaşıkauuaiüykaerüz’kiüMnnzo,daeüb,kinleaonlir.pnrrraıçomüvynnmucÇm.ıtieş.nk?ianvlşŞa.içPleırlrsacaoma.naŞ’.cmeGeBmiııniiişüTüasnüşultmrmhknsİuiarBedmvaisdssm’aeu.zlıb.ioldtıeıeaclö.e.rrerunuloteey.uode)lŞl.Şl.ıurıakeukydErğey.n.knğ.pGtAdrikloiŞiiP)sçitdunraiea.DarirDEiüraa.ruaemiürim(uneleiaAişbesvormaKmmtzrüKCmippndnil(klnyidlsçmuşasatkerümesfligüaenadyeaa.çaııçioaisiuilrrsem.yçtrmşv:çöb.eerfirüat3ıs?.enc.snalnüt.CvaaaaüotüLYz.av.ienu-4yanBaı1eglkSâhr(.urr:kl5tır(İE,rslsyk(ü9lıni.k.srsazteeisdliBlıTmgmb)ssii2zinmsst)aa.dAzhçvsmrdKÜ(D.ıiiça.üaeçsk,e.izl.oİg.ymhıiahlioeİiseağ5:osiidBznmmm3st5yytc7iuıgsBKtivaçrcm.ye1avı-ctİ:bea,a3ru9gTasoiaro5aöui7aip1u(ellb1r4uçni)AsnkeAe-rti1bny)c.n.ztks5nmnsdkr.io9ı1s3,lırbyYnKmuzlue:deeİebi.y1ıeyüeİ.zY(c6(5)0asaaursd.sokAtn.(et(uanmu2a3l,seY.ds),it1sisylNsme.lAçrnşmal:smd:.çmka0s4dpİ(6.e:.ga2(is›isİi.nnsTo.nnnrUsei1-y(ae5D,r2tdirsl0s:Aeu(is175stlgke7c(ab.clrsmlı7na9n.6ssa0eieT1il.nigş,au65›lsimenuE.s8.lelK)6crs-oÇr)nr.3l›vaw.ai.kr-).bAkak3.bligsui3.k,4p(a:eb8o6İSr5şsİ.Ç(ei8s2(r(wnuisİm-y-sSs5d:1scusi-MsYı-(t18Yn87t.)kYlos)s5esüiuat9.A4.w:es6Aaal.ea).:aca.2as.a(d2.zokA1)nK)rA)ynysba...syE..9n)dr8y4gltİ)igb.bseünabsy.ınrırEİbİ.p4İı)bn2a5nıissgs.dn.AaetlnuskğA:ukıai2ltşatlu-l-ıt2mYaİociezaadfnlTlaaaiasl81ni)as:lçtdn:lıaii8.aüvrm4:rrktıi(lnrrn.nı3koeİzmrıısSaebaıe..laAyk)nkrraE8.ıetbba.b)sca.k)rdnaur:..Mr:ıY.nY)rrA.guunur/ui.dnVaşPİbulryPa(aaksb:(lk2lilİunla2aecsa:ars::s.:ureayt:yCteto0skaosatm2iitCMBukGrrl,Br›rbıal:aD.af0nı/fnki-anifi:.eÇiiri(üılahlI3n2iln8lrtl6igllşbY:h(gmayaoeiaYavÇsaaÇ2b3g)ı7aiTurkirÇeapsacr:do)lsAi)uo)uÜ›Yıyk.m.lY,.u.Çn.yoenT:ı›Kclcann.oİa›B:2kÜs3Acoe›CnuuaiYnMylkBytDyİte2u5tclBkTnaYakaahala›eu›ra-kuenAİ)uaİknnbşy.n/rYlT2rYnYrerkeasaKıeyalYAeabıp›.3aİe/Çand.tvs:rvaıtKvahyuKa.rynYaiatyloiiT.iiayyia.afl.ıaflİlıt:.t:ıcnaBsanYanrCıeunlynuNtıkKlaa.Tlr.lapsarb.aaıılkoüükyşen.aiİMrlnursrayrk/ılhıYlırYı.tknba.lta.ıaru:üiaiaa.ilırlurytln.anrMyîıynaY.lellr:Yıbııa.anınğSh.aMuryllıtaiayl.mıi:hnhrr›nııtll‹.r.a.nmliamkrrlı›..›al.âhp
SULARI 223
Ders Kitabı SİZE
OLALIM KIRK
11

• Kitabımızın kapağında hangi renkler vardır ve hangi şekiller kullanılmıştır?
• Sizce kapak Türkçe dersi için uygun mudur? Neden?
• 1. temada kaç metin kullanılmıştır?
• Okuduğunuz veya dinlediğiniz metinlerin yer aldığı kitapları incelemek
isterseniz nasıl bir yol izleyebilirsiniz?

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Günaydın Size” şiirini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kitabımız ile gözümüz arasındaki mesafeyi doğru ayarlayalım.
• Satırları parmağımızla takip etmeyelim.
• Heceleme ve geri dönüşler yapmadan akıcı bir şekilde okuyalım.
• Noktalama işaretlerine, vurgu ve tonlamaya dikkat edelim.

12

GÜNAYDIN SİZE
Günaydın doğa
Günaydın dünya
Yaşam ne güzel
Yeni bir gün
Başlarken...

Uyanınca sabahları
Günaydın, derim
Anneme, babama
Kardeşlerime
Köpeğime bile...

Sadece sözle değil
Güler yüzümle
Gülen gözlerimle
Günaydın herkese...

Yaşam ne güzel
Yeni bir gün
Başlarken...

Yeşim YÖNTER

13

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimeleri örnekteki gibi alfabetik sıraya göre yazalım.

Kelimelerin sözlükte önce ilk, sonra ikinci ve diğer harflerinin sırasına
göre yer aldığını unutmayalım.

Örnek baba .....b..a...b..a............... doğa ...........................
yaşam .....k..a..r..d..e..ş............ günaydın ...........................
kardeş .....s..a..b..a...h............. göz ...........................
sabah .....y..a...ş.a...m............. dünya ...........................

b. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını tahmin edelim. Sonra Türkçe Söz-
lük’ten bularak yazalım. Bu kelimeleri birer cümlede kullanalım.

doğa

Tahminim: ...........................................................................................................
Sözlükteki Anlamı: ...............................................................................................
Cümlem: ..............................................................................................................

yaşam

Tahminim: ...........................................................................................................
Sözlükteki Anlamı: ...............................................................................................
Cümlem: ..............................................................................................................

c. Aşağıdaki yönergeleri uygulayarak kendimiz için bir sözlük hazırlayalım.

Çizgili boş bir defter temin edelim.
Defterin her bir sayfasının başına alfabemizdeki harfleri sırasıyla yaza-
lım.
Her metin sonunda bilmediğimiz kelimeler ve anlamlarını Türkçe Söz-
lük’ten bularak sözlüğümüze yazalım.

14

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Okuduğumuz şiirde bulunan özellikleri işaretleyelim.

Uzun cümleler kullanılmıştır.

Dizeler hâlinde yazılmıştır.

Dize sonlarında ses benzerlikleri bulunmaktadır.

Duygu ve düşüncelerin dizeler hâlinde anlatıldığı metinlere “şiir” denir.
Şiirlerde dize sonlarında genellikle uyumlu sözler kullanılır.
b. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Şair, sabahları uyanınca ne yaparmış?
2) Şair, Kimlere “Günaydın!” dermiş?
3) Şair, “Günaydın!” derken nelere dikkat edermiş?
4) Şair, yaşamı sevdiğini hangi dizelerle anlatmış?

c. Şiirin konusunu ve ana duygusunu belirleyelim. Şiire farklı bir başlık
önerelim.

Bir şiirde anlatılan olayın ya da durumun “konu”, şiirin okuyucuda
uyandırdığı duygunun ise “ana duygu” olduğunu unutmayalım.

Başlığın konu hakkında fikir vermesi, çok uzun olmaması ve ilgi çekici
olması gerektiğini unutmayalım.

Şiirin Konusu ...........................................................................................

Şiirin Ana Duygusu ...........................................................................................

Şiire Önerdiğim Başlık
.................................................................................................................................

15

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki şiiri inceleyelim. Şiirin özellikleri hakkında hangi bilgilerin
verildiğini arkadaşlarımızla konuşalım.

Şiirdeki her dizenin ilk harfinin büyük yazıldığına dikkat edelim.

KUŞLARLA YARIŞ Şiirin başlığı
Pencereleri açtım Şiirdeki her bir satıra “dize” denir.
Güneş dolsun içeri
Şapkası kuşlu ağaç Şiirdeki her dizenin ilk harfi bü-
Gülümse mavi mavi yük yazılır

Kara geceden beri Şiirin 4 dizeden oluşan bölümle-
Pespembe düşlerim var rine “kıta” denir.
Kuşlar bekleyin beni Şiir yazan kişilere “şair” denir.
Sizinle yarışım var

Aziz SİVASLIOĞLU

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Aşağıdaki olayları sınıfımızda canlandıralım.

! Canlandırma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Üstlendiğimiz role uygun konuşalım.
• Kelimeleri doğru telaffuz edelim.
• Beden dilimizi etkili kullanmaya özen gösterelim.

16

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Uyandıktan sonra gün içerisinde neler yaptığımızı, hangi sorumluluk-
larımızı yerine getirdiğimizi aşağıdaki saatlere göre yazalım.

! Yazarken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Anlamlı ve kurallı cümleler yazalım.
• Olayların oluş sırasına dikkat edelim.
• Yazım kurallarına uyalım, noktalama işaretlerini doğru kullanalım.

.............................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................

.............................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................

.............................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................

.............................................................................................
.............................................................................................
............................................................................................

8. ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Güzel sözler kullanmak arkadaşlık ilişkilerimizi nasıl etkiler?
• Güler yüzlü insanlar niçin çevresindekiler tarafından daha çok sevilir?

17

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• En iyi anlaştığınız arkadaşınız kimdir?
• En iyi arkadaşınızın hangi özelliklerini seviyorsunuz?

b. Arkadaşlarımızda bulunmasını istediğimiz özellikleri işaretleyelim.

dürüst olmalı yalan söylemeli

güvenilir olmalı

doğru sözlü olmalı kavga etmeli

verdiği sözü tutmamalı

kibar davranmalı yardımsever olmalı

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Yalnız Köstebek” metnini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Sessiz okuma yaparken dudaklarımızı kıpırdatmayalım.
• Satırları parmağımızla takip etmeyelim.
• Sesli okuma yaparken herkesin duyabileceği bir ses tonu kullanalım.
• Okurken vurgu, tonlama ve telaffuzumuza dikkat edelim.

18

YALNIZ KÖSTEBEK

Yemyeşil, güzel bir ormanda yalnız bir köstebek
yaşarmış. Köstebek bütün vaktini toprak kazarak
geçirirmiş. Girişken, cana yakın bir hayvanmış.

Pek çok hayvanla tanışır, arkadaş olurmuş.
Ama kısa zamanda hayvanlar ondan uzakla-
şır, onunla arkadaşlıklarını sürdürmezlermiş.

Köstebek bu duruma çok üzülürmüş.

Günlerden bir gün köstebek orman-
da gezerken bir kaplumbağayla karşı-

laşmış. Çok sevinmiş. Hemen onunla
tanışmış,

—— Ben herkesi çok severim. Hiç
kimseye kötülük yapmam ama hiç
arkadaşım yok. Seninle arkadaş

olalım mı, diye sormuş.

Kaplumbağa,

—— Ben de burada yabancıyım. Yeni geldim. Etrafı tanımıyorum. Hiç ar-
kadaşım da yok. Tabii ki seninle arkadaş olabiliriz, demiş.

Köstebek arkadaş bulduğuna çok sevinmiş.

—— Ben sana ormanı tanıtırım. Ormanda çok güzel yerler var. Yarın se-
ninle bu ağacın altında tekrar buluşalım, demiş.

Kaplumbağa,

—— Ne zaman buluşalım, diye sormuş.

—— Yarın güneş tam bu ağacın üstüne geldiğinde buluşalım, demiş kös-
tebek.

Ertesi gün güneş tam tepedeyken kaplumbağa büyük ağacın altına
gelmiş. Köstebek henüz ortalıkta yokmuş. Beklemiş... Beklemiş... Hava ka-
rarmış, akşam olmuş ama köstebek hâlâ yokmuş. “Acaba köstebek hasta-
landı mı? Neden gelmedi?” diye düşünmüş.

Yuvasına dönerken köstebekle karşılaşmış.

—— Neredesin? Seni çok merak ettim. Neden gelmedin, diye sormuş.

Köstebek,

—— Çok özür dilerim, demiş. Bugün bir kirpiyle tanıştım. Kendine ev ya-
pacakmış. Ona yardım ettim, demiş.

——O zaman gelip bana haber vermeliydin, diyerek çıkışmış kaplumbağa.

19

Köstebek tekrar özür di-
lemiş.

—— Yarın yine aynı za-
manda, aynı ağacın altında
buluşalım, demiş.

Kaplumbağa ertesi gün büyük ağacın altına söyledikleri zamanda git-
miş. O gün hava çok sıcakmış. Köstebek yine ortalıkta yokmuş.

Kaplumbağa akşama kadar beklemiş. Sonra birkaç hayvana sorarak
köstebeğin yuvasını bulmuş. Köstebeğe seslenmiş. Köstebek yuvasından
dışarı çıkmış,

——Bugün tam senin yanına gelmek için evden çıkmıştım. Baktım ki hava
çok sıcak. Bu havada güneşin altında gezersek hastalanırız, diye düşündüm.
O yüzden yuvamdan çıkmadım, demiş.

Kaplumbağa,
——Şimdi anlıyorum senin neden hiç arkadaşının olmadığını. Verdiği sözü
tutmayan birine kim güvenir? Kim onunla arkadaş olmak ister, demiş.
Köstebek çok utanmış ve hatasını anlamış.
—— Gitme ne olur? Beni yalnız bırakma. Söz veriyorum artık verdiğim
sözü tutacağım, demiş.
Kaplumbağa köstebeğe bir şans daha vermiş. Köstebek, o günden
sonra verdiği bütün sözlerde durmuş. Kaplumbağayla çok iyi arkadaş ol-
muşlar. Başka arkadaşları da olmuş. Bir daha hiç yalnız kalmamış.
Sema MARAŞLI

20

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimeleri ve kelime grubunu sözlükteki gibi sıralaya-
lım. Metinde geçtiği cümleleri yazarak bunların sözlükteki anlamlarını
tahmin edelim.

girişken yabancı cana yakın

Kelime Metinde Geçtiği Cümle

b. Kelimelerin anlamlarını Türkçe Sözlük’ten bularak okuyalım. Daha son-
ra bu kelimelerin içinde geçtiği, konusunu kendimizin belirleyeceği bir pa-
ragraf yazalım.

Kelimeler cümleleri, cümleler paragrafları, paragraflar da metinleri oluş-
turur. Herhangi bir konu ile ilgili duygu ve düşüncelerimizi ifade ederken
paragraflardan yararlanırız.

.....................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................

! Bilmediğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki özelliklerden okuduğumuz hikâyeye uygun olanları işa-
retleyelim.

Hikâyede karakterler, yer ve zaman unsurlarına yer verilmiştir.

Hikâyede karakterlerin başından geçen olaylar anlatılmıştır.

Hikâyede bir sorun ve onun nasıl çözüldüğü anlatılmıştır.

Hikâyede okuyucular hikâyeden bir ders çıkarabilmektedir.

21

b. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Köstebek nerede yaşıyormuş?
2) Köstebek ilk gün kaplumbağa ile buluşmaya niçin gelmemiş?
3) Köstebek ikinci gün buluşmaya neden gelmemiş?
4) Hayvanlar köstebekten niçin uzaklaşıyormuş?
5) Köstebek hatasını nasıl anlamış?

c. “Köstebek” ile “Kaplumbağa” arasında geçen konuşmayı tamamlaya-
lım.

............................................... Şimdi anlıyorum senin
............................................... neden hiç arkadaşının ol-
............................................... madığını. Verdiği sözü tut-
............................................... mayan birine kim güvenir?
...............................................
...............................................

22

ç. Metindeki hikâye unsurlarını yazalım.

Karakterler
...............................................................................................................................

Olay YALNIZ KÖSTEBEK
.........................................................

Zaman Yer
......................................................... .........................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki cümleleri ifade ettikleri anlamlarla eşleştirelim.

Duygu, düşünce, istek ve sorularımızı cümleler kurarak ifade ederiz.

Lütfen, beni yalnız bırakma.

Köstebek, arkadaş bulduğuna çok sevinmiş. Duygu
Hiç kimseye kötülük yapmam. Herkese dost- Düşünce
ça davranırım.
Verdiği sözü tutmayan birine kim güvenir? İstek

Köstebek neden hâlâ gelmedi? Soru

Yarın yine aynı zamanda, aynı ağacın altın-
da buluşalım.

23

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Sınıf arkadaşlarımızla ikişer kişilik gruplar oluşturalım. Köstebek ve
kaplumbağa rollerini paylaşarak metni sınıfımızda canlandıralım.

! Hikâyeyi canlandırırken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Üstlendiğimiz role uygun konuşalım.
• Beden dilimizi etkili kullanalım.
• Konu ile ilgisi olmayan cümleler kurmaktan kaçınalım.
• Herkesin duyabileceği bir ses tonuyla konuşalım.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Arkadaşlarımızla iyi ilişkiler kurmak için neler yaptığımızı yazalım.

• ..........................................................................................................................

• ..........................................................................................................................

• ..........................................................................................................................

• ..........................................................................................................................

• ..........................................................................................................................

• ..........................................................................................................................

8. ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Bir söz verdiğimizde nasıl davranmalıyız?
• Güvenilir bir insan nasıl davranır?

24

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Sizce dürüst bir insan hangi davranışları gösterir?
• Dürüst olmayan insanlara güvenir misiniz? Neden?

Dürüstlükleriyle çevresindekilere örnek olmuş aşağıdaki kişilerin adlarını
yazalım.

................................... ................................... ...................................

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Mimar Sinan’ın Suları” metninin resimlerini inceleyelim. Metinde ne-
lerin anlatılıyor olabileceğini tahmin edip yazalım. Daha sonra metni
sesli olarak okuyalım. Tahminlerimizle metinde anlatılanların benzer
olup olmadığını belirtelim.
Okumadan Önce
Bence bu metinde .............................................................................................
........................................................................................................... anlatılıyor.

Okuduktan Sonra
Tahminimle metinde anlatılanlar .....................................................................
.............................................................................................................................

25

MİMAR SİNAN’IN SULARI
Koca Mimar Sinan’ı bilmeyeniniz var mı? Doğumu günü gününe yazıl-
mamış ama üç aşağı beş yukarı beş yüzyıl olmuş. Öleli de dört yüzyılı geçti.
Kısacası yüzyıllardır yediden yetmişe herkesin dilinde.
Sinan, beş yüze yakın yapı inşa etmiş. Her biri topluma yararlı, anlamlı,
sağlam, güzel... İşte bu yüzden hepimiz ondan sevgiyle, saygıyla söz edi-
yoruz.
Bizim övüncümüz olan Sinan da kendinden önceki ustalarla övünmüş,
kendinden sonrakileri yetiştirmiş.
Onun mimarbaşılığı sırasında İstanbul’a su yetmez olmuş. Kanunî Sul-
tan Süleyman, Koca Sinan’ı yeni kaynaklar bulup sularını İstanbul’a getir-
mekle görevlendirmiş.
Sinan, günlerce atla dolaşmış. Haliç’ten daha içerilerde yeni kaynaklar
saptamış. Bunları sultana da göstermiş. Sonra da su yolu çalışmalarına baş-
lamış. Kaynakları, birbirinden güzel kemerler kurarak İstanbul’a getirmiş. Bu
suları yaptığı hamamlarda, çeşmelerde, şadırvanlarda kullanmış.
Sinan’ın başarılarını çekemeyenler, kıskananlar da varmış. Bu kişiler
onu kötülemek için ellerinden geleni artlarına koymazlarmış. Su işinde de
hemen dedikoduya başlamışlar.
Sözüm ona Sinan, İstanbul’a getirdiği sulardan gizlice yaptırdığı bir
bağlantıyla kendi evine de su alırmış.

26

Bu sözler yayıldıkça dedikoducuların kendileri bile öyle inanır olmuşlar
ki işi kadıya dek götürmüşler. Kadı, biliyorsunuz o günlerin yargıcı...

Kadı, onu çekemeyenlerle Sinan’ı yargı yerine çağırmış. Koskoca bir ül-
kenin, bir sultanın sevgili başmimarı falan dememiş, bir güzel sorgulamış.
Evinin kaçak su bağlantısı var mı, yok mu bakmış.

Sonunda gerçek ortaya çıkmış. Sinan, doğruluktan hiç ayrılmamış.
Kadı, ondan özür dilemiş. Yalancıları da cezalandırmış.
Sevgili Sinan, kötüler yüzünden küsüp oturacak değil ya... Ülkesi için
kendi alanında en iyi işleri yapmayı sürdürmüş. Ülkemizi, özellikle İstanbul’u
birbirinden güzel, yararlı yapıtlarla bezemiş durmuş.

Cengiz BEKTAŞ

27

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Verilen kelimelerin metinde kullanıldığı anlamı işaretleyelim.

mimar Resim, heykel gibi sanat eserleri yapan sanatçı.

Yapıların planını hazırlayıp bunların gerçekleşmesini
sağlayan kimse.

kaynak Bir suyun çıktığı yer.
Araştırma ve incelemelerde yararlanılan belge.

şadırvan Genel olarak cami avlularında bulunan abdest alma
yeri.

Suyu yukarı doğru iten, türlü biçimlerde akıtan mus-
luk biçimindeki alet.

kemer Bele dolayarak toka ile tutturulan bel bağı.
Sütunlar üzerine yapılmış, köprü biçimindeki su yolu.

b. İçinde “mimar”, “kaynak”, “şadırvan” ve “kemer” kelimelerinin geçtiği bir
paragraf yazalım.

..........................................................................................................................
...............................................................................................................................
..............................................................................................................................
.............................................................................................................................

! Bilmediğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Mimar Sinan, kaç tane yapı inşa etmiş?
2) Mimar Sinan’dan nasıl söz ediliyormuş?
3) Mimar Sinan’ın başarılarını çekemeyenler ne yapmışlar?
4) Kadı, şikâyetler üzerine ne yapmış?
5) Yargılanma sonucunda neler olmuş?

28

b. Metne göre doğru olan ifadeleri işaretleyelim.
Mimar Sinan beş yüze yakın yapı inşa etmiştir.

Mimar Sinan’ın yapıtları günümüzde kullanılamaz durumdadır.

Mimar Sinan, mimarbaşı olarak görev yapmıştır.

Kadı, padişahtan korktuğu için Mimar Sinan’ı sorgulamamıştır.

Padişah, Sinan’ı su kaynakları bulması için görevlendirmiştır.

Mimar Sinan, kemerler kurarak İstanbul’a su getirmiştir.

Sinan, kendisine yapılan kötülük sonrasında görevini bırakmıştır.

c. Aşağıdaki ifadeleri kullanarak resimlerdeki yerlerin adlarını yazalım.

Selimiye Gazi Mehmet Kanuni Sultan Yavuz Sultan
Camii
Paşa Hamamı Süleyman Köprüsü Selim Türbesi

................................................. .................................................

................................................. .................................................

29

ç. Metinle ilgili iki soru hazırlayalım. Arkadaşlarımızdan bu soruları ce-
vaplamalarını isteyelim.

Soru: .....................................................................................................................
Cevap : ................................................................................................................

Soru: .....................................................................................................................
Cevap : ................................................................................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki kelimeleri kullanarak anlamlı ve kurallı cümleler yazalım.

inşa etmiş - yapı - yakın - beş yüze - Sinan - Mimar
...............................................................................................................................

söz - ediyoruz - saygıyla - ondan - hepimiz
...............................................................................................................................

dolaşmış - atla - günlerce - Sinan
...............................................................................................................................

varmış - başarılarını - kıskananlar - Sinan’ın
...............................................................................................................................

ayrılmamış - doğruluktan - Sinan - hiçbir - zaman
...............................................................................................................................

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

İki kişilik gruplar oluşturalım. “Mimar Sinan” ve “kadı” rollerini üstlenerek
mahkemede neler yaşanmış olabileceğini sınıfımızda canlandıralım.

! Canlandırma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Konuşurken anlamlı ve kurallı cümleler kuralım.
• Yeni öğrendiğimiz kelimeleri kullanalım.
• Üstlendiğimiz role uygun konuşalım.

30

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Eren’in hikâyesini verilen durumlara göre tamamlayalım.

Eren üçüncü sınıfa gidiyordu. Herkes tarafından çok sevilen bir çocuktu.
Eren, anne ve babasının işe gittiği bir gün evde yalnız oturuyordu. Yalnızlık-
tan canı epey sıkılmıştı. Salonda top oynamaya başladı. Top önce duvara
sonra masanın üzerindeki vazoya çarptı. Vazo kırıldı. Eren kırılan parçaları
hemen toplayarak çöpe attı. Yaptığının hata olduğunu biliyordu.

Annesi ve babası geldiğinde vazoyu yerinde göremeyince Eren’e neler
olduğunu sordular.

✓ Eren, dürüst davranırsa neler söyler?

..........................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................

✓ Eren, dürüst davranmazsa neler söyler?

.........................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................

8. ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Dürüst davranmak insanlarla olan ilişkilerimizi nasıl etkiler?
• Dürüst olmayan bir kişiyle arkadaşlığınızı sürdürür müsünüz? Niçin?

31

GELİN KARDEŞ OLALIM

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki cümleleri uygun akrabalık adlarıyla tamamlayalım.
• Annemizin kız kardeşine .................................... deriz.
• Annemizin erkek kardeşine ................................ deriz.
• Babamızın kız kardeşine ..................................... deriz.
• Babamızın erkek kardeşine ................................. deriz.

b. Aşağıdaki fotoğraflardan “kardeş olmak” ifadesini anlatanları işaretleye-
lim.

32

2. ETKİNLİK: DİNLEYELİM

Noktalı yerleri “Gelin Kardeş Olalım” şiirini dinlerken tamamlayalım.

! Dinleme yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Dikkatimizi dinlediğimiz metne yoğunlaştıralım.
• Nezaket kurallarına dikkat edelim.

Bırakalım ........................... El ele ........................... için
Gelin ........................... olalım. ........................... dermek için
Bütün millet ........................... Murada ........................... için
Gelin ......................... olalım. Gelin ......................... olalım.

........................... yasak olsun, ......................................... atalım.
........................... uzak olsun, ..................................... unutalım.
Yürek ........................... olsun, Gönülde ........................ tutalım.
Gelin ........................... olalım. ........................... kardeş olalım.

Bu ne güzel bir ..........................
........................... olsun örnek,
........................... gibi severek
Gelin ........................... olalım.

Bestami YAZGAN

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM 5

a. Aşağıdaki bulmacayı çözelim.

4

1
2

3 4) Bir konuda direnme.
5) Bir kimsenin kötülüğünü isteyen duygu.
1) İstek, temenni.
2) Dost olmayan. 33
3) Ulus.

b. Dinlediğimiz şiirde geçen aşağıdaki kelimeleri birer cümlede kullanalım.

dilek ...................................................................
...................................................................

millet ...................................................................
...................................................................

inat ...................................................................
...................................................................

nefret ...................................................................
...................................................................

! Bilmediğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Şair, ne olmamızı istiyor?
2) Şair, neyin yasak olması gerektiğini söylüyor?
3) Şairin uzak olmasını istediği duygu nedir?
4) Şairin “Yunus gibi sevelim.” derken söz ettiği kişi kimdir?
5) “Yunus” gibi bizlere örnek olan başka kimleri tanıyorsunuz?

b. Şiirle ilgili bir soru hazırlayarak sıra arkadaşımıza soralım. Soruyu ve
arkadaşımızın verdiği cevabı yazalım.

Soru: .....................................................................................................................

Cevap : ................................................................................................................

c. Şiirin en beğendiğimiz kıtasını tekrar okuyalım. Bu kıtada neler anlatıldı-
ğını arkadaşlarımızla tartışalım.

• Şiiri oluşturan her bir satıra “dize”, dört dizeden oluşan bölümlere
ise “kıta” dendiğini unutmayalım.
34

ç. Dinlediğimiz şiirin konusunu ve ana duygusunu yazalım. Şiire farklı bir
başlık önerelim.

Şiirin Konusu Şiirin Ana Duygusu
......................................................... .........................................................

Şiire Önerdiğim Başlık
..................................................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

a. Aşağıdaki cümlelerin kaç kelimeden oluştuğunu başındaki kutu-
cuklara yazalım.

Korkular bizden uzak olsun.

Nefreti unutalım.

Birlik ve beraberliğimizle tüm dünyaya örnek olalım.

Gelin kardeş olalım.

Bırakalım.
b. Noktalı yerlere istediğimiz konuda, verilen sayıda kelimeden oluşan
cümleler yazalım.
3 .........................................................................................................................

5 .........................................................................................................................

2 .........................................................................................................................

4 .........................................................................................................................

35

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Yurdumuzda huzur ve güven içinde yaşamanın bize neler hissettirdi-
ğini arkadaşlarımıza anlatalım.

! Hissettiklerimizi anlatırken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Arkadaşlarımızın sözünü kesmeyelim.
• Konuşmak için söz isteyelim.
• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Yunus Emre’nin şiirlerinden birini öğrenerek yazalım. Bu şiiri ezberle-
yerek arkadaşlarımıza okuyalım.

.......................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................

........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................

8. ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki atasözlerinin bizlere neyi öğütlediğini söyleyelim.

Birlikten kuvvet doğar. Bir elin nesi var, iki elin
sesi var.

36

KIRK HARAMİLER
Çok uzak bir ülkede Keloğlan ile anası yaşarmış. Ana oğul yoksul insan-
larmış. Keloğlan bir gün anasına şöyle demiş:
—— Anacığım! Köyümüzde bana göre bir iş yok. Uzak kentlere gidip para
kazanmak istiyorum. Elini öpeyim de gideyim.
Anası çok şaşırmış. Keloğlan’ın bu isteğini çaresiz kabul etmiş.
—— Gitmene izin veriyorum. Ama senden bir isteğim var. Ne olursa olsun
hep doğruyu söyle. Hiçbir zaman yalan söyleme. Çünkü yalancıyı Allah da
sevmez, kulu da, demiş.
Bunları öğütledikten sonra biriktirdiği bir kese altını oğluna vermiş.
Keloğlan anasının elini öpmüş, yola koyulmuş. Az gitmiş... Uz gitmiş...
Dere tepe düz gitmiş... Sonunda çok yorulmuş. Bir ağacın altına oturmuş.
Yiyeceklerini çıkarmış.
Tam yemeğini yemek üzereyken yanına kırk tane adam yaklaşmış. Kırkı
da birbirinden korkunçmuş. En öndeki Keloğlan’a sormuş:
—— Hey, ufaklık! Sen de kimsin? Burada ne arıyorsun?
Keloğlan ayağa kalkmış:
—— Benim adım Keloğlan amcacığım. Uzaklardan çalışmaya geldim. Peki,
ya siz kimsiniz?
—— Bizim adımızı duymadın mı? Biz Kırk Haramiler’iz. Hırsızlık yaparız.
Herkes bizden korkar. Söyle bakalım, senin paran var mı?

37

Keloğlan anasının ver-
diği altın kesesini çıkarıp
göstermiş. Haramiler çok
şaşırmışlar. Haramilerin
reisi merakla sormuş:

—— Bize neden doğruyu
söyledin? Param yok, desey-
din de sana inanırdık.

Keloğlan gülerek,
—— Ben hiçbir zaman yalan söyle-
mem. Üstelik anama da yalan söylemeyeceğim diye söz verdim,
demiş.
Kırk Haramiler bu sözleri duyunca çok utanmışlar. Keloğlan’dan
özür dileyip çaldıkları tüm eşyaları sahiplerine geri vermişler.
Keloğlan’ın yaptıklarını duyan padişah onu saraya çağırmış.
Keloğlan’a:
—— Çok iyi işler yaptın. Bizi haramilerden kurtardın. Bundan sonra
bizimle kalmanı istiyorum, demiş.
Keloğlan,
—— Sağ olun padişahım. Ama benim bir anam var. Beni o büyüttü.
Onu yalnız bırakamam, demiş.
Padişah Keloğlan’ın anasını da hemen saraya getirtmiş. Keloğlan’ı
da vezir yapmış. Ana oğul sarayda mutlu mutlu yaşamışlar.
Yasemin KARAASLAN

38

1. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM
A) Aşağıdaki metni okuyarak soruları cevaplayalım.

Kocaman bir ormanda, sevimli bir yavru kirpi yaşıyordu. Bu sevimli kirpi-
nin adı Boncuk’tu.

Boncuk, ailesinin en yaşlısı Diken Nine’nin anlattığı masalları dinlemeye
bayılırdı. Ama yine de pek mutlu değildi. Çünkü hiç arkadaşı yoktu. Oysa o,
tüm hayvanlarla arkadaş olmak istiyordu.

Nur İÇÖZÜ

1) Boncuk, nerede yaşıyormuş?
..............................................................................................................................
2) Ailenin en yaşlısı kimmiş?
..............................................................................................................................
3) Boncuk, neden mutsuzmuş?
..............................................................................................................................
B) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olan-
ların başına “Y” yazalım.

“Arkadaş” kelimesi, sözlükte “dost” kelimesinden önce gelir.

“Taş yerinde ağırdır.” atasözü bizlere birlik ve beraberliğin ne
kadar önemli olduğunu anlatmaktadır.

“Murat ile Melda okulun bahçesinde top oynuyor.” cümlesi yedi
kelimeden oluşmaktadır.

“Keloğlan, Annesini çok seviyormuş.” cümlesindeki “anne” keli-
mesi hatalı yazılmıştır.

“seviyorum-çok-öğretmenimi” kelimeleriyle anlamlı ve kurallı bir
cümle oluşturulursa ilk kelime “çok” olur.

39

C) Aşağıdaki kelimeleri kullanarak anlamlı ve kurallı cümleler
yazalım.

kahvaltısını - çıktı - sonra - yaptıktan - evden - Ali
.............................................................................................................................

etti - teşekkür - Tamer - kadın - ve - yaşlı - Mert’e
.............................................................................................................................

geçen - giydiği - yıl - artık - geliyor - kısa - elbiseler
.............................................................................................................................

gitti - yanına - açmak - kalemini - kutusunun - için - çöp
.............................................................................................................................

aldığı - arkadaşına - günü - paketledi - doğum - özenle - hediyesini
.............................................................................................................................

Ç) Benzer anlamlara gelen atasözlerini eşleştirelim.

Birlikten kuvvet doğar. Komşu, komşunun külüne
muhtaçtır.

Ev alma, komşu al. Ak akçe, kara gün içindir.

Sakla samanı, gelir zamanı. Bir elin nesi var, iki elin sesi
var.

40

2. TEMA

MİLLÎ MÜCADELE VE
ATATÜRK

ATATÜRK’ÜN
YAŞAMI

BAYRAĞIMA SESLENİŞ CUMHURİYET BAYRAMI

OKTAY, ATATÜRK’Ü ATATÜRK’ÜN
ÖĞRENİYOR DOĞA SEVGİSİ

41

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Atatürk kaç yılında, nerede doğmuştur?
• Atatürk’ün annesinin, babasının ve kız kardeşinin adı nedir?
• Atatürk kaç yılında, nerede vefat etmiştir?
• Atatürk’ün anıt mezarının adı nedir?
• Atatürk’ün anıt mezarı nerededir?

Atatürk’ün ailesindeki kişilerin adlarını yazalım.

.................................... .................................... ....................................

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Atatürk’ün Yaşamı” metnini sesli ve sessiz olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Vurgu, tonlama ve telaffuzumuza dikkat edelim.
• Kelimeleri doğru seslendirerek akıcı bir şekilde okuyalım.
• Herkesin duyabileceği bir ses tonuyla okuyalım.

42

ATA­TÜRK’ÜN YA­ŞAM­ I
Sel­ân­ ik’te, üç katl­ı pemb­ e bir ev­de dün­yay­ a gelm­ iş­ im. Ann­ em ban­ a
bah­ ard­ a, ma­yıs ayın­ ın herh­ ang­ i bir gü­nün­de doğ­du­ğu­mu söy­lerd­ i.
Çoc­ uk­luğ­ u­ma ilişk­ in ilk anıms­ ad­ ı­ğım şey
okul­a git­me kon­ us­ ud­ ur. Önc­ e ann­ em­ in ist­e­
diğ­ i gib­ i mah­ all­e mekt­e­bi­ne gittim. Sonr­a
ba­bam­ ın terc­ ih ett­i­ği Şems­ i Efen­di Okul­un­ a
yaz­ ıld­ ım.
Bab­ am öld­ ükt­en sonr­a ann­ em ve kard­ e­
şiml­e birl­ikt­e day­ ım­ ın çiftl­iğ­ i­ne yerl­eşt­ik. Ken­
di­mi bir köy hay­ a­tın­ ın içind­ e buld­ um. Ann­ em
okul­a gi­dem­ e­di­ğim için üzül­üy­ ord­ u. Nih­ a­
yet Sel­â­nik’te bul­u­nan teyz­ e­min yan­ ı­na
git­me­me ve okul­a dev­ am etm­ e­me
kar­ar ve­rild­ i.
Se­lâ­nik’tek­ i okul­a bir sür­e de-­
vam ett­ikt­en sonr­a ora­dan ayr­ıl­
dım. Çünk­ ü ben ask­ er­î okul­a git­
mek ist­i­yord­ um. An­nem­ in
ha­ber­i ol­mad­ an as­ke­rî
okul sı­nav­ ı­na gir­dim
ve kaz­ an­dım.

43

Askerî okulları bitirerek asker oldum.
Trab­lus­garp ve Çan­ ak­kal­e Sa­vaşl­a­rın­ a

kat­ıld­ ım. Ben Ça­nakk­ al­e Sav­ aş­ ı’nda tüm­ en
kom­ u­ta­nıyd­ ım.

Ça­nakk­ al­e Sav­ a­şı, dün­ya tar­i­hi­nin en
bü­yük sa­vaşl­ar­ın­dan bi­rid­ ir. As­ker­lerimizin
inanc­ ı say­ es­ in­de bu sa­vaşt­an zaf­er­le çıkt­ık.
Her­ke­se Çan­ akk­ al­e’nin geç­ ilm­ ez old­ uğ­ un­ u
göst­erd­ ik.
Dah­ a son­ra Kur­tu­luş Sa­va­şı’nı baş­lat­tık.
Tüm yurt ge­nel­in­de ord­ u ve halk el ele büy­ ük bir
müc­ a­de­le ver­di. 30 Ağust­os’ta zaf­er biz­ imd­ i.
Sav­ aş bitm­ işt­i ama bi­zi ye­ni sav­ aş­lar bekl­i­yord­ u. Eğit­imd­ en ekon­ o­miy­ e
kad­ ar ye­ni­len­mel­i, çağd­ aş topl­uml­ar dü­zey­ in­ e ulaş­mal­ıy­dık.
Halk­ ın dest­e­ğiy­le pek çok yen­ il­ik yapt­ık. Türk gençl­iğ­ i şim­di onl­a­rın
bekç­ is­ i. Bu ne­den­le ben hep yaş­ ı­yo­rum.
İlhan AKŞİT

44

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimelerin sözlükteki anlamlarını metinde geçtiği cüm-
lelerden yararlanarak tahmin edelim.

mektep ..........................................................................................

çağdaş ..........................................................................................

b. Yukarıdaki kelimelerin kullanıldığı birer cümle yazalım.

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

! Temada öğreneceğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Atatürk, nerede dünyaya gelmiş?
2) Annesi, Atatürk’e ne zaman doğduğunu söylermiş?
3) Atatürk ve ailesi niçin dayısının çiftliğine yerleşmiş?
4) Atatürk’ün Çanakkale Savaşı’nda görevi neymiş?
5) Çanakkale Savaşı nasıl kazanılmış?
6) Atatürk, yaptığı yeniliklerde kimden destek almış?

b. Okuduğumuz metinde bulunan özellikleri işaretleyelim.

Kişi, yer ve zaman unsurları bulunmamaktadır.

Bilgi vermek amacıyla yazılmıştır.

Metinde olay örgüsü bulunmamaktadır.

Yazım şekli şiirden farklıdır.

45

c. Aşağıdaki olayları, oluş sırasına göre numaralandıralım.
Atatürk, mayıs ayının bir gününde Selânik’te doğdu.
Atatürk, annesinin haberi olmadan askerî okul sınavına girdi.
Atatürk, Trablusgarp ve Çanakkale Savaşlarına katıldı.
Türk Milleti, Kurtuluş Savaşı’ndan büyük bir zaferle ayrıldı.
Atatürk, önce mahalle mektebine yazıldı.
Atatürk, halkın desteğiyle Kurtuluş Savaşı’nı başlattı.
Atatürk, askerî okulları bitirince asker oldu.
Atatürk, babası ölünce ailesiyle birlikte dayısının çiftliğine yerleş­
ti.

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

a. Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını yazalım.

Anlamları birbirinin karşıtı olan kelimeler zıt anlamlıdır.
ilk  .......................... önce  ....................... git  ...........................

üzüntü  ................... gir  ........................... büyük  .....................

zafer  ....................... yeni  ........................ genç  .......................

barış  ...................... sonra  ..................... başla  .......................
46

b. Yazdığımız kelimelerden üç tanesini seçelim. Bunların da kullanıldığı
birer cümle yazalım.

• ...................: ..................................................................................................
• ...................: ..................................................................................................
• ...................: ..................................................................................................

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Sınıfımızın Şeref Köşesi’nde nelerin bulunduğunu söyleyelim. Niçin
orada bulundukları hakkında arkadaşlarımızla konuşalım.

! Konuşma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.
• Arkadaşlarımızı sözlerini kesmeden sabırla dinleyelim.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

İlk harflerinden “Atatürk” kelimesinin oluştuğu bir şiir yazalım. Yazdığı-
mız şiiri arkadaşlarımıza okuyalım.

A ......................................................................................
T .......................................................................................
A ......................................................................................
T .......................................................................................
Ü ......................................................................................
R .......................................................................................
K .......................................................................................

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Atatürk, asker olmak için neler yapmıştır?
• Asker olduktan sonra hangi savaşlara katılmıştır?
• Yaptığı yenilikleri kimlere emanet etmiştir?

47

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.
• Bayrağımızın üzerinde hangi renkler ve şekiller vardır?
• Bu şekillerin anlamını biliyor musunuz?
• Bayrağımızı en çok nerelerde görüyorsunuz?

b. Kesik çizgilerin üzerinden giderek bayrağımızı tamamlayalım ve bo-
yayalım.

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Bayrağıma Sesleniş” metnini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Noktalama işaretlerine dikkat edelim.
• Satırları parmağımızla takip etmeyelim.
• Sessiz okuma sırasında dudaklarımızı kıpırdatmayalım.

48

BAYRAĞIMA SESLENİŞ
Ay yıldızlı al bayrağım yine gölgesini düşürmüştü üstüme! Ne zaman
bunu yapsa konuşur dertleşirdik birlikte!
O gün yine duyguluydu ve daha bir özlemle gölgesini düşürdü toprak­
larımın üstüne! Kim bilir neler gelmişti aklına...
“Bundan yıllar önceydi. Anadolumuz, vatan topraklarımız işgal edil­
miş, ordularımız dağıtılmıştı. Neredeyse bir avuç topraktan ibaret kalmak
üzereydim! Düşman dört bir yandan gelmiş, bana ve üzerimde yaşayan
masum halka saldırmıştı. İnsanlarımız gözyaşı döküyordu. Ben, hüzün
doluydum ama geleceğe dair umudumu hiçbir zaman kaybetmemiştim!”
diye başladım anlatmaya.
Mavi göklerde dalgalanan al bayrağım memnuniyetle gülümsedi ve
dinlemeye devam etti anlattıklarımı:

49

Gözlerim dolmuştu anlatırken yutkundum ve anlatmaya devam ettim:
“Her karış toprağımla kurtarılmayı bekliyordum. Üzerimde yaşayan
her bir insanın ne kadar vatansever olduğunu, istiklalimiz ve bağımsızlığımız
için mücadele ettiğini görmek beni daha çok duygulandırıyordu. Öğrencisi,
öğretmeni, doktoru, terzisi, çiftçisi, marangozuyla şehit ya da gazi olmaya
koşmuştu halk. Tüm varlığımla bu kahraman millete kucak açmaktan gurur
duyuyordum.
Beni dikkatle dinleyen ay yıldızlı al bayrağım “Üzülme!” der gibiydi
sanki. “İnan, ben dalgalandığım sürece sana kimse zarar veremeyecek!”
Öyle ya! Haklıydı bayrağım. Biz birlikte var olmuşuz şimdiye kadar.
Vatan, bayraksız; bayrak, vatansız olamaz asla! Tıpkı 15 Temmuz’daki gibi
biz bir bütün olarak var oldukça ve halkımız el ele verip canla başla çalışma­
ya devam ettikçe daha güzel günler göreceğiz!
Konuşmamız iyi gelmişti bayrağımıza. Yaşadıklarımızı yeniden hatırla­
maya meğer ne kadar çok ihtiyacımız varmış aslında.

Derya YÖNEY

50