Ego Documenta

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

Het cyclische ritme van het leven bracht hen in het be- uitzicht op de wereld dat ik hierdoor heb verkregen. Als Adam en Eva waren wij totaal opgenomen door het 201
jaardenhuis weer samen. In hun laatste levensjaren zorgde In dionysische diepten ontdekte ik geen onderscheid zoete spel in ons Hof van Eden. Het ritselen van haar pet-
mijn opa voor de twee dementerende zusters. Op zondagse tussen man of vrouw, jong of oud, status of ras. Maar wel tycoat in de koele duisternis, de bedwelmende geur van
uitjes konden zij eindelijk openlijk ruziën om de attenties botste ik tegen muren onbegrip en hysterische conflicten. haar urine, haar strelende vingers over mijn bezwete
van hun gedeelde minnaar. Mijn opa heeft hen beiden be- Als Tobias met de Engel, worstelde ik met het grootste taboe schedel. De chauffeur schreeuwde geschokt, gaf me een
graven, voordat hij zelf - zonder ooit de geheime diepten van de volwassen wereld: de seksualiteit van kinderen. draai om de oren en sleurde me vloekend de bus uit.
van deze driehoeksverhouding te ontsluiten - werd bevrijd Mijn gevleugelde Eros is vaak ontsnapt uit de kooi van Mijn vriendinnetje barstte in tranen uit en ook ik begon
door de tongzoen van de Dood. hypocriet moralisme naar de tantrische wereld van zinne- geschrokken te krijsen.
lijk genot. Maar als Icarus stortte ik keer op keer neer, mijn Het felle buitenlicht, de brandende middagzon en het ge-
IX Uit het labyrint van mijn hersenen peuter ik her- vleugels verbrand door gloeiende ontkenning en vlammend jammer van mijn vriendinnetje begeleidden mijn verban-
verraad. Maar als een Phoenix uit zijn eigen as herrees ik, ning uit het Paradijs. De chauffeur was mijn Engel des
inneringen los die langzaam een landschap vormen. keer op keer. Ik transformeer mezelf met mijn penis en Oordeels; zijn vloek het Vlammend Zwaard. Mijn moeder
Apollinische luchten, erotisch hooggebergte. psychologi- mijn pen: Felix René, gelukkig herboren uit ochtendgloren deed de voordeur open en ik stortte me hysterisch huilend
sche dalen en dionysische zeeën markeren de landkaart en een zucht van de ziedende zee. in haar armen. Ik voelde haar warmte, haar koestering,
van mijn leven. Vooral de zee, deze gruwelijke oermoeder, haar bescherming tegen de demoon die mij wreed uit mijn
vernietigende Kali, onbevlekte Madonna heeft de contou- X Ondanks de katholieke mythologie van mijn familie, Nirvana had ontvoerd. Terwijl mijn vriendinnetje zacht
ren van mijn persoonlijkheid gekneed. Inzicht, mededogen snikkend haar schande maskeerde, gluurden de kinderen
en liefde hebben stranden van troost en genot aangespoeld. heb ik de slang nooit ervaren als het symbool van het abso- in de schoolbus nieuwsgierig door de ramen. Van het op-
Frustratie, hysterie en agressie hebben grillige rotsen van lute kwaad. Wel is mijn angst voor slangen diepgeworteld. gewonden verslag van de boze chauffeur aan mijn over-
trots en arrogantie gebeukt en afgebroken. Mijn leven een In mijn jeugd heb ik vol afgrijzen gezien hoe mijn vader rompelde moeder hoorde ik enkel flarden: ... die smeerlap
eiland gevangen in de zee. een meterslange slang met een machete de kop afhakte. ... die viezerik ... leren van meisjes af te blijven ... geen
Onder sterrenlicht in een hete liefdesnacht op het ritme Het onthoofde reptiel bleef minutenlang stuiptrekkend manieren ... nooit meer ... de schoolbus ... onverantwoor-
van de branding, ben ik verwekt. Op het dakterras van een kronkelen. Ik was verbijsterd door de enorme levenskracht delijk ... kinderen ...
oud herenhuis op Curaçao; een ikoon van vergane glorie, van de slang en haar ontkenning van de dood, totdat haar Minachtend draaide de chauffeur zich om, sloeg de voor-
onderverdeeld in vier wooneenheden. Haar façade, neoklas- laatste levensenergie was weggevloeid. Een ongrijpbare deur achter zich dicht en vertrok met zijn ronkende bus.
siek met door zeezout aangetaste, pastelgetinte muren. Ver- melancholie overspoelde mij toen het zacht deinende slan- Minutenlang bleven we samen achter in de stilte van het
sierd met houten trappen en balkons, die klaaglijk kreunden genlijf, vastgeprikt aan een hark, werd opgetild, in de sloot huis. Roerloos in mijn moeders armen, voelde ik haar
onder het sociale verval van de buurt. De achterkant van werd gesmeten en wegzonk naar de diepte. tweestrijd. Zou mijn slang worden gedood of zou ze wor-
het huis grensde aan de zee. De tweede verdieping, waar Zoals de heilige Cobra, die Boeddha tijdens zijn meditatie den gedoogd, geaccepteerd als een heilig symbool van ons
mijn ouders woonden, had een dakterras dat door een naar het Nirvana, beschermde tegen de storm die losbrak, geheim verbond. Ze tilde me zwijgend op en droeg me
dikke muur en een meter rotsige kust was gescheiden van heeft de slang als sacraal symbool ook mij inzicht ver- naar bed. Gezeten aan de rand van mijn bed streelde ze
de branding. schaft in het mysterie van het leven. Maar de sluimerende mijn trillende lijf, totdat de rust in mij terugkeerde en ik
Op babyfoto’s lig ik met een stupide glimlach extatisch slang in mijn prille Nirvana, werd door mijn familie ervaren uitgeput in slaap viel. Ik ben nooit meer met de schoolbus
in mijn moeders armen. Een sensuele Madonna met dikke als de belichaming van het kwaad, de erfzonde die mij voor meegereden en ben nimmer teruggekeerd naar de kleuter-
vlechten gewrongen in haar nek. Haar lange wijde rok, eeuwig uit het kinderparadijs zou verdrijven. school. De rest van het schooljaar bleef ik thuis.
gedrapeerd over de balkonmuur, een ontblote schouder, Ik was vier jaar oud en woonde in Suriname met mijn Daar leerde ik lezen en schrijven, puzzelen en bloemschik-
een trotse, liefdevolle blik naar mijn vader, de fotograaf. ouders, mijn oudste broer en mijn jongere zus. Met de ken, maar ook leven met de slang. Verborgen in mijn moe-
Achter haar glinstert in verkleurd zwart-wit het eeuwige traditioneel gele schoolbus werd ik dagelijks naar de kleu- ders schoot.
decor van de zee. terschool gereden en weer thuisgebracht. Op een middag
Mijn dionysische karakter ligt in mijn bevruchting besloten stopte de chauffeur voor ons huis en wachtte totdat ik XI Mijn oma’s tuin in Zorg en Hoop was haar heilig-
en is tijdens mijn kinderjaren ontloken. De spirituele en met mijn blikken boterhamtrommel de bus uit zou stap-
emotionele ontdekkingsreis van mijn leven bleef altijd pen. Toen ik niet verscheen liep hij naar achteren om te dom, haar veld van eer, waar rozen, zinnia’s, afrikaantjes
door Eros gevoed. Als kind heb ik bewust gekozen voor de kijken waar ik bleef. Hij vond mij geknield onder de pet- en madeliefjes schaamteloos bloeiden. De met bakstenen
exploratie van sensualiteit en heb andere kinderen - maar tycoat van een schoolvriendinnetje. Mijn hoofd verborgen omringde, gloeiende bloemperken waren omgeven door een
meestal volwassenen - betrokken bij mijn leerproces. tussen haar benen, haar broekje gekreukt rond haar enkels. tapijt van fijn wit schelpengruis. Dit tapijt werd dagelijks bij-
Ik ben hen dankbaar voor het inzicht in mezelf en het geharkt met een haast religieuze devotie. Als in een
Japanse prent lag de schelpenhuid in symmetrische

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

patronen, glinsterend in de middagzon. speelde een tevreden glimlach. Zonder dat ze er zelf erg van de Akropolis; de Papua-peetvader van het mannen-
Om half zeven ‘s ochtends en om twaalf uur ‘s middags in had, verschafte ze mij als troost het perfecte alibi voor huis in Nieuw Guinea.
waakte mijn oma in haar schommelstoel op de veranda als mijn eerste jongensliefde: mijn geheime idool uit vroeg
Cerberus de hellehond over haar heiligdom. Zij beschermde natte dromen in haar tuin. Na bijna twee decennia ontmoette ik hem voor het laatst,
haar geliefde tuin tegen grijpgrage kindervingers. mijn Indiase Prins. Nog steeds op de fiets, armoede nu
Soms zat ik naast haar en bewonderde haar strenge stoïcijnse XII Ik hield van mijn oma en vooral van haar uit- geëtst op zijn gezicht, misère vastgebeten tussen zijn in-
blikken als reactie op de plagerige, honende opmerkingen bundige tuin vol bloemen en fruitbomen. Maar de zoetste gestorte schouders. Toen ik hem wou omhelzen, deinsde
die zij door de voorbijlopende scholieren naar zich toe- vrucht in mijn oma’s Paradijs was haar jonge Hindoestaan- hij geschrokken terug. Ik had de code van onze verborgen
geslingerd kreeg. De brutaalsten rukten soms uitdagend se tuinman. Elke zaterdag liet hij zijn vrouw en kinderen geschiedenis verbroken. Als twee volwassen mannen, ver-
de knoppen van haar rozenstruiken. Als door een hond achter op zijn kleine boerderij buiten de stad en fietste scheurd door tijd, was elk intiem contact nu een perver-
gebeten vloog zij op uit haar schommelstoel en rende met hete kilometers zweet naar mijn oma’s tuin aan de siteit. Beschaamd stak hij zijn ruwe, eeltige hand naar mij
een stok achter de joelende kinderen aan. En ik zat ver- Madeliefjesstraat. Het knarsen van het schelpengrind on- uit. Een trieste glimlach ontblootte zijn verrotte tanden.
steend, verbijsterd over haar vernedering en de wreedheid der de fietsbanden, deed mijn maag krimpen van hartstocht Hij rook nu naar ranzige kokos olie en stonk naar oud
van mijn leeftijdgenoten. Want haar heiligdom was ook en verlangen. Mijn Hindoestaanse Ydolon op zijn verroeste zweet. Voorovergebogen over het stuur, de tenen vermoeid
mijn Tuin der Lusten, gevuld met kersen, guaves, mango’s, ros: de ultieme ridder van mijn acht prille jongensjaren. tegen versleten pedalen fietste hij mijn leven uit.
zuurzak, pommerak, kouseband, tajerblad en Spaanse pepers.
Zij schonken mij smaken, geuren en geneugten; zinnelijk Hij rook naar kokosolie en knoflook, kerrie en zweet, XIII Hoewel de Curaçaose landhuizen nu de pronk-
en zuiver. kruidnagels, tabak en natte aarde. Klein, donker, pezig en juwelen zijn van Monumentenzorg, lagen in de jaren vijftig
elegant sprong hij met een stralende glimlach van zijn fiets. de meeste plantagehuizen buiten Willemstad er onbe-
Ooit heb ik de furie van mijn oma opgeroepen door haar tuin Op blote voeten, tenen breed gespreid. Dansende wortels woond en verlaten bij. Hulpeloos en geïsoleerd stonden
aan te randen. Om het huwelijk van prinses Margareth van voor zijn gespierde benen, waarop zwart haar bewegende deze stille monumenten uit de slaventijd op heuvels in het
Engeland met de fotograaf Tony Snowdon te vieren, besloot patronen tekende. Zijn romp een magisch landschap van dorre landschap. Ze liggen op de prachtigste plekken van het
ik om met mijn zusje Marguerite een grote bruidstaart te donkerbruine welvingen, glanzend onder bezweet borsthaar. eiland. Verheven boven de dorpen die rond slavenhutten en
maken. Tijdens de middagsiësta van mijn oma slopen wij Een decor van vlees tussen het openhangende voordoek opslagplaatsen waren gebouwd, meestal op veilige oog-
de logeerkamer uit en begonnen in haar tuin een enorme van zijn gescheurde, versleten overhemd. Zijn gezicht: afstand van elkaar. Omringd door dominante cactussen,
moddertaart te kneden. Het modderdeeg kwam uit een gat benig, breed gespannen, fijn gesneden, kaken soms ge- datu’s, kadushi’s en infrou’s, die met strenge vingers gaten
dat wij hadden gegraven midden in het schelpenpad van schoren. Grote onschuldig ogende pupillen, verscholen prikken in de onverbiddelijke blauwe lucht. Imponerend,
de oprijlaan. Het omliggende schelpentapijt werd gebruikt onder de schaduw van zware wimpers. arrogant, met grote zalen, omringd door brede terrassen,
om de moddertaart te glaceren. Terwijl wij ijverig bezig wa- dikke stenen muren en Hollandse plavuizen ooit gebruikt
ren met de constructie van onze gigantische bruidstaart, Diep in mijn brandende ogen snoof hij mijn verlangen, als contragewicht in de onderbuik van de slavenschepen.
vlogen de balkondeuren met een klap open. Mijn oma in voelde mijn hartstocht kloppen tegen zijn gespannen dijen. In de door muurkanker geteisterde architectuur, gaapten
haar onderjurk, slaapplooien in haar gezicht, grijze vlech- Hij opende zich voor mij, teder en vol overgave. Hij was mijn grote donkere gaten, achtergelaten door gesloopte raam- en
ten recht en stug overeind, schreeuwde als Medusa haar oma’s tuinman, mijn Pygmalion, en ik zijn Lady Chatterly. In deurkozijnen. Koloniale relikwieën, ontbonden tot doods-
afschuw en ontzetting uit. Zij ranselde mij met een riem; aanbidding voor zijn gezwollen lid, in de schemering van koppen, met holle oogkassen in een versteende schreeuw.
haar woede striemde mijn billen, dijen, kuiten, romp en ar- het kippenhok, in de schaduw van fruitbomen in ons vergan-
men. Zij schreeuwde als een bezetene: was ik nu helemaal kelijke Paradijs. Nooit zal ik hem vergeten, mijn Krishna die Na de afschaffing van de slavernij in 1863 bloedde het
besodemietert om haar tuin, haar witte schelpenpracht te ik in brandende devotie vereerde als ik hem aan het eind plantageleven op Curaçao langzaam dood. In 1910 kreeg
verminken met een vies, zwart gat. En dat ook nog ter van de dag achter de garage met de tuinslang afspoelde. het de fatale nekslag door de constructie van de olieraf-
ere van zo’n achterlijke Engelse prinses uit de Libelle aan Zijn glanzende lijf druipend in de zinken teil, terwijl mijn finaderij Shell. De plantagearbeiders vertrokken uit de
wie ze absoluut geen boodschap had. Huilend vulde ik het nieuwsgierige vingers de geografie van zijn anatomie ex- dorpen naar de stad en de spaarzame agricultuur kwam
gat; snotterend en trillend probeerde ik de zwarte smet ploreerden. bijna tot complete stilstand. Ook de eigenaars van de ver-
op haar witte schelpenkleed schoon te harken. Tevergeefs. vallen plantages vertrokken naar de stad en woonden nu
Ik gaf toe dat het een puinhoop was en dat het me innig In het geheim liet hij zich als afgod door mij vereren en als kooplieden en handelaren in moderne, luxueuze villa-
speet. Nagloeiend van de striemen op mijn lijf beloofde ik respecteerde de onschuld van mijn passie. Hij onderrichtte wijken rond Willemstad. Plantagehuizen met klinkende
haar voortaan mijn devote hulp in de tuin. Mijn oma keek mij de diplomatie van discretie om onze oeroude rituelen heiligen namen zoals Santa Martha, Sint Willibrordus en
hoofdschuddend neer op haar wispelturige, klierige klein- ongestoord te kunnen volbrengen. Sint Sebastiaan, lagen veronachtzaamd overgeleverd aan
zoon. Zij sloot mij in haar vlezige armen, kuste me zacht, De tuinman als sensuele gids voor de opbloeiende jongen in de passaatwind die loeide door hun lege ingewanden. Kud-
201 terwijl haar snor prikte tegen mijn wang. Op mijn lippen het Hof van Eden. De Griekse leermeester in de schaduw den kabritu’s, Gods ecologische plaag voor alle eetbare

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

plantensoorten op het eiland, gebruikten de lege ruïnes huis in een dorp buiten de stad. Omringd door negers, kost was. Onze moeder bezat zelf immers een uitgebreide 203
als luxe stal. Ze bedekten het interieur met een vruchtbaar zonder supermarkt. Zelf was ik niet rouwig om de verhui- collectie lingerie. Meestal liep ze door de zalen van het
tapijt van generaties geitenkeutels, bezaaid met botergele zing. De buurjongens uit Mahaai hadden mij gebrandmerkt grote huis, met weinig meer om het lijf dan een pastel-
anglo’s en pastelgroene infrou’s of Spaanse juffers. als mariku en maakten mij het leven ondraaglijk. In die tijd kleurig slipje en een doorzichtig bijpassend topje.
De vervallen aristocratische architectuur werd ook het was mijn grootste passie flamencodanser te worden. Zij reageerde laconiek op de geschokte reacties van on-
favoriete decor voor illegale, buitenechtelijke neukpartijen. Ik danste op driftige hakken en zwierde met hartstochte- aangekondigd bezoek. Het was háár huis en voor haar
Erotische getuigenissen werden in naïeve, expliciete grafitti, lijke overgave op muziek uit mijn vaders Spaanse platen- echtgenoot en kinderen hoefde zij haar ranke lijf niet te
getekend en gekerft in de afgebladderde muren. collectie. Soms zagen de buurjongens mij dansen op het verbergen. Zij was mijn Madonna in babydol. Mijn contro-
Namen, nummers, anonieme contactadvertenties, spuitende balkon. Zij lachten en floten mij uit. versiële beschermengel tegen de plaaggeesten op school
fallussen en opengesperde vrouwendijen met druipende va- Ik verpulverde balkontegels op het ritme van castagnetten en en de fluisterende spoken die mij in de beklemmende duis-
gina’s, sieren nu wanden die -ooit familieportretten, Delfts boog uitdagend op hun honend applaus. Maar de doods- ternis van het grote, oude huis terroriseerden.
blauwe borden en gelithografeerde stillevens droegen. klap kwam, toen vanwege de opening van Astrid Salasars
De plantage huizen stonden ook bloot aan vandalisme en balletschool, mijn foto in de lokale krant prijkte. Op de XV Landhuizen zijn het wisselende decor geweest
ongebreidelde vernietigingsdrang. korrelige krantenfoto sta ik met een trotse glimlach in
Ze droegen littekens van losgeslagen woede alsof men ze demi-plié aan de barre. Felix in Wonderland als enige van mijn jeugd op de Antillen en hebben mijn jonge ziel
met handen en voeten wilde slopen, totdat er niets meer van jongen tussen een schare verlegen meisjes in tutu’s. verstrengeld met een levend verleden. Tussen manische me-
ze overbleef dan kalk en gruis tussen grijze diabaasrotsen. Ik werd de paria van de speelplaats en een maand later lancholie en tropische nostalgie prijken de spookhuizen Santa
Voor de bewoners van de dorpen rond de landhuizen waren vertrok ik van de balletschool, teleurgesteld omdat ik niet Rosa, Santa Martha en Santa Cruz. Ik draag ze overal met
het monumentale herinneringen aan de vernedering, ver- op spitzen mocht dansen. me mee in toeristische replica’s, gerangschikt op mijn
krachting en moord op hun Afrikaanse grootouders die de Landhuis Granbeuw lag op een heuvel, omringd door de Caribisch altaar en geëtst in mijn herinnering.
Europese meesters lijdzaam moesten dienen. Het waren Mondi, met alle varianten van stekelige flora, die God in In de grote donkere landhuizen is de pijnlijke geschiedenis
spookhuizen waar gekwelde geesten en verdoemde zielen zijn wijsheid heeft geschapen. Rondom het landhuis woon- van de zwarte slaven voor mij altijd tastbaar gebleven.
van vervloekte slaveneigenaars ronddoolden. In duistere den Antilliaanse families in eenvoudige huizen van steen Ik voelde de spanning van hun onbekende geschiedenis in
tropennachten is het gehuil en gejammer van mishandelde en hout. Kleine ondernemers en arbeidersgezinnen met grote hun onrustige adem gedurende de lange, donkere nacht.
slaven in holle echo’s te horen. Door bloed verroeste ket- schare kinderen; Zuid-Amerikaanse salsamuziek blèrde de Ik deelde een slaapkamer met mijn oudste broer omdat ik
tingen slepen rammelend door verlaten zalen. hele dag uit transistorradio’s. Maar ook in de ogen van bang was in het donker en steevast geloofde dat het spookte
De tragische schoonheid van de Curaçaose landhuizen heeft de nieuwe buren bleef onze familie excentriek. Geïsoleerd in huis. ‘s Nachts lag ik stokstijf in bed en onder de lakens
op mijn ouders een magische aantrekkingskracht uitgeoe- in de Mondi, woonden wij aan de sociale periferie tussen verborgen tasten mijn ogen de duisternis af.
fend. Beiden, kinderen uit het nageslacht van slaveneige- wantrouwen en verbazing. Wachtend, om ze ooit te kunnen zien, die onzichtbare wezens
naars en slaven, hebben zij opnieuw bezit genomen van het Ik had weinig contact met de zwarte buurtkinderen en die door het huis dwaalden.
geschonden erfgoed. Met liefde, kunst en kinderen bliezen werd vooral teruggeworpen op mijzelf. ‘s Middags, als ik De passaatwind blies door houten jaloezieën tegen de klap-
zij nieuw leven in de voorouderlijke architectuur. mijn huiswerk had gemaakt, mocht ik soms mee met mijn deuren van de slaapkamer die piepend kraakten.
grote broer op ontdekkingstocht in de Mondi. Het werd Maanlicht wierp lange slagschaduwen op de vloer.
XIV Toen ik zeven jaar oud was, woonde mijn familie snel duidelijk waar de stiekeme ontdekkingsreizen van de Sloffende voetstappen stopten voor mijn deur. Een benige
jonge Livingstones naar toe leidden. Verscholen achter een ivoren hand greep de klapdeur vast en duwde hem lang-
in de moderne villawijk Mahaai. In deze dominant witte cactushaag loerden wij middagen lang naar een beeldschoon zaam open. Ik had hem opgeroepen en hij was gekomen.
wijk werd onze mulattenfamilie getolereerd als de onver- buurmeisje dat, op het achterbalkon van haar ouderlijk huis, Oud en mager, vergeeld in een versleten zwart pak over een
mijdelijke aanwezigheid van de couleur locale. Het vurige fotoromannetjes las, haar teennagels lakte of haar benen wit overhemd met stijve boord. Een hoge hoed van zwart vilt
exotisme, waarvan mijn moeder de flamboyante ambassa- epileerde. In haar doorzichtige babydol waande zij zich on- boven zijn wijduitstaande oren. Diepliggende ogen gloeiden
drice was, bleek echter te grillig om te worden opgenomen bespied. Maar misschien was zij zich wel bewust van het triest en boosaardig uit donkere oogkassen. Traag en voor-
door de sissende sproeiers op de gladgeschoren gazons aan ritmisch hijgen en rukken van mijn broer en baadde zij zich zichtig kwam hij de kamer binnen, alsof de broze botten in
de Mahaaiweg. in zijn geheime adoratie. zijn lichaam ieder moment konden breken.
Vanuit de moderne villawijk, verhuisden wij naar landhuis Ik begreep niet precies waarom wij ons een weg moesten Versteend van angst lag ik in bed. Langzaam strekte hij
Granbeuw in het dorp Santa Rosa. De kinderen op school banen tussen venijnige cactussen, met gevaar voor een pak zijn hand naar mij uit. Warme urine sijpelde langs mijn klam-
keken vreemd op: hoe haalden wij het in ons hoofd om van slaag, om te kijken naar wat voor ons thuis dagelijkse me lichaam in het matras. Hij grijnsde met een brokkelig
het sociale klimrek in Mahaai af te dalen naar een vervallen gebit, bracht zijn vingers naar zijn lippen en draaide zich om.
Gebogen tussen spichtige schouders verdween hij door de
klapdeuren de duisternis in.

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

Mijn schreeuw verscheurde de stille nacht. staan en fluisterde in geheim conclaaf met mijn vader. rond het landhuis op de heuvel. Vanuit de verre omgeving
De volgende dag, na de siësta, nam mijn vader mij mee Autobanden, volgepropt met in petroleum gedrenkte lap- waren zijn - bijna twee meter hoge - gestileerde sculpturen
naar zijn atelier. Hij schilderde de oude man uit mijn kwade pen en trossen knoflook, werden met wijwater besprenkeld te zien.
droom volgens mijn aanwijzingen op een houten paneel. en bewierookt. Op een teken van mijn vader werden ze
Op deze manier werd de dolende geest van de Shon van naar de zolder gedragen en aangestoken. Zelf ben ik ook gekneed en gevormd door mijn vaders lief-
Granbeuw vastgelegd in verf zodat hij vrede kon vinden. des: zijn vrouw en zijn beeldhouwkunst. Het was een voor-
Het schilderij hing in mijn slaapkamer en bracht me, vreemd De processie verzamelde zich op het terras om het huis. recht om hem te mogen helpen met het gladschuren
genoeg, tot rust. Mijn vader erkende en visualiseerde mijn Een stinkende walm steeg op door de kapotte dakpannen. van zijn sensuele sculpturen. Een gestileerde kalkstenen
angst. Hij maakte mij meester van mijn verborgen gaven. Een ongrijpbare spanning trilde in de middaghitte. moeder, gebogen over een tweeling, vastgezogen aan haar
Plotseling vlogen uit alle zolderramen zwermen krijsende borsten. Abstracte vormen van heul, waarin scherpe fallische
Na de verhuizing naar landhuis Santa Cruz is het schilderij vleermuizen radeloos door het felle licht. Hun zwarte sil- uitstulpingen, zachte ronde ruimten penetreerden.
van het spook van Granbeuw verdwenen. Misschien discreet houetten fladderden in donkere golven uit de ruïne.
vernietigd door mijn vader. Vanaf die tijd ben ik zelf gaan In wanhopige patronen scheerden ze rakelings over de In het voetspoor van mijn vader, raspte ik met de fijnste
tekenen en schilderen. De sleutel van exorcisme door kunst hoofden van de geschrokken processiegangers. Met thea- vijl opnieuw over de stenen huid van de erotische vormen,
heb ik van mijn vader ontvangen. Het verroeste kleinood trale timing zette de pastoor het Onze Vader in. uit zijn inspiratie geboren. Met mijn smalle kinderhanden
bewaar ik in de schatkamer van mijn hart. Devoot knielden de gelovigen in heilig ontzag voor de dui- schuurde ik mijn knokkels tot bloedens toe open om ook
XVI Uit de verzameling landhuizen de wij hebben be- velse geest van de ‘Alma Sola’. de binnenkanten van de uitgeholde vormen te bereiken.
De houten vrouwentorso’s die ik met steeds fijner schuur-
woond, is landhuis Klein Santa Martha mijn meest geliefde. Daarna viel een geladen stilte. De hemel was weer blauw, paper bewerkte, waren mijn vaders erotische lessen aan
Toen mijn ouders haar ontdekten, lag ze als een trieste vredig kringelde de rook uit de openstaande zolderramen. zijn wispelturige zoon. De spanning van een vrouwennek
ruïne op een heuvel. Maar het uitzicht vanaf het terras Mijn vader schonk een glaasje cognac voor de priester en die overloopt in de vlakte van haar schouderbladen.
was adembenemend: het binnenwater van Santa Martha opende flessen bier voor de mannen. Er werd ook rum ge- Een strakke torso die opbloeit in de welving van vulkani-
met schiereilanden, omringd door heuvels die zich spiegel- sprenkeld om de voorouders te eren. Mijn moeder schonk sche borsten. Mijn jongensvingers met een huid van
den in de zoutpannen. Tussen de cactussen de kerktoren lamoenchiwater met ijsblokjes voor de vrouwen en kinderen. schuurpapier streelden haar glooiende onderbuik en on-
van het dorpje Soto, en dieper in het panorama: landhuis Iedereen leek heel tevreden. De volgende dag begonnen de derzochten de vallei tussen haar benen.
Groot Santa Martha en landhuis San Nicolaas. werkzaamheden en een korte tijd daarna trok onze familie Zo mocht ik mijn moeder, herschapen door mijn vader,
in het legendarische huis. vereren. Zo kon ik haar begeren in steen en hout. Zo deel-
Met de hulp van een lokale aannemer en arbeiders uit het de hij zijn kennis van de weelde van vrouwenvlees met zijn
dorp besloot mijn vader het landhuis weer bewoonbaar te XVII Henry Moore en Hans Arp zijn twee belangrijke leergierige zoon. In de stilte van zijn atelier transformeerde
maken. Maar het bleek dat de dorpsbewoners niet blij waren muzen voor het beeldhouwwerk van mijn vader. Uit zand- mijn vader dromen van vlees in verstilde, gepassioneerde
met het vooruitzicht in het landhuis te moeten werken. steen en hout schiep hij gestileerde vormen die liefde, sen- vormen. Zo werd ik ingewijd in de verslavende liefde voor
Volgens de dorpsoverlevering spookte het in ons landhuis. sualteit en soms eenzaamheid uitstraalden. Het hout vond de Muze van de levenskunst.
Tijdens een slavenopstand was een wrede witte ‘Bomba’ hij in de Mondi: dode omgevallen bomen met grillige takken
door wraakzuchtige slaven op het terras door paarden als verstilde dansers. De kalkstenen rotsblokken vond hij XVIII Landhuis Klein Santa Martha was een favoriete
gevierendeeld. Zijn kwaadaardige spiritu was nog steeds langs het gebuldozerde terrein rond wegen en huizencon- pleisterplaats voor kunstenaars en academici.
aanwezig en vervloekte zwarte indringers. Ten einde raad structies. Met een geoefend oog taxeerde hij vanuit de Soms organiseerden mijn ouders feesten met merengue’s
riep mijn vader de hulp in van de dorpspastoor. auto tijdens het rijden de kwaliteit van het kalksteen. en bolero’s tot zonsopgang. Pas dan vertrokken de be-
Op zondag na de mis vertrok een processie uit de kerk naar Wanneer de rots qua vorm en grootte aan zijn eisen vol- geesterde gasten om een duik te nemen in de nabijgelegen
het landhuis. De priester voorop in vol ornaat, gevolgd deed, stopte hij de auto en begon met bijl of machete baaien. Ik wilde de hele nacht opblijven om te kijken naar
door misdienaren en dorpsbewoners. Onder het prevelen de steen te keuren op hardheid en verborgen breuklijnen. de dansende, flirtende paren; maar aangeschoten van de
van Latijnse gebeden sprenkelde meneer pastoor wijwater Goedgekeurde stenen werden soms dwars door de cactussen stiekeme rumcola’s, werd ik rond middernacht onverbid-
op het terras. Misdienaren zwaaiden heftig met het wie- heen naar de auto gerold. Met vereende kracht van vrouw delijk naar mijn slaapkamer op zolder gestuurd.
rookvat. Bij de voordeur sloeg de priester een kruis en en kinderen werden ze ingeladen onder het geamuseerde
tikte driemaal met de crucifix tegen de deurpost. oog van voorbijrazende automobilisten. Op een zondagochtend, na een uitbundig feest, werd ik wak-
Schuchter schuifelde de processie het huis binnen, over In zijn kostbare vrije tijd werkte mijn vader het liefst in zijn ker door ruziënde stemmen op het terras. Een heftige ver-
geitekeutels heen, tussen cactussen door. De priester atelier. Hij hakte, beitelde, vulde en schuurde levensvor- bale confrontatie vond plaats tussen mijn vader en moeder
negeerde stoïcijns het onderdrukte gegniffel om de men uit dood materiaal. Het brede ommuurde terras met over solidariteit, liefde en overspel. Nieuwsgierig sloop ik
203 erotische graffiti op de muren. Bij de zoldertrap bleef hij zijn stompe zuilen, markeerde mijn vaders beeldentuin de trap af en vond mijn briesende vader in boxershorts.

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

Zijn pezige witte torso met bruine vlekken, bedekt met een XIX De voorzaal van ons landhuis was een toon- Op een middag stootte ik op een verroest stuk ijzer dat
t-shirt. Mijn moeder, kwetsbaar in haar transparante baby- uit de harde diabaas grond stak. Ik probeerde het los te
doll met tranen in haar ogen, stond schuldbewust en ver- kamer van beeldende kunst en binnenhuisarchitectuur. wrikken, maar het bleef muurvast verankerd in de aarde.
leidelijk naast een van zijn beelden op het terras. Het was een ruimte waar wij als kinderen niet mochten De implicatie dat het hier om een groot object ging deed
Zijn overspelige Muze Polyhymnia, die de grenzen van zijn spelen, maar meditatief gedrag op klassieke muziek of het de adrenaline in mijn bloed stijgen. Ik viel op mijn knieën
incasseringsvermogen steeds opnieuw tartte. lezen van een boek werd daar wel gestimuleerd. neer en begon verwoed te graven. Een kwartier later en
Ik rende naar mijn moeder en sloeg mijn armen bescher- De a-capellakoren in Gregoriaanse koralen en Grieks- opengeschuurde knokkels rijker, ontdekte ik de contouren
mend om haar heen. Plotseling werd ik mij bewust van de orthodoxe liturgieën, vormden in mijn herinnering de ach- van een wiel, vastgeklonken aan een ijzeren constructie.
sensuele warmte van haar naakte dijen en de vage geur tergrondmuziek voor de ontdekkingsreis door mijn ouders Ik had hulp nodig en keerde terug naar het landhuis op
van Chanel no 5 tussen de transparante plooien van haar boekenkast. de heuvel om mijn oudere broer te overtuigen mij te helpen
babydolI. Mijn vader keek ons aan, zijn woedende ogen Naast een collectie kunstboeken, waaronder Henry Moore, bij het opgraven van mijn schat. Mijn enthousiasme won het
verbijsterd. Een bliksemschicht pijn brak op zijn netvlies. Arp, Paul Klee, Gauguin en boeken over Afrikaanse kunst, van zijn scepsis en gewapend met schop en ‘piki’ keerden
Hij draaide zich abrupt om en stormde zijn atelier binnen. was er de encyclopedie van Griekse beeldhouwkunst, waar- wij terug naar de vindplaats. Na een half uur graven was
Vanuit de deuropening had mijn zusje de scène trillend gade- van de anatomische perfectie mij heimelijk deed sidderen. een gedeelte van een gietijzeren carrosserie ontbloot.
geslagen. Ze rende huilend naar mijn moeder die haar op- Maar ik kon ook kiezen uit de uitgebreide selectie aan Het bleek later het onderstel te zijn van een kanon, waar-
tilde en haar in haar armen koesterde. Een vleesgeworden theater, proza en poëzie. Vooral een in leer gebonden geïl- schijnlijk gebruikt tijdens een slavenopstand. Met de hulp
Madonna met kinderen, begeesterd door de Griekse tragedie. lustreerde editie van The Perfumed Garden van Omar Kha- van mijn vader en jongens uit de buurt is het uit de aarde
Dat is wat mijn vader moet hebben gezien, toen hij met yam, was mijn favoriet. Op hun huwelijksreis naar New uitgegraven en de heuvel opgetrokken. Op de hoek van
een bijl in zijn vuisten geklemd vanuit zijn atelier naar ons York had mijn vader het boek voor mijn moeder gekocht. het terras, rustend op de brede kantelen van het landhuis,
toeliep. Vlak voor ons hield hij stil, rood aangelopen, tril- In extase proefde ik het zand in de Arabische poëzie. heeft het jarenlang gestaan, als de stille herinnering aan
lende aders bonkend onder zijn bezwete huid. Mijn ogen streelden de erotische artdeco litho’s achter trans- een herontdekte strijdbaarheid.
Samen stonden wij voor een eeuwig moment bevroren in parante schutbladen. Theaterteksten van Garcia Lorca, Sartre,
de tijd. Ik trad uit mijzelf en keek op ons neer, naast zijn lonesco en Hugo Claus voedden mijn levenshonger. De Ame- XX In de tijdscapsule van door zonlicht verbleekte
vormen van heul, zijn idolen in steen en vlees. Met een rikaanse Signetpocket uitgaven van Tennessee Williams’ to-
oerschreeuw sprong hij op het brede voetstuk van zijn lief- neelstukken, geïllustreerd met zwart/wit foto’s uit de film- herinneringen doemen de contouren op van de bijkeuken.
desmonument en hakte er met zijn bijl op in. Brokstukken versies, spraken tot mijn verbeelding en waren fragmenten Naast het grote landhuis op het brede terras stond dit
steen doorkliefden de strakblauwe lucht. Hij duwde de ge- in de legpuzzel van mijn jeugd. Geöxideerde iconen uit kleine gebouw, zoals ik mijzelf zag ten opzichte van de
broken resten van zijn vormen van heul van het voetstuk. mijn puberale paradijs. familie: fier en onafhankelijk met een zwartgeblakerde
Ronde stenen vormen sidderden, braken open en bloedden Wij woonden ver uit de stad en ver uit de buurt van schoorsteen als een felle erectie tegen de lucht.
gruis en stof. schooivriendjes en het sociale leven dat daarmee gepaard Binnenin stond een open oven, ingemetseld als een stenen
In dionysische extase sprong hij van de lege sokkel. ging. Wij hadden geen televisie en de boek- en plaatkeuze bedstee. Hete middagen lang lag ik in de koele schaduw van
Onder het slaken van ritmische oerkreten begon hij alle werd grotendeels gedicteerd door de smaak van mijn ouders. de oven, opgekruld met kussens, boeken te verorberen.
beelden op het terras in elkaar te hakken. Hij stootte ze Wij moesten naar alternatieven zoeken om onze eigen fan- Tijdens het lezen scheurde ik hoekjes en soms zelfs hele
van de brede terrasmuren, waarna ze de heuvel afrolden. tasieën vorm te geven. Mijn activiteiten buitenshuis waren randen van de pagina’s af. Ik liet de stukjes papier lang-
Hij rende ze achterna om ze met zijn bijl in nog kleinere vooral gericht op archeologische expedities. zaam smelten op mijn tong, zoog de smaak op en kauwde het
stukken te verpulveren. Hij gaf terug aan Moeder Aarde, Een jonge aantrekkelijke oom, op wie ik in stilte verliefd tot een zachte moes die ik in etappes inslikte. Het waren
de stenen idolen die zij hem geschonken had. Hij stortte was, gaf mij op mijn twaalfde verjaardag mijn eerste ge- lekkere maar saaie boeken: de Kameleonserie voor jon-
neer op de stoffige landweg en brak in snikken uit. bonden kunstboek over Toetanchamon. De schat van deze gens bijvoorbeeld smaakte naar lichtzure lijm en gerookt
Mijn moeder, roerloos, bevroren, keek ademloos naar mijn farao, ontdekt door Lord Carnarvon en Howard Carter, in- hout en liet een zoete smaak achter. De Prismapockets
vaders exorcisme en klemde ons tegen zich aan. spireerde mij om in de Mondi naar de schat van landhuis met Biggle’s avonturen smaakten iets bitterder, maar de
De Madonna van vlees voelde zijn liefde sidderen door Santa Martha te zoeken. In de ruïnes van ommuurde jongensboeken waren te braaf naar mijn smaak en ik miste
haar lijf. Zij omarmde hem in zijn kinderen, vastgeklonken geitenkralen, tussen venijnige doornen van divi divi’s, de pittige prikkeling van erotiek in de flauwe polderverha-
aan haar lichaam. Zij omsloot hem voor eeuwig in haar anglo’s en cactussen groef ik naar resten uit het koloniale len. De bitterzoete smaak van de spannende boeken voor
bloedend hart. verleden: porseleinen potscherven, gietijzeren lamphouders volwassenen, die ik tijdens de siësta-uren stiekem las, was
en gebroken slavenkettingen. ongeëvenaard. Misschien omdat het verboden vruchten
waren, die ik niet mocht proeven. Omdat ik geen sporen kon
achterlaten, sneed ik met een scheermes een leeg schut- 205
blad uit een verboden boek, scheurde het in dunne

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

reepjes om heimelijk al mijn zintuigen te prikkelen met de XXI Tijdens mijn elfde jaar ging ik met mijn ouders en kunst en voelde mij, voor het eerst in New York, weer
erotische dilemma’s van Tennessee Williams, James Baldwin mijn oudste broer voor het eerst mee op vakantie naar Ne- thuis. Hoewel ik het niet begreep, stoorde de afwezigheid
en Jean Genet. derland. Vanuit Curaçao, op weg naar Amsterdam, maakten van witte mensen in Brooklyn en van zwarte mensen in de
wij een tussenstop in New York om enkele weken bij verre musea en galeries, mij erg.
Mijn familie gebruikte de nieuwe keuken binnen in het familie van mijn moeder te logeren. Ik was overweldigd Ik voelde de ontastbare, raciale spanning als een cocon
landhuis. De oude bijkeuken buiten kreeg de functie van door de enorme dimensies van het grauwe beton in de om ons sluiten. Onze bizarre mulattenfamilie balanceer-
een speelkamer, de gameroom voor de kinderen. Maar in vuile stalen jungle. de als koorddansers op tournee boven de gesegregeerde
plaats van televisie en flipperkast, tafelvoetbal of tafel- De gigantische grijze wolkenkrabbers, lichtjaren verwijderd maatschappij.
tennis, had onze kamer hangmatten, boeken, legpuzzels, van de pastelkleurige stucco van Willemstad en de wit- Op een middag nam mijn broer mij mee naar een cinema
een draagbare platenspeler op batterijen en overal muur- geschilderde houten koloniale architectuur van Parama- op 42nd Street. Wij zagen Zulu het technicolorspektakel
schilderingen. M’n oudere broer, m’n zusje en ik mochten ribo. De brede Amerikaanse snelwegen die met bruggen en over de Zulu-oorlog tegen de Engelsen aan het eind van de
onze creativiteit de vrije loop laten binnen ons domein. tunnels de stad doorkruisten, de glanzende auto’s met hun vorige eeuw in Zuid-Afrika. In het duister kromp ik ineen
Ieder kreeg muren tot zijn beschikking om met verf vorm ruime pluche interieurs, de overdaad in winkelcentra en su- van angst voor de ‘woeste’ Zulu-krijgers. Op het ritme van
te geven aan zijn innerlijke roerselen. M’n oudste broer permarkten: de opgeblazen arrogantie van de schijnbaar dreigende drums en onder het slaken van bloedstollende
beperkte zich tot één muur en schilderde in de stijl van onverwoestbare American Dream in de vroege jaren zestig. kreten, doorboorden zij Engelse soldaten, alvorens zij zelf
Giacometti een spichtige alïen, een extra-terrestial uit de als hondsdolle dieren werden afgeschoten.
Marsiaanse kronieken van Ray Bradbury. Soms lag hij ‘s Onze Amerikaanse familie woonde in een ‘brownstone’ in
avonds, samen met zijn vader, op de rand van de brede een zwarte wijk van Brooklyn. De atmosfeer uit Baldwin’s Tijdens de laatste dagen van ons verblijf in New York braken
terrasmuur de schitterende sterrenhemel te bewonderen. boeken was duidelijk tastbaar in de levens van de zwarte in Harlem, in de strijd om gelijke burgerrechten rassenrel-
Mijn vader leerde hem de diverse constellaties te herkennen middenklasse waarin ik werd ondergedompeld. De familie len los. Alle televisietoestellen van onze Amerikaanse fami-
en hun ogen tastten in het koninkrijk van planeten naar bestond uit een oom, een tante en een negen jaar oud lie waren afgestemd op de grimmige zwart-wit beelden:
afgezanten in ufo’s. neefje, allen extralarge alsof ontworpen door de Colombi- zwarte mensen die supermarkten leegroofden, in brand
aanse kunstenaar Fernardo Botero. Het huis was de nacht- staken en neergemaaid werden door waterkanonnen van
Als een glimlachende, gevlekte technicolor Christus die merrie van een interieurontwerper, met veel kitsch, trans- de witte National Guard. Ik zag hoe politiehonden zwarte
huilde, schilderde m’n zusje haar portret van mijn vader. parant plastic hoezen over de extralarge bloemetjessofa’s betogers naar de keel vlogen en gummiknuppels neerdaalden
Zijn Jackson-Pollockhuid, in spetters pigment, hechtte en fauteuils. Nephouten kasten, gevuld met reclameglazen op schedels en ruggengraten van mensen die maar al te
zich later ook op haar huid. De christussymboliek was een en prullaria. Plastic bloemen, stoffig in porseleinen vazen veel leken op de buurtbewoners en mijn familie in Brooklyn,
neerslag van de rijk geïllustreerde kinderbijbel waaruit en reproducties van romantische landschappen in vergulde Curaçao en Suriname.
mijn moeder als een volleerd actrice voorlas. lijsten tegen een behang van een Schots ruitjesmotief. Toen wij de dag daarop naar Amsterdam doorvlogen, wees
Wat vooral een grote indruk op mij maakte, was de kako- mijn vader mij vanuit het vliegtuigraam de nog smeulende
Mijn relatie met m’n zusje speelde zich vooral af in het Bar- fonie van de op verschillende netten afgestemde televisie- resten van de rellen in Harlem. Een verbitterde trek gegrift
bie- en Kenhuis dat ik via haar had weten te bemachtigen. toestellen, die door het hele huis waren verspreid. rond zijn lippen, een eeuwenoud verdriet versluierd in zijn
De geslachtsloze poppen waren het medium om het rol- ogen.
lenspel van onze ouders uit te spelen. M’n zusje bespeelde Mijn ouders ontsnapten vaak naar Manhattan om theaters,
door Ken onze tolerante vader; ik speelde door Barbie onze galeries en musea te bezoeken. Omdat ik niet erg goed kon XXII De eerste impressie van ‘Het Koude Kikkerland’
extravagante moeder. Geïnspireerd door Edward Munch opschieten met mijn neefje, die ik Porgy Pig had gedoopt, zoals mijn moeder Nederland omgedoopt, was een natte
schilderde ik haar op de muur als een cyclopische zeemeer- werd ik gelukkig door hen op sleeptouw meegenomen. compositie in grijs en baksteen bruin. Het was een klas-
min met ontblote borsten, omringd door embryo’s. Op de Het Museum of Modern Art bleek een ultieme openbaring. sieke zomer, het regende en het was erg koud.
muur ernaast schilderde ik mijn vader als een eenzame pro- Eindelijk stond ik oog in oog met kunst die ik voordien In trui en regenjas liep ik bibberend naast mijn ouders
feet met wapperende baard tussen verdroogde cactussen in alleen op reproducties in boeken had ervaren. De adem door de Kalverstraat, gecharmeerd door de Madurodam-
de woestijn. Mijn zelfportret schilderde ik in zwart-wit, als stokte in mijn keel en ik verstilde in ontzag vastgenageld dimensie van Amsterdam na onze weken in de New Yorkse
een kale, uitgeteerde junkie, geflankeerd door een naakte voor ‘La Grande Nue’ van Modigliani. Meer dan levens- metropolis. Verkleumd registreerde ik de beleefde maar
man en een zwangere vrouw. groot keek zij uitdagend op me neer. De rollen waren nu onverhulde verbazing van de melkwitte mensen over onze
omgedraaid; niet langer was ik de voyeur van haar sensuali- bizarre, bruin gespikkelde negerfamilie.
De oude bijkeuken was mijn eerste atelier, waar de schaduw teit, maar was zij het die mij observeerde in de majesteit van Wij logeerden in Oud-Zuid op kamers bij een Hollandse
van mijn ziel haar hoogste lied zong en mijn vingers tastten haar schaamhaar, naakt en ongenaakbaar. Als in een trance hospita, een verre kennis van mijn moeder. In mijn ogen
naar de ingewanden van mijn eigen Muzen. zweefde ik urenlang door het walhalla van de moderne was zij een hypocriete, calvinistische heks en in haar ogen
205 was ik een onuitstaanbaar verwend monster.

Nomade in Niemandsland: Kroniek van een koloniaal orgasme

De sfeer in het donkere, muffe, burgerlijke huis was om te toen zij mij aan het eind van hun vakantie kwamen Door Gabriel Garcia Mârquez, Luis Borges en Juan Rulfo
snijden. Ik veroorzaakte de definitieve kortsluiting door op ophalen. In het vliegtuig op weg naar Curaçao, glijdend werden wij ingewijd in het ondoorgrondelijke
een avond een hysterische woedeaanval te ensceneren. door het luchtruim, was er een onuitgesproken helderheid mysterie van de Terra Incognita. Door de zalen van het land-
Zo lukte het mij om mee te kijken naar een liveoptreden tussen ons drieën. Het lot van de kunstenaar was nu het huis galmden nu melancholieke klanken van Javier Solis,
van Jacques Brel in Carré op de zwart-wit tv in de huis- brandmerk van mijn leven. Gezalfd door God in de ge- Carlos Gardel en Yma Sumac over Azteekse paradijsvogels
kamer van de hospita. daante van een dove, grijze stotteraar, een flamboyante met bonte vleugels van liefde en verraad.
Mijn oudste broer begon zijn studie aan de medische facul- Schepper, mijn Koning van het ‘Koude Kikkerland’. Door de exodus naar Mexico leerde ik de pijnlijke bevrijding
teit van de Universiteit van Amsterdam. Mijn ouders ont- van onthechting. Mijn collages werden van de muur ge-
vluchtten de sombere kamer en trokken samen verder op XXIII Toen de ‘latino-bug’ na mijn vaders vakantie in rukt, maar vooral landhuis Klein Santa Martha met haar
vakantie naar Spanje, Griekenland en Joegoslavië. schitterende panorama liet een grote leegte achter.
En ik werd in het Limburgse Ravenbos als tijdelijke vondeling Mexico zich eenmaal in hem had vastgezogen, kreeg de Boeken, platen, meubilair en de grote sculpturen van mijn
achtergelaten bij mijn peetvader, de dove schilder Charles hele familie de Mexicaanse koorts. Geïnspireerd door zijn vader werden verkocht en verdwenen van de heuvel, een
Eyck. Rond mijn geboorte arriveerde deze Limburgse kun- verhalen, besloot onze familie naar Mexico te verhuizen. onbestemd lot tegemoet. En ook ik verliet in existentiële
stenaar op Curaçao met de opdracht een muurschildering Mijn vader had tijdens zijn vakantie, ver van vrouw en kin- verwarring mijn geboorte-eiland. Gekneed door creati-
te maken voor het postkantoor in Willemstad. Zijn kunst- deren, zijn onbekende achterland ontdekt. Daar woekerden viteit en seksualiteit werd mijn kwetsbare identiteit door
werk werd echter afgewezen omdat het niet voldeed aan zijn indiaanse wortels in revolutie en vernieuwing in ‘La het luchtruim gekatapulteerd.
de wens van zijn opdrachtgevers uit het koloniale bestuur. Tierra Sagrada’. Op zilverkleurige aluminium vleugels, gleed mijn puberziel op
In plaats van een ode op de olie-industrie van de Shell, Voor mijn ouders was het experiment in het multiculturele zoek naar haar bestemming in het nieuwe Terra Incognita,
schilderde Charles Eyck een ode aan de zwarte Antilliaanse laboratorium van de Antillen mislukt. Hun afwijzing van het een Nomade in Niemandsland.
bevolking. Fiere vissersvrouwen, met manden vis op het koloniale systeem, gebouwd op de pijn van slavernij, had
hoofd gebalanceerd, als zwarte Gratiën in sensuele pen- vooral te maken met een overdosis aan Europese identiteit. Felix de Rooy
seelstreken. Pezige vissers die voorovergebogen hun bo- Zij lieten zich niet langer indoctrineren door koloniaalcultu-
ten repareren en hun netten uitwerpen over de zee, tegen rele referenties en visies. Mijn ouders keerden zich af van Amsterdam (1995)
een decor van slavenhutten en eeuwige cactussen. Na een het oude kille Europa, waar mijn overgrootvaders uit waren Colums voor Contrast
grimmige confrontatie verdwenen de meer dan levens- weggevlucht.
grote panelen naar de kelders van het Curaçaose Museum. Als voorbereiding op de Mexicaanse ‘exodus’, schoolden
Mijn ouders adopteerden de gepassioneerde kunstenaar mijn ouders hun kinderen om met de beeldende kunst van
die bijna een jaar op Curaçao bleef wonen. Hij werd mijn Rufino Tamayo, Wilfredo Lam, David Siquieros en Frida
peetvader en kon mij als krijsende baby rustig krijgen door Kahlo.
voor mij te tekenen in magische gebaren met houtskool
toverend op papier.

Als een onstuimige aan hallucinaties verslaafde tijdbom 207
ontmoette Charles Eyck mij weer elf jaar later in het
Ravenbos. Hij gaf mij een ontwenningskuur van figura-
tieve kunst, boeddhistische relativering en dionysische
levenslust. Met zijn bizarre familie, zijn bacchantische
Zweedse vrouw en zijn gehandicapte dochter in een rol-
stoel, voelde ik mij weer thuis. Ik heb de gelukkigste va-
kantie uit mijn jeugd doorgebracht in het majestueuze huis
en het indrukwekkende atelier van deze duivelskunstenaar.
Door kunst, gebaren en krabbels op een altijd aanwezig
notitieboek, communiceerde hij zijn soms kinderlijke spon-
taniteit. Zijn kakelende lach, zijn intense concentratie en
zijn onuitputtelijke creativiteit vulden mij en konden mijn
onbestemde honger eindelijk stillen.
Een rustige, verzadigde zoon gaf hij mijn ouders terug

207

Cliff San a Jong | Portrait of Felix

Oil on Canvas (1990)

The testament of my ego 209
in the museum of my mind

Dedicated to

Talma Beatrice Ten Meer & René André de Rooy
Barbara Maria Martijn

Cliff San a Jong | Portrait of Felix

Oil on Canvas (1990)

VISUAL ARTS Felix René de Rooy
THEATER
FILM Felix de Rooy is een ‘renaissance man’. Een briljant beeldend kunstenaar
maar ook een gepassioneerde film- en theatermaker, tentoonstellingsmaker,
opiniemaker en dichter.
Hij is een van de oprichters van Theater Cosmic in Amsterdam.
Werkend vanuit zijn Surinaamse-, Antilliaanse en Nederlandse roots
is hij voortdurend op zoek naar de universele kern van het bestaan.

Hij heeft zichzelf meermaals getypeerd als koloniaal orgasme, als buiten-
echtelijke bastaard geschrapt uit het Europese Testament: “Zo ontsnap ik de
gevangenis van genetische en historische identiteit. Gevlucht naar het
mythische land van La Race Mélangée: het Niemandsland van het vuilnisbak-
kenras. The Invisible Race dat zich - met een door onderdrukking en twijfel
gesnoerde mond - grenzeloos en anarchistisch vermenigvuldigt. Onderhuids
en tussen de lakens, tegen raciale ontkenning en nationale afstoting in.”

Felix de Rooy is zowel nationaal als internationaal meerdere malen bekroond
voor zijn werk.

EXHIBTIS