การประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการ น ้าหนัก - 6 เดือนแรก น ้ำหนักเพิ่มวันละ 20-30 กรัม - น ้ำหนักเพิ่มเป็น 2 เท่ำ เมื่ออำยุ 4-5 เดือน - น ้ำหนักเพิ่มเป็น 3 เท่ำ เมื่ออำยุ 1 ปี - น ้ำหนักเพิ่มเป็น 4 เท่ำ เมื่ออำยุ 2 ปี น ้าหนัก = อายุ (ปี) x 2+8 (1-6 yr.)
การประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการ Height - Newborn 50 cm. - 75 cm. at 1 yr. - 100 cm. at 4 yr. - 150 cm. at 13 yr. สว ่ นสง ู = อายุ (ปี) x 6 + 77 (2-12 yr.)
การประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการ Head Circumference Newborn 35 ซม. At 4 month 40 ซม. At 1 yr 45 ซม. At 2 yr 47 ซม. At 5 yr 50 ซม. อายุ 1-2 ปี เพิ่ม 2 ซม./ปี อายุ 2-3 ปี เพิ่ม 0.5 ซม./ปี อายุ 4-10 ปี เพิ่ม 3 ซม./3ปี HC at age 3 = 90% of adult size AF close at 1.5-2 yr.
การประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการ Head Circumference - เป็ นตว ัชว ี ้ ั ดทสี ่ ำคญ ั ของกำรเจรญ ิ เตบ ิ โตของสมองและ ระดับสติปัญญำ - เพิ่มขึ้นประมำณ 7.5 ซม.ที่อำยุ 0-1 ปี และอีก 7.5 ซม.ที่อำยุ 2-18 ปี - ควำมผด ิ ปกตข ิ องเสน ้ รอบศร ี ษะเกด ิ ไดจ ้ ำกหลำย สำเหต ุ นอกเหนอ ื จำกภำวะทพ ุ โภชนำกำร เชน ่ ควำม ผด ิ ปกตข ิ องสมอง ตด ิ เชอ ื ้ ตง ั ้ แตอ ่ ยใ ู ่ นครรภ ์โรคทำง พันธุกรรม โรคทำงต่อมไร ้ท่อ เป็นต ้น จ ำเป็นต ้อง ตรวจหำสำเหตุเหล่ำนี้ก่อน
การติดตามการเจริญเติบโตของทารก อายุ (เดือน) การเพิ่มของ น ้าหนัก (กรัมต่อวัน) การเพิ่มของ สว ่ นสงู (ซม./เดือน) การเพิ่มของ รอบศร ี ษะ (ซม./เดือน) หมายเหตุ 0–3 20-30 3.5 2 ที่อำยุ 7-10 วัน น ้ำหนัก ≥ น ้ำหนักแรกเกิด 3–6 15-20 2.0 1 อำยุ 4-6 เดือน น ้ำหนัก 2 เท่ำ ของน ้ำหนักแรก เกิด 6–9 15 1.5 0.5 9–12 12 1.2 0.5 อำยุ 12 เดือน น ้ำหนัก 3 เท่ำ ของน ้ำหนักแรก เกิด
ภาวะเล ้ ี ยงไม ่โต (Failure to thrive) ได ้รับพลังงำนจำกอำหำรไม่เพียงพอต่อควำมต ้องกำร ของร่ำงกำย น ้ำหนักตัวน้อย น ้ำหนักไม่ขึ้น กรำฟน ้ำหนักตำมเกณฑ์อำยุ หรือกรำฟน ้ำหนักตำม เกณฑส์ ว ่ นสง ู ต ำ ่ กวำ ่ 2 SD ( < 3 or 5 P) หรือกำรเพิ่มของน ้ำหนักตัวลดลงมำกกว่ำ 2 เสน ้ เปอร์เซนไทล์หลัก (3,10,25,50,75,90,97) ในเวลำ 3-6 เดือน
ภาวะเล ้ ี ยงไม ่โต (Failure to thrive) ทำรกที่เลี้ยงไม่โตใน 1 ปีแรก มีระดับสติปัญญำต ่ำกว่ำ ทำรกที่เติบโตดี 4.2 จุด หลังอำยุ 3 เดอ ื น ทำรกบำงรำยมน ี ้ ำหน ั กขน ึ ้ ชำ ้ในบำง ชว ่ งอำย ุ ผป ู ้ กครองม ั กคด ิ วำ ่ ทำรกเลย ี ้ งไมโ่ ต จ ำเป็นต ้องแยกภำวะน ้ ำหน ั กขน ึ ้ ชำ ้ ซง ึ ่ เป็ นภำวะปกติ ออกจำกภำวะเลี้ยงไม่โตซง ึ ่ เป็ นโรค ซก ั ประว ั ตสิ ข ุ ภำพ ปริมำณนมและอำหำรบริโภคต่อวัน ตรวจรำ ่ งกำย และสง ั เกตกำรใหน ้ มลก ู
การติดตามการเจริญเติบโตของทารก ภาวะเลย ี้ งไมโ่ ต ภาวะน า ้ หนก ั ขน ึ้ ชา ้ ประวัติ - กินนมน้อยกว่ำ 8 มื้อต่อวัน แต่ละ มื้อ กินไม่ถึง 10 นำที - ปัสสำวะนอ้ย สเ ี ขม้ - ท ้องผูก อุจจำระออกน้อย ประวัติ - กินนมอย่ำงน้อย 8 มื้อต่อวัน แต่ละ มื้อ กินประมำณ 15-20 นำที - ปัสสำวะอย่ำงน้อย 6 ครั้งต่อวัน ส ี ใส - ถ่ำยทุกวัน (ถ ้ำไม่ทุกวัน อุจจำระไม่ แข็ง) ตรวจร่างกาย - น ้ำหนักตกเกณฑ์ - ซม ึ /เลี้ยงยำก/งอแง - Poor muscle tone - Poor skin turgor - No signs of let-down reflex ตรวจร่างกาย - น ้ำหนักตำมเกณฑ์ แต่เพิ่มขึ้นชำ้ - ร่ำเริงดี - Good muscle tone - Good skin turgor - Well-established let-down reflex
ทารกท ี ่ เล ้ ี ยงไม ่โต: สาเหตุ 1.1 แม่ ➢ น ้ำนมสร ้ำงน้อย หรือน ้ำนมออกน้อย (poor let-down reflex) ➢ แม่มีโรคประจ ำตัว มีควำมครียด พักผ่อนน้อย ➢ แม่กินอำหำรไม่เพียงพอ ควบคุมน ้ำหนักตัวเกินไป ➢ แมส่ บ ู บห ุ ร ี ่ หรอ ื ใชย ้ ำทผ ี ่ ลตอ ่ กำรสรำ ้ งของน ้ ำนม
ทารกท ี ่ เล ้ ี ยงไม ่โต: สาเหตุ 1.2 ลูก ➢ ลูกกินได ้น้อย เพรำะท่ำอุ้มและกำรดูดนมไม่ถูกต ้อง ➢ ลูกมีโรคประจ ำตัว หรือเกิดก่อนก ำหนด ท ำให ้ดูดไม่เก่ง ไม่มีแรง ดูด นอนมำก กินน้อยมื้อ ➢ ลูกกินนมได ้ แต่มีโรคทำงระบบทำงเดินอำหำร ท ำให ้มีปัญหำ อำเจย ี นบอ่ย ถำ่ยบอ่ย ล ำไสไ้มส่ำมำรถดดูซม ึไดด้ ี ➢ ลกูมโี รคประจ ำตว ั ทใี่ชพ้ลง ั งำนตอ่ว ั นมำกกวำ่เด ็ กปกติเชน ่ โรคหว ัใจแตก่ ำเนดิ โรคทำงเมตำบอลสิม โรคตดิเชอ ื ้ ตง ั ้ แตอ่ ยู่ใน ครรภ ์ ทำรกตว ั เล ็ กตง ั ้ แตเ่กดิหรอ ื ทำรกโตชำ้ในครรภ ์โดยเฉพำะ กลุ่มทำรกตัวเล็กตั้งแต่เกิด จะขำดสำรอำหำรตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เมื่อ เกิดออกมำ มักมีปัญหำกินยำก เลี้ยงยำก
ทารกท ี ่ เล ้ ี ยงไม ่โต: การรักษา สว ่ นใหญเ ่ กด ิ จำกทำ ่ อม ุ ้ และกำรดด ู นมไมถ ่ ก ู ตอ ้ ง ให ้ประเมินและแก ้ไขให ้ถูกต ้อง เพื่อให ้ลูกดูดนมเกลี้ยงเต ้ำ ในแต่ละมื้อ แกไ้ ขทสี ่ ำเหตอ ุ น ื ่ ๆ เชน ่ แมร ่ ั บประทำนอำหำรครบ 5 หมู่ อย่ำงเพียงพอ และได ้รับพลังงำนอย่ำงน้อย 1800 กิโล แคลอรีต่อวัน แม่ไม่เครียด มีเวลำพักผ่อน
ทารกท ี ่ เล ้ ี ยงไม ่โต: การรักษา ทำรกที่มีปัญหำดูดไม่เก่ง แรงดูดน้อย โดยเฉพำะกลุ่มทำรก ตัวเล็กตั้งแต่เกิด จ ำเป็นต ้องให ้กินบ่อยๆทุก 2-3 ชวโมงใน ั ่ ตอนกลำงวันและทุก 4 ชว ั ่ โมงตอนกลำงคน ื ถ ้ำลูกยังดูดไม่เก่ง แม่ควรปั๊มน ้ำนมเพิ่มเพื่อกระตุ้นกำรสร ้ำง น ้ ำนม และใหน ้ มแมเ ่ สรม ิ ดว ้ ยวธ ิ อ ี น ื ่ เชน ่ ป้ อนนมดว ้ยแก ้ว ด ้วย ชอ ้ น ภำวะอำเจียนและถ่ำยเหลวพบได ้น้อยในทำรกที่กินนมแม่ ควร ตรวจหำโรคอน ื ่ ทอ ี ่ ำจจะเป็ นสำเหตก ุ อ ่ น เชน ่ pyrolic stenosis metabolic disorders เป็นต ้น ถำ ้ พอ ่ หรอ ื แมเ ่ ป็ นภม ู แ ิ พ ้ ควรสง ั เกตวำ ่ อำกำรผด ิ ปกตใิ นลูก สม ั พ ั นธก ์ บ ั ชนด ิ ของอำหำรทแ ี ่ มร ่ ั บประทำนหรอ ื ไม ่ และแม่ควร หลีกเลี่ยงอำหำรชนิดนั้น
ภาวะน ้ า หนก ั เก ิ นและโรคอว ้ น (Overweight and obesity) วน ิ จ ิ ฉ ั ยโดยใชค ้ ำ ่ รอ ้ ยละของน ้ ำหน ั กอำ ้ งอง ิ ตำมเกณฑ์ สว ่ นสง ู (% weight-for-height, %WH) ภำวะน ้ำหนักเกินมีค่ำ %WH > 120-140 โรคอ ้วนมีค่ำ %WH > 140 ทำรกที่กินนมแม่มีไขมันสะสมในตัวน้อยกว่ำทำรกที่กิน นมผสม จึงพบปัญหำน ้ำหนักเกินน้อยกว่ำทำรกที่กิน นมผสม
ภาวะน ้ า หนก ั เก ิ นและโรคอว ้ น (Overweight and obesity) แนวทำงกำรดูแลและกำรให ้ค ำปรึกษำ สนับสนุนให ้ทำรกกินนมแม่อย่ำงเดียวถึงอำยุ 6 เดือน และเริ่มอำหำรตำมวัยที่อำยุ 6 เดือนร่วมกับนมแม่จนถึง อำยุ 2 ปีหรือนำนกว่ำนั้น เพื่อป้องกันโรคอ ้วนในเด็ก เด็กอำยุต ่ำกว่ำ 7 ปีที่มีภำวะน ้ำหนักเกินหรือโรคอ ้วน และ ไมม ่ ภ ี ำวะแทรกซอ ้ น แนะน ำใหน ้ ้ ำหน ั กตว ั คงเดม ิ บริโภคอำหำรครบ 5 หมู่และได ้รับพลังงำนเพียงพอตำม วัย ไม่ต ้องจ ำกัดอำหำรหรือลดน ้ำหนัก และติดตำมกำร เจริญเติบโตอย่ำงต่อเนื่อง
Antenatal, Intrapartum and Postpartum Care ผศ.พญ. สาวิตรี สุวิกรม โรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ สา นก ั การแพทย ์ กร ุ งเทพมหานคร
ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
คัดแยกหญิงตั้งครรภ์ หญิงตั้งครรภ์ปกติ หญง ิ ต ้ ั งครรภ ์ ความเส ี ่ ยงส ู ง ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญง ิ ต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยง 1. หญ ิ งต ั ง ้ ครรภก ์ ล ุ ่ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม 2. หญ ิ งต ั ง ้ ครรภท ์ ม ี ่ ค ี วามเส ี ่ ยงทจ ี ่ ะล ้ มเหลวใน การเล ี ย ้ งล ู กด ้ วยนมแม ่ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญง ิ ต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม ประวัติอดีต 1. เคยม ีประว ั ต ิ ทารกเส ี ยชี ว ิ ตในครรภห ์ ร ื อบ ุ ตรเสย ีชี วต ิในช่วงทเ ี่ป็ นทารก (แรกเกิดถึง 1 เดือน) 2. เคยแท ้ งต ิ ดต่อก ั นต ั ้ งแต่3 คร ั ้ งเป็ นต ้ นไป 3. เคยคลอดบ ุ ตรน ้ าหน ั กน ้ อยกว่า 2,500 กรัม หรือคลอดบุตรน้อยกว่า อายุครรภ์ 37 สัปดาห์ 4. เคยคลอดบ ุ ตรน ้ าหน ั กมากกว่า 4,000 กรัม 5. เคยเข ้ าร ั บการร ั กษาความด ั นโลหต ิ ส ู งขณะต ั ้ งครรภห ์ ร ื อครรภเ ์ป็ นพ ิ ษ 6. เคยผ่าต ั ดอว ั ยวะในระบบส ื บพ ั นธ ุ ์ เช่น เน ื ้ องอกมดล ู ก ผ่าต ั ดคลอด ผ ู ก ปากมดล ู ก เป็ นต ้ น ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม (ต่อ) ประวัติปัจจุบัน 7. ครรภ์แฝด 8. อายุน้อยกว่า 17 ปี 9. อาย ุ ต ั ้ งแต่ 35 ปี หรือมากกว่า 10. Rh Negative 11. เลือดออกทางช่องคลอด 12. มีก้อนในอุ้งเชิงกราน 13. Diastolic BP > 90 mmHg 14. BMI < 18.5 หรือ > 23 kg/m2 ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม (ต่อ) ประวัติทางอายุรกรรม 15. โลหิตจาง 16. เบาหวาน 17. โรคไต 18. โรคหัวใจ 19. ติดยาเสพติด ต ิ ดส ุ รา ส ู บบ ุ หร ี่คนใกล ้ ชิ ดส ู บบ ุ หร ี่ 20. โรคทางอายุรกรรมอ ื่นๆ เช่น ไธรอยด์SLE เป็ นต้น 21. อ ื่นๆ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญิงตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงที่จะล้มเหลว ในการเลย ี ้ งล ู กด ้ วยนมแม ่ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญิงตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงที่จะล้มเหลว ในการเลย ี ้ งล ู กด ้ วยนมแม ่ • หญ ิ งต ั ง ้ ครรภก ์ ล ุ ่ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
หญิงตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงที่จะล้มเหลว ในการเลย ี ้ งล ู กด ้ วยนมแม ่ • หญ ิ งต ั ง ้ ครรภก ์ ล ุ ่ มเส ี ่ ยงทางส ู ตก ิ รรม • แม่ท างาน ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Working Mom ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Working Mom ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
การให ้ ความร ้ ู แก ่ หญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ การให ้ ความร ้ ู เป็ นรายบ ุ คคล การให ้ ความร ้ ู เป็ นกล ่ ุ ม ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
การให ้ ความร ้ ู แก ่ หญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ การให ้ ความร ้ ู เป็ นรายบ ุ คคล การให ้ ความร ้ ู เป็ นกล ่ ุ ม ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ข ้ อม ู ลทใี ่ หค ้ วรส ั น ้ งา ่ ย ช ั ดเจน สอดคล ้ อง กับความต้องการและลักษณะการใช้ ชีวิตในครอบครัวของแม่ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
การให ้ ความร ้ ู เป็ นรายบ ุ คคล ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
การให ้ ความร ้ ู เป็ นกล ่ ุ ม แบ่งปันประสบการณ์ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ความร ้ ู ทค ี ่ วรส ่ งผ ่ านโรงเร ี ยนพ ่ อแม ่ ในช่วงอายุครรภ์น้อยกว่า 28 สัปดาห์ • การเปล ี ่ ยนแปลงของเต ้ านม • การสร ้ างและการหล ่ ั งน ้ านม • ความส าคัญของนมแม่ • การตรวจเต้านมและหัวนม ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ความร ้ ู ทค ี ่ วรส ่ งผ ่ านโรงเร ี ยนพ ่ อแม ่ ในช่วงอายุครรภ์ 32 ส ัปดาหข ์ น ึ ้ ไป • เน ้ นความสา ค ั ญของนมแม ่ อก ี คร ั ้ ง • เตร ี ยมต ั วสา หร ั บการเล ี ย ้ งล ู กด ้ วยนมแม ่ * สอนท ่ าอ ุ ้ มทารกด ู ดนม * ให ้ ความร ู ้ เก ี ่ ยวก ั บการโอบกอดเน ื อ ้ แนบเน ื อ ้ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
โรงเร ี ยนพ ่ อแม ่ ส าหร ั บหญ ิ งต ้ ง ั ครรภ ์ กล ่ ุ มเส ี ่ ยง ในกรณ ี ทท ี ่ ารกทค ี ่ ลอดออกมาเป็ นทารกแรกเก ิ ดป่ วย • นมแม ่ เป็ นท ั ง ้ อาหาร ยา และว ั คซี นให ้ ทารกแรกเกด ิป่ วย • ต ้ องม ี การบบ ี กระต ุ ้ นน ้ านมโดยเร ็ ว • บบ ี เก ็ บนมแม ่ สม ่ า เสมอท ุ ก 3 ช ่ ั วโมง • เน ้ นยา ้ เก ี ่ ยวก ั บการโอบกอดเน ื อ ้ แนบเน ื อ ้ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
การตรวจเต้านมและหัวนมในแม่ตั้งครรภ์ • ด ู ขนาดและร ู ปร ่ างของหว ั นมและลานนม ด ู รอยแผลทเ ี ่ ต ้ า นมและลานนม • คลา หาก ้ อนในเต ้ านมเพอ ื ่ ค ้ นหาโรคมะเร ็ ง • ประเมินความยืดหยุ่นของลานนม • แยกลักษณะของหัวนมว่าเป็ นแบบใด : หัวนมปกติ หัวนม ส ั ้ น หว ั นมบอด หว ั นมบ ุ ๋ ม หว ั นมใหญ ่ หร ื อหว ั นมยาว ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ในรายทห ี ่ ั วนมส ั ้ นร ่ วมก ั บลานนมแขง ็ ห ั วนมบอด หร ื อ หัวนมบุ๋มอาจจะม ี การเตร ี ยมหร ื อแก ้ไขห ั วนมต ั ง ้ แต ่ ช ่ วงต ั ง ้ ครรภก ์ ็ได ้ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ในรายทห ี ่ ั วนมส ั ้ นร ่ วมก ั บลานนมแขง ็ ห ั วนมบอด หร ื อ หัวนมบุ๋มอาจจะม ี การเตร ี ยมหร ื อแก ้ไขห ั วนมต ั ง ้ แต ่ ช ่ วงต ั ง ้ ครรภก ์ ็ได ้ ต้องพยายามไม่ให้แม่ตั้งครรภ์เครียด และร ้ ู ส ึ กว ่ าเต ้ านมของตนเองบกพร ่ อง ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Baby Friendly Initiative Hospital (2009) • WHO + UNICEF • Mother Friendly Hospital ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Mother Friendly Hospital • ใหแ ้ ม ่ ม ี คนอย ู ่ ช ่ วยใหก ้ า ล ั งใจในช ่ วงทเ ี ่ จบ ็ ครรภค ์ ลอด • สามารถร ั บประทานอาหารอ ่ อนและเคร ื ่ องดม ื ่ ได ้ • ลดความเจ็บปวดโดยไม่ต้องใช้ยาแก้ปวดหรือการระงับ ความเจ็บปวดใดๆ • เดน ิ หร ื อเคล ื ่ อนไหวได ้ในขณะรอคลอด และเล ื อกทา ่ คลอด ทต ี ่ ้ องการได ้ • หล ี กเล ี ่ ยงหต ั ถการใดๆทไี ่ ม ่ จา เป็ น หร ื อไม ่ ม ี ข ้ อบ ่ งชี ท ้ าง การแพทย์ ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ลดการใชย ้ าระงบ ั ปวดกล ุ ่ ม Morphine • Morphine is an opioid pain medication (narcotic). • Pregnancy category C • Use to treat moderate to severe pain • Morphine can slow or stop breathing. • Neonatal respiratory depression is possible when morphine is used in labor. Equipment for neonatal resuscitation should be available if morphine must be used in labor. From Drugs.com ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Pain control during labor period • Breathing exercise • Massage • Positioning ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Breathing exercise ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
Massage ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม
ผศ.พญ.สาวิตรี สุวิกรม