Ego Documenta

The testament of my ego VISUAL ARTS
in the museum of my mind
THEATER
Felix de Rooy
FILM
visual art | theater | film | exhibits | portraits | writings TENTOONSTELLINGEN

EXHIBTIS

The testament of my ego

in the museum of my mind

Felix de Rooy

visual art
theater
film
exhibits

portraits
writings

Colofon

ego documenta

The testament of my ego in the museum of my mind

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van:

Mondriaan Stichting

Nederland

Fundashon Bon Intenshon
Curaçao

Garden of Eden
Suriname

www.voordekunst.nl
Nederland

KIT Publishers

Postbus 95001 / 1090 HA Amsterdam

E-mail: [email protected]
Website: www.kitpublishers.nl

© 2012 KIT Publishers — Amsterdam / Felix de Rooy — Amsterdam

Beeldresearch: Barbara Martijn en Felix de Rooy

Essays: Stefan van Raay, Jennifer Smit,

Charl Landvreugd, Reece Aguiste,

Barbaro Ruiz Martinez, Willy Westermann,

Glenn Helberg,

Foto omslag: Ruben San a Jong

Foto’s beeldende kunst: Kirk Claes

Redactie: Barbara Martijn & Felix de Rooy

Vormgeving: René Wissink (www.atelierargos.com), Deventer

Lithografie & druk: High Trade BV, Zwolle

Met dank aan: Marguerite de Rooy, Patricia B. , Alan Hazel

& family, Carl van der Meulen, Anna Oltheten,

René Metsh, Mark Walraven, Jean van Lingen,

Ana de Velde Harsenhorst, MTNL Amsterdam,

Gregory E. Elias.

In dit boek kunt u via QR Codes met uw smartphone of De redactie heeft zijn uiterste best gedaan de rechthebbenden van alle foto’s
tablet extra informatie vinden in de vorm van beeld en te achterhalen. Degenen die desondanks menen dat dit naar hen toe niet is
geluid via het YouTube kanaal van Felix de Rooy. gebeurd, worden verzocht contact op te nemen met de uitgever.
QR Readers: www.i-nigma.com | www.beetagg.com
YouTube kanaal Felix de Rooy - http://bit.ly/PkQftr ISBN 978 94 6022 209 2

Inhoud

Inleiding / Introduction 6/7

Visual Art / Beeldende Kunst 9
Essay | Stefan van Raay Felix de Rooy: the Caribbean Cocteau 10

Essay | Jennifer Smit Tikkun Olam 11

Early years 12 Suriname, 2000-2010 34

Psycho-realisme, 1969-1973 14 Nederland, 1982-2010 48

Curaçao, 1973-2007 22
Being happily reborn; notes on being Felix 48
Essay | Charl Landvreugd
Wandkleden / Tapest0ries 66 Collages 80

Assemblages 70 Digital Collages 0806

T heater Westermann 00 00 93
10 Jaar Cosmic Illusion
Essay | Willy 94

Ceremonia di siglo xx 96 Zeg de zee vaarwel 118

Mama Korsou i su yu sin trabaw 98 4d for Thee 120

E dos Krianan 100 Marival 122

Desiree 102 Montezuma’s Revenge 124

Lippenschrift 104 De dood en het meisje 126

Een nacht nu 106 Jörgen Raymann 128

Voor vrouwen.... 108 Duet/Duel 130

Mirage 110 Earthlinks 132

Josaphat 112 De kleur van Droes 134

The Human Voice 114 De schaduw van goedheiligman 136

Dans, dans dan! 116 Battle: Sapeurs du Congo 00 13 7

0F0ilm 139
Essay | Reece Auguiste Antillean Cinema in the Absence of Ruins:

the Case of Felix de Rooy 140

Every Picture tells a Story 142 Almacita di Desolato 150

Apo-Clypse 144 Ava & Gabriel 154

Tur kos bon na New York 146 Muhe Frida 158

Desiree 148 Boy Ecury 160

Exhibits / Curator Tentoonstellingen 163
Wit over Zwart (Negrophilia) 164 Ego Documenta
176
Influences 168 Savonet Museum 180
184
De erfenis van slavernij - Nederland 2003 170 Kunst van overleven 188
De erfenis van slavernij - 174 Antepasado di Futuro
De erfenis van slavernij - Curaçao 2006 175 190
Suriname 2007
P ortraits 196
de Rooy 00 00
Pictures of Felix 190 Memento Mori | Felix de Rooy

Writings Nomade in niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme 198

Columns | Felix de Rooy 198

INLEIDING

6 Als erfgenaam van het koloniaal orgasme, als buitenechtelijke bastaard geschrapt uit het Europese
Testament, ontsnap ik de gevangenis van genetische en historische identiteit. Gevlucht naar het
mythische land van La Race Mélangée: het Niemandsland van het vuilnisbakkenras.
The Invisible Race dat zich - met een door onderdrukking en twijfel gesnoerde mond - grenzeloos
en anarchistisch vermenigvuldigt. Onderhuids en tussen de lakens, tegen raciale ontkenning en
nationale afstoting in.
Het dolende ras, geboren uit conflict en confrontatie, nieuwsgierigheid en herkenning, tederheid
en intimiteit. Haar kinderen zijn niet langer twijfelende, kwijnende halfbloedjes die lijden aan een
chronische identiteitscrisis, maar mutanten met dubbel- en multibloed dat mengt en voedt.
Multi-moksi-meti’s, engelen van gemengd vlees. Ooit kunnen zij de aarde voor uitzichtloze volkeren-
moord behoeden. May all humans be brothers, want alle rassen zijn in ons klaargekomen.
In mijn bloed stromen samen: Amazone indianen, Afrikaanse slaven, slavenhouders en abolitionisten
uit Nederland, Duitsland, Frankrijk en Portugal. In mijn hart is de strijd om raciale en culturele
identiteit voorbij. Beslecht door generaties spermatozoön en eicellen ben ik bevrucht, volgroeid,
uitgeperst en gebaard: een verse vreemdeling op aarde.
Ik word verscheurd door seksen, rassen, culturen en religies, die door mijn bloed razen, kokend
opborrelen in koortsdromen en visioenen. Ik verlang naar heling van de historische pijn tussen
mijn indiaanse overgrootmoeder en haar Europese verkrachter.
Ik voel het dreigende zwijgen tussen mijn Afrikaanse grootmoeder en mijn Europese grootvader,
een wapenstilstand tussen schaamte en begeerte, schande en schuldgevoel. Ik lees de Bijbel en
Xaviera Hollander, poets mijn Benetton-bewustzijn op en slurp Max Havelaars solidariteitskoffie
uit Delfts blauwe kopjes.
Ik ben me bewust van mijn kwetsbaarheid, mijn gemengde identiteit. Wier Neerlands bloed door
d’aadren vloeit, van vreemde smetten vrij.
Een tirannieke litanie ontkent mijn gemuteerde genen. Van schaamte bevrijd, vlieg ik op de
vleugels van mijn gekleurde diversiteit.
Uit de schimmen van een geleden strijd, ontrafel ik verworven tederheid.

FELIX DE ROOY

Amsterdam (1995)

INTRODUCTION 7

As the hidden heir to the colonial orgasm, as the extramarital bastard exorcised from the
European testament, I escape the prison of genetic and historical identity. I became a refugee in
the mythical country of the mixed race, la race mélangée, the no man’s land of the mongrel race.
The invisible race of creolité, who despite lips chained by oppression and fear, multiplies beyond
all border lines with the heartbeat of anarchy. Beneath the skin and between the sheets against
the tide of racial exclusion and nationalistic rejection.
The wandering race, born from conflict and confrontation, curiosity and recognition, tenderness
and intimacy. Its children are no longer insecure, self-effacing half-breeds suffering from a
chronic identity crisis. They have blossomed into mutants with double and multi blood that fuses
and nurtures. Multi-mixed mutants, angels of fused flesh infusions. One day, they will save the
world from the apocalypse of mutual genocide. May all humans be connected for all races have
come inside us.
In my bloodstream collide Amazon Indians, Africans enslaved, slave masters and abolitionists from
the Netherlands, Germany, France and persecuted Jews from Portugal.
My spirit has traveled beyond battlefields of racial and cultural confrontation.
Molded by generations of male sperm invading female egg cells I was fertilized, nurtured, full
grown, squeezed, pushed out and given birth to a fresh nomad in no man’s land.
I am torn asunder by the sex, race, culture and religion pulsating through my veins, boiling my blood
in feverish visions. I long to heal the historical pain between my Amazon ancestor and her European
rapist. I feel the threatening silence between my African and Western ancestors, an armistice
between shame and desire, lust and guilt. I read the Bible and surf on waves of internet porn,
I polish up my Benetton consciousness and sip Fair-trade coffee from Delft blue porcelain cups.
I am conscious of my vulnerability, my mixed identity, my hybrid bloodline stained by alien
cultures. The tyranny of hypocrisy and the litany of cultural schizophrenia reject my mutated
genealogy. Freed from mutilating shame I take to the sky on wings of colored diversity.
From the shadows of colonial history I extract the tenderness of my universal destiny.

FELIX DE ROOY

Amsterdam (2012)

Felix de Rooy & René Wissink | Family Tree
Digitalprint on Canvas (Ego Documenta 2004)

Self-Portrait
Indian Ink on Paper (1968)

Visual Art 9

Beeldende Kunst

Felix de Rooy: the Caribbean Cocteau 10

Essay | Stefan van Raay

Tikkun Olam 11

Essay | Jennifer Smit

Early Years 12

Psycho-realisme 14

Curaçao, 1973-2007 16

Suriname, 2000-2010 34

Nederland, 1982-2010 48

Being happily reborn; 64
notes on being Felix

Essay | Charl Landvreugd

Wandkleden 66

Assemblages 70

Collages 80

Digital Collages 86

Felix de Rooy: the Caribbean Cocteau

When I look at Felix de Rooy’s creative work- the visual art, the theatrical and cinematographic productions, the curatorial projects- I consider the work of a multi-faceted
10 Caribbean artist who works in a wide range of different media. The boundaries between the different art forms are fluid and not as strict as they often have become in

the art world. From an art critical perspective this fluidity is problematic because there is a tendency to put artists in neatly labelled categories defined by medium and
method. Apparently it is forgotten that artists like the Frenchman Jean Cocteau, the Austrian Arnold Schoenberg or the Chilean Alejandro Jodorowsky embraced different art
forms to express themselves. In De Rooy’s case an evaluation of his artistic achievements is not complete without taking his whole oeuvre into account including the films,
theatre productions and curatorial projects. In that sense he has to be regarded in the same way as Jean Cocteau, who was as multi-talented and himself a great example
for De Rooy.
De Rooy does not hesitate to quote or use the imagery of the great names in European art history and incorporate this boldly into his work reflecting the heritage of the
former colonising European mother country, in this case the Netherlands. But being a mixed race child of Surinam and the Netherlands Antilles other elements play an
equal role: the pre-colonial and indigenous cultures of those countries, the racial and cultural mix of today and the vibrancy of folk art and craft are important elements
in his work. The formal process of making art is not an aim in itself, it is the story or message that is more important than the means to achieve this, which perhaps
explains why De Rooy is not afraid to explore different art forms.

De Rooy’s earlier paintings, drawings and other two-dimensional work are influenced by late 19th-early 20th century artists like Aubrey Beardsley, Toulouse-Lautrec and
Jan Toorop, who were all re-discovered in the Swinging Sixties. Their work or style found its way into design, fashion and youth culture and the young De Rooy not only
lived through that now mythical and hedonistic time but also adapted these artists’ style into his own work. Also, the similarities with Cocteau’s style clearly show the
Frenchman’s influence on De Rooy, who has continued to work in this linear, symbolistic approach.
In De Rooy’s subject matter the European traditions in art are apparent: Greek myths, the Madonna and Child and other Roman Catholic subjects, and direct quotations
from Leonardo are all feature in his oeuvre. They are proof of De Rooy’s highly intellectual upbringing and European education.
But that is just one side of the story. De Rooy is rooted in the complex history of different races and cultures in the former Dutch slave trading colonies in the
Caribbean and he refers back to the pre-colonial cultures and religions, the brutal conquest by the colonisers and consequent introduction of new religions and a new class
system dominated by white Europeans and slavery. The heritage of three centuries of colonial rule is evident all over the Caribbean today. When one combines within
oneself traces of the white European ruler, the black African slave, perhaps the indigenous Surinam Indian, the indentured South Indian or Javanese labourer, the range of
subject matter, stories and emotions is limitless. In De Rooy’s case his open homosexuality from an early age on has added even more to the many
different aspects to the man and the art itself.
However brutal or poignant the subject of a work may be, it is mainly expressed in colourful, dreamlike, sensual imagery in which the human or mythological figure often
takes centre stage. In his paintings and drawings De Rooy reveals himself as a dreamer and a creator of his own mythological world, perhaps surprisingly less militant than
in his cinematographic, theatre and curatorial projects.

Stefan van Raay

Director of Pallant House Gallery,
Chichester, United Kingdom
April (2012)

Tikkun Olam

Als ik naar het werk van Felix kijk en de persoon van Felix Een levenskunstenaar en een kunstenaar van het leven De assemblages van Felix zijn exquise kunstobjecten. 11
in ogenschouw neem, dan moet ik direct denken aan wat par excellence. Jazeker, een levenskunstenaar en een kun- Ook in deze kunstvorm die zijn samengesteld uit ready
in het Hebreeuws wordt genoemd Tikkun Olam, letterlijk stenaar van het leven. Felix voert ons met zijn beeldende mades uit alle denkbare culturen, etaleert Felix op over-
vertaald in het Engels: ‘Repair the world’ of poëtischer kunst mee in de krochten en gangen van zijn eigen creati- tuigende wijze dat hij het ‘métier’ van ‘assembleur’ mees-
vertaald ‘Mend the world’. Het verbeteren en het herstel- viteit, levensfilosofie en persoonlijke lotgevallen. Ook die ter is. De kunstwerken hebben niet alleen een intrige-
len van de wereld. Bij het concept van Tikkun Olam gaat zijn niet te kadreren of in een hokje of vakje te proppen. rende visuele schoonheid maar zijn vooral getuigenissen
het erom de wereld te verbeteren waardoor de goddelijke Net zo multigefacetteerd als zijn persoon is, is zijn beel- van meervoudige gelaagdheden die exemplarisch zijn voor
aspecten van gerechtigheid, medeleven en vrede op aarde dende kunst. Niet één stijl, maar verschillende stijlen die zijn passie en betrokkenheid bij bijvoorbeeld het slaver-
zichtbaar zullen worden. Dit concept werd in de zestiende hij steeds bezigt, afhankelijk van het onderwerp. nijverleden. Hij maskeert de nog heersende pijn van deze
eeuw geïntroduceerd door de rabbijn en kabbalist Isaak En die onderwerpen en thema’s zijn gevarieerd, wisselend gruweldaden uit het koloniale verleden niet maar breekt
Luria (1534 – 1572). Volgens Luria was God bij de schep- en van uiteenlopende dimensie en aard, zoals het leven juist een lans om deze zwarte pagina uit de geschiedenis
ping niet in staat het goddelijke licht geheel over te bren- zelf. van de mensheid bespreekbaar te maken in al haar
gen. Zo bleef er voor de stervelingen op aarde nog het een Een van Felix’ meest pregnante uitspraken is zonder enige nuances, die zo vaak weggemoffeld worden.
en ander over om te repareren en te herstellen. twijfel: ‘Alles is verloren – tot Abel wordt herboren - de Felix’ visie op het onderwerp van de multiculturaliteit is
Het is volgens Luria aan de mens om hieraan bij te dragen. herinnering vergeet’. Hij herinnert ons hiermee aan wat gebaseerd op inclusion van alle etniciteiten en niet op ex-
En beeldende kunst kan volgens mij daarin een belangrijke wij stervelingen met ons meedragen, de eerste broeder- clusion van bepaalde bevolkingsgroepen die in het huidige
rol spelen. Met name de beeldende kunst van Felix. Door moord. Een gegeven dat tot nadenken stemt. Hoe gaan tijdsgewricht niet politiek correct zouden zijn. ‘Eigenlijk is
ons te wijzen op onze zwakheden en onze beperkingen en we daarmee om? En hoe kunnen we daar iets aan doen? iedereen multicultureel’, vertelde hij mij
onze fragiliteit, en dat wij allemaal sterfelijk zijn en dat Uit de Griekse mythologie toont hij ons in het schilderij onlangs. En daarmee raakt hij op eigenzinnige wijze de
ons verblijf op aarde slechts tijdelijk is. Maar ook op onze ‘Icarus descending’ de overmoed van Ikarus: Ikarus die kern van deze zaak die in vele samenlevingen aan de orde
spiritualieit, onze verbeelding en onze creatieve kracht. de raad van zijn vader Daidalos niet opvolgde en te dicht van de dag is en een ‘problematisch’ gegeven is geworden.
Felix is een kosmopoliet, een homo universalis. Voor hem bij de zon ging vliegen en zo naar beneden viel. En in het Het begrip multiculturaliteit heeft in de loop van de jaren
zijn er geen grenzen. En eigenlijk ook geen landen. wandkleed ‘Return of Ulysses’ dat in samenwerking met scherpe kanten gekregen, zou gefaald hebben en maar al
De wereld is zijn woonplaats en hij put uit de hele aardbol, Mieke Soemodihardjo tot stand is gekomen, het overspel te vaak en te graag worden wezenlijke gegevens ervan
cross culture and cross time. Felix heeft dat wat ik zou wil- van Odysseus’ vrouw, dat de Griekse held ontdekte na genegeerd en de culturele invloed van bepaalde etnische
len kenschetsen als een wereldziel. Hij schakelt leven en omzwervingen over de gehele wereld. Maar ook zijn ei- groeperingen vergeten. Geijkte parameters worden dan
kunst aan elkaar, zoals in zijn eigen persoon alle kunst- gen, intrigerende spiritualiteit deelt Felix met ons: zo- ook in Felix’ gedachtegoed resoluut van de hand gewezen.
vormen zijn samengevloeid. Hij overbrugt kloven en slecht als bij de kunstwerken ‘The Inner Messaiah’, ‘River Spirit’, Zijn kunstwerken ademen een sfeer van totale inclusion:
barrières waar dat op het eerste gezicht onmogelijk leek. ‘Forest Spirit’, waarbij hij tegelijkertijd het lichaam en de alles komt bij elkaar op een harmonieuze manier, alsof het
Binnen de Caraïbische context heeft hij als beeldend kun- lichamelijkheid van de mens bejubelt in deze weergaloze altijd zo geweest is. Door parallellen tussen alle culturen
stenaar door zijn authentieke, artistieke credo een unieke schilderijen. Een eigen en zeer persoonlijke versie van deze te trekken en die culturen in hun eigen waarde te laten,
positie ingenomen die jammer genoeg nog niet voldoende techniek van ‘body prints’ die de Franse kunstenaar Yves botsen deze niet meer. Er ontstaat een soort natuurlijke
onderkend wordt en op zijn merites wordt beoordeeld. Klein (1928-1962) in de vorige eeuw initieerde. flow, een beeldend amalgaam van allerlei culturele diver-
Felix is een bijzonder mens, multigetalenteerd en multi- Tevens snijdt Felix eeuwenoude ‘klassieke’ relaties aan als siteiten die de gehele mensheid heeft voortgebracht.
disciplinair. Want hij is niet alleen beeldend kunstenaar, die van de kunstenaar met zijn muze, en evenzo die van de Dat artistieke panorama is karateristiek en wezenlijk voor
maar ook dichter, schrijver, theatermaker, filmmaker, re- tovenaar met zijn leerling. Maar ook in de spirituele we- de beeldtaal van Felix. Daarbij draagt hij met zijn intrin-
gisseur en curator. Hij is niet in een vakje te plaatsen en reld van de Caraïbische regio vindt hij een inspiratiebron. sieke credo als kunstenaar ook nog eens op poëtische en
niet onder een noemer te vatten. Dat is zijn ex huberante Zoals de tekening ‘Ingi Winti’, als eerbetoon aan de Suri- overtuigende wijze bij aan het Tikkun Olam.
en veel omvattende vermogen. Zijn persoonlijke visie is er naamse indianen en de ‘Tres Potencias’ (de drie krachten)
een die gebaseerd is op het leven hier op deze soms roe- van de Cubaanse santería, die de inhoudelijk leidraad zijn Jennifer Smit
rige, pijnlijke en dan weer wonderschone wereld en daar geworden van de tentoonstelling Antepasado di Futuro,
put hij zijn kracht en zijn inspiratie uit. die in 2010 in het Curaçaosch Museum werd gehouden. Curaçao, juli 2012

Early years

1964-1968

12

The Dilemma Munch’s Echo

Aquarel & Ink on Paper (1965) Acrilic on Board (1966)

GENESIS 13

For you touched
What was me
Found out who I am
A small reflection
Of what you are
So you can never be
Completely lonely
Again

Suriname (1969)

Ego & Super Ego Life Cycle 4

Ecoline & Indian Ink on Paper (1966) Indian Ink on Paper (1968)

Psycho-realism

1969-1973

14

The Trip Portrait of Yusara

Paint Marker on Paper (1971) Silkscreen (1971)

15

Young Soul Prophet

Paint Marker on Paper (1970)

Revelations of the Mind Hybrid Insemination

Paint Marker on Paper (1970) Paint Marker on Paper (1971)

16

Beware in Belfast.
Watercolour and pastel (1973)
The Shamans Quest
Watercolour and pastel (1972)

17

Paranoia Watercolour and pastel (1972)

18

The Magic Touch
Lithography (1972)

Study in Inconsequence
Lithography (1973)

19

Carry on
Lithography (1972)

20

A Woman on the Bridge
Lithography & Color Pencil (1973)

21

The Unification
Lithography (1974)

Curaçao

1973-2007

22

Facing the Future
Oil on Canvas (1975)

Kharma on Curaçao
Oil on Canvas (1976)

24
Resurrection Oil on Wood (1983)

The Temptation of St. Anthony Oil on Wood (1975)

26
The End of Love Oil on Canvas (1978)

27

Visions of Rosemary Oil on Canvas (1976)

28
Spirits of the Ancestors Pencil on Paper (1979)

29
The Dawn of independence Indian Ink on Paper (1977)

1 Ego & Super Ego The Roots of Fertility
1966 Etching (1976)
Ecoline & Indian Ink on Paper

31

Bicentenial Angel
Silkscreen (1976)

2 Life Cycle
1968
Indian Ink on Paper

32

Bula un Banda
Acrilic on Canvas (2007)



34
SunStroke Oil on Tarpaulin (2002)

Suriname

2000-2010

Lingam Yoni Acrillic & Oil on Wood (2004) 4

Cosmic Mother Spraypaint Acrylic Oil on Canvas (2003) Primal Father Spraypaint Acrylic Oil on Canvas (2003)

37
Primal Father Detail

38
Sunrise Acrillic & Spraypaint on Canvas (2005)

39
Meteor Acrillic & Spraypaint on Canvas (2005)

40
Loving Leonardo Acrillic & Spraypaint on Silk (2006)

41
Sisters of Sorrow Acrilic on Wood (2008)



43

Golgotha
Acrillic & Spraypaint on Canvas (2007)

44
Portrait of Alan Oil on Canvas (2003)

45
Selfportrait Oil & Spraypaint on Canvas (2003)

46

River Spirit
Acrylic & Spraypaint on Canvas (2007)



Nederland

1982-2010

Characters in Search of an Author
Aquarel & Pastel on Paper (2000)

Atlantis
Aquarel & Pastel on Paper (2001)

1

49

The Eunuchs Harem
Aquarel & Pastel on Paper (2000)

The Intruder
Aquarel & Pastel on Paper (2001)

50

Insane in the Membrain The Wisdom of Madness
Aquarel & Pastel on Paper (2000) Aquarel & Pastel on Paper (2000)