คู่มือจัดการความรู้ surathani RDU province

144

1.7 ประชากร
ประชากร ทั้งหมด 6,382 คน และมีจำนวนหลังคาเรือน 3,210 หลังคาเรือน
ชาย 3,046 คน
หญิง 3,336 คน

2. การดำเนินงาน
2.1 รับทราบนโยบาย
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเกาะสมุย ได้คัดเลือก โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตลิ่งงาม และ

โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบลมะเร็ต เป็นตำบลต้นแบบ ในการขับเคลื่อนการใช้ยาสมเหตุสมผลและจดั ตง้ั
ศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชนฯ และเข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการแกนนำการขับเคลื่อน ในวันศุกร์ ท่ี
27 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 ณ โรงแรมแก้วสมุยรีสอรท์ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์-ธานี เพื่อรับนโยบายและ
แนวทางในการจัดต้ังศนู ย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชมุ ชนเฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปญั หาผลิตภัณฑ์สุขภาพ
ในชุมชน

2.2 แผนการดำเนินงานการจัดต้งั ศูนย์แจ้งเตอื นภ

ที่ กิจกรรม/โครงการ ต.ค. พ.ย. ธ.ค

1. ประชุมรับทราบนโยบายการขับเคลื่อนการใช้ยา
สมเหตุ สมผลและจดั ต้งั ศนู ยแ์ จง้ เตือนภยั ฯ

ประชุม อสม. และชี้แจงจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย

2. สุขภาพในชุมชนเฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียน

ปญั หา ผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพ

แต่งตง้ั คณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพใน

3. ชุมชน เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหา

ผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพ ในตำบลตล่ิงงาม

ประชุมคณะกรรมการชี้แจงการดำเนินงาน ศูนย์

4. แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน เฝ้าระวังและรับ
เรื่องร้องเรียนปัญหา ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ตำบล

ตลิ่งงาม พร้อมทำแผนการดำเนนิ งาน

ให้ความรู้เกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ของ อสม.กับ

5. การคุ้มครองผู้บริโภค และการใช้ชุดทดสอบ

ผลิตภัณฑแ์ ละบรกิ ารสุขภาพ

6. จัดตง้ั ศูนย์แจง้ เตือนภัยสุขภาพในชมุ ชน เฝ้าระวัง
และรับเร่ืองร้องเรยี น

ประชาสัมพันธ์เฝ้าระวังรับเรื่องร้องเรียน และ

7. ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และช่องทาง

สื่อสาร รพ.สต.

145
ภัยสุขภาพในชมุ ชน รพ.สต.ตล่ิงงาม ปีงบประมาณ 2565

ระยะเวลาดำเนนิ การ
ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.

*****
*****

*****

*****

*****
*****
***** ***** ***** *****

ที่ กิจกรรม/โครงการ ต.ค. พ.ย. ธ.ค

ตรวจร้านค้า ร้านชำ ร้าอาหาร ตลาด ร่วมกับ

8. ภาคีเครือข่าย และ อสม. ในเขตพื้นที่รับผิดชอบ
พร้อมเก็บตัวอย่างยาแผนโบราณ มาตรวจสารส

เตียรอยด์ ครั้งท่ี 1

ตรวจร้านค้า ร้านชำ ร้านอาหาร ตลาด ร่วมกับ

9. ภาคีเครือข่าย และ อสม. ในเขตพื้นที่รับผิดชอบ
พร้อมเก็บตัวอย่างยาแผนโบราณ มาตรวจสารส

เตียรอยด์ ครงั้ ท่ี 2

10. สรปุ ผลการดำเนินงานกิจกรรมตามแผน

ลงชือ่ ................................................ผเู้ สนอแผนการดำเนนิ งาน ผู้อำน
(นางสาวสธุ าสินี ซยุ กิม)
นักวิชาการสาธารณสุข

146
ระยะเวลาดำเนินการ
ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.

*****

***** *****

*****

ลงชอ่ื ....................................................ผูอ้ นมุ ัตแิ ผนการดำเนนิ งาน
(นายอนุชา แสงศรี)

นวยการโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สุขภาพตำบลตล่งิ งาม

147
2.3 การดำเนนิ งานของศนู ยแ์ จง้ เตือนภัยสุขภาพในชุมชน

2.3.1 ประชมุ อาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.)
วนั ท่ี 7 มิถนุ ายน พ.ศ. 2565 ไดม้ ีการประชมุ อาสาสมคั รประจำหมบู่ ้าน (อสม.) พร้อมช้ีแจง
การจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชนเฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน
และแต่งตั้งคณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน และนัดหมายตรวจร้านชำ เพื่อเก็บสาร ตัวอย่าง
เพ่ือนำ ไปทดสอบในวนั นัดหมายประชุม

2.3.2 จดั ทำคำส่งั แต่งตัง้ คณะกรรมการ

148
จัดทำคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน เฝ้าระวังและรับเรื่อง
ร้องเรียนปัญหา ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ในตำบลตลิ่งงาม อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี คำสั่งสำนักงาน
สาธารณสขุ อำเภอเกาะสมุย ที่ 159/2565 ลงวันท่ี 17 มิถุนายน 2565
2.3.3 ประชุมคณะกรรมการชีแ้ จงการดำเนนิ งาน ศูนยแ์ จ้งเตือนภยั สุขภาพในชุมชน
วันที่ 19 มิถุนายน 2565 ประชุมคณะกรรมการชี้แจงการดำเนินงาน ศูนย์แจ้งเตือนภัย
สุขภาพในชุมชน เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพ ตำบลตลิ่งงาม อำเภอเกาะสมุย
จังหวัดสุราษฎร์ธานี ตามคำสั่งสำนักงาน สาธารณสุขอำเภอเกาะสมุย ที่ 159/2565 ลงวันที่ 17 พฤษภาคม
2565

2.3.4 ให้ความรูเ้ บอื้ งตน้ เกี่ยวกบั การใช้ชดุ ทดสอบสเตยี รอยด์
เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตลิ่งงาม จัดอบรมเบื้องต้นเกี่ยวกับการใช้ชุด
ทดสอบ สเตยี รอยด์ ในยาแผนโบราณ ตรวจยาแผนโบราณได้ทุกรปู แบบ เชน่ ยาลูกกลอน ยาผง ยาเม็ด ยาน้ำ
ยากวน เป็นต้น ให้กับแกนนำ อสม. หมู่บา้ นละ 2 คน

149
2.3.5 จดั ตงั้ ศูนยแ์ จง้ เตอื นภัยสุขภาพในชุมชนฯ
จัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน เฝ้าระวังและรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์
สขุ ภาพ ตำบลตลิ่งงาม อำเภอเกาะสมยุ จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี ในวันท่ี 20 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2565 ณ โรงพยาบาล
ส่งเสริมสขุ ภาพตำบลตลง่ิ งาม

2.3.6 การดำเนินงานเชิงรบั เชงิ รุก
- เชิงรับ มี อสม.หมนุ เวยี น ครงั้ ละ 2 คน ประจำศูนย์ทุกวันศกุ รต์ งั้ แต่เวลา (13.00-16.00น.)
- เชิงรกุ ลงพ้ืนที่เดอื นละ 1 ครั้ง ประชาสมั พนั ธ์ ให้ความร/ู้ การตรวจสอบผลติ ภัณฑ์

2.3.7 ประชาสมั พนั ธเ์ ฝา้ ระวังรบั เร่อื งรอ้ งเรียน และ ตรวจรา้ นคา้ ร้านชำ ตลาด ครง้ั ท่ี 1

150
วนั ที่ 19 มิถนุ ายน พ.ศ. 2565 ประชาสัมพนั ธเ์ ฝา้ ระวงั รับเรอ่ื งรอ้ งเรยี น และปญั หาผลติ ภัณฑ์
สขุ ภาพในชุมชน และช่องทางสือ่ สาร รพ.สต. และตรวจร้านคา้ ร้านชำ รา้ อาหาร ตลาด รว่ มกับ ภาคีเครือข่าย
และ อสม. ในเขตพนื้ ทร่ี บั ผิดชอบ พร้อมเก็บตัวอยา่ งยาแผนโบราณ มาตรวจสารสเตียรอยด์ ครัง้ ท่ี 1

จากการออกตรวจรา้ นชำ ร้านชำ ร้าอาหาร ตลาด ร่วมกับ ภาคีเครอื ข่าย และ อสม. ในเขตพนื้ ท่รี บั ผิดชอบ
โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลตลง่ิ งาม พร้อมเก็บตัวอย่างยาแผนโบราณ มาตรวจสารสเตียรอยด์ ดังนี้

ตัวอยา่ งยาแผนโบราณ ผลการตรวจ

ยาหอม 5 เจดีย์ ไมพ่ บสเตยี รอยด์
ยาแก้ไอ โยคี ไมพ่ บสเตียรอยด์
แห้มบดผง ไมพ่ บสเตยี รอยด์
ยากวาดตราใบโพธิ์ ไมพ่ บสเตยี รอยด์

2.3.8 ประชาสมั พนั ธ์เฝ้าระวังรับเร่ืองรอ้ งเรียน และ ตรวจร้านคา้ รา้ นชำ ตลาด คร้ังที่ 2
วันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 ประชาสมั พนั ธ์เฝ้าระวังรบั เร่ืองรอ้ งเรียน และปญั หาผลติ ภณั ฑ์
สุขภาพในชุมชน และช่องทางสื่อสาร รพ.สต. ตรวจร้านค้า ร้านชำ ร้านอาหาร และกิจกรรมตลาด

151
(ประเมนิ ตลาดสดนา่ ซ้ือ อาหารปลอดภยั ตามโครงการสำรวจ สถานการณค์ วามปลอดภยั ด้านอาหาร
ในสถานท่ีจำ หน่ายอาหาร ตรวจหาฟอร์มาลิน สาร ฟอกขาว สารบอแรกซ์ สารกันรา ยาฆ่าแมลง สี
สังเคราะห์ในอาหาร และสารโพลารใ์ นนำ้ มัน ทอดซำ้ ร่วมกับภาคเี ครอื ข่าย โดยมีเทศบาลนครเกาะส
มุย เป็นเจา้ ภาพหลกั

3. ช่องทางการตดิ ตอ่ ศูนยแ์ จ้งเตือนภัยสขุ ภาพในชุมชน เฝ้าระวังและรับเรอื่ งรอ้ งเรียนปัญหาผลิตภณั ฑ์
สุขภาพพ้นื ท่ตี ำบลตลิ่งงาม อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสรุ าษฎรธ์ านี

“ชว่ ยให้ความรู้ เปน็ หเู ป็นตา เป็นทพี่ งึ่ พาของชมุ ชน”

152

ผลการดำเนินงานศูนยแ์ จ้งเตอื นภัยสุขภาพในชุมชน
รพ.สต. พมุ เรยี ง อำเภอไชยา

1. การบรหิ ารองคก์ รเพอื่ ขับเคลื่อนศนู ย์แจง้ เตอื นภยั สุขภาพในชมุ ชน

1.1 การนำองคก์ ร
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง ได้รับนโยบายการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในชุมชน และ

การจัดตั้งศูนย์เตือนภัยสุขภาพชุมชนมาขับเคลื่อน โดยได้จัดตั้งคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคด้าน
สาธารณสุขในชุมชน ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง อาสาสมัคร
สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน ตัวแทนร้านขายของชำ ตัวแทนร้านอาหาร ตัวแทนครู
ตัวแทนผูป้ ่วยเบาหวาน - ความดนั เทศบาลตำบลพุมเรียง ตัวแทนศูนย์ค้มุ ครองสทิ ธิคุม้ ครองผู้บริโภค
อำเภอไชยา ได้จัดประชุม คืนข้อมูลด้านปัญหาของการใช้ยาที่ไม่ถูกต้อง ปัญหาผลกระทบจากการ
บริโภคผลิภัณฑ์สุขภาพ อาหารที่ไม่ปลอดภัย โดยกำหนดเป็นวาระของการคุ้มครองผู้บริโภคด้าน
สาธารณสุขของคนพุมเรยี ง และกำหนดมาตรการหรอื แนวทางดังนี้

- จัดตงั้ ศูนย์แจง้ เตือนภยั สุขภาพในชมุ ชน โดยใช้สถานที่ โรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพ
ตำบลพมุ เรยี ง

- การบริหารจัดการศนู ยแ์ จง้ เตือนภยั สุขภาพในชมุ ชน ใหใ้ ช้แนวทาง 3 ก. คอื
คณะกรรมการ กิจกรรม และกองทุน

- จดั ทำช่องทางการสื่อสารทเ่ี ข้าถึงประชาชน เพื่อใหเ้ กดิ ระบบเฝา้ ระวงั และการ
แก้ปัญหาที่มีประสิทธิภาพ

- ประสานความร่วมมือ เพื่อทำงานรว่ มกันกับเครือข่ายในชมุ ชน
1.2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรยี ง นำหลักคดิ ในการดำเนินงาน “ เขา้ ใจ เข้าถึง พัฒนา”
โดยในรอบปที ผ่ี า่ นมา ไดด้ ำเนินงานตามภารกิจปกติดา้ นการคุ้มครองผูบ้ ริโภคด้านสาธารณสุข และได้
จัดทำโครงการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสุขและอาหารปลอดภัย ปีงบประมาณ 2565 โดยได้รับ
การสนับสนุนจากองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลพุมเรียง เป็นเงิน 27,600 บาท โดยได้รับการ
สนับสนุนวิทยากรในการจัดอบรม อสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน จำนวน 20 คน จากศูนย์
วทิ ยาศาสตร์การแพทย์ท่ี 11 สุราษฎร์ธานี การประชุมผู้ประกอบการร้านอาหาร โรงอาหาร แผงลอย
จำหน่ายอาหาร ร้านขายของชำ และการประเมินผู้ประกอบการเพื่อมอบเกียรติบัตรร้านที่ผ่านเกณฑ์
โดยได้รับคำปรึกษาในการดำเนินงาน จากเครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอไชยาและสำนักงาน
สาธารณสุขจังหวัดสรุ าษฎร์ธานี และทำงานร่วมกับกับศูนย์คุ้มครองสิทธผิ ู้บริโภคอำเภอไชยาในการ
เฝ้าระวังภยั สขุ ภาพในชมุ ชน พรอ้ มทง้ั จัดตั้งศนู ย์แจ้งเตอื นภยั สุขภาพในชมุ ชน

1.3 ระบบข้อมลู สารสนเทศ
โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพุมเรยี ง ไดส้ ำรวจและจัดทำฐานข้อมลู ทเี่ ก่ยี วข้องกับผลิตภัณฑ์

และบรกิ ารทางสขุ ภาพ พร้อมท้งั ประชาสัมพนั ธ์ให้ประชาชนทราบ ผา่ นชอ่ งทางการประสานงาน/การ
สื่อสารประชาสัมพันธ์ หลายช่องทาง เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการข้อมูลข่าวสารและสามารถรับรู้
ข้อมูลด้านวิชาการ ความรู้ จากแหล่งความรู้ที่มีความน่าเชื่อถือ เน้นป้องกันการรับสื่อที่เป็นการ

153
โฆษณาหลอกลวงการส่งต่อข่าวสารที่ไม่เป็นจริงในสื่อสังคมออนไลน์ โดยมีช่องทางการสื่อสาร
ดงั ตอ่ ไปนี้

- โทรศัพทโ์ รงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง หมายเลข 077-454844
- โทรศัพท์เคลื่อนที่ซึ่งเป็นสายด่วนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง หมายเลข

0956832530
- ไลน์ประชาสัมพันธ์และติดต่อกับผูร้ บั บริการ
- ไลน์กลมุ่ อสม. ,กำนัน /ผู้ใหญบ่ า้ น ,กลุ่มNCD กลุ่มผ้สู ูงอายุ
- Facebook รพ.สต. พุมเรยี ง
ดา้ นระบบข้อมลู ขา่ วสารโรงพยาบาลสง่ เสรมิ สุขภาพตำบลพมุ เรยี งได้พฒั นาระบบเฝา้ ระวังการใช้
ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ มีการแจ้งเตือนกลุ่มผู้ป่วยแพ้ยา ผู้ป่วยไตระยะที่ 3 ขึ้นไปเพื่อป้องกันการ
จ่ายยาทีห่ ้ามใชใ้ นกลุ่มเหลา่ นี้ มีการวิเคราะห์การใชย้ าอย่างสมเหตผุ ล การเฝ้าระวังปัญหาผลกระทบ
จาการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และรวบรวมข้อมูลนำเสนอในเวทีประชุมหมู่บ้าน เวทีประชุม
อาสาสมคั รสาธารณสุข เปน็ การคนื และใช้ข้อมลู ร่วมกันทุกภาคสว่ นในตำบลพุมเรียง มีการติดตั้งป้าย
ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในสถานที่แหล่งชุมชนตำบลพุมเรียง เช่น ตลาดนัด
ตลาดเช้า

2. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม
2.1 ปัจจัยพน้ื ฐานในการบรหิ ารงานหรอื โครงการ
2.2.1 ด้านคณะกรรมการ มีการแต่งตั้งคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสุขตำบล
พุมเรียง โดยพิจารณาคัดเลือกคณะกรรมการจากหลายภาคส่วน มีการประชุมเพื่อรับทราบข้อมูล
วิเคราะห์ และจัดทำแผนเพื่อแก้ปัญหา จัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชนและแต่งตั้ง
คณะกรรมการศูนย์ ทีม่ าจากอสม. วทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์ชมุ ชน และเจา้ หน้าทร่ี พ.สต.พุมเรียง
2.1.2 ด้านงบประมาณ แหลง่ งบประมาณได้แก่ กองทนุ หลักประกันสุขภาพ โรงพยาบาลส่งเสริม
สขุ ภาพตำบลพุมเรยี ง กองทนุ ตา่ งๆในชุมชน เช่นกองทุนหมบู่ ้าน กองทุนประปาหม่บู า้ นสามารถระดม
ทุนได้ ซึ่งมเี พียงพอในการดำเนินงาน
2.1.3 ด้านกจิ กรรม กำหนดให้มีกจิ กรรมสำคัญดงั น้ี
- ประชมุ คณะกรรมการค้มุ ครองผ้บู ริโภคด้านสาธารณสขุ 3 เดือน / คร้งั
- ประชุมคณะทำงานศูนย์แจ้งเตอื นภยั สขุ ภาพในชุมชน เดือนละ 1 คร้งั
- ตรวจเยยี่ มรา้ นชำ ร้านอาหาร แผงลอยจำหนา่ ยอาหาร ปลี ะ 1 คร้งั สุม่ ตรวจ เดอื นละ
1 ครงั้
- ประชาสมั พันธ์ให้ความรู้ เตอื นภัย ผ่านเวทปี ระชมุ หมู่บ้าน ประชมุ อสม. ผา่ นระบบ
การส่อื สารสื่อออนไลน์ต่างๆ
- รบั เร่อื งราวรอ้ งเรยี น ด้านอาหาร และผลิตภณั ฑ์สุขภาพ การโฆษณาชวนเช่อื ตา่ งๆ
นำเข้าที่ประชมุ เพ่ือวางแผนแกป้ ญั หา
- การให้ความรูแ้ กก่ ลุ่มเป้าหมาย ไดแ้ ก่ นักเรยี น ผปู้ ่วยเบาหวานความดนั สูงอายุ
- การแลกเปลี่ยนเรียนร้กู ับเครือข่ายอน่ื ๆ เพื่อพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการ
- การเกบ็ อาหาร เครื่องสำอาง ยาสมุนไพรสง่ ตรวจ หรอื ตรวจเอง
2.2 ผลงานที่แสดงถงึ ความสำเร็จของการดำเนนิ งาน

154
- การตรวจร้านชำ การตรวจร้านอาหาร ดำเนนิ การได้ ครอบคลุมทุกรา้ นได้พบยา

อันตรายท่ีห้ามจำหน่ายในรา้ นชำ แนะนำเก็บหรือคืนผสู้ ง่ โดยได้รบั ความร่วมมือเปน็
อยา่ งดี
- การเก็บตัวอย่างอาหารสง่ ตรวจหาสารปนเป้อื น พบมีค่าระดบั อันตรายคือนำ้ มันทอด
ซ้ำ ไดแ้ จ้งผู้จำหนา่ ย ใหล้ ดการใชน้ ำ้ มนั ทอดซ้ำ
- การสุม่ ตรวจหาสารสเตียรอยด์ในยาสมนุ ไพร ไม่พบสเตยี รอย์
- การสรา้ งการมสี ่วนรว่ ม ( การสร้างทีม ) ในการทำงาน ได้รับความร่วมมืออยา่ งดี
2.3 ความยั่งยืนของการดำเนินงาน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง ได้นำแนวทาง 3 ก. ในการขับเคลื่อน คือ
คณะกรรมการ กองทุน และกิจกรรม ความต่อเนื่องของการดำเนินงาน การเห็นคุณค่าของผลการ
ดำเนินงาน ยอ่ มสง่ ผลตอ่ ความยัง่ ยนื
3. ผลงานเด่นท่ีเป็นแบบอยา่ ง
3.1 การวางแผนการดำเนินงาน การคน้ หาปญั หา
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง เน้นการดำเนินงานแบบมีส่วนร่วม จึงมีการแต่งต้ัง
คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคตำบลพุมเรียง และคณะทำงานศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน มี
กระบวนการค้นหาปัญหา จากการลงตรวจเย่ียมสถานประกอบการเก่ียวกบั ผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพ การลง
เยย่ี มบา้ นผปู้ ่วย การแจง้ ข้อมลู จากอสม. ผูเ้ ก่ียวข้อง หรอื ประชาชน
3.2 แนวทางการดำเนนิ งานและผลลัพธ์ทเี่ กิดข้นึ
ใช้กระบวนการ 3 ก. ในการขับเคลื่อน โดยกำหนดตัวชี้วัดการดำเนินงาน เช่น ความครอบคลุม
ของการลงตรวจเยี่ยมสถานประกอบการด้านสุขภาพ การดำเนินการแก้ไขปัญหาทุกเรื่องที่พบและ
สุดท้ายคอื การคืนข้อมลู ให้ชมุ ชน เพอ่ื สร้างการรบั ร้แู ละรว่ มเฝ้าระวังภยั ทางสุขภาพ
3.3 ประโยชน์ท่ไี ด้รบั ต่อหน่วยบรกิ าร/ชมุ ชน
หน่วยบริการได้ดำเนินงานตามพนั ธกจิ หรือหนา้ ที่ความรบั ผดิ ชอบ ประชาชนไดร้ ับการ
คุ้มครองสุขภาพด้านการบริโภค ภายใต้ความรว่ มมือในการดำเนนิ งาน
3.4 ปจั จัยแหง่ ความสำเรจ็
- การทำงานเปน็ ทีม และมเี ป้าหมายในการทำงานรว่ มกนั
- การสนบั สนนุ จากผ้บู ริหาร
- การยกย่อง เชดิ ชูเกียรติ เสริมพลงั ในการทำงาน
- การสรา้ งคุณค่าและการมองเห็นคณุ ค่าของคนทำงาน สง่ ผลใหท้ ำงานอย่างมีความสุข
3.5 สิง่ ที่ได้เรยี นรู้จากการดำเนนิ งาน
การทำงานกับชุมชน กับผเู้ กยี่ วข้อง ที่มีความหลากหลาย ส่ิงสำคญั คือ ทำอย่างไรให้ทุกคนเข้าใจ
ในทิศทางเดียวกัน ทุกคนมีคุณค่า มีความสำคัญต่อการดำเนินงาน หากสามารถรวมพลังความคิด
ความรู้สึก ซง่ึ ส่งผลต่อการกระทำ และเกดิ ผลลัพธท์ ่ที รงคณุ ค่า
3.6 บทสรุป/ข้อเสนอแนะ/ เพื่อการพัฒนา/ต่อยอด
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง มีความมุ่งม่ันในการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสขุ
ซึ่งกำลังผลกั ดนั ให้เป็นวาระคนพุมเรียงในเร่ืองดังกล่าว เพอื่ สร้างกระแสตน่ื รู้ในการเฝา้ ระวังและเตือน
ภัยสุขภาพในชุมชน แต่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้นของการขับเคลื่อน จำเป็นต้องระดมความคิดของผู้รู้

155
ผู้สนใจ มาร่วมคิดร่วมทำ ให้เกิดเป็นพลังขับเคลื่อน โดยเฉพาะ ในกลุ่มนักเรียน ซึ่งจะต้องสร้างความ
ต่นื รูเ้ ป็นเกราะป้องกันตนเองด้านพฤติกรรมสุขภาพ และเป็นโอกาสพฒั นาที่จะใชเ้ ป็นเครื่องมือในการ
ขบั เคลอื่ นระบบสขุ ภาพคนพุมเรียงตอ่ ไป
4. ผลการประเมนิ ตนเองตามเกณฑ์ศูนยแ์ จ้งเตอื นภัยสุขภาพในชุมชน

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพุมเรียง ได้ประเมินตนเองผ่านเกณฑ์ระดับ 3 ดาว ศูนย์แจ้ง
เตือนภัยสุขภาพในชุมชนกำลังพัฒนา โดยบางประเด็นที่จะดำเนินการ คือการอบรม อสม.
วทิ ยาศาสตรก์ ารแพทยช์ มุ ชน ซง่ึ ได้กำหนดอบรมในวนั ท่ี 24 สิงหาคม 2565 จำนวน 20 คน
• ประชมุ คณะกรรมการคุ้มครองผบู้ ริโภคตำบลพุมเรยี ง

• ตรวจเยยี่ ม ร้านอาหาร

156

• ตรวจเย่ยี มร้านชำ
• ประชุมให้ความรแู้ ก่ อสม.

157

• แจกเอกสารให้ความรแู้ ก่ประชาชน โดยกรรมการคุ้มครองสิทธิ์ผู้บรโิ ภคอำเภอไชยา

• เยีย่ มผู้ป่วย NCD

158

• ตรวจหารสารไอโอดีนในเกลอื

• สง่ เสริมให้ความรู้เกลอื เสริมไอโอดีนในรา้ นอาหาร

159

• ตรวจสารเคมใี นเลอื ดเกษตรกร
• ตรวจสารเคมใี นเลอื ดเกษตรกร

160

กลุ่มร้านอาหารแผงลอยจำหน่ายอาหารตำบลพุมเรยี ง กลุ่มรา้ นชำตำบลพมุ เรยี ง

ตรวจสารปนเปื้อนในอาหาร

เก็บตัวอยา่ งอาหารในตลาดนดั เพือ่ ตรวจสารปนเปอ้ื น

161

ผลการดำเนนิ งานศูนย์แจ้งเตอื นภยั สุขภาพในชมุ ชน
รพ.สต. ทา่ กระดาน อำเภอคีรีรฐั นคิ ม

1. การบรหิ ารองค์การเพือ่ ขับเคล่อื นศูนยแ์ จง้ เตอื นภยั สขุ ภาพในชุมชน

1.1 การนำองคก์ ร
สำนกั งานสาธารณสขุ อำเภอคีรรี ัฐนิคม เปน็ หนว่ ยงานสงั กัดกระทรวงสาธารณสุขทม่ี ีความสำคญั ต่อการพฒั นา
สขุ ภาพของประชาชน และให้ประชาชนไดร้ บั บรกิ ารสาธารณสขุ อยา่ งทวั่ ถึง โดยสนบั สนุนใหม้ ีการดำเนินงาน
สาธารณสขุ มลู ฐานครอบคลุมพ้นื ท่ีท่ัวอำเภอครี รี ฐั นิคม ซึ่งสำนกั งานสาธารณสุขอำเภอคีรีรฐั นคิ ม ดูแล
รับผิดชอบทัง้ หมด 10 แหง่ ไดแ้ ก่

1. โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลกะเปา
2. โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลบ้านทำเนยี บ
3. โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบลบ้านแสงอรุณ
4. โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบลบา้ นยาง
5. โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบลบ้านยา่ นมะปราง
6. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลย่านยาว
7. โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพตำบลถำ้ สงิ ขร
8. โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบลบา้ นน้ำหกั
9. โรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพตำบลท่ากระดาน
10. ศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลท่าขนอน
การดำเนนิ งานจดั ตง้ั ศนู ยแ์ จง้ เตอื นภัยสขุ ภาพในชมุ ชน เร่ิมดำเนนิ การขึ้นในปี พ.ศ.2564 โดยมกี าร
นำร่อง 2 รพ.สต. คอื รพ.สต.บา้ นยาง และรพ.สต.กะเปา ต่อมาในปี พ.ศ.2565 ได้มีการขยายพัฒนาการจัดต้ัง
ศูนยแ์ จง้ เตือนภยั สุขภาพในชุมชน เพิ่มข้นึ อีก 2 รพ.สต. ไดแ้ ก่ รพ.สต.ยา่ นมะปราง และรพ.สต.ท่ากระดาน
(กำลงั ดำเนินการ)

1.1.1 ขอ้ มูลตำบลท่ากระดาน

โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพตำบลทา่ กระดาน ตง้ั อยู่เลขท่ี 65 หม่ทู ่ี 6 ตำบลทา่ กระดานอำเภอคีรีรัฐ
นิคม จังหวดั สุราษฎรธ์ านี เร่ิมดำเนินการก่อสรา้ งและสิน้ สุดการก่อสรา้ งในปี พ.ศ.2505 โดยเป็นสุขศาลา เปน็
ทุนผูกพนั และได้งบประมาณต่อเติมเปน็ สำนักงานผดงุ ครรภ์ เมือ่ ปี พ.ศ. 2510 และได้ยกระดับเปน็ สถานี
อนามัย เม่อื ปี พ.ศ. 2515 และไดร้ ับการสนับสนนุ งบประมาณจากกระทรวงสาธารณสุข เมือ่ ปี พ.ศ. 2534 โดย
ดำเนนิ การก่อสรา้ งบนท่ีดินท่ีได้รบั บริจาคโดย นางหอ้ ย นาคชว่ ย จำนวนเนอ้ื ที่ 3 ไร่ เปิดทำการ เมื่อ วันท่ี 1
มิถนุ ายน 2535 เปดิ ทำการ จนถึงปจั จุบันโรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลท่ากระดาน ห่างจากตวั อำเภอครี รี ัฐ
นิคม ประมาณ 7 กโิ ลเมตร ห่างจากตวั เมืองสุราษฎรธ์ านี ประมาณ 50 กิโลเมตร พื้นทรี่ ับผิดชอบส่วนใหญ่ เป็น
ท่ีราบสงู ซง่ึ เปน็ พ้นื ทใ่ี นการทำสวนยางพารา มสี ภาพเป็นดินร่วน เหมาะสำหรบั การปลูกยางพาราและการปลูก
พืชชนิดต่างๆอีกส่วนคือพื้นที่ราบลมุ่ ซง่ึ เป็นพ้ืนทสี่ ่วนใหญ่ของหมู่บา้ น เหมาะสำหรับการปลูกผัก ผลไม้ และ
การตงั้ ถนิ่ ฐาน การคมนาคม เป็นถนนลาดยางสลับ กับถนนลกู รงั และถนนดิน มีพื้นทร่ี วมประมาณ 3 ไร่ โดย
เขตพน้ื ทรี่ ับผดิ ชอบของ รพ.สต. ครอบคลมุ 9 หมูบ่ ้านดังนี้ หมู่ท่ี 1 บ้านเกาะยวน หมู่ท่ี 2 บ้านหินดาน หมู่ท่ี 3

162

บา้ นนาชะอม หมู่ท่ี 4 บา้ นหาดพอ หมทู่ ี่ 5 บา้ นนกยาง หมู่ที่ 6 บ้านโรงกระเบื้อง หมู่ท่ี 7 บ้านบนนา หม่ทู ี่ 8

บา้ นนาใหม่ หมูท่ ่ี 9 บา้ นทงุ่ ลาน

1.1.2 ขนาดพื้นท่ี

โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลท่ากระดาน มีพนื้ ที่รบั ผดิ ชอบทั้งหมดจำนวน 384 ตารางกโิ ลเมตร

1.1.3 อาณาเขต

ทิศเหนอื ติดต่อกับ ตำบลน้ำหัก อำเภอคีรีรัฐนคิ ม จงั หวดั สุราษฎรธ์ านี

ทศิ ใต้ ตดิ ตอ่ กับ แม่นำ้ พุมดวง

ทศิ ตะวันออก ตดิ ตอ่ กับ ตำบลบางงอน อำเภอพนุ พิน จงั หวดั สุราษฎร์ธานี

ทิศตะวันตก ตดิ ตอ่ กับ ตำบลบา้ นยาง อำเภอคีรีรัฐนคิ ม จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี

ภาพท่ี 1 แสดงอาณาเขตพืน้ ท่รี บั ผดิ ชอบของ รพ.สต.ท่ากระดาน

1.2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์
แผนการดำเนนิ งานคุม้ ครองผู้บรโิ ภคดา้ นผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพทจ่ี ะดำเนินการต่อไป

ตารางท่ี 1 แสดงแผนงาน/กิจกรรมพัฒนาศกั ยภาพผบู้ รโิ ภค

163
2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลงานภาพรวม

2.1 ปัจจยั พ้ืนฐานในการบรหิ ารงานหรอื โครงการ
2.1.1 ปจั จยั ด้านคน (Man) : มเี จา้ หนา้ ท่รี บั ผดิ ชอบงานคุ้มครองผ้บู ริโภค หรอื ศูนย์แจ้งเตือน

ภัยสุขภาพในชุมชนฯ ซึ่งเป็นการมอบหมายจากผู้บังคับบัญชา พร้อมด้วย อสม. ที่มีความรู้เกี่ยวกับผลติ ภัณฑ์
สุขภาพ อันตรายของสารปนเปื้อนและการทดสอบเบื้องต้นด้วยชุดทดสอบร่วมทำงานในศูนย์แจ้งเตือนภัย
สุขภาพในชุมชนฯโดยมีการทำงานร่วมกบั ภาคีเครือข่ายจากภาคส่วนต่าง ๆ ของชุมชน ในการเฝ้าระวังปัญหา
ผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพในชมุ ชน

2.1.2 ปัจจัยด้านวัตถุดิบ (Material) : มีสถานที่ พื้นที่ทำงานและอุปกรณ์พร้อมสำหรับการ
ทำงานเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ปฏิบัติงานโดยเฉพาะพื้นที่ของการใช้ชุดทดสอบ มีสภาพแวดล้อมที่
เหมาะสมและปลอดภัย มีป้ายศูนย์เฝ้าระวังแจ้งเตือนภัยและรับเรื่องร้องเรียนผลติ ภัณฑ์สุขภาพ อีกท้ังยังมีชุด
ทดสอบพรอ้ มใชง้ าน โดยมกี ารจดั เกบ็ อย่างเปน็ ระเบียบ และเก็บรักษาในสภาพท่ีเหมาะสม

2.1.3 ปจั จัยดา้ นการจดั การ (Management) : มีข้อมลู พน้ื ฐานในดา้ นตา่ ง ๆ ของพ้ืนท่ีตำบล
ท่ากระดาน เช่น ข้อมูลประชากร ครัวเรือน และทะเบียนร้านค้า เป็นต้น และสามารถกำหนดเป็นแผนในการ
ปฏบิ ตั ิงาน โครงการในต่อไปได้

2.1.4 ปัจจัยด้านการเงิน (Money) : เตรียมการของบประมาณในการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ
ที่นอกเหนือจากกิจกรรมหลักในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพแล้ว อาจจะรวมไปถึงกิจกรรมท่ีเป็นการพัฒนา
ศกั ยภาพบุคลากร ภาคเี ครือขา่ ย ในการทำงานอีกด้วย

2.2 ผลงานทแ่ี สดงถงึ ความสำเรจ็ ของการดำเนนิ งาน
มีการดำเนินการตรวจสอบเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ ตามแผนปฏิบัติการที่ถูกกำหนดไว้

รวมทง้ั มีการบนั ทกึ ผลการทำงานไวเ้ ปน็ ผลงาน สามารถนำไปดำเนินการในสว่ นตอ่ ไปได้
2.3 ความย่ังยืนของการดำเนนิ งาน
มีการสื่อสาร เผยแพร่ความรู้ผลิตภัณฑ์สุขภาพผ่านช่อทางสื่อต่าง ๆ เช่น โปสเตอร์ แผ่นพับ

คู่มือเก่ียวกับผลิตภัณฑส์ ุขภาพ
3. ผลงานเด่นทีเ่ ปน็ แบบอย่าง

3.1 การวางแผนการดำเนินงาน การค้นหาปญั หา
3.1.1 ปัญหาด้านการคุ้มครองผ้บู ริโภค
1. ร้านขายของชำ มีการขายยาทีผ่ ดิ ประเภท
2. ยาแผนโบราณที่ผสมสเตียรอยด์
3. พบสารปนเปื้อนในเครอื่ งสำอางค์
4. ประชาชนใช้ยา อย่างไม่สมเหตุสมผล
3.1.2 กระบวนการดำเนินงานจดั การปญั หา
1. สำรวจ และเฝ้าระวงั
2. จดั การแก้ไขปญั หา
3. สรุปผลการดำเนินงาน แก้ไขปัญหา
4. พฒั นา ต่อยอด

164

3.2 แนวทางการดำเนินงานและผลลพั ธ์ท่ีเกดิ ขนึ้

ภาพที่ 2 แสดงแนวทางการดำเนนิ งานของศนู ย์แจ้งเตือนภัยสขุ ภาพในชุมชน
3.3 ประโยชน์ทีไ่ ดร้ บั (impact) ต่อหน่วยบรกิ าร/ชมุ ชน

3.3.1 มศี ูนยแ์ จง้ เตือนภยั สขุ ภาพในชมุ ชน เฝา้ ระวัง และรบั เรอื่ งร้องเรียนผลติ ภณั ฑ์
สุขภาพในชุมชน

3.3.2 มีผนู้ ำ อสม. นักวทิ ยาศาสตร์การแพทยช์ ุมชน

3.3.3 มกี ารจดั การแก้ไขปญั หาเรื่องร้องเรยี นทีร่ วดเรว็

165

4. ผลการประเมนิ ตนเองตามเกณฑ์ศนู ยแ์ จ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน

ช่ือหนว่ ยงาน โรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพตำบลทา่ กระดาน

ทอ่ี ยู่ 65 หมู่ท่ี 6 ตำบลท่ากระดาน.อำเภอ คีรีรัฐนิคม จังหวดั สุราษฎรธ์ านี

ช่ือ-สกลุ นางสาวณฐั มล จรญู พงษ์ ตำแหน่ง นักวิชาการสาธารณสุข .

เบอรโ์ ทร 077-294954 เบอรม์ ือถือ 0922688242 E–mail
[email protected] .

วันท่ี ประเมิน 20 ม.ิ ย. 2565 คะแนนรวม 80 : หมวด 1 26 หมวด 2 10 หมวด 3 15 .

หมวด 1 วา่ ดว้ ย ปัจจัยพ้นื ฐานในการบรหิ ารงานหรือโครงการ (4M) (60 คะแนน)

1.1 ปจั จัยด้านคน (Man) : มเี จา้ หนา้ ท่ีผ้มู หี นา้ ทีร่ ับผิดชอบงานคมุ้ ครองผู้บริโภค หรือศูนยแ์ จ้งเตอื นภัยสขุ ภาพในชมุ ชน
ฯ พรอ้ มดว้ ย อสม. ท่ีได้รบั การอบรมและประเมนิ ความรตู้ ามหลักสตู รของกรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ ร่วมทำงานในศูนย์
แจง้ เตือนภยั สขุ ภาพในชุมชนฯ โดยมีการทำงานประสานกับภาคเี ครือขา่ ยจากภาคสว่ นตา่ งๆ ของชุมชน (30 คะแนน)

1.1.1 ผู้มีหนา้ ท่ีรับผิดชอบงานคมุ้ ครองผูบ้ ริโภค หรือศูนย์แจ้งเตือนภัยสขุ ภาพในชุมชนฯ (5 คะแนน)
คำอธิบาย: มีการกำหนดผูร้ บั ผดิ ชอบดแู ลงานคุ้มครองผ้บู ริโภค หรอื ศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชมุ ชนฯ ซึง่ เปน็ การ

มอบหมายจากผบู้ งั คับบัญชา อาจจะมีการมอบหมายงานให้กับคณะทำงานทเี่ กยี่ วข้อง รวมทั้งอาจจะกำหนด
ตำแหน่ง หรอื บทบาทหนา้ ที่ ของแตล่ ะคนในคณะทำงาน

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลกั ฐานตา่ งๆ ที่ใช้ในการประเมินผล
5 5
➢ มีผู้ปฏิบัติหนา้ ทรี่ ับผดิ ชอบงาน  เอกสารแต่งต้ังหรือมอบหมาย ผู้มีหนา้ ทร่ี บั ผดิ ชอบ
คุม้ ครองผู้บรโิ ภคหรือศนู ย์แจ้ง 3 งานคุม้ ครองผ้บู รโิ ภคหรือศนู ยแ์ จ้งเตือนภยั ฯ
เตอื นภัยสขุ ภาพในชุมชนฯ ซึ่ง 0
ไดร้ บั มอบหมายอยา่ งเป็นทางการ  แผนผังความรบั ผดิ ชอบท่ีมีการระบุชื่อผรู้ บั ผิดชอบ
จาก ผบู้ งั คบั บญั ชา เป็นลาย งานคมุ้ ครองผู้บรโิ ภคหรอื ศูนย์แจ้งเตอื นภยั ฯ
ลกั ษณ์อกั ษร

➢ มผี ูป้ ฏิบัติหน้าท่ีรับผิดชอบงาน
คมุ้ ครองผูบ้ รโิ ภคหรอื ศนู ย์แจ้ง
เตือนภยั ฯ แตไ่ ม่ไดร้ บั มอบหมาย
จากผู้บังคบั บญั ชาอย่างเปน็
ทางการ หรือ ไม่มีลายลักษณ์
อกั ษร

➢ ไม่มผี มู้ ีหนา้ ทีร่ บั ผดิ ชอบงาน
คุ้มครองผบู้ รโิ ภคหรอื ศูนย์แจ้ง
เตอื นภยั ฯ

166

1.1.2 อสม.ทผี่ ่านการอบรมหลักสูตรของกรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ (10 คะแนน)
คำอธิบาย : มี อสม. ท่ีผ่านการอบรมหลักสูตรของกรมวทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์ ซึ่งมเี นื้อหาครอบคลุมองคค์ วามรู้เก่ียวกบั

ผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพ อันตรายของสารปนปลอมและการทดสอบเบือ้ งตน้ ด้วยชุดทดสอบ การอ่านฉลาก การใช้
งานระบบสารสนเทศ กรมวิทย์ With You รวมท้ังแนวทางการทำงานของศูนยแ์ จ้งเตือนภยั และบทบาท
หน้าที่ของ อสม.วิทยาศาสตร์การแพทยช์ มุ ชน

เกณฑก์ ารประเมนิ ประเมิน คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลักฐานตา่ งๆ ทใี่ ช้ในการประเมนิ ผล

➢ มี อสม.ทีผ่ า่ นการอบรม จำนวน 10  รายชื่อ และ/หรือรายมือชอื่ อสม.วิทยาศาสตร์
5 คนขน้ึ ไป หรือ ครบทุกหม่บู ้าน การแพทยช์ ุมชนทผ่ี ่านการอบรมตามหลกั สูตร

ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ปฏิบตั หิ นา้ ท่ี

➢ มี อสม.ที่ผ่านการอบรม จำนวน 5 ประจำศูนย์ฯ
1-4 คน  ประกาศนยี บัตร อสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์

ชมุ ชน ทีไ่ ดร้ บั จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

➢ ไมม่ ี อสม.ทผ่ี า่ นการอบรม 0 0  เอกสารระบรุ ายละเอียดเนอ้ื หาการอบรม วนั เวลา
สถานท่ี ของการอบรม เชน่ กำหนดการอบรม

1.1.3 อสม.ท่ผี ่านการประเมิน ตามหลักสูตรของกรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ (10 คะแนน)

คำอธบิ าย: มี อสม.ที่ผา่ นการประเมินหลักสูตรของกรมวทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์ เปน็ อสม.ทม่ี ีความรู้เก่ียวกบั ผลิตภณั ฑ์

สขุ ภาพ อันตรายของสารปนปลอมและการทดสอบเบ้ืองต้นดว้ ยชดุ ทดสอบ การอ่านฉลาก การใชง้ านระบบ

สารสนเทศ กรมวิทย์ With You รวมทง้ั แนวทางการทำงานของศูนย์แจง้ เตือนภัยและบทบาท หน้าทข่ี อง อส

ม.วทิ ยาศาสตรก์ ารแพทย์ชุมชน

เกณฑก์ ารประเมนิ ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลกั ฐานต่างๆ ทใ่ี ชใ้ นการประเมนิ ผล

➢ มี อสม.ที่ผา่ นการประเมิน จำนวน  รายชอื่ และ/หรอื รายมอื ชื่อ อสม.วทิ ยาศาสตร์
5 คนขนึ้ ไป หรือ ครบทุกหมู่บ้าน 10 การแพทยช์ มุ ชนท่ีผ่านการประเมนิ ตามหลกั สตู ร

ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทยป์ ฏิบตั หิ นา้ ท่ี

➢ มี อสม.ท่ผี า่ นการประเมิน จำนวน ประจำศูนย์ฯ
1-4 คน 5  ประกาศนียบัตร อสม.วทิ ยาศาสตร์การแพทย์

ชุมชนทีไ่ ดร้ บั จากกรมวทิ ยาศาสตร์การแพทย์

 เอกสารระบุรายละเอยี ดเน้อื หาการประเมนิ วนั

➢ ไม่มี อสม.ที่ผ่านการประเมนิ 00 เวลา สถานท่ี ของการประเมิน และผลการ
ประเมนิ

1.1.4 ภาคีเครือข่าย (5 คะแนน)

คำอธบิ าย: มกี ารสร้างภาคีเครอื ข่ายการทำงานร่วมกนั ในส่วนของการแจ้งเตือนภยั เฝ้าระวังปญั หาผลติ ภณั ฑ์สุขภาพใน

ชุมชน กับภาคส่วนต่างๆไดแ้ ก่ หน่วยงานดา้ น สาธารณสขุ (สสจ. สสอ. รพช. ศนู ยว์ ิทยาศาสตรก์ ารแพทย์)

หน่วยปฏบิ ตั กิ ารร่วม เชน่ รพ.สต. อสม.ต่างพน้ื ที่ ฝ่ายปกครอง (นายอำเภอ กำนัน ผใู้ หญ่บ้าน) ฝ่ายองคก์ ร

ปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น (เทศบาล องค์การบรหิ ารส่วนตำบล) ผู้นำชมุ ชน และภาคประชาชน (ผูป้ ระกอบการ

และประชาชนทัว่ ไป)

เกณฑ์การประเมิน 167
ประเมนิ คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลักฐานตา่ งๆ ทใี่ ช้ในการประเมินผล

➢ มีการทำงานคุม้ ครองผ้บู รโิ ภคใน  หลักฐานทีแ่ สดงถึง การทำงานค้มุ ครองผู้บริโภค
ส่วนของการแจ้งเตือนภยั เฝา้
ระวังปัญหาผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพใน 5 5 รว่ มกนั ของภาคีเครือข่าย ในสว่ นของการแจ้ง
ชุมชน ร่วมกันกบั ภาคเี ครือข่าย เตอื นภยั เฝา้ ระวังปญั หาผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพใน
ภาคสว่ นต่างๆ
ชมุ ชน เชน่
➢ ไม่มีการทำงานคมุ้ ครองผู้บรโิ ภคใน
สว่ นของการแจ้งเตอื นภัย เฝา้ - หนงั สอื เชญิ ประชุม/กำหนดการประชุม/บนั ทึก
ระวังปัญหาผลิตภณั ฑ์สุขภาพใน
ชุมชน ร่วมกนั กับภาคเี ครือข่าย การประชมุ /รายงานการประชมุ /สรปุ การประชมุ
ภาค
- ภาพถ่ายกจิ กรรม/ภาพถ่ายการประชมุ

0 - ข้อมูลการสนบั สนุนงบประมาณ ในเอกสารใดๆ
- ฯลฯ

1.2 ปัจจัยดา้ นวัตถุดบิ (Material) : มีสถานที่ และเคร่ืองมอื ที่ใช้ในการทำงาน เชน่ ชุดทดสอบ และการเข้าถงึ
โปรแกรมฐานข้อมลู ทช่ี ว่ ยในการดำเนินกิจกรรมเฝา้ ระวงั ของศนู ย์ (15 คะแนน)

1.2.1 พนื้ ทท่ี ำงาน/ปา้ ย/แผนผงั (5 คะแนน)

คำอธบิ าย: สถานท่ีทำงานมีพื้นที่และอุปกรณพ์ ร้อมสำหรบั การทำงานเพ่ืออำนวยความสะดวกให้แกผ่ ู้ปฏิบัติงาน

โดยเฉพาะพืน้ ที่ของการใช้ชดุ ทดสอบ มสี ภาพแวดล้อมที่เหมาะสมและปลอดภัยมปี ้ายศูนยเ์ ฝ้าระวงั แจง้ เตือน

ภัยและรบั เรื่องร้องเรียนผลิตภัณฑ์สุขภาพ ตดิ ต้ังในบริเวณทีเ่ ขา้ ถึงง่าย โดยมีข้อความหรือแผนผงั ที่ส่ือสาร

แสดงขน้ั ตอนการดำเนินงานของศนู ยฯ์

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลักฐานตา่ งๆ ทใี่ ชใ้ นการประเมนิ ผล

➢ เป็นหอ้ งแยกเฉพาะการทำงาน

ของศนู ย์ฯ มีพน้ื ที่เพียงพอ และ มี

โต๊ะ เก้าอ้ี สำหรับผู้ปฏบิ ัตงิ าน

➢ มปี ้ายศนู ย์ฯลักษณะถาวร ตาม 5

รปู แบบท่ีกำหนด พร้อมแผนผัง

แสดงขัน้ ตอนการดำเนนิ งานของ  ภาพถ่ายของพ้ืนทแ่ี ละอุปกรณส์ ำหรับการ
ศูนย์ฯ ทำงานรวมทงั้ ป้ายศนู ย์เฝ้าระวังแจง้ เตือนภยั
➢ ไม่มหี อ้ งของศูนย์ฯ แต่มีพนื้ ที่ และรับเรื่องร้องเรยี นผลิตภัณฑส์ ขุ ภาพ และ
เฉพาะแยกเปน็ สัดสว่ น เชน่ เป็น แผนผังแสดงขน้ั ตอนการดำเนินงานของศูนย์
มมุ หรอื ส่วนหนง่ึ ของห้อง มพี ื้นที่ เฝา้ ระวังแจง้ เตือนภยั ฯ
พอสมควรสำหรบั การทำงาน

พร้อมโต๊ะ เกา้ อ้ี 33

➢ มปี า้ ยศูนย์ฯ ลักษณะถาวร แต่ไม่

เปน็ ไปตามรูปแบบท่ีกำหนด

และ/หรือไม่มีแผนผงั แสดง

ขั้นตอนการดำเนนิ งานของศนู ยฯ์

168

➢ ใชพ้ ้นื ทร่ี วมกับการทำงานเรอ่ื ง

อื่นๆ เชน่ งานเอกสาร หรืองาน

ประจำ 0
➢ ไมม่ ีป้ายศูนยฯ์ และไมม่ ีแผนผัง

แสดงขัน้ ตอนการดำเนินงานของ

ศูนย์ฯ

1.2.2 เครือ่ งมือทใี่ ช้ในการตรวจสอบผลิตภณั ฑส์ ุขภาพ ไดแ้ ก่ ชดุ ทดสอบ และ/หรือ โปรแกรมหรอื ฐานข้อมลู

ตรวจสอบผลิตภณั ฑส์ ุขภาพ (5 คะแนน)

คำอธบิ าย: มชี ดุ ทดสอบพร้อมใชง้ าน โดยมีการจัดเกบ็ อย่างเป็นระเบยี บ และการเกบ็ รกั ษาในสภาพทเ่ี หมาะสม หากเปน็

โปรแกรมหรอื ฐานข้อมลู ต้องแสดงวา่ สามารถใชง้ านในการตรวจสอบผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพได้ และพร้อมใช้

งานตามสภาพปญั หาของชุมชน

เกณฑ์การประเมนิ ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลักฐานต่างๆ ทีใ่ ช้ในการประเมินผล

➢ มเี ครอื่ งมือท่ีใชใ้ นการตรวจสอบ

ผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพพรอ้ มใช้งาน 5 5
ครบถ้วนตามสภาพปัญหาของ

ชุมชน

➢ มีเคร่อื งมือที่ใช้ในการตรวจสอบ  ภาพถา่ ย และ/หรอื รายการเคร่ืองมือทีใ่ ช้ในการ

ผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพไมค่ รบถว้ นตาม 3 ตรวจสอบผลิตภัณฑส์ ขุ ภาพท่ีพร้อมใช้งาน
สภาพปัญหาของชมุ ชน หรือไม่

พรอ้ มใชง้ าน

➢ ไม่มเี ครื่องมือท่ใี ชใ้ นการตรวจสอบ 0
ผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพ

1.2.3 ลงทะเบยี นในฐานขอ้ มลู ศูนยแ์ จ้งเตอื นภัยฯ (5 คะแนน)

คำอธบิ าย: มีการลงทะเบยี นและกรอกข้อมลู ในฐานขอ้ มลู ศนู ย์แจง้ เตือนภยั ฯ เพ่ือใหส้ ามารถสง่ ข้อมลู ตัวอย่างทีส่ งสัย

หรือมกี ารตรวจสอบเบื้องต้น เพ่อื การตรวจสอบยนื ยันผลโดยศนู ย์วิทยาศาสตร์การแพทย์

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลกั ฐานตา่ งๆ ทใ่ี ช้ในการประเมนิ ผล

➢ มกี ารลงทะเบยี นและกรอกข้อมูล 5 5
ในฐานขอ้ มลู ศนู ย์แจง้ เตือนภัยฯ รายละเอยี ดในฐานข้อมลู ศูนย์แจ้งเตือนภยั ฯ
ครบถ้วน

➢ ไม่มกี ารลงทะเบียนในฐานข้อมูล 0
ศูนยแ์ จง้ เตือนภยั ฯ

1.3 ปัจจัยดา้ นการจัดการ (Management) : มีข้อมูลพ้ืนฐานและการวเิ คราะห์สถานการณ์ และสามารถกำหนดเป็น
แผนในการปฏบิ ัตงิ าน (10 คะแนน)

169

1.3.1 ขอ้ มลู พื้นฐาน/ข้อมูลสถานการณห์ รือปญั หาเกี่ยวกับผลติ ภณั ฑส์ ุขภาพ (5 คะแนน)
คำอธิบาย: ข้อมูลพื้นฐานในด้านต่างๆ ของพื้นที่ที่รับผิดชอบเช่น ข้อมูลประชากร ครัวเรือน ร้านค้า และข้อมูลเกี่ยวกับ

การดำเนินงานการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพและวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนที่ผ่านมา เช่น
สรุปผลการดำเนินงาน อาจครอบคลุมเนื้อหาการวิเคราะห์สถานการณ์เก่ียวกับปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพ
วิเคราะห์อุบัติการณ์การร้องเรียนจากปัญหาการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ หรืออื่นๆ ที่มีผลต่อสุขภาพประชาชน
เพ่อื นำไปส่กู ารแก้ไขปญั หา อาจจะอยู่ในรูปบนั ทกึ การประชุม หรือรายงานสรุปประจำปี เป็นตน้

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลักฐานตา่ งๆ ทีใ่ ชใ้ นการประเมินผล
➢ มีข้อมลู พน้ื ฐานในดา้ นตา่ งๆ 3
5
ครบถว้ น และมีข้อมลู
สถานการณห์ รือปญั หาเกี่ยวกับ  บนั ทกึ การประชมุ หรอื รายงานสรุปประจำปี หรอื
ผลิตภณั ฑส์ ขุ ภาพ
➢ มขี อ้ มูลพ้นื ฐานในด้านต่างๆ เอกสารอืน่ ๆ ที่มรี ะบถุ ึงข้อมูลพน้ื ฐานด้านต่างๆ
ครบถ้วน แตย่ งั ไม่มีขอ้ มลู
สถานการณห์ รือปญั หาเก่ยี วกับ 3 ของพน้ื ทท่ี ร่ี บั ผดิ ชอบ และมีข้อมูลสถานการณ์
ผลิตภณั ฑส์ ุขภาพ หรอื ปัญหาเกยี่ วกับผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพ

➢ ไม่มขี ้อมูลพ้นื ฐานในด้านตา่ งๆ 0
หรือ มขี ้อมลู พนื้ ฐานในด้าน
ตา่ งๆ ยงั ไมค่ รบถว้ น

1.3.2 โครงการ/แผนการดำเนินงานค้มุ ครองผบู้ ริโภคดา้ นผลิตภณั ฑ์สุขภาพ (5 คะแนน)
คำอธิบาย: การคมุ้ ครองผูบ้ รโิ ภคด้านผลติ ภัณฑส์ ขุ ภาพ ควรมีโครงการ หรือ แผนการดำเนินงานรองรับ โดยมี

รายละเอียดทช่ี ดั เจน เหมาะสม เช่น วัตถุประสงค์กจิ กรรมและขน้ั ตอนการดำเนนิ งานระยะเวลาเปา้ หมาย
ผู้รับผิดชอบงบประมาณเปน็ ต้น

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลกั ฐานต่างๆ ทใี่ ชใ้ นการประเมินผล

➢ มโี ครงการ/แผนการดำเนินงาน  โครงการ/แผนการดำเนินงานคุ้มครองผ้บู ริโภคดา้ น
ค้มุ ครองผบู้ รโิ ภคด้าน
ผลติ ภณั ฑ์สุขภาพท่ีมี ผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพ
รายละเอียดชัดเจน และไดร้ บั 5  หลกั ฐานความเห็นชอบจากผบู้ งั คบั บัญชาเป็นลาย
ความเห็นชอบจาก
ผู้บงั คับบญั ชาเปน็ ลายลกั ษณ์ ลกั ษณ์อักษร
อกั ษร

170

➢ มีโครงการ/แผนการดำเนนิ งาน

คุ้มครองผบู้ ริโภคดา้ น

ผลิตภัณฑ์สขุ ภาพ แตร่ ะบุ

รายละเอยี ดและขอบเขตใน 3
การดำเนินงานไมช่ ัดเจนในบาง

เรอื่ ง หรือไม่มีหลักฐานความ

เหน็ ชอบจากผบู้ ังคับบญั ชาเป็น

ลายลกั ษณ์อกั ษร

➢ ไมม่ โี ครงการ/แผนการ

ดำเนนิ งานคุ้มครองผบู้ ริโภค 0 0

ดา้ นผลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพ

1.4 ปัจจัยดา้ นการเงนิ (Money) : มงี บประมาณในการดำเนินงาน (5 คะแนน)

1.4.1 งบประมาณ (5 คะแนน)

คำอธิบาย: งบประมาณในการดำเนนิ กจิ กรรมต่างๆ นอกเหนือจากกจิ กรรมหลกั ในการเฝ้าระวังผลติ ภณั ฑ์สุขภาพแลว้

อาจรวมไปถึง กจิ กรรมทเ่ี ปน็ การส่งเสรมิ ศักยภาพในการทำงาน เชน่ การอบรมพฒั นาบุคลากร ซึง่ อาจได้จาก

การสนับสนุนของหนว่ ยงานภายนอก เชน่ ท้องถน่ิ กองทุนหลักประกนั สขุ ภาพ เปน็ ต้น หรอื เปน็ งบประมาณ

จัดสรรกันเองภายในหน่วยงาน

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมนิ คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลักฐานตา่ งๆ ที่ใชใ้ นการประเมนิ ผล

➢ มีงบประมาณสนบั สนนุ การ 0 5  เอกสารการได้มา ซ่งึ งบประมาณในการดำเนนิ
ดำเนนิ การจากภายนอก กจิ กรรม เชน่ เอกสารการประชุมพิจารณา

➢ ไม่มีงบประมาณสนบั สนุนจาก 3 โครงการ
ภายนอก (ใช้งบประมาณของ  โครงการท่ีขอเงนิ งบประมาณสนบั สนุนจาก
ตวั เอง) หนว่ ยงานภายนอก

➢ไมม่ งี บประมาณ 0

หมวด 2 : ว่าดว้ ย ผลงานที่แสดงถงึ ความสำเรจ็ ของการดำเนนิ งาน (20 คะแนน)

2.1 การตรวจสอบเฝา้ ระวัง/บันทกึ ผลงาน (10 คะแนน)
คำอธิบาย: มกี ารดำเนนิ การตรวจสอบเฝา้ ระวังผลติ ภัณฑส์ ุขภาพ ตามแผนปฏบิ ตั ิการท่ีถูกกำหนดไว้ รวมทั้งมกี ารบนั ทึก

ผลการทำงานไว้เป็นผลงาน สามารถนำไปดำเนนิ การในส่วนต่อๆ ไปได้

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลักฐานต่างๆ ทใี่ ช้ในการประเมินผล

➢ มีการตรวจสอบเฝา้ ระวงั ฯและมี  เอกสารหลกั ฐานท่ีแสดงถึงการเฝ้าระวงั โดย
บันทึกผลการตรวจสอบเฝ้า
ระวงั ฯ ผลติ ภัณฑ์สุขภาพอย่าง 10 10 พิจารณาจาก ภาพถ่าย บนั ทึก/รายงานการ
สมำ่ เสมอ ตามแผนท่วี างไว้ ประชุมที่แสดงความก้าวหนา้ ของการดำเนนิ งาน
อย่างน้อยปลี ะ 2 ครั้ง
ตามแผน บนั ทึกผลการตรวจเฝ้าระวังคณุ ภาพ

➢ มกี ารตรวจสอบเฝ้าระวงั ฯและมี 171
บันทึกผลการตรวจสอบเฝา้ และความปลอดภยั ของผลิตภัณฑ์สุขภาพใน
ระวังฯ ผลติ ภัณฑส์ ุขภาพ แต่ ชุมชน
ไมม่ ีความชดั เจนของแผนการ 5  แผนการตรวจสอบเฝา้ ระวังฯผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพ
ออกตรวจสอบ (ไม่สม่ำเสมอ) ซงึ่ ควรระบรุ ายละเอยี ด เช่น ระยะเวลา รปู แบบ
เปา้ หมาย
➢ ไมม่ ีการตรวจสอบเฝา้ ระวังฯ/
ไม่มีการบนั ทึกผลการ 0
ตรวจสอบเฝ้าระวังฯผลิตภัณฑ์
สขุ ภาพ

2.2 การสง่ ข้อมูลเข้าสู่ระบบสารสนเทศ กรมวทิ ย์ With You (10 คะแนน)
คำอธิบาย: ขอ้ มูลจากการตรวจสอบเฝา้ ระวงั ฯผลติ ภัณฑส์ ุขภาพท่ีถกู ส่งเข้าสูร่ ะบบสารสนเทศ กรมวิทย์ With You จะ

ได้รบั การบันทกึ เปน็ ผลงานของ อสม.และหน่วยงานตน้ สังกัด เมื่อมกี ารตรวจสอบยืนยันผล และอยู่ในเงื่อนไข
ของผดู้ แู ลระบบสารสนเทศ กรมวทิ ย์ With You แลว้ จะไดร้ บั การเผยแพร่ สูส่ าธารณะ

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมนิ คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลกั ฐานต่างๆ ทใ่ี ชใ้ นการประเมนิ ผล

➢ มีการส่งขอ้ มลู เข้าสู่ระบบ 0 10  รายงานผลการดำเนนิ งานจากระบบสารสนเทศ
สารสนเทศ กรมวิทย์ With กรมวิทย์ With Youหมายถงึ ข้อมลู ท่ีมกี ารกรอก
You อยา่ งสมำ่ เสมอ อยา่ งน้อย เข้าสู่ระบบสารสนเทศ กรมวิทย์ With You โดย
ปลี ะ 2 คร้งั
5 หน่วยงานที่ลงทะเบียนในระบบแล้ว อาจจะมี
➢ มีการสง่ ข้อมลู เข้าสู่ระบบ หรอื ไม่มกี ารส่งต่อตัวอย่าง หรือ อาจจะได้รบั
สารสนเทศ กรมวิทย์ With หรือไม่ไดร้ บั การเผยแพร่สสู่ าธารณะ ท้ังนี้ขน้ึ อยู่
You น้อยกว่าปลี ะ 2 คร้ัง
0 กับเง่อื นไขของผดู้ แู ลระบบ แต่สามารถท่จี ะเรียก
➢ ไม่มีการส่งข้อมลู เข้าส่รู ะบบ ขอ้ มลู ผลงานของผนู้ ำสง่ ขอ้ มูลออกมาได้
สารสนเทศ กรมวิทย์ With
You

หมวด 3 : วา่ ดว้ ย ความย่ังยืน (20 คะแนน)

3.1 การสื่อสาร เผยแพร่ ความรู้ แจ้งเตอื นภัย (10 คะแนน)
คำอธบิ าย: มีการสื่อสาร เผยแพร่ความรูผ้ ลติ ภณั ฑ์สขุ ภาพผ่านช่องทางส่อื ตา่ งๆเช่น แผ่นพับ บอร์ดขา่ วสารประจำ

หมูบ่ า้ น วทิ ยุชุมชน หอกระจายข่าวของหมบู่ า้ น สครปิ ออกอากาศ รายงานการประชมุ หมูบ่ ้าน

เกณฑก์ ารประเมิน ประเมิน คะแนน ขอ้ มูล เอกสาร หลกั ฐานตา่ งๆ ทีใ่ ช้ในการประเมนิ ผล

172

➢ มกี ารสือ่ สาร เผยแพร่ความรู้

หรอื แจ้งเตือนภยั ผลิตภัณฑ์

สุขภาพผา่ นชอ่ งทางสอื่ ตา่ งๆ 10 10

อยา่ งสมำ่ เสมอ ตามแผนทว่ี าง  เอกสารท่ีใช้ในมีการสือ่ สาร เผยแพรค่ วามรู้

ไวอ้ ยา่ งน้อยปลี ะ 2 ครัง้ ผลิตภัณฑ์สขุ ภาพเช่น แผ่นพับ บอรด์ ข่าวสาร

➢ มีการส่อื สาร เผยแพร่ความรู้ ประจำหมู่บ้าน วิทยชุ มุ ชน หอกระจายข่าวของ

ผลติ ภัณฑ์สุขภาพหรอื แจง้ หม่บู ้าน สคริปต์ ออกอากาศ รายงานการประชุม

เตอื นภัย ผา่ นช่องทางสื่อตา่ งๆ หม่บู า้ น

แต่ไม่มคี วามชดั เจนของ 5  หลกั ฐานแสดงถงึ ความถ่ี หรอื จำนวนคร้ังในการ

แผนการ หรือกำหนดการ ของ ส่อื สาร เช่น กำหนดการ จำนวนส่ือ

การสอ่ื สาร เผยแพร่ (ไม่  แผนการส่อื สารเผยแพร่ความรู้ ซ่ึงควรระบุ

สม่ำเสมอ) รายละเอยี ด เชน่ ระยะเวลา รปู แบบ เปา้ หมาย

➢ ไม่มีการส่ือสาร เผยแพร่ความรู้

หรอื แจง้ เตือนภยั ผลติ ภณั ฑ์ 0

สุขภาพ

3.2 มีกลไกในการจดั การปัญหาทดี่ ำเนนิ การโดยชมุ ชน และ/หรอื มนี โยบายสาธารณะ จากเวทปี ระชาคมของคนใน

ชมุ ชน (10 คะแนน)

คำอธิบาย: ชุมชนสามารถดูแลตนเอง ด้วยการสร้างกลไกที่สามารถดำเนินการได้ด้วยตนเอง ตั้งแต่กลไกอย่างง่าย เช่น

การสร้างกลุ่มสื่อสาร online หรือวิธีการที่ไม่ซับซ้อน เช่น การขึ้นป้ายรณรงค์ ไปจนถึง การผลักดันให้เกิด

นโยบายสาธารณะจากเวทีประชาคมของคนในชุมชน ซึ่งอาจจะเป็นข้อตกลงร่วมกันภายในหมู่บ้าน หรือ

ตำบลก่อน แล้วผลักดันให้ไปสู่ในระดับที่สูงขึ้น และทำให้เกิดเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน เช่น การออกเป็น

ข้อบัญญัต/ิ เทศบญั ญัติงานคุม้ ครองผูบ้ ริโภคองค์การปกครองส่วนท้องถิน่

เกณฑ์การประเมนิ ประเมนิ คะแนน ข้อมูล เอกสาร หลกั ฐานตา่ งๆ ที่ใชใ้ นการประเมนิ ผล

➢ มีนโยบายสาธารณะ จากการทำ 10  นโยบายสาธารณะ ซ่งึ อาจจะเป็นข้อตกลงรว่ มกนั
เวทปี ระชาคมของคนในชมุ ชน ภายในหมบู่ ้าน หรอื ตำบลในรูปแบบใดๆ เชน่
ทเี่ ปน็ รูปธรรมท่ชี ดั เจน
บันทกึ การทำเวทีประชาคมจากปญั หาของชุมชน
➢ มกี ารสร้างกลไกอย่างง่าย หรือ
วิธกี ารท่ไี มซ่ ับซ้อนในการ  นโยบายสาธารณะ ที่ถูกผลักดนั ให้ไปสใู่ นระดบั ที่
จัดการกับปญั หา ซ่งึ เปน็ การ
ดำเนินการเองโดยชุมชน 5 5 สงู ขนึ้ และอาจเกดิ เป็นรูปธรรมทช่ี ัดเจน เชน่ การ
ออกเป็นข้อบญั ญัต/ิ เทศบัญญัตงิ านคมุ้ ครอง
➢ ไม่มีนโยบายสาธารณะ หรือ
กลไกในการจดั การปญั หาของ ผู้บรโิ ภคองคก์ ารปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน
ชมุ ชน
0  กลไกหรือวิธกี ารจัดการปัญหาทีด่ ำเนนิ การโดย
ชุมชน (แสดงหลักฐานจากผลงานท่ดี ำเนนิ การ)

173

ผลการดำเนนิ งานศนู ย์แจ้งเตือนภยั สุขภาพในชุมชน
อำเภอ เคียนซา

1. การบริหารองคก์ รเพื่อขับเคล่ือนศูนยแ์ จ้งเตอื นภยั สขุ ภาพในชมุ ชน
1.1 การนำองค์กร
ด้วยทางเครือขา่ ยบริการสุขภาพอำเภอเคียนซา ได้มีการดำเนินงานจะจัดตัง้ ศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพ

ในชมุ ชน ตามนโยบายของทางจังหวัด โดยคัดเลอื กรพ.สต.นำรอ่ งในอำเภอ 2 แห่ง จากความพร้อมของสถานท่ี
และเจา้ หน้าท่ี

1.2 การวางแผนเชิงยทุ ธศาสตร์
มีการประชุมผู้เกี่ยวข้อง ทีมที่มีการดำเนินงาน ทั้งรพ.เคียนซา สสอ. โดยใช้รพ.สต.ที่พร้อมและผ่าน

เกณฑ์ รพ.สต.ตดิ ดาวแลว้
1.3 ระบบข้อมลู สารสนเทศ
มีการใช้ระบบข้อมูลสารสนเทศ line ติดต่อประสานงานในทีม internet ในการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือน

ภัยสุขภาพในชุมชน การสืบคน้ ข้อมูล

2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลงานภาพรวม
2.1 ปัจจัยพื้นฐานในการบริหารงานหรือโครงการความพร้อมของเจ้าหน้าที่ของรพ.สต./รพ. แหล่ง

ความรู้
2.2 ผลงานทแ่ี สดงถงึ ความสำเร็จ
- จดั หาสถานท่ีศนู ยแ์ จง้ เตือนภัยสุขภาพในชมุ ชน2 แหง่
- มีผู้มาใชบ้ รกิ ารอยา่ งตอ่ เนอ่ื งอย่างนอ้ ย เดอื นละ 1 ตวั อย่าง

2.3 ความยั่งยนื ของการดำเนนิ งานคาดว่าน่าจะเปน็ ความใส่ใจของผู้ทำงาน

3. ผลงานเด่นทเี่ ป็นแบบอยา่ ง
3.1 การวางแผนการดำเนนิ งาน การค้นหาปญั หา
การค้นหารพ.สต. เพื่อจัดต้ังศูนย์ โดยหาจากความพร้อม
3.2 แนวทางการดำเนนิ งานและผลลพั ธ์ทีเ่ กิดข้ึน
มีการเลอื กรพ.สต.2 แหง่ คือ รพ.สต.อรัญคามวารแี ละ รพ.สต.คลองศิลา
มกี ารแจง้ ผลการดำเนินงานทุกเดือนแก่องค์กรแพทย์ ใหท้ ีมตระหนักถงึ เปา้ หมายของการทำงาน
3.3 ประโยชนท์ ่ีได้รับ (impact) ตอ่ หน่วยบรกิ าร/ชุมชน
ลดการใชย้ าปฎิชีวนะทีไ่ ม่จำเปน็ /ลดการด้ือยา
3.4 ปัจจัยแห่งความสำเร็จ
มรี พ.สต.ท่เี ข้มแข็งที่พร้อมทำงาน
3.5 ส่งิ ทไี่ ด้เรียนรู้จากการดำเนินงาน
การทำงานร่วมกันเป็นทีมใหข้ ับเคล่อื นตัวช้วี ดั ได้ผ่านเกณฑ์ การประสานงาน
3.6 บทสรุป/ข้อเสนอแนะ เพ่ือการพฒั นา/ต่อยอด

174
การทำงานในสิ่งที่ไม่เคยทำ ต้องมีพี่เลี้ยงที่ดี การให้ความรู้ การให้เวลาพอสมควรเพื่อปรับตัวให้
พรอ้ มรับส่ิงใหม่ ๆ มกี ารถอดบทเรียนจากที่ ๆ เคยประสบความสำเรจ็ มาแลว้

3. ผลการประเมินตนเองตามเกณฑ์ ศูนย์แจง้ เตือนภยั สขุ ภาพในชมุ ชน
ประเมนิ ตนเองตามเกณฑ์

หมวดปจั จยั พน้ื ฐาน คะแนน คะแนนทไ่ี ด้

ด้านคน 30 5
ดา้ นวตั ถดุ ิบ 15 15
ด้านการจัดการ 10 10
ดา้ นการเงิน 5 5
หมวดผลงาน 20 0
หมวดความยั่งยืน 20 0
100 35
รวม

4. ภาพกจิ กรรม

ภาพที่ 1 ชดุ ทดสอบทีม่ ไี ว้ในศนู ยแ์ จง้ เตือนภัยสุขภาพในชุมชน

175

ผลการดำเนินงานศนู ย์แจง้ เตือนภัยสขุ ภาพในชมุ ชน
รพ.สต. พรไุ ทย อำเภอ บ้านตาขนุ

1. การบรหิ ารองค์กรเพื่อขับเคล่อื นศูนย์แจง้ เตอื นภยั สุขภาพในชมุ ชน
1.1 การนำองคก์ ร
ปัจจุบันในหลายประเทศทั่วโลก รวมทั้งในประเทศไทยล้วนมีอุตสาหกรรมหลากหลายรูปแบบ

อาทิเช่น อาหาร ยาหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพเป็นจำนวนมาก เพื่อตอบรับความต้องการของประชาชน
ซึ่งในยุคของเทคโนโลยี ผู้บริโภคส่วนใหญ่สามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์เหล่านี้ได้ง่าย เนื่องจากระบบการขนส่งที่
ทันสมัยและรวดเร็วมากขึ้น ประชาชนส่วนใหญ่สามารถเลือกซื้อได้ทั้งสินค้าในประเทศและสินค้าทีส่ ง่ ตรงจาก
ต่างประเทศ ทั้งนี้สินค้าที่วางขายมีทัง้ ผลติ ภัณฑ์ที่ได้การรับรองคุณภาพ ผ่านเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดไว้และ
บางส่วนเป็นสินค้าท่ีไม่ผ่านการรับรอง และอาจส่งผลให้เกิดผลกระทบด้านสุขภาพหรือได้รับอันตรายจากการ
รบั ประทานหรือใช้ผลิตภณั ฑ์เหล่านัน้ ซงึ่ ถือเป็นปญั หาสำคญั ทีต่ อ้ งรบี แกไ้ ขและเร่งดำเนินการเพอื่ ลดอัตราการ
ปว่ ยหรือเสียชวี ิตของผู้บรโิ ภคหรือผู้ใช้ปลิตภัณฑ์ เน่ืองจากประชาชนควรที่จะได้เลือกใช้ผลิตภัณฑ์หรืออาหาร
ที่มคี ณุ ภาพ ซึ่งแสดงให้เห็นถงึ ระบบเศรฐกิจและความเป็นอยู่ที่ดี สุขอนามยั ทีด่ ขี องคนในชุมชน

การพัฒนาระบบเครือข่ายและงานคุ้มครองผู้บริโภคจึงเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่หลายองค์กรมีก าร
พัฒนาต่อยอดและเร่งดำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อแก้ปัญหาข้างต้นเพราะสุขภาพของประชาชนถือเป็นสิ่ง
สำคัญสำหรับการทำงานในด้านงานส่งเสริมสุขภาพและควบคุมโรค โดยในระดับองค์กรขนาดใหญ่ สำนักงาน
คณะกรรมการอาหารและยาและสำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค ที่รับผิดชอบหลักในการดูแลประเด็นนี้โดยตรง
และในระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุราษฎร์ธานีและศูนย์วิทยาศาสตร์ จะเป็นแกนนำหลักและ
ผลักดันให้มีนโยบายและดำเนินการด้านคุ้มครองผู้บริโภคไว้อย่างชัดเจนและเป็นเชิงประจักษ์และสนับสนุน
เพื่อให้เกิดเครือข่ายงานคุ้มครองผู้บริโภคในทุกอำเภอ รวมทั้งอำเภอบ้านตาขุนที่มีการขับเคลื่อนการ
ดำเนนิ งานมาอยา่ งต่อเนอื่ ง

ทั้งนี้ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย ได้ดำเนนิ งานตามนโยบายท่ีได้รับมอบหมายจากใน
ระดับอำเภอ และได้เล็งเห็นความสำคัญของการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้วย จากการวิเคราะห์ชุมชน
Community Analysis พบว่าปัญหาบางอย่างที่เกิดขึ้นในชุมชนในพื้นที่ตำบลพรุไทย มีความสอดคล้องกับ
นโยบายข้างต้น จึงได้ริเริ่มและให้ความสำคัญกับการดำเนินงานเฝ้าระวังอาหาร ยาและผลิตภัณฑ์ต่างๆใน
ชมุ ชนทงั้ 9 หมูบ่ า้ น และไดร้ บั ความร่วมมือและการสนับสนุนจากผู้บังคับบัญชาในระดับต่างๆ เร่ิมต้นจากการ
นำร่องของเจ้าหน้าที่ในระดับอำเภอ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีเจ้าหน้าที่จากสำนักงานสาธารณสุข
อำเภอบ้านตาขุน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลบ้านตาขุน เป็นแกนนำในการประชาสัมพันธ์ให้กับหน่วยงานราชการ
ได้รับทราบข้อมูลหรือข่าวสารและความสำคัญของการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภค ทั้งนี้จะนำประเด็นต่างๆ
เข้าสู่วาระการประชุมหัวหน้าส่วนราชการและประชุมกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในแต่ละเดือน โดยมี นายเมธา
หมานพัฒน์ สาธารณสุขอำเภอบ้านตาขุน นายวินัย อินทร์ชนะ ผู้ช่วยสาธารณสุขอำเภอบ้านตาขุน นางปิยะ
รัตน์ สาริพัฒน์ เภสัชกรชำนาญการโรงพยาบาลบ้านตาขุน ซึ่งได้รับมอบหมายงานจากนายแพทย์เอกพล
พศิ าล ผูอ้ ำนวยการโรงพยาบาลบ้านตาขนุ ชแ้ี จงและพดู คุยถึงความสำคัญของงานคุ้มครองผู้บรโิ ภคเพ่ือให้เกิด
การรับรู้ร่วมกัน ซึ่งถือเป็นการเตรียมความพร้อมและขอความร่วมมือในดำเนินการแก้ไขปัญหาร่วมกัน
ภายใตภ้ าคีเครือข่าย ถือเป็นจดุ เริม่ ต้นสำหรบั การต่อยอดการดำเนนิ งานต่อเน่ืองในระดบั ตำบลซึ่งโรงพยาบาล
ส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย นำโดยนางฉลวย หมานพัฒน์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุ

176
ไทย สร้างแกนนำหลักในการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคระดับตำบล เน้นการปฏิบัติงานร่วมกันเป็นทีม และ
การส่งต่อข้อมูลระหว่างหน่วยงาน โดยใช้ข้อมูลจากฐานเดียวกัน ซึ่งการพูดคุยและแลกเปลี่ยนประเด็นในท่ี
ประชุม ทำให้ผู้นำชุมชนหรอื บุคคลทีเ่ กี่ยวข้องเขา้ ใจถึงจุดประสงค์หรือเป้าหมาย การดำเนินงานและสามารถ
ดำเนินงานในระดับหมู่บ้านได้อย่างยั่งยืนและเป็นลำดับขั้น จากระดับอำเภอ สู่ระดับตำบลและต่อเนื่องไปใน
ระดับชมุ ชน เป็นการนำร่องโดยองค์กรซ่ึงมีผู้นำหรือผู้บังคับบัญชาให้การสนับสนุนงา่ ยต่อการดำเนินการอย่าง
เปน็ ระบบ

177
1.2 การวางแผนเชิงยทุ ธศาสตร์

อำเภอบ้านตาขุนถือเป็นแหล่งท่องเท่ียวท่ีสำคญั ของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งจะมุ่งเน้นการค้าขาย การทำ
ธุรกิจซื้อขายต่างๆ ควบคู่กันตามบริบทของพื้นที่ ประชาชนในอำเภอบ้านตาขุน จึงมีโอกาสที่ประสบปัญหา
ด้านสุขภาพจากการเข้าถึงอาหาร ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ง่ายกว่าพื้นที่อื่น อีกทั้งอำเภอบ้านตาขุนเป็นแหล่ง
เศรษฐกิจท่ีสำคญั และเติบโตอย่างรวดเร็ว ทำใหม้ ีงานจดั แสดงสนิ ค้า/คาราวานสนิ ค้า ภายในอำเภอบ้านตาขุน
ตลอดทัง้ ปี ซงึ่ ผบู้ ริโภคมีทั้งประชาชนอำเภอบา้ นตาขนุ และอำเภอใกล้เคยี ง

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย ก็เป็นอีกหนึ่งตำบลท่ีมีบริบทพื้นที่ที่ผลิตภณั ฑ์สุขภาพทั้งใน
และนอกประเทศ สามารถเข้าถึงยังผู้บริโภคในทุกระดับได้ง่าย รวมทั้งมีประชากรถึง 9 หมู่บ้าน โดย
คณะทำงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย ดำเนินงานโดยเริ่มต้นจากการวางแผนยุทธศาสตร์
ในรูปแบบแผนระยะยาว ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 - ปีพ.ศ.2565 เพื่อแก้ไขปัญหาด้านสุขภาพให้กับประชาชนใน
พื้นที่ตำบลพรุไทย โดยใช้กลยุทธิ์การปฎิบัติงานภายใต้เป้าประสงค์เดียวกัน เพื่อให้เกิดผลลัพธ์และแรง
ขับเคลื่อนร่วมกันในทุกระดับภาคีเครือข่ายระดับตำบล เนื่องจากงานคุ้มครองผู้บริโภคหรือการเฝ้าระวัง
อันตรายที่เกิดจากอาหาร ยา หรือผลิตภัณฑ์สุขภาพ ไม่สามารถดำเนินการฉพาะหน่วยงานสาธารณสุขได้
แต่จำเป็นจะต้องได้รับแรงกระตุ้นและการทำงานร่วมกันเป็นทีมกับคนในชุมชน ผู้นำชุมชน หัวหน้าส่วน หรือ
แม้กระทั่งหน่วยงานเอกชนที่เข้ามามีบทบาทอย่างมากกับการขับเคลื่อนการดำเนินงานในระดับชุมชน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มีการกำหนดวัตถุประสงค์หรือผลลัพธ์ที่ชัดเจนเพื่อการทำงานที่เป็นระบบ
และทราบทิศทางการดำเนินงาน ต่อมาได้มีการกำหนดรายชื่อคณะทำงานและกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบ
ซึ่งจะแบ่งภารกิจตามความเหมาะสมและความถนัดของเจ้าหน้าทีแ่ ละแกนนำอสม.แต่ละท่าน โดยมีการจัดต้ัง
คำสั่งระดับตำบล โดยมีนายอำเภอบ้านตาขุนเป็นผู้ลงนามในคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร และเพ่ื อทำความ
เข้าใจกับคณะทำงานจึงมกี ารนดั ชีแ้ จงในรูปแบบของการประชมุ

การจดั ประชุมงานคุ้มครองผู้บรโิ ภคของรพ.สต.พรุไทย จะแบ่งออกเป็น 2 ระดับ
1) ผูบ้ งั คบั บัญชา ได้แก่ ประชุมพัฒนาคุณภาพชีวติ ระดับตำบล (พชต.) , ประชุมหมูบ่ ้าน
2) ผู้รับผดิ ชอบงานระดบั ตำบล ได้แก่ ประชมุ คณะทำงานงานคุ้มครองผูบ้ ริโภคระดบั ตำบล,

ประชมุ กรรมการอสม.ระดับตำบล
เพื่อให้ครอบคลุมในทุกระดับเนน้ การสร้างความรับรู้ร่วมกันเน่ืองจากโรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบล
พรุไทยใหค้ วามสำคัญในเรื่องน้ีเป็นลำดบั ตน้ ๆ เพ่ือทจี่ ะสามารถผลกั ดันใหเ้ กิดความรว่ มมอื ในทกุ ภาคสว่ นโดย
ใชฐ้ านข้อมูลเดียวกนั ท้งั ตำบล และมเี ปา้ ประสงค์การดำเนินงานและวัตถุประสงค์เดียวกนั

เป้าประสงคร์ วม (Ultimate Goal)
1) คมุ้ ครองสขุ ภาพประชาชนในตำบลพรไุ ทย
2) ยกระดับคณุ ภาพ มาตรฐานผลิตภณั ฑส์ ุขภาพ ยา ผลิตภณั ฑ์อาหารในพ้ืนที่ตำบลพรไุ ทย
3) พฒั นาศักยภาพเครือขา่ ย และส่งเสริมการดำเนินการคุ้มครองผูบ้ ริโภคตำบลพรุไทย
4) จัดตัง้ ศูนย์แจ้งเตอื นภัยสขุ ภาพในชมุ ชนสุขภาพประจำตำบล

ภายหลังการกำหนดเป้าประสงค์ร่วมกันเสร็จสิ้นแล้ว โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย
ซึ่งเป็นแกนนำหลักในการดำเนินการงานคุ้มครองผู้บริโภค ได้มีการถ่ายทอดแผนการปฎิบัติงานให้กับ
แกนนำอสม.ร่วมกบั ผนู้ ำชุมชนแต่ละพ้นื ทีใ่ นตำบลพรุไทย เพอ่ื นำไปส่กู ารปฏิบัติจรงิ ในพืน้ ท่ีทง้ั 9 หมู่บา้ น

178
- ช่วงตน้ ปพี .ศ. 2562 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย เรม่ิ มีการจัดทำแผนการจัดตั้งศูนย์

แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน ในระดับตำบล โดยพิจารณาจากและความสำคัญของปัญหา ความ
พร้อม ความเหมาะสมและความยากง่ายในการดำเนนิ งาน
- ช่วงปลายปีพ.ศ. 2562 โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพตำบลพรไุ ทย ได้มีการจัดตัง้ ศูนย์แจ้งเตอื นภยั
สุขภาพในชมุ ชนสุขภาพ ในพน้ื ทตี่ ำบลพรุไทย โดยใช้สถานทโี่ รงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพตำบลพรุ
ไทยเป็นสถานท่ีจดั ตง้ั และนำร่องการดำเนนิ งานและจัดหาอสม.สำหรบั เปน็ แกนนำในการเฝา้ ระวัง
ผลิตภัณฑ์ สื่อสารประชาสัมพันธ์และรับเรื่องร้องเรียนจากประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับความ
เดอื ดร้อน รวมทัง้ จดั ทำโครงการเพ่อื ของบประมาณจากกองทุนหลักประกนั สุขภาพ เพือ่ จัดซ้ือชุด
ตรวจ/ชุดทดสอบอาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพ ทั้งนี้อสม.ที่เป็นแกนนำได้เข้าร่วมอบรมกับ
ศนู ย์วิทยาศาสตร์ จงั หวัดสุราษฎรธ์ านี
- ช่วงปีพ.ศ. 2563 – ต้นปีพ.ศ.2564 ศูนย์แจ้งเตือนยังคงมีการดำเนินงานเฝ้าระวังและ
ประชาสัมพันธ์ แต่จะเน้นการลงพื้นที่ในการพูดคุยหรือแก้ไขปัญหาที่รับแจ้งร้องเรียน เนื่องจาก
เป็นช่วงสถานการณ์โควิด – 19 ซึ่งจะมีการประชาสัมพันธ์ยารักษาโควิดปลอมหรือผลิตภณั ฑ์ท่มี ี
สรรพคณุ เกินจริง โดยเฉพาะในชุมชนและแหลง่ สนิ คา้ ท่สี ำคัญคอื งานคาราวานสนิ ค้า/งานวดั หรือ
งานบุญต่างๆที่มีการจัดแสดงตลอดทั้งปี ซึ่งจะมีสินค้า ผลิตภัณฑ์หลากหลายประเภทเข้ามา
จำหน่าย ซง่ึ งา่ ยตอ่ การซ้ือขายและบริโภค ส่งผลใหป้ ระชาชนบางส่วนหลงเช่ือ โดยเฉพาะในกลุ่ม
ผู้สูงอายุ จึงเน้นการเฝ้าระวังในกลุ่มงานกลุ่มนี้ ซึ่งเป็นบริบทเฉพาะพื้นที่ตำบลพรุไทย
การรับประทานเข้าไปอาจเป็นภัยร้ายต่อสุขภาพหรือถึงแก่ชีวิต ทำให้อสม.กลุ่มงานคุ้มครอง
ผู้บริโภคที่ผ่านการอบรมอสม.นักวิทย์และอสม.ทั่วไปที่เป็นแกนนำหลัก เจ้าหน้าที่สาธารณสุข
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยและสำนักงานสาธารณสุขอำเภอบ้านตาขุน พร้อมทั้ง
ฝ่ายปกครองในระดับอำเภอและตำบล จึงมีการลงพื้นที่ร่วมกันเพื่อให้คำแนะนำ ตรวจสอบ และ
เก็บตัวอย่างผลิตภัณฑ์ เมื่อได้ข้อมูลเบื้องต้นแล้ว โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยจะมี
การส่งต่อขอ้ มูลขึ้นไปในระดบั อำเภอและเข้าวาระการประชุมในระดับผู้บังคับบัญชา แต่
ละหน่วยงาน เพื่อช่วยกันเฝ้าระวังและแจ้งข่าวสารหากพบเห็นผลิตภัณฑ์หรืออาหารท่ีอาจเป็น
อันตรายและไมไ่ ด้มาตรฐานตามเกณฑ์อย.
- ปลายปพี .ศ.2564 - ปีพ.ศ.2565 โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพรุไทยมีการพฒั นาระบบการ
ดำเนินงานศนู ย์แจง้ เตือนภยั สุขภาพในชุมชน ในดา้ นสถานท่ีจัดตัง้ ศนู ย์ โดยการปรับปรุงห้องให้มี
ความกวา้ งขนึ้ และจัดหาคอมพิวเตอร์

เป็นสถานทีจ่ ดั ต้ังหน่วยรบั รอ้ งเรียน และจดั หาอสม.แกนนำงานคุ้มครองผบู้ รโิ ภค เพื่อช่วยดำเนิน
การในการเฝ้าระวังและตรวจสอบผลติ ภัณฑ์ภายในหมู่บ้าน ทงั้ นก้ี ลุ่มแกนนำเจ้าหน้าทสี่ าธารณสุขและแกนนำ
อสม.ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย ได้เข้าร่วมประชุมชี้แจงและทำความเข้าใจขั้นตอนการ
ดำเนนิ งานกับทีมระดบั จังหวดั เพอื่ ใหม้ ีการขบั เคลอ่ื นงานไดอ้ ย่างเปน็ แบบแผนเดียวกนั ท้ังจังหวดั

หลกั การทำงานรว่ มกัน
การพัฒนาระบบเครือข่ายงานคุ้มครองผู้บริโภคโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยได้ดำเนินการ

มาต่อเนื่องมาหลายปีเนื่องจากการดำเนินงานบางส่วนเป็นหนึ่งในงานส่งเสริมสุขภาพและงานควบคุมโรค แต่

179
เริม่ เห็นการเปลย่ี นแปลงที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรมจากการวางแผนยุทธศาสตร์ในรูปแบบแผนระยะยาว ตั้งแต่
ปีพ.ศ. 2562 - ปีพ.ศ.2565 การเปลี่ยนแปลงที่เห็นผลลัพธ์ได้ชัดเจนที่สุดคือความร่วมมือของภาคีเครือข่าย
การบูรณาการระหวา่ งหน่วยงานต่อหน่วยงาน หนว่ ยงานไปยงั ชุมชน ผนู้ ำไปยังประชาชนในพื้นที่ ซึ่งจดุ ร่วมมือ
ทั้งหมด เริ่มต้นเกิดจากการส่งต่อข้อมูล การแลกเปลี่ยนข้อมูลผ่านเวทีการประชุมหรือเรียกว่าการรับรูร้ ว่ มกนั
เพือ่ แกไ้ ขปญั หาโดยมีเป้าประสงค์เดยี วกันภายใตช้ ่ือ “หน่วยคบส.พรุไทย The one Team”

1.3 ระบบขอ้ มลู สารสนเทศ

โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพรไุ ทยมีการเก็บข้อมูลการเฝ้าระวงั และการตรวจข้อมูลการ
ตรวจสอบผลิตภณั ฑ์ ในพ้นื ที่ทง้ั ผลิตภัณฑท์ ี่ไดร้ ับการร้องเรียนมายงั ศูนยเ์ เจง้ เตอื นเเละสุ่มตรวจผลติ ภณั ฑท์ ่ี
กำลังได้รับความนิยม เพ่ือเฝ้าระวงั อนั ตรายทอี่ าจจะเกิดตอ่ สุขถาพประชาชน เเละสง่ ต่อข้อมูลให้กบั สำนักงาน
สาธารณสุขอำเภอบ้านตาขนุ ทุกการดำเนินงานเพอ่ื เกบ็ ไว้เป็นฐานข้อมูลหลกั ทีส่ ามารถเรียกใชห้ รือนำมาใช้ได้
เมื่อจำเป็น ทำให้ข้อมูลไม่สูญหาย

180
ทั้งนี้ยังมีการใช้ระบบการลงข้อมูลการเฝ้าระวังผา่ นระบบ กรมวิทย์ With you โดยเริ่มจากการอธิบาย
ความสำคัญของระบบการลงข้อมูล ประโยชน์ที่จะได้รับและความยากง่ายในการใช้ระบบการลงข้อมูล
ผลิตภัณฑ์ของแต่ละพื้นที่ โดยทุกพื้นที่สามารถลงข้อมูลได้ผ่านรหัสที่แต่ละพื้นที่ได้กำหนดไว้ ซึ่งสะดวกและ
รวดเร็วต่อการจัดเก็บฐานข้อมูลเบ้ืองต้น แต่ด้วยระบบสารสนเทศหรือเทคโนโลยี อาจจะทำให้ อสม.บางกลุ่ม
จำเป็นจะต้องเรียนรู้เพิ่มเติม เนื่องจากไม่ถนัดหรือไม่เคยชินกับการใช้เทคโนโลยีร่วมกับการปฏิบัติงาน แต่ไม่
ถอื ว่าเปน็ ปญั หาสำหรับการดำเนินงานเพราะสามารถทจ่ี ะพัฒนาและใชเ้ วลาในการเรียนรู้ได้เนื่องจากอสม.แต่
ละพื้นที่มีความสามารถและความเชื่อมั่นที่จะปฏิบัติงานให้ออกมาเห็นผลลัพธ์และเพื่อสุขภาพท่ี ดีของ
ประชาชนในพนื้ ท่โี รงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยเเลตบลใกลเ้ คยี ง

2. แนวทางการดำเนนิ งานและผลงานภาพรวม
2.1 ปจั จยั พื้นฐานในการบรหิ ารงานหรือโครงการ
Material โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย โดยมีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขร่วมกับอสม.แกน

นำ จัดทำโครงการและจัดซื้อชุดทดสอบ ชุดตรวจผลิตภัณฑ์ รวมทั้งการจัดทำป้ายประชาสมั พันธ์ ป้ายสื่อสาร
รวมทั้งแผ่นพับความรู้เกี่ยวกับการเลือกซื้ออาหาร ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยเฉพาะเครื่องสำอางค์
เนื่องจากภาพหรือสื่อรูปแบบต่างๆจะสามารถสร้างภาพจำให้กับประชาชนในพื้นที่ตำบลพรุไทยได้เปน็ อย่างดี
ใหส้ ามารถตระหนักและเลอื กซือ้ ผลติ ภัณฑท์ ่ีดี มีคณุ ภาพและไดม้ าตรฐาน

Man โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยให้ความสำคัญกับเรื่องของบุคคลหรือผู้ปฏิบัติเป็น
อย่างมาก เจ้าหน้าที่สาธารณสุขผู้รับผิดชอบงานคุ้มครองผู้บริโภคในหน่วยบริการและอสม.แกนนำหลักทั้ง 9
หมู่บ้าน จะต้องได้รับการอบรมและประชุมคณะทำงานเพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และเป้าประสงค์ในการ
ปฏิบัติงานเพื่อทิศทางการดำเนินงานที่ตรงกับปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน เช่น บริบทพื้นที่ตำบลพรุไทยมี
คาราวานสินค้าหรืองานจัดแสดงสินค้า เป็นประจำทุกเดือน ในการประเมินความเสี่ยงหรือการเฝ้าระวัง
ผลิตภัณฑ์ภายในงานหรอื ระหวา่ งการจดั งานถือเป็นเร่ืองจำเปน็ ท่ีจะต้องดำเนนิ การ ผู้ปฏบิ ตั หิ รอื คณะทำงานท่ี
เกี่ยวข้องจะต้องสามารถตรวจประเมินหรอื ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ท่ีเขา้ ข่ายว่าเป็นอันตรายต่อสุขภาพประชาชน
ได้และทราบถึงขอบเขตการดำเนินงานเนื่องจากในเรื่องของงานคุ้มครองผู้บรโิ ภคหรือการตรวจสอบผลิตภัณฑ์
จะมใี นเร่ืองของกฎหมายเข้ามาเก่ียวข้อง ดงั นัน้ การเตรียมคน เตรยี มแผนการดำเนนิ งานจึงสำคัญสำหรับการ
ดำเนินงานท่ีเป็นระบบ

181

Machine โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย มีการดำเนินการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัย
สุขภาพในชุมชนตั้งเเต่ปี 2562 ซึ่งได้มีการปรับปรุงสถานที่จัดตั้งศูนย์ฯ เพื่อให้มีห้องซึ่งใช้เป็นศูนย์แจ้งเตือน
โดยเฉพาะ ติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ที่เเสดงให้เห็นชัดเจน ติดตั้งคอมพิวเตอร์สำหรับการบันทึกข้อมูลและจัดทำ
ขอ้ มูล รวมทั้งป้ายแสดงบทบาทหนา้ ท่ีของคณะทำงาน

Method มีการจัดทำแผนการดำเนินงานและภายหลังการปฏิบัติ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ตำบลพรุไทย จะมีการติดตามผลการดำเนินงานในระดับหมู่บ้าน เพื่อใช้ประเมินผลลัพธ์และปรับแผนการ
ดำเนนิ งานตามปญั หาหรือเง่ือนไขทเ่ี กิดขน้ึ ในขณะปฏบิ ตั ิงาน

2.2 ผลงานทแ่ี สดงถงึ ความสำเรจ็ ของการดำเนนิ งาน
โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลพรุไทยได้กำหนดเป้าหมายในการจดั ตั้งศนู ย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพ

ในชุมชนในระดับรพ.สต.ให้ได้อย่างน้อย 1 แห่งในระดับตำบล ซึ่งจากการดำเนินงานตั้งแต่ปี 2562 - ปี พ.ศ.
2565 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยได้ดำเนินการจัดตัง้ ศูนย์แจ้งเตือนขึ้น โดยใช้ห้องปฏิบตั ิการใน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย เป็นสถานที่จัดตั้งศูนย์และรับร้องเรียนภายในตำบล และเป็นท่ี
ปฏิบัติงานของคณะทำงานในการพัฒนาระบบและตรวจสอบผลิตภัณฑ์ในพื้นที่ตำบลพรุไทย รวมทั้งตำบล
ใกล้เคียง เนื่องจาก โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยมุ่งเน้นการดำเนินงานเป็นเครือข่ายเดียวกัน จึง
สามารถประยุกต์และร่วมลงพื้นที่เพื่อแก้ปัญหาหรือแลกเปลี่ยนประสบการณ์หรือความความรู้กับพื้นที่ตำบล
อื่นๆ ในอำเภอบ้านตาขุนได้อย่างไม่มีข้อจำกัด เนื่องจากการดำเนินงานอาจมีความล่าช้าจากการที่ต้องรับมือ
กบั สถานการณ์โรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา -2019 ทีม่ กี ารแพรร่ ะบาดในทกุ พ้นื ที่

182

ผลงานที่แสดงถึงความสำเร็จของการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย
ประสบความสำเร็จในด้านของการรับรู้ของประชาชน คนในหน่วยงานหรือองค์กร รวมทั้งผู้ประกอบการ /ผู้
จำหน่ายสินค้า จากที่ผ่านมาประชาชนในพื้นที่ตำบลพรุไทย จะให้ความสำคัญในด้านความปลอดภัยของ
อาหารหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพคอ่ นขา้ งน้อย เนอ่ื งจากหลายกลมุ่ คดิ วา่ เปน็ เรอ่ื งที่ไกลตวั รวมท้ังไม่ได้รับขา่ วสาร
ที่ถูกต้อง ซึ่งความท้าทายจากบริบทของพื้นที่ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวฒั นธรรม แหล่งเศรษฐกิจ ทำให้สินค้า
ประเภทต่างๆ เช่น ยาสมุนไพร อาหาร ผลิตภัณฑ์สุขภาพ และประเภทเครื่องสำอาง มีเข้ามาให้เลือกซ้ือ
เลือกใช้หลากหลายยี่ห้อ ซึ่งนอกจากจะสามารถหาซื้อหรือบริโภคได้ตามร้านค้า ร้านชำต่างๆแล้ว อำเภอบ้าน
ตาขนุ ยงั มอี กี หนง่ึ ชอ่ งทาง คอื งานคาราวานสินคา้ หรอื ทเี่ รียกภาษาชาวบา้ นว่า งานวดั /งานบุญท่ีค่อนขา้ งมีการ
จำหน่ายสินคา้ ผลิตภัณฑ์ เมนูอาหาร ที่หลากหลายและเลอื กซื้อได้ง่าย ซึ่งจากการลงพื้นที่ตรวจสอบเฝ้าระวัง
ร่วมกับคณะทำงานที่เกี่ยวข้อง พบว่า ผลิตภัณฑ์มีสารปนเปื้อนจากการใช้ชุดสอบเเละบรรจุผลิตภัณฑ์ไม่ได้
มาตรฐาน เป็นเพียงการนำมาบรรจใุ ส่ภาชนะเพื่อวางขายเท่านัน้ ความยากในการแก้ปัญหาในช่วงแรกคือการ
ท่ปี ระชาชนบางสว่ น หลงเช่ือถงึ สรรพคุณของยา/ผลติ ภัณฑห์ รือสินค้าประเภทเครื่องสำอาง ท่ีได้รับความนิยม
เปน็ อย่างมาก เพราะเราอยใู่ นยุคของการให้ความสำคัญในด้านความสวยความงาม ซง่ึ คณะทำงานจะมีการสุ่ม
ตรวจและบันทึกผล คณะทำงานได้ลงพื้นที่และพบกับปัญหาประเด็นเหล่านี้ก็ได้มีการแนะนำและชี้แจงให้กับ
ทางผู้จำหน่าย รวมทั้งผู้จัดงานหรือ เจ้าของตลาดเเละจัดทำสื่อสถานการณ์เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องเฝ้าระวัง

183
เพอ่ื ใหป้ ระชาชนในพืน้ ท่รี บั ทราบเเละชว่ ยเฝ้าระวงั ผลติ ภัณฑเ์ หลา่ นั้นไม่ให้กระจายไปในชุมชน เน่ืองจากมีผล
ต่อสขุ ภาพความปลอดภยั ของประชาชน ซง่ึ ชว่ งแรกจะมกี ารตอ่ ต้านเล็กน้อยจากผปู้ ระกอบการเพราะทุกคนจะ
ไม่คุ้นชินกับการตรวจประเมินจะเข้าใจในเชิงการจับผิดจากเจ้าหน้าท่ีแต่ในช่วงหลังการดำเนินงานไดร้ ับความ
ร่วมมือเป็นอย่างมากจากผู้ประกอบการและภาคีเครือข่ายที่เริ่มเข้ามามีบทบาทร่วมกับทางคณะทำงาน
เนือ่ งจากการดำเนนิ งาน จะเน้นย้ำถงึ วัตถปุ ระสงค์และมุ่งเน้นการทำงานในเชิงพัฒนาเละรว่ มแก้ไขปัญหาด้าน
สขุ ภาพ เป็นการทำงาน ในแง่บวก ไมเ่ น้นการจับผิดแตเ่ นน้ การเปลย่ี นแปลงท่ีดขี นึ้ และยกระดบั เศรษฐกิจให้ดี
ขนึ้ ควบคู่ไปกบั ความปลอดภัยของผูใ้ ช้ผลิตภณั ฑแ์ ละผู้บรโิ ภค

2.3 ความย่ังยนื ของการดำเนินงาน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทยมีการดำเนินงานภายใต้ความร่วมมือของภาคีเครือข่าย

และค่อนข้างได้รับความร่วมมอื ที่ดีจากทกุ ระดับจากการสรา้ งการรับรูร้ ่วมกันการดำเนินงานคุ้มครองผ้บู ริโภค
ภายใต้การดำเนินงานในรูปแบบศูนย์แจ้งเตือนฯสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องเนื่ องจากโรงพยาบาล
ส่งเสริมสุขภาพตำบลพรุไทย ได้เริม่ จากการสร้างความเข้าใจ ซึง่ เป็นรากฐานของความย่ังยืนในการดำเนินงาน
การเฝ้าระวังภัยอันตรายที่มาจากการบริโภคหรือการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ของคนในชุมชนและเป็นภัยเงียบทีอ่ ยู่
ใกลต้ ัวในการดำรงชีวติ ประจำวัน คณะทำงานโดยเฉพาะในส่วนของแกนนำอสม.จะเปน็ ผู้ท่ีสามารถเฝ้าระวังได้
ดีทส่ี ดุ เนื่องจากเป็นคณะทำงานท่ีอยู่ในพ้ืนท่ชี มุ ชนอยู่ตลอด เขา้ ใจชุมชนและเปรียบเสมือนหมอประจำบ้านที่
คอยดแู ลประชาชนในพื้นท่ีเป็นอย่างดีและคอยประสานงานเละข่าวสารรว่ มกบั เจา้ หน้าทสี่ าธารณสุขเพื่อแก้ไข
ปัญหาภายในชุมชนเเต่ผู้ที่เป็นผู้ขับเคลื่อนการทำงานได้ดีที่สุดคือประชาชนทุกกลุ่มในพื้นที่ตำบลพรุไทยท่ี
รว่ มกนั เปน็ กระบอกเสียงทสี่ ำคัญท่ชี ว่ ยให้การดำเนนิ งานประสบความสำเรจ็

3. ผลงานเด่นท่เี ปน็ แบบอย่าง
3.1 การวางแผนดำเนนิ งาน การคน้ หาปญั หา
คณะทำงานศูนย์แจ้งเตือนฯ ภายใต้การดำเนินงานกลุ่มค้มุ ครองผ้บู รโิ ภค จะมกี ารจดั ประชุมพูดคุย

ประเด็นการแก้ไขปัญหาที่ได้ดำเนินการแล้วและประเด็นปัญหาที่พบในปัจจุบัน เพื่อวางแผนการดำเนินงาน
และแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์จริงในพื้นที่และตรงประเด็นมากที่สุด ทั้งที่ได้รับแจ้งในศูนย์แจ้งเตือนฯหรือ
จากการทำประชาคมในชุมชนแต่ละตำบลหรือจากการวิเคราะห์ชุมชน Community Analysis ทั้งนี้
คณะทำงานจะพิจารณาความเพียงพอของอุปกรณ์หรือเครื่องมือที่จำเป็นต้องใช้ในการดำเนินการ เป็นการ
ตรวจสอบเพ่ือวางแผนในเร่ืองทรัพยากร

184

3.2 ประโยชนท์ ี่ไดร้ บั (Impact) ต่อหนว่ ยบริการ/ชมุ ชน
การดำเนินงานงานคุ้มครองผู้บริโภค โดยเฉพาะในรูปแบบของการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนฯ

เปรียบเสมือนการผลักดันให้การดำเนินงานในด้านความปลอดภัยด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ ด้านอาหาร
ยา เครื่องสำอาง เป็นรูปธรรมที่ชัดเจนขึ้น ผู้ปฏิบัติงานดำเนินงานภายใต้วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งศูนย์
แจง้ เตือน ซ่ึงเนน้ แกไ้ ขปัญหาสุขภาพของประชาชนในพืน้ ที่ เปน็ ทพี่ ึ่งพาและคอยช่วยเหลอื ประชาชนในการรับ
เรื่องร้องเรียนกรณพบเจอหรือได้รบั ผลกระทบจากการรับประทานหรือใชผ้ ลิตภณั ฑ์ทีไ่ ม่ไดร้ ับมาตรฐานและส่ง
อันตรายถึงชวี ิต

3.3 ปัจจัยแห่งความสำเรจ็
การทำงานเป็นทีม การจัดวางหน้าที่การทำงานให้เหมาะสมกับความถนัดของคณะทำงาน การ

วางแผนที่สามารถแก้ไขปัญหาได้จริง ความร่วมมือของภาคีเครือข่าย การทำงานในทิศทางเดียวกัน และท่ี
สำคัญเป้าหมายที่เหมือนกันนำมาซ่ึงความสำเร็จของการดำเนินงานของงอำเภอบ้านตาขุน ซ่ึงผลลัพธ์ท่ีเห็นได้
ชัดเจนที่สดุ คือการเปลี่ยนแปลงของทศั นคตหิ รอื การให้ความร่วมมือของคนในชุมชนและหนว่ ยงานทีเ่ กี่ยวข้อง

185

3.4 สิ่งทีไ่ ดเ้ รยี นรู้จากการดำเนนิ งาน
ปัญหาหรอื การวางแผนแก้ไขปัญหาข้ึนอยู่กับบรบิ ทของพน้ื ที่ การพูดคยุ หรือการทำความเข้าใจจะ

สามารถทำให้แก้ไขปัญหาได้อยา่ งตรงประเดน็ ซ่งึ การดำเนินงานศนู ยแ์ จ้งเตือนฯ ไดท้ ำให้เห็นความสำคัญของ
การรับรู้ ไม่ว่าจะเป็นการรับรู้ข้อมูล รับรู้ข่าวสาร รับรู้ผลดี รับรู้ผลเสียหรือแม้กระทั้งการรับรู้เป้าหมายหรือ
ประโยชน์ที่ทุกฝ่ายจะได้รับร่วมกันจากการดำเนินงาน จะทำให้มีแรงผลักดันและเกิดความร่วมมือจากภาคี
เครือขา่ ย ทั้งนี้ ข้นั ตอนการดำเนนิ งานบางอย่างตอ้ งใช้เวลาในการดำเนินการ

3.5 บทสรปุ ขอ้ เสนอแนะ เพ่อื การพัฒนา/ตอ่ ยอด
การดำเนินงานศูนย์แจ้งเตือนในอำเภอบ้านตาขุน มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องในด้ายการตรวจ

ประเมินผลิตภัณฑ์ ยา อาหารหรือเครื่องสำอาง มีการจัดทำเป็นฐานข้อมูลแต่ยังมีการคีย์ข้อมูลเข้าสู่ระบบ
ส่วนกลางของศูนย์วิทยาศาสตร์ซ่ึงเป็นระบบการเฝ้าระวังที่ค่อนข้างละเอียด จำเป็นจะต้องเตรียมความพร้อม
แกนนำ อสม.ในดา้ นนี้เพิ่มมากขึ้น และลงขอ้ มูลการดำเนนิ งานของอำเภอให้เห็นเป็นขอ้ มูลในระบบทีส่ มบูรณ์

186

ผลการดำเนินงานศนู ยแ์ จ้งเตอื นภัยสขุ ภาพในชุมชน
รพ.สต. คลองไทร อำเภอทา่ ฉาง

3 การบรหิ ารองค์กร เพื่อขบั เคล่ือนศูนยแ์ จง้ เตือนภัยสขุ ภาพในชุมชน
3.1 การนำองค์กร

วิสัยทัศน์ เป็นศนู ยแ์ จง้ เตือนภัยสุขภาพในชุมชนงานคุ้มครองสุขภาพประชาชน ท่ีดำเนนิ การใหผ้ ลิตภณั ฑ์
สขุ ภาพมีคุณภาพปลอดภัย สถานบรกิ ารสขุ ภาพมีมาตรฐาน สง่ เสรมิ พฤติกรรมการบรโิ ภคที่ถูกต้อง เพื่อการ
พึ่งตนเองด้านสขุ ภาพของประชาชนพันธกจิ

1. กำกับ ดแู ล ตรวจสอบผลติ ภัณฑแ์ ละสถานบรกิ ารสขุ ภาพ ให้มคี วามปลอดภยั มีคุณภาพ ได้
มาตรฐาน

2. สง่ เสริม สนบั สนนุ ศกั ยภาพผู้บริโภคและชุมชน ใหส้ ามารถคมุ้ ครองและพ่ึงตนเองได้

3. ส่งเสรมิ สนบั สนุน และพัฒนาศกั ยภาพเครอื ข่ายคุ้มครองผู้บริโภคใหส้ ามารถดำเนนิ งาน
คุ้มครองผบู้ ริโภคได้อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

187

3.2 การวางแผนเชงิ ยุทธศาสตร์
ยทุ ธศาสตร์ (Strategy)

ยุทธศาสตร์ท่ี 1 การพัฒนากลไกป้องกันและคุ้มครองผบู้ รโิ ภค
กลยุทธท์ ี่ 1 การพัฒนากลไกการตรวจสอบ และเฝ้าระวัง สินคา้ หรอื บริการ
กลยทุ ธท์ ี่ 2 การพฒั นากลไกการเตอื นภยั สินค้าหรือบริการ
กลยุทธ์ที่ 3 มีกลไกในการแก้ไขปญั หาและเยียวยาผูบ้ รโิ ภค โดยใชเ้ ทคโนโลยหี รือ นวัตกรรม
กลยทุ ธท์ ่ี 4 สง่ เสรมิ ใหผ้ ปู้ ระกอบธุรกจิ มคี วามรับผดิ ชอบต่อผู้บรโิ ภค

ยทุ ธศาสตร์ที่ 2 ขบั เคล่อื นนโยบายและพัฒนากฎหมายให้ทนั สมยั ตอ่ สภาพปัญหา
กลยทุ ธ์ท่ี 1 กำหนดหรือขับเคลอื่ นนโยบายการคุ้มครองผบู้ ริโภค
กลยทุ ธท์ ี่ 2 มฐี านข้อมลู ด้านกฎหมาย

ยทุ ธศาสตร์ที่ 3 สง่ เสริมและพฒั นาศักยภาพผูบ้ ริโภค และเครอื ข่ายดา้ นการคุ้มครองผบู้ รโิ ภค
กลยทุ ธ์ที่ 1 สง่ เสริมและพฒั นาศักยภาพผบู้ ริโภคเพือ่ การบริโภคอย่างย่งั ยืน
กลยทุ ธท์ ่ี 2 ขบั เคล่ือนการดำเนนิ งานของเครือข่ายด้านการค้มุ ครองผบู้ ริโภค

ยุทธศาสตร์ที่ 4 พฒั นาการบริหารจัดการองค์กรและเพ่ิมศักยภาพบุคลากรให้มี ประสิทธิภาพ
กลยุทธ์ท่ี 1 พฒั นาศักยภาพบุคลากรให้มีประสิทธภิ าพ
กลยทุ ธท์ ี่ 2 พัฒนาระบบการบรหิ ารจดั การองค์กรทท่ี นั สมัย (Smart Office)
กลยทุ ธท์ ี่ 3 การดำเนนิ งานตามแผน

3.3 ระบบสารสนเทศ
3.3.1 ประชาสัมพันธ์และการคืนข้อมูล 1. ทางสื่อออนไลน์ เช่น facebook line เป็นต้น 2. การ
ประชาสัมพนั ธใ์ นเวทีตา่ งๆ เช่น ประชมุ หวั หน้าส่วนราชการ ประชุมกำนนั /ผู้ใหญ่บ้าน/อบต.
การประชุมประจำเดือนแต่ละหมู่บา้ น การประชมุ ประจำเดอื น อสม.
3.3.2 การสรา้ งภาคีเครือข่ายโดยการมีสวนร่วมของทุกภาคส่วน
3.3.3 เร่อื งรอ้ งเรยี นปัญหาผลิตภณั ฑส์ ุขภาพในชุมชน ผา่ นไลน์ DRUG_ALERT Klongsai

2. แนวทางการดำเนินงานและผลงานภาพรวม
2.1 ปจั จยั พืน้ ฐานในการบริหารงานหรือโครงการ
ขั้นตอนการดำเนนิ งานของระบบการเฝ้าระวังความปลอดภัยดา้ นยาเชิงรุกในชมุ ชน
1. ขึน้ เตรยี มการ
1.1 เตรียมเจา้ หน้าท่ี คณะกรรมการศนู ยแ์ จ้งเตอื นภัยสุขภาพในชมุ ชนและอสม.
- ชแ้ี จ้งวัตถปุ ระสงค์
- พฒั นาศกั ยภาพและสรา้ งองค์ความร้ทู ี่เก่ยี วข้องกบั พ้นื ที่
- สรา้ งความตระหนัก
- จัดทำข้อมลู พ้ืนฐาน
1.2 เตรียมชมุ ชน
- ชี้แจ้งวัตถปุ ระสงค์
- คนื ข้อมูล

188
- พัฒนาศักยภาพ
- สร้างความตระหนกั
เกบ็ ข้อมลู ในชุมชนโดยการอบรม อสม. และร้านชำ ให้มีความรู้เกย่ี วกับผลิตภณั ฑ์สุขภาพ ผลกระทบ
จากการใชผ้ ลติ ภณั ฑส์ ุขภาพกลมุ่ เสีย่ ง โดยมีเครื่องมือเปน็ แบบบนั ทึกอาการอันไม่พึงประสงค์จากการใช้
ผลิตภณั ฑ์สขุ ภาพกลุ่มเสย่ี ง 4 กลมุ่ คอื
1. สเตียรอยด์
2. NSAIDs
3. ไซบทู รามีน
4. ซิลเดนาฟลิ
4 Active surveillance
โดยการใช้เคร่อื งมอื ในการสำรวจ เช่น แบบสมั ภาษณข์ ้อมูลการใชย้ าและผลติ ภัณฑ์สุขภาพจาก
ประชาชนในชุมชน แบบคดั กรองผ้ปู ่วยที่ไดร้ ับผลกระทบจากการใชผ้ ลิตภณั ฑ์ท่ปี ลอมปนสเตอรอยด์
การได้มาซ่ึงข้อมูล มี 2 รูปแบบ คอื
- Routine case finding จากการปฏิบัติงานประจำอยู่แลว้ เช่น
1. การสำรวจเฝา้ ระวงั ผลติ ภัณฑ์สขุ ภาพในแหล่งกระจาย
2. การเยีย่ มบา้ นด้านยา และผลิตภัณฑส์ ขุ ภาพ
- Active case finding การคน้ หาโรคและภยั ทเ่ี กดิ จากผลิตภัณฑ์สขุ ภาพนอกเหนือจากประจำ เชน่
1. ค้นหาจากเบาะแสผลิตภัณฑส์ ุขภาพต้องสงสยั
2. เฝ้าระวังการโฆษณาจากส่ือต่างๆ

การจัดกลุ่มข้อมลู และการนำข้อมลู ไปใชป้ ระโยชน์

a) ประเภทของยา แยกเป็น ยาปฏิชวี นะ , ยา NSAIDs , ยาอนั ตรายอ่นื ๆ , ยาชดุ , ยาสามัญประจำบ้าน
, ยาแผนโบราณ ทำใหร้ สู้ ดั สว่ นการกระจายยาในพืน้ ทีข่ องตนเองได้ เพ่ือนำข้อมุลมาวเิ คราะห์และ
เปรียบเทียบผลในแตล่ ะปี

b) ทะเบยี นยา รายชอ่ื ยา ทงั้ ชือ่ สามัญทางยาและชื่อการคา้ และรูปแบบแพค็ เกจของยา ข้อมูลนี้ ทำใหม้
ราบชอื่ บริษัทผู้ผลิต รูปแบบการตั้งชื่อยาเพ่ือเช่อื มโยงกบั พฤตกิ รรมการใชย้ าของประชาชน หรอื
เชื่อมโยงกับชื่อยาท่ถี ูกถอนทะเบียนไปแล้ว

c) รายชอ่ื ยาในแตล่ ะประเภทท่ีพบการกระจายมากเรยี งลำดับจากมากไปน้อย
d) จำนวนของร้านค้า ท่ีมยี าแตล่ ะประเภทกระจายอยู่
e) แหล่งทม่ี าของยา
งบประมาณ สนับสนุน จาก สำนักงานหลักประกันสุขภาพแหง่ ชาติ เพ่ือสนบั สนุนการดำเนินโครงการ
การคืนข้อมูล ข้อมลู ท่ีคืนให้กับเครอื ข่ายเป็นข้อมูลทเ่ี ครอื ข่ายจำเปน็ ตอ้ งทราบร่วมกัน เช่น

o รายชอื่ ผลติ ภัณฑ์ รายชอ่ื ยา ท่ที ำให้เกดิ อันตรายตอ่ ประชาชนในพน้ื ที่
o แหลง่ ท่มี าของยา และผลติ ภัณฑ์
o จำนวนผู้ปว่ ย และลกั ษณะอาการท่ีเปน็ ผลกระทบจากการใช้ยา และผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพ
o ผู้ประกอบการที่ถกู ดำเนินคดี

189
การสรา้ งเปา้ หมายรว่ มกัน เป้าหมายน่นั ให้เป็นเป้าหมายร่วมกันของทีม การมีข้อมูลใหท้ ีมได้ตระหนัก
โดยเฉพาะหาเปน็ case report จะยิง่ ทำให้ทีมเขา้ ใจถึงผลกระทบของยาในชุมชนท่เี กดิ ต่อประชาชนในพื้นที่
และมองถึงแนวทางแก้ไขปญั หารว่ มกันมากยิ่งขึ้น

2.2 ผลงานท่ีแสดงถงึ ความสำเรจ็ ของการดำเนินงาน
1. ผลการตรวจสารปนเป้อื นในตัวอย่างอาหารจากรา้ นค้าและตลาดนดั ตำบลคลองไทร โดย
ออกปฏบิ ตั งิ านในพืน้ ท่ี ม.1-9 รวม 21 ตัวอยา่ ง ไม่พบสารปนเป้อื นในอาหาร
2. ผลการดำเนินงานในรา้ นชำ “การจัดการปัญหาร้านชำจำหนา่ ยยาไม่เหมาะสม” พบวา่
ท่ตี ำบลคลองไทร มีร้านชำ 48 แห่ง ในจำนวนน้ี มีรา้ นชำท่ีมยี าไม่เหมาะสม 12 แหง่ คิด
เปน็ 25 เปอรเ์ ซ็นต์ จึงใชพ้ ้ืนท่นี เี้ ปน็ นำร่องนวัตกรรม จากการดำเนินงานพบวา่ รา้ นชำที่
มยี าไม่เหมาะสม ลดลง เหลือ 3 แห่ง คิดเป็น 6.25 เปอรเ์ ซ็นต์
3. มีการแจ้งเตือนภัยทางไลน์ DRUG_ALERT Klongsai และทางหน้าต่างเตือนภยั
สขุ ภาพ กรมวทิ ย์ with you

2.3 ความยง่ั ยืนของการดำเนินงาน
1. ความรู้ความเข้าใจในงานคุ้มครองผู้บริโภค และขั้นตอนในการทำงาน เพื่อให้บรรลุ
เปา้ หมายรว่ มกัน
2. ภาคเี ครือขา่ ยท่เี ขม้ แขง็
3. การทำกิจกรรมอย่างต่อเนือ่ งและสม่ำเสมอ
4. มีการตดิ ตามและกำกบั ดูแล

3 ผลงานเด่นทีเ่ ปน็ แบบอยา่ ง
DRUG_ALERT Klongsai (การจัดการปัญหาร้านชำจำหน่ายยาไม่เหมาะสม) ในตำบลคลองไทร
อำเภอท่าฉาง จงั หวัดสุราษฎรธ์ านี

3.1 การวางแผนการดำเนินงาน การคน้ หาปัญหา
ข้อมูลพ้นื ฐานในการดำเนินงานด้านคุ้มครองผบู้ ริโภคตำบลคลองไทร

รายการ จำนวน

ร้านอาหาร 4 รา้ น

190

ร้านขายของชำ 48 แหง่
ตลาดนดั 1 แห่ง
แผงลอยจำหนา่ ยอาหาร 32 รา้ น
(ขอ้ มลู ณ 7 พ.ค. 65)

จากการสำรวจ ร้านชำ ในปี 2564 มีการจำหน่ายยาไม่เหมาะสม นับเป็นปัญหาเร้ือรงั โดยหลายภาค
ส่วนในตำบลคลองไทร ไม่ว่าจะเป็นท้องถิ่น อาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ตำบล และได้พบการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่จำหน่ายในร้านชำเพิ่มขึ้น เช่น อาการผื่น ลมพิษ เป็น
ต้น ท่ีสำคัญคอื ยาเหลา่ นนั้ เปน็ ยาทไี่ มใ่ ชย่ าสามัญประจำบา้ นแต่กลบั จำหน่ายอยู่ในร้านชำได้ ทางภาคเี ครือข่าย
เห็นตรงกันว่า เป็นปัญหาที่รุนแรงและสำคัญ แต่การดำเนินการที่ผ่านมายังมีข้อจำกัด เช่น การไม่ให้ความ
ร่วมมือของร้านชำ จึงนำมาสู่ นวัตกรรม DRUG_ALERT Klongsai ที่ต้องการดึงทุกส่วนที่เกี่ยวข้องเข้า
มาร่วมแก้ไขปัญหา มีการดำเนินงานของงานคุ้มครองผู้บริโภค โดยมีการจัดตั้ง ศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพใน
ชุมชน เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน และ พัฒนา อสม. ในการติดตาม
เฝ้าระวัง สามารถใช้แบบทดสอบอย่างง่าย เพื่อทดสอบสารปนเปื้อนในยา อาหาร เครื่องสำอาง ที่น่าสงสัย
รวมถึงแจง้ เตือนแกห่ นว่ ยงานทเ่ี กี่ยวข้อง และใหค้ วามร้แู ก่ประชาชน

3.2 แนวทางการดำเนนิ งานและผลลพั ธ์ท่ีเกดิ ข้นึ
ที่ผ่านมา มีการแต่งตั้งคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิต อ.ท่าฉาง ในการขับเคลื่อนงาน มี

คณะอนุกรรมการฯ ในการดูแลรับผิดชอบและมีผู้ประกอบการร่วมด้วย โดยเป้าหมาย คือ การมุ่งเน้นพัฒนา
ศักยภาพ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เป็นหัวใจที่สำคัญในการขับเคลื่อนงาน ซึ่งมีศูนย์แจ้ง
เตือนภัยสุขภาพในชุมชน เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน ครอบคลุมทุก
หมู่บ้านเพื่อเฝ้าระวังค้นหาสารปนเปื้อนในผลิตภัณฑส์ ุขภาพ เช่น อาหาร ยา และเครื่องสำอาง โดยการมีส่วน
ร่วมทั้งภาครัฐ เอกชน ภาคีเครือข่าย การกำหนดมาตรการทางสังคม การสร้างความเข้มแข็งระดับชมุ ชน โดย
มุ่งผลสัมฤทธิ์ ให้ประชาชน มีความปลอดภัยจากผลิตภัณฑ์ส่งต่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดี จะเน้นกระบวนการมี
ส่วนร่วมและภาคีเครือข่ายเป็นสำคัญ โดยมีกุญแจสำคัญคือ ความยืดหยุ่น มีการจัดทำสื่อที่เข้าใจง่าย และ
ประสานงานอย่างคลอ่ งตวั ทั่งแนวราบและแนวดง่ื ร่วมท้งั ให้นำ้ หนักกับความตอ่ เนือ่ ง

จากการลงพ้ืนทเี่ ก็บข้อมูล การจำหนา่ ยยาไม่เหมาะสม ในพน้ื ทีต่ ำบลคลองไทร พบว่า ท่ีตำบลคลอง
ไทร มรี า้ นชำ 48 แห่ง ในจำนวนน้ี มีร้านชำที่มียาไม่เหมาะสม 12 แห่ง คิดเปน็ 25 เปอร์เซน็ ต์ จงึ ใชพ้ น้ื ทีน่ ้ี
เปน็ นำรอ่ ง

191

นวตั กรรม DRUG_ALERT Klongsai