280 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด แนวทางและขั้นตอนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ศาลและเจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งในการด�ำเนินการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ (ตามหนังสือส�ำนักงานศาลยุติธรรม ที่ศย ๐๒๔/ว๙๕ (ป)ลงวันที่ ๓ สิงหาคม ๒๕๖๑ และหนังสือส�ำนักงานศาลยุติธรรม ด่วนที่สุด ที่ศย ๐๒๔/ว๗ (ป) ลงวันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๖๕) ๑. การปฏิบัติเมื่อศาลมีค�ำพิพากษาลงโทษปรับ เมื่อศาลมีค�ำพิพากษาลงโทษปรับ หรือเมื่อได้ตัวผู้ต้องโทษปรับมาศาลภายใน สามสิบวันนับแต ่วันที่ศาลพิพากษา ให้เจ้าหน้าที่ศาลซึ่งด�ำเนินการในขั้นตอน ที่เกี่ยวข้อง เช่น เจ้าหน้าที่หน้าบัลลังก์ เจ้าหน้าที่เวรชี้ เจ้าหน้าที่ส่วนงานบริการ ประชาชนและประชาสัมพันธ์สอบถามผู้ต้องโทษปรับว่ายินยอมช�ำระค่าปรับหรือไม่ แล้วด�ำเนินการดังต่อไปนี้ ๑.๑ หากผู้ต้องโทษปรับช�ำระค่าปรับทั้งหมดหรือบางส่วน เมื่อได้รับเงินค่า ปรับแล้วให้เจ้าหน้าที่การเงินท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอศาลเพื่อน�ำฝากตามระเบียบ ๑.๒ หากผู้ต้องโทษปรับประสงค์จะขอผ ่อนช�ำระค ่าปรับเป็นงวด ให้ เจ้าหน้าที่ส่วนงานบริการประชาชนและประชาสัมพันธ์ช่วยเหลือจัดท�ำค�ำร้องขอ ผ่อนช�ำระค่าปรับยื่นต่อศาลเพื่อพิจารณา ๑.๓ หากผู้ต้องโทษปรับประสงค์จะท�ำงานบริการสังคมหรือท�ำงาน สาธารณประโยชน์แทนค่าปรับทั้งหมดหรือบางส่วน ให้เจ้าหน้าที่ส่วนงานบริการ ประชาชนและประชาสัมพันธ์ช่วยเหลือจัดท�ำค�ำร้องยื่นต่อศาลเพื่อพิจารณา ๑.๔ หากผู้ต้องโทษปรับไม่ได้เตรียมเงินมาช�ำระค่าปรับ แต่ประสงค์จะช�ำระ ค ่าปรับภายในสามสิบวันนับแต ่วันที่ศาลพิพากษา ให้เจ้าหน้าที่ส ่วนงานบริการ ประชาชนและประชาสัมพันธ์ช่วยเหลือจัดท�ำค�ำร้องยื่นต่อศาลเพื่อพิจารณา ๑.๕ หากผู้ต้องโทษปรับไม่ยินยอมช�ำระค่าปรับและไม่ประสงค์จะท�ำงาน บริการสังคมหรือท�ำงานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ ให้เจ้าหน้าที่ส่วนงานบริการ
ภาคผนวก 281 ประชาชนและประชาสัมพันธ์ช ่วยเหลือผู้ต้องโทษปรับจัดท�ำค�ำร้องแสดงข้อมูล เกี่ยวกับรายได้อาชีพ และทรัพย์สินของผู้ต้องโทษปรับ โดยให้ผู้ต้องโทษปรับลงลายมือ ชื่อไว้แล้วน�ำเสนอต่อศาลเพื่อพิจารณา ทั้งนี้พฤติการณ์ดังกล่าวอาจเป็นเหตุอันควร สงสัยว่าผู้ต้องโทษปรับจะหลีกเลี่ยงไม่ช�ำระค่าปรับ ซึ่งศาลอาจสั่งให้กักขังผู้ต้องโทษ ปรับแทนค่าปรับไปพลางก่อนก็ได้ ๒. การเสนอความเห็นต่อศาลเพื่อพิจารณาออกหมายบังคับคดี เมื่อครบก�ำหนดสามสิบวันนับแต ่วันที่ศาลพิพากษา หากผู้ต้องโทษปรับ ไม่ช�ำระค่าปรับ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งด�ำเนินการดังต่อไปนี้ ๒.๑ กรณีที่ผู้ต้องโทษปรับอยู ่ระหว ่างถูกจ�ำคุกหรือกักขังแทนค ่าปรับ ไปพลางก่อนนับแต่วันที่ศาลมีค�ำพิพากษาและยังไม่พ้นโทษปรับ (๑) ถ้าโทษปรับตามค�ำพิพากษามีจ�ำนวนไม ่ถึงสี่แสนบาท ให้ เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต ่งตั้งจัดท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอความเห็นต ่อศาล เพื่อพิจารณากักขังแทนค่าปรับต่อไปจนครบก�ำหนดแต่หากปรากฏหลักฐานต่อศาล ว ่าผู้ต้องโทษปรับมีทรัพย์สินพอช�ำระค ่าปรับ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต ่งตั้ง รายงานศาลเพื่อพิจารณาออกหมายบังคับคดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ต่อไป (๒) ถ้าโทษปรับตามค�ำพิพากษามีจ�ำนวนตั้งแต่สี่แสนบาทขึ้นไป ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งจัดท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอความเห็นต่อศาล เพื่อพิจารณาออกหมายบังคับคดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ต่อไป ๒.๒ กรณีที่ผู้ต้องโทษปรับผิดนัดการผ่อนช�ำระค่าปรับ กรณีที่ศาลเพิกถอน ค�ำสั่งอนุญาตให้ท�ำงานบริการสังคมหรือท�ำงานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ หรือ กรณีที่ยังไม่ได้ตัวผู้ต้องโทษปรับมารับโทษตามค�ำพิพากษา หากศาลยังไม่ได้มีค�ำสั่ง บังคับตามสัญญาประกัน ออกหมายจับ หรือหมายบังคับคดีให้เจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งจัดท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอต่อศาลเพื่อขอให้มีค�ำสั่งปรับผู้ประกัน ออกหมายจับผู้ต้องโทษปรับ และพิจารณาออกหมายบังคับคดีตามประมวลกฎหมาย
282 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด อาญา มาตรา ๒๙/๑ เนื่องจากไม่แน่ว่าจะได้ตัวผู้ต้องโทษปรับมาศาลเมื่อใด ๒.๓ กรณีที่ผู้ต้องโทษปรับเป็นนิติบุคคลให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้ง จัดท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอความเห็นต่อศาลเพื่อพิจารณาออกหมายบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ๓. การปฏิบัติเมื่อศาลมีค�ำสั่งให้ออกหมายบังคับคดี หมายบังคับคดีจะต้องระบุจ�ำนวนเงินค่าปรับที่ค้างช�ำระตามค�ำพิพากษาหรือ ค�ำสั่งศาลที่ให้จ�ำเลยรับผิด และระบุถึงพนักงานอัยการหรือเจ้าพนักงานศาลที่ได้รับ แต่งตั้งหรือผู้แทนเป็นผู้น�ำยึดตามหมายบังคับคดีเพื่อมิให้เกิดปัญหาข้อขัดข้องในการ บังคับคดีเนื่องจากประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ก�ำหนดให้เจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งและพนักงานอัยการมีอ�ำนาจหน้าที่ในการด�ำเนินการบังคับคดีโดย เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งจะไปน�ำยึดหรือแจ้งอายัดทรัพย์สินของผู้ต้องโทษปรับ ร่วมกับพนักงานอัยการหรือผู้แทนต่อเมื่อได้รับหนังสือแจ้งจากพนักงานอัยการหรือ ตามค�ำสั่งศาล ทั้งนี้การระบุถึงเจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งในหมายบังคับคดี ดังกล่าว ไม่มีผลกระทบถึงหน้าที่ในการตรวจสอบหาทรัพย์สินของผู้ต้องโทษปรับ ซึ่งพนักงานอัยการต้องด�ำเนินการไปตามข้อบังคับของอัยการสูงสุด กรณีคดีที่ศาลพิพากษาลงโทษปรับจ�ำเลยในความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด ให้ระบุข้อความเพิ่มเติมในหมายบังคับคดีว่า “โดยให้เจ้าพนักงาน ป.ป.ส. อ�ำนวย ความสะดวกหรือให้ความช่วยเหลือในการด�ำเนินการบังคับคดีด้วย ตามประมวล กฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๘๖ วรรคสอง” เมื่อออกหมายบังคับคดีแล้ว ให้ด�ำเนินการดังต่อไปนี้ ๓.๑ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งด�ำเนินการส่งหมายบังคับคดี ไปยังกรมบังคับคดีหรือส�ำนักงานบังคับคดี ๓.๒ เมื่อมีการออกหมายบังคับคดีแล้ว หากศาลยังไม่ได้มีค�ำสั่งให้มี หนังสือแจ้งไปยังพนักงานอัยการเพื่อด�ำเนินการตามหน้าที่ ให้เจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอศาล เพื่อให้ศาลมีค�ำสั่งให้มีหนังสือแจ้ง
ภาคผนวก 283 ให้พนักงานอัยการทราบ พร้อมกับแนบส�ำเนาหมายบังคับคดีส�ำเนาค�ำพิพากษาและ เอกสารที่จ�ำเป็นแก่การบังคับคดี(ถ้ามี) ไปด้วย เช่น ส�ำเนาบัตรประจ�ำตัวประชาชน ส�ำเนาทะเบียนบ้าน หนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลของผู้ต้องโทษปรับ ส�ำเนาหมายกักขังแทนค่าปรับ หรือส�ำเนาหมายจ�ำคุกและกักขังแทนค่าปรับ เป็นต้น โดยศาลในพื้นที่กรุงเทพมหานครให้ส่งไปยังส�ำนักงานการบังคับคดีส�ำนักงานอัยการ สูงสุด ส่วนศาลในพื้นที่นอกเขตกรุงเทพมหานครให้ส่งไปยังส�ำนักงานอัยการภาค ของแต่ละพื้นที่ต่อไป ๓.๓ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งจัดท�ำสารบบคุมส�ำนวนคดีที่มี การออกหมายบังคับคดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ไว้โดยบันทึก ข้อมูลรายละเอียดและการด�ำเนินการที่เกี่ยวข้องจนกว่าจะสิ้นสุดการบังคับคดี ๓.๔ กรณีที่ได้ตัวผู้ต้องโทษปรับมาศาลหลังจากออกหมายบังคับคดี และศาลได้ออกหมายกักขังหรือจ�ำคุกและกักขังผู้ต้องโทษปรับแทนค ่าปรับแล้ว หากศาลยังไม่ได้มีค�ำสั่งเกี่ยวกับการบังคับคดีให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้ง ท�ำรายงานเจ้าหน้าที่ตามหลักเกณฑ์ในข้อ ๒.๑ เสนอความเห็นต่อศาลเพื่อพิจารณา ว่าจะด�ำเนินการบังคับคดีต่อไปหรือไม่ ๓.๕ เมื่อมีการออกหมายบังคับคดีแล้ว หากภายหลังมีบทบัญญัติของ กฎหมาย ค�ำพิพากษาหรือค�ำสั่งของศาล แก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงการลงโทษปรับ หรือจ�ำนวนค่าปรับ และศาลยังไม่ได้มีค�ำสั่งเกี่ยวกับการบังคับคดีให้เจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งจัดท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอศาลเพื่อพิจารณาโดยเร็ว ๓.๖ เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีแจ้งบัญชีส่วนเฉลี่ยหรือส่งเงินที่ได้จาก การบังคับคดีมายังศาลแล้ว ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งรายงานศาลทราบ แล้วให้เจ้าหน้าที่การเงินด�ำเนินการต่อไป การด�ำเนินการอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับการบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิ เรียกร้องในทรัพย์สินของผู้ต้องโทษปรับเพื่อใช้ค่าปรับตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ นอกเหนือจากที่ก�ำหนดไว้ข้างต้น ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้ง ท�ำรายงานเจ้าหน้าที่เสนอศาลเพื่อพิจารณามีค�ำสั่งเป็นกรณีไป
284 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ๔. การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระหว่างบังคับคดี การประสานข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระหว่างการบังคับคดี ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องในทรัพย์สินของผู้ต้องโทษปรับเพื่อใช้ค่าปรับ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙/๑ ให้ด�ำเนินการดังต่อไปนี้ ๔.๑ กรณีที่มีการช�ำระค่าปรับหรือได้เงินจากการบังคับคดีมาช�ำระค่าปรับ ทั้งหมดหรือบางส่วน ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งมีหนังสือแจ้งการช�ำระเงิน ค่าปรับและจ�ำนวนค่าปรับที่ค้างช�ำระ (ถ้ามี) ให้พนักงานอัยการและเจ้าพนักงาน บังคับคดีทราบโดยเร็ว เพื่อป้องกันมิให้มีการยึดทรัพย์สิน หรืออายัดสิทธิเรียกร้อง ในทรัพย์สินเกินกว่าค่าปรับ หากผู้ต้องโทษปรับอยู่ระหว่างถูกกักขังแทนค่าปรับหรือ จ�ำคุกและกักขังแทนค่าปรับหรืออยู่ระหว่างถูกออกหมายจับ ให้เจ้าพนักงานศาล ที่ได้รับแต่งตั้งรายงานศาลเพื่อพิจารณาออกหมายปล่อย หรือออกหมายกักขังหรือ หมายจ�ำคุกและกักขังใหม่ หรือยกเลิกหมายจับ แล้วแต่กรณี ๔.๒ กรณีที่มีการกักขังแทนค ่าปรับหรือจ�ำคุกและกักขังแทนค ่าปรับ ในระหว่างการบังคับคดีให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งมีหนังสือไปยังกรมราชทัณฑ์ ขอให้แจ้งศาลทราบโดยเร็ว หากมีการเปลี่ยนแปลงจ�ำนวนวันจ�ำคุกหรือกักขังหรือเมื่อ มีการอภัยโทษ เพื่อจะได้ประสานข้อมูลกับพนักงานอัยการและเจ้าพนักงานบังคับคดี ต่อไป ๔.๓ กรณีที่ศาลมีค�ำสั่งหรือค�ำพิพากษาแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงจ�ำนวน ค่าปรับหรือการบังคับโทษปรับในคดีใด หากยังไม่ได้มีค�ำสั่งให้แจ้งพนักงานอัยการ และเจ้าพนักงานบังคับคดีทราบ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต ่งตั้งท�ำรายงาน เจ้าหน้าที่เสนอศาลเพื่อมีค�ำสั่งต่อไป ๔.๔ ให้เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต ่งตั้งสอบถามความคืบหน้าในการ สืบหาทรัพย์สินและการบังคับคดีไปยังพนักงานอัยการ เจ้าพนักงานบังคับคดีหรือ ผู้ประสานงานในการบังคับคดีของหน่วยงานดังกล่าวแล้วรายงานให้ศาลทราบภายใน ๖ เดือน นับแต่ออกหมายบังคับคดีและทุก ๖ เดือนหลังจากการรายงานครั้งก่อน จนกว่าจะสิ้นสุดการบังคับคดี
ภาคผนวก 285 ๔.๕ ในกรณีเร่งด่วน เจ้าพนักงานศาลที่ได้รับแต่งตั้งอาจใช้การติดต่อทาง โทรศัพท์ โทรสารหรือจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (E-mail) เพื่อประสานงานระหว่าง หน่วยงานก็ได้ เมื่อด�ำเนินการแล้วให้รายงานศาลทราบ ๕. ข้อเสนอแนะในการด�ำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการบังคับโทษปรับ ในการขอประกันตัวของจ�ำเลยเพื่อหาเงินมาช�ำระค่าปรับ หากหลักประกัน ในการประกันตัวดังกล่าวเป็นเงินของจ�ำเลยควรมีการก�ำหนดให้เงินดังกล่าวเป็น ส่วนหนึ่งของค่าปรับที่จ�ำเลยอาจถูกหักมาช�ำระค่าปรับได้ ทั้งนี้ เพื่อมิให้จ�ำเลย จะต้องหาเงินมาช�ำระค่าปรับและหาเงินมาใช้ในการประกันตัวอันเป็นภาระแก่จ�ำเลย นอกจากนี้การแจ้งแนวทางการผ่อนช�ำระค่าปรับหรือสิทธิที่จะท�ำงานบริการสังคม หรือท�ำงานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับให้จ�ำเลยทราบโดยเจ้าหน้าที่หรือศาลเอง เมื่อมีค�ำพิพากษาลงโทษปรับจ�ำเลย อาจไม่เพียงพอต่อการที่จ�ำเลยจะเข้าถึงสิทธิ ดังกล่าวได้เนื่องจากจ�ำเลยอาจไม่เข้าใจรายละเอียดและไม่มีเวลาเพียงพอที่จะตัดสินใจ ทั้งที่สิทธิดังกล่าวเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อจ�ำเลยที่ไม่มีเงินช�ำระค่าปรับที่จะไม่ต้อง ถูกกักขังแทนค่าปรับหรือต้องหาเงินมาช�ำระค่าปรับ ดังนั้น จึงควรมีการประชาสัมพันธ์ ให้จ�ำเลยทราบตั้งแต่จ�ำเลยถูกฟ้องคดีต่อศาลไม่ว่าจะโดยการแจ้งสิทธิเป็นรายคดี หรือการประชาสัมพันธ์ผ่านทางแผ่นพับ ประกาศ หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์
286 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ด่วนที่สุด ที่ศย ๐๑๖/ว ๕๓๓ ส�ำนักงานศาลยุติธรรม ถนนรัชดาภิเษก เขตจตุจักร กทม. ๑๐๙๐๐ ๖ มิถุนายน ๒๕๖๕ เรื่อง แนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด เรียน หัวหน้าหน่วยงานในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรม ด้วยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ ประมวลกฎหมายยาเสพติดและพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับกฤษฎีกา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก เมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ โดยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมาย ยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ มาตรา ๒ มีผลให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป คือ วันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ มาตรา ๓ ก�ำหนดให้ ประมวลกฎหมายยาเสพติดท้ายพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นก�ำหนดสามสิบวัน นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้มีผลใช้บังคับเป็นต้นไป คือ วันที่ ๙ ธันวาคม ๒๕๖๔ และพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ มาตรา ๒ ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นก�ำหนดสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเษกษาเป็นต้นไป คือวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ มีผลให้ยกเลิกกฎหมายที่เกี่ยวข้องที่มีอยู่เดิมหลายฉบับ อาศัยอ�ำนาจตามความในมาตรา ๑๗๐ วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายยาเสพติด และมาตรา ๒๔ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาจึงได้ออกข้อบังคับของ ประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัย การน�ำเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลย
ภาคผนวก 287 ไปเข้ารับการบ�ำบัดรักษาในความผิดฐานเสพยาเสพติด หรือมีไว้ในครอบครองซึ่ง ยาเสพติดเพื่อเสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ ความละเอียดแจ้งแล้ว นั้น ดังนั้น เพื่อให้การปฏิบัติงานในทางธุรการของหน ่วยงานในสังกัด ส�ำนักงานศาลยุติธรรมเป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายและสอดคล้องเป็นไปใน แนวทางเดียวกัน อาศัยอ�ำนาจตามความในข้อ ๗ แห่งข้อบังคับของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัยการน�ำเงื่อนไขเพื่อ คุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับการบ�ำบัด รักษาในความผิดฐานเสพยาเสพติด หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อเสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ ส�ำนักงานศาลยุติธรรมจึงได้จัดท�ำแนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถาน พยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดตาม ประมวลกฎหมายยาเสพติด เพื่อใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงานในทางธุรการของ หน่วยงานในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรมให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน ทั้งนี้ สามารถ ดาวน์โหลดแนวปฏิบัติดังกล่าวได้ทางระบบ QR Code หรือเว็บไซต์ของส�ำนักกฎหมาย และวิชาการศาลยุติธรรม https://jla.coj.go.th/ จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ และขอได้แจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องถือปฏิบัติต่อไป ขอแสดงความนับถือ (ลงชื่อ) จีระพัฒน์ พันธุ์ทวี (นายจีระพัฒน์ พันธุ์ทวี) เลขาธิการส�ำนักงานศาลยุติธรรม ส�ำนักกฎหมายและวิชาการศาลยุติธรรม ส่วนประสานความร่วมมือทางกฎหมาย โทร ๐ ๒๕๑๒ ๘๕๐๖ โทรสาร ๐ ๒๕๑๒ ๘๐๘๔ ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์: [email protected] แนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยฯ
288 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด แนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด ด้วยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ ประมวล กฎหมายยาเสพติด และพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับกฤษฎีกา เล่ม ๑๓๘ ตอน ๗๓ ก เมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ โดยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมาย ยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ มาตรา ๒ มีผลให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป คือ วันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ มาตรา ๓ ก�ำหนดให้ ประมวลกฎหมายยาเสพติดท้ายพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นก�ำหนดสามสิบวัน นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้มีผลใช้บังคับเป็นต้นไป คือ วันที่ ๙ ธันวาคม ๒๕๖๔ และพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ มาตรา ๒ ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นก�ำหนดสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป คือวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๖๔ มีผลให้ยกเลิกกฎหมายที่เกี่ยวข้องที่มีอยู่เดิมหลายฉบับ อาศัยอ�ำนาจตามความในมาตรา ๑๗๐ วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายยาเสพติด และมาตรา ๒๔ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔ ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาจึงได้ออกข้อบังคับ ว่าด้วยการเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัยการน�ำเงื่อนไขเพื่อ คุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับการบ�ำบัด รักษาในความผิดฐานเสพยาเสพติด หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อเสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ โดยก�ำหนดให้ส�ำนักงานศาลยุติธรรมจัดท�ำและพัฒนาระบบงานธุรการ และวิธีปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัยการคุมความประพฤติ ของจ�ำเลยและการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อเข้ารับการบ�ำบัดตาม ข้อบังคับนี้การประสานงานกับหน่วยงานอื่น รวมถึงการจัดท�ำและรายงานสถิติคดี
ภาคผนวก 289 ที่เกี่ยวข้อง ในกรณีจ�ำเป็นต้องมีวิธีการใดในทางธุรการเพื่อให้การปฏิบัติตามข้อบังคับ นี้เป็นไปโดยเรียบร้อยซึ่งมีกระทรวงสาธารณสุขเป็นหน่วยงานหลักในการด�ำเนินงาน ด้านการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดเพื่อให้สอดคล้องกับการด�ำเนินงาน ตามกฎหมายดังกล่าว โดยมุ่งเน้นการดูแลผู้ใช้ผู้เสพ ผู้ติดยาเสพติด โดยถือว่า “ผู้เสพ คือ ผู้ป่วย” เน้นการแก้ไขปัญหาด้านสุขภาพ พฤติกรรมและสังคม ควบคู่ไป กับการบ�ำบัดรักษา เพื่อลด ละ เลิกยาเสพติด และการลดอันตรายจากยาเสพติด (Harm Reduction) รวมถึงการสงเคราะห์และติดตาม ดูแลช่วยเหลือ ตั้งแต่การเข้าสู่ กระบวนการบ�ำบัดรักษา โดยประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อให้เกิดการบูรณาการในการป้องกัน ปราบปรามและแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมทั้งการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด ให้ผู้ป ่วยสามารถด�ำรงชีวิตในสังคมได้อย ่างปกติสุข ประกอบอาชีพ การศึกษา ได้รับสวัสดิการ และการสงเคราะห์อื่น ๆ ตามความจ�ำเป็นและเหมาะสม ดังนั้น เพื่อให้การปฏิบัติงานในทางธุรการของหน่วยงานในสังกัดส�ำนักงาน ศาลยุติธรรมเป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายและสอดคล้องเป็นไปในแนวทาง เดียวกัน อาศัยอ�ำนาจตามความใน ข้อ ๗ แห่งข้อบังคับของประธานศาลฎีกาว่าด้วย การเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการใช้วิธีการเพื่อความปลอดภัยการน�ำเงื่อนไขเพื่อคุมความ ประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับการบ�ำบัดรักษา ในความผิดฐานเสพยาเสพติด หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อเสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ จึงเห็นสมควรจัดท�ำแนวปฏิบัติการส ่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาล ยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด ภายหลังจากที่ศาลมีค�ำสั่งให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับการบ�ำบัดรักษา ในความผิดฐาน เสพยาเสพติดตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๒, มาตรา ๑๖๓ หรือฐาน มีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อเสพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๔ มีขั้นตอนดังนี้
290 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ผู้เสพ/ผู้ครอบครองเพื่อเสพ สมัครใจเข้าบ�ำบัด ตาม มาตรา ๑๑๔ ยังไม่สมควรลงโทษ มาตรา ๑๖๘ สมควรลงโทษ มาตรา ๑๖๖ ศูนย์คัดกรอง จ�ำเลยที่ได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวไปรายงานตัว เข้ารับการบ�ำบัดพร้อมหนังสือน�ำส่ง คณะกรรมการฯ ระดับเขต ที่ได้รับการ แต่งตั้งมอบหมายให้พิจารณา พนักงานอัยการ ป.อาญา มาตรา ๕๖/มาตรา ๑๖๖ สรุปรายงานแจ้งศาล/คุมประพฤติทุก ๑ - ๒ เดือน ไม่ให้ความร่วมมือ/ ขาดการบ�ำบัด กรณีเห็นควรให้ เข้ารับการบ�ำบัด ศูนย์ฟื้นฟูสภาพทางสังคม จพง.ป.ป.ส./ฝ่ายปกครอง หรือ ต�ำรวจพบผู้ต้องสงสัย รพช. รพท. รพ.สังกัดกรมการแพทย์ รพ.สังกัดกรม สุขภาพจิต สถานพยาบาลสังกัด กทม./ศบส. สถานพยาบาลอื่น ๆ ไม่สมัครใจเข้าบ�ำบัด ไม่เข้าเงื่อนไข ตาม มาตรา ๑๑๓/มาตรา ๑๑๔ พนักงานสอบสวน สถานพยาบาลยาเสพติด เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติ เห็นควรต้องได้รับการบ�ำบัด ไม่มารายงานตัว ตามหนังสือส่งตัว สถานพยาบาลยาเสพติด ศาลยุติคดี/พ้นความผิด มาตรา ๑๖๙ วรรคหนึ่ง ศาล จ�ำคุก สถานฟื้นฟู บ�ำบัดครบ ออกหนังสือรับรอง ศาลพิจารณายกคดี ขึ้นพิจารณา ศาลต้องค�ำนึงถึงการ สง เ ค ร า ะ ห ์ใ ห้ จ�ำเลย เข้ารับการบ�ำบัดรักษา ยิ่งกว ่าการลงโทษ หาก จ ะลงโทษให้พิจ า รณ า ลงโทษให้เหมาะสมตาม ลั ก ษ ณ ะ ข อง ค ว า ม ผิ ด และข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ ผู้กระท�ำความผิด (มาตรา ๑๖๕ วรรคหนึ่ง) โดยศาล สั่งพนักงานคุมประพฤติสืบ เสาะแสวงหาข้อเท็จจริง เพื่อประกอบการพิจารณา ของศาล (มาตรา ๑๖๕ วรรคสาม วรรคสี่)
ภาคผนวก 291 ๑. กรณีส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๘ ๑.๑ ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลเพื่อส ่งตัวจ�ำเลย เข้ารับการบ�ำบัดรักษาโดยเร็วเพื่อส่งไปยังสถานพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานครตาม รายชื่อที่ได้ระบุไว้ในท�ำเนียบสถานพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานครที่รับส่งต่อผู้ป่วย ยาเสพติดจากศาล ท�ำเนียบสถานพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข และสถาน พยาบาลที่รับส่งต่อผู้ป่วยยาเสพติดตามดุลพินิจของศาล รายละเอียดปรากฏตาม QR Codeแนบท้ายแนวปฏิบัตินี้จนกว่าจะมีประกาศของคณะกรรมการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดก�ำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ทั้งนี้ควรมีการประสานงานไปยัง สถานพยาบาลปลายทางก่อนด�ำเนินการจัดท�ำหนังสือส่งตัวจ�ำเลย ๑.๒ การส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลไม่จ�ำต้องเป็นสถานพยาบาล ในพื้นที่ภายในเขตอ�ำนาจศาลเท่านั้น แต่ให้ค�ำนึงถึงความต้องการเข้ารับบริการบ�ำบัด รักษาในสถานพยาบาลของจ�ำเลยเพราะเหตุจ�ำเป็นเกี่ยวกับภูมิล�ำเนาสถานที่ท�ำงาน สถานที่ศึกษา เป็นต้น จนกว่าจะมีประกาศของคณะกรรมการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟู ผู้ติดยาเสพติดก�ำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ๑.๓ ให้จ�ำเลยที่ได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวไปรายงานตัวและเข้ารับ การบ�ำบัดรักษายังสถานพยาบาลในวันและเวลาราชการ พร้อมน�ำส�ำเนาคู่ฉบับหนังสือ แจ้งค�ำสั่งศาลไปติดต ่อที่กลุ ่มงานสุขภาพจิตและสารเสพติดหรือจุดบริการอื่นที่ สถานพยาบาลก�ำหนดเพื่อรับการคัดกรองและประเมินความรุนแรงของการ ติดยาเสพติด ภาวะความเสี่ยงทางสุขภาพหรือสุขภาพจิตรวมถึงแผนการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด ในกรณีที่ไม ่อาจด�ำเนินการจัดท�ำหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลได้ทัน ภายในวันที่ศาลมีค�ำสั่ง ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำบันทึกแจ้งค�ำสั่งศาลฯ ที่ปรากฏท้าย แนวปฏิบัตินี้เพื่อให้จ�ำเลยน�ำไปเป็นหลักฐานในการติดต่อกับสถานพยาบาล หรืออาจ ก�ำหนดวันนัดให้จ�ำเลยมารับส�ำเนาคู ่ฉบับหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลเพื่อส ่งตัวจ�ำเลย เข้ารับการบ�ำบัดรักษาก่อนไปรายงานตัว ณ สถานพยาบาลยาเสพติด เว้นแต่ศาล จะมีค�ำสั่งเป็นอย่างอื่น
292 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ๒. กรณีส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๖ กรณีศาลได้มีค�ำพิพากษาให้เปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการน�ำเงื่อนไขเพื่อ คุมความประพฤติข้อเดียวหรือหลายข้อตามมาตรา ๕๖ แห่งประมวลกฎหมายอาญา มาใช้แทนการลงโทษตามมาตรา ๑๖๖ แห่งประมวลกฎหมายยาเสพติด โดยศาลมี ดุลยพินิจให้ส่งตัวจ�ำเลยไปรับการบ�ำบัดรักษาการติดยาเสพติดให้โทษ ความบกพร่อง ทางร่างกายหรือจิตใจ หรือความเจ็บป่วยอย่างอื่น ณ สถานพยาบาล และตามระยะ เวลาที่ศาลก�ำหนดแต่ต้องไม่เกินกว่า ๒ ปี ๒.๑ ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลและเอกสารที่ เกี่ยวข้องตามแบบพิมพ์ (ค.ป.ยส.) ที่ส�ำนักงานศาลยุติธรรมก�ำหนด ไปยังส�ำนักงาน คุมประพฤติโดยเร็วนับแต่วันที่ศาลมีค�ำสั่ง เว้นแต่ศาลมีค�ำสั่งเป็นอย่างอื่น ๒.๒ จัดท�ำบันทึกแจ้งค�ำสั่งศาลให้ไปพบพนักงานคุมประพฤติ(กรณี หลังมีค�ำพิพากษา) ตามแบบพิมพ์(ค.ป.ยส.) ที่ส�ำนักงานศาลยุติธรรมก�ำหนด ให้แก่ จ�ำเลย เพื่อเป็นหลักฐานในการติดต่อกับพนักงานคุมประพฤติตามที่ศาลมีค�ำสั่ง ๒.๓ พนักงานคุมประพฤติส่งตัวจ�ำเลยไปสถานพยาบาลเพื่อด�ำเนินการ บ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยยาเสพติดตามที่ศาลสั่ง หากเกินศักยภาพ หรือไม่มีสถานฟื้นฟูสมรรถภาพสังกัดส�ำนักงานคุมประพฤติในพื้นที่ ให้พนักงาน คุมประพฤติด�ำเนินการออกหนังสือส่งตัวไปยังสถานพยาบาลยาเสพติดตามแนวทาง ที่กระทรวงสาธารณสุขก�ำหนด ๒.๔ พนักงานคุมประพฤติน�ำส่งตัวผู้เข้ารับการบ�ำบัดรักษาไปยังสถาน พยาบาลในวันและเวลาราชการ พร้อมด้วยหนังสือส่งตัวเพื่อไปติดต่อยังกลุ่มงาน สุขภาพจิตและสารเสพติดหรือจุดบริการอื่นที่สถานพยาบาลก�ำหนดเพื่อรับการ คัดกรองและประเมินความรุนแรงของการติดยาเสพติด ภาวะความเสี่ยงทางสุขภาพ หรือสุขภาพจิต รวมถึงแผนการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ
ภาคผนวก 293 ๓. การรายงานผลการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ ๓.๑ ระหว่างการบ�ำบัดรักษา ๑) ให้สถานพยาบาลยาเสพติดด�ำเนินการรายงานแผนการบ�ำบัด รักษา ความก้าวหน้า และผลการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพแก ่ศาลหรือ กรมคุมประพฤติทราบ แล้วแต่กรณีทุก ๑ – ๒ เดือน หรือตามข้อตกลงในพื้นที่ ทั้งนี้หากสถานพยาบาลพิจารณาส่งตัวผู้เข้ารับการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ ไปยังสถานฟื้นฟูสมรรถภาพภาคีเครือข่าย ให้ด�ำเนินการติดตามการรายงานผลการ ฟื้นฟูหรือพฤติการณ์ของผู้เข้ารับการบ�ำบัดและรายงานให้ศาลหรือกรมคุมประพฤติ ทราบด้วย ๒) กรณีที่ผู้เข้ารับการบ�ำบัดไม่มารายงานตัวหรือไม่ให้ความ ร่วมมือในการบ�ำบัดรักษาหรือขาดนัดระหว่างการบ�ำบัด ให้ด�ำเนินการแจ้งข้อมูลแก่ ศาลหรือกรมคุมประพฤติทราบ แล้วแต่กรณีภายในเจ็ดวันเพื่อพิจารณาต่อไป ๓) เมื่อเจ้าหน้าที่ศาลได้รับรายงานแผนการบ�ำบัดรักษา ความ ก้าวหน้า และผลการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพจากสถานพยาบาล ให้จัดท�ำ รายงานเสนอศาลเพื่อพิจารณา ๔) กรณีสถานพยาบาลยาเสพติดไม ่ด�ำเนินการดังกล ่าวตาม ค�ำสั่งศาล ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำรายงานเสนอศาลเพื่อติดตามผลการบ�ำบัดรักษา ไปยังสถานพยาบาลทุก ๆ สองเดือน ๓.๒ กรณีบ�ำบัดครบตามเกณฑ์/ดุลพินิจแพทย์ ๑) ให้สถานพยาบาลยาเสพติดด�ำเนินการออกหนังสือรับรอง การเป็นผู้ผ่านการบ�ำบัดรักษาให้แก่ผู้เข้ารับการบ�ำบัดรักษาหรือผู้ที่อยู่ระหว่างการ บ�ำบัด ๒) เมื่อเจ้าหน้าที่ศาลได้รับหนังสือรับรองจากหัวหน้าสถาน พยาบาลยาเสพติดหรือสถานฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดว่าจ�ำเลยเป็นผู้ผ่าน การบ�ำบัดรักษาเป็นที่น่าพอใจแล้ว ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำรายงานเสนอศาลเพื่อให้
294 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ศาลมีค�ำสั่งยุติคดีเว้นแต่ศาลจะต้องมีค�ำสั่งเกี่ยวกับของกลาง และให้ผู้นั้นพ้นจาก ความผิดตามที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๖๘ ๓.๓ กรณีที่จ�ำเลยฝ่าฝืนหรือผิดเงื่อนไข ๑) กรณีจ�ำเลยไม่มารายงานตัวตามก�ำหนดนัด หรือหลบหนี หรือขาดนัดระหว่างการบ�ำบัด หรือไม่ให้ความร่วมมือในการบ�ำบัดรักษาจนครบถ้วน ตามหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขที่ก�ำหนด ให้สถานพยาบาลยาเสพติดหรือสถาน ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดจัดท�ำประวัติข้อมูล และพฤติการณ์ของผู้หลบหนี หรือไม ่ให้ความร ่วมมือในการบ�ำบัดรักษา ให้ด�ำเนินการแจ้งข้อมูลแก ่ศาลหรือ กรมคุมประพฤติทราบ แล้วแต่กรณีภายในเจ็ดวันเพื่อพิจารณาต่อไป ๒) เมื่อเจ้าหน้าที่ศาลได้รับรายงานการฝ่าฝืนหรือผิดเงื่อนไข ให้จัดท�ำรายงานเสนอศาลเพื่อยกคดีขึ้นพิจารณาพิพากษาต่อไป ตามประมวลกฎหมาย ยาเสพติด มาตรา ๑๖๙ ทั้งนี้ ให้ใช้แนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติด เพื่อรับการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติดนี้ ไปพลางก่อน จนกว่าจะมีประกาศคณะกรรมการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ ผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุขต่อไป
ภาคผนวก 295 (ตัวอย่างหนังสือส่งตัวจ�ำเลย) ที่ศย ...................... ศาล .................................. วันที่ ......... เดือน ........................ พ.ศ. ............ เรื่อง แจ้งค�ำสั่งศาลเพื่อส่งตัวจ�ำเลยเข้ารับการบ�ำบัดรักษา เรียน ผู้อ�ำนวยการ (สถานพยาบาล) ............................ สิ่งที่ส่งมาด้วย ๑. ส�ำเนาค�ำสั่งศาล/รายงานกระบวนพิจารณา จ�ำนวน ๑ ฉบับ ๒. ข้อมูลจ�ำเลย/ส�ำเนาทะเบียนราษฎร์(ทร. ๑๔) จ�ำนวน ๑ ฉบับ ด้วยในคดีอาญาหมายเลขด�ำที่.........../๒๕ ...... หมายเลขแดงที่ ......./๒๕...... ระหว่าง .................................................... โจทก์.......................................................... จ�ำเลย ข้อหา/ฐานความผิด .................................................................................. ศาลมีค�ำสั่งให้ส่งตัว (นาย/นาง/นางสาว) ........................................................................................................จ�ำเลย เลขประจ�ำตัวประชาชน ................. อายุ .......... ปีเชื้อชาติ................. สัญชาติ.................. เข้ารับการบ�ำบัดรักษาตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๘ จนครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่กระทรวงสาธารณสุขก�ำหนดจนกว่าจะมีประกาศของคณะกรรมการบ�ำบัด รักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดก�ำหนดไว้เป็นอย่างอื่น รายละเอียดปรากฏตามส�ำเนาค�ำสั่งศาล/ รายงานกระบวนพิจารณา ฉบับลงวันที่ ................................. ในการนี้ขอความอนุเคราะห์แจ้งผลการรับตัวจ�ำเลยและรายงานแผนการ บ�ำบัดรักษา ความก้าวหน้า และผลการบ�ำบัดรักษาให้ศาลทราบทุก ๑ – ๒ เดือน เพื่อด�ำเนิน การในทางคดีต ่อไป ทั้งนี้ ได้นัดหมายให้จ�ำเลยไปรายงานตัว ณ สถานพยาบาลของท่าน ในวันที่ ................................... เวลา ......................... นาฬิกา จึงเรียนมาเพื่อพิจารณา ขอแสดงความนับถือ (.....................................................) ผู้อ�ำนวยการส�ำนักอ�ำนวยการ/ส�ำนักงานประจ�ำศาล ........... ส�ำนักอ�ำนวยการ/ส�ำนักงานประจ�ำศาล ........... โทร. /โทรสาร ............. ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์.................
296 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ตัวอย่างบันทึกส่งตัวจ�ำเลย) บันทึกแจ้งค�ำสั่งศาลเพื่อส่งตัว จ�ำเลยเข้ารับการบาบัดรักษา ศาล ...................................... วันที่ ........... เดือน ........................... พ.ศ. ....... ด้วยในคดีอาญาหมายเลขด�ำที่....…......./๒๕...... หมายเลขแดงที่.........../๒๕...... ระหว่าง ................................................... โจทก์......................................................จ�ำเลยข้อหา/ ฐานความผิด .............................................................................................................................. ศาลมีค�ำสั่งให้ส่งตัว (นาย/นาง/นางสาว) ................................................................. จ�ำเลย เลขประจ�ำตัวประชาชน .......................... อายุ.......... ปี เชื้อชาติ............... สัญชาติ............... เข้ารับการบ�ำบัดรักษาตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๘ จนครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่กระทรวงสาธารณสุขก�ำหนดจนกว่าจะมีประกาศของคณะกรรมการบ�ำบัด รักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดก�ำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ในการนี้ขอความอนุเคราะห์แจ้งผลการรับตัวจ�ำเลยและรายงานแผนการบ�ำบัด รักษาความก้าวหน้าและผลการบ�ำบัดรักษาให้ศาลทราบทุก ๑ – ๒ เดือน เพื่อด�ำเนินการในทาง คดีต่อไป ทั้งนี้ได้นัดหมายให้จ�ำเลยไปรายงานตัว ณ สถานพยาบาลของท่าน ในวันที่ .................. เวลา ..................... นาฬิกา ส�ำหรับหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลเพื่อส ่งตัวจ�ำเลยเข้ารับการบ�ำบัดรักษาและ เอกสารที่เกี่ยวข้องจะด�ำเนินการจัดส่งให้ในภายหลัง .......................................... เจ้าหน้าที่ศาล (..........................................) ข้าพเจ้าทราบว่าต้องไปเข้ารับการบ�ำบัดรักษา ณ สถานพยาบาลตามก�ำหนดนัดและได้ลง ลายมือชื่อไว้ต่อหน้าเจ้าหน้าที่ศาลแล้ว./ ......................................... จ�ำเลย (..........................................)
ภาคผนวก 297 ท�ำเนียบสถานพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานคร ที่รับส่งต่อผู้ป่วยยาเสพติดจากศาล ท�ำเนียบสถานพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข สถานพยาบาลที่รับส่งต่อผู้ป่วยยาเสพติด ตามดุลพินิจของศาล QR Code รายชื่อสถานพยาบาลยาเสพติด
298 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ด่วนที่สุด ที่ศย ๐๑๖/ว ๘๕๒ ส�ำนักงานศาลยุติธรรม ถนนรัชดาภิเษก เขตจตุจักร กทม. ๑๐๙๐๐ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๖๕ เรื่อง แนวปฏิบัติการส ่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัด รักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด (เพิ่มเติม) เรียน หัวหน้าหน่วยงานในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรม ตามที่ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา ได้ออกข้อบังคับว่าด้วยการเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัย การน�ำ เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับ การบ�ำบัดรักษาในความผิดฐานเสพยาเสพติดหรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อ เสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ โดยข้อ ๗ ของข้อบังคับดังกล่าวก�ำหนดให้ส�ำนักงานศาลยุติธรรม จัดท�ำและพัฒนาระบบงานธุรการและวิธีปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้วิธีการ เพื่อความปลอดภัย การคุมความประพฤติของจ�ำเลย และการส่งตัวจ�ำเลยให้สถาน พยาบาลเพื่อเข้ารับการบ�ำบัดตามข้อบังคับดังกล่าวซึ่งการประสานงานกับหน่วยงาน อื่น รวมถึงการจัดท�ำและรายงานสถิติคดีที่เกี่ยวข้อง ในกรณีจ�ำเป็นต้องมีวิธีการใด ในทางธุรการเพื่อให้การปฏิบัติตามข้อบังคับเป็นไปโดยเรียบร้อย และส�ำนักงาน ศาลยุติธรรมได้จัดท�ำแนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลเพื่อรับการบ�ำบัด รักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติดแจ้งให้หน ่วยงาน ในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรมทราบและถือปฏิบัตินั้น ในการนี้ส�ำนักงานศาลยุติธรรมพิจารณาแล้วเห็นว่า การด�ำเนินงาน ด้านยาเสพติดตามค�ำสั่งศาลของหน ่วยงานในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรมบาง หน่วยงานยังมิได้เป็นไปตามแนวปฏิบัติดังกล่าว ประกอบกับคณะกรรมการบริหาร
ภาคผนวก 299 ศาลยุติธรรมได้ออกระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมว่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ แก้ไขปรับปรุงแบบพิมพ์ศาลที่ใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด และความผิดอื่น ส�ำนักงานศาลยุติธรรมจึงใคร่ขอซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการ ด�ำเนินการตามแนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติดและก�ำหนดแนวปฏิบัติเพิ่มเติม ทั้งนี้สามารถดาวน์โหลดแนวปฏิบัติฯ (เพิ่มเติม) ดังกล่าวได้ทางระบบ QR Code หรือเว็บไซต์ของส�ำนักกฎหมายและวิชาการศาลยุติธรรม https://jla.coj.go.th/ จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ และขอได้แจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องถือปฏิบัติต่อไป ขอแสดงความนับถือ (ลงชื่อ) จีระพัฒน์ พันธุ์ทวี (นายจีระพัฒน์ พันธุ์ทวี) เลขาธิการส�ำนักงานศาลยุติธรรม ส�ำนักกฎหมายและวิชาการศาลยุติธรรม ส่วนประสานความร่วมมือทางกฎหมาย โทร ๐ ๒๕๑๒ ๘๕๐๖ โทรสาร ๐ ๒๕๑๒ ๘๐๘๔ ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์: [email protected] แนวปฏิบัติฯ
300 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด แนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการบ�ำบัดรักษา และฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด (เพิ่มเติม) ตามที่ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาได้ออก ข้อบังคับว่าด้วยการเปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัย การน�ำเงื่อนไข เพื่อคุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษ หรือการให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับการบ�ำบัด รักษาในความผิดฐานเสพยาเสพติด หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดเพื่อเสพ พ.ศ. ๒๕๖๔ โดยข้อ ๗ ของข้อบังคับดังกล่าวก�ำหนดให้ส�ำนักงานศาลยุติธรรม จัดท�ำและพัฒนาระบบงานธุรการและวิธีปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้วิธีการ เพื่อความปลอดภัย การคุมความประพฤติของจ�ำเลย และการส่งตัวจ�ำเลยให้สถาน พยาบาลเพื่อเข้ารับการบ�ำบัดตามข้อบังคับดังกล่าว ซึ่งการประสานงานกับหน่วยงานอื่น รวมถึงการจัดท�ำและรายงานสถิติคดีที่เกี่ยวข้อง ในกรณีจ�ำเป็นต้องมีวิธีการใดในทาง ธุรการเพื่อให้การปฏิบัติตามข้อบังคับเป็นไปโดยเรียบร้อยและส�ำนักงานศาลยุติธรรม ได้จัดท�ำแนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลเพื่อรับการบ�ำบัดรักษาและ ฟื้นฟูสมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติดแจ้งให้หน่วยงานในสังกัดส�ำนักงาน ศาลยุติธรรมทราบและถือปฏิบัตินั้น ในการนี้ส�ำนักงานศาลยุติธรรมพิจารณาแล้วเห็นว่า การด�ำเนินงานด้าน ยาเสพติดตามค�ำสั่งศาลของหน่วยงานในสังกัดส�ำนักงานศาลยุติธรรมบางหน่วยงาน ยังมิได้เป็นไปตามแนวปฏิบัติดังกล่าว ประกอบกับคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ได้ออกระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมว่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ แก้ไขปรับปรุงแบบพิมพ์ศาลที่ใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดและ ความผิดอื่น ส�ำนักงานศาลยุติธรรมจึงใคร่ขอซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการด�ำเนินการ ตามแนวปฏิบัติการส่งตัวจ�ำเลยให้สถานพยาบาลเพื่อรับการบ�ำบัดรักษาและฟื้นฟู สมรรถภาพตามประมวลกฎหมายยาเสพติดและก�ำหนดแนวปฏิบัติเพิ่มเติม ดังนี้ ๑. ในคดีความผิดฐานเสพยาเสพติดและ/หรือฐานมียาเสพติดไว้ใน ครอบครองเพื่อเสพ เมื่อศาลมีค�ำสั่งให้พนักงานคุมประพฤติแสวงหาข้อเท็จจริงตาม
ภาคผนวก 301 ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๕ ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำหนังสือให้แสวงหา ข้อเท็จจริงตามแบบ ค.ป.ย.๑ ท้ายระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ เพื่อส่งไปยังส�ำนักงานคุมประพฤติ ภายใน ๓ วัน นับแต่วันที่ศาลมีค�ำสั่ง เว้นแต่ศาลมีค�ำสั่งเป็นอย่างอื่น ๒. ในคดีความผิดฐานเสพยาเสพติดและ/หรือฐานมียาเสพติดไว้ใน ครอบครองเพื่อเสพ ซึ่งมีความผิดฐานอื่นรวมอยู่ด้วย เมื่อศาลมีค�ำสั่งให้พนักงาน คุมประพฤติสืบเสาะและพินิจจ�ำเลย ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำหนังสือให้สืบเสาะและ พินิจตามแบบ ค.ป.๑ ท้ายระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วย แบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ เพื่อส่งไปยังส�ำนักงานคุมประพฤติภายใน ๓ วัน นับแต่วันที่ศาลมีค�ำสั่ง เว้นแต่ศาลมีค�ำสั่งเป็นอย่างอื่น ๓. กรณีศาลมีค�ำสั่งให้ส่งตัวจ�ำเลยไปยังสถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อรับการ บ�ำบัดรักษาตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๘ ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำ หนังสือแจ้งค�ำสั่งศาลตามแบบหนังสือส่งตัวจ�ำเลยท้ายแนวปฏิบัติเพื่อส่งตัวจ�ำเลย เข้ารับการบ�ำบัดรักษาไปยังสถานพยาบาล กับให้มอบส�ำเนาคู่ฉบับหนังสือแจ้งค�ำสั่ง ศาลแก่จ�ำเลยหรืออาจก�ำหนดวันนัดให้จ�ำเลยมารับส�ำเนาคู่ฉบับหนังสือแจ้งค�ำสั่งศาล เพื่อน�ำไปเป็นหลักฐานในการติดต่อกับสถานพยาบาลที่กลุ่มงานสุขภาพจิตและสาร เสพติดหรือจุดบริการอื่นที่สถานพยาบาลก�ำหนด ๔. กรณีศาลมีค�ำพิพากษาให้เปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นการน�ำเงื่อนไขเพื่อคุม ความประพฤติข้อเดียวหรือหลายข้อตาม มาตรา ๕๖ แห่งประมวลกฎหมายอาญา มาใช้แทนการลงโทษ ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๖ โดยศาลก�ำหนด เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติให้ส่งตัวจ�ำเลยไปรับการบ�ำบัดรักษาการติดยาเสพติด ณ สถานพยาบาลหรือสถานที่อื่น ให้เจ้าหน้าที่จัดท�ำหนังสือแจ้งค�ำพิพากษาตาม แบบ ค.ป.ย.๓ ท้ายระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ ไปยังส�ำนักงานคุมประพฤติกับให้มอบส�ำเนาคู่ฉบับหนังสือ แจ้งค�ำพิพากษาแก่จ�ำเลยเพื่อน�ำไปเป็นหลักฐานในการติดต่อกับพนักงานคุมประพฤติ เพื่อพนักงานคุมประพฤติจะได้ส่งตัวจ�ำเลยไปรับการบ�ำบัดรักษาต่อไป
302 ส่วนวิธีพิจารณาคดียาเสพติด ๕. ในคดีความผิดฐานเสพยาเสพติดและ/หรือฐานมียาเสพติดไว้ใน ครอบครองเพื่อเสพ ไม่ว่าจะมีความผิดฐานอื่น เช่น ฐานเสพเมทแอมเฟตามีนขณะ ขับรถฐานมีอาวุธปืนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับใบอนุญาตรวมอยู่ด้วยหรือไม่ก็ตาม เมื่อศาลมีค�ำพิพากษาให้รอการก�ำหนดโทษหรือให้รอการลงโทษจ�ำคุก และก�ำหนด เงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติให้ส่งตัวจ�ำเลยไปรับการบ�ำบัดรักษาการติดยาเสพติด ณ สถานพยาบาลหรือสถานที่อื่นตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ โดยมิใช่ เป็นการน�ำเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษตามประมวลกฎหมาย ยาเสพติด มาตรา ๑๖๖ ให้เจ้าหน้าที่ศาลจัดท�ำหนังสือแจ้งค�ำพิพากษาตามแบบ ค.ป.๔ ท้ายระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว ่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ ไปยังส�ำนักงานคุมประพฤติกับให้มอบส�ำเนาคู่ฉบับหนังสือ แจ้งค�ำพิพากษาแก่จ�ำเลยเพื่อน�ำไปเป็นหลักฐานในการติดต่อกับพนักงานคุมประพฤติ เพื่อพนักงานคุมประพฤติจะได้ส่งตัวจ�ำเลยไปรับการบ�ำบัดรักษาต่อไป อนึ่ง เนื่องจากพนักงานคุมประพฤติจะด�ำเนินการตามค�ำสั่งศาลโดยพิจารณา จากหนังสือแจ้งค�ำพิพากษาหรือค�ำสั่งเป็นส�ำคัญ หากในคดีความผิดฐานเสพ ยาเสพติดและ/หรือฐานมียาเสพติดไว้ในครอบครองเพื่อเสพ ศาลแจ้งให้พนักงาน คุมประพฤติสืบเสาะและพินิจตามแบบ ค.ป.๑ โดยมิได้แจ้งให้พนักงานคุมประพฤติ แสวงหาข้อเท็จจริงตามแบบ ค.ป.ย.๑ ก็จะมีผลต่อการท�ำรายงานและความเห็น เสนอศาลของพนักงานคุมประพฤติกล่าวคือ พนักงานคุมประพฤติจะไม่สามารถ เสนอความเห็นต่อศาลเพื่อให้เปลี่ยนโทษจ�ำคุกเป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัยหรือให้ น�ำเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติมาใช้แทนการลงโทษหรือให้ส่งตัวจ�ำเลยไปเข้ารับ การบ�ำบัดรักษาในสถานพยาบาลได้ฉะนั้น เจ้าหน้าที่ศาลพึงใช้ความระมัดระวังในการ ใช้แบบพิมพ์ศาลท้ายระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยแบบพิมพ์ศาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๕ ให้ถูกต้องตามแนวปฏิบัติข้างต้น เพื่อให้การปฏิบัติงาน ในทางธุรการถูกต้องตรงตามเจตนารมณ์ของกฎหมายและสอดคล้องเป็นไปใน แนวทางเดียวกันโดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการ
จัดท�ำโดย : ส�ำนักงานศาลยุติธรรม โดย ส�ำนักงานกฎหมายและวิชาการศาลยุติธรรม อาคารศาลอาญา ชั้น ๕ ถนนรัชดาภิเษก แขวงจอมพล เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร ๑๐๙๐๐ โทร ๐ ๒๕๔๑ ๒๒๙๓ , ๐ ๒๕๑๓ ๐๖๕๖ E-mail : [email protected] พิมพ์เมื่อ สิงหาคม ๒๕๖๖