คู่มือจัดการความรู้ surathani RDU province

192
❖ DRUG แปลว่า ยา
❖ ALERT แปลว่า เตอื น
➢ เมอ่ื รวมกนั จะไดค้ ำว่า เตือนยา คือ

ศนู ย์แจ้งเตือนภยั สุขภาพในชุมชน

ประชาชนสามารถแจ้งเร่ืองร้องเรียนผ่านทาง
ช่องไลน์ เพ่ืออำนวยความสะดวกและลด
ขนั้ ตอนในการประสานงาน และเพ่ือปอ้ งกัน
ความขดั แย้งในชุมชน พร้อมท้งั ประชาสัมพนั ธ์
ข่าวสารและแจง้ เตือนเก่ียวกับผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพ
ในชมุ ชน

193
เป็นไลน์ที่ใช้ในการประชาสัมพันธ์ ข่าวสารและแจ้งเตือนเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนและ
เร่อื งรอ้ งเรียนปัญหาผลิตภัณฑส์ ุขภาพในชมุ ชน ครอบคลมุ กลุ่มวัยทุกคนสามารถเข้าถึงได้ และทุกหมู่บ้านเพื่อ
เฝ้าระวังค้นหาสารปนเปื้อนในผลิตภัณฑ์สุขภาพ เมื่อมีผู้ร้องเรียนมาทางศูนย์ก็จะมีเจ้าหน้าที่ และภาคี
เครือข่ายลงไปตรวจสอบตามข้อร้องเรียน โดยทางเจ้าหน้าที่ผู้รับข้อมูลจากการร้องเรียนจะเก็บเป็นความลับ
โดยทท่ี ุกคนในหมู่บ้านสามารถสง่ ขอ้ ร้องเรียนเพื่อลดการปัญหาขดั แยง้ ภายในหมู่บา้ น
จากการใชน้ วัตกรรม DRUG_ALERT Klongsai จากการดำเนินงานพบวา่ ร้านชำท่มี ยี าไมเ่ หมาะสม
ลดลง เหลอื 3 แหง่ คดิ เปน็ 6.25 เปอรเ์ ซ็นต์

3.2 ประโยชน์ท่ีไดร้ ับ (impact) ต่อหนว่ ยบริการ/ชุมชน
ประโยชน์ที่ได้รับ (impact) ต่อหน่วยบริการ ทำให้การการส่งต่อข้อมูลมีการสะดวกรวดเร็ว สามารถ

ตรวจสอบขอ้ มลู และคนื ขอ้ มลู กลับใหย้ ังประชาชน
ประโยชน์ที่ได้รับ (impact) ต่อชุมชน ทำให้การดำเนินงานด้านความปลอดภัยของสินค้าและบริการ

เป็นไปอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ ส่งเสริมใหผ้ ูป้ ระกอบธุรกจิ ใช้ความระมัดระวงั ในการจัดหาสนิ ค้ามาเพื่อจำหน่ายให้
หรือให้บริการแก่ผู้บริโภค โดยสินค้าหรือบริการนั้นจะต้องเป็นสินค้าหรือบริการที่ปลอดภัยและสามารถ
ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ท่ีจำหน่ ายในชุมชน และเม่ือพบเหน็ สิ้นค้าท่ไี ม่ปลอดภยั สามารถแจง้ ทางศนู ยแ์ จ้งเตือนภัย
สขุ ภาพในชุมชน อันจะเป็นประโยชน์โดยตรงตอ่ ประชาชน

3.4 ปจั จยั แห่งความสำเรจ็
1. คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวติ (พชอ.)
2. สถานบริการสาธารณสุข เป็นพ่เี ลย้ี ง อสม.
3. ชมรม อสม. มคี วามเข้มแขง็
4. องค์การปกครองสว่ นท้องถิน่ ใหค้ วามรว่ มมือและสนบั สนนุ งบประมาณ
5. ภาคเี ครอื ข่ายมีสว่ นร่วมและให้การสนบั สนนุ

ทางเครือข่าย ได้นำข้อเสนอต่างๆมาสังเคราะห์และพลักดันให้จัดทำเป็นนโยบายจนกระทั่งมีคำสั่ง
อำเภอท่าฉาง แต่งตั้งคณะกรรมการ 3 คณะ ได้แก่ คณะกรรมการอำนวยการ คณะทำงาน ระดับอำเภอ และ
คณะทำงานระดับตำบล โดยมจี ุดมุ่งหมายเดยี วกนั คือ คมุ้ ครองประชาชนให้ได้รับความปลอดภัยจากผลิตภัณฑ์
ยาและบริการสุขภาพซึ่งแต่ละคณะกรรมการก็จะมีอำนาจหน้าที่ และรูปแบบกิจกรรมแตกต่างออกไป เช่น
วางแผนร่วมกบั พนักงานปกครอง นายอำเภอ ปรับปรุงสอ่ื ประชาสัมพันธใ์ ห้เข้าใจง่าย

3.5 สง่ิ ทไี่ ด้เรยี นรู้จากการดำเนนิ งาน
ทางภาคเี ครือข่ายไดล้ งพ้ืนที่ เพอื่ ตรวจเฝ้าระวัง และใหค้ ำแนะนำร้านค้า ซ่ึงกพ็ บว่ามีหลายร้านไม่ให้
ความสนใจ รวมทั้งผู้นำท้องถิ่น ไม่อยากไปก้าวล่วงร้านชำ เพราะกลัวมีปัญหาจนเสียคะแนนเสียง แต่ทาง
เครอื ขา่ ยก็ระดมให้ความรู้ และลงพ้นื ทีอ่ ย่างต่อเนอ่ื ง

3.6 บทสรุป/ข้อเสนอแนะ เพื่อการพฒั นา/ตอ่ ยอด
ความมั่นคงของระบบงานคุ้มครองผู้บริโภค คือ กฎหมาย กฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยให้หน่วยงาน
ราชการทีต่ รวจพบ สนิ คา้ ไม่ปลอดภยั ต้องแจง้ ขอ้ มูลให้ประชาชนทราบโดยเรว็ ทส่ี ุด

194

4. ผลการประเมินตนเอง ตามเกณฑ์ศูนยแ์ จง้ เตือนภยั สขุ ภาพในชมุ ชน

195

ผลการดำเนนิ งานศูนย์แจ้งเตอื นภยั สขุ ภาพในชุมชน

รพ.สต. บา้ นทงุ่ ในไร่ ตำบลทงุ่ เตา อำเภอ บ้านนาสาร

1. การบรหิ ารองคก์ รเพื่อขับเคล่อื นศูนย์แจ้งเตอื นภัยสุขภาพในชมุ ชนและเฝ้าระวังภยั สขุ ภาพ
โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลบา้ นทุ่งในไร่ ตำบลท่งุ เตา เป็นหนว่ ยบริการสุขภาพทใี่ กล้ชิดชุมชน

เป้าหมายของการดำเนินงานของรพ.สต. มุ่งไปสู่สุขภาวะที่ดีของชาวบ้านและชุมชนและในส่วนท่ีสำคัญที่สุด
ของการดูแลสุขภาพคือ การทำให้ชาวบ้านเกิดการดูแลสุขภาพตนเองแบบมีส่วนร่วม (Self care & Self
management) และชุมชนสามารถจัดการตนเองด้านสุขภาพได้ โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพส่งเสริมสนับสนุน
ส่งเสริม และสนับสนนุ วชิ าการ ทรพั ยากรบางส่วน จัดการให้ภาคีเครือขา่ ยชุมชนมาร่วมกันดูแลสุขภาพตนเอง
ทำใหช้ มุ ชนเขม้ แข็ง พงึ่ ตนเองทางสุขภาพได้ และใหก้ ำลังใจในการทำงานของชมุ ชน/ทอ้ งถน่ิ และภาคเี ครือขา่ ย

1.1 การนำองค์กร
สำหรับกระบวนการสำคัญของรพ.สต.ในการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพชุมชนของรพ.สต.

บา้ นทุง่ ในไร่ ตำบลทุ่งเตา จัดกระบวนการไดด้ ังนี้
1. งานเชิกรุก คือ การสร้างการเข้าถงึ บริการ หรือการเข้าหาประชาชน โดยมุ่งไปที่การจัดการ

ปัจจัยเสยี่ งท่เี ป็นสาเหตุปญั หาสุขภาพ บริการตอ่ เนือ่ งเป็นองค์รวมโดยยึดชมุ ชนเป็นฐาน และการประสานงาน
อย่างเป็นรูปธรรม มีตัวอย่างอย่างเป็นรูปธรรม เช่นทีมเยี่ยมบ้าน (ทีมสุขภาพประจำครอบครัว ประชาชนทุก
ครัวเรือนมีเบอร์โทรศัพท์ของทีมสุขภาพประจำครอบครัว บริการโทรปรึกษาทีม 3 หมอ) การเยี่ยมบ้าน มี
แนวทางการเยี่ยมบ้าน ตามแนวทาง INHOMESSS ค้นหาปัญหาที่เกี่ยวกับยา ( drug related
problems, DRPs) และแนวทางการแก้ไขปัญหา เยี่ยมบ้าน โดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้ง รพ และ รพ.สต.
แพทย์ เภสัชกร พยาบาล แพทย์แผนไทย กายภาพ นกั โภชนาการ มีการสง่ ตอ่ ข้อมูลกรณีท่ีพบปัญหาจาการใช้
ยาเพอ่ื ตดิ ตามอาการของผู้ปว่ ย โดยมแี นวทางปฏบิ ตั ิในการเลือกกลุ่มผู้ปว่ ยท่ีออกเย่ียมบา้ น เพ่อื ให้ผู้ป่วยได้รับ
การดูแลต่อเนื่องแบบองค์รวมที่ตรงตามปัญหา และความต้องการของผู้ป่วย/ผู้ดูแลโดยทีมสหวิชาชีพของ
โรงพยาบาลและเครอื ข่ายในชุมชน

2. งานเชื่อมโยง คือ การเชื่อมโยงเครือข่ายต่างๆร่วมกับโรงพยาบาล โรงพยาบาลส่งเสริม
สุขภาพ ชุมชนและองค์กรต่างๆทั้งภาครัฐและเอกชน เข้ามามีส่วนร่วมในการคิดและร่วมดำเนินการแก้ปญั หา
สุขภาพด้วยกัน การจดั การเป็นแหล่งเรียนรู้ ให้ขอ้ มูลท้ังวิชาการและการปฏิบัติ มรี ะบบให้คำปรกึ ษาและส่งต่อ
มีการจัดการข้อมูลโดยศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพ เป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ จัดการรับเรื่อง
ปัญหาภัยสุขภาพชุมชน มีการจดั ทำข้อมูล ปญั หาการกระจายยาและผลิตภัณฑส์ ุขภาพเสย่ี งในชุมชน , ปัญหา
การใช้ยาไม่เหมาะสมในชุมชน การขายผลิตภัณฑ์และอาหารที่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพ เพื่อนำไปแก้ไขปัญหา
เชิงระบบ

มีการประชุม ภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาการใช้ยาไม่สมเหตุผล
โดยการมสี ่วนรว่ มกันในชุมชน มแี ผนปฏบิ ตั กิ ารจดั การปัญหายาในชุมชนร่วมกับชมุ ชน ทงั้ ในส่วนของโรงเรียน
ประชาชน ผู้นำชุมชน องค์การบริหารส่วนตำบลมีการดำเนินงานแก้ไขปัญหาการใช้ยาอย่างไม่สมเหตุผล
ร่วมกันตามแนวทางที่กำหนดร่วมกัน อย่างน้อย 1 ประเด็นต่อปี ตามปัญหา OTOP มีการวางแผนการ
ดำเนินงานร่วมกับชุมชน ระบุปัญหาอุปสรรค และแนวทางการพัฒนา ในระยะถัดไป องค์ประกอบเครือข่าย
เฝา้ ระวงั ความปลอดภัยจากยาและผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพ

196
3. งานชมุ ชน คือ การเสริมพลังชุมชนให้ความชมุ ชน เข้ามามีส่วนรว่ มเขา้ มาเรยี นรู้ในการแก้ไข
ปัญหาสุขภาพตนเองและชุมชนได้ด้วยตนเอง และสามารถสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพตนเองและ
ชมุ ชนได้ในระยะยาว(มีการร่วมคิด วางแผน ระดมทุน ดำเนนิ การ และตดิ ตาม) เชน่ มกี ารจัดประชุมช้ีแจงการ
ดำเนินงานศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพให้ทีมสุขภาพได้รับรู้ละร่วมเฝ้าระวังไปด้วยกัน คณะกรรมการพัฒนา
คณุ ภาพชวี ติ ระดับตำบล คณะกรรมการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตระดับอำเภอ และคณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัย
สขุ ภาพโรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบลบ้านท่งุ ในไร่ ตำบลทุ่งเตา ซง่ึ ประกอบไปด้วยคณะกรรมการท่ีมาจาก
ชุมชน/ท้องถิ่น (นายกองค์การบริหารส่วนตำบล) กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ปราชญ์ชุมชน สาธารณสุขอำเภอ
ผู้อำนวยการสถานศกึ ษา เจา้ หน้าทรี่ พ.สต. และอาสาสมัครสาธารณสขุ ประจำหม่บู ้าน มารว่ มระดมความ รบั รู้
และมีบทบาทในการรว่ มวางแผน ระดมทนุ ดำเนนิ งานและติดตามปัญหาสขุ ภาพของชมุ ชน
1.2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์
จากสถานการณ์อดีตที่ผ่านมาการดำเนินงานปัญหาสุขภาพในชุมชนจะเป็นการให้บริการโดย
เจ้าหน้าสาธารณสขุ ประจำ รพ.สต. และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเป็นผู้ไปเฝา้ ระวัง บริการเชิงรุก
บริการตรวจและเข้าไปแก้ปัญหาของชุมชนโดยส่วนใหญ่ มุ่งเน้นไปที่การแก้ปัญหาโดยตรงไม่ได้ใช้การมีส่วน
ร่วมจากชุมชนและเฝ้าระวังเพื่อเป็นการป้องกันปัญหาท่ีจะเกิดขึ้น ทำให้การดำเนินงานยากที่จะสำเร็จและ
ยั่งยืน ในปัจจุบันการทำให้ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมและชุมชนลุกขึ้นมา รับรู้ เกิดความตระหนัก จนนำไปสู่
การเฝ้าระวังปัญหา ออกแบบมาตรการของตนเอง สามารถระดมทุน สรรพกำลังดำเนินการเอง ติดตามการ
ดำเนนิ การเอง และปรบั ปรุงการทำงานตนเองได้ จนทำใหช้ มุ ชนเข้มแข็งในการเฝ้าระวังดูแลภยั ด้านสุขภาพใน
ชมุ ชน ซงึ่ เจา้ หน้าที่สาธรณสุขมีบทบาทเป็นผกู้ ระตุ้นสนับสนุน อสม. แกนนำสขุ ภาพ ทอ้ งถน่ิ /ชุมชน ลุกขึ้นมา
ทำบทบาทและหน้าทไ่ี ด้
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาตำบลบ้านทุ่งในไร่ ตำบลทงุ่ เตา ถือเป็นหน่วยงานบริการภาครัฐท่ีอยู่
ใกล้ชิดกับชุมชนในระดับต้นๆหากบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน สามารถดำเนินงานจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้า
ระวงั สุขภาพในชุมชน ได้อยา่ งมีประสิทธิภาพ ก็จะมีสว่ นชวยให้ประชากรและชุมชน ไดร้ ับความปลอดภัยจาก
การบริโภคยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพต่างๆ รวมทั้งยังส่งเสริมให้ประชากรและชุมชนในพื้นที่มีภูมิต้านทานการ
บริโภค ไม่ให้ถูกหลอกลวงจากผลิตภณั ฑ์หรอื บริการต่างๆที่ไม่เหมาะสมได้อีกด้วย โดยนำข้อมูลเหล่านี้เขา้ สู่
แผนการดำเนินงานยุทธศาสตร์สาธารณสุขอำเภอบ้านนาสาร การดำเนินเฝ้าระวังความปลอดภัยด้านยาและ
ผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพ ท้ังในโรงพยาบาลและ โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบล (รพ.สต.)/PCU ตามนโยบายระบบ
ยา เครือข่ายอำเภอบา้ นนาสาร
ประเด็นยุทธศาสตร์ ที่ 1 มุ่งส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและคุ้มครองสุขภาพประชาชน
(Promotion, Prevention & Protection Excellence) เป้าประสงค์ 1. ประชาชนสุขภาพดี /ภาคีสุขภาพ
เข้มแขง็
ประเดน็ ยุทธศาสตร์ ที่ 2 มงุ่ พฒั นาบรกิ ารสุขภาพ (Service Excellence) เปา้ ประสงค์
หน่วยงานไดม้ าตรฐาน
1.3 ระบบฐานขอ้ มูล (Data)
1.3.1 เก็บข้อมูลเชิงสำรวจ ณ ร้านชำ/ร้านค้าในชุมชน และจัดทำทะเบียน อสม.แกนนำที่
คัดเลอื กเขา้ รับการอบรมแตล่ ะปี ทะเบยี นรา้ นคา้ ร้านชำ มาตรการควบคมุ การจำหนา่ ยในร้านชำ
1.3.2 จัดทำคำสั่งศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้าระวังสุขภาพเพื่อให้ทุกภาคส่วนรับรู้และมีหน้าที่
ความรับผิดชอบในการดำเนนิ งานศูนยแ์ จง้ เตอื นภัยสุขภาพในชุมชน

197
1.3.3 จดั หา จัดทำสอ่ื จดหมายขา่ ว, โปสเตอร์ แผน่ พบั ความรู้สำหรับผ้บู ริโภค การใช้ยาอย่าง
ถกู ต้องเหมาะสม การใช้ยาในผปู้ ่วย
1.3.4 จัดทำทะเบยี นข้อมลู ทะเบยี นรับเรื่องร้องเรียน ทะเบียนผลการส่งตรวจ ทะเบียนการส่ง
ตอ่ และผลการตรวจผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพ อาหาร ยา และอ่ืนๆ
1.3.5 มีการจัดตั้งศูนย์ฯ และป้ายศูนย์ฯอย่างชัดเจน ประชาชนและชุมชนเข้าถึงได้ดำเนิน
โครงการใช้ยาปลอดภัยในชุมชนในเชิงรุก เพื่อขยายองค์ความรู้และการดำเนินงานส่งเสริมการใช้ยาปฏิชีวนะ
อยา่ งสมเหตผุ ล
1.3.6 มีการประสานงานกับเภสัชกรผู้รับผิดชอบงาน โดยมีการรวบรวมข้อมูลทางวิชาการ
สร้างช่องทางเพอ่ื เช่ือมโยงข้อมลู ทางวิชาการที่เกีย่ วขอ้ ง และทำการแจง้ ประสานเภสัชเร่ืองผลติ ภัณฑ์ท่ีพบเห็น
ในชมุ ชน

2. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม
2.1 ปจั จัยพื้นฐานในการบริหารงาน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งในไร่ ตำบลทุ่งเตา ได้ดำเนินการศึกษาสถานการณ์

และปัจจยั ที่มผี ลตอ่ การจดั ตั้งศนู ย์แจ้งเตือนภัยและเฝา้ ระวงั สุขภาพในชุมชน มวี ัตถุประสงค์ ดังน้ี
2.1.1 เพื่อให้ผู้บริโภคและชุมชนสามารถเข้าถึงบริการจากการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้า

ระวังสขุ ภาพ
2.1.2 เพื่อให้เกิดเครือข่ายและระบบเฝ้าระวังการดูแลสุขภาพและแจ้งเตือนภัยอย่างต่อเนื่อง

และย่ังยืน
2.1.3 เพื่อให้เกิดและมีการประสานบริการจากเครือข่ายสุขภาพทั้งภาคประชาชนรัฐและ

เอกชน
แนวทาง/กระบวนการพัฒนาการจดั ต้ังศนู ย์แจ้งเตือนภยั สุขภาพ

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งในไร่ ตำบลทุ่งเตา มีกระบวนการและแนวทางการ
ปฏิบัติงานตามแนวทางการปฏิบัติงานคุ้มครองผู้บริโภคของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดับตำบล ซึ่งใช้
รูปแบบการทำงานโดนมุ่งเน้นไปที่การทำงาน “เชิงรุก”โดยการเผยแพร่ความรู้ที่ถูกต้องและจำเป็นเกี่ยวกับ
ผลิตภัณฑ์และบริการสุขภาพด้านต่างๆมีการจัดกระบวนการ “เชื่อมโยง”เพื่อให้ภาคเครือข่ายตลอดจน
ประชาชนในชุมชนมีความเข้มแข็ง และมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังความเสี่ยงให้กับตนเอง ครอบครัว ไปจนถึง
“ชุมชน” ในรูปแบบเครือขา่ ยองค์กรผ้บู ริโภคในชมุ ชน อันเปน็ การพัฒนาศักยภาพผู้บรโิ ภคใหเ้ ข้มแข็ง และยัง
พัฒนาผู้ประกอบการ ร้านค้า ร้านชำให้มีมาตรฐานมากย่ิงขึ้น ซึ่งสุดท้ายย่อมจะส่งผลใหช้ ุมชนมีความเข้มแข็ง
และอยู่ร่วมกนั อย่างเป็นสุข โดยมีการพัฒนาการจัดต้ังศูนยแ์ จง้ เตอื นภัยและเฝ้าระวังสขุ ภาพ ซึงปัจจัยพืน้ ฐาน
ในการจัดตั้งศนู ย์ ดังนี้

2.1.1 มีปัจจัยด้านบุคลากร มีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการให้ความรู้ทั้งแพทย์ เภสัชกร
เครือข่ายผ้รู บั ผิดชอบงานค้มุ ครองผูบ้ ริโภค อสม.และแกนนำชุมชน เจา้ ของกจิ การ

2.1.2 มีปัจจัยด้านการเงินที่พร้อมสนับสนุนทั้งงบประมาณจากองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นและ
งบประมาณจากชมรมในภาคเี ครือขา่ ยตำบลท่งุ เตา

2.1.3 มศี นู ยใ์ หค้ วามรู้ และมกี ารสนบั สนุนจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มกี ารจัดการระบบเครือข่าย
ทดี่ ี

198
2.1.4 มีระบบการจัดการข้อมูลข่าวสารที่ครอบคลุมและทันสมัยสามารถเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายได้ง่าย
และทันเหตุการณ์ มีโปรแกรมและระบบการแจ้งเตอื นภัยทางอนิ เตอรเ์ นต็

2.2 ผลงานทีแ่ สดงถึงความสำเร็จของการดำเนนิ งาน
2.2.1 การเฝ้าระวังและบริหารจดั การความเสย่ี ง (Risk Management)
ด้วยทรัพยากรของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งในไร่ที่มีค่อนข้างจำกัด ทั้งในด้าน
งบประมาณและบุคลากร จึงจำเป็นต้องประยุกต์แนวทางการดำเนินงานและการจัดบริหารจัดการความเสี่ยง
มาใชใ้ นการดำเนินงานจดั ตัง้ ศนู ย์แจ้งเตือนภัย เพื่อใหเ้ กิดประโยชนแ์ ละประสทิ ธิภาพมากทส่ี ดุ โดยการลงพ้ืนที่
ในชุมชน ตลอดจนการเยี่ยมบ้าน เพื่อสำรวจสภาพปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพทั้งในครัวเรอื นและชุมชน และนำ
ข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ร่วมกับเภสัชกร เพื่อให้เห็นสถานการณ์ปัญหาด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน ในด้าน
ต่างๆ เช่น ปัญหาการบริโภคยาชุด การใช้ยาสเตียรอยด์ การบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจากการหลงเช่ือ
โฆษณา และบรโิ ภคอาหารทมี่ ีสารปนเป้ือนอนั ตราย โดยมีกิจกรรมหลกั ๆ ดังน้ี
1. การตรวจแนะนำรา้ นค้ารา้ นชำ เพ่ือสำรวจฉลากและเอกสารส่ิงพิมพ์โฆษณาท่ไี ม่ถกู ตอ้ ง
2. เฝา้ ระวงั ตดิ ตามรถเร่ จำหน่ายผลติ ภณั ฑ์ทไี่ ม่ถูกต้อง
3. การทดสอบสารปนเป้ือน ทดสอบสารสเตียรอยด์ ในร้านชำ ร้านค้า
4. สำรวจและสอบถามปญั หาการใช้ยาในชมุ ชนกล่มุ วยั ตา่ งๆผสู้ งู อายุ ผ้ปู ่วยตดิ เตยี ง ผปู้ ่วยNCD
5. การเยย่ี มบา้ นเพ่ือสำรวจดูพฤติกรรมการใช้ยาและผลติ ภัณฑส์ ุขภาพ

การนำไปสกู่ ารจดั ตง้ั ศนู ย์แจง้ เตอื นและเฝา้ ระวังภัยสุขภาพชมุ ชน
เมื่อได้รับข้อมูลความเส่ียงแลว้ นำมาวิเคราะห์ในด้านปญั หา และใช้ข้อมูลทางด้านวชิ าการเข้ามาแก้ไข
ปัญหา วิเคราะห์ความเชื่อมโยงและส่วนเกย่ี วข้องในเร่ืองใดบา้ งนำปัญหาที่ได้ไปแก้ไขและแก้ปัญหาต่อไป โดย
จัดให้มีระบบรับเรื่องร้องเรียนจากการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ยาและอาหารในชุมชน กับศูนย์แจ้งเตือนภัยและ
เฝ้าระวังภัยสุขภาพ และประสานงานกับเภสชั กรและกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

2.3 ความยัง่ ยืนของการดำเนนิ งาน
ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ได้แก่ยา อาหาร เครื่องสำอาง เครื่องมือแพทย์ยา และ วัตถุอันตรายในบ้านเรือน
เป็นสิ่งที่ประชาชนบรโิ ภคตั้งแต่ต่ืนนอนจนเข้านอน การบริโภคผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีคุณภาพหรือบริโภคไม่ถูกต้อง
เหมาะสม ล้วนนำมาซึ่งความเจ็บป่วยและที่ร้ายแรงอาจนำมาถึงขั้นเสียชีวิต เช่น อาหารปนเปื้อนสารห้ามใช้
หรือมีจุลินทรยี ์ที่ทำให้เกิดโรค เครื่องสำอางท่ีมีสารห้ามใช้ การใช้ยาผิดหรือใช้ยาที่ไม่มีคุณภาพ มาตรฐาน ยา
ปลอม การบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม ทำให้เกิดโรคตั้งแต่ระบบทางเดินอาหาร โรคไต โรคมะเร็ง โรคหลอด
เลือดและหัวใจ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูงและโรคอื่นๆ อีกมากมาย นอกจากจะทำให้ประชาชน
เจ็บป่วยแล้ว ยังทำให้รัฐบาลต้องสูญเสียงบประมาณการรักษาพยาบาลเป็นจำนวนมาก ขณะเดียวกัน
เทคโนโลยีมีความก้าวหน้า ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็วทางอินเตอร์เน็ต การโฆษณาทางสื่อ
วิทยุ โทรทัศน์และสิ่งพิมพ์ต่างๆ ทำให้เกิดความเสี่ยงในการเข้าถึงผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ผิดกฏหมาย การ
ดำเนินการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน เพื่อ
สง่ เสริมและพฒั นาศกั ยภาพให้กลมุ่ เครือข่ายคุ้มครองผูบ้ รโิ ภคของโรงพยาบาลส่งเสริมสุภาพตำบลบ้านทุ่งในไร่
ตำบลทุ่งเตา อาสาสมัครสาธารณสขุ และผู้ประกอบการในชุมชนได้มีความรู้ และมีส่วนร่วมในการติดตามเฝ้า
ระวังผลติ ภัณฑต์ ่างๆท่ีประชาชนต้องบริโภคและใช้ในชวี ติ ประจำวัน จนเกิดความตระหนักในสิทธิของผู้บริโภค

199
ตลอดจนสามารถเลือกซื้อ เลือกบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม ผู้บริโภคมีความ
ปลอดภัยไม่เกิดการเจ็บป่วยด้วยสาเหตุจากการบริโภค อันจะส่งผลให้ชุมชนเข้มแข็งและมีคุณภาพชีวิตที่ดี
และยงั่ ยนื ตอ่ ไปในชุมชน

3. ผลงานเดน่ ทเ่ี ป็นแบบอย่าง
3.1 การวางแผนการดำเนนิ งาน
3.1.1 ศึกษาชุมชนจัดหาข้อมูล สอบถามและค้นหากลุ่มเป้าหมายที่ให้ความสนใจในเรื่อง
ผลติ ภัณฑ์สุขภาพ อาหาร และยา เพื่อนำกล่มุ เปา้ หมายหรือผูส้ นใจเขา้ รว่ มพฒั นาและอบรมให้ความรู้
เชน่ ร้านชำ
3.1.2 ลงพ้ืนท่ชี มุ ชนเพ่ือพูดคุยแลกเปล่ียนแนวคิดกับเครือข่ายชุมชน แจกแผ่นพับ โปสเตอร์
ใหก้ ับชุมชน รา้ นค้า/รา้ นชำ เพ่ือกระตุ้นและสร้างความตระหนัก ตนื่ ตวั ให้กบั ชุมชน
3.1.3 จัดประชุม ประชุมชี้แจงประชุมหารือกับผู้นำท้องถิ่น ผู้นำสถานศึกษา ผู้ใหญ่บ้าน
นายกองค์การบรหิ ารส่วนตำบลทงุ่ เตาเพื่อหาแนวร่วมและแนวทางการดำเนนิ งาน และของบสนับสนุน
ในการดำเนนิ กิจกรรม สรา้ งความรใู้ หผ้ ู้นำและเพ่มิ เครือข่ายในศนู ยแ์ จ้งเตือนภัย
3.2 แนวทางการดำเนนิ งานและผลลพั ธ์ทเี่ กิดขึ้น

กระบวนการวางแผน ระบบการดำเนินงาน และมาตรการดำเนนิ งานในพน้ื ท่ี
3.2.1 ประชุมแลกเปลย่ี นเรยี นรคู้ ณะทำงาน เพื่อขับเคลื่อนการพฒั นาศูนย์แจ้งเตือนภยั ฯ
3.2.2 จัดต้ังคณะกรรมการศูนย์แจง้ เตือนภยั ฯ
3.2.3 จดั อบรม ใหก้ ับกล่มุ เป้าหมาย(อสม./จนท./ร้านยา/ คลนิ ิก/ร้านชำ )
3.2.4 จดั เก็บรวบรวมข้อมูล ทำทะเบียนข้อมลู พ้ืนฐานร้านชำ รา้ นคา้ รา้ นอาหาร และอื่นๆ
3.2.5 ลงพน้ื ทีช่ ุมชน เข้ารว่ มประชมุ ใหค้ วามรู้แกช่ มุ ชน รา้ นค้า และกลุ่มผู้ป่วย
3.2.6 ตรวจสอบร้านจำหนา่ ย รา้ นค้า ร้านชำ ทีจ่ ำหนา่ ยผลติ ภัณฑส์ ุขภาพ ยา และอาหาร
3.2.7 สร้างเครอื ขา่ ยชุมชนเพื่อเฝ้าระวงั รถเร่ รถพุ่มพวง รถต้ทู ีม่ าจำหนา่ ยผลติ ภัณฑ์สุขภาพ อาหาร

และยา ที่ไมป่ ลอดภยั โดยให้ชมุ ชนมสี ่วนร่วมดแู ล
3.2.8 รับเรื่องร้องเรียน ตรวจสอบผลติ ภณั ฑ์ ยา อาหาร และประสานงานกบั เภสัชกรเพื่อตรวจสอบ

และแก้ไขปัญหา
3.2.9 มีการคยี ข์ อ้ มลู เข้าระบบแจง้ เตือนภัยสุขภาพของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และเผยแพร่ข้อมูล
ขา่ วสารด้านสุขภาพ ในกล่มุ ต่างๆ
3.2.10 แจ้งผลการตรวจสอบ และแจง้ ผลิตภัณฑ์ทมี่ ีอันตรายใหแ้ กช่ มุ ชนได้ทราบ
3.2.11 ใหค้ วามร้แู ก่ นักเรยี น สามชกิ ชมรม อสม. ร้านคา่ ร้านชำ และประชาชนในพืน้ ที่

3.3 ประโยชน์ท่ไี ด้รบั (Impact) ต่อหนว่ ยบริการ/ชุมชน
3.3.1 อาสาสมัครสาธารณสขุ ประจำหมู่บา้ นไดร้ ับการอบรม และได้รับความรู้เพิ่มข้นึ โดยการประเมิน

จาก ข้อสอบก่อนการอบรมและหลังการอบรม จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และสำนักสาธารณสขุ จังหวัดสุ
ราษฎรธ์ านี จำนวน 6 คน จากผลการขอ้ สอบอสม.ได้รบั ความรเู้ พ่ิมข้ึนจากเดมิ

3.3.2 มีอาสาสมัครสาธารณสุขนักวิทย์(อสม.นักวิทย์ยังไม่ได้รับปลอกแขน) ซึ่งถือว่าอสม.ได้รับการ
พัฒนาศกั ยภาพเพ่ิมขึ้น 2หมบู่ า้ น อบรมจำนวน 6 คน จากจำนวน อสม. 44 คน

200
3.3.3 ได้มีศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้าระวังสุขภาพชมุ ชน และเกิดระบบเครือขา่ ยการเฝ้าระวงั เตือนภยั
สุขภาพของชาวบา้ นทงุ่ ในไร่
3.3.4 ร้านค้า ร้านชำ ร้านจำหน่ายอาหาร ได้รับการตรวจประเมินร้าน และเกิดผลการดำเนินงาน
ประเมนิ ร้านชำสีขาว โรงพยาบาลส่งเรมิ สุขภาพตำบลทุ่งในไรม่ ีรา้ นชำร้านคา้ จำนวน 7 ร้าน ได้รบั การประเมิน
ตรวจร้านทั้ง 7 ร้าน พบว่ามีการจำหนา่ ยยาอันตราย ทั้ง 7 ร้าน แต่หลังจากประเมินรา้ นคร้ังที่ 2 พบว่ามีร้าน
ชำสีขาวทีไ่ ม่พบยาอันตรายเลย 2 รา้ น สว่ นทเี่ หลอื 5 ร้านยงั มีจำหนา่ ยยาบางชนดิ ซง่ึ ไดร้ ับคำแนะนำเพ่ิมเติม
และรอประเมนิ ซำ้ รอบต่อไป

3.4 ปจั จัยแห่งความสำเรจ็
การพัฒนาศกั ยภาพ (Empowerment)

3.4.1 เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานคุม้ ครองผู้บริโภค
1. มีการเข้าร่วมประชุมวิชาการแลกเปลี่ยนเรียนรู้คณะทำงาน RDUเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาระบบ
บริการใหม้ ีการใช้ยาอย่างสมเหตผุ ล
2. การส่งเสรมิ การใชย้ าอย่างสมเหตผุ ลในชมุ ชน
3. ดำเนนิ โครงการใช้ยาปลอดภัยในชมุ ชนในเชิงรุก เพอ่ื ขยายองค์ความรแู้ ละการดำเนนิ งานสง่ เสริมการ
ใช้ยาปฏชิ วี นะอยา่ งสมเหตผุ ล
4. ได้รบั การอบรม ไดร้ ับความรู้ท้งั ในกลุ่มเป้าหมาย(อสม./จนท./ร้านยา/คลนิ ิก/ร้านชำ)
5. เกบ็ ข้อมลู การใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพและยาในชมุ ชน คลินิกNCD
6. จนท.เขา้ ร่วมประชมุ เพื่อตดิ ตามผลการดำเนินตามระยะ

3.4.2 อาสาสมคั รสาธารณสุขประจำหมบู่ ้าน
1. อสม.ผู้มีความรคู้ วามสามารถและสามารถถ่ายทอดความร้ตู รวจวิเคราะหแ์ ลปอยา่ งง่ายและ
ประสานงานกับองค์กร ได้
2. อสม.แกนนำที่คดั เลือกเขา้ รบั การอบรมให้ความรู้กบั ศนู ย์วทิ ยาศาสตร์การแพทย์ที่ 11 โดยได้รับ
ความรู้ทั้งทางวิชาการทาดา้ นทฤษฎีและปฏบิ ัติ เปน็ ระยะเวลา 1 วนั (จำนวน 6 คน)
3. อสม.แกนนำท่ีคัดเลือกเขา้ รับการอบรม ไดร้ ับการประเมินความรู้โดยการจดั ทำกิจกรรม 3 เร่ือง
เพอ่ื เสรมิ สร้างความรแู้ ละประเมนิ ผลการไดร้ ับความรูห้ ลงั การอบรม (จำนวน 6 คน)
4. อสม.แกนนำที่คดั เลอื กเข้ารับการอบรม ฝึกปฏบิ ัตกิ ารออกตรวจรา้ นชำ/รา้ นคา้ ในชมุ ชน มคี วามรู้
ในการตรวจ ATK ให้กับผ้รู บั บริการได้

3.5 ส่ิงทีไ่ ดเ้ รียนรู้จากการดำเนินงาน
จากการดำเนนิ งานจัดต้งั ศูนย์แจง้ เตือนภัยของโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลบา้ นทุง่ ในไร่ ไดร้ บั การ
เรยี นรู้ ดงั น้ี

3.5.1 ทำใหเ้ จ้าหนา้ ท่ีผดู้ ำเนนิ งานไดม้ ีความรูท้ างวิชาการด้านงานคุ้มครองบรโิ ภค เรียนรู้ที่จะ
จัดตัง้ ศูนยแ์ จง้ เตือนภยั ภายในระยะเวลาที่จำกัดและเกิดการเรียนรู้ การคน้ คว้าหามูลท่ีน่าสนใจมาเพิ่มพนู
ความรใู้ หก้ ับตนเองและอสม.

3.5.2 สามารถนำความรู้ที่ได้รับจากการอบรมออนไลน์ ค้นคว้า ศึกษาจากเอกสารคู่มือ และ
สอบถามจากเจ้าหน้าที่กรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ ได้เรียนรู้ไปพร้อมกับ อสม. นำไปใช้ได้จริงและเกิดผลงาน

201
จากการออกตรวจร้านค้าร้านชำ อสม.และชุมชนนำความรู้ไปใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันของตนอย่างมี
คณุ ภาพ

3.5.3 ได้เรียนรู้จากสถานการณ์จริง สามารถใช้เครื่องมือคืออุปกรณ์ตรวจ ทดสอบ ยาและสาร
อันตราย ด้วยตนเอง

3.5.4 ได้ทดสอบความสามารถของตน เนื่องจากเป็นภารกิจที่ค่อนข้างจะใช้เวลามีเลาน้อยมาก
สถานการณโ์ ควิด -19 ทีก่ ำลงั ระบาด และเปน็ งานใหมส่ ำหรบั ผรู้ ับผดิ ชอบงานในครง้ั จงึ ต้องมีความพยายามที่
จะเรยี นรูแ้ ละใส่ใจ เพื่อให้เกดิ การจดั ต้ังศูนย์แจ้งเตอื นภัยท่ีมีความสำเร็จขนึ้ ได้

3.5.5 ได้เรยี นร้เู ทคนคิ การเขา้ สู่ชมุ ชน การประสานงานระหว่างองคก์ รและสร้างเครือข่าย

3.6 บทสรุป/ข้อเสนอแนะเพื่อการพฒั นา/ต่อยอด
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งในไร่ ได้จัดตั้งและรับการประเมินศูนย์แจ้งเตือนภยั และเฝ้า
ระวังสุขภาพชุมชน ทำให้เกิดการพัฒนาศักยภาพเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงาน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริม
สุขภาพ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน นักเรียน และประชาชนในพื้นที่ ก่อให้เกิดเครือข่ายการเฝ้า
ระวงั ดูแลสขุ ภาพในชมุ ชน เกิดศนู ย์กลางแจง้ เตือนภยั สขุ ภาพ ซ่งึ สรปุ เป็นขอ้ ได้ดงั นี้

3.6.1 เกิดเครือข่ายสุขภาพจากอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยอสม.ได้รับการอบรม
พัฒนาศกั ยภาพ เป็น อสม.นักวิทย์ จำนวน 6 คน

3.6.2 ร้านค้า/รา้ นชำไดร้ ับการตรวจประเมินรา้ นชำสีขาว ไดร้ ับการประเมนิ 7 ร้าน
3.6.3 ร้านค้า/รา้ นชำ/แผงลอย ไดร้ บั การส่มุ ตรวจความปลอดภยั ด้านอาหารจากรถเคลอื่ นที่
3.4.4 ร้านค้า/ร้านชำ ได้รับการประเมิน อย่างน้อย 2 ครั้ง ได้รับแผ่นพับการจำหน่ายยาที่
ปลอดภยั ใหค้ ำแนะนำให้ความรู้ทกุ รา้ น
3.4.5 ประชาชน ผู้นำชุมชนและเครือข่ายเกิดกระแสและตระหนักในเรื่องการใช้ยาและ
ผลิตภัณฑ์สขุ ภาพมากขน้ึ
ขอ้ เสนอแนะ การพัฒนา/ตอ่ ยอด
จากการดำเนนิ งานศนู ยแ์ จ้งเตอื นภัยในครั้งน้ี ทำใหเ้ กิดการพฒั นาระบบการแจง้ เตือนภัยสขุ ภาพข้ึนใน
หมู่บ้าน ชาวบ้านตระหนักและมองเห็นความสำคัญ แต่ด้วยการเริ่มดำเนินงานในครั้งนี้จัดทำด้วยเวลาจำกัด
และมีเวลาน้อยมากก่อนรับการประเมิน อีกทั้งยังไม่ได้ร่างงบประมาณการดำเนินเข้าแผนขององค์การบริหาร
สว่ นตำบล ทำให้มคี วามตดิ ขัดในเรื่องงบประมาณ แต่สามรถจัดตง้ั ศูนยแ์ จ้งเตือนภยั ข้ึนได้ดว้ ยความร่วมมือของ
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และเครือข่ายใน
พ้นื ที่ รว่ มสนบั สนุนงบประมาณบางสว่ น จงึ ทำใหเ้ กิดความสำเรจ็ และจัดตั้งศนู ย์แจ้งเตือนภัยโดยผ่านไปด้วยดี
และเพอ่ื ความยั่งยืนและการพฒั นาทตี่ ่อเนอื่ ง สามารถตอ่ ยอดผลงานท่ีตั้งหวงั ไว้ ดังน้ี
1. จัดทำโครงการจัดตงั้ ศนู ยแ์ จง้ เตือนภยั เพอ่ื ขอรับการสนับสนุนงบประมาณจาก
องค์ การบริหารส่วนตำบลในปีต่อไป พร้อมทั้งจัดหาอุกรณ์และชุดทดสอบเพิ่มเติมเพื่อให้มีการตรวจสอบที่
หลากหลายเพมิ่ ขึ้น
2. อบรมใหค้ วามรแู้ กเ่ จา้ ของรา้ นค้ารา้ นชำในพ้ืนที่
3. สรา้ งเครอื ข่ายเพิ่มข้นึ จากโรงเรียน มนี ักวทิ ย์น้อยในโรงเรียน(อย.น้อย)
4. รา้ นค้ารา้ นชำเป็นรา้ นชำสขี าว ทกุ รา้ นในพื้นท่ี
เนอ่ื งจากรพ.สต.บ้านท่งุ ในไร่ เดมิ เป็นอาคารสำนกั งานเกา่ มีพื้นทจ่ี ำกดั ในการจัดตงั้ เป็น

202
ศูนย์แจ้งเตือนภัย ในปีงบประมาณ 2566 จะย้ายไปอาคารใหม่ศูนย์แจ้งเตือนภัยจะมีพื้นที่ที่ชัดเจนและพร้อม
สำหรับการดำเนนิ งานมากข้ึน

4. ผลการประเมินตนเองศูนยแ์ จ้งเตือนภัย
ผลการประเมินตนเองตามเกณฑศ์ นู ย์แจ้งเตือนภยั ของโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบ

203

บลบ้านทุ่งในไร่ ตำบลทงุ่ เตา อำเภอบ้านนาสาร จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี

204

ภาคผนวก
1. การบริหารองค์กรเพือ่ ขับเคลอ่ื นศนู ย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้าระวังภัยสุขภาพ
ขบั เคล่ือนโดยการนำองค์ ภาคีเครือขา่ ย มีการวางแผนยทุ ธศาสตร์ และระบบข้อมูลสารสนเทศ

205

2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลงานภาพรวม
กจิ กรรมตรวจรา้ นชำ ประชุมกล่มุ องคก์ รเครอื ขา่ ย เก็บอาหารสง่ ตรวจ แจกแผ่นพับโปสเตอร์

206

3. ผลงานเดน่ ที่เปน็ แบบอยา่ ง
อสม.ไดร้ บั การอบรม เป็นอสม.นกั วิทยไ์ ด้รบั ประกาศนยบัตร 6 คน ครบทง้ั 2 หมู่บ้าน

ประชุมช้แี จ้งภาคเี ครือข่ายจาก อบต.ผู้นำชมุ ชน แกนนำสขุ ภาพในพืน้ ที่
อสม.ได้ปฏบิ ัติงานออกตรวจรา้ นชำ จัดเก็บอาหารส่งตรวจ ตรวจทดสอบสารสเตียรอยด์

207
เผยแพรป่ ระชาสัมพนั ธ์แจกโปสเตอร์ แผ่นพับ

208

ผลการดำเนินงานศนู ย์แจง้ เตอื นภยั สุขภาพในชมุ ชน

รพ.สต. บ้านยางองุ ตำบลนำ้ พุ อำเภอ บา้ นนาสาร

1. การบริหารองค์กรเพือ่ ขบั เคลือ่ นศูนยแ์ จ้งเตอื นภัยสขุ ภาพในชุมชน
1.1 ที่มาและการนำองค์กร
กลุ่มคุ้มครองผู้บริโภคตำบลน้ำพุ ได้เริ่มก่อตัง้ ข้ึน ตั้งแต่ ปี 2553 โดยเป็นกลุ่มที่ตกผลึกมาจาก

โรงเรียน อสม.ตำบลน้ำพุ ประกอบด้วย อสม.ที่มีความตั้งใจและสมัครใจในการดำเนินงานด้านคุ้มครอง
ผู้บริโภคอยา่ งเข้มข้น มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกลุ่ม มีมติให้นางสาวกานต์รวี ศิริทอง ตำแหน่ง ผอ.โรงเรยี น
อสม.ตำบลน้ำพุ เป็นประธานกลุ่ม ทั้งยังเป็นผู้ที่มีความสนใจในงานด้านคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพอยู่เป็น
ทุนเดิมอยู่แล้ว ทั้งยังเป็นผู้ผลักดันการบรรจุหลกั สูตรดา้ นความปลอดภัยดา้ นอาหารและการคุม้ ครองผู้บรโิ ภค
ในหลักสูตรของ โรงเรียน อสม.ตำบลน้ำพุ และมี จนท.สาธารณสุข จาก รพ.สต. เป็นที่ปรึกษาในการ
ดำเนินงาน มีภาคท้องถิ่น อบต.เป็นที่ปรึกษาและสนับสนุนงบประมาณอย่างเต็มที่ ปัจจุบันมีสมาชิกที่
ปฏิบตั งิ านต่อเนื่องจำนวน 30 คน โดยกล่มุ ไดเ้ ร่มิ มีการจัดทำโครงการคุ้มครองผบู้ รโิ ภคตำบลนำ้ พุ มีการจัดทำ
แผนการดำเนินงานแบบมีส่วนรว่ ม และดำเนินกจิ กรรมอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด จัดใหม้ ีการพัฒนาศักยภาพ
ของกลุ่มโดยอบรมสมาชกิ กลุ่มด้านการเฝ้าระวังสารปนเปื้อนในอาหาร จัดอบรมใหค้ วามร้ดู า้ นอาหารปลอดภัย
โรคที่เกิดจากสารปนเปื้อนในอาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพต่างๆ ตลอดจนการใช้ชุดทดสอบสารปนเปื้อนใน
อาหาร มีการตรวจสอบเฝ้าระวัง สถานการณ์ปัญหาด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และอาหาร ในด้านต่างๆ
เช่น ปัญหาการบริโภคยาชุด ยาสเตียรอยด์ เครื่องสำอางอันตราย การบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจากการ
หลงเช่อื โฆษณา การบรโิ ภคอาหารท่ีมสี ารปนเปื้อนอันตราย เฝ้าระวงั สุขภาพ ประสานกบั คลินิกเกษตรกรเพ่ือ
เจาะเลือดเพื่อตรวจหาสารเคมีตกค้างในกลุ่มเกษตรกรเพื่อประเมินผลการดำเนินงาน และจัดช่องทางเพื่อรับ
เรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับ อาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพ และขยายเครือข่ายไปยังโรงเรียน อย.น้อย โรงเรียน
ผู้สูงอายุ และกลุ่มผู้ประกอบการตลาดนัด ร้านชำ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมานั้น แม้จะเป็นการดำเนินการเชิง
รุก แตย่ งั ไมส่ ามารถสร้างความเช่อื มน่ั ในกระบวนการแก่ชุมชนและ อสม.ผู้ปฏิบัติงานได้อย่างเต็มที่ โดยเฉพาะ
อยา่ งยิ่งผลของการตรวจสอบเฝ้าระวงั ผลติ ภัณฑส์ ุขภาพ เนื่องจากบุคลากร อสม.ท่ีปฏบิ ตั ิงานยงั ขาดการพัฒนา
ศักยภาพด้านการทดสอบที่ได้มาตรฐาน อีกทั้งขาดเทคโนโลยีที่นำมาใช้ในการตรวจสอบเบื้องต้น ทำให้
สิ้นเปลืองงบประมาณในการตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพ จนในปี 2561 อสม. ตำบลน้ำพุ โดยกลุ่มคุ้มครอง
ผบู้ รโิ ภคตำบลน้ำพุ ได้มีโอกาสเขา้ รับการอบรมพัฒนาศักยภาพ อสม.นักวทิ ยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน เพื่อเข้า
ร่วมเป็นเครือข่ายการดำเนินงานร่วมกันกับศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 11 สุราษฎร์ธานี และผ่าน
กระบวนการการประเมินเปน็ ศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนผลิตภณั ฑ์สุขภาพในชมุ ชนในปี
2561 และดำเนินการต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน การทำงานร่วมกันของของศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ รพ.สต.บ้านยางองุ
มกี ารจัดประชุมชี้แจงการดำเนนิ งาน ผา่ น คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชวี ิตระดบั ตำบล (พชต.) ซ่ึง ประกอบ
ไปด้วยคณะกรรมการท่ีมาจากชุมชน/ท้องถ่ิน (นายกองค์การบริหารส่วนตำบล) กำนนั ผ้ใู หญบ่ า้ น สาธารณสุข
อำเภอ ผ้อู ำนวยการสถานศกึ ษา เจ้าหน้าท่ีรพ.สต. และอาสาสมัครสาธารณสขุ ประจำหมูบ่ า้ น มีบทบาทในการ
รว่ มวางแผนดำเนินงานและติดตามปญั หาสุขภาพของชมุ ชน เกดิ พลังชุมชนเข้ามามสี ว่ นร่วมในการแก้ไขปัญหา
สุขภาพตนเองและชุมชนได้ด้วยตนเอง และสามารถสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพ ของชุมชนได้ใน
ระยะยาว

209

กรอบแนวคดิ
1. เฝา้ ระวงั และรับเร่ืองร้องเรยี นปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน ให้สามารถดูแลสุขภาพด้วย
ตนเอง โดยอาศัยข้อมลู จากวทิ ยาศาสตร์การแพทยช์ ุมชน
2. เพิม่ ศักยภาพชุมชน ในการเฝา้ ระวังและแจง้ เตือนภัยสขุ ภาพในชมุ ชน
3. เปิดโอกาสประชาชนให้มคี วามเสมอภาค มีความตระหนัก เข้าใจและเข้าถึงองค์ความร้แู ละ
เทคโนโลยีที่มีประโยชน์ตอ่ การป้องกนั ควบคมุ รกั ษาสขุ ภาพตนเองใหป้ ลอดภัยจากการเกิดโรค
4. เป็นการพัฒนาฐานขอ้ มูล “ระบบแจ้งเตือนภัย” และส่งเสริมให้มีการนำไปใช้ประโยชน์เพื่อ
การคมุ้ ครองผู้บริโภคในชุมชน
1.2 การวางแผนเชงิ ยทุ ธศาสตร์
การดำเนินงานศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพใน
ชุมชน ของรพ.สต.บ้านยางอุง มีแนวคิดหลักในการทำงาน คือ ปรับเปล่ียนองค์ความรูแ้ ละเทคโนโลยีที่มีอย่ใู ห้
เหมาะสม สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของชุมชน ก่อนนำไปสู่การถ่ายทอดแบบบูรณาการ
ผสมผสานกับการบรหิ ารจดั การของชุมชน นำไปสกู่ ารขับเคล่อื นยุทธศาสตร์ของ รพ.สต.บ้านยางองุ
ประเดน็ ยุทธศาสตร์ ที่ 1 มุ่งส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและคุ้มครองสุขภาพประชาชน
(Promotion, Prevention & Protection Excellence) เป้าประสงค์ 1. ประชาชนสุขภาพดี /ภาคีสุขภาพ
เข้มแข็ง ประเด็นยุทธศาสตร์ ที่ 4 มุ่งพัฒนาบริการสุขภาพ (Service Excellence) เป้าประสงค์ การ
ดำเนนิ งานจัดต้ังศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้าระวังสุขภาพในชุมชน สง่ เสรมิ ใหป้ ระชาชนในชุมชนมีพฤติกรรมการ
บริโภค ไม่ให้ถกู หลอกลวงจากผลติ ภัณฑ์หรือบริการต่างๆ ทไี่ มเ่ หมาะสม โดยนำขอ้ มลู ปญั หาต่างๆ ในพื้นท่ีเข้า
สู่แผนการดำเนนิ งานยทุ ธศาสตร์สาธารณสขุ ของ รพ.สต.บา้ นยางอุง
1.3 ระบบสารสนเทศ “กรมวทิ ย์ With You”
เป็นระบบแจ้งเตือนภัยและฐานข้อมูลคุณภาพความปลอดภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยใช้
เทคโนโลยีสารสนเทศ จากศูนย์แจ้งเตอื นภยั เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพในชุมชน
ผ่านเว็บไซด์https://alert.dmsc.moph.go.th/ ที่จัดตั้งขึ้น และผ่านการตรวจสอบข้อมูลโดยคณะกรรมการ
กลั่นกรองข้อมูลของระบบ ก่อนทำการเผยแพร่ข้อมูล ระบบสารสนเทศแจ้งเตือนภัยสุขภาพ ชื่อ “กรมวิทย์
With You” เพื่อใช้เป็นช่องทางถ่ายทอดความรู้ สื่อสารความเสี่ยง และแจ้งเตือนภัยสุขภาพ ใช้งานได้ท้ัง
คอมพิวเตอรแ์ ละโทรศพั ท์มอื ถือ
ผู้ใช้งาน ได้แก่ ประชาชนทั่วไป สามารถเข้าใช้งานโดยไม่ต้องลงทะเบียนใช้งาน เพื่อรับข้อมูล
ข่าวสาร ข้อมูลความเสี่ยง ข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่มีความเสี่ยงอันตราย เจ้าหน้าที่สาธารณสุขทกุ ระดับ ที่มีบทบาท
อำนาจหน้าที่ในงานคุ้มครองผู้บริโภค หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล
โรงพยาบาลทุกระดับ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานคณะกรรมการ
อาหารและยา ต้องทำการลงทะเบียนใช้งานและผ่านการตรวจสอบสิทธิ์การใช้งานก่อน จึงจะสามารถนำเข้า
ขอ้ มูล สง่ ต่อข้อมูลผลิตภัณฑส์ ุขภาพท่มี ีการเฝ้าระวงั หรือใชข้ อ้ มูลสารสนเทศในระบบได้

210
2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลงานภาพรวม

2.1 ปัจจัยพ้นื ฐานในการบรหิ ารงานหรือโครงการ ประกอบด้วยปจั จยั 4 ด้าน(4M) ไดแ้ ก่ ปจั จัยด้าน
คน (Man) ปัจจัยด้านวัตถุดิบ (Meterial) ปัจจัยด้านการจัดการ (Management) และ ปัจจัยด้านการเงิน
(Money) ดงั น้ี

2.1.1 ปจั จยั ด้านคน (Man)
1). ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบศูนย์แจ้งเตือนภัยฯในส่วนของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ

ตำบล
ศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน รพ.สต.

บ้านยางอุง ได้ดำเนินการเต็มรูปแบบมาต้ังแต่ปี 2561 โดยผ่านการประเมินจากศูนยว์ ิทยาศาสตร์การแพทย์ที่
11 สุราษฎร์ธานี เดิมเป็นคำสั่งอำเภอบ้านนาสาร ที่ 236/2561 ลงวันที่ 11 มิถุนายน 2561 ลงนามโดยท่าน
นายอำเภอบ้านนาสาร ต่อมาได้มีการเปลี่ยนแปลงผู้นำท้องถิ่นและผู้นำท้องที่ในพื้นที่ตำบลน้ำพุ เพื่อการ
ดำเนินงานท่เี ป็นปจั จุบนั และสะดวกในการประสานงานตามบริบทจรงิ ของพื้นท่ี จึงไดป้ ระสานขอความร่วมมือ
ในการแต่งตั้งคณะทำงานศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ ชุดใหม่ ตามคำสั่งสำนักงานสาธารณสุขอำเภอบ้านนาสาร ท่ี
263/2565 ลงวันที่ 3 สิงหาคม 2565 มีคณะกรรมการทั้งสิ้น 15 คน จากภาคส่วนต่างๆในชุมชน และมี
ผู้รับผิดชอบงานด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ประกอบด้วยโดยมีการแบ่งหน้าที่ตามผังโครงสร้าง อสม.
วิทยาศาสตรก์ ารแพทยช์ ุมชน รพ.สต.บา้ นยางอุง อยา่ งชัดเจน

2). มีอสม.ที่ผ่านการอบรมหลักสูตรของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ศูนย์แจ้งเตือน
ภัย รพ.สต.บ้านยางอุงมี อสม.นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนที่ได้รับปลอกแขนแล้ว จำนวน 18 คน
ตั้งแต่ปี 2561 และได้เข้ารับผ่านการอบรมออนไลน์เพื่อฟื้นฟูความรู้จาก รพ.สต.ทุกปี และล่าสุด เนื่องจาก
สถานการณ์โควิด-19 จึงสมัครเข้ารับการอบรมแบบ online จากศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 11 สุราษฎร์
ธานี ในวนั ที่ 7 มนี าคม 2565 จำนวน 16 คน ทำให้ อสม.มอี งค์ความรูเ้ กี่ยวกบั ผลิตภัณฑ์สุขภาพ การทดสอบ
เบื้องต้นด้วยชุดทดสอบ ได้แก่ สารปนเปื้อนในอาหาร สารห้ามใช้ในเครื่องสำอาง และสารสเตียรอยด์ในยา
ตลอดจนการใช้ชุดตรวจโควดิ -19 (ATK) และมี อสม.ดเี ด่นระดบั ชาติ สาขาการคุ้มครองผูบ้ รโิ ภค ปี 2563 และ
เป็น อสม.นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ดีเด่นระดับภาค ปี 2563 ได้แก่ นางสาว กานต์รวี ศิริทอง มีความรู้
ความสามารถด้านการคุ้มครองผู้บริโภค และวิทยาศาสตร์การแพทย์ สามารถเป็นพี่เลี้ยงและผู้นำการ
ดำเนินการศูนย์แจ้งเตือนภัยให้กับสมาชิก และเครือข่ายในและนอกอำเภอได้เป็นอย่างดี มีการจัดประชุมและ
อบรมเชงิ ปฏบิ ตั ิการเพอ่ื พัฒนาศักยภาพ อสม. นักวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์อย่างสม่ำเสมอทุกปี

3) ภาคีเครือขา่ ย
มีภาคเี ครือข่ายการทำงานร่วมกนั เรม่ิ จากการนำเสนอปญั หาดา้ นสขุ ภาพในพืน้ ที่ ผา่ นท่ี
ประชุมคณะกรรมการพัฒนาคณุ ภาพชีวิตตำบลน้ำพุ (พชต.) การประชุมหมู่บ้าน/และการประชุมเพือ่ นำเสนอ
โครงการของบประมาณจากเงินกองทนุ หลักประกันสุขภาพ อบต.นำ้ พุ เพอ่ื จัดการปัญหาสุขภาพในตำบล โดย
มีตัวแทนจากภาคส่วนต่างๆ ในตำบล ร่วมเป็นคณะกรรมการ เช่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ผู้สูงอายุ แกนนำ
สตรี จนท.สาธารณสขุ ครู อบต และภาคประชาชน เชน่ ผู้ประกอบการรา้ นชำ เป็นต้น

211

จากผลการดำเนนิ งานทีผ่ า่ นมา ไม่พบขอ้ ร้องเรียนในหม่บู ้าน แต่ประชาชนมีความตื่นตัว
รูจ้ ัก/ใหค้ วามสำคญั และใหก้ ารตอบรับการทำงานของ อสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ใหค้ วามร่วมมอื เป็น
อย่างดี สามารถเข้าถึง แก้ไข และป้องกันปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพอันตรายได้อย่างรวดเร็ว ทันท่วงที และ
ครอบคลมุ พื้นที่มากขึน้

2.1.2 ปัจจัยด้านวัตถุดิบ (Material): มีสถานที่ และเครื่องมือที่ใช้ในการทำงาน เช่น ชุด
ทดสอบและการเข้าถงึ โปรแกรมฐานขอ้ มูลที่ช่วยในการดำเนนิ กจิ กรรมเฝา้ ระวงั ของศนู ยฯ์ ดังนี้

1) สถานที่ ทต่ี ้ังศนู ยแ์ จ้งเตือนภยั ฯ พืน้ ที่ทำงาน/ป้าย/แผนผัง
ที่ทำการศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ รพ.สต.บ้านยางอุง ตั้งอยู่ที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ตำบลบ้านยางองุ ตำบลนำ้ พุ อำเภอบา้ นนาสาร จังหวัดสรุ าษฎร์ธานี เปดิ ใหบ้ รกิ ารทุกวันท่ี 5 และ 15 ของทุก
เดอื น มีวัสดุอปุ กรณพ์ ร้อมในการปฏบิ ตั งิ านและให้บรกิ ารแก่ประชาชน
มีห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนแยกเฉพาะการทำงาน มีแผนผังการ
ปฏิบตั งิ านมพี ้ืนทเี่ พียงพอ และ มีโต๊ะ เกา้ อ้ี สำหรบั ผปู้ ฏบิ ัตงิ าน มีการจดั ต้งั ศนู ยแ์ จง้ เตอื นภัยเฝ้าระวังและรับ
เรื่องร้องเรียนผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และขยายสาขาจำนวน 6 หมู่บ้าน ที่บ้านของ อสม.นักวิทย์ ในแต่
ละหมู่บ้าน เพอ่ื เพ่ิมช่องทางและความสะดวกในการเข้าถงึ ของประชาชนในพ้นื ท่ี

212
เพิม่ ชอ่ งทางการเข้าถึง : นอกจากนี้ เพ่ือเพมิ่ ช่องทางใหป้ ระชาชนทุกหมู่บ้าน สามารถ
เข้าถึงการให้บริการเฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนผลติ ภัณฑ์สุขภาพในชุมชนสะดวกยิง่ ขึ้น ได้จัดให้มีศูนย์แจ้ง
เตือนภัยฯสาขา ในทุกหมู่บ้าน ที่ทำการสาขาย่อยคือบ้านของ อสม.นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่มีกระจายอยู่
ทุกหมู่บ้าน หมู่บ้านละ 1 สาขาย่อย โดยมีหน้าที่รับตัวอย่างผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ต้องสงสัย หรือที่ประชาชน
รอ้ งเรยี น ลงทะเบียน ตรวจสอบคดั กรองเบอื้ งตน้ มชี ุดทดสอบ สารสเตยี รอยดใ์ นยาประจำศนู ย์ฯยอ่ ย สามารถ
ตรวจสอบเบื้องต้นได้ทนั ที กอ่ นจะเป็นผนู้ ำสง่ ทีศ่ ูนย์แจ้งเตือนภยั ฯ รพ.สต.บ้านยางอุงตอ่ ไป
สาขายอ่ ยหมทู่ ่ี 1 บา้ นนางสำลี ใจออ่ น
สาขายอ่ ยหมู่ท่ี 2 บ้านนางสาวสาคร อติชาติ
สาขายอ่ ยหมู่ท่ี 3 บา้ นนางสาวกานต์รวี ศิรทิ อง
สาขายอ่ ยหมทู่ ่ี 4 บา้ นนางจริ าภรณ์ เจรญิ ภกั ดี
สาขาย่อยหมู่ท่ี 5 บา้ นนางพิมลรตั น์ ลอื หล้า
สาขายอ่ ยหมู่ท่ี 6 บ้านนางวนั ดี วงศ์ฤทธ์ิ

ประกอบด้วย 2) ชุดทดสอบ มีชุดทดสอบ พร้อมใช้งาน ครบถ้วน ตามสภาพปัญหาของชุมชน

- สเตียรอยด์ในยาแผนโบราณ
- สารปรอท ไฮโดรควโิ นน และกรดเรทิโนอกิ ในเครอ่ื งสำอาง
- บอรแ์ ร็กซ์ ฟอร์มาลิน สารกนั รา สารฟอกขาว ยาฆา่ แมลง I-kit
- สารโพลารใ์ นนำ้ มนั ทอดซ้ำ

213
3) ลงทะเบียนในฐานข้อมูลศนู ย์แจ้งเตอื นภัย รพ.สต.บา้ นยางอุง ไดด้ ำเนินลงทะเบียน
ในเว็บไซต์หน้าต่างเตือนภัยสุขภาพ และ มีอสม.นักวิทย์ฯ https://alert.dmsc.moph.go.th ลงทะเบียนใน
ระบบ ทั้งส้นิ 18 คน
2.1.3 ปัจจยั ด้านการจัดการ (Management) : มขี ้อมลู พ้ืนฐานและการวิเคราะห์
สถานการณ์และกำหนดเปน็ แผนในการปฏบิ ัติงาน

1) ขอ้ มูลพนื้ ฐาน/ขอ้ มลู สถานการณ์หรอื ปัญหาเกยี่ วกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ

ขอ้ มูลพนื้ ฐานปี 2565 จำนวน (แหง่ ) หมายเหตุ

รา้ นขายยา/คลินกิ ทางการพยาบาล 3/2
รา้ นขายของชำ 30
ร้านเสริมสวย/ร้านตดั ผมชาย 15
กล่มุ ผลิตภัณฑส์ ุขภาพในชมุ ชน 0
ตลาดนดั 2
ร้านอาหาร/แผงลอยจำหนา่ ยอาหาร 1/12
ร้านจำหนา่ ยบหุ รี่ สุรา 25

พ้ืนที่ตำบลนำ้ พุ อ.บา้ นนาสาร จ.สุราษฎร์ธานี มพี ื้นทีร่ บั ผิดชอบ 6 หมูบ่ ้าน เป็นพื้นท่ีท่ี
เริ่มมีความเจริญ เป็นพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท และมีประชากรย้ายเข้าย้ายออกสูง ส่วนมากเป็นแรงงานต่างถ่ิน
ทำให้มีจำนวนร้านอาหาร / หาบเร่ แผงลอย ร้านขายของชำเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก อีกทั้งยังพบผู้ป่วยด้วย
อาหารเป็นพิษในอตั ราทสี่ ูงทุกปี อีกทัง้ มรี ้านค้า ร้านขายปลกี ทม่ี ีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพหลายร้าน สุ่ม
เสี่ยงต่อการจำหน่ายผลิตภณั ฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน เช่น เครื่องสำอางห้ามจำหน่าย กาแฟลดน้ำหนัก ยาอันตราย
ยาห้ามจำหน่าย เป็นต้น อีกทั้งประชาชนในพื้นที่ ตำบลน้ำพุ เป็นพื้นที่ที่มีการเข้าออกของแรงงานต่างถิ่น ทำ
ใหเ้ กดิ การแพรร่ ะบาดของยาแผนโบราณท่ปี นเปื้อนสเตียรอยดท์ ่ีนำมาจากพื้นที่อ่นื โดยเปน็ การบอกต่อๆกันถึง
สรรพคุณ ประกอบกับประชาชนมักซื้อยารับประทานเองเมื่อเจ็บป่วยด้วยความเชื่อผิดๆ และค วามเคยชิน
ความสะดวก ทำให้พบยาชุดแก้หวดั แก้ปวดเมือ่ ย และพบยาปฏชิ ีวนะเหลอื ใช้ในครัวเรอื น พบมากในครัวเรือน
ที่มีผูส้ ูงอายผุ ู้ป่วยโรคไมต่ ดิ ตอ่ เร้ือรัง

สถานการณแ์ ละการวิเคราะหป์ ัญหาสุขภาพและภยั คุกคามดา้ นการคุ้มครองผู้บรโิ ภคด้านสุขภาพ

ข้อมูลสถานการณ์และการวิเคราะห์ปัญหาในพื้นที่ มีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากการเยี่ยมบ้าน การ
ติดตามตรวจประเมินเฝ้าระวัง ร้านชำ ร้านเสริมสวย ร้านหาร ตลาดนัด และการพูดคุยสอบถามในที่ประชุม

214
หมู่บ้าน ตลอดจนการเก็บข้อมูลผ่านช่องทางอื่นๆ เช่น อสม. ผู้รับบริการ มีการคืนข้อมูลสู่ทีป่ ระชุมประชาคม
เพ่อื นำไปสู่ขอ้ เสนอการทำโครงการ สรปุ เปน็ ประเดน็ ดังน้ี

1. ประชากรในพืน้ ท่ี ตำบลน้ำพุ อำเภอบ้านนาสาร จงั หวัดสุราษฎร์ธานี ประกอบอาชีพหลักคือการทำ
การเกษตร ได้แก่ การทำสวนผลไม้และยางพารา ทำให้มีโอกาสสัมผัสกับสารเคมีตกค้างในการทำการเกษตร เช่น
ยากำจัดวชั พชื ยาปราบศัตรพู ืช

2. ตำบลน้ำพุ เป็นพื้นที่ที่เริ่มมีความเจริญ เป็นพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท มีประชากรย้ายเข้าย้ายออกสูง
ส่วนมากเป็นแรงงานต่างถน่ิ ทำใหม้ จี ำนวนรร้านอาหาร / หาบเร่ แผงลอย รถเร่ รถพมุ่ พวง และร้านขายของชำ
เกดิ ข้ึนในหมูบ่ า้ นเพ่มิ มากข้นึ เปน็ จำนวนมาก หากไมม่ ีระบบการเฝ้าระวงั ปอ้ งกนั ในเร่อื งของการผลติ จำหน่าย
หรือผู้ประกอบการและประชาชนไม่มีความรู้อาจส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในการบริโภคผลิตภัณฑ์
สขุ ภาพขอประชาชน

3. ปัจจุบันเป็นยุคของสารสนเทศไร้พรมแดน ทำให้การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร การโฆษณาชวนเช่ือ
ต่างๆ ทางสื่อออนไลน์ ทางวิทยุ ทางโทรทัศน์ เป็นต้น หากประชาชนไม่มีความรู้เท่าทัน อาจทำให้หลงเป็น
เหยื่อและไดร้ ับอันตรายจากผลติ ภัณฑ์ด้านสุขภาพทีไ่ ม่ปลอดภยั

4. วิถีชีวิตที่รีบเร่ง และภาวะเศรษฐกิจ ทำให้คนในชุมชนมีการพึ่งพาอาหารนอกบ้านมากขึ้น เช่น
อาหารพร้อมปรุง อาหารสำเรจ็ รูป อาหารพรอ้ มบรโิ ภค บรรจุในภาชนะตา่ งๆ เช่น กระป๋อง ถงุ พลาสตกิ กล่อง
โฟม

5.ประชาชนและผู้ประกอบการยังขาดความรู้ความเข้าใจในเร่ืองของการเลือกซ้ือ ผลิตภัณฑ์สุขภาพ
ตา่ งๆ เชน่ การสงั เกตฉุ ลาก การใชย้ าอยา่ งปลอดภยั

ภาพปัญหา คบส.ในพน้ื ท่ี วิเคราะห์ปญั หา 215

- ตลาดนดั พอ่ ค้าแม่คา้ ต่าง 1. ผู้ประกอบการและผบู้ ริโภคยงั ขาด แนวทางแก้ปญั หา
ถิน่ ความรู้ความเข้าใจในเรือ่ งของยา
- พบการจำหน่ายผลติ ภณั ฑ์ พิษภยั ตลอดจนการเลือกสินคา้ แหล่งผลติ แหลง่ บริการ
สขุ ภาพทไี่ มป่ ลอดภัย เชน่ เลือกใชผ้ ลิตภัณฑ์สขุ ภาพท่ีถูกต้อง - เฝ้าระวงั สารปนเปอื้ นใน
อาหารหมดอายุ ปลอดภยั อาหาร/ รา้ นอาหาร ตลาดนัด
เคร่อื งสำอางห้ามใช้ ยา แหล่งปลูก
ต้องห้ามในร้านชำ 2. ขาดมาตรการเฝ้าระวัง ควบคุม - ส่งเสริมการปลกู ผกั กินเอง/
- ผลิตภณั ฑ์สุขภาพที่อวดอา้ ง ตรวจตรา รถเร่ พอ่ ค้าแม่ค้าต่างถน่ิ ลดการใชส้ ารเคมี ยาฆ่าแมลง
เกินจรงิ ปลูกผักปลอดสารพษิ เกษตร
- ยาฆา่ แมลงตกคา้ งในพชื ผัก 3. การเฝ้าระวังผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพยังไม่ อินทรีย์
- พบยาปฏิชีวนะเหลอื ใช้ ยา เปน็ ระบบมาตรฐานท่ชี ดั เจน สถานทจ่ี ำหน่าย กระจายสนิ ค้า
ชดุ ในครวั เรือน - ใหค้ วามรู้ ขอความรว่ มมือ
- การใชเ้ คร่อื งสำอางไม่ 4. ไม่ทราบแหลง่ ผลติ อาหาร พชื ผัก จากผปู้ ระกอบการรา้ นชำ
ปลอดภยั ในกลมุ่ วัยรุน่ 5. การใชส้ ารเคมีทางการเกษตร - เฝ้าระวังรา้ นชำ ตลาดนัด
- การใชผ้ ลติ ภัณฑเ์ สรมิ รถเร่ รถสง่ ของ การโฆษณา
อาหารที่อวดอา้ งสรรพคุณ ทางสอ่ื ตา่ งๆ ท่ีอวดอ้างเกิน
เกนิ จรงิ และยาแผนโบราณ จรงิ
ทไี่ ม่ปลอดภัยในกล่มุ ผูบ้ ริโภค ครัวเรอื น ชมุ ชน
ผ้สู งู อายุ - ใหค้ วามรแู้ ก่ประชาชน /
- สารเคมตี กคา้ งในเลือด ชมุ ชนปรบั เปล่ียนพฤตกิ รรม
เกษตรกร การเลอื กซอ้ื ผลติ ภณั ฑ์
สขุ ภาพ/ จดั นิทรรศการ
- พัฒนาศกั ยภาพคน องค์กรใน
ชุมชน ภาคเี ครอื ข่าย ส่งเสรมิ
การมสี ่วนร่วม
- พัฒนาศนู ย์แจง้ เตือนภัย เฝ้า
ระวัง รบั เรอ่ื งร้องเรียน
ผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพในชมุ ชน
- ประสานเครอื ข่ายการเฝา้
ระวัง ตรวจตรา ดูแล โดยให้
กล่มุ คมุ้ ครองผูบ้ รโิ ภค เปน็
แกนนำในการประสาน
โรงเรยี น อสม. โรงเรียน
ผสู้ งู อายุ นักเรียน อย.น้อย
เครอื ข่ายผู้ประกอบการ
บรู ณาการร่วมกัน
- กำหนดกฎกตกิ าชมุ ชนดา้ น
การคุ้มครองผบู้ ริโภค

216
2) โครงการ/แผนการดำเนินงานคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภคด้านสุขภาพ ไดร้ ับการสนับสนนุ
งบประมาณจากกองทนุ หลกั ประกันสุขภาพ อบต.นำ้ พุ อย่างตอ่ เนื่องทุกปี ผา่ นกลไกภาคประชาชน(กลมุ่
คมุ้ ครองผ้บู รโิ ภคตำบลนำ้ พุ) ในการเสนอโครงการ ในป2ี 565 ไดร้ บั งบประมาณสนบั สนนุ จำนวน 26,150 บาท
(รายละเอียดโครงการในภาคผนวก)
2.1.4 ปัจจัยด้านการเงนิ (Money) : มงี บประมาณในการดำเนนิ งาน
1) งบประมาณ ไดร้ ับการสนบั สนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพ อบต.
นำ้ พุ เครือข่ายบริการสุขภาพ อ.บา้ นนาสาร และภาคเอกชน(สถานวี ิทยุชุมชน) ในการดำเนินการด้านงาน
คมุ้ ครองผู้บรโิ ภคอยา่ งต่อเนื่อง ดงั น้ี

โครงการ ปี งบประมาณ (บาท) แหลง่ งบประมาณ

โครงการอาหารปลอดภัย 2553 21,600 กองทนุ หลักประกนั สุขภาพ อบต.นำ้ พุ
2554 36,200 กองทนุ หลักประกันสขุ ภาพ อบต.น้ำพุ
โครงการพฒั นาศกั ยภาพกลมุ่ คุม้ ครอง 2555 15,750 กองทุนหลกั ประกนั สขุ ภาพ อบต.น้ำพุ
ผู้บรโิ ภคตำบลนำ้ พุ 17,600
2555 39,300 สถานวี ทิ ยุชมุ ชน FM 91.25
โครงการคมุ้ ครองผ้บู รโิ ภคตำบลนำ้ พุ 2556 32,800 เครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอบ้านนาสาร
2557 31,000 กองทนุ หลกั ประกันสุขภาพ อบต.น้ำพุ
โครงการวทิ ยชุ ุมชนรายการ อสม. 21,500
สัมพนั ธ์ 2558 32,300
2559 39,200
โครงการยาปลอดภยั ในชุมชน 2560
โครงการชมุ ชนรว่ มใจใสใ่ จการ 2561 -

คมุ้ ครองผ้บู รโิ ภค 2559- 20,000
ปจั จุบนั 25,000
34,800
2561 74,000
2562 53,000
26,150
2562
2563
2564
2565

2.2 ผลงานที่แสดงถึงความสำเรจ็ ของการดำเนินงาน

217

2.2.1 การตรวจสอบเฝ้าระวัง/บันทึกผลงาน ดำเนินการตรวจสอบเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ ตาม

แผนปฏิบัติการท่ีกำหนดไว้ และบันทกึ ผลการดำเนินงาน มีการดำเนินการตรวจสอบเฝ้าระวังผลติ ภัณฑ์สุขภาพ

ตามแผนปฏิบัติการทีก่ ำหนด และบนั ทกึ ผลงาน สง่ ตอ่ และรายงานข้อมลู ตามระบบงาน ออกตรวจเฝ้าระวังเชิง

รุก ตามแผนทกี่ ำหนดไว้ (ภาคผนวก)

สรุปผลการดำเนนิ งานศนู ยแ์ จง้ เตอื นภยั ปี 2561-2565

- ผลการตรวจสารปนเปื้อนในตัวอยา่ งอาหารจากร้านค้าและตลาดนดั นำ้ พุ โดยออกปฏิบตั ิงานในพน้ื ท่ี

ม.1-6 รวม 24 ตวั อยา่ ง ไมพ่ บสารปนเป้ือนในอาหาร

- ผลการสุ่มตรวจประเมนิ รา้ นจำหน่ายของชำ จำนวน 30 รา้ น

วันที่ จำนวนรา้ น จำหน่ายยา จำหน่ายยา จำหนา่ ยยา จำหน่ายครมี ผลติ ภณั ฑ์ หมายเหตุ

ทต่ี รวจ ปฏิชีวนะ อันตราย ชดุ (รา้ น) ผิดกฎหมาย/ สขุ ภาพ

(ร้าน) (ร้าน) ฉลากไม่ เส่อื ม/

ถูกตอ้ ง หมดอายุ

21-25 30 0 1 0 0 2 แนะนำ

ก.พ.65

18-22 ก.ค. 30 0 0 0 0 0

65

คร้ังที่ 1 ตรวจ 30 รา้ น พบการจำหนา่ ยยา จำหน่ายยาอันตราย 1รา้ น ไม่พบยาชดุ และครีมผดิ กฎหมาย

พบ ผลิตภณั ฑส์ ุขภาพเส่ือมคุณภาพ/หมดอายุ จำนวน 2 ร้าน ในอาหารประเภทน้ำอัดลม และขนมกรบุ กรอบ

ไดใ้ ห้คำแนะนำแก่ร้านค้า วิธกี ารสังเกตวันหมดอายุ มอบโปสเตอร์คำแนะนำยาห้ามจำหนา่ ยในรา้ นชำ และ

ออกตรวจประเมนิ คร้ังที่ 2 จำนวน 30 รา้ น พบว่ารา้ นค้าผ่านการตรวจสอบทุกข้อ

-ผลการตรวจสารสเตยี รอยด์ในยาแผนโบราณ จำนวน 3 ตวั อยา่ งพบสารสเตียรอยด์ 1 ตวั อย่าง ได้

ดำเนนิ การสง่ ตรวจยืนยันท่ศี ูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ท่ี 11 สรุ าษฎรธ์ านี (อยูใ่ นระหว่างรอผล)

สำหรับการดำเนินการตรวจสอบ เฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพนั้นทีมงาน มีการประชาสัมพันธ์

ให้ความรู้ และดำเนินงานด้านงานคุ้มครองผู้บริโภคอย่างเป็นรูปธรรมต่อเนื่องและเข้มข้น ทำให้

218
ประชาชน และภาคีเครือข่ายทั้งในโรงเรียน ชุมชน หมู่บ้าน มีความตื่นตัว ให้ความสำคัญ และให้การ
ตอบรับการทำงานของ อสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนตำบลน้ำพุ และให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี
เกิดบรรยากาศการทำงานในเชิงบวก มีผู้สนใจนำผลิตภัณฑ์สุขภาพต่างๆ มาให้ อสม. วิทยาศา สตร์
การแพทยช์ มุ ชนตรวจสอบ มีแหลง่ ตัวอยา่ งผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพ โดยจะตรวจสอบเบอื้ งต้นโดยสงั เกตฉลาก
ตรวจการซ้ำซ้อนกับหน้าต่างเตือนภัยกับเว็บไซต์กรมวิทย์ with you และเว็บไซต์ อย.อย เพื่อตรวจดู
ความถูกตอ้ งของเลขผลิตภณั ฑ์ ให้สามารถลดมลู ค่า คา่ ใช้จา่ ยและความซ้ำซอ้ นในการทำงานลงได้

2.2.2 มีการส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบสารสนเทศ กรมวิทย์ With You หลังจากได้ดำเนินการ
ทดสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพและบันทึกผลตามแบบฟอร์มแล้ว อสม.นักวิทย์จะดำเนินการส่งข้อมูลเข้า
ระบบของ กรมวทิ ย์ with You หลังจากน้นั พี่เลีย้ ง ซ่งึ เป็นเจา้ หน้าที่ รพ.สต.จะดำเนินการตรวจสอบอีก
ครั้ง และอนุมัติผลการส่งขอ้ มูล และประสานส่งตัวอยา่ งทีต่ อ้ งสงสยั ไปยังศูนย์วิทยาศาสตรก์ ารแพทยท์ ี่
11 ต่อไป

จากผลการดำเนินงานที่ผ่านมา พบว่าศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียน
ผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนตำบลน้ำพุ ไม่พบข้อร้องเรียนในตำบล แต่ขึ้น โดยผ่านทางช่องทางต่างๆ
ได้แก่ ฝากมาทาง อสม. นำมาส่งด้วยตนเอง และการตรวจเฝ้าระวังโดยนักเรียน อย.น้อยมาตรวจ
ร่วมกับ อสม.นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนตำบลน้ำพุ สามารถเข้าถึง แก้ไข และป้องกันปัญหา
ผลติ ภัณฑส์ ขุ ภาพอันตรายได้อยา่ งรวดเร็ว ทนั ทว่ งที และครอบคลุมพ้นื ท่มี ากข้ึน
2.3 ความยงั่ ยนื ของการดำเนินงาน

2.31 การสอื่ สาร เผยแพร่ ความรู้ แจ้งเตือนภัย มีการส่ือสาร เผยแพรใ่ หค้ วามรู้ ผ่านกลุ่มบุคล ส่ือ และ
ชอ่ งทางต่างๆ ดังน้ี

- จดั รายการวิทยชุ ุมชน เพ่ือเผยแพร่
ประชาสมั พันธ์ ข้อมลู ข่าวสารด้านค้มุ ครองผบู้ ริโภค
ทกุ วนั พฤหสั เวลา 10.00 - 10.30 น. โดยไดร้ ับ
ความอนเุ คราะห์เวลาจากสถานีวทิ ยชุ ุมชนคล่ืน FM
91.25 โดยให้ความรูแ้ ละเฝ้าระวังเร่ืองการโฆษณา
ผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพทห่ี ้ามจำหน่าย หรือโฆษณาเกิน
จรงิ โดยผลัดเปล่ยี นหมุนเวียนกบั เพ่ือน อสม. เมื่อมี
ประเดน็ หรือ เนื้อหาอน่ื ๆท่ีต้องการประชาสัมพนั ธ์

- การจดั อบรมฟ้นื ฟูความรู้ พฒั นาศักยภาพ
สมาชิกกลุ่มคุ้มครองผบู้ ริโภคทุกปี และประชุมกลุ่ม อสม.นกั วิทย์ฯ ทุก3เดอื น ตลอดจนการจัดประชมุ /
อบรมให้ความรเู้ รื่องผลิตภัณฑ์สขุ ภาพที่ปลอดภัยแกป่ ระชาชน ผู้ประกอบการ นักเรียนในสถานศึกษา
กลุ่มองคก์ รต่างๆ เช่น ชมรมผสู้ ูงอายุ กล่มุ แกนนำสตรี

219

-สอ่ื สารเผยแพร่ขา่ วสาร แจ้งวิธีตรวจสอบ ผลการตรวจสอบผา่ น อสม. เพ่อื แจง้ ลกู บา้ น ทางกลุ่มไลน์ และ
การประชมุ เครือข่าย

2.3.2 มกี ลไกในการจดั การปัญหาทดี่ ำเนนิ การโดยชมุ ชน จากเวทปี ระชาคมของคนในชมุ ชน

มาตรการทางสงั คม ระดบั หมบู่ า้ น มกี ารประกาศกตกิ าหมู่บ้าน เรื่องการจัดการปญั หาดา้ นยา อาหาร เคร่ืองสำอาง
และอาหารเสริมทีอ่ วดอ้างสรรพคณุ เกินจริง นำร่องในพื้นที่หมู่ที่ 3 ตำบลนำ้ พุ โดยการประชุมหมู่บ้านสะท้อนปัญหา กำหนด
เป็นกฎกติกาของหมู่บ้าน หมู่ที่ 3 บ้านนายาว ดอนสรอ้ ยทอง ลงนามโดยผูใ้ หญ่บ้าน และต่อมาได้มีการผลักดันประเด็นงานคุ้
ครองผูบ้ ริโภคเข้าสธู่ รรมนูญสขุ ภาพตำบลน้ำพุ โดยคณะกรรมการธรรมนญู สขุ ภาพตำบลมีการประชุมวางแผนยกร่างธรรมนูญ
สุขภาพฯ ประชุมเชิปฎิบัตืการเพื่อรวบรวมข้อมูล และทำประชาพิจารณ์ในเวทีประชาคม และกำหนดเป็นธรรมนูญสุขภาพ
ตำบลนำ้ พุ ประกาศใชโ้ ดย อบต.นำ้ พุ เม่ือ 26 กนั ยายน 2562 (ภาคผนวก)

3. ผลงานเด่น

โครงการชุมชนใช้ยาปลอดภัย พนั ธะสญั ญาใจ ไมข่ าย ไมซ่ ้ือ

ความเปน็ มา
จากการเกบ็ ข้อูลโดยการเย่ียมบ้านผู้สงู อายุ และผปู้ ว่ ยโรคเร้ือรงั พรอ้ มทีมหมอครอบครัว เพื่อตดิ ตาม

อาการ การปฎบิ ัติตวั การรับประทานยาโรคประจำตวั ได้พบเจอปัญหา การมยี าปฎิชีวนะทเี่ หลอื ใช้ หมดอายุ
ยาลกู กลอน ยาชดุ ในครวั เรือนของผู้ปว่ ยเป็นจำนวนมาก ท้งั ที่เปน็ ของผปู้ ว่ ยเอง และของสมาชิกในครอบครัว
โดยการออกเยี่ยมบ้านจำนวน 38 หลงั คาเรือน พบยาปฎิชีวนะเหลือใช้ หมดอายุ ถึง 9 หลงั คาเรอื น พบยาแผน
โบราณท่มี ีฉลากไม่ถกู ต้อง 2 หลังคาเรือน สอบถามว่าได้มาจากตา่ งพ้ืนที่ เพราะเช่ือในสรรพคณุ แก้ปวดเข่า
ปวดเมือ่ ย อกี ทั้งมียาชดุ แก้หวัด 3 หลังคาเรือน เม่ือสอบถามพบวา่ ยาปฏชิ ีวนะบางส่วนได้มาจากคลินิก แต่
รับประทานยาไมห่ มดตามแพทย์ระบุ และบางสว่ นซ้ือมาจากรา้ นขายของชำในหมู่บ้าน ประกอบกบั ขอ้ มูลการ
ตรวจเฝ้าระวังการจำหนา่ ยผลิตภัณฑ์สขุ ภาพในรา้ นชำครงั้ ที่ 1 จำนวน 15 รา้ น พบวา่ ร้านชำผ่านการประเมิน
เพยี ง 4 รา้ น โดยข้อท่ีไม่ผา่ นสว่ นใหญเ่ นือ่ งมาจากการจำหนา่ ยยาห้ามจำหน่ายอย่างเปิดเผย เนื่องจากไม่ทราบ
ผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น เช้อื ด้ือยา ความเสี่ยงต่อการแพ้ยา ผลข้างเคยี งจากการใชย้ าอนั ตรายต่างๆ และไม่
ทราบข้อกำหนดตามกฎหมาย และบางรา้ นมกี ารลักลอบจำหน่าย เม่อื เจา้ หน้าทีต่ รวจเยย่ี มผา่ นไปแลว้ การ
ดำเนนิ งานที่ผา่ นมา ได้เพียงให้คำแนะนำและให้ความรู้ แต่ยงั ไม่สามารถลดการนำยาปฏิชวี นะ และยาอนั ตราย
หา้ มจำหน่ายมาขายในชมุ ชนได้

ดังนัน้ รพ.สต.บา้ นยางอุง จงึ มีการรวบรวมปญั หาร่วมกับสมาชิกกลุ่มคุ้มครองผ้บู ริโภค และเครอื ขา่ ยการ
ดำเนินงานในหมู่บา้ น รว่ มกันวเิ คราะห์หาแนวทางแก้ปัญหา ออกแบบการดำเนนิ งานตามบริบทของพน้ื ที่ นำ

220
รอ่ งท่ี หม่ทู ่ี 3 ตำบลน้ำพุ โดยใชห้ ลัก “ใจซอื้ ใจ” ควบคกู่ ับการสร้างความรู้ความเขา้ ใจท่ถี กู ต้องเร่ืองมาตรฐาน
ร้านชำ และการใช้ยาอยา่ งปลอดภัยในชมุ ชน ควบคกู่ ับการติดตาม ใหก้ ำลงั ใจ เสริมแรง และ สรา้ ง แบบใจซื้อ
ใจระหวา่ งกนั และเน่ืองจากสมาชิกทีมงานคุ้มครองผบู้ รโิ ภคในหมู่บ้าน เป็นผ้ทู ่ีคนในหมบู่ า้ นใหก้ ารยอมรับ
เนอ่ื งจากมบี ทบาทดา้ นการทำงานจติ อาสามาตลอด “การใช้พันธะสญั ญาใจ” จงึ นา่ จะเปน็ วิธีการที่สามารถทำ
ใหร้ ้านชำเลิกลักลอบจำหนา่ ยยาหา้ มจำหน่ายได้

วตั ถปุ ระสงค์
1. เพ่อื สรา้ งความรู้ ความเข้าใจ และความตระหนัก แกผ่ ู้ประกอบการรา้ นชำถึงมาตรฐานรา้ นชำและการ

ใชย้ าอยา่ งปลอดภัยในชมุ ชน
2 .เพือ่ ใหร้ า้ นชำในชุมชนผ่านมาตรฐานร้านชำ ไมจ่ ำหนา่ ยยาห้ามจำหนา่ ย

กลมุ่ เป้าหมาย รา้ นชำ 15 รา้ น

กลวิธแี ละข้ันตอนการดำเนินงาน
ในการดำเนินงาน ไดใ้ ชห้ ลกั การของวงลอ้ พฒั นา PDCA มาขบั เคลอื่ นการดำเนินงาน เพือ่ พฒั นางานอยา่ ง

ตอ่ เนือ่ ง
P:Plan
1. ประชุมทีมงานเพื่อ การวางแผนและตั้งเป้าหมายการดำเนินงาน หาจุดอ่อนจุดแข็ง เพื่อออกแบบ

กำหนดกิจกรรม และกลุ่มเป้าหมาย ได้กำหนดให้มีการจัดอบรมผู้ประกอบการร้านชำ และ จัดทำป้ายพันธะ
สัญญาใจ ไมข่ ายไมซ่ อ้ื เพ่ือให้ผปู้ ระกอบการลงนาม

D: Do
2. จดั อบรมผ้ปู ระกอบการร้านชำ เพื่อสร้างความรู้ ความเขา้ ใจ และความตระหนัก แกผ่ ปู้ ระกอบการ
ร้านชำถงึ มาตรฐานรา้ นชำและการใชย้ าอย่างปลอดภัยในชุมชน มผี ูป้ ระกอบการหรือตวั แทนร้านเข้าร่วมทั้งส้ิน
14 ร้าน
โดยเชิญเภสัชกรจากโรงพยาบาลบ้านนาสารมาเป็นวิทยากร ร่วมกับ จนท.รพ.ต.บ้านยางอุง โดยมี
เน้อื หาการอบรม เรื่องมาตรฐานและข้อกำหนดรา้ นชำคณุ ภาพ การใช้ยาอย่างปลอดภัยอย่างสมเหตสุ มผล การ
อ่านและสังเกตฉลากผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยผู้เข้ารับการอบรม มีความพึงพอใจต่อการอบรม โดยประเมินจาก
บรรยากาศ ความร่วมมือ และความสนใจในการซักถาม โต้ตอบ เสนอความคิดเห็น และผู้ประกอบการ
รบั ทราบถึงการออกตรวจประเมนิ ตดิ ตามหลงั การอบรม
C:Check ติดตาม ประเมนิ ทบทวน
3.ออกประเมินติดตามร้านชำ ร่วมกับ รพสต.บ้านยางอุง โดยใช้แบบประเมินมาตรฐานร้านชำ หลัง
การอบรม 4 สัปดาห์ พบว่า ร้านชำผ่านเกณฑ์ไม่จำหน่ายยาห้ามจำหน่ายเพ่ิมขึ้นจาก 4 ร้าน เป็น 9 ร้าน และ
มอบป้ายพันธะสัญญาใจ ไม่ขาย ไม่ซื้อ ให้ผู้ประกอบการลงนาม เพื่อรับรองและเปน็ พันธะสัญญาว่ารา้ นจะไม่
จำหน่ายยาปฏชิ ีวนะ และยาห้ามจำหน่ายอื่นๆ สามารถจำหน่ายได้เฉพาะยาสามญั ประจำบ้านเท่านั้น ติดไว้ท่ี
หนา้ ร้าน เพื่อใหป้ ระชาชนทั่วไปเห็นได้ชัด เป็นการเตอื นสตแิ ละใหข้ ้อมูลความรู้ไปในตวั ทง้ั ต่อตวั ผปู้ ระกอบการ
เองและผบู้ รโิ ภค
** ส่วนร้านที่ประเมินไม่ผ่านการประเมินอีก 7 ร้านนั้น ยังพบว่า มีการจำหน่ายยาอันตราย ห้าม
จำหน่าย ได้แก่ ทิฟฟี่ ดีคอลเจนสูตรอันตราย ยาป้ายปากไตรโนโลน และยังไม่พร้อมที่จะลงพันธะสัญญาใจ

221
เนื่องจากไม่แน่ใจว่าจะปฏิบัติได้ถูกต้อง เนื่องจากการสังเกตยา ชื่อยา ที่เป็นภาษาอังกฤษเป็นข้อจำกัด มี
จำนวนมาก อีกทัง้ ตัวอักษรทก่ี ำกับยาอนั ตราย หรือยาสามญั ประจำบ้าน มขี นาดเลก็ อ่านได้ยาก

A:Act ปฏบิ ัติ ปรบั ปรงุ
4.จากข้อสะท้อนจากผู้ประกอบการดังกล่าว จึงได้หารือในการประเมินปรับปรุง หาแนวทาง
แก้ปัญหา มีมติให้จัดทำเป็นสติ๊กเกอร์ เพื่อให้ไม่สูญหาย และผู้ประกอบการสามารถสังเกตได้อย่างชัดเจน
สะดวกต่อการติด ไม่ต้องแขวน ไมต่ ้องตอกตะปู โดยจดั ทำ 2 เร่ือง คือ

• รูปภาพยาห้ามจำหนา่ ยทที่ ่รี า้ นชำมกั มีจำหน่าย

• สติกเกอร์รูปยาสามัญประจำบา้ นที่ร้านชำสามารถจำหนา่ ยได้
5.หลงั การประเมนิ ครงั้ ที่ 1 เปน็ เวลา 2 สัปดาห์ ได้นำสติกเกอรแ์ จกให้กับทุกร้าน และให้คำแนะนำใน
การใช้สตกิ เกอร์ พบวา่ ผ้ปู ระกอบการทง้ั 15 ร้านมคี วามพงึ พอใจ เนื่องจากเห็นภาพ สังเกต ตรวจสอบไดง้ า่ ย
6. ประเมินติดตามเฝ้าระวังร้านชำครั้งที่ 2 หลังแจกสติกเกอร์ 2 สัปดาห์ พบว่าร้านชำมีความเข้าใจ และ
ผ่านการประเมินร้านเพิ่มข้ึนเป็น 14 ร้าน(คิดเป็นรอ้ ยละ 93.33) และสมัครใจลงนามในพันธะสัญญาใจไมข่ าย
ไม่ซ้ือ
7. ประเมนิ ติดตามคร้งั ที่ 3หลงั การประเมนิ ครง้ั ที่ 2เปน็ เวลา1เดือนพบวา่ ทุกร้านผา่ นการประเมนิ ร้อยละ100
ผลพลอยได้ทีต่ ามมา คือประชาชนในพื้นที่ เห็นการลงมาดำเนินการติดตามรา้ นชำอย่างต่อเนื่อง การ
พูดคุยปากต่อปาก ทำให้เกิดความรับรู้ถึงข้อห้ามและอันตรายจากการซื้อยามารับประทานเอง การใช้ยาอย่าง
ไม่สมเหตุสมผล

ผลการดำเนินงาน
1.รา้ นชำไมจ่ ำหน่ายยาห้ามจำหนา่ ย ก่อนดำเนนิ การ ร้านชำผา่ นการประเมินดา้ นยา โดยปฏิบตั ไิ ด้

ถกู ต้องเพยี ง 4 รา้ น คดิ เป็น ร้อยละ 26.66 หลงั ดำเนนิ การ ร้านชำผา่ นการประเมินดา้ นยา โดยปฏบิ ัติได้
ถูกต้องทุกรา้ น คือ 15 รา้ น คิดเปน็ ร้อยละ 100

2. ผปู้ ระกอบการร้านชำให้ความร่วมมือและมีทัศนคติที่ดีต่องานดา้ นคุ้มครองผบู้ ริโภคด้านสุขภาพ
3. ประชาชนในหมบู่ า้ นมีความตืน่ ตัวถึงความสำคัญของการใชย้ าอย่างสมเหตุสมผล
การขยายผล/การพฒั นา

1. มีการขยายรูปแบบชุมชนใช้ยาปลอดภัย พันธะสัญญาใจ ไม่ขายไม่ซื้อ ไปยังหมู่บ้านอื่นๆ เกิดร้าน
ชำต้นแบบทม่ี คี วามรู้และสามารถปฏิบัติดา้ นมาตรฐานร้านชำได้อย่างถูกต้อง ให้ความร่วมมอื แก่เจ้าหน้าท่ีและ
ชุมชน และมีสำนึกรับผิดชอบต่อสังคม ครอบคลุมทุกหมู่บ้านทำให้ร้านชำผ่านมาตรฐานเพิ่มมากขึ้น จากร้าน
ชำทง้ั หมด 35 ร้าน ผ่านเกณฑ์เพียง 15 รา้ น หลังดำเนินการเพ่มิ เป็น 30 รา้ น

2.เกดิ ร้านชำสขี าว ในทกุ หมู่บา้ น รวม 26 รา้ นในปี 2565

ผลสำเร็จของการดำเนินงานคุ้มครองผบู้ ริโภคดา้ นสขุ ภาพระดับชุมชน
1) เกิดเครอื ขา่ ยคมุ้ ครองผบู้ ริโภคภาคประชาชน
1.1 กลุ่มคุม้ ครองผู้บรโิ ภคตำบลน้ำพุ มรี ูปแบบการดำเนนิ งานแบบมคี ณะกรรมการในการดำเนินงาน
อย่างต่อเนื่องเข้มแข็ง ทั้งการช่วยใหค้ วามรู้ ช่วยเป็นหูเปน็ ตา และ ช่วยเป็นทีพ่ ึ่งพาของชุมชน และสามารถ
ทำงานได้อยา่ งมคี วามสขุ

222
1.2 เครือข่ายกลุ่ม อสม.นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน มีระบบเฝ้าระวัง และใช้ เทคนิคทาง
วทิ ยาศาสตร์ในดา้ นการ เฝ้าระวงั ความปลอดภัยของ ผลิตภัณฑส์ ขุ ภาพ ผลติ ภณั ฑอ์ นั ตรายในร้านค้า รา้ นชำ
ตลาดสด แผงลอย รถเร่ ฯลฯ
2) เกิดเครอื ข่ายคุม้ ครองผบู้ ริโภคประสานภาครัฐ ได้แก่

1.1. มีศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนที่
เขม้ แข็ง

2. ผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพที่ปลอดภยั ในชมุ ชน ปลอดจากผลิตภัณฑ์ทอ่ี าจเป็นอนั ตรายตอ่ สุขภาพ
3. เกิดชมุ ชนแหง่ การเรียนรู้ เนอื่ งจากการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภค เป็นการการดำเนินงานอย่างมีส่วน

ร่วมกับ ทมี และภาคเี ครอื ข่าย ประสานภาครัฐ ภาคประชาชน และเอกชน ช่วยสรา้ งกระบวนการ
แลกเปล่ียนเรยี นรูใ้ นชุมชนอย่างต่อเน่ือง
4. มีมาตรการทางสังคม บรรจกุ ตกิ าด้านการคุม้ ครองผูบ้ รโิ ภคในธรรมนูญสขุ ภาพตำบลนำ้ พุ
5. เกิดนวัตกรรม รูปแบบการดำเนินงาน ชุมชนใช้ยาปลอดภัย พันธะสัญญาใจไม่ขายไม่ซื้อ เพื่อ
แก้ปญั หาในชุมชน
6. เป็นตำบลต้นแบบในการดำเนินงานคุ้มครองผู้บรโิ ภคด้านสุขภาพของอำเภอบ้านนาสาร มีการจัด
กิจกรรมแลกเปล่ียนเรียนรู้การดำเนินงาน ผ่านกจิ กรรมโรงเรยี น อสม.ในระดับอำเภอ

4. ผลการประเมนิ ตนเองตามเกณฑ์ศนู ย์แจ้งเตือนภยั คะแนนรวม ........95..คะแนน...... หมวด 1
.....60........หมวด 2....20.......หมวด 3....15.........

223

ผลการดำเนนิ งานศูนยแ์ จง้ เตอื นภยั สขุ ภาพในชมุ ชน
รพ.สต. เพม่ิ พนู ทรัพย์ อำเภอ บ้านนาสาร

1. การบรหิ ารองค์กรเพื่อขบั เคลอ่ื นศูนยแ์ จ้งเตอื นภยั สขุ ภาพในชมุ ชน
1.1 การนำองค์กร
รพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์ ดำเนินงานโดยการนำขององค์กรเครือข่ายที่เข้มแข็ง ทั้งในระดับอำเภอ และ

ตำบล ผู้บริหารให้ความสำคัญ โดยมีผู้อำนวยการโรงพยาบาลบ้านนาสารและสาธารณสุขอำเภอ
บ้านนาสารเป็นที่ปรึกษา เมื่อปี 2564 มีการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหา
ผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน ตำบลเพิ่มพูนทรัพย์ เพื่อเฝ้าระวังและรับเร่ืองร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑส์ ุขภาพใน
ชุมชน มีการสำรวจการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในครัวเรือน ให้ความรู้ เฝ้าระวังการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ
และตรวจสอบผลิตภณั ฑส์ ุขภาพ

การทำงานร่วมกันของของศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ รพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์ จัดประชุมชี้แจงการดำเนินงาน
โดยมคี ณะกรรมการพฒั นาคุณภาพชีวติ ระดับอำเภอ คณะกรรมการพฒั นาคุณภาพชวี ิตระดับตำบล ได้รบั ร้กู าร
ทำงาน คณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ ของรพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์ ประกอบไปด้วยคณะกรรมการที่มาจาก
ชุมชน/ท้องถิ่น (นายกองค์การบริหารส่วนตำบล) กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สาธารณสุขอำเภอ ผู้อำนวยการ
สถานศึกษา เจ้าหน้าที่รพ.สต. และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน มีบทบาทในการร่วมวางแผน
ดำเนินงานและติดตามปัญหาสุขภาพของชุมชน เกิดพลังชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาสุขภาพ
ตนเองและชุมชนได้ดว้ ยตนเอง และสามารถสร้างเครอื ขา่ ยเฝา้ ระวังปัญหาสุขภาพของชมุ ชนได้ในระยะยาว

มีการกำหนดทิศทางนโยบายและการดำเนินงานที่ชัดเจน การระดมความคิดจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
เชอ่ื มโยงข้อมูลจากเครือข่าย โรงพยาบาล โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบล ชุมชนและองคก์ รตา่ งๆท้ังภาครัฐ
และเอกชน เพอ่ื วิเคราะห์ให้ไดป้ ัญหาทส่ี ำคัญของพน้ื ท่ีและแนวทางการแก้ไขปัญหาแบบยั่งยืน สร้างเครือข่าย
ที่เข้มแข็ง กองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น สนับสนุนงบประมาณในการดำเนินงาน มีการจัดทำ
แผนปฏิบัติการ เป็นกลไกขับเคลื่อนถ่ายทอดแผนไปสู่การปฏิบัติ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การมีส่วนร่วมของ
ชุมชนและภาคีเครือข่าย เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาโดยการมีส่วนร่วมกันในชุมชน มีแผนปฏิบัติการ
จัดการปัญหาในชุมชนร่วมกับชมุ ชน ทง้ั ในสว่ นของประชาชน ผ้นู ำชุมชน โรงเรียน ท้องถ่ิน

1.2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์
การดำเนนิ งานศนู ย์แจ้งเตือนภยั เฝา้ ระวงั และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑส์ ุขภาพในชมุ ชน ของ
รพ.สต.เพ่ิมพูนทรัพย์ มีแนวคดิ หลกั ในการทำงาน คือ ปรบั เปล่ยี นองคค์ วามรแู้ ละเทคโนโลยที ่มี ีอยู่ให้เหมาะสม
สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของชุมชน ก่อนนำไปสู่การถ่ายทอดแบบบูรณาการ ผสมผสานกับการ
บรหิ ารจัดการของชมุ ชน นำไปสูก่ ารขับเคล่อื นยุทธศาสตรข์ องรพ.สต.เพ่มิ พูนทรัพย์
ประเด็นยทุ ธศาสตร์ ที่ 1 มุ่งส่งเสริมสุขภาพ ป้องกนั โรคและคุ้มครองสขุ ภาพประชาชน (Promotion,
Prevention & Protection Excellence) เป้าประสงค์ 1.ประชาชนสขุ ภาพดี /ภาคสี ขุ ภาพเขม้ แขง็ ประเดน็
ยุทธศาสตรท์ ี่ 2 มุ่งพัฒนาบริการสขุ ภาพ (Service Excellence) เป้าประสงค์หนว่ ยงานไดม้ าตรฐาน โดยใน
ปีงบประมาณ 2565 รพ.สต.เพมิ่ พนู ทรัพย์ มแี ผนงานโครงการแก้ไขปญั หา คอื โครงการศูนย์แจ้งเตือนภัย รับ
เร่ืองร้องเรยี นปัญหาผลิตภณั ฑส์ ุขภาพในชุมชน ตำบลเพม่ิ พูนทรัพย์ ปีงบประมาณ 2565

224
การดำเนินงานจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยและเฝ้าระวังสุขภาพในชุมชน ส่งเสริมให้ประชาชนในชุมชนมี
พฤติกรรมการบริโภค ไม่ให้ถูกหลอกลวงจากผลิตภัณฑ์หรือบริการต่างๆ ที่ไม่เหมาะสม โดยนำข้อมูลปัญหา
ตา่ งๆ ในพ้ืนที่เข้าสู่แผนการดำเนินงานยุทธศาสตรส์ าธารณสุขของรพ.สต.เพิ่มพนู ทรัพย์

1.3 ระบบสารสนเทศ
1.3.1 ระบบสารสนเทศ “กรมวิทย์ With You”
เป็นระบบแจ้งเตือนภัยและฐานข้อมูลคุณภาพความปลอดภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศ จากศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน
ท่ีจัดตั้งขึ้น และผ่านการตรวจสอบข้อมูลโดยคณะกรรมการกลั่นกรองข้อมูลของระบบ ก่อนทำการเผยแพร่
ข้อมูล ระบบสารสนเทศแจ้งเตือนภัยสุขภาพ ชื่อ “กรมวิทย์ With You” เพื่อใช้เป็นช่องทางถ่ายทอดความรู้
ส่ือสารความเสี่ยง และแจง้ เตือนภัยสขุ ภาพ ใชง้ านได้ทั้งคอมพิวเตอรแ์ ละโทรศัพท์มอื ถือ
ผูใ้ ช้งาน ไดแ้ ก่ ประชาชนทวั่ ไป สามารถเข้าใชง้ านโดยไม่ต้องลงทะเบียนใช้งาน เพื่อรับข้อมูลข่าวสาร
ข้อมูลความเสี่ยง ข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่มีความเสี่ยงอันตราย เจ้าหน้าที่สาธารณสุขทุกระดับ
ที่มีบทบาท อำนาจหน้าที่ในงานคุ้มครองผู้บริโภค หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ตำบล โรงพยาบาลทุกระดับ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงาน
คณะกรรมการอาหารและยา ต้องทำการลงทะเบียนใช้งานและผ่านการตรวจสอบสิทธิ์การใช้งานก่อน
จึงจะสามารถนำเข้าข้อมลู สง่ ตอ่ ขอ้ มลู ผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพท่ีมีการเฝา้ ระวงั หรอื ใช้ขอ้ มูลสารสนเทศในระบบได้

1.3.2 ระบบสารสนเทศการส่ือสาร เผยแพร่ ความรู้ แจง้ เตือนภัย
มีการสื่อสาร เผยแพร่ความรู้ แจ้งเตือนภัยสุขภาพ ในช่องทางการส่ือสารตา่ งๆ กลุ่มไลน์งานคุ้มครอง
ผู้บริโภค กลุ่มไลนท์ ุกหมู่บ้าน เพื่อแจ้งและรับขอ้ มลู ข่าวสารในชุมชน เพจ Facebook รพ.สต.เพมิ่ พูนทรัพย์ มี
การแจ้งขา่ ว ประชาสัมพนั ธ์ และความรปู้ ระชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายและรวดเร็ว มีการจัดหาส่ือให้สุข
ศกึ ษา จัดทำส่อื โปสเตอร์ แผน่ พบั ความร้สู ำหรับผบู้ ริโภค และมกี ารแจกเอกสาร ตดิ ไวท้ รี่ ้านชำ ศาลาหมู่บ้าน
โรงเรียน
1.3.3 การศึกษา วิเคราะห์ วางแผนและบริหารจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ได้แก่ การจัดทำแผนปฏิบัติราชการประจำปี การพัฒนาระบบสารสนเทศ การเชื่อมโยงระบบกับ
หน่วยงานภายนอก เป็นต้น ส่งเสริมและสนับสนุนนำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการจัดทำข้อมูล
พืน้ ฐานและเปน็ การเชื่อมขอ้ มลู การแก้ไขปัญหาการค้มุ ครองผู้บริโภค

2. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม

2.1 ปัจจัยพ้นื ฐานในการบริหารงาน
2.1.1 ปจั จัยดา้ นคน
มีเจา้ หนา้ ทผ่ี ้รู บั ผดิ ชอบงานศูนยแ์ จง้ เตือนภัยฯ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเพิ่มพูน

ทรัพย์ ซง่ึ เป็นการมอบหมายจากผู้บังคับบัญชา พร้อมดว้ ยอสม.ที่ไดร้ ับการอบรมและประเมินความรู้
ตามหลักสูตรของกรมวทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์ ไดร้ บั เกียรติบัตร จำนวน 12 คน รว่ มทำงานในศูนย์แจ้ง
เตอื นภัยฯ โดยมีการทำงานประสานกบั ภาคเี ครอื ขา่ ยจากภาคสว่ นต่างๆ มีการมอบหมายงานให้กับ
คณะทำงานที่เก่ียวข้อง มีการสร้างเครือข่ายการทำงานร่วมกนั ในสว่ นของศนู ยแ์ จ้งเตอื นภยั สขุ ภาพใน

225
ชมุ ชน กบั ภาคส่วนต่างๆ ไดแ้ ก่ สาธารณสุข (รพช. สสอ รพ.สต. อสม.) ฝ่ายปกครอง (กำนนั
ผ้ใู หญบ่ า้ น) องค์การบริหารส่วนตำบล และภาคประชาชน ผปู้ ระกอบการ โรงเรยี น ชมรมต่างๆ ได้แก่
ชมรมอย.น้อย ชมรมผูส้ ูงอายุโดยมีคำสัง่ แตง่ ต้ังคณะทำงานเปน็ ลายลกั ษณ์อกั ษร และมีการทำงาน
คุ้มครองผู้บรโิ ภคงานป้องกันภัยสุขภาพในสว่ นของศนู ยแ์ จ้งเตอื นภยั ร่วมกับภาคเี ครือข่ายทุกภาคส่วน

2.1.2 ปจั จัยดา้ นวัตถุดิบ
พ้นื ทีท่ ำงาน ไม่มหี ้องของศนู ย์แจ้งเตอื นภยั ฯ แต่มพี ื้นท่ีแยกเฉพาะเป็นสดั ส่วนอยู่ในส่วนหนึ่ง
ของห้อง มีพ้นื ท่ีพอสมควรสำหรับการทำงาน มีสภาพแวดล้อมท่เี หมะสมและปลอดภัย พร้อมโต๊ะ
เก้าอ้ี มีป้ายศูนย์ เฝ้าระวังแจง้ เตือนภัยและรับเรื่องร้องเรียนผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพ ตดิ ตั้งในบรเิ วณที่
เข้าถึงง่าย มแี ผนผังแสดงขั้นตอนการดำเนินงานของศนู ย์แจ้งเตือนภัยฯ
เครื่องมือที่ใช้ในการตรวจสอบเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ ได้แก่ ชุดทดสอบ มีชุดทดสอบ
พร้อมใชง้ าน โดยมกี ารจดั เก็บอย่างเป็นระเบียบ และเก็บรักษาในสภาพที่เหมาะสม มีการลงทะเบียน
ในฐานข้อมูลศนู ย์แจ้งเตือนภยั ฯ เพื่อให้สามารถส่งข้อมลู ตัวอย่างท่ีสงสัยหรอื มีการตรวจสอบเบื้องต้น
เพอื่ ตรวจสอบยืนยนั ผลโดยศนู ย์วทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์

2.1.3 ปัจจัยด้านการจัดการ
มีข้อมูลพื้นฐาน สถานการณ์หรือปัญหาเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ มีการรวบรวมข้อมูล
พื้นฐานในการดำเนินงานด้านคุ้มครองผู้บริโภค ได้แก่ ร้านชำ ร้านอาหาร แผงลอยจำหน่ายอาหาร
ตลาดเพื่อจดั ทำทะเบียน และเพื่อความสะดวกในการดำเนินงานด้านงานคุ้มครองผบู้ ริโภค นอกจากนี้
ยงั มกี ารเกบ็ รวบรวมข้อมลู สถานการณ์ ปัญหาเก่ยี วกบั ผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพ ปญั หางานคุ้มครองผู้บรโิ ภค
ได้แก่ ร้านชำจำหน่ายยาปฏิชีวนะ ยาอันตราย พบยาสมุนไพรที่มีสารสเตียรอยด์ การจำหน่าย
เครือ่ งสำอางท่มี สี ารอันตราย
2.1.4 ปจั จยั ด้านการเงนิ
มีโครงการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยได้รับการสนับสนุน
งบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพ อบต.เพิ่มพูนทรัพย์ ในปงี บประมาณ 2565 คือ โครงการ
ศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพชุมชน ตำบลเพิ่มพูนทรัพย์ ปีงบประมาณ 2565
จำนวน 6,939 บาท

2.2 ผลงานทีแ่ สดงถงึ ความสำเรจ็ ของการดำเนนิ งาน
2.2.1 การตรวจสอบเฝ้าระวัง/บนั ทกึ ผลงาน
มีการดำเนินงานตรวจสอบเฝ้าระวังภัยสุขภาพในชุมชนโดยศูนย์แจ้งเตือนภัย

รพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์ ลงพื้นที่ตรวจสอบเฝ้าระวังในชุมชน การเยี่ยมบ้าน เพื่อสำรวจสภาพปัญหา
ผลิตภัณฑ์สุขภาพทั้งในครวั เรือนและชุมชน มีการเฝ้าระวงั ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่คาดว่าจะเป็นอันตราย
และเตือนภัย เมื่อรับทราบว่ามีผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยอยู่ในชุมชน นำข้อมูลไปแจ้งเตือนภัย
ให้กับคนในชุมชนรับรู้ สามารถสืบค้นข้อมูลผลติ ภณั ฑ์สุขภาพที่ตรวจพบสารอันตราย ได้จากเวปไซด์
กรมวทิ ย์ With You หรือ https://alert.dmsc.moph.go.th/ โดยนำขอ้ มลู จากกรมวิทย์ With You
ไปใช้ในการเฝา้ ระวงั ผลิตภณั ฑส์ ุขภาพในพน้ื ท่ี ตลอดจนการเยีย่ มบ้านเพื่อสำรวจดูพฤติกรรมการใช้ยา

226
และผลิตภัณฑส์ ุขภาพ มบี นั ทึกผลการตรวจสอบเฝา้ ระวังและการส่งข้อมลู เข้าสูร่ ะบบสารสนเทศ กรม
วิทย์ With You ตามแผนปฏบิ ตั กิ ารท่ีวางไว้ อย่างน้อย ปลี ะ 2 ครงั้
2.3 ความยง่ั ยนื ของการดำเนนิ งาน

2.3.1 การส่ือสาร เผยแพร่ ความรู้ แจง้ เตอื นภัย
มีการสื่อสาร เผยแพร่ความรู้ แจ้งเตือนภัยสุขภาพ ในช่องทางการสื่อสารต่างๆ ได้แก่ ไลน์
จากอสม. ไลน์งานคุ้มครองผู้บริโภค ไลน์กลุ่มหมู่บ้าน และเพจ Facebook รพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์
มกี ารแจกเอกสารแผ่นโปสเตอรแ์ ผน่ พบั ตดิ ไวท้ ร่ี า้ นชำ ศาลาหมู่บ้าน โรงเรยี น

2.3.2 มกี ลไกในการจดั การปัญหาทด่ี ำเนินการโดยชุมชน
ชุมชนสามารถดูแลตนเองได้ ด้วยการสร้างกลที่สามารถดำเนินการได้ด้วยตนเอง คือ
ประชาชนในตำบลเพิ่มพูนทรัพย์ ช่วยกันสอดส่องดูแลรถเร่ต่างๆ ที่เข้ามาในหมู่บ้าน ที่มาขายยา
สมนุ ไพร และยารกั ษาโรคต่างๆ ไมใ่ หเ้ ข้ามาขายในพน้ื ที่ เพ่อื ป้องกันการขายยาสมนุ ไพรท่ีอาจจะมีสา
รสเตียรอยด์ หากมีรถเร่ขายยาสมุนไพรจะมีการแจ้งอสม.นักวิทย์ฯ และเจ้าหน้าที่รพ.สต.เพิ่มพูน
ทรัพย์ เพ่ือลงพนื้ ทไี่ ปตรวจสอบผลิตภณั ฑ์ต่างๆ มีป้ายรณรงคใ์ ห้ความรปู้ ระชาชน ชอ่ งทางสือ่ สาร คือ
โทรศัพท์ กล่มุ ไลนห์ มูบ่ า้ น เพจ Facebook รพ.สต.เพม่ิ พนู ทรพั ย์

3. ผลงานเด่นทีเ่ ป็นแบบอยา่ ง
3.1 การวางแผนการดำเนินงาน การค้นหาปญั หา
3.1.1 จัดประชุม คณะกรรมการศูนยแ์ จ้งเตือนภยั ฯ เพอ่ื ช้แี จงแนวทางการดำเนนิ งาน และจัดทำแผน

ของบสนับสนุนในการดำเนินกิจกรรม
3.1.2 มีการจดั ทำแผนการตรวจสอบเฝ้าระวังในชุมชน รบั เร่อื งร้องเรียน และการลงพื้นท่ี ตรวจสอบ

และเฝ้าระวงั ผลิตภณั ฑ์สุขภาพ ในร้านชำ รา้ นอาหาร แผงลอยจำหน่ายอาหาร และตลาด
3.1.3 ลงพื้นที่ในชุมชนเพื่อร่วมพูดคุยแลกเปลีย่ นแนวคิดกับเครือข่ายชุมชน สร้างการมีสว่ นร่วม เพ่ือ

กระตุ้นและสรา้ งความตระหนัก ต่ืนตวั ให้กับชมุ ชน

3.2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลลพั ธท์ ่เี กิดขน้ึ
กระบวนการวางแผน ระบบการดำเนินงานและมาตรการดำเนนิ งานในพน้ื ท่ี
3.2.1 จัดต้ังคณะกรรมการศนู ยแ์ จง้ เตอื นภยั ฯ
3.2.2 ประชุมแลกเปลีย่ นเรียนรคู้ ณะทำงาน เพ่อื ขบั เคลือ่ นการพฒั นาศูนย์แจง้ เตอื นภยั ฯ
3.2.3 จัดอบรมใหค้ วามรู้กับกลมุ่ เปา้ หมาย (อสม./จนท./อย.นอ้ ย/ร้านชำ)
3.2.4 สำรวจข้อมูลและทำทะเบียนข้อมูลพื้นฐานร้านชำ ร้านอาหาร แผงลอยจำหน่ายอาหาร ตลาด
ทะเบียนเครือขา่ ยตา่ งๆ และอืน่ ๆ
3.2.5 ตรวจสอบและเฝ้าระวงั ผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพในชุมชน โดยมอี สม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน
แกนนำอย.น้อย ในโรงเรียน มีบทบาทโดยมีกระบวนการทำงาน ดังนี้
1ป. ป้องกันพิษภัยอันตรายต่อชุมชน (เป็นหูเป็นตา) เช่น การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพการเร่ขาย
สินค้าไม่ปลอดภัยในชุมชน เฝ้าระวัง cluster โรคโควิด-19 ในชุมชน หากพบสิ่งผิดปกติจะรีบรายงานพี่เลี้ยง
(เจา้ หนา้ ท่ี รพ.สต.) ทราบทนั ที

227
1ส. สร้างความตระหนักรู้ (เป็นแขนเป็นขา) โดยการใช้ชุดทดสอบอย่างง่าย แอพพลิเคช่ัน
ใช้ฐานข้อมูลสุขภาพตา่ งๆ เพื่อตรวจสอบผลติ ภัณฑ์อันตราย ตรวจคัดกรองโรค ตรวจสอบข้อมูล นำเข้าข้อมูล
การคืนข้อมูลสู่ประชาชนในชุมชน สร้างความเข้าใจ ตื่นตัว ความตระหนักรู้ ไม่ตกเป็นเหยื่อการโฆษณาชวน
เช่อื หรอื ป้องกันการระบาดของโรคไดท้ นั ทว่ งที
2ส. ส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดี (เป็นปากเป็นเสียง) เช่น รับข้อมูลเรื่องร้องเรียนต่างๆ ทำงานร่วมกับ
เครือข่าย ดำเนินงานในศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพ เป็นผู้นำด้านสุขภาพในชุมชน ส่งเสริมสุขภาพ เช่น ส่งเสริม
การใชส้ มุนไพรท่ีมีความปลอดภัย ส่งเสรมิ การทำเกษตรอนิ ทรยี ์ ลดการใช้สารเคมี
3.2.6 สร้างเครือข่ายในชุมชนชุมชนเพื่อเฝ้าระวังรถเร่ รถพุ่มพวง ที่มาจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ
อาหารและยา ที่ไม่ปลอดภัย โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมดูแล ศูนย์แจ้งเตือนภัยรพ.สต.เพิ่มพูนทรัพย์ รับเรื่อง
ร้องเรียน ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ยา อาหาร และประสานงานกับเภสัชกรเพื่อตรวจสอบและแก้ไขปัญหา
ประชาสัมพันธ์และเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ
3.2.7 บันทึกข้อมูลเข้าระบบแจง้ เตือนภัยสขุ ภาพของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และเผยแพร่ข้อมูล
ขา่ วสารดา้ นสุขภาพ ส่งต่อข้อมูลให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

3.3 ประโยชนท์ ไี่ ดร้ ับ (impact)ตอ่ หน่วยบริการ/ชุมชน
3.3.1 มีศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และเกิด
ระบบเครอื ข่ายการเฝ้าระวังเตอื นภัยสุขภาพ
3.3.2 มีอสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรของ
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จำนวน 12 คน การขับเคลื่อนเครือข่ายการทำงาน ในการแก้ไขปัญหาด้าน
คุ้มครองผู้บริโภคของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม สามารถตรวจสอบผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ปลอดภัยและเป็นผู้ให้
ความรแู้ กป่ ระชาชนในชุมชน
3.3.3 ศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ มีประชาสัมพันธ์และเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ เป็นแหล่งข้อมูลข่าวสาร
ให้กับชุมชนนำไปใช้ประโยชน์

3.4. ปัจจัยแห่งความสำเร็จ
3.4.1 เครอื ขา่ ยคุ้มครองผูบ้ ริโภคทกุ ภาคสว่ น ทั้งหนว่ ยงานของรัฐ ภาคประชาชน และคนในชุมชน มี
ความเข้มแข็ง และให้ความร่วมมือในกจิ กรรมตา่ งๆ เป็นอย่างดี ทำให้การขับเคลื่อนงานศูนย์แจง้ เตอื นภัยฯ มี
ความเข้มแข็งและประสบความสำเร็จบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ และมีพันธมิตรที่ช่วยกันดำเนินงานคุ้มครอง
ผู้บริโภคในพน้ื ท่ี
3.4.2. มีการดำเนินงานเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างต่อเนื่องทำให้ทราบถึงปัญหาและหา
แนวทางการแกไ้ ขอย่างถูกวธิ ี
3.4.3 ผู้บริหารให้ความสำคัญกับการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคในชุมชน และได้รับการสนับ
งบประมาณในการดำเนนิ งานจากกองทุนหลักประกันสุขภาพอย่างต่อเนอ่ื งทกุ ปี

3.5 สิ่งทีไ่ ด้เรยี นรจู้ ากการดำเนนิ งาน
การดำเนินงานจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเพิ่มพูนทรัพย์
สง่ิ ทีไ่ ด้เรยี นรจู้ ากการดำเนนิ งาน มีดงั น้ี

228
3.5.1 การดำเนินงานของศูนย์แจ้งเตือนภัยจะยั่งยืน ต้องอาศัยความร่วมมือและการประสานงานของภาคี
เครือขา่ ยทกุ ภาคสว่ น

3.5.2 เจา้ หนา้ ท่แี ละอสม.วิทยาศาสตรก์ ารแพทยช์ มุ ชน ไดร้ บั การพฒั นาศกั ยภาพ ทำให้มคี วามรู้ ความเข้าใจ
สามารถนำความรไู้ ปใช้ในการปฏบิ ัติงานไดจ้ รงิ

3.5.3 ควรมีการพัฒนาศักยภาพอสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ให้มีการประเมินผลงานเชิงคุณภาพ
เพื่อให้ผ่านเกณฑ์การประเมินและได้รบั ปลอกแขนสเี ขียวปักตราสญั ลกั ษณ์ อสม.วทิ ยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ของ
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เป็นเครื่องยืนยันความสามารถในการใช้ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เพื่อวางแผน แก้ไข
ปญั หา รายงาน คัดกรอง และเปน็ แกนนำเครอื ข่ายการดแู ลสุขภาพ และการจัดการปญั หาสุขภาพในครอบครัวและ
ชุมชน

3.6. บทสรปุ /ข้อเสนอแนะ เพ่ือการพฒั นา/ตอ่ ยอด

3.6.1 ประชาสัมพันธ์ให้คนในชุมชนรู้จักศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียน
ดา้ นผลติ ภัณฑส์ ุขภาพในชุมชนและรณรงค์ให้ประชาชนมีความรู้ มีส่วนร่วมในการตรวจสอบ เฝา้ ระวังการโฆษณา/
การจำหน่าย/การเรข่ าย/การผลติ และการจำหนา่ ยผลิตภัณฑสุขภาพอนั ตรายในชุมชน

3.6.2 ขยายความรู้ข่าวสารคุม้ ครองผู้บริโภค สู่ประชาชนทุกครัวเรือน โดยหลากหลายวธิ ี โดยใช้ผู้ส่ง
สารและเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย เช่น ชมรมอย.น้อยนำข่าวสารประชาสัมพันธ์ให้กับเพื่อนคนใน
ครอบครัวและญาติพนี่ ้อง ผู้นำชมุ ชนประชาสัมพันธผ์ ่านทางเสยี งตามสายและการประชุมประจำเดือนของหมู่บ้าน
พระสงฆ์เทศนาสอดแทรกในเรื่องการเลือกซื้อและบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพ การใช้ประโยชน์จากข้อมูลบนฉลาก
อาหาร เพือ่ ลดการบรโิ ภคอาหารหวาน มัน เคม็ ทุกวันพระ

3.6.3 จัดกิจกรรมสร้างแรงจูง เชิดชูเกียรติและยกย่อง แกนนำ ภาคีเครือข่ายที่มีผลงานเด่น
โดยการมอบรางวัล เกียรติบตั ร

3.6.4 พัฒนาร้านชำในพื้นที่ให้เป็นร้านชำสีขาว ปลอดยาอันตราย ยาปฏิชีวนะและยาชุด
สร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องผลิตภัณฑ์สุขภาพผู้ประกอบการร้านชำ เพื่อลดปัญหาการใช้และการกระจาย
ผลิตภัณฑ์สขุ ภาพท่ีไม่เหมาะสมในชมุ ชน

4. ผลการประเมินตนเองศนู ย์แจง้ เตือนภัย

ผลการประเมนิ ตนเองตามเกณฑ์ศูนย์แจ้งเตือนภยั ของโรงพยา
ปงี บประมาณ 2565 มีดงั น้ี

229
าบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพตำบลเพม่ิ พนู ทรัพย์ อำเภอบา้ นนาสาร จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี

230

ภาคผนวก

7. การบรหิ ารองคก์ รเพือ่ ขับเคลอ่ื นศนู ยแ์ จง้ เตอื นภยั และเฝ้าระวงั ภัยสุขภาพ
มีคำสง่ั แตง่ ตั้งคณะกรรมการในศูนย์แจง้ เตือนภยั ฯ ขบั เคลื่อนการนำองคก์ ร มีการวางแผนยุทธศาสตร์

มกี ารสร้างเครือข่ายการทำงานรว่ มกนั ในส่วนของศนู ยแ์ จ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน

231

8. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม
การตรวจสอบเฝา้ ระวงั /บนั ทึกผลงาน

232
3. ผลงานเดน่ ท่ีเปน็ แบบอยา่ ง

233
การสือ่ สาร เผยแพร่ ความรู้ แจง้ เตอื นภัย

234

ผลการดำเนนิ งานศูนยแ์ จง้ เตอื นภยั สุขภาพในชุมชน
รพ.สต. พรพุ ี อำเภอ บา้ นนาสาร

1. การบรหิ ารองค์กรเพ่อื ขบั เคล่อื นศนู ยแ์ จ้งเตอื นภัยสขุ ภาพในชมุ ชน
1.1 การนำองค์กร
มีการทำงานร่วมกันของคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับอำเภอ (คปสอ.)

โรงพยาบาลบ้านนาสาร สาธารณสุขอำเภอบ้านนาสาร เทศบาลตำบลพรุพี คณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัย
เฝ้าระวัง ผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และคณะกรรมการกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่มี
การจดั ทำแผนปฏบิ ัติการ ถ่ายทอดแผนไปสกู่ ารปฏิบัติ การวางแผนเชงิ ยุทธศาสตร์

1.2 การวางแผนเชงิ ยทุ ธศาสตร์
ประเด็นยุทธศาสตร์ ที่ 1 มุ่งส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและคุ้มครองสุขภาพประชาชน

(Promotion, Prevention & Protection Excellence)
เปา้ ประสงค์ : เพอื่ ส่งเสริมใหป้ ระชาชนทุกกลุ่มวัยมีสขุ ภาพดี ได้รับการสง่ เสริมสุขภาพ ป้องกัน

ควบคุมโรคและภยั สขุ ภาพ และลดปัจจยั เสีย่ งดา้ นสขุ ภาพ โดยมรี ะบบตอบสนองต่อภัยสขุ ภาพต่าง ๆ ตลอดจน
มีการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ที่ดีอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดีส่งผลให้อายุขัยเฉลี่ยและ
คณุ ภาพชวี ิตดขี ึ้น

1. โครงการคุ้มครองผู้บริโภคแบบบรู ณาการ ตัวชี้วดั ตามยทุ ธศาสตร์ รอ้ ยละของผลติ ภัณฑ์สุขภาพท่ี
ได้รับการตรวจสอบได้มาตรฐานตามเกณฑ์ที่กำหนด โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุพีร่วมกับเทศบาล
ตำบลพรุพี อาสาสมัครสาธารณสุข(สาขางานคุ้มครองผู้บริโภค) แกนนำผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการศูนย์แจ้ง
เตือนภัย เฝา้ ระวัง ผลติ ภณั ฑ์สุขภาพในชมุ ชน

กจิ กรรมท่ี 1 การดำเนนิ การเก็บตัวอย่างอาหารในตลาดพรุพี ม.1 และตลาดพรพุ ี ม.2 สง่
ตรวจวิเคราะห์โดยหน่วยตรวจสอบเคลอ่ื นที่เพื่อความปลอดภัยด้านอาหารและผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพ (Mobile
unit) เมื่อวันที่ 7 มิถนุ ายน 2565 โดยเก็บตัวอย่างสง่ ตรวจทั้งหมด 8 ตวั อย่าง ประกอบดว้ ย ผักและผลไม้
จำนวน 3 ตวั อยา่ ง สารฟอกขาว จำนวน 1 ตัวอย่าง สารฟอรม์ าลนี จำนวน 1 ตวั อยา่ ง สารเร่งเนอ้ื แดง
จำนวน 1 ตวั อยา่ ง สารโพลา่ รไ์ นนำ้ มันทอด จำนวน 1 ตัวอยา่ ง Coliform ในน้ำและนำ้ แขง็ PH/ความกระดา้ ง
จำนวน 1 ตัวอย่าง ผลการตรวจสารปนเปอ้ื นทัง้ 8 ตวั อย่าง พบวา่ ปลอดภยั

กิจกรรมท่ี 2 การดำเนินการตรวจไอโอดีนเกลอื ในครวั เรอื น ท้งั หมด 64 ครัวเรือน ผลการ
ตรวจพบมสี ารไอโอดีนอยูร่ ะหว่าง 30-40 PPM

กิจกรรมท่ี 3 ดำเนนิ การตรวจรา้ นชำ จำนวน 10 รา้ น ดเู กย่ี วกบั ร้านชำทย่ี าปฏิชีวนะ ยา
ต้องห้าม ยาอันตราย ครั้งแรกพบร้านท่ีขายยาปฏิชวี นะ จำนวน 4 ร้าน คร้ังท่ี 2 ลงตรวจโดยมีระยะห่างจาก
ครั้งแรก 1 เดือน พบรา้ นที่ขายยาปฏชิ วี นะ จำนวน 3 ร้าน ร้านทพ่ี บวา่ ขายยาปฏิชวี นะ ยาต้องห้าม และยา
อันตรายได้ดำเนนิ การตักเตือนและแนะนำเกีย่ วกบั ขอ้ กฎหมาย และอันตรายจากการขายยา และแนะนำยา
สามัญประจำบา้ นที่สามารถขายในรา้ นชำได้ พร้อมทั้งมอบสตกิ๊ เกอรย์ าสามัญประจำบ้านใหก้ ับร้านชำเพื่อเป็น
แนวทางในการขายยาสามัญประจำบา้ น

กจิ กรรมที่ 4 ดำเนินการตรวจรา้ นอาหารและแผงลอยเพอ่ื มอบปา้ ยรา้ นอาหารสะอาด

235
รสชาติอรอ่ ย Clean Food Good Taste มรี ้านอาหารและแผงลอยเขา้ ร่วมท้งั หมด 15 ร้าน ผ่านเกณฑ์และ
ได้รับป้ายร้านอาหารสะอาด รสชาตอิ ร่อย Clean Food Good Taste ทงั้ หมด 8 ร้าน สว่ นรา้ นทีไ่ มผ่ ่าน
เกณฑ์ได้ให้คำแนะนำ และประเมนิ ใหมใ่ นครัง้ ต่อไป บางรา้ นทไี่ ม่ผา่ นเกณฑ์เน่อื งจากไม่ไดร้ บั การประเมิน
ตอ่ เน่ือง เพราะไมไ่ ด้ขายประจำ เปดิ ขายนานๆครั้ง

ประเดน็ ยุทธศาสตรท์ ี่ 2 มุ่งพฒั นาบรกิ ารสขุ ภาพ (Service Excellence)
เป้าประสงค์ : เพื่อให้ประชาชนได้รับการบริการท่ีมคี ุณภาพ ประสทิ ธภิ าพครอบคลมุ ท่ัวถึงลด
ความเหลื่อมล้ำของผู้รับบริการในด้านการแพทย์และสาธารณสุข รวมทั้งมีระบบการส่งต่อที่มีคุณภาพเพื่อให้
ประชาชนสามารถเข้าถงึ บริการได้อยา่ งเท่าเทยี มกนั
1. โครงการคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภค ใสใจผู้ประกอบมีการดำเนินการเฝ้าระวงั ความปลอดภัยด้านฉลาก
ผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น อาหาร ยา เครื่องสำอาง รวมทั้งอาหารเสริมในร้านชำ วัตถุประสงค์เพื่อคุม้ ครองความ
ปลอดภัยของผู้บริโภคในชุมชน เนอ่ื งจากพบวา่ ในหมู่บ้าน ยังพบวา่ มีร้านค้าในชุมชน หรอื รถเร่นำสินค้าที่ไม่ได้
คุณภาพมาตรฐาน ไม่มีฉลากภาษาไทยมาจำหน่ายแก่ชาวบ้าน ประกอบกับในปัจจุบันมีการโฆษณาชวนเช่ือ
ผลิตภัณฑ์สุขภาพเกินจริง ผู้บริโภคที่ขาดความรู้ในการบริโภค อาจตกเป็นเหยื่อหรือเกิดอันตรายจากการ
บริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ได้มาตรฐานจากการหลงเชื่อโฆษณาดังกล่าว รวมทั้งในส่วนของผู้ประกอบการ
รา้ นคา้ รา้ นชำตา่ ง ๆ ท่ยี ังขาดองคค์ วามรู้ ในด้านผลติ ภณั ฑ์ และสินค้า ในลักษณะต่าง ๆ ทีส่ ามารถจดั จำหน่าย
ได้ และผลิตภัณฑ์ หรือสินค้า ชนิดใดที่ต้องทำการขออนุญาตจากหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค เพื่อทำการจัด
จำหน่ายได้ เพ่ือให้ถูกต้องตามพรบ.งานคุม้ ครองผูบ้ ริโภคของกระทรวงสาธารณสขุ เบ้ืองต้น เพอื่ ความปลอดภัย
ตอ่ ผู้บรโิ ภค และเพื่อลดการรอ้ งเรียนตามพรบ.งานคุม้ ครองผบู้ รโิ ภค โดยโครงการนม้ี วี ตั ถปุ ระสงค์
2. ศนู ยแ์ จ้งเตือนภัย เฝา้ ระวัง ผลิตภัณฑ์สขุ ภาพในชุมชน จัดตงั้ ในปีพ.ศ.2565 จัดต้ังเพอ่ื รับ
เรอื่ งเรียนและร้องทุกข์เก่ียวกับปญั หาผลิตภัณฑส์ ุขภาพในชุมชน
3. ระบบสารสนเทศ
3.1 ระบบสารสนเทศ “กรมวทิ ย์ With You”
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้จัดตั้งระบบ “Single Window” หรือ “หน้าต่างเตือนภัยสุขภาพ” ขึ้นอย่าง
เป็นทางการ โดยมีศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ ที่ 10 อุบลราชธานี และการสนับสนุนของแผนงานพัฒนา
วิชาการและกลไกคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ(คคส.) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกัน พัฒนา “ Single
Window” หรือระบบแจ้งเตือนภัยและฐานข้อมูลคุณภาพความปลอดภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศ โดยการการนำเขา้ จากเครอื ข่ายงานคุ้มครองผ้บู รโิ ภค เช่น ศนู ยแ์ จง้ เตอื นภยั เฝ้าระวงั และรับเร่ือง
ร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนที่มีการจัดตั้งขึ้น ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ทั่วประเทศ และผ่าน
การตรวจสอบข้อมูลโดยคณะกรรมการกลั่นกรองข้อมูลของระบบ ก่อนทำการเผยแพร่ข้อมูล ต่อมาในปี พ.ศ.
2561 ได้ถ่ายโอนข้อมูลมาไว้ที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และได้เปลี่ยนชื่อระบบเป็น "กรมวิทย์ With You"
เพื่อใช้เป็นช่องทางถ่ายทอดความรู้ สื่อสารความเสี่ยง และแจ้งเตือนภัยสุขภาพ ใช้งานได้ทั้งคอมพิวเตอร์และ
โทรศพั ท์มือถอื

ผู้ใชง้ าน alert.dmsc.moph.go.th/
1. ประชาชนทั่วไป สามารถเข้าใช้งานโดยไมต่ ้องลงทะเบียนใช้งาน เพ่อื รับขอ้ มลู ข่าวสาร ข้อมูลความ
เสี่ยง ข้อมลู ผลิตภัณฑ์ทม่ี ีความเสี่ยงอันตราย
2. เจ้าหน้าที่สาธารณสุขทุกระดับ ที่มีบทบาท อำนาจหน้าที่ในงานคุ้มครองผู้บริโภค หรือผู้ที่ได้รับ
มอบหมาย จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล โรงพยาบาลทุกระดับ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ

236
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ต้องทำการลงทะเบียนใช้งานและผ่าน
การตรวจสอบสิทธิ์การใช้งานก่อน จึงจะสามารถนำเข้าข้อมูล ส่งต่อข้อมูลผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีการเฝ้าระวัง
หรือใช้ขอ้ มลู สารสนเทศในระบบได้

3.2 ในกลุม่ ไลน์และ Facbook เพจ รพ.สต.พรุพี
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพตำบลพรพุ ไี ด้สร้างกลุม่ ไลน์ Drug BS,คบส. RDU นาสาร
,อสม.ตำบลพรุพี และเพจfacbook รพ.สต.พรพุ ี เพ่อื ใช้ประชาสัมพนั ธ์เก่ยี วกบั ผลิตภัณฑส์ ุขภาพ และข่าวสาร
เกีย่ วกบั ยา
3. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม ทั้ง 5 ด้าน
3.1. ปจั จัยพนื้ ฐานในการบริหารงานหรือโครงการ
2.1.1 การดำเนนิ งานในโรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพรุพี
การดำเนนิ เฝ้าระวังความปลอดภยั ดา้ นยาและผลติ ภัณฑส์ ขุ ภาพในชมุ ชน โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพ
ตำบลพรุพีร่วมกับเครือข่ายอำเภอบ้านนาสาร สำนักงานสาธารณสุขอำเภอบ้านนาสาร เทศบาลตำบลพรุพี
อาสาสมัครสาธารณสุขตำบลพรุพี ดำเนินการการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (rational drug use hospital, RDU
hospital) ในชุมชน โดยการจัดทำโครงการคุ้มครองผู้บริโภค ใสใจผู้ประกอบ เพื่อให้ผู้ประกอบการร้านชำมี
ความรู้และตระหนักถึงการใช้ยา antibiotics (ATB) เบื้องต้น โดยการจัดกิจกรรมลงเยี่ยมผู้ประกอบการร้าน
ชำร่วมกับเทศบาล และอาสาสมัครสาธารณสุขตำบลพรุพี ได้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการขายยำสามัญประจำ
บา้ น และยาตอ้ งหา้ มยาในร้านชำ พรอ้ มท้ังใหค้ วามรู้เก่ยี วกบั พรบ.ยา และชวนผูป้ ระกอบการเข้าร่วมโครงการ
ร้านชำสขี าวเพอื่ ดำเนนิ งานในปี 2566 ต่อไป
การดำเนนิ เฝา้ ระวังความปลอดภยั ด้านยาและผลิตภัณฑส์ ุขภาพ ในโรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบล
พรุพี ดำเนินการตามนโยบายระบบยา เครือข่ายอำเภอบ้านนาสารผ่านคณะกรรมการเภสัชกรรมและการ
บำบัด (Pharmaceutical and therapeutic Committee: PTC) ได้แก่ อาการอนั ไมพ่ งึ ประสงคจ์ ากการใช้ยา
(Adverse Drug Reaction : ADR) ความคลาดเคลื่อนทางยา (Medication Error : ME) High Alert Drug
Drug Interaction Medication reconciliation (MR) และพัฒนาการใช้ยาอย่างเหมาะสม สมเหตุผล (RDU
และ DUE) คลงั ยาและเวชภัณฑ์ทีม่ คี ณุ ภาพ มีการเฝ้าระวัง และการป้องกนั การแพ้ยาซ้ำ และไมพ่ บการเกิดแพ้
ยาซ้ำ
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุพีจะเน้นอาการอันไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (Adverse Drug
Reaction : ADR) โดยเฉพาะระบบเฝ้าระวังการป้องกันการแพย้ าซำ้ โดยในปงี บประมาณ 2565 ไม่พบการเกิด
แพ้ยาซ้ำ รูปแบบการดำเนินการเฝ้าระวังติดตามอาการอันไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา มีผู้รับผิดชอบ ดังนี้ 1.
พยาบาล : ประเมินอาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดข้ึนเมื่อพบผู้ป่วยสงสัยว่าเกิด ADR แจ้งเภสัชกรรพ.บ้านนาสาร
เพื่อมาประเมิน ADR 2. : ส่งต่อผู้ป่วย 3.โรงพยาบาลบ้านนาสารสรุปข้อมูลเสนอผู้บริหาร/คณะกรรมการท่ี
เกี่ยวข้องและสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ข้อมูลการเกิด ADR ให้บุคลากร
ทางการแพทย์ทราบให้ รพสต./PCU เพอ่ื ให้ข้อมลู ของผู้ปว่ ยเปน็ ปัจจุบนั

สำหรบั แนวทางการเฝา้ ระวงั อาการอันไม่พึงประสงคจ์ ากการใช้ยา (Adverse Drug Reaction : ADR)
1. ตดิ ตามผู้ป่วยทไี่ ด้รบั ยาทอี่ าจเกดิ การแพท้ รี่ นุ แรงใน 1-2 สปั ดาหแ์ รก อย่างใกลช้ ิด
2. มอบบตั รเฝ้าระวงั การแพ้ยาทีร่ ุนแรง ใหแ้ กผ่ ้ปู ่วย
3. แนะนำอาการบง่ บอกวา่ แพ้ยา

237

4. แนะนำผปู้ ว่ ยติดตามอาการแพ้อย่างนอ้ ย 3 เดือน
5. ถา้ ผู้ปว่ ยเกดิ อาการหรือสงสยั แพ้ยา สอบถามโดยตรงเภสชั กร

แผนพฒั นา
1. การใช้ JHCIH ในการกำหนดเงอื่ นไขในการสัง่ ยาปฏิชวี นะ
2. การดำเนนิ งานในชมุ ชน (บรู ณาการรว่ มกบั โรงพยาบาลบ้านนาสารและชมุ ชน)
การทำงานเชิงรกุ มีการเย่ยี มบ้านและโครงการยาปลอดภัยในชุมชนของโรงพยาบาลบ้านนาสาร

2.1 การเยยี่ มบ้าน มตี ดิ ตามเยี่ยมบา้ นโดยทีมสหสาขาวิชาชพี โรงพยาบาลบา้ นนาสาร
ประกอบด้วย แพทย์ เภสัชกร พยาบาล แพทย์แผนไทย กายภาพ และนักโภชนาการ โดยมีแนวทางการเยี่ยม
บ้านเพื่อค้นหาปัญหาที่เกี่ยวกับยา (drug related problems, DRPs) และแนวทางการแก้ไขปัญหา และส่ง
ตอ่ ขอ้ มลู กรณีท่ีพบปัญหาจาการใชย้ าเพื่อตดิ ตามอาการของผูป้ ว่ ย โดยมีแนวทางปฏบิ ัตใิ นการเลือกกลุ่มผู้ป่วย
ที่ออกเย่ียมบา้ น เพ่อื ให้ผู้ปว่ ยไดร้ บั การดูแลต่ออยา่ งเนอื่ งแบบองคร์ วมที่ตรงตามปัญหา และความต้องการของ
ผ้ปู ว่ ยและผู้ดูแลโดยทมี สหวิชาชีพของโรงพยาบาลบ้านนาสาร รพ.สต.พรพุ ี และเครือขา่ ยในชมุ ชน

ผลการดำเนินงาน ปี 2564-2565 ส่วนใหญ่พบปัญหาเกี่ยวกับการใช้ยาการ และการเก็บรักษายาท่ี
ถูกต้อง ได้รบั ยาขนาดสูงเกินไปหรือต่ำเกินไป ยาที่ผปู้ ว่ ยได้รับจากสถานบริการเดยี วกัน แต่ไม่มีการตรวจสอบ
ยาเดิมที่เหลือของผู้ป่วย ทำให้มียาเดิมเหลือที่บ้านจำนวนมาก ผู้ป่วยซื้อยาทานเอง ใช้ยาทางเลือกโดยไม่ได้
ตรวจสอบขอ้ มูลความถูกตอ้ ง ผปู้ ่วยซอ้ื ยาสมุนไพรรับประทานเองจากจังหวัดใกลเ้ คยี ง สง่ ผลต่อความปลอดภัย
ของผู้ป่วย ไม่ระบุชื่อยา ยาที่ผู้ป่วยได้รับจากสถานบริการหลายแหล่งทำให้มีการรับประทานยาซ้ำซ้อน
เนื่องจากได้รับยาชนิดเดียวกันแต่ความแรงต่างกัน การติดตามเยี่ยมบ้านส่งผลให้ผู้ป่วยและผู้ดูแลมีความรู้
เก่ียวกับการรับประทานยาและผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพมากขน้ึ
2.2.2 โครงการคมุ้ ครองผู้บรโิ ภค ใสใจผ้ปู ระกอบ มรี ายละเอียดการดำเนินงาน

1. รา้ นชำ
โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบลพรุพี มรี ้านชำทง้ั หมด 10 ร้าน การจัดทำทะเบยี นร้านชำในชมุ ชน มี
การเก็บขอ้ มลู และปัญหาเกีย่ วกับการขายยาอนั ตราย ยาปฏชิ ีวนะ และผลิตภณั ฑส์ ุขภาพท่เี สย่ี งในชุมชน เพื่อ
นำไปแก้ไขปัญหา เชิงระบบ
โดยมีการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง ผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน โดยมีสถานที่ทำการที่รพ.สต.
พรพุ ี เพือ่ ดำเนนิ การรบั แจง้ เตือนภัย เฝา้ ระวงั และรบั เร่ืองร้องเรียนปัญหาผลิตภณั ฑส์ ุขภาพในชุมชน
ผลการดำเนินงาน จากการสำรวจร้านชำทั้งหมด 10 รา้ น พบวา่ ร้านชำท่ีจำหนา่ ยยาที่ไม่เหมาะสม จำนวน 1
ร้าน คิดเป็นร้อยละ 10 ร้านชำจำหน่ายยาซึ่ง “ไม่ใช่ยา สามัญประจำบ้านและไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ” ยาปฏิชีวนะ
ยาชุด และยาที่มสี เตียรอยด์ จำนวน 4 ร้าน คิดเป็นรอ้ ยละ 40 จาการลงตรวจรา้ นชำไมพ่ บการจำหน่ายยาท่ีไม่
มีเลขทะเบียนตำรับยา และพบร้านชำที่ขายยาซึ่งไม่ใช่ยาสามัญประจำบ้านและไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ ที่พบมาก
ท่ีสดุ คือ ยาเม็ด paracetamol (ขนาดบรรจุมากกว่า 10 เม็ด) และพบร้านชำท่ีจำหนา่ ยยาปฏิชีวนะที่พบมาก
สุด คือยา amoxycillin 500 ml แรงจูงใจในการจำหน่ายยาที่ไม่เหมาะสมคือ ความต้องการของคนในชุมชน
มีการรอ้ งขอใหน้ ำมาจำหน่าย ผลกำไร และการได้รับคำแนะนำจากร้านขายยาแผนปัจจบุ นั
2. ครัวเรือน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุพี การเยี่ยมบ้านผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงและผู้ป่วยโรคเรื้อรัง มี
ติดตามเยี่ยมบ้านโดยทีมสหสาขาวิชาชีพโรงพยาบาลบ้านนาสาร ประกอบด้วย แพทย์ เภสัชกร พยาบาล

238
แพทย์แผนไทย กายภาพ และนักโภชนาการ โดยมีแนวทางการเยี่ยมบ้านเพ่ือคน้ หาปัญหาที่เกี่ยวกับยา (drug
related problems, DRPs) และแนวทางการแก้ไขปัญหา และส่งต่อข้อมูลกรณีที่พบปัญหาจาการใช้ยาเพื่อ
ติดตามอาการของผู้ป่วย โดยมีแนวทางปฏิบัติในการเลือกกลุ่มผู้ป่วยที่ออกเยี่ยมบ้าน เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการ
ดูแลต่ออย่างเนื่องแบบองคร์ วมที่ตรงตามปัญหา และความต้องการของผูป้ ว่ ยและผูด้ ูแลโดยทีมสหวิชาชีพของ
โรงพยาบาลบ้านนาสาร รพ.สต.พรพุ ี และเครือขา่ ยในชุมชน
2.2.2 ศนู ย์แจง้ เตอื นภัย เฝ้าระวัง ปัญหาผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพชุมชน ตำบลพรพุ ี

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุพี ได้ดำเนินการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้าระวัง ปัญหา
ผลิตภัณฑ์สุขภาพชุมชน ตำบลพรุพี เมื่อปีพ.ศ.2565 เพื่อรับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ และ
ดำเนนิ การตรวจสารปนเป้อื นในอาหาร และนำขอ้ มลู ทไ่ี ดจ้ ากการตรวจไปลงในระบบกรมวทิ ย์ With You ซ่งึ มี
เจา้ หน้าทรี่ พ.สต.พรุพไี ดส้ มคั รขอใช้งาน และอสม.สมัครขอใชง้ าน จำนวน 7 ท่าน

2.2 ผลงานท่ีแสดงถึงความสำเรจ็
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุพี ได้จัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยศูนย์แจ้งเตือนภัย เฝ้า

ระวัง ปญั หาผลิตภัณฑส์ ุขภาพชมุ ชน สำเรจ็ ใน พ.ศ.2565
- มเี ครอื ข่ายอสม.สมัครเข้าใชร้ ะบบกรมวทิ ย์ With You ทกุ หม่อู ย่างน้อยหมูล่ ะ 1 คน
- มีการครี ข์ ้อมลู ในระบบกรมวทิ ย์ With You โดยเจ้าหน้าท่แี ละอสม. 3 รายการ
- ตลาดนดั ตำบลพรพุ ี จำนวน 2 แห่ง ได้มีการเกบ็ ตัวอยา่ งอาหารสง่ ตรวจทุกปี ปลี ะ 1 ครั้ง

โดยส่งเกบ็ ท้ังหมด 7 ตวั อยา่ ง ผลการตรวจไม่พบสารปนเป้ือนในอาหาร
- รา้ นชำในตำบลพรุพี มีจำนวน 10 รา้ น ผ่านการตรวจประเมินเปน็ ร้านชำสีขาว 5 ร้าน
- ร้านอาหารและแผงลอย เข้าร่วมการประเมินดำเนินการตรวจร้านอาหารและแผงลอยเพอ่ื

มอบป้ายร้านอาหารสะอาด รสชาติอร่อย Clean Food Good Taste มีร้านอาหารและแผงลอยเข้าร่วม
ทั้งหมด 15 ร้าน ผ่านเกณฑ์และได้รับป้ายร้านอาหารสะอาด รสชาติอร่อย Clean Food Good Taste
ทั้งหมด 8 ร้าน ส่วนร้านที่ไม่ผ่านเกณฑ์ได้ให้คำแนะนำ และประเมินใหม่ในครั้งต่อไป บางร้านที่ไม่ผ่านเกณฑ์
เน่ืองจากไม่ได้รับการประเมนิ ต่อเนื่อง เพราะไม่ได้ขายประจำ เปดิ ขายนานๆครงั้

2.3 ความยง่ั ยืนของการดำเนินงาน
- การสื่อสาร เผยแพร่ ความรู้
มีการสื่อสาร เผยแพร่ความรู้ แจ้งเตือนภัยสุขภาพ ในช่องทางการสื่อสารต่างๆ ได้แก่ ไลน์จากอสม.
ไลนก์ ลุ่มหมู่บ้าน เพ่อื ข้อมขู า่ วสารแก่ชมุ ชน และเพจ Facebook รพ.สต.พรุพี มกี ารแจกเอกสารแผ่นโปสเตอร์
แผ่นพับ ติดไวท้ ่ีรา้ นชำ ศาลาหมูบ่ ้าน โรงเรยี น
- มีกลไกในการจัดการปัญหาท่ีดำเนนิ การโดยชุมชน และ/หรือ มนี โยบายสาธารณะ
ชุมชนสามารถดูแลตนเองได้ ด้วยการสร้างกลที่สามารถดำเนินการได้ด้วยตนเอง คือ ประชาชนใน
ตำบลพรุพี ช่วยกันสอดส่องดูแลรถเร่ต่างๆ ที่เข้ามาในหมู่บ้าน ที่มาขายยาสมุนไพร และยารักษาโรคต่างๆ
ไม่ให้เข้ามาขายในพื้นที่ เพื่อป้องกันการขายยาสมุนไพรที่อาจจะมีสารสเตียรอยด์ หากมีรถเร่ขายยาสมุนไพร
จะมีการแจง้ อสม. และเจ้าหน้าทีร่ พ.สต.พรุพี เพอื่ ลงพนื้ ที่ไปตรวจสอบผลติ ภัณฑ์ต่างๆ มีป้ายรณรงค์ให้ความรู้
ประชาชน ช่องทางสอ่ื สาร คือ โทรศัพท์ กลมุ่ ไลน์หมบู่ า้ น เพจ Facebook รพ.สต.พรพุ ี

239
3. ผลงานเด่นทเ่ี ป็นแบบอยา่ ง
3.1 การวางแผนการดำเนนิ งาน การค้นหาปญั หา
แผนการดำเนินงานคุม้ ครองผู้บริโภค รพ.สต.พรุพี ปีงบประมาณ 2565
ประชุมวิชาการแลกเปลี่ยนเรียนรู้คณะทำงานจดั ทำแผนการดำเนินงานและแผนปฏบิ ตั ิการ (เอกสารแนบท้าย
ภาคผนวก) จัดอบรม ให้กับกลุ่มเป้าหมาย(อสม./จนท.//ร้านชำ/อย.น้อย) จัดประชุมเพื่อติดตามผลการ
ดำเนนิ งาน จัดทำมาตรการควบคุมการจำหนา่ ยในร้านชำ จดั ทำสอื่ จดหมายขา่ ว, VDO

3.2 แนวทางการดำเนนิ งานและผลลพั ธท์ เ่ี กดิ ข้นึ
องค์ประกอบเครอื ข่ายเฝา้ ระวงั ความปลอดภยั จากยาและผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพ

หน่วยงาน ผปู้ ระสานงาน บทบาทหน้าท่ี

รพ.บ้านนาสาร เภสัชกร ผู้รับผดิ ชอบ ADR -ส่งตอ่ ฐานข้อมลู แพ้ยา/Warfarin ไปยัง รพสต./PCU

, -เฝ้าระวังปัญหาดา้ นยาและผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพท้ังในหน่วย

งานคมุ้ ครอง บริการและชุมชน

สสอ.,พชอ. จนท. ผรู้ ับผิดชอบ งาน ประสานงาน ระหว่าง รพ กบั รพสต.
คมุ้ ครอง

รพ.สต.พรุพี นางสาวพยานรัก ทองขาว ประสานงานกับเภสชั กร รพ.บา้ นนาสาร
อสม.,อย.นอ้ ย อสม สาขางานคุม้ ครอง , สำรวจการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในครวั เรือนและใน
อย.นอ้ ยโรงเรียนราช โรงเรียน
ศูนย์วทิ ยาศาสตร์ ประชานุเคราะห์ 12 และ
การแพทย์ โรงเรยี นควนเนียง ใหค้ วามรู้ผลิตภัณฑส์ ขุ ภาพ ตรวจสอบผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพ
สปสช.เทศบาลตำบล นักวทิ ยาศาสตร์การแพทย์
พรุพี สนับสนุนงบประมาณ
จนท. ผูร้ ับผิดชอบ งาน
คุ้มครอง

ผลการดำเนนิ งาน ได้รบั การสนบั สนุนงบประมาณจาก สปสช.เทศบาลตำบลพรุพี (เอกสารแนบท้าย
ภาคผนวก)
3.3 ประโยชนท์ ไ่ี ดร้ ับตอ่ หนว่ ยบรกิ าร

- ไดร้ บั การจดั ต้ังศูนยแ์ จง้ เตือนภยั เฝา้ ระวัง ปญั หาผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพชุมชน ในชมุ ชน ทำใหป้ ระชาชน
เขา้ ถึงบริการการตรวจสารปนเปอื้ นเบือ้ งตน้ สรา้ งความม่ันใจใหก้ ับประชาชนในชุมชน

- มีการลงขอ้ มลู แพ้ยาในระบบขอ้ มลู พื้นฐานในการรับบริการ มีการแจ้งเตือนทุกครง้ั เมื่อมารับบรกิ าร
และมีการสอบถามประวัติแพ้ยาก่อนรับบริการทุกครง้ั ทำใหล้ ดการแพย้ าซ้ำในผมู้ ารับบรกิ าร

- ลดจำนวนผู้ปว่ ยที่กินยาเกินความจำเป็น และเกินขนาด ในผู้ปว่ ยโรคเรอ้ื รงั และผู้ปว่ ยระยะสุดท้าย