3. Sınıf Türkçe kitabı Gizem Yayıncılık

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

Metinde geçen anlamını bilmediğimiz kelimelerle ilgili aşağıdaki gibi
kelime kartları hazırlayalım.

şehit gazi

Vatanımızı korumak için hayatını Vatanımızı korumak için yarala­
kaybeden kişiler. nan kişiler.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Bundan yıllar önce neler olmuş?
2) İnsanlarımız niçin gözyaşı döküyormuş?
3) Türk halkı nasıl bir mücadele vermiş?
4) Türk halkı 15 Temmuz’da ne yapmış?

b. Okuduğumuz metnin konusunu ve ana fikrini yazalım.

• Bir metinde anlatılmak istenen olay ya da duruma “metnin konusu”,
okuyucuya verilmek istenen mesaja ise “metnin ana fikri” dendiğini unut-
mayalım.

Metnin Konusu Metnin Ana Fikri
......................................................... .........................................................

51

Bayrağımız gibi bağımsızlığımızı simgeleyen değerlerimize örnekler vere-
lim. İstiklâl Marşı’mızın aşağıdaki bölümlerini ezberleyerek sınıfta okuyalım.

İSTİKLÂL MARŞI
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl.
Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklâl.

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!
Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım.
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar,
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar,
Medeniyyet dediğin tek dişi kalmış canavar?

Arkadaş, yurduma alçakları uğratma sakın;
Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.
Doğacaktır sana va’dettiği günler Hakk’ın;
Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın.

Bastığın yerleri toprak diyerek geçme, tanı:
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı:
Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.
Mehmet Âkif ERSOY

52

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki kelimeleri, aynı numaraları vererek zıt anlamlılarıyla eşleş-
tirelim.

1 iyi çirkin 5 yukarı hayır
2 üst kötü 6 evet aşağı
3 güzel tembel 7 cesur genç
4 çalışkan alt 8 yaşlı korkak

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Bayrağımızı her zaman gönderde tutarken niçin 10 Kasım günlerinde
yarıya indiririz? Bunun nedenini araştırarak arkadaşlarımızla konuşalım.

! Konuşma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Arkadaşlarımızı sözlerini kesmeden dinleyelim.
• Konuşacağımız zaman söz alalım.
• Yabancı kelimeler kullanmamaya dikkat edelim.
• Konuşan kişinin davranışlarına dikkat ederek vermek istediği mesajları
anlamaya çalışalım.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Aile büyüklerimizden birini belirleyelim. Ona aşağıdaki soruları sora-
rak röportaj yapalım. Edindiğimiz bilgileri defterimize yazalım.

• 15 Temmuz gecesi neredeydiniz?
• O gece, ülkemize ne yapılmak istendi?
• Bu olaydan nasıl haberdar oldunuz?
• Yaşanan olayları öğrenince neler hissettiniz?
• Halkımız o gece nasıl bir kahramanlık gösterdi?

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Bayrağımızı neden hep yükseklerde görmek isteriz?
• Hangi davranışlarımız bayrağımıza verdiğimiz değeri gösterir?

53

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Okulumuzda ekim ayında hangi bayram için hazırlık yapılıyor?
• 29 Ekim 1923’te hangi önemli olay yaşanmıştır?

b. Aşağıdaki bayramlardan millî bayramlarımızın başındaki kutucuğa
“M”, dinî bayramlarımızın başındaki kutucuğa “D” yazalım.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

Kurban Bayramı

15 Temmuz Millî Birlik ve Demokrasi Günü

19 Mayıs Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı

Ramazan Bayramı

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

30 Ağustos Zafer Bayramı

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Cumhuriyet Bayramı” şiirini önce sessiz daha sonra koro hâlinde
okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Sesimizin tonuna duygu katalım.
• Kelimeleri doğru telaffuz edelim.
• Heceleme ve geri dönüşler yapmadan akıcı bir şekilde okuyalım.

54

CUMHURİYET BAYRAMI Yirmi dokuz Ekim’i
Karşılarız neşeyle.
Cumhuriyet Bayramı, Çünkü bugünde erdik,
Geldi bize ne mutlu! Büyük Cumhuriyet’e.
Bayraklarla donattık,
Güzel okulumuzu. Yürüyün arkadaşlar
Hep ileri koşalım,
Sokaklarda, evlerde Bugün bayramımız var,
Al bayrak dalgalanır. Gelin bayramlaşalım.
Onun o al rengini,
Bütün bir dünya tanır. Ali PÜSKÜLLÜOĞLU

CUYMAHŞUARSIİNYET

55

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimelerle anlamlarını eşleştirelim.

a neşe Halkın kendi kendini yönettiği yönetim biçimi.

b cumhuriyet Sevinç, mutluluk.

b. “Cumhuriyet” ve “neşe” kelimeleriyle ilişkili kavramlar yazarak kelime
haritası oluşturalım.

........................... ........................... ........................... ...........................

neşe cumhuriyet

........................... ........................... ........................... ...........................

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Şiirin konusunu ve ana duygusunu yazalım. Şiire farklı bir başlık
önerelim.

Şiirin Konusu Şiirin Ana Duygusu
......................................................... .........................................................

Şiire Önerdiğim Başlık
.........................................................

b. Şiirin en beğendiğimiz kıtasını aşağıya yazalım.

Şiiri oluşturan her bir satıra “dize”, dört dizeden oluşan bölümlere ise
“kıta” dediğimizi unutmayalım.
......................................................................................
......................................................................................
......................................................................................
......................................................................................

56

c. Aşağıdaki soruları cevaplayalım.

1) Şiirde hangi bayramdan bahsediliyor?
2) Okulu nelerle donatmışlar?
3) Al bayrak nerelerde dalgalanıyormuş?
4) Şiire göre 29 Ekim’i niçin neşeyle karşılıyoruz?

ç. Şiirin görselini inceleyerek görselle ilgili bir paragraf yazalım.

CUYMAHŞUARSIİNYET .............................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki kelimeleri, aynı harfleri vererek eş anlamlılarıyla eşleştire-
lim.

Anlamları aynı olan kelimelerin “eş anlamlı” olduğunu unutmayalım.

a okul kırmızı ç vatan ulus

b al cihan d coşku yurt

c dünya mektep e millet sevinç
57

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Millî bayramlarımız yaklaşırken çevremizde hangi hazırlıkların yapıl-
dığını arkadaşlarımıza anlatalım.

! Anlatım yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Konuşurken kelimeleri anlamına uygun kullanalım.
• Olayları oluş sırasına dikkat ederek anlatalım.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

a. Aşağıdaki sayfaya bir arkadaşımızın 29 Ekim Cumhuriyet Bayra-
mı’nı kutlamak için elektronik posta yazalım.

Yeni İleti @
Alıcı :
Konu :

Mesaj:

Gönder

b. Elektronik posta gönderme sayfasındaki sembolleri inceleyelim Sembol-
lerin hangi anlamlara geldiğini söyleyelim.

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki bayramlarla kutlandıkları günleri eşleştirelim.

Cumhuriyet Bayramı 15 Temmuz
23 Nisan
Millî Birlik ve Demokrasi Günü 29 Ekim
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

58

OKTAY, ATATÜRK’Ü ÖĞRENİYOR

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Atatürk’ü hangi özellikleriyle tanıyorsunuz?
• Atatürk’ün fotoğraflarını nerelerde görüyorsunuz?
• Atatürk’ü bu kadar çok sevmemizin nedeni nedir?

b. Aşağıdaki görseli inceleyerek metinde neler anlatılıyor olabileceğini
tahmin edelim. Tahminlerimizi yazalım.

Bence bu metinde .......................
........................................................
........................................................
........................................................
.......................................................
.......................................................
...................................... anlatıyor.

2. ETKİNLİK: DİNLEYELİM

“Oktay, Atatürk’ü Öğreniyor” metnini dinleyelim. Dinleme sonrasında
aşağıdaki yönergeleri uygulayalım.

• Metnin ilk cümlesini yazalım.
..............................................................................................................................
• Oktay’ın söylediği cümlelerden birini yazalım.
..............................................................................................................................
• Sadık amcanın söylediği cümlelerden birini yazalım.
..............................................................................................................................
• Metnin son cümlesini yazalım.
..............................................................................................................................

59

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

Aşağıdaki kelimelerin sözlükteki anlamlarını metinde geçtiği cümleler-
den yararlanarak tahmin edelim. Bu kelimeleri birer cümlede kullanalım.

rüştiye Tahminim: ..................................................................................
Cümlem: ....................................................................................

kanun Tahminim: ..................................................................................
Cümlem: ....................................................................................

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Oktay nerede yaşıyormuş?
2) Oktay ile Sadık amca sık sık ne hakkında konuşuyormuş?
3) Atatürk’e Kemal adını kim vermiş?
4) Öğretmeni, Mustafa’ya niçin ödül vermek istemiş?
5) Mustafa Kemal’e Atatürk soyadını kim vermiş?

b. Dinlediğimiz metni ana hatlarıyla arkadaşlarımıza anlatalım.

! Anlatım yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Anlatırken olayların oluş sırasına dikkat edelim.
• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki kelimelerin eş anlamlılarını yazalım.

yaşam  ..................... okul  ..................... zekâ  .....................

millet  ..................... öğrenci  .................... sebep  .....................

konut  ..................... soru  ..................... ad  .....................

60

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Dinlediğimiz metinden Atatürk hakkında hangi bilgileri öğrendiğimizi
arkadaşlarımıza anlatalım.

! Anlatım yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.
• Konu dışına çıkmamaya özen gösterelim.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Aşağıdaki görsellerden yararlanarak Atatürk’ün getirdiği yeniliklerle il-
gili bir paragraf yazalım.

...........................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Metinde anlatılanlara göre Atatürk nasıl bir öğrencidir?
• “Atatürk öyle bir günde anlatılmaz.” sözüyle ne anlatılmak istenmiştir?

61

ATATÜRK’ÜN DOĞA SEVGİSİ

Atatürk, hayvanları çok sever­
di. Özellikle de atları ve köpekle­
ri... Hayvanları vefalı, sadık ve akıllı
bulurdu.

Birinci Dünya Savaşı sırasın­
da aldığı bir köpeği vardı. Köpek,
Atatürk’ün kapısı önünde nöbet
tutar, onun izni olmadan kimseyi
içeri sokmazdı.

Daha sonraları Yalova’daki bir
fotoğrafçıdan Foks’u almıştı. Kısa
sürede Foks’a da alıştı. Ondan hiç
ayrılmazdı. Meclise bile Foks’la gelirdi.

Atatürk kuşları da çok severdi. Babası öldüğü zaman annesi ve kardeşi
Makbule’yle dayısının çiftliğine gitmek zorunda kalmıştı. Çiftlikte ona ürün­
leri yiyen kargaları kovalama görevini verdiler.

Mustafa bu görevi hiçbir zaman yerine getiremedi. Annesi ona nede­
nini sordukça,

—— Ama anne, ben kargaları da çok seviyorum, derdi.

Atatürk, hayvanları sevdiği kadar ağaçları, çiçekleri de çok severdi.

Mustafa Kemal’in Çankaya’daki evinden meclis binasına giden yol
üstünde bir tek ağaç vardı. Bir salkım söğüt...

O ağacın önünden geçerken Mustafa Kemal, çocuklar gibi sevinir ve
yanında kim varsa ona,

—— Bak, bak! İşte bu benim ağacım, diye gösterirdi.

Bir gün Mustafa Kemal, otomobilindeki konuğuna “Bak bu benim...”
derken bir de ne görsün? Ağaç yerinde yok! Şoföre hemen durmasını
emretti. Arabadan atladı, orada çalışan işçilere doğru,

—— Buradaki ağaca ne oldu, diye seslendi.

İşçiler,

—— Onu kestik Paşa’m. Yolu genişletiyoruz, dediler.

Arabaya dönen Paşa, ellerini kapayıp için için ağlamaya başladı.

—— Ama o, benim ağacımdı. Tek ağacımdı, diye...
Nezihe ARAZ

62

2. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM

A) Aşağıdaki metni okuyarak soruları cevaplayalım.

Zübeyde Hanım, bir arkadaşını ziyarete gidiyordu. Yanında Mustafa
da vardı. Pazarın içinden geçiyorlardı.

Zübeyde Hanım, bir ara Mustafa’nın yanında olmadığını gördü. Onu
aramaya başladı. Mustafa, ağaçların altında saka kuşu satan bir kuşçu­
nun yanındaydı.

—— Oğlum, evde kafesimiz de yok. Ne yapacaksın bu kuşları, diye
sordu.

—— Meraklanma anneciğim! Ben onları salıvermek için aldım. Kuşlar da
bizim gibi kafese kapatılmak istemezler, dedi.

Salih OTORAN

1) Zübeyde Hanım, nereye gidiyormuş?
..............................................................................................................................
2) Mustafa, nereye kaybolmuş?
..............................................................................................................................
3) Mustafa kuşları ne yapmak için almış?
..............................................................................................................................

B) Aşağıdaki kelimelerin eş anlamlılarını yazalım.

hekim ................ öğrenci ................

esir ................ öykü ................

okul ................ fayda ................

sene ................ düş ................

kolay ................ konut ................

63

C) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olan-
ların başına “Y” yazalım.

Atatürk, Çanakkale Savaşı’na katılmamıştır.

Atatürk, hayvanları ve doğayı çok severdi.

Atatürk’ün gittiği ilk okul mahalle mektebidir.

Atatürk, Dolmabahçe Sarayı’nda doğmuştur.

Atatürk, yaşamı boyunca pek çok güçlükle karşılaşmıştır.

Ç) Aşağıdaki cümleleri uygun ifadelerle tamamlayalım.

Atatürk, asker olmak istiyordu. Bu nedenle ......................................................
..................................................................................................................................

Atatürk, 23 Nisan’ı çocuklara armağan etmiştir. Çünkü ................................
..................................................................................................................................

Atatürk, yaşamı boyunca pek çok güçlükle karşılaştı. Buna rağmen ...........
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................

D) Zıt anlamlı olan kelimeleri eşleştirelim.

pahalı kapalı neşeli cömert

açık kötü acemi üzgün

iyi temiz cimri cesur

kirli ucuz korkak usta

64

3. TEMA

VATANDAŞLIK

KUMBARA,
İÇİ DOLU PARA

MUTLULUK PINARI OKULDA SEÇİM

SUYUMUZ TÜKENİRSE TRAFİK IŞIKLARI

65

....................... .......................1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE
....................... .......................
....................... .......................a. “Kumbara, İçi Dolu Para” metninin resmini 30 saniye inceleyelim.
Resimden yararlanarak aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Kumbaraya para atan kızın kazağı ne renktir?
• Kumbaranın şekli hangi hayvana benziyor?
• Küçük kızın odasındaki masanın üstünde neler var?
b. Kumbaramızda biriktirdiğimiz paralarla almak istediklerimizi balık kılçı-
ğına yazalım.

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

Metni kurallara uygun bir şekilde okuyalım. Numaralı yerlere geldiği-
mizde okumamıza ara vererek aşağıdaki soruların cevaplarını tahmin
edelim.
1 Kumbaranız ağzına kadar dolduğunda ne yaparsınız?
2 Sahip olduğunuz parayla ne yapmayı düşünürsünüz?
3 Bu durumda hangisinin öncelikli alınması gerekiyor?

66

KUMB­ A­RA, İÇİ DOL­ U PA­RA

Kumb­ ar­an­ ız ağ­zı­na kad­ ar dold­ u­ğund­ a ne yap­ ars­ ın­ ız? 1 El­bet­te her
ço­cuk gib­ i kumbaranızı açar, içinde ne kad­ ar pa­ra­ old­ uğ­ u­nu say­ ars­ ı­nız.
İns­ an­ ın kend­ i­ne ait par­as­ ının ol­mas­ ı ger­çek­ten de çok güz­ el bir duyg­ u­dur.
Pe­ki, sah­ ip old­ uğ­ u­nuz par­ayl­a ne yapm­ a­yı düş­ ü­nürs­ ün­ üz? 2

Sor­may­ a bil­e ge­rek yok as­lın­da! Alm­ ay­ ı ist­e­yec­ ek o kad­ ar çok şey var
ki! Bi­sik­let, çik­ o­la­ta, kit­ap, giys­ i, pat­en, çant­a... An­cak par­a sah­ ib­ i ol­mak zor
bir iş. Çünk­ ü pa­ran­ ız­ ı nas­ ıl kull­a­nac­ ağ­ ın­ ız­ ı bel­ir­lem­ ek için birta­kım kar­ar­lar
ver­me­niz ger­ek­ ir. Bu kar­a­rı ver­mek için de ken­din­ i­ze baz­ ı sor­u­lar sor­ar­sı­nız.
Bun­lard­ an bir­i “Bun­ a ger­çek­ten iht­i­yac­ ım var mı?” sor­us­ ud­ ur.

Diy­ e­lim ki ders­te kul­land­ ı­ğın­ ız boy­ a ka­lem­le­ri­niz bitt­i. Bu dur­umd­ a
kal­em­ler­e iht­i­ya­cınız var dem­ ekt­ir. Öte yand­ an ar­kad­ a­şın­ ı­zın evind­ e gör­
düğ­ ü­nüz oyunc­ a­ğı da bir türl­ü unu­tam­ ıy­ ors­ u­nuz. Ne kad­ ar çok ist­ers­ in­ iz o
oyun­cakt­an si­ze de alın­mas­ ı­nı!

Bir düş­ ü­nün ba­kal­ım, bu dur­um­da hang­ is­ i­nin önc­ el­ikl­i alınm­ as­ ı ger­e­
kiy­ or? Boy­ a kal­em­le­ri mi, oyunc­ ak mı? 3 Elb­ et­te boy­ a kal­em­ler­i! Anc­ ak
üzülm­ ey­ in. İs­ted­ iğ­ i­niz oyunc­ ağ­ ı alm­ ak için de par­a bir­ikt­i­re­bi­lir­si­niz.

Öy­leys­ e bu dur­um­da bir par­a bir­ikt­irm­ e pla­nı yapm­ ak yar­arl­ı olur.
Oyun­ca­ğı alm­ ak için ge­rek­ en pa­ra mikt­a­rı­nı bel­irl­e­ye­rek işe başl­ay­ ab­ i­lirs­ i­
niz. Ar­dınd­ an bu par­ay­ ı bir­ikt­irm­ ek için harç­lıkl­ar­ın­ ızd­ an ne kad­ ar sür­eyl­e
kaç lir­a ayırm­ an­ ız ger­ekt­iğin­ i hes­ ap­lars­ ın­ ız.

Bir bütç­ e yap­ma­nın zam­ a­nı artık geld­ i. Büt­çe­niz­de gel­ir ve gid­ er­ler­i­
niz­ in tüm­ ü yer almalıdır. Önem­li olan, gel­ir ve gid­ er­ler­in­ iz­ in eşit yan­ i den­

ge­de ol­mas­ ıd­ ır. Bu den­ge­yi
kor­um­ ak için bütç­ en­ i­ze uyg­ un
dav­ranm­ a­nız ger­ek­ ir.

Si­ze par­a bir­ikt­irm­ ekl­e
il­gi­li küç­ ük bir sır ver­el­im: Bir­ik­
tirm­ ek ist­ed­ i­ğin­ iz par­a mikt­a­
rı­nı “gi­der” ola­rak bir ke­na­
ra ayır­ır­sa­nız işin­ iz çok dah­ a
ko­lay­la­şır. Bir­ikt­ird­ iğ­ in­ iz par­ay­ ı
büy­ ükl­er­i­ni­zin des­teğ­ iyl­e ban­
kay­ a da yat­ır­ab­ il­irs­ i­niz.

Zuh­ al ÖZER

67

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını tahmin edelim. Sonra Türkçe
Sözlük’ten bularak yazalım.

istek Sözlükteki Anlamı: ..................................................................
................................................................................................

ihtiyaç Sözlükteki Anlamı: ..................................................................
................................................................................................

plan Sözlükteki Anlamı: ..................................................................
................................................................................................

bütçe Sözlükteki Anlamı: ..................................................................
................................................................................................

b. İsteklerimize ve ihtiyaçlarımıza örnekler yazalım.

İsteklerimiz İhtiyaçlarımız
• ....................................................... • .......................................................

• ....................................................... • .......................................................

• ....................................................... • .......................................................

• ....................................................... • .......................................................
• ....................................................... • .......................................................

! Temada öğreneceğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Para sahibi olmak niçin zor bir iştir?
2) Para harcamaya karar verirken kendinize hangi soruları soruyorsunuz?
3) Metinde para biriktirmek için nasıl bir yöntem öneriliyor?
4) Metinde söz edilenin dışında para biriktirme yöntemi söyler misiniz?

68

b. Sahip olmayı istediğimiz bir eşyayı almak için para biriktirme planı ya-
palım.
Eşya : .................................................
Fiyatı : ................................................
Günlük harçlığım : .............................
Harçlığımdan ayırabileceğim miktar : .....................................................
Biriktirmem gereken gün sayısı : ..........................................................

Kitabımızın 217. sayfasındaki kumbarayı yapalım. Yaptığımız plana göre
kumbaramızda para biriktirelim.

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki cümlelerde geçen eş sesli kelimelerin hangi anlamlarda
kullanıldığını belirleyelim ve örnekteki gibi eşleştirelim.

Yazılışları aynı, anlamları farklı olan kelimeler eş seslidir (sesteş).

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Tasarruf yapmanın bize ve ülkemize neler kazandıracağı hakkında
arkadaşlarımızla konuşalım.

! Konuşma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Arkadaşlarımızla göz teması kuralım.
• Söz isteyerek konuşalım.
• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.

69

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Aşağıdaki yönergeleri uygulayarak tasarrufla ilgili bir afiş hazırlaya-
lım.
• Okulumuzun genel ağ bağlantısını kullanarak “enerji.gov.tr” adresine gi­
relim.
• Arama çubuğuna “afiş” yazarak arama yapalım ve listelenen afişleri in­
celeyelim.
• Biz de kendimize özgü bir afiş tasarlayarak aşağıdaki boş alana çizelim.
• Afişimize etkileyici bir slogan yazmayı unutmayalım.

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.
• İhtiyaçlarımızı mı yoksa isteklerimizi mi öncelikli karşılamalıyız?
• İhtiyaç ve isteklerimizi karşılarken paramızı nasıl harcamalıyız?

70

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• “Çalışmak” denince aklınıza neler geliyor?
• Sizce çalışmak insanı mutlu eder mi? Niçin?

b. Aşağıdaki atasözlerinin anlamlarını atasözleri ve deyimler sözlüğün-
den bularak yazalım.

İşleyen demir pas tutmaz. Emek olmadan yemek olmaz.
............................................................. .............................................................
............................................................. .............................................................
............................................................. .............................................................

Yazın başı pişenin kışın aşı pişer. Yazın gölge hoş, kışın çuval boş.
............................................................. .............................................................
............................................................. .............................................................
............................................................. .............................................................

• Yukarıdaki atasözleriyle bizlere hangi öğütlerin verildiğini arkadaşla-
rımızla tartışalım.

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Mutluluk Pınarı” hikâyesini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Noktalama işaretlerine dikkat edelim.
• Vurgu, tonlama ve telaffuzumuza dikkat ederek akıcı okuyalım.

71

MUTL­ UL­ UK PI­NA­RI

Çok esk­ i zam­ anl­ar­da zen­gin bir adam­ ın Ali ile Vel­i adınd­ a iki oğl­u varm­ ış.
Bunl­ar ba­bal­a­rı­nın zen­gin­likl­er­i­ne güv­ en­ er­ek hiç çal­ışm­ az­lar, gün boy­ u dol­a­
şırl­ar­mış. Boş boş dol­aş­mak onları muts­ uz edermiş.

Oğull­a­rın­ ın bu dur­um­la­rın­ a üzü­len ba­ba onl­a­rı bir gün karş­ ı­sın­ a al­mış,
—— Mutl­u­luk durd­ uk ye­re aya­ğa gelm­ ez yavr­u­lar­ım. Onu aram­ anız gere­
kir. Yol­a düş­ ün ve mutl­u­luk pın­ a­rın­ ı bul­un. Ond­ an kan­ a kan­ a için. Sonr­a ömür
boy­ u mutl­u ola­caks­ ın­ ız, demiş.
İki kard­ eş yür­ek­ler­ind­ e umut ve sev­ inçl­e yol­a düş­müşl­er. Az gitm­ işl­er...
Uz gitm­ iş­ler... Günl­er­ce yol tep­miş­ler. Kırd­ a, bay­ ırd­ a önl­e­ri­ne ne ka­dar pın­ ar
ne kad­ ar çeşm­ e geld­ iys­ e heps­ ind­ en içm­ işl­er. Ama ne can sık­ ınt­ı­lar­ı geç­miş
ne de küç­ ük bir mutl­u­luk duym­ uş­lar.
Gid­ e gid­ e köy­den kentt­en uzak, küç­ ük bir kul­ü­bey­ e varm­ ış­lar. Kul­ü­ben­ in
önünd­ e bir de­de oturm­ akt­aym­ ış. Ded­ e sorm­ uş:
—— Ner­ed­ en ge­lip ne­re­ye gi­ders­ in­ iz?
Orac­ ı­ğa çök­ üp başl­ar­ın­ a gel­en­ler­i anl­atm­ ışl­ar. Son­ und­ a “Kur­ban de­de,
can ded­ e! Pı­nar­ın ye­ri­ni bi­li­yor­san biz­ e söyl­e.” diy­ e yal­var­mışl­ar.
Ded­ e, sa­kal­ın­ ı sıv­ azl­a­mış. Bir sü­re düş­ ün­dükt­en sonr­a gülümseyerek,
—— Tam yer­in­ e gel­di­niz oğullarım. Bab­ a­nı­zın siz­ e anl­att­ı­ğı mutl­ul­uk pın­ ar­ı
bur­a­da, yan­ ı baş­ ın­ ızd­ a. Anc­ ak bir şartl­a onu siz­ e gös­te­rir­im, demiş. İkisi bir­
den sar­ıl­mış de­de­nin ell­e­rin­ e.
—— Ne der­sen ne ist­er­sen ya­par­ız ded­ e. Yet­er ki biz­ e pı­na­rın yer­in­ i gös­ter,
dem­ iş­ler.

72

Ded­ e oturd­ uğ­ u yerd­ en doğr­ulm­ uş. Ali’yi bir buğd­ ay tarl­a­sı­na get­irm­ iş.
Elin­ e bir orak tut­uşt­ur­up “Ak­şam, gün bat­ım­ ın­ a kad­ ar bu tarl­ay­ ı biç­ e­cek­sin.
Ekinl­er­i dem­ et yap­ a­caks­ ın. Ama ağz­ ı­na bir dam­la su koym­ ay­ ac­ ak­sın.” demiş.

Vel­i’yi de koc­ a­man, dağ gib­ i tomr­ukl­ar­ın old­ u­ğu bir düzl­üğ­ e get­irm­ iş. “Bu
tomr­ukl­ar­ı akş­ am­ a kad­ ar kır­a­cak­sın. Ama ağ­zı­na bir daml­a su koym­ ay­ ac­ ak­
sın.” dem­ iş.

Ali ile Vel­i yak­ ›c­ › s›c­ akta çal­›şm­ ›ş­lar. Büt­ün gün bir­i ba­şakl­ar­a orak, öbü­
rü tomr­ukl­ar­a balt­a sall­am­ ›ş. Top­rağ­ a al›nl­ar­›n­dan avuç avuç ter düşm­ üş.
Kur­uy­ an du­dakl­ar­›na ded­ ey­ e söz ver­dik­ler­i için bir dam­la su değdirmemişler.
Son­ un­da vak­ it akş­ am olm­ uş. Tarl­a­da biç­ il­mem­ iş baş­ ak, düzl­ükt­e kes­ ilm­ ed­ ik
tomr­uk kalm­ am­ ›ş.

Ded­ e gelm­ iş. “Hay­ di, art­›k vak­ it geld­ i.” dey­ ip ikis­ i­ni de küç­ ük kul­üb­ en­ in
ark­ as­ ›nd­ aki p›n­ a­r›n ba­ş›n­ a göt­ürm­ üş. “‹çin bak­ al­›m. Ka­na kan­ a için.” demiş.

‹kis­ i bir­den ok gib­ i at›lm­ ›ş­lar p›n­ ar­a. ‹çm­ işl­er, içm­ işl­er, içm­ işl­er... Sud­ an
başl­a­r›n­ › kald­ ›r­m›ş­lar ve bir­birl­e­ri­ne bakm­ ›ş­lar.

—— Çok mutl­uy­ um! Evet, çok mutl­u­yum kar­
deş­ im, diy­ e birbirlerine sarılmışlar.

Onl­a­rı gü­le­rek iz­ley­ en ded­ e,
—— Evlatlarım, bu suy­ u­nu içt­i­ği­

niz binl­er­ce pın­ ard­ an bir­id­ ir sad­ e­ce.
Mutluluk onun suy­ und­ a değ­ il, siz­ in
gün boy­ u dökt­üğ­ ün­ üz alın ter­ind­ ed­ ir,
demiş.

Ali ile Vel­i o an dedenin anlat­
mak istediği şeyin ne olduğunu anla­
mışlar. Yerl­er­ind­ en doğ­rul­muş, ded­ e­
nin elin­ i öpm­ üşler. Mutluluk içinde evl­e­
rin­ in yol­u­nu tutm­ uşl­ar.

Att­il­â DAM­ AR

73

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

Aşağıdaki kelimelerle anlamlarını eşleştirelim.

pınar Kerpiç, saman ya da ağaçtan yapılmış küçük ev.

kulübe Ağacın silindir biçimindeki gövde kısmı.

orak Yerden kaynayarak çıkan su.
tomruk Yarım çember biçimindeki ekin biçme aracı.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Ali ve Veli neden hep mutsuzmuş?
2) Babaları Ali ve Veli’yi çağırarak onlara neler söylemiş?
3) Ali ve Veli ne aramaya çıkmışlar?
4) Dede ile nerede karşılaşmışlar?
5) Dede, mutluluk pınarının yerini göstermek için nasıl bir şart ortaya koymuş?
6) Ali ve Veli hangi işlerde çalışmışlar?
7) Ali ve Veli’yi mutlu hissettiren olay nedir?

b. Metindeki hikâye unsurlarını yazalım. Olay
Karakterler

............................................. .............................................
............................................. .............................................

MUTLULUK PINARI

Mekân Zaman

............................................. .............................................
............................................. .............................................

74

c. Hikâyenin resimlerini inceleyelim. Resimlerin metne uygun olup olma-
dığını arkadaşlarımızla değerlendirelim.

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki cümlelerde geçen eş sesli kelimelerin altını çizelim.

Bir süre düşündükten sonra gözlerinin içi gülmüş.
Annemin en sevdiği çiçek güldür.
İkisi birden sarılmış dedenin ellerine.
Çalışmayan insan ele muhtaç olur.
Bu suyunu içtiğiniz binlerce pınardan biridir.
Atlarımıza binip köye doğru yola koyulduk.

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Hikâyedeki kişilerin rollerini arkadaşlarımızla aramızda paylaşarak
metni sınıfımızda canlandıralım.

! Metni canlandırırken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Üstlendiğimiz role uygun, işitilebilir bir ses tonuyla konuşalım.
• Kelimeleri anlamına uygun kullanmaya özen gösterelim.

75

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Çalışmayı sevmeyen, sürekli bilgisayar oyunları oynayan bir öğrenci-
nin okulda yaşayabileceği sorunları anlatan bir hikâye yazalım.

! Hikâye yazarken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Eş sesli kelimeleri anlamlarına uygun kullanalım.
• Yazımıza uygun bir başlık belirleyelim.
• Yazdıklarımızı arkadaşlarımızla paylaşalım.

...........................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
.........................................................................................
........................................................................................
.......................................................................................
........................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Sizin için “çalışmak” ne anlama geliyor?
• Çalışmak ve başarılı olmak size neler hissettiriyor?

76

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Sınıf başkanınızı nasıl seçtiniz?
• Başkan olmak için kimler aday oldu?
• Oylama sonucunda en fazla oyu kim aldı?

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Okulda Seçim” şiirini önce sessiz sonra sesli olarak okuyalım. Şiiri ar-
kadaşlarımız okurken aşağıdaki eksik bırakılan bölümleri tamamla-
yalım.

................................... SEÇİM
Bugün ......................... başkanımızı seçtik,
......................... özenle sayılıp döküldü.
Seçimi sonunda ......................... kazandı.
......................... az farkla kaybetti, üzüldü.

........................., benim de adayımdı.
Kazandığına ......................... tabii.
Ancak iyi .................................... bizi
Bir sonraki seçimi ......................... alır.

O da yönetemezse .................. ......................... ...
Hem ben de ................. olurum, ................ karışır?
........................., ......................... herkesin hakkı.
................................. böyle öğretti.
Ahmet GÜNBAŞ

77

OKULDA SEÇİM
Bugün sınıf başkanımızı seçtik,
Oylar özenle sayılıp döküldü.
Seçimi sonunda Onur kazandı.
Umut az farkla kaybetti, üzüldü.
Onur, benim de adayımdı.
Kazandığına sevindim tabii.
Ancak iyi yönetemezse bizi
Bir sonraki seçimi Umut alır.

78

O da yönetemezse bir başkası...

Hem ben de aday olurum, kim karışır?

Seçmek, seçilmek herkesin hakkı.

Öğretmenimiz böyle öğretti. Adaylar

Üç kez bir ağızdan okulu inlettik: 1) Melis
“Yaşasın demokrasi.” 2) Onur
“Yaşasın demokrasi.” 3) Ecem
“Yaşasın demokrasi.” 4) Umut

Ahmet GÜNBAŞ

79

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

“Demokrasi” kelimesinin anlamını sözlükten bularak okuyalım. “De-
mokrasi” denince aklımıza gelenleri yazalım.

.......................... .......................... .......................... ..........................

demokrasi

.......................... .......................... .......................... ..........................

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Sınıftakiler ne için seçim yapmışlar?
2) Seçimi kim kazanmış?
3) Seçimi az farkla kaybeden kimdir?
4) Onur, sınıfı iyi yönetemezse ne olur?

b. Şiirin konusunu ve ana duygusunu yazalım. Şiire farklı bir başlık önerelim.

Şiirin Konusu Şiirin Ana Duygusu
......................................................... .........................................................

Şiire Önerdiğim Başlık

.........................................................

c. Sınıf başkanını seçerken yaptıklarımızla şiirin resimlerini karşılaştıralım.
Aralarında hangi benzerliklerin bulunduğunu yazalım.

................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................

80

ç. Aşağıdaki grafiği inceleyerek soruları cevaplayalım.

Oy Sayısı 3A Sınıfı Seçim Sonuçları

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

Onur Ecem Melis Umut Adaylar

En fazla oy alan öğrenci kimdir? En az oy alan öğrenci kimdir?

............................................................ ............................................................

Melis, kaç oy almıştır? Kaç öğrenci aday olmuştur?

............................................................ ............................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıdaki kelimeleri kısa çizgi işareti kullanarak hecelerine ayıralım.

...................................... .......................................
........................................ ............................

..................................... ...................................
......................................... ..................................

81

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Sınıf başkanlığı seçiminde oy kullanarak kararlara katılmanın bize ne-
ler hissettirdiğini arkadaşlarımıza anlatalım.

! Konuşma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.
• Konu dışına çıkmamaya özen gösterelim.
• Arkadaşlarımızı sabırla ve saygıyla dinleyelim.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Sınıf başkanlığı seçimini kazanan arkadaşımıza kutlama kartı yaza-
lım.

Sevgili .....................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
İmza

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Demokrasinin olduğu yerlerde kararlar nasıl alınır?
• Çoğunluğun aldığı karara niçin herkes uymalıdır?
• Herkes kendi istediğini yaparsa ortaya ne tür sorunlar çıkar?

82

SUYUMUZ TÜKENİRSE

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Evinizdeki eşyalardan hangileri elektrikle çalışıyor?
• Elektriklerin kesildiği zamanlarda ne tür sorunlar yaşıyorsunuz?
• Evinizde elektrik gibi başka hangi kaynakları kullanıyorsunuz?

b. Günlük yaşantımızda suyu nerelerde kullandığımızı yazalım.

• ...................................................... • ......................................................
• ..................................................... • .....................................................
• ...................................................... • ......................................................

2. ETKİNLİK: DİNLEYELİM

“Suyumuz Tükenirse” metnini dikkatle dinleyelim. Dinleme sonrasın-

da aşağıdaki ifadelerden metinde geçenleri işaretleyelim.

Günlerdir suyumuz akmıyor.

Mahalle çeşmesinden getirdiğimiz suları kullanıyoruz.

Aylardır şehrimize yağmur yağmıyor.

Bir gün suyumuzun tükenebileceği hiç aklıma gelmezdi.

Balıklarımın bile suyu kirlendi, değiştiremiyorum.

Lütfen, barajlarımız yeniden suyla dolsun.
83

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. “Bagaj”, “aziz” ve “bidon” kelimelerinin geçtiği cümleleri bulalım. Bu
kelimelerin metindekiyle aynı anlamda kullanıldığı cümleleri metinde
işaretleyelim.

baraj Futbol maçlarında oyuncuların serbest vuruş yapa­
cak kişinin önünde yan yana dizilmesi.

Suyu toplayan ve elektrik üretmek için akarsuların
üzerine yapılan set.

Soyadı Sancar olan ünlü fizikçimiz.
aziz

Çok sevilen, üstün tutulan.

bidon İçine su, benzin gibi sıvılar konulan, genellikle plas­
tikten yapılan kap.

Genellikle yol kenarlarına konulan, içine çöp atılan
eşya.

b. Verilen kelimenin son harfiyle başlayan kelimeler yazarak kelime zin-
ciri oluşturalım.

baraj ..................... ..................... .....................

..................... ..................... .....................

aziz ..................... ..................... .....................

..................... ..................... .....................

bidon ..................... ..................... .....................
..................... ..................... .....................
84

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Yazarın günlerdir yaşadığı sorun neymiş?
2) Yazar, dişini fırçalarken suyu nasıl kullanıyormuş?
3) Yazar, neden pişmanlık duyuyormuş?
4) Yazarın dedesi “Su gibi aziz ol!” derken ne anlatmak istiyor?

b. Suyumuzun tükenmemesi için nasıl davranmalıyız? İki tane örnek ya-
zalım.

•. ............................................................................................................................
...............................................................................................................................
•. .............................................................................................................................

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıda verilen cümlelerdeki altı çizili kelimelerin yerine aynı anlama
gelen kelimeler yazalım.

• Tasarruf yapmak hepimizin görevidir.
.....................

• Misafirlerimize ikramda bulunduk.
.....................
• Dedem bize her fırsatta armağan verirdi.
.....................

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Yazarın davranışlarıyla kendi davranışlarımızı karşılaştıralım. Tutumlu
bir insan olup olmadığımızı değerlendirelim.

! Konuşma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.
• Konuşmalarımızda yabancı kelimeler yerine Türkçe kelimeler kullanma­
yı tercih edelim.

85

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Aşağıdaki resimleri inceleyelim. Suyun gökyüzü ve yeryüzü arasında
yaptığı yolculuğu yazalım.

! Yazarken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Olayların oluş sırasına dikkat edelim.
• Kelimeleri yerinde ve anlamına uygun kullanalım.
• Yabancı kelimelerin yerine Türkçelerini kullanmaya özen gösterelim.

............................................................................................................................
.............................................................................................................................
............................................................................................................................
...........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.....................................................................................................................
..................................................................................................................
.............................................................................................................
............................................................................................................

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki sorunun cevabını söyleyelim.

• Elektriği, suyu ve diğer kaynakları tüketirken nelere dikkat etmeliyiz?

86

TRAFİK IŞIKLARI
Yeşil ışık yanar yanmaz
Trafiğe yol açılır.
Araçların homurtusu
Birden etrafa saçılır.

Biraz sonra sarı ışık
Güzelce yanmaya başlar.
Bunu gören şoför kardeş
Fren yapıp çok yavaşlar.

Derken hemen arkasından
Kırmızı ışık savrulur...
Bu ışığı gören herkes
Adım atamaz, hemen durur.

Tüm trafik kuralları
Hepimizce bilinmeli.
Kurallara uyularak
Tehlikeler önlenmeli.

Hasan ŞEN

87

3. TEMADA ÖĞRENDİKLERİMİZİ DEĞERLENDİRELİM

A) Aşağıdaki metni okuyarak soruları cevaplayalım.

Elektrik bir enerji türüdür. Ampulün ışık vermesini, televizyonun çalış­
masını, ütünün ısı vermesini sağlayan etki enerjidir.

Günlük hayatımızda evde, okulda kullandığımız araçlar ile fabrikalar­
da kullanılan makinelerin birçoğu elektrikle çalışır.

Elektrik enerjisiyle çalışan araçların kullanım alanı çok geniştir.
Aydınlatma, ısıtma, haberleşme, temizlik, ulaşım gibi alanlarda kullan­
dığımız bu araçlar sayesinde hem işlerimiz hem de hayatımız kolaylaşır.

Elif KIRAL

1) Metinde hangi enerji türünden bahsedilmektedir?
..............................................................................................................................
2) Elektrikle çalışan araçları nerelerde kullanırız?
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................

B) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olan-
ların başına “Y” yazalım.

“Almayı isteyecek o kadar çok şey var ki!” cümlesinde 14 hece
vardır.

“Artık bir bütçe yapmanın zamanı geldi.” cümlesinde 9 kelime
vardır.

“Ali ile Veli, Dede’nin yanına gitmiş.” cümlesinde yazım yanlışı
yapılmıştır.

“Dede oturduğu yerden doğrulmuş.” cümlesi 15 heceden oluş­
maktadır.

“kardeşim-mutluyum-çok” kelimeleriyle anlamlı ve kurallı bir
cümle oluşturulursa son kelime “mutluyum” olur.

88

C) Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını bulmacaya yazalım.
1

1

34
23

2
4

5

6

SOLDAN SAĞA 4. Zayıf. 5. Çalışkan. 6. Arka.
1. Büyük. 2. Soğuk. 3. Çok.

YUKARIDAN AŞAĞIYA
1. Uzun. 2. Üst. 3. Sabah. 4. Fakir.

Ç) Aşağıdaki kutulara gelmesi gereken noktalama işaretlerini
yazalım.

Bunu bize neden söylemedin

Sahip olmayı istediğim bazı şeyler var: bisiklet çikolata kitap
giysi paten çanta...

Ancak para sahibi olmak zor bir iştir

Bunu elime alsam olmaz mı

Benim de merak ettiğim şeyler var

Bu evde annem babam kardeşim ve ben yaşıyoruz.
89

D) Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılan kelimelerin hangi anlam-
larda kullanıldığını örnekteki gibi yazalım.

Kırda piknik yaparken düşüp kolunu kırdı.

.......y..e...ş.i..l..a...l.a...n................. ......k..ı.r..m...a....e..y...l.e...m...i...........

Kendisine aldığım gülleri görünce gözlerinin içi güldü.

......................................... .........................................

Çayın kenarında oturup çay içtik.
......................................... ........................................

Yüzünü suyun dışında tutarak yüz.
......................................... ........................................

E) Aşağıdaki cümleleri verilen kelimelerden uygun olanlarıyla
tamamlayalım.

ihtiyaçlarımızı giderlerin kullanılamaz
severek
mutlu

Çalışmak hem yararlıdır hem de insanı ............................... eder.

Önce ............................... daha sonra isteklerimizi karşılamalıyız.

Aile bütçesindeki gelir ve ............................... dengeli olması gerekir.

............................... yapılan işler insanı mutlu eder.

Kullandığımız eşyalar zamanla ............................... hâle gelir.
90

4. TEMA

MİLLÎ KÜLTÜRÜMÜZ

BAYRAM
ARMAĞANLARI

YURT TÜRKÜSÜ HOCA’DAN MEKTUP VAR

BENİMLE YAŞIT DEDEM HALK OYUNLARI

91

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Bayram sabahı neden erkenden kalkarsınız?
• Uyandıktan sonra neler yaparsınız?
• İlk bayramlaştığınız kişiler kimlerdir?
• Onlarla nasıl bayramlaşırsınız?

b. “Bayram Armağanları” hikâyesinin resimlerini inceleyerek metinde ne-
ler anlatılıyor olabileceğini tahmin edelim. Okuma sonrasında metinde anla-
tılanlarla yaptığımız tahminleri karşılaştıralım.

Okumadan Önce

Bence “Bayram Armağanları” metninde ...........................................................
.................................................................................................................................
................................................................................................. anlatılıyor olabilir.

Okuduktan Sonra
Bence “Bayram Armağanları” metninde ..........................................................
................................................................................................................................
............................................................................................................. anlatılıyor.

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Bayram Armağanları” metnini önce sessiz sonra sesli olarak okuya-
lım.

! Okuma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Metni vurgu, tonlama ve telaffuzumuza dikkat ederek okuyalım.
• Noktalama işaretlerine dikkat edelim.
• Geri dönüşler yapmamaya ve hecelemeden okumaya gayret edelim.

92

BAYRAM ARMAĞANLARI

Dilara’yla İpek’e göre bayram günlerinin çok değişik bir sihri ve güzel-
liği vardır. Hele bu sabah, bayram sevincine gece yağan karın verdiği mut-
luluk da eklenmişti.

Dilara’yla İpek neşeyle pencereden dışarıyı seyrediyor, bir yandan da
“Kardan Adam” şarkısını söylüyorlardı.

Çocuklar neşeyle dışarıyı izlerken anneleri odaya girdi,
—— Çocuklar, hemen kahvaltıya gelin. Bayramlaşmaya babaannenize
gideceğiz. Geç kalmayalım, dedi.
Arabada, arka koltuğa Dilara’yla İpek oturdu. Babaannelerine gidiyor-
lardı. Babaanne, Beykoz’da ailesinden miras kalan bir evde oturuyordu. Ev,
eskilerin “sıra evler” dediği, birbirinin aynısı bir dizi evlerden biriydi.

93

Hakan Bey mimar, eşi Tülin Hanım ise iç mimardı. Ailenin bu değerli
yadigârını birlikte restore etmişler, eski evi günün yaşam koşullarına uygun
hâle getirmişlerdi. Örneğin sıcak su, elektrik, doğal gaz gibi eskiden evlerde
olmayan pek çok imkân eklemişlerdi. Öte yandan eski yapının özelliklerini
bozmamaya da gayret etmişlerdi.

Babaannelerinin evine geldiklerinde arabadan inen Dilara hemen
koşup kapının tokmağını tıklattı.

—— Kim o?

—— Babaanne biz geldik.

Kapı açılınca hep birlikte içeri girdiler.
94

Babaanne, eski gelenek ve görenekleri hiç olmazsa bayramlarda
yaşatma çabasındaydı. Cumbanın içinde, babadan kalma koltuğuna
kurulmuştu. Elini öpen torunlarına kenarı oyalı, içi şeker dolu, kırmızı kadife
keselerde şeker verdi. Hakan Bey,

—— İlahi anne. Üşenmeden bunları hazırlıyorsun, dedi.
—— Oğlum, çocuklar birazcık olsun eski bayramlarda neler oluyormuş
öğrensinler istiyorum. Şimdi oturun da kahvelerinizi yapayım.
Tülin Hanım hemen,
—— Ben yaparım, siz yorulmayın, diyerek ocağın başına geçti.
Babaanne:
—— Çocuklara da koruk şerbeti hazırlamıştım. Dilara, haydi kızım. Alt
kata in. Buzdolabındaki sürahiyi al ve gel.
Dilara hoplaya zıplaya aşağıya indi. Buzdolabından sürahiyi alarak
döndü. Neşe içinde kahvelerini ve şerbetlerini içtiler.

Nuran TURAN

95

3. ETKİNLİK: KELİME ÇALIŞALIM

a. Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını metinde geçtiği cümlelerden ya-
rarlanarak tahmin edelim. Ardından kelimelerle anlamlarını eşleştire-
lim.

a koruk İnsana ölen bir yakınından kalan şeyler.

b miras Parlak, yumuşak bir kumaş.

c cumba Meyve suyu ve şekerli su ile yapılan içecek.

ç kadife Üzümün ham hâli.

d şerbet Eski yapıların üst katında bulunan balkon.

b. Anlamını öğrendiğimiz kelimelerden birini seçerek kırmızı kutucuğa ya-
zalım. Mavi kutucuklara, kırmızı kutucuğa yazdığımız kelimelerle ilgili farklı
kelimeler yazalım. Yeşil kutucuklara da mavi kutucuklara yazdığımız kelime-
lerle ilgili kelimeler yazarak kelime ağacı oluşturalım.

! Temada öğreneceğimiz kelimeleri sözlüğümüze eklemeyi unutmayalım.

4. ETKİNLİK: ANLAYALIM

a. Aşağıdaki bayramlardan hangileri okuduğumuz metne konu ola-
bilir? İşaretleyelim.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
Ramazan Bayramı

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
96

b. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

1) Dilara’yla İpek hangi şarkıyı söylüyorlarmış?
2) İpek ve ailesi bayramlaşmak için kimin evine gitmişler?
3) Babaannenin nasıl bir evi varmış?
4) Babaanne, Dilara ve İpek’e ne hediye etmiş?

c. Aşağıdaki olayları oluş sırasına göre numaralandıralım.
Kapı açılınca hep birlikte içeri girdiler.

Dilara ile İpek kahvaltılarını yaptılar.

Babaanne, torunlarına kadife keselerde şeker verdi.

Arabaya binerek babaannelerine gittiler.

Dilara ile İpek neşe içinde şekerleri yediler.

Babaannelerinin ellerinden öpüp onunla bayramlaştılar.

5. ETKİNLİK: SÖZ VARLIĞIM

Aşağıda verilen cümlelerdeki altı çizili kelimeleri eş anlamlılarıyla eş-
leştirelim.

• İpek neşeyle pencereden dışarıyı seyrediyordu. hatıra
.................... sene
• Yaşlı adam sandalyeye oturdu. sevinç
ihtiyar
.....................
• Büyükanne torunlarına anılarını anlattı.
............................
• Dilara okula geçen yıl başladı.
...........................

97

6. ETKİNLİK: KONUŞALIM

Bayram günlerinde yaptıklarımızı, çevremizdekilerle nasıl bayram-
laştığımızı sınıfımızda canlandıralım.

! Canlandırma yaparken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Konuşurken uygun hitap ifadeleri kullanalım.
• Nezaket kurallarına dikkat edelim.
• Üstlendiğimiz role uygun konuşalım.

7. ETKİNLİK: YAZALIM

Ramazan veya Kurban Bayramı ile ilgili bir anımızı yazalım.

! Yazarken aşağıdaki kurallara dikkat edelim:

• Noktalama işaretlerini doğru ve yerinde kullanalım.
• Yazdıklarımızı kontrol ederek varsa hatalarımızı düzeltelim.

...........................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
........................................................................................................................

8. ETKİNLİK: ÖĞRENDİKTEN SONRA

Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Bayram günlerinde kimleri ziyaret edersiniz?
• Gittiğiniz yerlerde size neler ikram edilir?
• Bayram günlerinin diğer günlerden farkı nedir?

98

1. ETKİNLİK: ÖĞRENMEDEN ÖNCE

a. Aşağıdaki soruların cevaplarını söyleyelim.

• Hangi ilde yaşıyorsunuz?
• Yaşadığınız il dışında nereleri gördünüz?
• En çok beğendiğiniz il hangisidir?

b. Verilen ipuçlarından yararlanarak aşağıdaki bulmacayı çözelim.

45
1

6
2

1) Ülkemizin başkenti.
2) En kalabalık ilimiz.
3) En büyük gölümüzün olduğu il.
4) Portakal ve mandalinalarıyla ünlü
3 ilimiz.
5) Yüz ölçümü en büyük olan ilimiz.
6) Şeftalisi ve ipeğiyle ünlü ilimiz.

2. ETKİNLİK: OKUYALIM

“Yurt Türküsü” şiirini önce sessiz, sonra sesli, sonra da sınıfça koro
hâlinde okuyalım. Okuma sonrasında şiirin en beğendiğimiz dörtlük-
lerini yazalım.

........................................................... ...........................................................
........................................................... ...........................................................
........................................................... ...........................................................
........................................................... ...........................................................

99

YURT TÜRKÜSÜ
Güzel yurdum, dağlarını
Uzaktan göresim gelir.
Keskin esen yellerine
Kendimi veresim gelir.
Gözümde tüter damların,
Sakız kokulu çamların,
Türkü söyler akşamların;
Bana kendi sesim gelir.
Su içtim kaynaklarından,
Gölgelerinde uyudum,
Kuşlarının söylediği
Şen türkülerle büyüdüm.
Ninniyle salladın beni,
Şefkatle kolladın beni,
Sevginle bağladın beni;
Güzel yurdum, güzel yurdum.
Vasfi Mahir KOCATÜRK

100