๑๑๔ ปี กรมท่ดี นิ ๑๕๑
(๔) คณะรัฐมนตรีให้ออกจากต�ำ แหน่ง
ในกรณีที่มีการพ้นจากตำ�แหน่งตามมาตรานี้ ให้คณะรัฐมนตรีแต่งต้ังผู้ทรงคุณวุฒิเป็น
กรรมการแทน กรรมการทีไ่ ด้รบั แต่งต้งั เข้าแทนนี้ย่อมอยู่ในต�ำ แหน่งได้เพียงเท่าก�ำ หนดเวลาของผ้ซู ึง่ ตนแทน
มาตรา ๑๗ การประชุมของคณะกรรมการ ต้องมีกรรมการมาประชมุ เกินกว่ากึ่งหนึง่ จึงเป็น
องค์ประชมุ
มาตรา ๑๘ ในเมื่อประธานไม่อยู่ในที่ประชุม ให้กรรมการเลือกต้ังกนั ขึ้นเองเป็นประธาน
มาตรา ๑๙ การลงมติวินิจฉัยข้อปรึกษานั้นให้ถือเอาเสียงข้างมากเป็นประมาณ
กรรมการคนหนึ่งย่อมมีเสียงหนึ่งในการลงคะแนน ถ้ามีจำ�นวนเสียงลงคะแนนเท่ากัน
ให้ประธานในทมี่ปารตะรชามุ อ๒อ๐ก๑เส๔ีย[๑ง๔เพ]ิ่มใขหึ้น้คไณด้อะีกกเรสรียมงกหานรึ่งมเปีอน็�ำ นเสาียจงหชนี้ข้าาทดี่ ดังต่อไปนี้
(๑) วางนโยบายการจัดที่ดิน เพื่อให้ประชาชนมีที่ดินสำ�หรับอยู่อาศัยและหาเลี้ยงชีพตาม
ควรแก่อตั ภาพ
(๒) วางแผนการถือครองที่ดิน
(๓) สงวนและพฒั นาที่ดินเพือ่ จดั ให้แก่ประชาชน
(๔) สงวนหรือหวงห้ามที่ดินของรัฐซึ่งมิได้มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครองเพื่อให้ประชาชน
ใช้ประโยชน์ร่วมกนั
(๕) อนมุ ัติโครงการการจัดทีด่ ินของทบวงการเมือง
(๖) ควบคมุ การจัดที่ดินตามประมวลกฎหมายนี้และกฎหมายอื่น
(๗) ปฏิบตั ิการเกี่ยวกับที่ดินตามทีค่ ณะรฐั มนตรีมอบหมาย
(๘) มอบหมายให้ทบวงการเมืองที่เกี่ยวข้องดำ�เนินการเกี่ยวกับอำ�นาจหน้าที่อย่างใด
อย่างหนึ่งในมาตรานี้แทนคณะกรรมการได้ตามทีเ่ หน็ สมควร
(๙) ปฏิบตั ิการอื่นตามทีบ่ ญั ญตั ิไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอืน่
(๑๐) วางระเบียบหรือข้อบังคับกำ�หนดหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการจัดที่ดินหรือเพื่อ
กิจการอืน่ ตามประมวลกฎหมายนี้
ระเบียบหรือข้อบงั คับทีเ่ กี่ยวข้องกบั ประชาชน ให้ประกาศในราชกิจจานเุ บกษา
มาตรา ๒๑ ให้รัฐมนตรีดำ�เนินการตามมติของคณะกรรมการ และมีอำ�นาจมอบหมายให้
ทบวงการเมืองทีเ่ กี่ยวข้องดำ�เนินการใดๆ อันเกีย่ วกับการจดั ทีด่ ินได้ และถ้าสามารถท�ำ ได้ ให้ทบวงการเมือง
ที่เกี่ยวข้องปฏิบัติการให้เป็นไปตามที่ได้รับมอบอำ�นาจไปน้ันโดยไม่ชักช้า และเพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้
ให้เจ้าพนักงานของทบวงการเมืองเช่นว่านั้นมีอำ�นาจหน้าที่อย่างเดียวกับพนักงานเจ้าหน้าที่ตามที่กำ�หนดไว้
ในประมวลกฎหมายนี้
ในการมอบอำ�นาจให้ทบวงการเมืองดำ�เนินการตามความในวรรคก่อน รัฐมนตรีจะให้ทบวง
การเมืองเช่นว่านั้นเบิกเงินในงบประมาณของกรมที่ดิน ไปใช้จ่ายตามรายการในงบประมาณแทนกรมที่ดิน
กไ็ ด้
มาตรา ๒๒ ให้รัฐมนตรีและพนกั งานเจ้าหน้าที่ที่รฐั มนตรีมอบหมายมีอ�ำ นาจ ดงั ต่อไปนี้
(๑) มีหนงั สือเรียกบุคคลใดๆ มาชี้แจงข้อเท็จจริงหรือแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการจดั ทีด่ ิน
และให้ส่งเอกสารหลกั ฐานหรือสิง่ อื่นทีเ่ กีย่ วข้องมาประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการ
_๑_๔__[๑__๔_]_ _ม_า_ต_ร_า__๒__๐__แ_ก_ไ้ _ข_เ_พ_ม่ิ _เ_ต_มิ _โ_ด_ย_พระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๓) พ.ศ. ๒๕๒๖
๑๕ ๒ ๑๑๔ ปี กรมที่ดนิ
(๒) เข้าไปยังสถานที่หรือที่ดินของทบวงการเมือง องค์การของรัฐหรือเอกชนเพือ่ ตรวจสอบ
เรือ่ งต่างๆ ที่เกีย่ วกบั การจัดที่ดิน และให้มีอ�ำ นาจสอบถามข้อเทจ็ จริง เรียกเอกสารหลกั ฐาน หรือสิ่งอื่นที่
เกีย่ วข้อง จากบุคคลที่อยู่ในสถานทีห่ รือที่ดินเช่นว่านั้น มาตรวจพิจารณาได้ตามความจำ�เป็น ในการนี้บคุ คล
เช่นว่าน้ันต้องให้ความสะดวกแก่คณะกรรมการและพนกั งานเจ้าหน้าทีต่ ามสมควร
มาตรา ๒๓ ในการใช้อำ�นาจหน้าที่ตามประมวลกฎหมายนี้ พนักงานเจ้าหน้าที่และ
เจ้าพนักงานของทบวงการเมืองซึ่งมีอำ�นาจหน้าที่อย่างเดียวกับพนักงานเจ้าหน้าที่ตามความในมาตรา ๒๑
ต้องมีบตั รประจำ�ตัว และแสดงแก่บุคคลที่เกี่ยวข้อง
มาตรา ๒๔ ให้ถือว่าพนักงานเจ้าหน้าที่และเจ้าพนักงานที่ปฏิบัติหน้าที่ตามความในประมวล
กฎหมายนี้ เป็นมเจา้าตพราน ัก๒งา๕น๑ต๕า[ม๑ค๕ว] ามเพหื่อมปารยะในโยกชฎนห์ใมนากยาลรจกั ัดษทณี่ดะินอหารญือาการสำ�รวจความอุดมสมบูรณ์ของดิน
คณะกรรมการจะจดั ให้มีการสำ�รวจทีด่ ินกไ็ ด้
เมื่อเป็นการสมควรจะสำ�รวจที่ดินในท้องที่ใด ให้คณะกรรมการประกาศท้องที่น้ันเป็นเขต
สำ�รวจที่ดินในราชกิจจานเุ บกษา และให้ปิดประกาศน้ัน ณ ทีว่ ่าการอำ�เภอและบ้านก�ำ นนั ในตำ�บลทีอ่ ยู่ใน
เขตส�ำ รวจ ประกาศของคณะกรรมการดังกล่าวให้มีแผนทีป่ ระเมินเขตที่ดินทีก่ ำ�หนดให้เปน็ เขตสำ�รวจทีด่ ิน
ไว้ท้ายประกาศด้วย แผนที่ดงั กล่าวนี้ ให้ถือว่าเปน็ ส่วนแห่งประกาศ
มาตรา ๒๖ ภายในเขตส�ำ รวจทด่ี นิ ตามความในมาตรา ๒๕ ใหผ้ มู้ สี ทิ ธใิ นทด่ี นิ หรอื ผคู้ รอบครอง
ที่ดินซึง่ อยู่ในเขตส�ำ รวจทีด่ ิน มีหน้าที่
(๑) แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในท้องที่ซึ่งที่ดินตั้งอยู่ภายในระยะเวลาที่ผู้ว่าราชการจังหวัด
ประกาศก�ำ หนด ตามแบบและวิธีการที่ก�ำ หนดในกฎกระทรวง ในกรณีเช่นนี้จะจดั ให้บุคคลอืน่ แจ้งแทนก็ได้
(๒) นำ�หรือจัดให้บุคคลอื่นนำ�พนักงานเจ้าหน้าที่ไปชี้เขตที่ดินซึ่งตนมีสิทธิหรือครอบครองอยู่
ในเมือ่ ได้รับคำ�บอกกล่าวจากพนักงานเจ้าหน้าทีล่ ่วงหน้าเปน็ เวลาอนั สมควร
(๓) ลงชือ่ รับรองการสำ�รวจทีด่ ินของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามทีเ่ ปน็ จริง ในกรณีทีจ่ ดั ให้บคุ คล
อืน่ น�ำ ชี้เขตทีด่ ินให้บคุ คลซึ่งนำ�ชี้เขตทีด่ ินเป็นผู้ลงชือ่ รบั รองการส�ำ รวจที่ดินแทน
มาตรา ๒๗ นอกจากที่ดินที่ส่วนราชการหรือองค์การของรัฐนำ�ไปจัดตามกฎหมายอื่นแล้ว
อธิบดีมีอำ�นาจจัดที่ดินของรัฐซึ่งมิได้มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครอง ให้ราษฎรเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยและทำ�มา
หาเลี้ยงชีพได้ ท้ังนี้ ต้องเปน็ ไปตามระเบียบ ข้อบงั คบั ข้อก�ำ หนด และเงือ่ นไขที่คณะกรรมการก�ำ หนดซึ่งให้
รวมถึงรายการดงั ต่อไปนี้ด้วย คือ
(๑) จำ�นวนที่ดินที่จะแบ่งให้ครอบครอง
(๒) หลักเกณฑ์สอบสวนคดั เลือกผู้เข้าครอบครอง
(๓) วิธีที่ผู้เข้าครอบครองพึงปฏิบัติ
(๔) หลกั เกณฑ์การชดใช้ทุนทีไ่ ด้ลงไปในทีด่ ินนั้น และการเรียกค่าธรรมเนียมบางอย่าง
(๕) กิจการที่จำ�เป็นสำ�หรบั การจัดแบ่งทีด่ ิน
ระเบียบ ข้อบังคบั ข้อกำ�หนด และเงื่อนไขของคณะกรรมการ ให้ประกาศในราชกิจจานเุ บกษา
________________________________
๑๕[๑๕] มาตรา ๒๕ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยประกาศของคณะปฏวิ ตั ิ ฉบบั ท่ี ๓๓๔ ลงวนั ท่ี ๑๓ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๑๑๔ ปี กรมทด่ี ิน ๑๕๓
มาตรา ๒๗ ทวิ๑๖[๑๖] ในกรณีที่ผู้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินหรือผู้ซึ่งได้
ครอบครองและท�ำ ประโยชนใ์ นทด่ี นิ ตอ่ เนอ่ื งจากบคุ คลดงั กลา่ ว ไดย้ น่ื ค�ำ รอ้ งขอผอ่ นผนั การแจง้ การครอบครอง
ตามพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ก่อนวันที่ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้
ใช้บังคับและผู้ว่าราชการจังหวัดยังไม่ได้มีคำ�สั่ง ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณาสั่งการให้เสร็จสิ้นโดย
ไม่ชักช้า แต่ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิผู้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินนั้นที่จะใช้สิทธิตามมาตรา ๒๗ ตรี แห่ง
ประมวลกฎหมายนี้
มาตรา ๒๗ ตรี๑๗[๑๗] เมื่อผู้ว่าราชการจงั หวดั ได้ประกาศก�ำ หนดท้องที่และวนั เริม่ ต้นของ
การส�ำ รวจตามมาตรา ๕๘ วรรคสอง ผู้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในทีด่ ินอยู่ก่อนวนั ทีป่ ระมวลกฎหมายนี้
ใช้บงั คบั โดยไม่มหี นงั สือส�ำ คญั แสดงกรรมสิทธทิ์ ด่ี ิน และมไิ ด้แจง้ การครอบครองตามมาตรา ๕ แห่งพระราช
บัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ หรือผู้ซึ่งรอคำ�ส่ังผ่อนผันจากผู้ว่าราชการจังหวัดตาม
มาตรา ๒๗ ทวิ แต่ได้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินน้ันติดต่อมาจนถึงวันทำ�การสำ�รวจรังวัดหรือ
พิสจู น์สอบสวน ถ้าประสงค์จะได้สิทธิในที่ดินนั้น ให้แจ้งการครอบครองที่ดินต่อเจ้าพนกั งานที่ดิน ณ ทีด่ ิน
นั้นต้ังอยู่ภายในก�ำ หนดเวลาสามสิบวนั นบั แต่วันปิดประกาศ ถ้ามิได้แจ้งการครอบครองภายในก�ำ หนดเวลา
ดังกล่าว แต่ได้มาน�ำ หรือส่งตวั แทนมานำ�พนักงานเจ้าหน้าที่ท�ำ การสำ�รวจรงั วัดตามวนั และเวลาที่พนกั งาน
เจ้าหน้าทีป่ ระกาศกำ�หนด ให้ถือว่ายังประสงค์จะได้สิทธิในที่ดินน้ัน
เพอ่ื ประโยชนแ์ หง่ มาตราน้ี ผคู้ รอบครองและท�ำ ประโยชนใ์ นทด่ี นิ ตามวรรคหนง่ึ ใหห้ มายความ
รวมถึงผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินต่อเนื่องมาจากบุคคลดงั กล่าวด้วย
มาตรา ๒๘ ให้คณะกรรมการมีอำ�นาจแต่งตั้งคณะอนุกรรมการเพื่อช่วยเหลือในการดำ�เนิน
กิจการอย่างใดอย่างหนึ่งแล้วรายงานคณะกรรมการ
ให้นำ�ความในมาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ และมาตรา ๑๙ มาใช้บงั คับโดยอนุโลม
มาตรา ๒๙ ในการดำ�เนินการตามความในมาตรา ๒๗ ที่ดินทีไ่ ด้รบั มาโดยบทแห่งประมวล
กฎหมายนี้ตั้งอยู่ในท้องทีใ่ ด ให้จดั ให้บุคคลที่มีภมู ิลำ�เนาอยู่ในท้องทีน่ ั้นได้รบั ได้ซื้อ ได้แลกเปลีย่ น หรือได้
เช่าซื้อก่อน ต่อเมือ่ มีที่ดินเหลืออยู่ จึงให้จดั ให้บุคคล ที่มีภูมิล�ำ เนาอยู่ในท้องที่อื่นได้รับ ได้ซื้อ ได้แลกเปลีย่ น
หรือได้เช่าซื้อต่อไป
มาตรา ๓๐๑๘[๑๘] เมื่อได้จัดให้บุคคลเข้าครอบครองในที่ดินรายใดแล้ว ให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่ออกใบจองให้ไว้เปน็ หลกั ฐานก่อน และเมื่อปรากฏแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ว่า บุคคลทีไ่ ด้จดั ให้เข้า
ครอบครองที่ดินได้ท�ำ ประโยชน์ในทีด่ ิน และท้ังได้ปฏิบตั ิตามระเบียบ ข้อบังคบั ข้อกำ�หนด และเงือ่ นไขที่
ค ณะกรรมการมกา�ำ ตหรนาดโด๓ย๑ค๑ร๙บ[ถ๑้ว๙น]แลโฉ้วนกด็ใทหี่ด้พินนหักรงือาหนนเจงั ้าสหือนร้าับทรี่ออองกกหารนทัง�ำสปือรแะสโดยงชสนิท์ทธี่ไดิใน้อทอีด่กินสใืบหเ้โนดือ่ ยงเมรว็าจาก
ใบจองตามมาตรา ๓๐ และมาตรา ๓๓ ห้ามมิให้ผู้ได้มาซึ่งสิทธิในทีด่ ินดงั กล่าวโอนที่ดินนั้นให้แก่ผู้อื่นใน
กรณี ดังต่อไปนี้
(๑) ถ้าเป็นกรณีทีไ่ ด้ออกใบจองในหรือหลงั วันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๑๕ ห้ามโอนภายใน
กำ�หนดสิบปีนับแต่วนั ได้รับโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์
________________________________
๑๖[๑๖] มาตรา ๒๗ ทวิ เพิม่ โดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๑๗[๑๗] มาตรา ๒๗ ตรี แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๑๘[๑๘] มาตรา ๓๐ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยประกาศของคณะปฏวิ ตั ิ ฉบบั ท่ี ๓๓๔ ลงวนั ท่ี ๑๓ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๑๙[๑๙] มาตรา ๓๑ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๑๕ ๔ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
(๒) ถ้าเป็นกรณีที่ได้ออกใบจองก่อนวันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ เฉพาะที่รัฐ
ให้การช่วยเหลือในด้านสาธารณูปโภคและอื่นๆ เนื่องจากการจัดที่ดิน ห้ามโอนภายในก�ำ หนดห้าปี นบั แต่
วันได้รับโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรับรองการทำ�ประโยชน์
ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ที่ดินนั้นตกทอดทางมรดกหรือโอนให้แก่ทบวง
การเมือง องค์การของรฐั บาลตามกฎหมายว่าด้วยการจดั ตั้งองค์การของรฐั บาล รฐั วิสาหกิจที่จัดต้ังขึ้นโดย
พระราชบญั ญตั ิ หรือโอนให้แก่สหกรณ์เพือ่ ชำ�ระหนี้โดยได้รบั อนมุ ัติจากนายทะเบียนสหกรณ์
ภายในกำ�หนดเวลาห้ามโอนตามวรรคหนึง่ ทีด่ ินนั้นไม่อยู่ในข่ายแห่งการบงั คบั คดี
มาตรา ๓๒ บุคคลใดเข้าครอบครองที่ดินตามนัยแห่งบทบัญญัติมาตรา ๓๐ ไม่ปฏิบัติตาม
ระเบียบ ข้อบงั คับ ข้อก�ำ หนด หรือเงื่อนไขของคณะกรรมการ อธิบดีมีอ�ำ นาจสง่ั ให้บุคคลน้ันออกไปจากทีด่ ิน
น้ันได้ และนับตั้งแต่วนั ได้รับคำ�สัง่ ให้บุคคลนั้นขาดสิทธิอันจะพึงได้ตามระเบียบข้อบงั คับท้ังหลายทนั ที
ถ้าบุคคลน้ันไม่พอใจคำ�สั่งดังกล่าวในวรรคก่อน ก็มีสิทธิยื่นอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีได้ภายใน
กำ�หนดสามสิบวัน นบั แต่วันได้รับค�ำ สัง่ แต่ถ้ารฐั มนตรีมิได้วินิจฉัยสั่งการภายในกำ�หนดหกสิบวนั นับแต่
วันได้รับอุทธรณ์ให้ถือว่ารัฐมนตรีสั่งให้มีสิทธิครอบครองในที่ดินนั้นต่อไป แต่จะต้องปฏิบัติตามระเบียบ
ข้อบงั คับ ข้อกำ�หนด และเงือ่ นไขของคณะกรรมการตามเดิม คำ�สงั่ ของรฐั มนตรีให้ถือเป็นที่สดุ
มาตรา ๓๓ ในเขตท้องที่ใดที่คณะกรรมการยังมิได้ประกาศเขตสำ�รวจที่ดินตามความ
ในหมวดนี้กด็ ี หรือในกรณีทีส่ ภาพของที่ดินเปน็ แปลงเล็กแปลงน้อยก็ดี ราษฎรจะขออนุญาตจับจองที่ดินได้
โดยปฏิบัติตามระเบียบ ข้อบังคับ ข้อก�ำ หนดและเงือ่ นไขที่คณะกรรมการก�ำ หนด และเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่
อนญุ าตแล้ว กใ็ ห้ออกใบจองให้ต่อไป
หมวด ๓
การกำ�หนดสิทธิในที่ดิน
มาตรา ๓๔๒๐[๒๐] (ยกเลิก)
มาตรา ๓๕๒๑[๒๑] (ยกเลิก)
มาตรา ๓๖๒๒[๒๒] (ยกเลิก)
มาตรา ๓๗๒๓[๒๓] (ยกเลิก)
มาตรา ๓๘๒๔[๒๔] (ยกเลิก)
มาตรา ๓๙๒๕[๒๕] (ยกเลิก)
________________________________
๒๐[๒๐] มาตรา ๓๔ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๒
๒๑[๒๑] มาตรา ๓๕ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๒๒[๒๒] มาตรา ๓๖ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๒
๒๓[๒๓] มาตรา ๓๗ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๒๔[๒๔] มาตรา ๓๘ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๐๒
๒๕[๒๕] มาตรา ๓๙ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน ๑๕๕
มาตรา ๔๐๒๖[๒๖] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๑๒๗[๒๗] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๒๒๘[๒๘] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๓๒๙[๒๙] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๔๓๐[๓๐] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๕๓๑[๓๑] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๖๓๒[๓๒] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๗๓๓[๓๓] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๘๓๔[๓๔] (ยกเลิก)
มาตรา ๔๙๓๕[๓๕] (ยกเลิก)
มาตรา ๕๐ ในการทีอ่ ธิบดีใช้อำ�นาจจ�ำ หน่ายทีด่ ินตามบทแห่งประมวลกฎหมายนี้ ให้อธิบดี
มีอำ�นาจจำ�หน่ายโดยการขาย หรือให้เช่าซื้อตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำ�หนดในกฎกระทรวง และให้
อธิบดีมีอ�ำ นาจเรียกค่าธรรมเนียมได้ไม่เกินร้อยละห้าของราคาทีจ่ ำ�หน่ายนั้น ถ้าจำ�หน่ายไม่ได้ภายในสองปี
ให้อธิบดีโดยอนมุ ตั ิรัฐมนตรีมีอำ�นาจจัดการขายที่ดินนั้นด้วยวิธีผ่อนส่งภายในสิบปี
อำ�นาจตามความที่กล่าวในวรรคแรกนั้น เมื่ออธิบดีเห็นเป็นการสมควรจะจัดแบ่งที่ดิน
ออกเป็นแปลงๆ เพื่อจ�ำ หน่ายก็ได้
มาตรา ๕๑ ในกรณีที่อธิบดีจะใช้อำ�นาจจ�ำ หน่ายที่ดินตามประมวลกฎหมายนี้ ให้ผู้มีสิทธิใน
ที่ดินอันจะพึงจ�ำ หน่ายตกลงกับพนักงานเจ้าหน้าทีว่ ่าที่ดินแปลงใด หรือส่วนของทีด่ ินตอนใดจะพึงจำ�หน่าย
ถ้าไม่สามารถตกลงกนั ได้ ให้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการชี้ขาด
มาตรา ๕๒ ในกรณีที่อธิบดีเห็นสมควรจะใช้อำ�นาจจำ�หน่ายที่ดิน ให้พนักงานเจ้าหน้าที่
แจ้งไปให้ผู้มีสิทธิในที่ดินทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวัน เมื่อพ้นก�ำ หนดดงั กล่าว ให้พนกั งานเจ้าหน้าที่
ตกลงกับผู้มีสิทธิในทีด่ ินเกี่ยวกับราคาทีด่ ิน ถ้าไม่สามารถตกลงราคาทีด่ ินกันได้ ให้น�ำ บทบญั ญตั ิว่าด้วยการ
________________________________
๒๖[๒๖] มาตรา ๔๐ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๐๒
๒๗[๒๗] มาตรา ๔๑ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศักราช ๒๕๐๒
๒๘[๒๘] มาตรา ๔๒ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๒๙[๒๙] มาตรา ๔๓ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศักราช ๒๕๐๒
๓๐[๓๐] มาตรา ๔๔ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศักราช ๒๕๐๒
๓๑[๓๑] มาตรา ๔๕ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๒
๓๒[๓๒] มาตรา ๔๖ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศักราช ๒๕๐๒
๓๓[๓๓] มาตรา ๔๗ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๓๔[๓๔] มาตรา ๔๘ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวนั ที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๒
๓๕[๓๕] มาตรา ๔๙ ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒
๑๕ ๖ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
กำ�หนดราคาอสังหาริมทรัพย์โดยอนุญาโตตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์มาใช้
บังคบั โดยอนุโลม
ราคาที่ดินที่จะพึงตกลงหรือที่จะพึงกำ�หนดโดยอนุญาโตตุลาการนั้นให้ถือราคาตลาดตามที่
เป็นอยู่ในวันที่พนกั งานเจ้าหน้าที่แจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินทราบว่าอธิบดีจะใช้อำ�นาจจ�ำ หน่าย
มาตรา ๕๓ นับแต่วันทีพ่ นักงานเจ้าหน้าทีแ่ จ้งให้ทราบตามความในมาตรา ๕๒ ให้อธิบดีมี
อ�ำ นาจครอบครองทีด่ ินน้ันทันที และให้ผู้มีสิทธิในที่ดิน บริวาร ผู้เช่า ผู้อาศัย และบุคคลอื่นใดทีอ่ ยู่ในที่ดิน
น้ัน ออกจากที่ดินภายในกำ�หนดหนึ่งปี
ในกรณีที่มีสัญญาเช่าที่ดินแปลงนั้นอยู่ ก็ให้สัญญาเช่าเป็นอันระงับไปในวันที่พนักงาน
เจ้าหน้าทีแ่ จ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินทราบว่าอธิบดีจะใช้อ�ำ นาจจำ�หน่าย
มาตรา ๕๔ เมื่อมีการจำ�หน่ายที่ดินของผู้ใดตามนัยแห่งประมวลกฎหมายนี้ โดยวิธีเช่าซื้อ
หรือผ่อนชำ�ระราคา ให้อธิบดีชำ�ระราคาที่ดินให้แก่ผู้มีสิทธิในที่ดินเป็นงวดๆ ให้เสร็จสิ้นภายในระยะเวลา
ดังต่อไปนี้
(๑) กรณีการจำ�หน่ายตามมาตรา ๓๙ ให้ผ่อนช�ำ ระราคาที่ดินภายในห้าปี
(๒) กรณีการจำ�หน่ายตามมาตราอื่น ให้ผ่อนชำ�ระราคาที่ดินภายในสิบปี
สำ�หรับการผ่อนชำ�ระราคาที่ดินนั้น ให้คิดดอกเบี้ยร้อยละสามต่อปีของราคาที่ดินที่ค้างชำ�ระจากผู้ซื้อหรือ
ผู้เช่าซื้อ ให้แก่ผู้มีสิทธิในที่ดินเดิม
มาตรา ๕๕ ในกรณีการขายหรือให้เช่าซื้อทีด่ ินตามความในมาตรา ๕๐ ถ้าผู้ซื้อหรือผู้เช่าซื้อ
ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในสัญญาซื้อขายหรือสัญญาเช่าซื้อ แล้วแต่กรณี ให้อธิบดีมีอำ�นาจเรียกที่ดินคืน
ในการเรียกที่ดินคืน ให้สิทธิในที่ดินตกเป็นของกรมที่ดินในวันที่ผู้ซื้อหรือผู้เช่าซื้อได้ทราบ หรือควรจะได้
ทราบถึงการเรียกทีด่ ินคืน
หมวด ๔
การออกหนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ิน
มาตรา ๕๖๓๖[๓๖] ภายใต้บังคบั มาตรา ๕๖/๑ แบบ หลกั เกณฑ์ และวิธีการออกใบจอง
หนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ ใบไต่สวนหรือโฉนดที่ดิน รวมท้ังใบแทนของหนังสือดังกล่าว ให้เป็นไปตามที่
ก�ำ หนดในกฎกระทรวง
มาตรา ๕๖/๑๓๗[๓๗] การออกโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ ถ้าเปน็ ทีด่ ิน
ที่มีอาณาเขตติดต่อคาบเกี่ยวหรืออยู่ในเขตที่ดินของรัฐที่มีระวางแผนที่รูปถ่ายทางอากาศหรือระวางรูปถ่าย
ทางอากาศ พนักงานเจ้าหน้าทีจ่ ะออกให้ได้ต่อเมือ่ ตรวจสอบกับระวางแผนทีร่ ูปถ่ายทางอากาศหรือระวาง
รูปถ่ายทางอากาศฉบับที่ทำ�ขึ้นก่อนสุดเท่าที่ทางราชการมีอยู่แล้วว่าเป็นที่ดินที่สามารถออกโฉนดที่ดินหรือ
หนงั สือรบั รองกมาารตทร�ำ าป ร๕ะ๗โย๓ชน๘์ไ[ด๓้๘ห]ร ือโตฉรนวดจทสี่ดอินบแดล้วะยหวนิธัีองสืน่ ือรทับ้ังรนอี้ ตงากมารระทเำ�บปียรบะทโี่อยธชิบนด์ ีกใหำ�ห้มนีขด้อความสำ�คัญ
ดงั ต่อไปนี้ ชื่อตัว ชือ่ สกุล ทีอ่ ยู่ของผู้มีสิทธิในทีด่ ิน ต�ำ แหน่งที่ดิน จำ�นวนเนื้อที่ รปู แผนทีข่ องที่ดินแปลงนั้นซึ่ง
แสดงเขตข้างเคียงท้ังสีท่ ิศ ให้เจ้าพนกั งานที่ดินจงั หวัด เจ้าพนักงานที่ดินจังหวดั สาขา หรือเจ้าพนกั งานทีด่ ิน
ซึง่ อธิบดีมอบหมาย เปน็ ผู้ลงลายมือชื่อ และประทับตราประจำ�ตำ�แหน่งของเจ้าพนกั งานทีด่ ินเปน็ ส�ำ คญั
ก__บั _ใ_ห__้ม_ีส__า_ร_บ__ญั __ส_�ำ _ห__ร_ับ_จ__ด_ท__ะ_เบ__ีย_น__ไว้ด้วย
๓๖[๓๖] มาตรา ๕๖ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๑
๓๗[๓๗] มาตรา ๕๖/๑ เพิ่มโดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๑
๓๘[๓๘] มาตรา ๕๗ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘
๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ ๑๕๗
โฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ให้ทำ�เป็นคู่ฉบับรวมสองฉบับมอบให้ผู้มีสิทธิ
ในที่ดินฉบับหนึ่ง อีกฉบับหนึ่งเก็บไว้ ณ สำ�นกั งานทีด่ ิน ส�ำ หรับฉบับที่เก็บไว้ ณ สำ�นักงานที่ดินน้ัน จะจำ�ลอง
ต เป้น็นฉรบูปบั ถ๓่า๙ย[ห๓ร๙ือม]จาัดตเรกา็บ โ๕ดย๘ร๔ะ๐บ[บ๔เ๐ท]ค โเนมโื่อลรยัฐีสมานรตสรนีเหเท็นศสแมลคะวกราจระสใื่อหส้มาีกรากร็ไอดอ้ กใโนฉกนรดณทีเี่ดชิน่นหนรี้ใือหห้ถนือังเสสมือือรับนเรปอ็นง
การทำ�ประโยชน์ในจังหวัดใดในปีใด ให้รัฐมนตรีประกาศในราชกิจจานุเบกษากำ�หนดจังหวัดที่จะทำ�การ
สำ�รวจรังวัดทำ�แผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์สำ�หรับปีน้ัน เขตจังหวัดที่รัฐมนตรีประกาศ
ก�ำ หนดไม่รวมท้องที่ทีท่ างราชการได้จำ�แนกให้เปน็ เขตป่าไม้ถาวร
เมอ่ื ไดม้ ปี ระกาศของรฐั มนตรตี ามวรรคหนง่ึ ใหผ้ วู้ า่ ราชการจงั หวดั ก�ำ หนดทอ้ งทแ่ี ละวนั เรม่ิ ตน้
ของการเดินส�ำ รวจรงั วัดในท้องที่นั้นโดยปิดประกาศไว้ ณ ส�ำ นักงานทีด่ ิน ทีว่ ่าการอำ�เภอ ทีว่ ่าการกิ่งอ�ำ เภอ
ที่ทำ�การกำ�นัน และทีท่ ำ�การผู้ใหญ่บ้านแห่งท้องทีก่ ่อนวันเริม่ ต้นส�ำ รวจไม่น้อยกว่าสามสิบวนั
เมื่อได้มีประกาศของผู้ว่าราชการจังหวัดตามวรรคสอง ให้บุคคลตามมาตรา ๕๘ ทวิ
วรรคสอง หรือตวั แทนของบุคคลดงั กล่าว นำ�พนักงานเจ้าหน้าทีห่ รือผู้ซึง่ พนกั งานเจ้าหน้าทีม่ อบหมายเพือ่
ทำ�การสำ�รวจรังวัดทำ�แผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์ในที่ดินของตนตามวันและเวลาที่พนักงาน
เจ้าหน้าทีไ่ ด้นดั หมาย
ในการเดินสำ�รวจพิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์เพื่อออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
เจ้าพนักงานที่ดินมีอำ�นาจแต่งตั้งผู้ซึ่งได้รบั การอบรมในการพิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์ เป็นเจ้าหน้าที่
ออกไปพิสจู น์สอบสวนการท�ำ ประโยชน์แทนตนได้
มในากตารราปฏ๕ิบ๘ตั ิหทนว้า๔ิ ท๑ีต่ [๔า๑ม]วรเรมคือ่ สไดี่ ใ้สห�ำ ้เรจว้าจหรนัง้าวทัดี่เทปำ�็นแเจผ้านพทนี่หกั รงือาพนิสตูจานม์สปอรบะมสววลนกกฎารหทมำ�าปยรอะาโญยชาน์ใน
ทีด่ ินตามมาตรา ๕๘ แล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าทีอ่ อกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ แล้วแต่
กรณี ให้แก่บุคคลตามทีร่ ะบไุ ว้ในวรรคสอง เมือ่ ปรากฏว่าทีด่ ินที่บคุ คลนั้นครอบครองเปน็ ที่ดินที่อาจออก
โฉนดที่ดินหรือหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์ได้ตามประมวลกฎหมายนี้
บุคคลซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่อาจออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ตาม
วรรคหนึง่ ให้ได้ คือ
(๑) ผู้ซึ่งมีหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดิน มีใบจอง ใบเหยียบยํ่า หนังสือรับรอง
การทำ�ประโยชน์ โฉนดตราจอง ตราจองทีต่ ราว่า “ได้ทำ�ประโยชน์แล้ว” หรือเป็นผู้มีสิทธิตามกฎหมายว่า
ด้วยการจดั ที่ดินเพือ่ การครองชีพ
(๒) ผู้ซึง่ ได้ปฏิบัติตามมาตรา ๒๗ ตรี
(๓) ผู้ซึ่งครอบครองทีด่ ินและทำ�ประโยชน์ในทีด่ ิน ภายหลังวันที่ประมวลกฎหมายนี้ใช้บงั คับ
และไม่มีใบจอง ใบเหยียบยํ่า หรือไม่มีหลักฐานว่าเป็นผู้มีสิทธิตามกฎหมายว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อ
การครองชีพ
_ _๓_๙__[๓__๙_]_ _ม_า_ต_ร_า__๕__๗__ว_ร_ร_ค__ส_อ_ง__แ_ก__้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๑๐)
พ.ศ. ๒๕๕๐
๔๐[๔๐] มาตรา ๕๘ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๔๑[๔๑] มาตรา ๕๘ ทวิ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๑๕ ๘ ๑๑๔ ปี กรมทดี่ ิน
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ผู้ซึ่งมีหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินตามวรรคสอง (๑)
ให้หมายความรวมถึงผู้ซึง่ ได้ครอบครองและท�ำ ประโยชน์ในที่ดินต่อเนื่องมาจากบุคคลดังกล่าวด้วย
สำ�หรับบุคคลตามวรรคสอง (๒) และ (๓) ให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�
ประโยชน์ แล้วแต่กรณี ได้ไม่เกินห้าสิบไร่ ถ้าเกินห้าสิบไร่ จะต้องได้รบั อนุมตั ิจากผู้ว่าราชการจงั หวัดเปน็
การเฉพาะราย ทั้งนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการก�ำ หนด
ภายในสิบปีนับแต่วันที่ได้รับโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ตามวรรคหนึ่ง
ห้ามมิให้บุคคลตามวรรคสอง (๓) ผู้ได้มาซึ่งสิทธิในที่ดินดังกล่าวโอนที่ดินน้ันให้แก่ผู้อื่น เว้นแต่เป็น
การตกทอดทางมรดก หรือโอนให้แก่ทบวงการเมือง องค์การของรัฐบาลตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้ง
องค์การของรัฐบาล รฐั วิสาหกิจทีจ่ ดั ต้ังขึ้นโดยพระราชบัญญัติ หรือโอนให้แก่สหกรณ์เพือ่ ช�ำ ระหนี้โดยได้รับ
อนมุ ัติจากนายทะเบียนสหกรณ์
ภมาาตยใรนากำ�๕ห๘นดตระรยี๔ะ๒เว[๔ล๒า]ห้าเมมโื่ออรนฐั ตมานมตวรรีเรหคน็ หส้ามคทวีด่ รินจนะั้นใหไม้ม่อีกยาู่ใรนอขอ่ากยโแฉหน่งดกทาีด่รบินังสคำ�บัหครับดที ีด่ ินที่มี
หนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ซึ่งใช้ระวางรูปถ่ายทางอากาศในท้องที่ใด ให้รัฐมนตรีประกาศในราชกิจจา
นเุ บกษาก�ำ หนดท้องทีน่ ั้นและวนั ที่เริ่มด�ำ เนินการออกโฉนดทีด่ ินให้ทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวนั
การทำ�แผนที่เพื่อออกโฉนดที่ดินตามวรรคหนึ่ง ให้นำ�หลักฐานเกี่ยวกับระวางรูปถ่ายทาง
อากาศที่ใช้กับหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์มาปรับแก้ตามหลักวิชาการ แผนที่รูปถ่ายทางอากาศโดยไม่
ต้องท�ำ การสำ�รวจรงั วดั เว้นแต่กรณีจำ�เป็นให้เจ้าพนักงานทีด่ ินท�ำ การสำ�รวจรังวดั
เมอ่ื ถงึ ก�ำ หนดวนั ทเ่ี รม่ิ ด�ำ เนนิ การออกโฉนดทด่ี นิ ตามประกาศของรฐั มนตรี ตามวรรคหนง่ึ แลว้
ใหร้ ะงบั การจดทะเบยี นสทิ ธแิ ละนติ กิ รรมใดๆ ทต่ี อ้ งมกี ารรงั วดั ส�ำ หรบั ทด่ี นิ ทม่ี หี นงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชน์
โดยใช้ระวางรูปถ่ายทางอากาศในท้องที่ดังกล่าว เว้นแต่ในกรณีจำ�เป็นเจ้าพนักงานที่ดินจะอนุญาตเฉพาะ
รายก็ได้ ท้ังนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำ�หนด
การออกโฉนดที่ดินตามมาตรานี้ ให้ออกแก่ผู้มีชื่อซึ่งเป็นผู้มีสิทธิในหนังสือรับรองการทำ�
ประโยชน์
เมื่อได้จัดทำ�โฉนดที่ดินแปลงใดพร้อมที่จะแจกแล้ว ให้เจ้าพนักงานที่ดินประกาศกำ�หนดวัน
แจกโฉนดที่ดินแปลงนั้นแก่ผู้มีสิทธิ และให้ถือว่าหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์สำ�หรับที่ดินแปลงน้ันได้
ยกเลิกตั้งแต่วันกำ�หนดแจกโฉนดที่ดินตามประกาศดังกล่าว และให้ส่งหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ที่
ย กเลิกแล้วนั้นคมืนาแตกร่เาจ ้าพ๕น๙ัก๔ง๓าน[๔ท๓ีด่ ]ิน เว้นแต่กรณีสูญหาย
ในกรณีที่ผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินมาขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือ
รับรองการทำ�ประโยชน์เป็นการเฉพาะรายไม่ว่าจะได้มีประกาศของรัฐมนตรีตามมาตรา ๕๘ แล้วหรือไม่
ก็ตาม เมื่อพนกั งานเจ้าหน้าที่พิจารณาเห็นสมควร ให้ดำ�เนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรบั รองการท�ำ
ประโยชน์ แล้วแต่กรณี ได้ตามหลักเกณฑ์และวิธีการทีป่ ระมวลกฎหมายนี้ก�ำ หนด
เพือ่ ประโยชน์แห่งมาตรานี้ ผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินตามวรรคหนึง่ ให้หมายความรวมถึงผู้ซึง่
ได้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินต่อเนือ่ งมาจากผู้ซึ่งมีหลกั ฐานการแจ้งการครอบครองด้วย
________________________________
๔๒[๔๒] มาตรา ๕๘ ตรี เพิม่ โดยพระราชบญั ญัติแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘
๔๓[๔๓] มาตรา ๕๙ แก้ไขเพิม่ เติมโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๙๖ ลงวันที่ ๒๙ กมุ ภาพนั ธ์ พทุ ธศักราช
๒๕๑๕
๑๑๔ ปี กรมทีด่ นิ ๑๕๙
มาตรา ๕๙ ทวิ๔๔[๔๔] ผู้ซึ่งครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินอยู่ก่อนวันที่ประมวล
กฎหมายนี้ใช้บงั คับโดยไม่มีหนงั สือสำ�คัญแสดงกรรมสิทธิท์ ี่ดิน และมิได้แจ้งการครอบครองตามมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ แต่ไม่รวมถึงผู้ซึ่งมิได้ปฏิบัติตามมาตรา
๒๗ ตรี ถ้ามีความจำ�เป็นจะขอออกโฉนดที่ดิน หรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์เป็นการเฉพาะราย
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณาเห็นสมควรให้ดำ�เนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
แล้วแต่กรณี ได้ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ประมวลกฎหมายนี้กำ�หนด แต่ต้องไม่เกินห้าสิบไร่ ถ้าเกิน
ห้าสิบไร่จะต้องได้รับอนมุ ตั ิจากผู้ว่าราชการจังหวัด ท้ังนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำ�หนด
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ผู้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินตามวรรคหนึ่งให้
หมายความรวมมถาึงตผรู้ซาึง่ ๕ได๙้ครตอรบี๔ค๕ร[๔อ๕งแ] ลในะทก�ำาปรอรอะโกยโชฉนน์ใดนททีด่ ีด่ ินินหตร่อือเนหื่อนงงั มสาือจราบั กรบอคุงกคาลรดทงั �ำกปลร่าะวโดย้วชยน์ ถ้าปรากฏ
ว่าเนื้อที่ทีท่ �ำ การรังวดั ใหม่แตกต่างไปจากเนื้อที่ตามใบแจ้งการครอบครอง ตามมาตรา ๕ แห่งพระราช
บญั ญตั ิให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ให้พนักงานเจ้าหน้าทีพ่ ิจารณาออกหนงั สือแสดงสิทธิใน
ท ี่ดินให้ได้เท่าจม�ำ นาตวนราเนื้อ๕ท๙ีท่ ี่ไจดตั ้ทว�ำ าป๔ร๔ะ[โ๔ย๖ช]น์ ท้ังนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการก�ำ หนด
การออกโฉนดที่ดินตามมาตรา ๕๘ ทวิ มาตรา ๕๘ ตรี และ
มาตรา ๕๙ ถ้าหนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ินเดิมมีรายการภาระผกู พนั หรือมีรายการเปลีย่ นแปลงผู้มีสิทธิใน
ท ี่ดินในระหว่างมดา�ำ ตเนรินาก า๕ร๙อ อเกบโญฉนจด๔ท๗ี่ด[ิน๔๗ให]้ย กกราารยอกอากรโดฉงั นกดลท่าวี่ดมินาตจาดมแมจา้งตไวร้ใาน โฉ๕น๘ด ททีด่ วินิ ดแ้วลยะมาตรา ๕๙
ให้ถือว่าหนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ินเดิมเปน็ อันยกเลิก และให้ส่งหนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ินทีย่ กเลิกแล้วนั้นคืน
แ ก่เจ้าพนักงานมทาีด่ ตินราเว้น๖แ๐ต๔่ก๘ร[ณ๔๘ีส]ูญใหนากยารออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ ถ้ามีผู้โต้แย้ง
สิทธิกัน ให้พนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าพนักงานที่ดิน แล้วแต่กรณี มีอำ�นาจทำ�การสอบสวนเปรียบเทียบ
ถ้าตกลงกันได้ก็ให้ดำ�เนินการไปตามที่ตกลง หากตกลงกันไม่ได้ให้เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดหรือ
เจ้าพนกั งานทีด่ ินจงั หวัดสาขามีอ�ำ นาจพิจารณาส่ังการไปตามที่เหน็ สมควร
เมื่อเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดหรือเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดสาขาส่ังประการใดแล้วให้แจ้งเป็น
หนงั สือต่อคู่กรณีเพื่อทราบ และให้ฝ่ายที่ไม่พอใจไปด�ำ เนินการฟ้องต่อศาลภายในก�ำ หนดหกสิบวันนับแต่วัน
ทราบค�ำ ส่ัง
ในกรณีที่ได้ฟ้องต่อศาลแล้ว ให้รอเรือ่ งไว้ เมือ่ ศาลได้พิพากษาหรือมีค�ำ สั่งถึงที่สดุ ประการใด
จึงให้ดำ�เนินการไปตามกรณี ถ้าไม่ฟ้องภายในก�ำ หนด ก็ให้ด�ำ เนินการไปตามที่เจ้าพนกั งานทีด่ ินจังหวัดหรือ
เจ้าพนักงานที่ดมินาจตังรหาว๖ดั ๑สา๔ข๙า[ส๔่ัง๙]แลเม้วแอ่ื ตค่กวารมณปี รากฏวา่ ไดอ้ อกโฉนดทด่ี นิ หรอื หนงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชน์
หรือได้จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ หรือจดแจ้งเอกสารรายการจดทะเบียน
_ ๔๔_๔๔๔๔๗_๘๔๕๙๖_[_[[[[[๔๔๔๔๔๔_๗_๘๔๕๙๖_]]]]]]_ _มมมมมม_าาาาาา_ตตตตตต_รรรรรร_าาาาาา__๖๖๕๕๕๕_๑๐_๙๙๙๙_แ_แเตจท_กบกตัรว_้ไญไ้ ีิ_วขขเเ_าพพเจเ_พพิ่มิม่เ_เม่ิิม่พพ_โโเดเด_ิ่มติ่มต_ยยโมิโิม_ดปปด_โโยดรรย_ดพะะยพยกกรพพราะาะรรศรศระะาขขรารชออาชาบชบงงชัญบคคบัญญัณณัญญญญะะญัตตัปปตัิแิแัตฏฏกแิ กิแิวิวก้ไ้ไกตััตขไ้ข้ไขิเิ เขพฉฉพเพเบบิม่พิ่มม่ิบับัเเิม่ตเตททตเิมิมตี่ี่มิ ป๙๙ปิมปร๖๖ปรระะระมลลมะมงวงวมวววลลวลนันักกลกททฎฎกฎี่ี่ห๒หฎ๒หมมห๙๙มาามายกกยยาทุมทุมยทีด่ ภที่ดภด่ี ินาินาี่ดนิ พพิน(((ฉันนัฉฉ(บธฉบธบับ์์บบับั พพทบัทททุทุ ี่ท่ีี่๔๑ธธ๔ี่ ศ๔ศ)๑)กัักพ))พรพร.พ.ศาาศ..ศ.ชชศ. ๒ .๒. ๒๒ ๒๒๕๕๕๕๕๕๒๒๑๑๒๕๘๘๕๕๘๑
๑๖ ๐ ๑๑๔ ปี กรมทด่ี ิน
อสงั หาริมทรพั ย์ให้แก่ผู้ใดโดยคลาดเคลื่อนหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายซึ่ง
ด�ำ รงต�ำ แหน่งรองอธิบดีหรือผู้ตรวจราชการกรมทีด่ ินมีอ�ำ นาจหน้าที่ส่งั เพิกถอนหรือแก้ไขได้
ก่อนที่จะดำ�เนินการตามวรรคหนึ่ง ให้อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายตามวรรคหนึ่ง
ต้ังคณะกรรมการสอบสวนขึ้นคณะหนึ่ง โดยมีอำ�นาจเรียกโฉนดที่ดิน หนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
เอกสารทีไ่ ด้จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม เอกสารที่ได้จดแจ้งรายการทะเบียนอสังหาริมทรพั ย์ หรือเอกสาร
อื่นที่เกี่ยวข้องมาพิจารณา พร้อมทั้งแจ้งให้ผู้มีส่วนได้เสียทราบเพือ่ ให้โอกาสคดั ค้าน ถ้าไม่คัดค้านภายใน
ก�ำ หนดสามสิบวันนบั แต่วนั ทีไ่ ด้รับแจ้ง ให้ถือว่าไม่มีการคัดค้าน
คณะกรรมการสอบสวนการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ที่ออกโดย
คลาดเคลือ่ นหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย อย่างน้อยต้องมีเจ้าพนกั งานฝ่ายปกครองและตวั แทนคณะผู้บริหาร
ท้องถิน่ หรือผู้บริหารท้องถิ่นที่ทีด่ ินนั้นต้ังอยู่เป็นกรรมการ
การสอบสวนตามวรรคสองต้องดำ�เนินการให้แล้วเสร็จและส่งให้อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดี
มอบหมายตามวรรคหนง่ึ ภายในก�ำ หนดหกสบิ วนั นบั แตว่ นั ทไ่ี ดม้ คี �ำ สง่ั ใหท้ �ำ การสอบสวน ในกรณที ค่ี ณะกรรมการ
สอบสวนไม่สามารถด�ำ เนินการให้แล้วเสร็จ ภายในก�ำ หนดเวลาดงั กล่าว ให้คณะกรรมการสอบสวนรายงาน
เหตุที่ทำ�ให้การสอบสวนไม่แล้วเสร็จต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายตามวรรคหนึ่งเพื่อขอขยายระยะ
เวลาการสอบสวน โดยให้อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายตามวรรคหนึ่งส่ังขยายระยะเวลาดำ�เนินการได้
ตามความจำ�เปน็ แต่ไม่เกินหกสิบวัน
ให้อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายตามวรรคหนึ่งพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในสิบห้าวันนับ
แต่ได้รับรายงานการสอบสวนจากคณะกรรมการสอบสวนตามวรรคสี่ เมือ่ อธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมาย
ตามวรรคหนึง่ พิจารณาประการใดแล้ว กใ็ ห้ด�ำ เนินการ ไปตามน้ัน
การดำ�เนินการเพิกถอนหรือแก้ไขตามความในมาตรานี้ ถ้าไม่ได้โฉนดที่ดิน หรือหนังสือ
รับรองการทำ�ประโยชน์มา ให้ถือว่าโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์นั้นสูญหาย และให้
เจ้าพนกั งานที่ดินออกใบแทนหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินเพื่อดำ�เนินการต่อไป
ถ้ามีการคลาดเคลื่อนเนื่องจากเขียนหรือพิมพ์ข้อความผิดพลาดโดยมีหลักฐานชัดแจ้งและ
ผู้มีส่วนได้เสียยินยอมเปน็ ลายลกั ษณ์อักษรแล้ว ให้เจ้าพนกั งานทีด่ ินมีอำ�นาจหน้าทีแ่ ก้ไขให้ถกู ต้องได้
ในกรณที ศ่ี าลมคี �ำ พพิ ากษาหรอื ค�ำ สง่ั ถงึ ทส่ี ดุ ใหเ้ พกิ ถอนหรอื แกไ้ ขอยา่ งใดแลว้ ใหเ้ จา้ พนกั งานทด่ี นิ
ด�ำ เนินการตามคำ�พิพากษาหรือคำ�ส่งั นั้นตามวิธีการที่อธิบดีกำ�หนด
การตั้งคณะกรรมการสอบสวน การสอบสวน การแจ้งผู้มีส่วนได้เสียเพื่อให้โอกาสคัดค้าน
และการพิจารณาเพิกถอนหรือแก้ไข ให้เป็นไปตามหลกั เกณฑ์และวิธีการ ทีก่ ำ�หนดในกฎกระทรวง
มาตรา ๖๒ บรรดาคดีที่เกิดขึ้นเกี่ยวด้วยเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ได้ออกโฉนดที่ดินแล้ว
เมื่อศาลพิจารณาพิพากษาคดีถึงที่สุดแล้ว ให้ศาลแจ้งผลของคำ�พิพากษาอันถึงที่สุดหรือคำ�สั่งนั้นต่อ
เจ้าพนกั งานที่ดินแห่งท้องที่ซึง่ ที่ดินน้ันตั้งอยู่ด้วย
มาตรา ๖๓ โฉนดที่ดินของผู้ใดเป็นอันตราย ชำ�รุด สูญหายด้วยประการใด ให้เจ้าของมา
ขอรบั ใบแทนโฉนดทีด่ ินนั้นได้
เมือ่ ได้ออกใบแทนไปแล้ว โฉนดที่ดินเดิมเปน็ อันยกเลิก เว้นแต่ศาลจะสั่งเป็นอย่างอื่น
สำ�หรับการขอใบแทนใบจอง หนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์หรือใบไต่สวน ให้นำ�ความ
ดงั กล่าวข้างต้นมาใช้บงั คับโดยอนโุ ลม
๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน ๑๖๑
มาตรา ๖๔๕๐[๕๐] ถ้าโฉนดทีด่ ิน ใบไต่ส่วน หนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ หรือใบจอง
ฉบบั ส�ำ นักงานที่ดินเปน็ อนั ตราย ช�ำ รุด สูญหาย ให้พนกั งานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ มีอ�ำ นาจเรียกหนงั สือ
แสดงสิทธิในที่ดินดังกล่าวจากผู้มีสิทธิในที่ดินมาพิจารณาแล้วจดั ท�ำ ขึ้นใหม่ โดยอาศยั หลักฐานเดิมได้
หมวด ๕
การรังวัดทีด่ ิน
มาตรา ๖๕ การรังวัดเพื่อออกโฉนดที่ดิน ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำ�หนด
ในกฎกระทรวง
มาตรา ๖๖ เพื่อประโยชน์แก่การรังวัด ให้พนักงานเจ้าหน้าทีแ่ ละคนงานมีอำ�นาจ เข้าไปใน
ทีด่ ินของผู้มีสิทธิในที่ดิน หรือผู้ครอบครองในเวลากลางวันได้แต่จะต้องแจ้งให้ผู้มีสิทธิในทีด่ ินทราบเสียก่อน
และให้ผู้มีสิทธิในที่ดินหรือผู้ครอบครองที่ดินนั้นอ�ำ นวยความสะดวกตามควรแก่กรณี
ในกรณีต้องสร้างหมุดหลักฐานการแผนที่ในที่ดินของผู้ใด ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำ�นาจ
สร้างหมดุ หลักฐานลงได้ตามความจำ�เปน็
ในการรังวัด เมื่อมีความจำ�เป็นและโดยสมควร พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำ�นาจที่จะขุดดิน
ตัด รานกิ่งไม้หรือกระทำ�การอย่างอืน่ แก่สิ่งที่กีดขวางแก่การรังวดั ได้เท่าทีจ่ �ำ เปน็ ทั้งนี้ ให้ระลึกถึงการที่จะ
ให้เจ้าของได้รับความเสียหายน้อยที่สุด
มาตรา ๖๗ เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้จัดทำ�หลักหมายเขตที่ดิน หรือได้สร้างหมุดหลักฐาน
เพือ่ การแผนที่ลงไว้ในที่ใด ห้ามมิให้ผู้หนึง่ ผู้ใดนอกจากพนักงานเจ้าหน้าที่ ทำ�ลาย ดัดแปลง เคลื่อนย้าย
ถอดถอนหลักหมายเขตหรือหมุดหลักฐานเพื่อการแผนที่นั้นไปจากที่เดิม เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจาก
เจ้าพนักงานทีด่ ิน
มาตรา ๖๘ เมื่อบคุ คลใดมีความจำ�เปน็ ทีจ่ ะต้องกระท�ำ การตามความในมาตรา ๖๗ ให้ยื่น
คำ�ร้องต่อเจ้าพนักงานที่ดินเพื่อขออนญุ าต
ในกรณีที่เจ้าพนักงานที่ดินไม่อนุญาต ให้เจ้าของที่ดินมีสิทธิอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีได้ ภายใน
สิบห้าวันนับจากวันทราบคำ�สั่งไม่อนุญาต ให้รัฐมนตรีส่ังภายในหกสิบวันนับจากวันได้รับอุทธรณ์ คำ�ส่ัง
รัฐมนตรีให้เป็นที่สุด
ถ้ารฐั มนตรีไม่สัง่ ภายในก�ำ หนดหกสิบวนั ดังกล่าวในวรรคก่อน ให้ถือว่าอนญุ าต
มาตรา ๖๙ เมื่อเป็นการสมควรจะทำ�การสอบเขตที่ดินตามแผนที่ระวางในท้องที่ใด ให้ผู้ว่า
ราชการจังหวัดประกาศให้ผู้มีสิทธิในที่ดินทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน การประกาศให้ทำ�หนังสือปิด
ไว้ในบริเวณทีด่ ินเพือ่ ให้ผู้ทีเ่ กี่ยวข้องทราบด้วยและให้แจ้งกำ�หนด วนั เวลา ไปให้ผู้มีสิทธิในทีด่ ินทราบอีก
ชั้นหนึง่ และให้ผู้มีสิทธิในทีด่ ินนำ�พนักงานเจ้าหน้าทีท่ �ำ การรงั วดั สอบเขตที่ดิน
ผู้มีสิทธิในที่ดินตามความในวรรคก่อน จะต้ังตัวแทนนำ�พนักงานเจ้าหน้าที่ทำ�การรังวัดสอบ
เขตที่ดินของตนก็ได้
ทีด่ ินที่ได้ท�ำ การสอบเขตแล้ว ให้เจ้าพนกั งานทีด่ ินมีอ�ำ นาจท�ำ โฉนดทีด่ ินให้ใหม่ แทนฉบับเดิม
ส่วนฉบบั เดิมเปน็ อนั ยกเลิกและให้ส่งคืน
________________________________
๕๐[๕๐] มาตรา ๖๔ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๑
๑๖ ๒ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดนิ
มาตรา ๖๙ ทวิ๕๑[๕๑] ผู้มีสิทธิในทีด่ ินประสงค์จะขอสอบเขตโฉนดทีด่ ินเฉพาะรายของตน
ให้ยืน่ ค�ำ ขอพร้อมด้วยโฉนดที่ดินนั้นต่อเจ้าพนกั งานทีด่ ินและให้พนกั งานเจ้าหน้าที่ไปทำ�การรังวดั ให้
ในการรงั วดั ถ้าปรากฏว่าการครอบครองไม่ตรงกบั แผนที่หรือเนื้อทีใ่ นโฉนดที่ดิน เมื่อผู้มีสิทธิ
ในที่ดินข้างเคียงได้รับรองแนวเขตแล้ว ให้เจ้าพนักงานที่ดินมีอำ�นาจแก้ไขแผนที่หรือเนื้อที่ให้ตรงกับ
ความเปน็ จริงได้ เว้นแต่จะเป็นการสมยอมเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมาย
ในกรณีที่ไม่อาจติดต่อผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงให้มาระวังแนวเขตได้ หรือในกรณีที่ผู้มีสิทธิ
ในที่ดินข้างเคียงได้รับการติดต่อจากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มาระวังแนวเขตแล้วแต่ไม่มา หรือมาแต่ไม่ยอม
ลงชื่อรบั รองแนวเขตโดยไม่ได้คัดค้านการรังวัด ให้พนกั งานเจ้าหน้าทีแ่ จ้งเป็นหนงั สือให้ผู้น้ันมาลงชือ่ รบั รอง
แนวเขตหรือคดั ค้านภายในสามสิบวนั นบั แต่วันที่ได้ส่งหนังสือ ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่ดำ�เนินการอย่าง
หนึ่งอย่างใดภายในกำ�หนดดังกล่าว และผู้ขอได้ให้คำ�รับรองว่ามิได้นำ�ทำ�การรังวัดรุกล้ำ�ที่ดินข้างเคียงและ
ยินยอมให้แก้ไขแผนทีห่ รือเนื้อที่ให้ตรงกับความเปน็ จริง ให้เจ้าพนักงานที่ดินด�ำ เนินการตามวรรคสองไปได้
โดยไม่ต้องมีการรบั รองแนวเขต
การติดต่อหรือการแจ้งผู้มีสิทธิในทีด่ ินข้างเคียงตามวรรคสาม ให้เปน็ ไปตามหลกั เกณฑ์และ
วิธีการที่กำ�หนดในกฎกระทรวง
หากปรากฏว่ามีผู้คัดค้าน ให้เจ้าพนกั งานที่ดินมีอ�ำ นาจสอบสวนไกล่เกลีย่ โดยถือหลักฐาน
แผนทีเ่ ปน็ หลักในการพิจารณา ถ้าตกลงกันได้ก็ให้ดำ�เนินการไปตามทีต่ กลง แต่ต้องไม่เปน็ การสมยอมกนั
เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมาย หากตกลงกนั ไม่ได้ให้แจ้งคู่กรณีไปฟ้องต่อศาลภายในเก้าสิบวันนับแต่วนั ที่ได้รับแจ้ง
ถ้าไม่มีการฟ้อง ภายในกำ�หนดดังกล่าว ให้ถือว่าผู้ขอไม่ประสงค์จะสอบเขตโฉนดที่ดินน้ันต่อไป
ในกรณีผู้มีสิทธิในที่ดินประสงค์จะขอให้ตรวจสอบเนื้อที่ตามหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
เฉพาะรายของตน ให้ยื่นค�ำ ขอพร้อมด้วยหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์สำ�หรบั ที่ดินน้ันต่อเจ้าพนกั งานทีด่ ิน
และให้น�ำ ความในวรรคสอง วรรคสาม วรรคสี่ และวรรคห้า มาใช้บังคบั โดยอนโุ ลม
มาตรา ๗๐ เพือ่ ประโยชน์แก่การรังวดั ให้พนกั งานเจ้าหน้าที่มีอ�ำ นาจ
(๑) เรียกผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงมาระวังแนวเขต และลงชื่อรบั ทราบแนวเขตทีด่ ินของตน
(๒) เรียกให้บุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยคำ� หรือส่ังให้ส่งเอกสาร หรือหลักฐานอื่นใดที่
เกีย่ วข้องในการสอบสวน
มาตรา ๗๐ ทวิ๕๒[๕๒] ให้น�ำ ความในมาตรา ๖๖ และมาตรา ๗๐ มาใช้บงั คับแก่การพิสจู น์
สอบสวนที่ดินเพื่อออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ และการตรวจสอบเนื้อที่ตามหนังสือรับรองการทำ�
ประโยชน์โดยอนุโลม
หมวด ๖
การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
มาตรา ๗๑๕๓[๕๓] ให้เจ้าพนักงานที่ดิน เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่จดทะเบียนสิทธิ และ
นิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สำ�หรับอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ใน
เขตท้องทีส่ �ำ นักงานที่ดินจังหวดั หรือส�ำ นกั งานที่ดินสาขานั้น
________________________________
๕๑[๕๑] มาตรา ๖๙ ทวิ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๕๒[๕๒] มาตรา ๗๐ ทวิ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๒) พ.ศ.๒๕๒๑
๕๓[๕๓] มาตรา ๗๑ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
๑๑๔ ปี กรมที่ดิน ๑๖๓
ในกรณีที่สำ�นักงานที่ดินจังหวัดหรือสำ�นักงานที่ดินสาขาได้นำ�ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
และการสือ่ สารมาใช้ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมแล้ว ให้เจ้าพนักงานทีด่ ิน เปน็ พนักงานเจ้าหน้าที่
จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยระบบ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสำ�หรับอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในเขตท้องที่สำ�นักงานที่ดินจังหวัดหรือ
สห�ำลนกั ักเกงณานฑท์แี่ดลินะสมวาาิธขตีการาอารื่น ทไ๗ีอ่ดธ๒้ดิบ้ว๕ดย๕ีป[๕รเวะ๕ก้น] าแผศตู้ใก่กด�ำาปหรรจนะดดสทใงนะครเบ์จาียชะจกนดิจททจีต่ าะ้อนเงบุเมบียีกกนาษสราิทป๕ธร๔ิแะก[ล๕าะ๔ศน]หิตริกือรตรม้องเกมี่ยีกวากรับรังอวสัดัง หทาั้งรนิมี้ทรตัพามย์
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ให้คู่กรณีนำ�หนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ินมาขอจดทะเบียนต่อพนักงาน
เจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑
การขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตามวรรคหนึง่ สำ�หรบั ทีด่ ินทีม่ ีโฉนดทีด่ ิน ใบไต่สวนหรือ
หนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ คู่กรณีอาจยืน่ ค�ำ ขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ กรมทีด่ ิน หรือส�ำ นกั งานทีด่ ิน
แห่งใดแห่งหนึง่ เพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าทีต่ ามมาตรา ๗๑ ดำ�เนินการจดทะเบียนให้ เว้นแต่การจดทะเบียน
ที่ต้องมีการประกาศหรือต้องมีการรงั วดั
มาตรา ๗๓ เมื่อปรากฏต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ว่านิติกรรมที่คู่กรณีนำ�มาขอจดทะเบียนน้ัน
เปน็ โมฆะกรรม พนกั งานเจ้าหน้าทีไ่ ม่ต้องจดทะเบียนให้
หากนิติกรรมทีค่ ู่กรณีน�ำ มาขอจดทะเบียนน้ันปรากฏว่าเป็นโมฆียกรรม ให้พนกั งานเจ้าหน้าที่
รบั จดทะเบียนในเมื่อคู่กรณีฝ่ายทีอ่ าจเสียหายยืนยันให้จด
มาตรา ๗๔ ในการดำ�เนินการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมของพนักงานเจ้าหน้าที่
ตามมาตรา ๗๑ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอ�ำ นาจสอบสวนคู่กรณี และเรียกบุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยค�ำ
หรือส่งเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องได้ตามความจำ�เป็น แล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ ดำ�เนินการไปตามควร
แก่กรณี
ถ้ามีกรณีเปน็ ทีค่ วรเชือ่ ได้ว่า การขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมน้ัน จะเปน็ การหลีกเลีย่ ง
กฎหมาย หรือเป็นที่ควรเชื่อได้ว่าบุคคลใดจะซื้อที่ดินเพื่อประโยชน์แก่คนต่างด้าว ให้ขอคำ�สั่งต่อรัฐมนตรี
ค�ำ สงั่ รฐั มนตรีเปน็ ที่สุด
มาตรา ๗๕๕๖[๕๖] การดำ�เนินการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกบั ทีด่ ินที่มีโฉนดทีด่ ิน
หรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ ให้เจ้าพนักงานที่ดินบันทึกข้อตกลงหรือทำ�สัญญาเกี่ยวกับการนั้น
แล้วแต่กรณี แล้วให้จดบนั ทึกสาระส�ำ คัญลงในโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ฉบับสำ�นักงาน
ทีด่ ินและฉบบั เจ้าของที่ดินให้ตรงกนั ด้วย
มาตรา ๗๖ ในกรณีการขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับทีด่ ินซึ่งพนกั งานเจ้าหน้าที่
ได้ทำ�การสอบสวนและรังวัดหมายเขตไว้แล้ว แต่ยังไม่ได้ออกโฉนดที่ดิน ให้ไปขอจดทะเบียนต่อพนักงาน
เจ้าหน้าทีต่ ามความในมาตรา ๗๑
การจดทะเบียนดังกล่าวในวรรคก่อน ให้จดแจ้งในใบไต่สวน อนุโลมตามวิธีการว่าด้วย
การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกีย่ วกับที่ดินทีม่ ีโฉนดทีด่ ิน
มาตรา ๗๗ การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่น
ถา้ ประมวลกฎหมายนม้ี ไิ ดบ้ ญั ญตั ไิ วเ้ ปน็ อยา่ งอน่ื ใหป้ ฏบิ ตั ติ ามหลกั เกณฑ์ และวธิ กี ารทก่ี �ำ หนดในกฎกระทรวง
_ _๕๕๕_๕๔๖__[[[๕๕๕__๕๔๖_]]]_ _มมม_าาา_ตตต_รรร_าาา__๗๗๗__๑๕๒__วแแ_รกก_ร_ไไ้้ คขข_ส_เเพพ_อ_มม่่ิิง_เเ_เตตพ_มมิิ _ม่ิ โโ_โดดดยยยพพพรรระะะรรราาาชชชบบบญญัั ญั ญญญตตััตั แแิิแิ กกกไไ้้ไ้ ขขขเเเพพพมมม่่ิิ่ิ เเเตตตมิมมิิ ปปปรรระะะมมมวววลลลกกกฎฎฎหหหมมมาาายยยทททด่ี ดด่่ีี นิ นนิิ (ฉ((ฉฉบบบบั บบัั ททท่ี ๑่่ีี ๔๔๐)))พพพ...ศศศ...๒๒๒๕๕๕๒๒๕๘๘๐
๑๖ ๔ ๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน
มาตรา ๗๘ การขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมในที่ดินซึ่งได้มาตามประมวลกฎหมายแพ่ง
และพาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๒ หรือโดยประการอื่นนอกจากนิติกรรมส�ำ หรับที่ดินที่มีโฉนดทีด่ ินแล้ว ให้ปฏิบตั ิ
ตามหลกั เกณฑม์แาลตะรวาิธ ีก๗าร๙ท๕ี่ก๗ำ�ห[๕น๗ดใ]น กผฎู้มกีสริทะธทิใรนวทง ี่ดินประสงค์จะแบ่งแยกที่ดินออกเป็นหลายแปลงหรือ
รวมที่ดินหลายแปลงเข้าเป็นแปลงเดียวกัน ให้ยื่นคำ�ขอพร้อมด้วยหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินน้ันต่อพนักงาน
เจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑
เพือ่ ประโยชน์แห่งมาตรานี้ ให้นำ�มาตรา ๖๙ ทวิ มาใช้บังคบั โดยอนโุ ลมด้วย และถ้าจะต้อง
จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ก็ให้จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเสียก่อน แล้วจึงออกหนังสือแสดงสิทธิใน
ทีด่ ินฉบับใหม่ให้
มาตรา ๘๐๕๘[๕๘] ในกรณีไถ่ถอนจากจำ�นอง หรือไถ่ถอนจากการขายฝากซึ่งที่ดินมี
หนงั สอื แสดงสทิ ธใิ นทด่ี นิ แลว้ เมอ่ื ผรู้ บั จ�ำ นองหรอื ผรู้ บั ซอ้ื ฝากไดท้ �ำ หลกั ฐานเปน็ หนงั สอื วา่ ไดม้ กี ารไถถ่ อนแลว้
ให้ผู้มีสิทธิในที่ดินหรือผู้มีสิทธิไถ่ถอนนำ�หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินมาขอจดทะเบียนไถ่ถอนต่อพนักงาน
เจ้าหน้าทีไ่ ด้
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจเป็นการถูกต้อง ก็ให้จดทะเบียนในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน
ใ ห้ปรากฏการไมถา่ถตอรนาน ้ัน๘๑๕๙[๕๙] การขอจดทะเบียนสิทธิเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ซึ่งได้มาโดยทางมรดก
ให้ผู้ได้รับมรดกนำ�หลักฐานสำ�หรับที่ดินหรือหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินพร้อมด้วยหลักฐานในการได้รับมรดก
มายืน่ ค�ำ ขอต่อพนกั งานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ ถ้าหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินอยู่กบั บคุ คลอื่นให้พนกั งาน
เจ้าหน้าทีม่ ีอ�ำ นาจเรียกหนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ินดงั กล่าวน้ันได้
เมือ่ พนกั งานเจ้าหน้าทีส่ อบสวนพยานหลกั ฐานและเชื่อได้ว่าผู้ขอเป็นทายาทแล้ว ให้ประกาศ
โดยทำ�เป็นหนังสือปิดไว้ในที่เปิดเผยมีก�ำ หนดสามสิบวนั ณ ส�ำ นกั งานทีด่ ิน เขตหรือทีว่ ่าการอำ�เภอ หรือ
กิ่งอ�ำ เภอ สำ�นักงานเทศบาล ทีท่ �ำ การองค์การบริหารส่วนตำ�บล ทีท่ �ำ การแขวงหรือทีท่ �ำ การกำ�นนั ท้องทีซ่ ึ่ง
ที่ดินตั้งอยู่ และบริเวณที่ดินนั้นแห่งละหนึ่งฉบับ และให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีหนังสือส่งประกาศดังกล่าวให้
บุคคลที่ผู้ขอแจ้งว่าเปน็ ทายาททกุ คนทราบเท่าที่จะท�ำ ได้ หากไม่มีทายาทซึง่ มีสิทธิได้รับมรดกโต้แย้งภายใน
กำ�หนดเวลาทีป่ ระกาศและมีหลกั ฐานเป็นทีเ่ ชื่อได้ว่าผู้ขอมีสิทธิได้รบั มรดกแล้ว ให้พนกั งานเจ้าหน้าที่ด�ำ เนิน
การจดทะเบียนให้ตามที่ผู้ขอแสดงหลักฐานการมีสิทธิตามกฎหมาย ท้ังนี้ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และ
วิธีการทีก่ �ำ หนดในกฎกระทรวง
ในกรณีที่มีทายาทซึ่งมีสิทธิได้รบั มรดกโต้แย้ง ให้พนักงานเจ้าหน้าทีม่ ีอ�ำ นาจสอบสวนคู่กรณี
และเรียกบุคคลใดๆ มาให้ถ้อยคำ� หรือส่ังให้ส่งเอกสารที่เกี่ยวข้องได้ตามความจำ�เป็น และให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่เปรียบเทียบ ถ้าเปรียบเทียบไม่ตกลง ให้พนกั งานเจ้าหน้าทีส่ ่งั การไปตามที่เห็นสมควร
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ส่ังประการใดแล้ว ให้แจ้งให้คู่กรณีทราบ และให้ฝ่ายที่ไม่พอใจไป
ด�ำ เนนิ การฟอ้ งตอ่ ศาลภายในก�ำ หนดหกสบิ วนั นบั แตว่ นั ทไ่ี ดร้ บั แจง้ หากผนู้ น้ั มไิ ดฟ้ อ้ งตอ่ ศาลและน�ำ หลกั ฐาน
การยื่นฟ้องพร้อมสำ�เนาคำ�ฟ้องเกี่ยวกับสิทธิในการได้รับมรดกมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายใน
ก�ำ หนดเวลาดังกล่าว ก็ให้ด�ำ เนินการไปตามทีพ่ นักงานเจ้าหน้าทีส่ ัง่
________________________________
๕๕๕๗๘๙[[[๕๕๕๗๘๙]]] มมมาาาตตตรรราาา ๗๙ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยประกาศของคณะปฏวิ ตั ิ ฉบบั ท่ี ๓๓๔ ลงวนั ท่ี ๑๓ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๘๐ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยประกาศของคณะปฏวิ ตั ิ ฉบบั ท่ี ๓๓๔ ลงวนั ท่ี ๑๓ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๘๑ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๙) พ.ศ.๒๕๔๓
๑๑๔ ปี กรมท่ีดนิ ๑๖๕
ในกรณีที่ทายาทได้ยืน่ ฟ้องต่อศาลภายในกำ�หนดเวลาตามความในวรรคสี่ หรือทายาทอื่นซึง่
มีสิทธิได้รับมรดกได้ฟ้องคดีเกี่ยวกับสิทธิในการได้รับมรดกต่อศาลก่อนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้จดทะเบียน
สิทธิและนิติกรรมการได้มาโดยทางมรดก เมื่อผู้น้ันนำ�หลักฐานการยื่นฟ้องพร้อมสำ�เนาคำ�ฟ้องแสดงต่อ
พนักงานเจ้าหน้าที่ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ระงับการจดทะเบียนไว้ เมื่อศาลได้มีคำ�พิพากษาหรือคำ�สั่งถึงที่สุด
ประการใดก็ใหม้ดา�ำ ตเนรินาก า๘ร๒ไป๖ต๐า[ม๖๐ค]�ำ พผิพู้ใาดกปษราะหสรงคือ์จคะำ�ขสองั่ นจดั้นทะเบียนลงชื่อผู้จัดการมรดกในหนังสือแสดงสิทธิ
ในที่ดิน ให้ยื่นคำ�ขอพร้อมด้วยน�ำ หนงั สือแสดงสิทธิในที่ดินนั้น และหลกั ฐานการเป็นผู้จัดการมรดกมาแสดง
ต่อพนักงานเจ้าหน้าทีต่ ามมาตรา ๗๑ ถ้าเปน็ ผู้จัดการมรดกโดยค�ำ สง่ั ศาล ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำ�เนินการ
จดทะเบียนให้ตามค�ำ ขอ แต่ถ้าเป็นผู้จดั การมรดกในกรณีอืน่ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนและตรวจสอบ
หลกั ฐาน และให้นำ�ความในมาตรา ๘๑ วรรคสอง มาใช้บงั คบั โดยอนุโลม เมือ่ ไม่มีผู้โต้แย้งให้พนกั งาน
เจ้าหน้าที่จดทะเบียนลงชื่อผู้จัดการมรดกในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินนั้นได้ แต่ถ้ามีผู้โต้แย้งก็ให้รอเรื่องไว้
และให้คู่กรณีไปฟ้องร้องต่อศาล เมื่อศาลมีคำ�พิพากษาหรือคำ�สั่งถึงที่สุดประการใดแล้ว ให้ดำ�เนินการไป
ตามค�ำ พิพากษาหรือคำ�ส่งั ศาลนั้น
ในกรณีที่ผู้จัดการมรดกซึ่งได้มีชื่อในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินแล้วขอจดทะเบียนสิทธิในที่ดิน
ให้แก่ทายาท ให้พนักงานเจ้าหน้าทีด่ ำ�เนินการจดทะเบียนให้ตามค�ำ ขอโดยไม่ต้องประกาศตามมาตรา ๘๑
ในกรณีที่ทรัสตีของทรัสต์ซึ่งได้ก่อตั้งขึ้นโดยชอบด้วยกฎหมายไว้แล้วขอจดทะเบียนในฐานะ
เป็นทรสั ตี เมื่อพมานตักรงาาน๘เจ๓้า๖ห๑น[๖้าท๑ี่ส] อผบู้ใดสมวนีสพ่วนยไาดน้เหสลียักในฐทานีด่ แินลใด้วอใันหอ้ดา�ำ จเนจินะฟกา้อรงจบดงั ทคะับเใบหีย้มนีกไาดร้ จดทะเบียน
หรือ
ให้มีการเปลีย่ นแปลงทางทะเบียนได้ มีความประสงค์จะขออายดั ทีด่ ิน ให้ยืน่ คำ�ขอต่อพนกั งานเจ้าหน้าทีต่ าม
มาตรา ๗๑
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนเอกสารหลักฐานที่ผู้ขอได้นำ�มาแสดงแล้ว ถ้าเห็นสมควร
เชือ่ ถือก็ให้รบั อายัดไว้มีกำ�หนดสามสิบวนั นบั แต่วันที่สั่งรับอายดั เมื่อพ้นก�ำ หนดระยะเวลาดงั กล่าว ให้ถือว่า
การอายัดสิ้นสดุ ลงและผู้นั้นจะขออายดั ซ้ําในกรณีเดียวกนั อีกไม่ได้
ถ้าผู้มีส่วนได้เสียคดั ค้านว่าการอายดั นั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำ�นาจ
สอบสวนพยานหลักฐานเท่าที่จำ�เป็น เมื่อเปน็ ทีเ่ ชื่อได้ว่าได้รับอายดั ไว้โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้พนักงาน
เจ้าหน้าทีม่ ีอ�ำ นาจสง่ั ยกเลิกการอายัดนั้น และแจ้งให้ ผู้ขออายัดทราบ
หมวด ๗
การกำ�หนดสิทธิในทีด่ ินเพื่อการศาสนา
มาตรา ๘๔ การได้มาซึ่งที่ดินของวัดวาอาราม วัดบาดหลวงโรมันคาธอลิค มูลนิธิเกี่ยวกับ
คริสต์จักร หรือมัสยิดอิสลาม ต้องได้รบั อนุญาตจากรฐั มนตรี และให้ได้มาไม่เกิน ๕๐ ไร่
ในกรณีทีเ่ ปน็ การสมควร รัฐมนตรีจะอนุญาตให้ได้มาซึง่ ทีด่ ินเกินจำ�นวนที่บัญญัติไว้ในวรรค
แรกกไ็ ด้
บทบัญญัติในมาตรานี้ไม่กระทบกระเทือนการได้มาซึ่งที่ดินที่มีอยู่แล้วก่อนวันที่ประมวล
กฎหมายนี้ใช้บังคับ และการได้มาซึ่งที่ดินของมสั ยิดอิสลามโดยทางบทบัญญตั ิแห่งศาสนาอิสลามในจังหวัด
ทีม่ ีต�ำ แหน่งดะโต๊ะยตุ ิธรรม
_ _๖๖_๑๐__[[๖๖__๑๐_]]_ _มม_าา_ตต_รร_าา__๘๘_๒_๓__แแ_กก_ไ้ ้ไ_ขข_เเพ_พ_ม่ิ _มิ่ เ_ตเ_ตมิ _ิมโ_ดโ_ดยยปพระรกะราศาชขบอญังคญณตั ะิแปกฏ้ไวิ ขตั เิพฉมิ่บเบั ตทิม่ี ป๓ร๓ะ๔มวลลงกวนัฎทห่ีม๑า๓ยทธนัีด่ วินา(คฉมบพบั ททุ ธี่ ๙ศ)กั พรา.ศช.๒๒๕๕๔๑๓๕
๑๖ ๖ ๑๑๔ ปี กรมที่ดนิ
มาตรา ๘๕ ในกรณีที่นิติบุคคลได้มาซึ่งที่ดินเกินกำ�หนดตามความในมาตรา ๘๔
เมือ่ ประมวลกฎหมายนี้ได้ใช้บังคับแล้ว ให้นิติบคุ คลดังกล่าวจดั การจ�ำ หน่ายภายในห้าปี ถ้าไม่จ�ำ หน่ายที่ดิน
ภายในเวลาที่กำ�หนด ให้อธิบดีมีอ�ำ นาจจำ�หน่ายที่ดินนั้น และให้น�ำ บทบัญญตั ิเรื่องการบงั คบั จ�ำ หน่ายทีด่ ิน
ตามความในหมวด ๓ มาใช้บังคับโดยอนโุ ลม
หมวด ๘
การกำ�หนดสิทธิในที่ดินของคนตา่ งดา้ ว
มาตรา ๘๖ คนต่างด้าวจะได้มาซึ่งที่ดินก็โดยอาศัยบทสนธิสัญญาซึ่งบัญญัติให้มีกรรมสิทธิ์
ในอสงั หาริมทรัพย์ได้ และอยู่ในบงั คับบทบญั ญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ด้วย
ภายใต้บงั คบั มาตรา ๘๔ คนต่างด้าวดังกล่าวจะได้มาซึ่งที่ดินเพือ่ ใช้เปน็ ที่อยู่อาศัย ประกอบ
กิจการในทางพาณิชยกรรม อตุ สาหกรรม เกษตรกรรม การสสุ าน การกศุ ลสาธารณะ หรือการศาสนา
ต้องเปน็ ไปตามเงือ่ นไขและวิธีการซึ่งก�ำ หนดโดยกฎกระทรวงและต้องได้รบั อนุญาตจากรัฐมนตรี
มาตรา ๘๗ จ�ำ นวนทีด่ ินทีจ่ ะพึงอนุญาตให้ตามความในมาตราก่อน มีกำ�หนดดังนี้
(๑) ทีอ่ ยู่อาศยั ครอบครัวละไม่เกิน ๑ ไร่
(๒) ที่ใช้เพือ่ พาณิชยกรรม ไม่เกิน ๑ ไร่
(๓) ทีใ่ ช้เพื่ออุตสาหกรรม ไม่เกิน ๑๐ ไร่
(๔) ทีใ่ ช้เพื่อเกษตรกรรม ครอบครัวละไม่เกิน ๑๐ ไร่
(๕) ที่ใช้เพือ่ การศาสนา ไม่เกิน ๑ ไร่
(๖) ทีใ่ ช้เพือ่ การกศุ ลสาธารณะ ไม่เกิน ๕ ไร่
(๗) ทีใ่ ช้เพื่อการสุสาน ตระกูลละไม่เกิน ๑/๒ ไร่
คนต่างด้าวผู้ใดต้องการมีสิทธิในทีด่ ินเพือ่ การอตุ สาหกรรมเกินกว่าทีบ่ ญั ญตั ิไว้ใน (๓) ถ้าเหน็
เป็นการสมควร คณะรัฐมนตรีจะอนญุ าตให้ได้มาซึง่ ที่ดินเกินกว่าจำ�นวนทีก่ �ำ หนดไว้โดยก�ำ หนดเงือ่ นไขกไ็ ด้
และให้นำ�บทบัญญตั ิมาตรา ๔๘ มาใช้บังคับโดยอนโุ ลม
มาตรา ๘๘ บทบญั ญตั ใิ นมาตรา ๘๗ มใิ หก้ ระทบกระเทอื นแกท่ ด่ี นิ ของคนตา่ งดา้ วทม่ี อี ยแู่ ลว้
เกินกำ�หนดตามความในมาตรา ๘๗ ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายนี้ใช้บังคับ ส่วนผู้ทีม่ ีทีด่ ินอยู่แล้วน้อยกว่า
ก�ำ หนด หรือผู้ทีไ่ ด้จ�ำ หน่ายทีด่ ินเดิมของตนไป อาจได้มาซึ่งที่ดินได้อีก แต่รวมแล้วต้องไม่เกินกำ�หนดตาม
มาตรา ๘๗
มาตรา ๘๙ เมื่อคนต่างด้าวได้รับอนุญาตให้ได้มาซึ่งที่ดินเพื่อกิจการใดผู้รับอนุญาตต้องใช้
ที่ดินเพือ่ กิจการน้ัน จะใช้เพือ่ กิจการอืน่ ไม่ได้ เว้นแต่จะได้รบั อนุญาต ให้ใช้เพือ่ กิจการอื่นใหม่ตามจ�ำ นวนที่
ไม่เกินกำ�หนดในมาตรา ๘๗ ถ้าจะไม่ใช้ที่ดินตามที่ได้รบั อนญุ าตน้ันต้องแจ้งให้ทราบตามแบบและวิธีการที่
ก�ำ หนดในกฎกระทรวง ภายในกำ�หนดสามสิบวันนบั แต่วันไม่ใช้ที่ดินนั้น
คนต่างด้าวผู้ใดประสงค์จะใช้ที่ดินเพือ่ กิจการอืน่ ใหม่ ให้ขออนุญาตใหม่ต่อรัฐมนตรีตามแบบ
และวิธีการที่ก�ำ หนดในกฎกระทรวง ถ้ารฐั มนตรีเหน็ สมควรกใ็ ห้มีอ�ำ นาจอนุญาต
มาตรา ๙๐ คนต่างด้าวที่ได้รบั อนญุ าตให้มีและใช้ทีด่ ินเพื่อกิจการใด ถ้าไม่ใช้ทีด่ ินนั้นต่อไป
หรือได้ใช้ที่ดินเพื่อกิจการอื่นโดยไม่ได้รบั อนญุ าตใหม่ ให้จัดการจ�ำ หน่ายที่ดินน้ันภายในเวลาที่อธิบดีกำ�หนด
ซึง่ ไม่น้อยกว่าหนึง่ ร้อยแปดสิบวนั แต่ไม่ให้เกินหนึง่ ปี ถ้าพ้นก�ำ หนดเวลาดังกล่าว ให้อธิบดีมีอ�ำ นาจจำ�หน่าย
ที่ดินนั้น
๑๑๔ ปี กรมทดี่ ิน ๑๖๗
มาตรา ๙๑ คนต่างด้าวที่ได้รบั อนุญาตให้ใช้ทีด่ ินเพือ่ กิจการใด ถ้าได้รบั อนญุ าตใหม่ ให้ใช้
ที่ดินนั้นเพื่อกิจการอื่นซึ่งจำ�นวนที่ดินที่ได้รับอนุญาตนี้ลดลง ให้จำ�หน่ายที่ดินส่วนที่เกินน้ันภายในเวลาที่
อธิบดีก�ำ หนด ซึ่งไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวัน แต่ไม่ให้เกินหนึ่งปี ถ้าพ้นกำ�หนดเวลาดังกล่าว ให้อธิบดีมี
อำ�นาจจำ�หน่ายทีด่ ินนั้น
มาตรา ๙๒ คนต่างด้าวผู้ใดได้รบั อนญุ าตให้ได้มาซึง่ ทีด่ ินตามความในมาตรา ๘๗ วรรคสอง
ถ้าไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่คณะรัฐมนตรีกำ�หนด ให้จำ�หน่ายที่ดินส่วนที่ได้รับอนุญาตให้ได้มาเกินกว่า
จ�ำ นวนทีก่ ำ�หนดไว้นั้น ภายในเวลาทีอ่ ธิบดีกำ�หนด ซึ่งไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวัน แต่ไม่ให้เกินหนึ่งปี
ถ้าพ้นก�ำ หนดเวลาดงั กล่าว ให้อธิบดีมีอ�ำ นาจจ�ำ หน่ายทีด่ ินนั้น
มาตรา ๙๓ คนต่างด้าวได้มาซึง่ ที่ดินโดยได้รับมรดกในฐานะทีเ่ ป็นทายาทโดยธรรม รฐั มนตรี
จะอนญุ าตให้ได้มาซึง่ ทีด่ ินน้ัน แต่เมือ่ รวมกบั ทีม่ ีอยู่แล้วไม่เกินจำ�นวนที่จะพึงมีได้ ตามความในมาตรา ๘๗
กไ็ ด้
มาตรา ๙๔ บรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่ได้รับอนุญาต
ให้คนต่างด้าวนั้นจดั การจำ�หน่ายภายในเวลาทีอ่ ธิบดีกำ�หนดให้ ซึง่ ไม่น้อยกว่าหนึง่ ร้อยแปดสิบวัน แต่ไม่เกิน
หนึง่ ปี ถ้าไม่จำ�หน่ายที่ดินภายในเวลาที่กำ�หนด ให้อธิบดีมีอ�ำ นาจจำ�หน่ายทีด่ ินน้ัน และให้น�ำ บทบัญญตั ิ
เรื่องการบงั คับจำ�หน่ายที่ดินตามความในหมวด ๓ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
มาตรา ๙๕ ผู้ใดได้มาซึ่งที่ดินในขณะที่มีสัญชาติไทย ถ้าภายหลังผู้น้ันเปลี่ยนสัญชาติเป็น
คนต่างด้าว ให้คงมีสิทธิถือทีด่ ินได้เท่าทีค่ นต่างด้าวน้ันจะพึงมี นอกจากนั้นให้ท�ำ การจ�ำ หน่าย และให้น�ำ
บทบัญญัติมาตรา ๙๔ มาใช้บังคบั โดยอนโุ ลม
มาตรา ๙๖ เมื่อปรากฏว่าผู้ใดได้มาซึ่งทีด่ ินแห่งใดในฐานะเปน็ เจ้าของแทนคนต่างด้าว หรือ
นิติบคุ คลตามความในมาตรา ๙๗ หรือมาตรา ๙๘ ให้อธิบดีมีอำ�นาจทำ�การจ�ำ หน่ายที่ดินนั้น และให้นำ�
บทบญั ญัติมาตรา ๙๔ ๙ม๖าใ ทชว้บิ๖งั ค๒ับ[๖โด๒ย] อนบโุทลบมัญญัติว่าด้วยคนต่างด้าวจะได้มาซึ่งที่ดินโดยอาศัยบทสนธิ
มาตรา
สญั ญาตามมาตรา ๘๖ วรรคหนึง่ มิให้ใช้บงั คบั กับคนต่างด้าวซึง่ ได้น�ำ เงินมาลงทนุ ตามจ�ำ นวนที่ก�ำ หนดใน
กฎกระทรวง ซึง่ ต้องไม่ตํ่ากว่าสี่สิบล้านบาท โดยให้ได้มาซึง่ ทีด่ ินเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยได้ไม่เกินหนึง่ ไร่ และ
ต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรี
การได้มาซึง่ ที่ดินของคนต่างด้าวตามวรรคหนึ่ง ให้เปน็ ไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงือ่ นไข
ที่กำ�หนดในกฎกระทรวง โดยในกฎกระทรวงอย่างน้อยต้องมีสาระสำ�คญั ดังต่อไปนี้
(๑) ประเภทของธุรกิจที่คนต่างด้าวลงทุนซึ่งต้องเป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจ และสังคม
ของประเทศ หรือเป็นกิจการที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนได้ประกาศให้เป็นกิจการที่สามารถขอรับ
การส่งเสริมการลงทนุ ตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการลงทุนได้
(๒) ระยะเวลาการดำ�รงการลงทุนต้องไม่น้อยกว่าสามปี
(๓) บริเวณที่ดินที่อนุญาตให้คนต่างด้าวได้มาต้องอยู่ภายในเขตกรุงเทพมหานคร เขตเมือง
พัทยา เขตเทศบมาาลตรหาร ือ๙อ๖ย ู่ภตารยี๖ใน๓บ[๖ร๓ิเว]ณ คทนี่กต�ำ ่หางนดด้าเวปซ็นึ่งเขไดต้รทับีอ่ อยนู่อุญาศาัยตตใหาม้ไดก้มฎาหซมึ่งาทยี่ดวิน่าดต้วายมกมาารตผรงั าเ มือ๙ง๖
ทวิ
ถ้ากระทำ�การผิดหลกั เกณฑ์หรือเงื่อนไขทีก่ ำ�หนดในกฎกระทรวงตามมาตรา ๙๖ ทวิ วรรคสอง ให้จัดการ
________________________________
๖๒[๖๒] มาตรา ๙๖ ทวิ เพิม่ โดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๔๒
๖๓[๖๓] มาตรา ๙๖ ตรี เพิม่ โดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๔๒
๑๖ ๘ ๑๑๔ ปี กรมที่ดนิ
จำ�หน่ายที่ดินในส่วนที่ตนมีสิทธิภายในเวลาที่อธิบดีกำ�หนด ซึ่งไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวันแต่ไม่เกิน
หนึ่งปี ถ้าพ้นกำ�หนดเวลาดงั กล่าวให้อธิบดีมีอ�ำ นาจจำ�หน่ายทีด่ ินนั้น
คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้ได้มาซึง่ ทีด่ ินตามมาตรา ๙๖ ทวิ ถ้าไม่ได้ใช้ที่ดินนั้นเพื่อเปน็
ที่อยู่อาศยั ภายในกำ�หนดเวลาสองปีนบั แต่วนั จดทะเบียนการได้มา ให้อธิบดีมีอำ�นาจจ�ำ หน่ายทีด่ ินน้ัน
หมวด ๙
การกำ�หนดสิทธิในที่ดินของนิติบุคคลบางประเภท
ม(๑า)ต๖ร๔า[๖๙๔๗] บ นริิตษิบัทคุ จคำ�ลกดัดังหตร่อือไปบนรี้ใิษหัท้มมีสิทหธาิใชนนทจีด่ ำ�ินกไัดด้เทสี่มมีหือุ้นนกอับันคเปน็นต่าทงุนดจ้าดวทะเบียน ถือโดย
คนตา่ งดา้ วเกนิ กวา่ รอ้ ยละสส่ี บิ เกา้ ของทนุ จดทะเบยี น หรอื ผถู้ อื หนุ้ เปน็ คนตา่ งดา้ วเกนิ กวา่ กง่ึ จ�ำ นวนผถู้ อื หนุ้
แล้วแต่กรณี
เพื่อประโยชน์แห่งหมวดนี้ บริษัทจำ�กัดใดออกใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ ให้ถือว่าใบหุ้นนั้น
ค นต่างด้าวเป็น(ผ๒ู้ถ)๖ือ๕[๖๕] ห้างหุ้นส่วนจ�ำ กดั หรือห้างหุ้นส่วนสามัญที่จดทะเบียนแล้ว ที่มีคนต่างด้าวลงหุ้น
มีมูลค่าเกินกว่าร้อยละสี่สิบเก้าของทุนทั้งหมด หรือผู้เป็นหุ้นส่วนเป็นคนต่างด้าวเกินกว่ากึ่งจำ�นวนของ
ผู้เป็นหุ้นส่วน แล้วแต่กรณี
(๓) สมาคมรวมทั้งสหกรณ์ทีม่ ีสมาชิกเปน็ คนต่างด้าวเกินกว่ากึ่งจ�ำ นวน หรือด�ำ เนินกิจการ
เพือ่ ประโยชน์คนต่างด้าวโดยเฉพาะ หรือเปน็ ส่วนใหญ่
((ม๔๕า))ต ๖รม๖าูล[๖น๙๖ิธ๘] ิท๖(ี่มย๗ีวก[ตั ๖เลถ๗ิกุป] )ระในสกงคร์เณพีทื่อี่นปิตระิบโคุ ยคชลนท์คีร่นะตบ่าไุงวด้ใ้านวมโาดตยรเฉาพ๙า๗ะ หรือเปน็ ส่วนใหญ่
เข้าถือหุ้นหรือลงหุ้น แล้วแต่
กรณี ในนิติบุคคมลาตอรื่นาตา๙ม๙น๖ยั ๘ท[ีก่๖ล๘่า]วใในนมการตณราีที่น๙ิต๗ิบุคใหค้ถลือตวา่ามนมิตาิบตคุราคล๙อ๗ื่นนหั้นรเปือ็นมคาตนรตา่าง๙ด๘้าวจะได้มาหรือต้อง
จำ�หน่ายไปซึ่งสิทธิในที่ดิน ให้นำ�บทบญั ญัติในหมวด ๘ มาใช้บงั คบั โดยอนโุ ลม และให้นิติบุคคลดังกล่าว
มีหน้าทีแ่ ละความรับผิดเช่นเดียวกบั ทีก่ ำ�หนดไว้สำ�หรบั คนต่างด้าวและบคุ คลท่ัวไป
มาตรา ๑๐๐ นิติบุคคลใดได้มาซึ่งที่ดินในขณะที่ไม่ต้องด้วยบทบัญญัติของมาตรา ๙๗
และมาตรา ๙๘ ถ้าภายหลงั มีสภาพต้องด้วยบทบัญญัติในมาตรา ๙๗ หรือมาตรา ๙๘ ให้นำ�บทบญั ญตั ิ
มาตรา ๙๕ มาใช้บงั คบั โดยอนโุ ลม
________________________________
๖๔[๖๔] มาตรา ๙๗ (๑) แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๖) พ.ศ.๒๕๓๕
๖๕[๖๕] มาตรา ๙๗ (๒) แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๖) พ.ศ.๒๕๓๕
๖๖[๖๖] มาตรา ๙๗ (๕) ยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พทุ ธศักราช ๒๕๐๒
๖๗[๖๗] มาตรา ๙๘ แก้ไขเพมิ่ เติมโดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพมิ่ เติมประมวลกฎหมายทดี่ ิน (ฉบบั ที่ ๖) พ.ศ.๒๕๓๕
๖๘[๖๘] มาตรา ๙๙ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๑๒) พ.ศ.๒๕๕๑
๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ ๑๖๙
กหามรวคด้าท๑ี่ด๐ิน๖๙[๖๙]
มาตรา ๑๐๑ (ยกเลิก)
มาตรา ๑๐๒ (ยกเลิก)
หมวด ๑๑
คา่ ธรรมเนียม
มาตรา ๑๐๓๗๐[๗๐] ในการด�ำ เนนิ การออกหนงั สอื แสดงสทิ ธใิ นทด่ี นิ การรงั วดั การจดทะเบยี น
สิทธิและนิติกรรม หรือการท�ำ ธุระอืน่ ๆ เกีย่ วกับอสังหาริมทรัพย์ ให้เรียกเก็บค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่าย
ตามทีก่ �ำ หนดในกฎกระทรวง แต่ต้องไม่เกินอัตราตามบญั ชีท้ายประมวลกฎหมายนี้
ในกรณอี อกโฉนดทด่ี นิ หรือหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์ตามมาตรา ๕๘ ให้เรยี กเกบ็ เฉพาะ
ค่าธรรมเนียมเปน็ ค่าออกโฉนดที่ดิน ค่าออกหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์ ค่าหลกั เขตทีด่ ิน และค่ามอบ
อำ�นาจในกรณีทีม่ ีการมอบอำ�นาจ แล้วแต่กรณี โดยผู้มีสิทธิในทีด่ ินจะขอรับโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรอง
การทำ�ประโยชน์ไปก่อนแต่ยังไม่ชำ�ระเงินค่าธรรมเนียมก็ได้ และให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดแจ้งการค้างชำ�ระ
เส งิทินธคิแ่าลธะรนริตมิกเนรียใมรนมมากใตคหรรรณ้ปา้ังรแอี๑ารอ๐กกก๓ฏใโใหฉทนน้ผโวดู้ยฉ๗ิ ืน่ทน๓คด่ีด[นิ�ำ๗ทขตี่ด๓อาิน]เมปหมกน็ราาือผรตหู้ชจร�ำนดารังท๕ะสะค๘ือเ่าบรธตยีับรรนรรี สอใมหทิงเไ้กนธดาียแิ ร้ รลมบั ทะยทำ�นกปี่คติ เร้ากิวะงน้รชโรคยำ�มา่ ชรเธนะกร๗์นย่ี รว้ัน๑มก เ[๗นบั ถยีอ๑้ามส]ไแดงั ลห้ยะาื่นครคมิา่ ำ�ใทขชรอจ้ พั จา่ ยยดท์๗ทบ่ี ะ๒รเ[บ๗จิ ียา๒คน]
ให้แก่ทางราชกมาราตใรหา้ได๑้ร๐บั ๔ยก๗เ๔ว้น[๗ค๔่าธ] รในรมกเรนณียีกมารขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิ
ครอบครองในที่ดินหรืออสังหาริมทรพั ย์ ให้ผู้ขอจดทะเบียนเสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
โดยค�ำ นวณตามราคาประเมินทุนทรัพย์ตามมาตรา ๑๐๕ เบญจ
การขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ในกรณีอื่นนอกจากที่กำ�หนด
ไว้ในวรรคหนึง่ ให้ผู้ขอจดทะเบียนเสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม โดยค�ำ นวณตามจำ�นวน
ทนุ ทรพั ย์ทีผ่ ู้ขอมจาดตทระาเบ๑ีย๐น๕แ๗สด๕ง[๗ตา๕ม] คใหวา้มมีคเปณ็นะจกรริงรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ ประกอบด้วย
ปลัดกระทรวงมหาดไทย เปน็ ประธานกรรมการ อธิบดีกรมการปกครอง หรือผู้แทน อธิบดีกรมสรรพากร
_ _๖_๙__[๖__๙_]_ _ห_ม_ว_ด__๑__๐__ก_า__ร_ค_้า_ท_ีด่__ิน__ม_า_ตรา ๑๐๑ ถึง มาตรา๑๐๒ ยกเลิกโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวล
๗๗๑๐[[๗๗ ๑๐]] มกมฎาาตตหรรมาาา๑ย๑ท๐๐ีด่๓๓ินแว(กรฉรไ้ บขคับเสพทอม่ิ ี่ ง๑เตแ๒มิ ก)โ้ไดพขย.เศพพ.ิ่มร ๒ะเตร๕าิม๕ชโ๑บดญัยพญรตัะรแิ ากชไ้ ขบเัญพม่ิญเตัตมิิแปกร้ไขะเมพวิ่มลเกตฎิมหปมราะยมทวด่ีลนิกฎ(ฉหบมบั าทยท่ี ๒ีด่ )ินพ(.ฉศบ.๒ับ๕ท๒ี่ ๔๑)
๗๗๗๗๓๕๔๒[[[[๗๗๗๗ ๓๔๕๒]]]] มพมมมาาาา.ศตตตต.รรรร๒าาาา ๕๑๑๑๑๒๐๐๐๐๘๓๔๓๕
วรรคสาม เพม่ิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ.๒๕๒๘
ทวิ เพม่ิ โดยประกาศของคณะปฏวิ ตั ิ ฉบบั ท่ี ๑๖ ลงวนั ท่ี ๗ พฤศจกิ ายน พทุ ธศกั ราช ๒๕๒๐
แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๙) พ.ศ.๒๕๔๓
แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๕) พ.ศ.๒๕๓๔
๑๗ ๐ ๑๑๔ ปี กรมที่ดิน
หรือผู้แทน อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมืองหรือผู้แทน* อธิบดีกรมธนารักษ์หรือผู้แทน* ผู้อำ�นวยการ
สำ�นักงานเศรษฐกิจการคลังหรือผู้แทนและผู้ทรงคุณวุฒิอีกไม่เกินสี่คนซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้ง เป็นกรรมการ
และให้ผู้อำ�นวยมกาาตรรสา�ำ น๑กั ๐งา๕นทกวลิ๗าง๖ป[๗ระ๖เ]มินกรรารคมากทารรพัซยึง่ ร์สฐั ินมเนปต็นรกีแรตร่งมตก้ังารมแีวลาะรเะลอขยาู่ในนกุ ตาำ�รแหน่งคราวละสามปี
ก รรมการซึ่งพ้นมจาาตกรตาำ�แ๑ห๐น๕่งตาตมรวี๗า๗ระ[๗อา๗จ]ไดน้รอบั กแตจา่งตกก้ังเาปรน็ พก้นรจรามกกตาำ�รแอหีกนได่งต้ ามวาระตามมาตรา ๑๐๕ ทวิ
กรรมการซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งพ้นจากตำ�แหน่ง เมื่อ
(๑) ตาย
(๒) ลาออก
(๓) รัฐมนตรีให้ออก
(๔) เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ หรือเป็นบุคคลล้มละลาย
(๕) ได้รับโทษจำ�คุกโดยคำ�พิพากษาถึงที่สุดให้จำ�คุกหรือคำ�ส่ังที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำ�คุก
เว้นแต่เปน็ โทษส�ำ หรบั ความผิดทีก่ ระท�ำ โดยประมาทหรือความผิดลหโุ ทษ
ในกรณีที่กรรมการพ้นจากตำ�แหน่งก่อนวาระ ให้รัฐมนตรีแต่งต้ังผู้อื่นเป็นกรรมการแทน
กรรมการซึง่ ได้รบั แต่งต้งั ตามวรรคสอง ให้อยู่ในต�ำ แหน่งได้เท่ากบั วาระทีเ่ หลืออย่ขู องกรรมการซงึ่ ได้แต่งต้งั
ไว้แล้วน้ัน
มาตรา ๑๐๕ จัตวา๗๘[๗๘] การประชมุ ของคณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทนุ ทรัพย์
ต้องมีกรรมการมาประชุมไม่น้อยกว่ากึง่ หนึง่ ของจ�ำ นวนกรรมการทั้งหมด จึงจะเป็นองค์ประชุม
ถ้าประธานกรรมการไม่อยู่ในที่ประชุม ให้กรรมการที่มาประชุมเลือกกรรมการคนหนึ่งเป็น
ประธานในที่ประชุม
การวินิจฉัยชี้ขาดของทีป่ ระชุมให้ถือเสียงข้างมาก
กรรมการคนหนง่ึ ใหม้ ีเสียงหนงึ่ ในการลงคะแนน ถา้ คะแนนเสียงเท่ากนั ให้ประธานในทป่ี ระชมุ
อ อกเสียงเพิ่มขมึ้นาอตีกรเสาีย๑ง๐ห๕นึ่งเเบปญน็ จเส๗ีย๙งช[๗ี้ข๙าด] ให้คณะกรรมการก�ำ หนดราคาประเมินทนุ ทรพั ย์มีอ�ำ นาจหน้าที่
ดงั ต่อไปนี้
(๑) กำ�หนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ของอสังหาริมทรัพย์
เพือ่ เรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตามประมวลกฎหมายนี้
(๒) ให้ความเห็นชอบต่อการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ที่คณะอนุกรรมการประจำ�
จังหวัดเสนอเพื่อใช้ในการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมสำ�หรับอสังหาริมทรัพย์ที่ต้ัง
อยู่ในเขตจงั หวัดนั้น หรือในท้องทีห่ นึ่งท้องที่ใดในเขตจังหวดั น้ัน
(๓) วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตามที่
กรมที่ดินขอความเห็น
________________________________
๗๖[๗๖] มาตรา ๑๐๕ ทวิ เพิ่มโดยพระราชบญั ญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน(ฉบบั ที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๔
๗๗[๗๗] มาตรา ๑๐๕ ตรี เพิ่มโดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๔
๗๘[๗๘] มาตรา ๑๐๕ จัตวา เพิม่ โดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๔
๗๙[๗๙] มาตรา ๑๐๕ เบญจ เพิ่มโดยพระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๔
๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ ๑๗๑
(๔) แตง่ ตง้ั คณะอนกุ รรมการเพอ่ื พจิ ารณาหรอื ปฏบิ ตั กิ ารอยา่ งหนง่ึ อยา่ งใดตามทค่ี ณะกรรมการ
กำ�หนดราคาประเมินทนุ ทรพั ย์มอบหมายก็ได้ แล้วรายงานต่อคณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทนุ ทรพั ย์
(๕) ปฏิบัติการอื่นตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอืน่
ราคาประเมินทุนทรัพย์ที่คณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ได้ให้ความเห็นชอบ
ตาม (๒) แล้วให้ปิดประกาศไว้ ณ ส�ำ นกั งานที่ดินจังหวดั ส�ำ นกั งานทีด่ ินสาขา และส�ำ นักงานเขต หรือ
ที่ว่าการอำ�เภอมหารตือรทาี่ว ่า๑ก๐าร๕ก ิง่ ฉอ๘ำ�เ๐ภ[อ๘ท๐้อ] งใทหี่ ้มีคณะอนุกรรมการประจำ�จังหวัดแต่ละจังหวัด ประกอบด้วย
ผู้ว่าราชการจังหวัด เปน็ ประธานอนกุ รรมการ ปลัดจงั หวดั สรรพากรจงั หวดั และผู้ทรงคุณวุฒิอีกไม่เกิน
สามคนซึ่งคณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์แต่งต้ัง เปน็ อนกุ รรมการ และให้ธนารักษ์จงั หวัด*
เปน็ อนกุ รรมการและเลขานุการ
คณะอนุกรรมการประจ�ำ จังหวัดสำ�หรับกรงุ เทพมหานคร ประกอบด้วยปลัดกรุงเทพมหานคร
เป็นประธานอนุกรรมการ ผู้แทนกรมการปกครอง ผู้แทนกรมสรรพากร เจ้าพนกั งานที่ดินกรุงเทพมหานคร
และผู้ทรงคุณวุฒิอีกไม่เกินสามคนซึ่งคณะกรรมการก�ำ หนดราคาประเมินทุนทรัพย์แต่งต้ัง เป็นอนกุ รรมการ
และให้ผู้อ�ำ นวยการสำ�นกั งานกลางประเมินราคาทรัพย์สิน เป็นอนกุ รรมการและเลขานกุ าร
ให้นำ�มาตรา ๑๐๕ ทวิ มาตรา ๑๐๕ ตรี และมาตรา ๑๐๕ จัตวา มาใช้บังคับแก่
คณะอนุกรรมกมาารตปรราะจ๑�ำ ๐จ๕ังหสวตั ดั ตโ๘ดย๑อ[๘น๑โุ ล] มให้คณะอนุกรรมการประจ�ำ จงั หวัดมีหน้าที่พิจารณาก�ำ หนดราคา
ประเมินทุนทรัพย์เพื่อใช้ในการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมสำ�หรับอสังหาริมทรัพย์
ที่ต้ังอยู่ในเขตจังหวัดนั้น หรือในท้องที่หนึ่งท้องที่ใดในเขตจังหวัดน้ัน เพื่อเสนอขอความเห็นชอบจาก
ค ณะกรรมการมกาำ�ตหรนาดร๑าค๐า๕ปรอะัฏเมฐิน๘ท๒นุ [๘ท๒รัพ] ยเม์ ื่อได้มีการประกาศกำ�หนดราคาประเมินทนุ ทรพั ย์ส�ำ หรบั เขต
จงั หวดั ใดไวแ้ ลว้ ถา้ ตอ่ มาปรากฏวา่ ราคาทซ่ี อ้ื ขายกนั ตามปกตใิ นทอ้ งตลาดของอสงั หารมิ ทรพั ยใ์ นทอ้ งทห่ี นง่ึ
ท้องที่ใดในเขตจังหวัดนั้นแตกต่างจากราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ได้ประกาศกำ�หนดไว้มากพอสมควร
ให้คณะอนุกรรมการประจำ�จังหวัดนั้นพิจารณาปรับปรุงราคาประเมินทุนทรัพย์สำ�หรับท้องที่นั้น เพื่อเสนอ
ขอความเหน็ ชอมบาจตารกาค๑ณ๐ะ๖ก๘รร๓ม[๘ก๓าร] ก(�ำยหกนเลดิกร)าคาประเมินทนุ ทรพั ย์โดยเร็ว
หมวด ๑๒
บทก�ำ หนดโทษ
มาตรา ๑๐๗๘๔[๘๔] ผู้ใดไม่นำ�พนักงานเจ้าหน้าที่ทำ�การสำ�รวจรังวัดทำ�แผนที่หรือพิสูจน์
สอบสวนการท�ำ ประโยชนใ์ นทด่ี นิ ของตน หรือไมต่ ง้ั ตวั แทนเพอ่ื การดงั กลา่ ว ตามมาตรา ๕๘ หรือมาตรา ๖๙
หรือผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบตั ิตามมาตรา ๒๖ หรือมาตรา ๗๐ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท
_ ๘๘๘๘_๘_๓๔๒๑๐_[_[[[[๘๘๘๘๘__๓๔๒๑๐_]]]]]_ _มมมมม_าาาาา_ตตตตต_รรรรร_าาาาา__๑๑๑๑๑__๐๐๐๐๐_๕๖๗๕๕__ยอสฉ_แ_กัฏตักเ_เพตฐ้ไล_ข_ิม่ิกเเเ_พพพโโ_ดดิม่ิ่มิม่_ยยโ_โเดพตด_พ_ยิมยรรพะพโะดรรรรายาะะชชปรรบบาารชัญชะัญบบกญญญัาญั ศัตัตญญขิแิแอัตกัตกง้ิไแิแ้ไขคขกกเเณ้ไพ้ไพขขิ่มะิม่เเพปพเเตตฏิ่มิม่ ิมิมิวเเตตปปัติมิมรริ ฉะปปะมบมรรวับะวะลมมลทกวกวี่ ๙ลฎลฎก๖กหหฎฎมมลหหาางยมยมวทาทานั ยีด่ยี่ดทททินินี่ ๒ีด่ีด่ ((ิน๙ฉินฉบบ((กฉฉบัับมุ บบททภับับี่ี่ ๕า๕ททพ))ี่ี่ ๕ัน๕พพธ))..ศศ์พพพ.. . .๒ุท๒ศศธ๕..๕ ๒๒ศ๓๓ัก๕๕๔๔ร๓๓า๔๔ช
๒๕๑๕
๑๗ ๒ ๑๑๔ ปี กรมทีด่ นิ
มาตรา ๑๐๘๘๕[๘๕] ผใู้ ดฝา่ ฝนื มาตรา ๙ อยกู่ อ่ นวนั ทป่ี ระกาศของคณะปฏวิ ตั ฉิ บบั นใ้ี ชบ้ งั คบั
พนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายจากพนักงานเจ้าหน้าที่มีอำ�นาจแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้ฝ่าฝืนปฏิบัติ
ตามระเบียบที่คณะกรรมการก�ำ หนด ถ้าผู้ฝ่าฝืนเพิกเฉยหรือไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องตามระเบียบ ให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่มีคำ�ส่ังเป็นหนังสือให้ผู้ฝ่าฝืนออกจากที่ดินและหรือรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างในที่ดินน้ันภายในระยะ
เวลาทีก่ �ำ หนด ถ้าไม่ปฏิบัติตามคำ�สั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ ต้องระวางโทษจ�ำ คุกไม่เกินหนึง่ ปี หรือปรับ
ไม่เกินห้าพนั บาท หรือท้ังจ�ำ ทั้งปรับ
ในการก�ำ หนดระเบยี บตามวรรคหนง่ึ คณะกรรมการจะก�ำ หนดใหผ้ ฝู้ า่ ฝนื ตอ้ งเสยี คา่ ตอบแทน
ใ นการใช้ทีด่ ินนม้ันาใตหร้แาก่ร๑ัฐห๐ร๘ือรทาชวกิ๘า๖ร[๘บร๖ิห] านรสับ่วตนั้งทแต้อ่วงถนั ิ่นทดี่ป้วรยะกกาไ็ ดศ้ของคณะปฏิวตั ิฉบบั นี้ใช้บงั คับ ผู้ใดฝ่าฝืน
มาตรา ๙ ต้องระวางโทษจำ�คุกไม่เกินหนึง่ ปี หรือปรบั ไม่เกินห้าพันบาท หรือท้ังจ�ำ ท้ังปรับ
ถ้าความผิดตามวรรคหนึ่งได้กระทำ�แก่ที่ดินซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน ที่ประชาชน
ใช้ร่วมกนั หรือทีใ่ ช้เพือ่ ประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ต้องระวางโทษจำ�คุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกิน
หนึง่ หมืน่ บาท หรือท้ังจ�ำ ทั้งปรบั
ถ้าความผิดตามวรรคสองได้กระทำ�เป็นเนื้อที่เกินกว่าห้าสิบไร่ ต้องระวางโทษจำ�คุกไม่เกิน
ห้าปี หรือปรบั ไม่เกินสองหมืน่ บาท หรือท้ังจ�ำ ท้ังปรบั
ในกรณีที่มีคำ�พิพากษาว่าผู้ใดกระทำ�ความผิดตามมาตรานี้ ศาลมีอำ�นาจส่ังในคำ�พิพากษา
ให้ผู้กระทำ�ความผิด คนงาน ผู้รบั จ้าง ผู้แทน และบริวารของผู้กระท�ำ ความผิดออกไปจากที่ดินน้ันด้วย
บรรดาเครือ่ งมือ เครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ยานพาหนะ หรือเครือ่ งจกั รกลใดๆ ซึ่งบุคคลได้ใช้
ในการกระทำ�ความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำ�ความผิดดังกล่าว ให้ริบเสียทั้งสิ้น
ไ ม่ว่าจะมีผู้ถูกลมงาโตทรษาต๑าม๐ค๘ำ�พติพร๘ี าก๗ษ[๘าห๗ร]ือผไมู้ใด่ ขัดขวางหรือไม่ให้ความสะดวกต่อพนกั งานเจ้าหน้าที่ซึง่ ปฏิบตั ิ
หน้าทีต่ ามมาตรา ๖๖ ต้องระวางโทษปรบั ไม่เกินหนึ่งพันบาท
มาตรา ๑๐๙ ผู้ใดฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบตั ิตามมาตรา ๓๘ มาตรา ๖๗ หรือมาตรา ๗๔
มีความผิดต้องระวางโทษปรบั ไม่เกินสองพนั บาท หรือจ�ำ คุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรบั ท้ังจำ�
มาตรา ๑๑๐ ผู้ใดฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบตั ิตามมาตรา ๘๙ มีความผิดต้องระวางโทษปรบั ไม่เกิน
สามพันบาท หรมือาจต�ำรคากุ ๑ไม๑่เก๑ิน๘ห๘ก[๘เด๘ือ]น หรือท้ังปรับท้ังจ�ำ
ผู้ใดฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบตั ิตามมาตรา ๘๖ มีความผิดต้องระวางโทษ
ปรบั ไม่เกินสองหมืน่ บาท หรือจ�ำ คุกไม่เกินสองปี หรือทั้งปรับทั้งจ�ำ
มาตรา ๑๑๒ นิติบุคคลใด
(๑) ได้มาซึง่ ทีด่ ินเป็นการฝ่าฝืนบทแห่งประมวลกฎหมายนี้
(๒) ใช้ทีด่ ินนั้นเพือ่ กิจการอืน่ นอกจากที่ได้รับอนุญาต
(๓) ใช้ที่ดินผิดเงื่อนไขที่คณะรัฐมนตรีก�ำ หนดตามความในมาตรา ๙๙ ประกอบด้วยมาตรา
๘๗ วรรคสอง
_ ๘__๕__[๘__๕_]_ _ม_า_ต_ร_า__๑__๐_๘___แ_ก_้ไ_ข_เ_พ_ิ่ม_เ_ต_ิม_ โดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช
๘๘๘๗๘๖[[[๘๘ ๘๗๘๖]]] มมม๒าาา๕ตตต๑รรร๕าาา
๑๐๘ ทวิ เพิ่มโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๕
๑๐๘ ตรี เพิ่มโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๙๖ ลงวันที่ ๒๙ กมุ ภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๑๕
๑๑๑ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั แิ กไ้ ขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ (ฉบบั ท่ี ๑๒) พ.ศ. ๒๕๕๑
๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน ๑๗๓
((๔๕)) ๘ไ๙ม[่แ๘จ๙้ง]ก า(รยไกมเ่ใลชิก้ท)ี่ดินตามความในมาตรา ๙๙ ประกอบด้วยมาตรา ๘๙ หรือ
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าหมืน่ บาท
มาตรา ๑๑๓ ผู้ใดได้มาซึง่ ที่ดินในฐานะเป็นตวั แทนของคนต่างด้าว หรือนิติบคุ คลตามความ
ในมาตรา ๙๗ หรือมาตรา ๙๘ มีความผิดต้องระวางโทษปรบั ไม่เกินสองหมื่นบาท หรือจ�ำ คกุ ไม่เกินสองปี
หรือทั้งปรบั ท้ังจำ�
บัญชีอัตราคา่ ธรรมเนียมและค่าใช้จา่ ยท้ายประมวลกฎหมายทีด่ ิน๙๐[๙๐]
๑. ค่าธรรมเนียมในการขอสัมปทาน รายละ ๕๐๐ บาท
๒. ค่าสมั ปทานปีหนึง่ ไร่ละ ๒๐ บาท
เศษของไร่ให้คิดเปน็ หนึ่งไร่
๓. ค่าธรรมเนียมออกหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์
(๑) ที่ดินเนื้อที่ไม่เกิน ๒๐ ไร่ แปลงละ ๓๐ บาท
(๒) ทีด่ ินเนื้อทีเ่ กิน ๒๐ ไร่ ส่วนทีเ่ กิน ไร่ละ ๒ บาท
เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึง่ ไร่
๔. ค่าธรรมเนียมการพิสูจน์สอบสวนหรือตรวจสอบเนื้อที่
เกี่ยวกบั หนังสือรบั รองการท�ำ ประโยชน์
(๑) ถ้าเรียกเป็นรายแปลง แปลงละ ๓๐ บาท
(๒) ถ้าเรียกเป็นรายวัน วันละ ๓๐ บาท
(๓) ค่าคัดหรือจำ�ลองแผนที่ แปลงละ ๓๐ บาท
(๔) ค่าค�ำ นวณเนื้อที่หรือสอบแส แปลงละ ๓๐ บาท
(๕) ค่าจบั ระยะ แปลงละ ๑๐ บาท
๕. ค่าธรรมเนียมออกโฉนดที่ดิน
(๑) ที่ดินเนื้อทีไ่ ม่เกิน ๒๐ ไร่ แปลงละ ๕๐ บาท
(๒) ที่ดินเนื้อที่เกิน ๒๐ ไร่ ส่วนที่เกินไร่ละ ๒ บาท
เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึ่งไร่
๖. ค่าธรรมเนียมรังวัดเกี่ยวกับโฉนดทีด่ ิน
(๑) ถ้าเรียกเป็นรายแปลง แปลงละ ๔๐ บาท
(๒) ถ้าเรียกเปน็ รายวนั วนั ละ ๔๐ บาท
(๓) ค่าคัดหรือจ�ำ ลองแผนที่ แปลงละ ๓๐ บาท
(๔) ค่าคำ�นวณเนื้อที่หรือสอบแส แปลงละ ๓๐ บาท
๗.๙๑(๕[๙) ๑ค]่าคจ่าบั ธรระรยมะเนแียปมลจงลดะท ะเบียนสิทธิและนิติกรรม ๑๐ บาท
________________________________
๘๙๙๐[[๘๙๙๐]] มบาัญตชรีอาัต๑ร๑าค๒่า(ธ๕ร)รยมกเนเลียกิ มโแดลยะพคร่าะใรชา้จช่าบยญั ท้าญยตั ปแิ รกะไ้มขวเพลกม่ิ ฎเตหมิ มปารยะทมีด่ วินลกแฎกห้ไขมเาพยิม่ ทเด่ีตนิิมโ(ดฉยบพบั รทะ่ี ๑รา๒ช)บพัญ.ศญ. ๒ตั ๕ิแก๕้ไ๑ข
๙๑[ ๙๑] บเพัญิม่ ชเตีอิมัตปรารคะม่าธวลรรกมฎเหนมียามยแทลีด่ะิคน่า(ใฉชบ้จับ่ายทที่ ๒้า)ยพปร.ศะ.ม ๒ว๕ล๒กฎ๑หมายทีด่ ิน ๗. แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ
แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๙) พ.ศ. ๒๕๔๓
๑๗ ๔ ๑๑๔ ปี กรมที่ดนิ
(๑) มีทุนทรัพย์ให้เรียกเก็บร้อยละ ๒ ของราคาประเมินทุนทรัพย์สำ�หรับการขอ
จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์ ส่วนกรณีอืน่
ให้เรียกเกบ็ ร้อยละ ๒ ของจำ�นวนทนุ ทรัพย์ทีผ่ ู้ขอจดทะเบียนแสดงตามความเปน็ จริง
เศษของร้อยให้คิดเปน็ หนึ่งร้อย
(๒) ไม่มีทุนทรัพย์ แปลงละ ๑,๐๐๐ บาท
๘. ค่าธรรมเนียมการขอให้ได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าว รายละ ๕๐๐ บาท
ค่าอนุญาต ไร่ละ ๑๐๐ บาท
๙.๙๒เศ[๙ษ๒ข]อ ง(ยไรก่ใเหล้คิกิด) เปน็ หนึง่ ไร่
๑๐. ค่าธรรมเนียมเบ็ดเตล็ด
(๑) ค่าค�ำ ขอ แปลงละ ๕ บาท
(๒) ค่าคดั ส�ำ เนาเอกสารต่างๆ รวมทั้งค่าคัดส�ำ เนา
เอกสารเป็นพยานในคดีแพ่งโดยเจ้าหน้าที่เป็นผู้คัด
ร้อยค�ำ แรกหรือไม่ถึงร้อยคำ� ๑๐ บาท
ร้อยค�ำ ต่อไป ร้อยละ ๕ บาท
เศษของร้อยให้คิดเปน็ หนึง่ ร้อย
(๓) ค่ารับรองเอกสารทีค่ ัด ฉบบั ละ ๑๐ บาท
(๔) ค่าตรวจหลักฐานทะเบียนทีด่ ิน แปลงละ ๑๐ บาท
(๕) ค่ารบั อายดั ที่ดิน แปลงละ ๑๐ บาท
(๖) ค่ามอบอำ�นาจ เรือ่ งละ ๒๐ บาท
(๗) ค่าออกใบแทนโฉนดที่ดินหรือหนงั สือแสดงสิทธิ
ในทีด่ ินอย่างอื่น ฉบับละ ๕๐ บาท
(๘) ค่าประกาศ แปลงละ ๑๐ บาท
(๙) ค่าหลกั เขตทีด่ ิน หลักละ ๑๕ บาท
ถ้าเป็นการเดินส�ำ รวจหรือสอบเขตทั้งต�ำ บลส�ำ หรบั กรณี
(๑๐อ)๙อ๓ก[โ๙ฉ๓น]ดคค่าติดรเปวน็จสราอยบแขป้อลมงูลแดป้านลงงาลนะร ังวัด ด้านทะเบียนทีด่ ิน ๖๐ บาท
(๑๑ด)๙้า๔น[ป๙ร๔ะ]เมคิน่าสรา�ำ คเนาาหจราือกขส้อื่อมบูลนั อทื่นึกคขร้อั้งมลูละ ทางคอมพิวเตอร์ ๑๐๐ บาท
หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นหรือส�ำ เนาข้อมูลอื่น แผ่นละ ๕๐ บาท
__๙_๒__[๙__๒_]_ _บ_ญั __ช_ีอ_ตั__ร_า_ค_่า_ธ__ร_ร_ม_เ_น_ีย_ม__แ_ละค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน ๙. ยกเลิกโดยพระราชบัญญตั ิแก้ไข
เพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบบั ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๕๑
๙๓[๙๓] บญั ชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายทีด่ ิน ๑๐. (๑๐) เพิม่ โดยพระราชบญั ญตั ิ
๙๔[ ๙๔] บแกัญ้ไชขเีอพตั ิม่ รเาตคิม่าปธรระรมมวเนลียกมฎแหลมะาคย่าทใี่ดช้จิน่า(ยฉทบ้าับยทปี่ ร๙ะ)มพว.ลศก. ฎ๒ห๕ม๔า๓ยที่ดิน ๑๐. (๑๑) เพิ่มโดยพระราชบัญญัติ
๙๕[ ๙๕] แบกญั ้ไชขเีอพัติม่ รเาตคิม่าปธรระรมมวเนลียกมฎแหลมะาคย่าทใีด่ช้จิน่า(ยฉทบ้าับยทปี่ ร๙ะ)มพว.ลศก. ฎ๒ห๕ม๔า๓ยทีด่ ิน ๑๑. แก้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบญั ญตั ิ
แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบบั ที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๔๑
๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน ๑๗๕
๑๑.๙๕[๙๕] ค่าใช้จ่าย
(๑) ค่าพาหนะเดินทางให้แก่เจ้าพนกั งาน ให้จ่ายในลกั ษณะเหมาจ่าย
พนักงานเจ้าหน้าที่ และคนงานทีจ่ ้าง ตามระเบียบกระทรวง
ไปท�ำ การรงั วัดเกีย่ วกบั โฉนดที่ดิน หรือ มหาดไทยด้วยความเห็นชอบ
พิสจู น์สอบสวน หรือตรวจสอบเนื้อที ่ ของกระทรวงการคลงั
เกี่ยวกับหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
ตามคำ�ขอ
(๒) ค่าเบี้ยเลี้ยงให้แก่เจ้าพนักงาน ให้จ่ายในลักษณะเหมาจ่าย
พนักงานเจ้าหน้าที่ และค่าจ้างคนงาน ตามระเบียบกระทรวง
ทีจ่ ้างไปทำ�การรังวัดเกีย่ วกบั โฉนดทีด่ ิน มหาดไทยด้วยความเหน็ ชอบ
หรือพิสจู น์สอบสวน หรือตรวจสอบเนื้อที ่ ของกระทรวงการคลัง
เกี่ยวกับหนงั สือรับรองการท�ำ ประโยชน์
ตามคำ�ขอ
(๓) ค่าป่วยการให้แก่เจ้าพนกั งานผู้ปกครอง
ท้องทีห่ รือผู้แทนที่ไปในการรงั วัดเกี่ยวกับ
โฉนดทีด่ ิน หรือพิสจู น์สอบสวน หรือ
ตรวจสอบเนื้อทีเ่ กีย่ วกบั หนงั สือรับรอง
การท�ำ ประโยชน์ คนหนึ่ง วันละ ๑๐๐ บาท
(๔) ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ในการรงั วดั เกี่ยวกับ ให้จ่ายในลกั ษณะเหมาจ่าย
โฉนดทีด่ ิน หรือพิสจู น์สอบสวน หรือ ตามระเบียบกระทรวง
ตรวจสอบเนื้อทีเ่ กีย่ วกบั หนงั สือรับรอง มหาดไทยด้วยความเหน็ ชอบ
การทำ�ประโยชน์ ของกระทรวงการคลงั
(๕) ค่าปิดประกาศให้แก่ผู้ปิดประกาศ แปลงละ ๒๐ บาท
(๖) ค่าพยานให้แก่พยาน คนละ ๒๐ บาท
บญั ชีคา่ ตอบแทนทา้ ยประมวลกฎหมายที่ดิน๙๖[๙๖]
ค่าตอบแทนในการอนุญาต
(๑) ตามมาตรา ๙ (๑) ไร่ละ ๑,๐๐๐ บาทต่อปี
(๒) ตามมาตรา ๙ (๒) หรือมาตรา ๙ (๓)
(ก) การขุดหรือดูดทราย ลกู บาศก์เมตรละ ๒๘ บาท
(ข) การขดุ ดินหรือลกู รังหรืออื่นๆ ไร่ละ ๑๐,๐๐๐ บาทต่อปี
หรือลูกบาศก์เมตรละ ๑๐ บาท
________________________________
๙๕[๙๕] บญั ชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน ๑๑. แก้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบัญญัติ
๙๖[ ๙๖] บแกัญ้ไชขเีคพ่าิ่มตเอตบิมแปทรนะทมว้ายลปกรฎะหมมวาลยกทฎี่ดหินม(าฉยบทบั ี่ดทินี่ ๗) พ.ศ. ๒๕๔๑
กฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๔๑ แก้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวล
๑๗ ๖ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการใช้พระราชบัญญตั ิและประมวลกฎหมายที่ดินฉบบั นี้ คือ ในขณะนี้ได้มีกฎหมาย
ว่าด้วยที่ดินอยู่หลายฉบับ สมควรนำ�มาประมวลไว้ในที่เดียวกัน และปรับปรุงเสียใหม่ให้รัฐได้ดำ�เนินการ
จัดที่ดินโดยกว้างขวาง เพือ่ ประโยชน์แห่งรัฐและประชาชน
ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๐๒๙๗[๙๗]
โดยที่เห็นว่าบทบัญญัติในประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งบัญญัติจำ�กัดสิทธิของบุคคล
ในการถือกรรมสิทธิท์ ีด่ ินเพือ่ การอยู่อาศยั เกษตรกรรม อุตสาหกรรม และพาณิชยกรรม โดยให้ถือได้
เพียงจ�ำ นวนเนื้อที่ดินทีก่ �ำ หนดไว้ ผู้ใดจะถือกรรมสิทธิเ์ กินไปกว่ามิได้น้ัน เป็นการจ�ำ กดั โดยไม่สมควร และ
เป็นเหตบุ ่อนความเจริญก้าวหน้าในทางเกษตรกรรม อตุ สาหกรรม พาณิชยกรรม และส่งผลให้เสียหายแก่
การเศรษฐกิจของประเทศ จึงสมควรที่จะยกเลิกข้อจำ�กัดนี้เสีย อนึ่ง บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมาย
ที่กล่าวแล้ว ซึง่ บญั ญตั ิว่านิติบุคคลทีเ่ ป็นบริษทั จ�ำ กัด ห้างหุ้นส่วนจำ�กดั สมาคม สหกรณ์และมูลนิธิ บรรดา
ซึ่งเพียงแต่มีผู้จัดการหรือกรรมการเป็นคนต่างด้าว ก็ให้ถือว่าเป็นคนต่างด้าวถูกบั่นทอนสิทธิในการถือ
กรรมสิทธิ์ที่ดินไปด้วยน้ัน กไ็ ม่เหมาะสมและชอบด้วยความยตุ ิธรรม และส่งผลเสียหายเช่นเดียวกัน
ประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๒๙ กมุ ภาพันธ์ พุทธศกั ราช ๒๕๑๕๙๘[๙๘]
โดยทค่ี ณะปฏวิ ตั ไิ ดพ้ จิ ารณาเหน็ วา่ ประชาชนซง่ึ ครอบครองทด่ี นิ และไดท้ �ำ ประโยชนใ์ นทด่ี นิ นน้ั
และได้ปฏิบัติตามกฎหมายโดยแจ้งการครอบครองไว้แล้วตามมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายทด่ี นิ พ.ศ.๒๔๙๗ มาเปน็ เวลากวา่ สบิ หา้ ปี ยงั ไมไ่ ดร้ บั หนงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชนไ์ วเ้ ปน็ หลกั ฐาน
สำ�หรับแสดงสิทธิในที่ดินของตน ทำ�ให้เกิดกรณีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินและเขตที่ดินข้างเคียง ทั้งไม่ได้
รับความสะดวกในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินนั้นด้วย คณะปฏิวัติจึงเห็นสมควรแก้ไข
เพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดินเพื่อให้ทางราชการสามารถออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ได้รวดเร็ว
ยิ่งขึ้น โดยจัดให้มีการเดินสำ�รวจออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ด้วยการใช้ระวางรูปถ่ายทางอากาศ
ในเขตท้องที่ซึ่งจะได้ประกาศเป็นแห่งๆ ไปเช่นเดียวกับการเดินส�ำ รวจออกโฉนดที่ดินทัว่ ราชอาณาจกั ร และ
ในขณะเดียวกันจะได้ท�ำ การเดินส�ำ รวจเพือ่ ออกหนงั สือรับรองการทำ�ประโยชน์สำ�หรบั ที่ดินทีม่ ีผู้ครอบครอง
และทำ�ประโยชน์อยู่แล้ว แต่ไม่ได้แจ้งการครอบครองทีด่ ินตามมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ รวมทั้งก�ำ หนดมาตรการป้องกนั มิให้มีการบกุ รุกที่ดินของรัฐด้วย
ประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๓๓๔ ลงวนั ที่ ๑๓ ธนั วาคม พุทธศกั ราช ๒๕๑๕๙๙[๙๙]
โดยที่คณะปฏิวัติพิจารณาเห็นสมควรแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน เพื่อให้
การจัดที่ดินให้ประชาชนดำ�เนินไปโดยรวดเร็วยิ่งขึ้น ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาทางเศรษฐกิจและ
ส่งเสริมให้ประชาชนมีที่ดินทำ�มาหากิน และเห็นสมควรปรับปรุงประมวลกฎหมายที่ดินในเรื่องการควบคุม
ที่ดินสาธารณสมบัติ การสงวนรักษาทรัพยากรธรรมชาติไว้เพื่ออนุชนรุ่นหลัง รวมทั้งการรังวัด และ
การจดทะเบียนทีด่ ิน ให้ประชาชนได้รบั ความสะดวกและรวดเรว็ ด้วย
_๙๙_๙๗_๘๙_[_[[๙๙๙_๗_๘๙_]]]_ _รรร_าาา_ชชช_กกก_ิิิจจจ__จจจ_าาา_นนน_ุุเเเุ _บบบ_กกก__ษษษ_าาา__เเเลลล__่่่มมม__๘๗๘_๙๙_๖///ตตตอออนนนทททีี่่ี่
๘/หน้า ๑๒/๑๓ มกราคม ๒๕๐๒ ๒๕๑๕
๓๓/ฉบบั พิเศษ หน้า ๘/๓ มีนาคม ๒๕๑
๑๙๐/ฉบบั พิเศษ หน้า ๑๗๑/๑๓ ธนั วาคม
๑๑๔ ปี กรมทดี่ นิ ๑๗๗
พระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๕๒๐๑๐๐[๑๐๐]
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญตั ิฉบับนี้ คือ โดยที่บทบัญญัติเกี่ยวกับการท�ำ การรังวัด
สอบเขตโฉนดที่ดินและการรังวัดแบ่งแยกที่ดินยังไม่เหมาะสม เนื่องจากในการรังวัด ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดิน
ขา้ งเคยี งไมไ่ ดร้ บั รองแนวเขตครบถว้ นแลว้ กไ็ มอ่ าจท�ำ การรงั วดั สอบเขตโฉนดทด่ี นิ หรอื รงั วดั แบง่ แยกทด่ี นิ ได้
เพื่อขจัดข้อขัดข้องดังกล่าวเห็นสมควรแก้ไขเพิ่มเติมหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการทำ�การรังวัดสอบเขตโฉนดที่ดิน
และการรังวัดแบ่งแยกทีด่ ินเสียใหม่ จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ขึ้น
ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๖ ลงวนั ที่ ๗ พฤศจิกายน พทุ ธศักราช ๒๕๒๐๑๐๑[๑๐๑]
โดยที่ปรากฏว่าได้มีประชาชนผู้มีจิตศรัทธาได้บริจาคที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อื่นให้แก่ทาง
ราชการ เพอ่ื น�ำ ไปใชป้ ระโยชนใ์ นการปฏริ ปู ทด่ี นิ เพอ่ื เกษตรกรรม หรอื ประโยชนข์ องทางราชการอน่ื อยเู่ นอื งๆ
เพื่อเป็นการสนองตอบศรัทธาของผู้บริจาคทรัพย์สินดังกล่าว จึงเป็นการสมควรให้การจดทะเบียนสิทธิ
และนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ที่บริจาคให้แก่ทางราชการได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมตามประมวล
กฎหมายที่ดิน
พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๑๑๐๒[๑๐๒]
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชบญั ญตั ิฉบบั นี้ คือ เนือ่ งจากข้อจ�ำ กดั การห้ามโอนสิทธิในทีด่ ิน
ตามประมวลกฎหมายที่ดินยังไม่รัดกุมและมีบทบัญญัติบางมาตราในประมวลกฎหมายที่ดินไม่เหมาะสม
ทำ�ให้เป็นอุปสรรคแก่การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในการอำ�นวยความสะดวกแก่ประชาชน สมควรแก้ไข
ปรับปรุงเสียใหม่ กับทั้งจำ�เป็นต้องปรับปรุงอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน
ให้เหมาะสมกบั สภาพการณ์ปจั จบุ นั จึงจ�ำ เป็นต้องตราพระราชบัญญตั ินี้
พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๒๖๑๐๓[๑๐๓]
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชบญั ญัติฉบบั นี้ คือ โดยที่เปน็ การสมควรโอนอำ�นาจหน้าที่
ในการพัฒนาที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน ในส่วนที่เกี่ยวกับการสำ�รวจ จำ�แนก และทำ�ส�ำ มะโนที่ดิน
เพื่อให้ทราบถึงความสมบูรณ์ตามธรรมชาติและความเหมาะสมแก่การใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
และการวางแผนการใช้ที่ดิน การพัฒนาที่ดิน การกำ�หนดบริเวณการใช้ที่ดินและการกำ�หนดมาตรการ
เพื่อการอนุรักษ์ดินและนํ้า ไปเป็นอำ�นาจหน้าที่ของคณะกรรมการพัฒนาที่ดินและกรมพัฒนาที่ดินตาม
กฎหมายว่าด้วยการพฒั นาที่ดิน จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบญั ญตั ินี้
_ _๑๑๑๑_๐_๐๐๐_๓๒๑๐__[[[[๑๑๑๑__๐๐๐๐_๓๒๑๐__]]]] _รรรร_าาาา_ชชชช_กกกก_ิิิิจจจจ__จจจจ_าาาา_นนนน_เุเุุเเุ_บบบบ_กกกก__ษษษษ_าาาา__เเเเลลลล__่่่่มมมม_ ๙๔/ตอนที่ ๘๖/ฉบบั พิเศษ หน้า ๑/๑๙ กนั ยายน ๒๕๒๐
๙๔/ตอนที่ ๑๐๙/ฉบับพิเศษ หน้า ๒/๘ พฤศจิกายน ๒๕๒๐
๙๕/ตอนที่ ๑๓๘/ฉบบั พิเศษ หน้า ๑/๑๑ ธันวาคม ๒๕๒๑
๑๐๐/ตอนที่ ๑๖๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๘/๖ ตุลาคม ๒๕๒๖
๑๗ ๘ ๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน
พระราชบญั ญัติแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘๑๐๔[๑๐๔]
มาตรา ๑๙ การปฏิบัติการตามประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งเป็นอำ�นาจหน้าที่ของหัวหน้าเขต
นายอำ�เภอ หรือปลดั อำ�เภอผู้เป็นหวั หน้าประจำ�กิ่งอ�ำ เภอ อยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญตั ินี้ใช้บังคับ ให้ผู้ดำ�รง
ต�ำ แหนง่ ดงั กลา่ วปฏบิ ตั ติ อ่ ไปพลางกอ่ นจนกวา่ รฐั มนตรจี ะไดป้ ระกาศยกเลกิ ในราชกจิ จานเุ บกษาเปน็ ทอ้ งทไ่ี ป
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบญั ญัติฉบบั นี้ คือ โดยที่เปน็ การสมควรปรบั ปรุงการออก
เอกสารแสดงสทิ ธใิ นทด่ี นิ และการรบั จดทะเบยี นสทิ ธแิ ละนติ กิ รรมเกย่ี วกบั อสงั หารมิ ทรพั ยใ์ หเ้ หมาะสมยง่ิ ขน้ึ
โดยการรวมอำ�นาจหน้าที่ในการออกเอกสารแสดงสิทธิในที่ดินและการรับจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์และการทำ�กิจการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับที่ดินซึ่งแต่เดิมให้ผู้ว่าราชการจังหวัด
หัวหน้าเขต นายอ�ำ เภอ ปลดั อ�ำ เภอผู้เปน็ หัวหน้าประจำ�กิง่ อำ�เภอ มีอำ�นาจกระทำ�การดังกล่าวด้วย มาให้
เป็นอำ�นาจของเจ้าพนักงานที่ดินแต่เพียงฝ่ายเดียวเพื่อให้การบริหารงานเกี่ยวกับที่ดินมีเอกภาพและ
สะดวกแก่ประชาชนมากขึ้น โดยแก้ไขบทบญั ญัติในเรื่องดงั กล่าว และในขณะเดียวกันสมควรแก้ไขเพิม่ เติม
บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายที่ดินในส่วนที่ยังเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงานของกรมที่ดินให้เหมาะสม
รัดกมุ เพื่อให้การปฏิบัติงานเปน็ ไปอย่างคล่องตวั ยิ่งขึ้น นอกจากนี้ได้เพิม่ เติมกรณีของการออกโฉนดที่ดิน
ส�ำ หรบั ทด่ี นิ ทม่ี หี นงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชน์ ซง่ึ ใชร้ ะวางรปู ถา่ ยทางอากาศขน้ึ เปน็ พเิ ศษเพราะรฐั มนี โยบาย
ที่จะเร่งรัดให้มีการออกโฉนดที่ดินในกรณีนี้ให้รวดเร็วยิ่งขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ประชาชนโดยท่ัวไปอีกด้วย
จึงจ�ำ เปน็ ต้องตราพระราชบัญญัตินี้
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๔๑๐๕[๑๐๕]
มาตรา ๗ ให้คณะกรรมการประเมินทุนทรัพย์ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมและ
คณะอนกุ รรมการประจ�ำ จงั หวดั ซง่ึ ด�ำ รงต�ำ แหนง่ อยใู่ นวนั ทพ่ี ระราชบญั ญตั นิ ใ้ี ชบ้ งั คบั ยงั คงปฏบิ ตั หิ นา้ ทต่ี อ่ ไป
จนกว่าจะมีการแต่งต้ังคณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์และคณะอนุกรรมการประจำ�จังหวัด
ขึ้นใหม่ตามมาตรา ๑๐๕ และมาตรา ๑๐๕ ฉ แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ินซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราช
บัญญัตินี้
มาตรา ๘ ในระหว่างที่ยังมิได้มีการประกาศใช้ราคาประเมินทุนทรัพย์ตามมาตรา ๑๐๕
เบญจ สำ�หรับเขตจังหวัดหรือเขตท้องที่ใด ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิ
และนิติกรรมตามจำ�นวนทุนทรัพย์ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่คณะอนุกรรมการประจำ�จังหวัดได้
กำ�หนดไว้แล้วสำ�หรับเขตจังหวัดหรือเขตท้องที่น้ันก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ โดยให้ถือว่าจำ�นวน
ทนุ ทรพั ย์ดังกล่าวเปน็ ราคาประเมินทนุ ทรัพย์ตามมาตรา ๑๐๕ เบญจ
มาตรา ๙ คำ�ขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่ได้ยื่นไว้ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
และยงั อยใู่ นระหวา่ งการพจิ ารณาของพนกั งานเจา้ หนา้ ท่ี คณะอนกุ รรมการประจ�ำ จงั หวดั หรอื คณะกรรมการ
ประเมินทุนทรัพย์ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ให้เรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและ
นิติกรรมตามราคาประเมินทุนทรัพย์ตามมาตรา ๑๐๕ เบญจ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน หรือตาม
มาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญตั ินี้ แล้วแต่กรณี
________________________________
๑๐๔[๑๐๔] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๒/ตอนที่ ๒๐๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๓๑ ธันวาคม ๒๕๒๘
๑๐๕[๑๐๕] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๘/ตอนที่ ๑๖๔/ฉบบั พิเศษ หน้า ๑/๑๘ กนั ยายน ๒๕๓๔
๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ ๑๗๙
มาตรา ๑๐ ในระหว่างที่คณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ยังมิได้กำ�หนด
หลักเกณฑ์และวิธีการในการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์ ให้นำ�ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วย
การกำ�หนดจ�ำ นวนทนุ ทรัพย์ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกีย่ วกับทีด่ ิน พ.ศ. ๒๕๓๐ มาใช้บงั คับกบั
การก�ำ หนดราคาประเมนิ ทนุ ทรพั ยโ์ ดยอนโุ ลมเพยี งเทา่ ทไ่ี มข่ ดั หรอื แยง้ กบั บทบญั ญตั แิ หง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ
ซึง่ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบญั ญัตินี้
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชบญั ญัติฉบับนี้ คือ โดยทีเ่ ปน็ การสมควรปรับปรุงบทบญั ญตั ิ
ว่าด้วยการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตามประมวลกฎหมายที่ดิน เพื่อให้เกิดความ
สะดวกและรวดเร็วแก่ประชาชนผู้ขอจดทะเบียนมากยิง่ ขึ้น โดยการเปลี่ยนวิธีการคิดค่าธรรมเนียมจากเดิม
ที่คิดจากจำ�นวนทุนทรัพย์ของอสังหาริมทรัพย์ที่ขอจดทะเบียนตามการประเมินของพนักงานเจ้าหน้าที่
เป็นการคิดจากราคาประเมินทนุ ทรัพย์ที่ทางราชการได้ประกาศก�ำ หนดไว้แล้ว และเปน็ การสมควรปรบั ปรุง
องค์ประกอบและอำ�นาจหน้าที่ของคณะกรรมการกำ�หนดราคาประเมินทุนทรัพย์และของอนุกรรมการ
ประจำ�จังหวดั ให้เหมาะสมและชดั เจนยิง่ ขึ้น จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
พระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบบั ที่ ๖) พ.ศ. ๒๕๓๕๑๐๖[๑๐๖]
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบบั นี้ คือ เนือ่ งจากบทบัญญตั ิเกี่ยวกับนิติบุคคลซึ่ง
มีสิทธิในที่ดินได้เสมือนคนต่างด้าวในประมวลกฎหมายที่ดินสำ�หรับกรณีของบริษัทจำ�กัดและห้างหุ้นส่วน
นิติบุคคลจำ�กัดได้ก่อให้เกิดปัญหาว่า ทุนของคนต่างด้าวที่มีในบริษัทจำ�กัดหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจำ�กัด
จะต้องพิจารณารวมไปถึงทุนของคนต่างด้าวในนิติบุคคลอื่นที่เข้าถือหุ้นหรือลงหุ้นในบริษัทจำ�กัดหรือห้าง
หุ้นส่วนนิติบุคคลจำ�กัดด้วยหรือไม่ เพื่อมิให้เกิดปัญหาในการพิจารณาความหมายของบทบัญญัติดังกล่าว
สมควรแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติเกีย่ วกบั นิติบคุ คลดังกล่าวให้ชดั เจนและเหมาะสมยิ่งขึ้น นอกจากนี้ สมควร
เพิ่มเติมให้เงื่อนไขดังกล่าวใช้บังคับกับบริษัทมหาชนจำ�กัดตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทมหาชนจำ�กัดและแก้ไข
เพิ่มเติมมาตรา ๙๘ ให้สอดคล้องกับการแก้ไขข้างต้นด้วย จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบญั ญตั ินี้
พระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบบั ที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๔๑๑๐๗[๑๐๗]
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่บัญชีอัตราค่าธรรมเนียมและ
ค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน และบัญชีค่าตอบแทนท้ายประมวลกฎหมายที่ดินได้ใช้บังคับมาเป็น
เวลานาน ท�ำ ให้อตั ราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่าย รวมทั้งค่าตอบแทนต่างๆ ไม่เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจ
ในปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไป สมควรแก้ไขเพิ่มเติมบัญชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวล
กฎหมายทด่ี นิ ในสว่ นทเ่ี กย่ี วกบั คา่ ใชจ้ า่ ย และบญั ชคี า่ ตอบแทนทา้ ยประมวลกฎหมายทด่ี นิ ใหเ้ หมาะสมยง่ิ ขน้ึ
จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
________________________________
๑๐๖[๑๐๖] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๙/ตอนที่ ๑๔/หน้า ๓/๒๗ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๓๕
๑๐๗[๑๐๗] ราชกิจจานเุ บกษา เล่ม ๑๑๕/ตอนที่ ๘๙ ก/หน้า ๑/๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๑
๑๘ ๐ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๔๒๑๐๘[๑๐๘]
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชบญั ญตั ิฉบบั นี้ คือ โดยทีเ่ ปน็ การสมควร ให้คนต่างด้าว
ซึ่งได้เข้ามาลงทุนในกิจการที่สำ�คัญและเป็นประโยชน์ในด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมของประเทศ
อาจได้มาซึ่งที่ดินเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยตามจำ�นวนที่กฎหมายกำ�หนด เพื่อเป็นการอำ�นวยความสะดวกแก่
คนต่างด้าวที่เข้ามาประกอบกิจการในราชอาณาจักร รวมทั้งเป็นปัจจัยเสริมในการตัดสินใจที่จะเข้ามา
ลงทุนของคนต่างด้าว ตลอดจนเปน็ การเพิ่มกำ�ลังซื้อให้กับธรุ กิจอสงั หาริมทรพั ย์ของประเทศทีก่ ำ�ลงั ประสบ
ปัญหาสภาวะซบเซา ซึ่งเป็นมาตรการหนึ่งในการฟื้นฟูเศรษฐกิจของประเทศโดยรวม จึงจำ�เป็นต้องตรา
พระราชบญั ญัตินี้
พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบบั ที่ ๙) พ.ศ. ๒๕๔๓๑๐๙[๑๐๙]
มาตรา ๙ ให้การสอบสวนเกี่ยวกับการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
หรือการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกบั อสงั หาริมทรพั ย์ หรือการจดแจ้งเอกสาร รายการจดทะเบียน
อสังหาริมทรัพย์ ตามมาตรา ๖๑ วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึง่ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบญั ญตั ิ
แก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ ทีไ่ ด้ด�ำ เนินการมาก่อนวันทีพ่ ระราชบัญญตั ินี้
ใช้บงั คบั เปน็ การสอบสวนตามมาตรา ๖๑ แห่งประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งแก้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบญั ญัตินี้
การสอบสวนตามความในวรรคหนึ่งที่อยู่ในข้ันตอนการพิจารณาของผู้ว่าราชการจังหวัด ให้ผู้ว่าราชการ
จงั หวดั ส่งส�ำ นวนการสอบสวนให้อธิบดีภายในสามสิบวันนบั แต่วนั ที่พระราชบญั ญัตินี้ใช้บงั คบั
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติม
ผู้มีอำ�นาจหน้าที่ในการส่ังเพิกถอนหรือแก้ไขโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์โดยให้อธิบดี
กรมที่ดินหรือรองอธิบดีซึ่งอธิบดีมอบหมายเป็นผู้มีอำ�นาจหน้าที่ในการส่ังเพิกถอนหรือแก้ไขโฉนดที่ดิน
หรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์แต่เพียงฝ่ายเดียวเพื่อให้การดำ�เนินการส่ังเพิกถอนหรือแก้ไข ในกรณี
ดังกล่าวเปน็ ไปด้วยความรวดเรว็ นอกจากนี้ เหน็ สมควรแก้ไขบทบัญญัติเกีย่ วกับการจดทะเบียนเกีย่ วกบั
อสังหาริมทรัพย์ซึ่งได้มาโดยทางมรดก การอายัดที่ดิน การเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและ
นิติกรรม ตลอดจนบัญชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดินให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบญั ญตั ินี้
พ*พระรระารชาบชัญกฤญษตั ฎิปีกราบั แปกร้ไุงขกบรทะบทัญรวญง ัตทิใบหว้สงอกดรคมลพ้อ.งศก. ับ๒ก๕า๔ร๕โอพน.อศำ�. น๒า๕จ๔ห๕น๑้าท๑ี่ข๐อ[๑ง๑ส๐่ว]นราชการให้เป็นไปตาม
__๑๑๑_๐_๑๐_๘๙๐_[_[[๑๑๑__๐๑๐_๘๙๐__]]] _รรร_าาา_ชชช_กกก_ิิิจจจ__จจจ_าาา_นนน_เุเเุุ _บบบ_กกก__ษษษ_าาา__เเเลลล__่่่มมม_ ๑๑๖/ตอนที่ ๓๙ ก/หน้า ๒๕/๑๘ พฤษภาคม ๒๕๔๒
๑๑๗/ตอนที่ ๒๙ ก/หน้า ๑/๑ เมษายน ๒๕๔๓
๑๑๙/ตอนที่ ๑๐๒ ก/หน้า ๖๖/๘ ตุลาคม ๒๕๔๕
๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน ๑๘๑
มาตรา ๔ ในประมวลกฎหมายที่ดิน
(๑) ในมาตรา ๑๔ ให้แก้ไขค�ำ ว่า “รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย” เปน็ “รัฐมนตรี
ว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม” ค�ำ ว่า “อธิบดีกรมประชาสงเคราะห์” เปน็ “อธิบดี
กรมพัฒนาสังคมและสวสั ดิการ” และค�ำ ว่า “อธิบดีกรมที่ดิน” เป็น “ผู้อ�ำ นวยการสำ�นกั งานนโยบายและ
แผนทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม”
(๒) ในมาตรา ๑๐๕ ให้แก้ไขค�ำ ว่า “อธิบดีกรมทีด่ ินหรือผู้แทน” เปน็ “อธิบดีกรมธนารกั ษ์
หรือผู้แทน” และค�ำ ว่า “อธิบดีกรมโยธาธิการหรือผู้แทน” เปน็ “อธิบดีกรมโยธาธิการและผงั เมืองหรือ
ผู้แทน”
(๓) ในมาตรา ๑๐๕ ฉ ให้แก้ไขค�ำ ว่า “เจ้าพนกั งานที่ดินจงั หวดั ” เป็น “ธนารักษ์จังหวดั ”
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบบั นี้ คือ โดยทีพ่ ระราชบัญญัติปรบั ปรุงกระทรวง
ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ ได้บัญญัติให้จัดตั้งส่วนราชการขึ้นใหม่โดยมีภารกิจใหม่ ซึ่งได้มีการตรา
พระราชกฤษฎีกาโอนกิจการบริหารและอำ�นาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ
ปรบั ปรุงกระทรวง ทบวง กรม นั้นแล้ว และเนื่องจากพระราชบัญญัติดงั กล่าวได้บัญญตั ิให้โอนอ�ำ นาจหน้าที่
ของสว่ นราชการ รฐั มนตรผี ดู้ �ำ รงต�ำ แหนง่ หรอื ผซู้ ง่ึ ปฏบิ ตั หิ นา้ ทใ่ี นสว่ นราชการเดมิ มาเปน็ ของสว่ นราชการใหม่
โดยให้มีการแก้ไขบทบญั ญัติต่างๆ ให้สอดคล้องกบั อำ�นาจหน้าที่ทีโ่ อนไปด้วย ฉะนั้น เพื่ออนุวัติให้เป็นไป
ตามหลักการที่ปรากฏในพระราชบัญญัติและพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว จึงสมควรแก้ไขบทบัญญัติของ
กฎหมายให้สอดคล้องกับการโอนส่วนราชการ เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องมีความชดั เจนในการใช้กฎหมายโดยไม่ต้อง
ไปคน้ หาในกฎหมายโอนอ�ำ นาจหนา้ ทว่ี า่ ตามกฎหมายใดไดม้ กี ารโอนภารกจิ ของสว่ นราชการหรอื ผรู้ บั ผดิ ชอบ
ตามกฎหมายนั้นไปเป็นของหน่วยงานใดหรือผู้ใดแล้ว โดยแก้ไขบทบัญญัติของกฎหมายให้มีการเปลี่ยน
ชือ่ ส่วนราชการ รัฐมนตรี ผู้ดำ�รงต�ำ แหน่งหรือผู้ซึง่ ปฏิบัติหน้าทีข่ องส่วนราชการให้ตรงกับการโอนอ�ำ นาจ
หน้าที่ และเพิ่มผู้แทนส่วนราชการในคณะกรรมการให้ตรงตามภารกิจที่มีการตัดโอนจากส่วนราชการเดิม
มาเป็นของส่วนราชการใหม่ รวมท้ังตัดส่วนราชการเดิมที่มีการยุบเลิกแล้ว ซึ่งเป็นการแก้ไขให้ตรงตาม
พระราชบัญญตั ิและพระราชกฤษฎีกาดงั กล่าว จึงจ�ำ เป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี้
พพรระะรราาชชบกัญฤษญฎัตีกิปารแับกป้ไรขงุ บกทรบะทัญรญวงัตทิใหบ้สวงอดกรคมล้อพง.ศก.ับ ๒ก๕า๔รโ๕อน(ฉอบำ�ับนทาี่จ๒ห)นพ้า.ทศี่.ข ๒อ๕งส๕่ว๐น๑ร๑า๑ช[ก๑า๑ร๑ให] ้เป็นไปตาม
มาตรา ๔ บทบัญญัติมาตรา ๘๕ และมาตรา ๘๖ แห่งพระราชกฤษฎีกาแก้ไขบทบญั ญตั ิ
ให้สอดคล้องกับการโอนอำ�นาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง
ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกานี้ ไม่กระทบการใดที่นายกรัฐมนตรี
ได้กระทำ�ไปตามอำ�นาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๔๐ และ
พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๔๐ ก่อนวันที่พระราชกฤษฎีกานี้
ใช้บงั คับ
________________________________
๑๑๑[๑๑๑] ราชกิจจานเุ บกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนที่ ๒๗ ก/หน้า ๑๗/๑๘ มิถนุ ายน ๒๕๕๐
๑๘ ๒ ๑๑๔ ปี กรมทีด่ ิน
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๘๕ และมาตรา ๘๖
แห่งพระราชกฤษฎีกาแก้ไขบทบัญญัติให้สอดคล้องกับการโอนอำ�นาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็นไปตาม
พระราชบญั ญตั ิปรบั ปรงุ กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ พ.ศ. ๒๕๔๕ บญั ญัติให้แก้ไขคำ�ว่า “รฐั มนตรี
วา่ การกระทรวงศกึ ษาธกิ าร” เปน็ “นายกรฐั มนตร”ี ในพระราชบญั ญตั มิ หาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั
พ.ศ. ๒๕๔๐ และพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๔๐ อันเป็น
การคลาดเคลื่อนและก่อให้เกิดปัญหาในการปฏิบัติอย่างมาก สมควรแก้ไขให้ถูกต้อง จึงจำ�เป็นต้องตรา
พระราชกฤษฎีกานี้
พพรระะรราาชชบกัญฤษญฎัตีกิปารแับกป้ไขรงุบกทรบะัญทรญวงัติใทหบ้สวองดกครลม้อพงก.ศับ. ก๒า๕ร๔โอ๕น(อฉำ�บนบั าทจี่ ห๓น)้าพท.ศี่ข.อ ๒งส๕่ว๕น๑ร๑า๑ชก๒า[๑ร๑ ๒ให] ้เป็นไปตาม
หมายเหตุ :- เหตผุ ลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ โดยทีม่ าตรา ๑๔ และมาตรา ๑๔๐
แห่งพระราชกฤษฎีกาโอนกิจการบริหารและอำ�นาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ
ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ พ.ศ. ๒๕๔๕ บญั ญัติให้โอนกิจการบริหารและอำ�นาจหน้าที่
ของสำ�นักรัฐวิสาหกิจและหลักทรัพย์ของรัฐ กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง ไปเป็นของสำ�นักงาน
คณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ กระทรวงการคลัง และโอนกิจการบริหารและอำ�นาจหน้าที่ของกอง
อาชีวอนามัย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ไปเป็นของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
แต่เนื่องจากพระราชกฤษฎีกาแก้ไขบทบัญญัติให้สอดคล้องกับการโอนอำ�นาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็น
ไปตามพระราชบัญญัติปรับปรงุ กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ พ.ศ. ๒๕๔๕ มิได้แก้ไขบทบัญญัติของ
กฎหมายทีเ่ กี่ยวข้องให้สอดคล้องกบั การโอนอำ�นาจหน้าทีข่ องส่วนราชการดงั กล่าว จึงสมควรแก้ไขเพิม่ เติม
มาตรา ๔๙ และมาตรา ๙๔ แห่งพระราชกฤษฎีกาแก้ไขบทบญั ญตั ิให้สอดคล้องกับการโอนอ�ำ นาจหน้าที่
ของส่วนราชการให้เป็นไปตามพระราชบญั ญัติปรบั ปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕ พ.ศ. ๒๕๔๕
เพือ่ ให้สอดคล้องกนั จึงจ�ำ เป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี้
พระราชบัญญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๕๐๑๑๓[๑๑๓]
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ได้มีการนำ�ระบบเทคโนโลยี
สารสนเทศมาใชใ้ นการจดทะเบยี นสทิ ธแิ ละนติ กิ รรม เพอ่ื เปน็ การรองรบั วธิ กี ารดงั กลา่ ว สมควรแกไ้ ขเพม่ิ เตมิ
วิธีการในการจัดเก็บในโฉนดที่ดิน และหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ ให้สามารถจัดเก็บโดยระบบ
เทคโนโลยีสารสนเทศได้ด้วย รวมทั้งกำ�หนดให้เจ้าพนักงานที่ดินมีอำ�นาจจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในเขตท้องที่สำ�นักงานที่ดินจังหวัดหรือสำ�นักงานที่ดินสาขาอื่นที่ได้นำ�ระบบ
เทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม เพื่ออำ�นวยความสะดวกและความรวดเร็ว
ในการให้บริการแก่ประชาชน จึงจ�ำ เปน็ ต้องตราพระราชบัญญตั ินี้
พระราชบญั ญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๑๑๑๔[๑๑๔]
_ _๑๑๑_๑๑๑__๓๔๒_[[[_๑๑๑__๑๑๑_๓๔๒__]]] _รรร_าาา_ชชช_กกก_ิิิจจจ__จจจ_าาา_นนน_เเุเุุ_บบบ_กกก__ษษษ_าาา__เเเลลล__่่่มมม_
๑๒๕/ตอนที่ ๑๓๗ ก/หน้า ๒๒/๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๑
๑๒๔/ตอนที่ ๖๑ ก/หน้า ๓๐/๒๗ กนั ยายน ๒๕๕๐
๑๒๕/ตอนที่ ๒๙ ก/หน้า ๕๐/๖ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๕๑
๑๑๔ ปี กรมทด่ี ิน ๑๘๓
มาตรา ๗ ใหผ้ รู้ บั อนญุ าตตามมาตรา ๙ แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ กอ่ นวนั ทพ่ี ระราชบญั ญตั นิ ้ี
ใช้บังคับ เสียค่าตอบแทนตามมาตรา ๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศของ
คณะปฏิวตั ิ ฉบับที่ ๓๓๔ ลงวันที่ ๑๓ ธนั วาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ จนกว่าการอนุญาตจะสิ้นสดุ ลง
มาตรา ๘ ให้ผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินอยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดิน
ใช้บงั คบั โดยมีหลักฐานการแจ้งการครอบครองทีด่ ิน และยงั มิได้ยื่นค�ำ ขอออกโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรบั รอง
การทำ�ประโยชน์ นำ�หลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินน้ันมายื่นคำ�ขอเพื่อออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือ
รับรองการท�ำ ประโยชน์ต่อพนักงานเจ้าหน้าทีภ่ ายในสองปีนับแต่วันที่พระราชบญั ญตั ินี้ใช้บังคับ
เมื่อได้รับคำ�ขอและหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินตามวรรคหนึ่งแล้ว ให้พนักงาน
เจ้าหนา้ ทดี่ �ำ เนินการเพอื่ ออกโฉนดทดี่ ินหรือหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชนต์ ามประมวลกฎหมายทด่ี ินต่อไป
เมื่อพ้นกำ�หนดเวลาตามวรรคหนึ่ง หากมีผู้นำ�หลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินมาขอ
ออกโฉนดที่ดินหรือหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์ พนักงานเจ้าหน้าที่จะออกโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรับรอง
การทำ�ประโยชน์ให้ได้ต่อเมื่อศาลยุติธรรมได้มีคำ�พิพากษาหรือคำ�สั่งถึงที่สุดว่าผู้นั้นเป็นผู้ซึ่งได้ครอบครอง
และทำ�ประโยชน์ในที่ดินโดยชอบด้วยกฎหมายอยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายทีด่ ินใช้บังคับ
ในการพจิ ารณาของศาลตามวรรคสาม ใหศ้ าลแจง้ ใหก้ รมทด่ี นิ ทราบ และใหก้ รมทด่ี นิ ตรวจสอบ
กับระวางแผนที่รูปถ่ายทางอากาศหรือระวางรูปถ่ายทางอากาศฉบับที่ทำ�ขึ้นก่อนสุดเท่าที่ทางราชการมีอยู่
พร้อมท้ังท�ำ ความเห็นเสนอต่อศาลว่า ผู้นั้นได้ครอบครองหรือท�ำ ประโยชน์ในทีด่ ินน้ันโดยชอบด้วยกฎหมาย
ก่อนวนั ที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคบั หรือไม่ เพือ่ ประกอบการพิจารณาของศาล ความเห็นดังกล่าวให้
เสนอตอ่ ศาลภายในหนง่ึ รอ้ ยแปดสบิ วนั นบั แตว่ นั ไดร้ บั แจง้ จากศาล เวน้ แตศ่ าลจะขยายระยะเวลาเปน็ อยา่ งอน่ื
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ผู้ครอบครองที่ดินตามวรรคหนึ่งให้หมายความรวมถึง ผู้ซึ่งได้
ครอบครองและท�ำ ประโยชน์ในที่ดินต่อเนื่องมาจากบุคคลดังกล่าวด้วย
มาตรา ๙ ให้ผู้อำ�นวยการสำ�นักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม*
ทำ�การสำ�รวจ ตรวจสอบหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินและตำ�แหน่งที่ดินตามหลักฐานการแจ้ง
การครอบครองที่ดินที่มีอยู่จริงกับทะเบียนการครอบครองที่ดิน ระวางแผนที่หรือระวางแผนที่รูปถ่ายทาง
อากาศหรือระวางรูปถ่ายทางอากาศ ว่าที่ดินที่มีหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินนั้น ได้มีการออก
โฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ไปแล้วหรือไม่ ให้แล้วเสร็จภายในสองปีนับแต่วันที่พระราช
บัญญัตินี้ใช้บังคับ หากพบว่าที่ดินแปลงใดได้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ไปแล้ว
ให้จำ�หน่ายหลกั ฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินน้ันเสีย
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติม
บทบัญญัติที่ให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดกำ�หนดและจัดเก็บค่าตอบแทนตามมาตรา ๙ ทวิ บทบัญญัติ
ทก่ี �ำ หนดหลกั เกณฑแ์ ละวธิ กี ารออกโฉนดทด่ี นิ หรอื หนงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชนต์ ามประมวลกฎหมายทด่ี นิ
และบทบัญญัติเกี่ยวกับผู้มีอำ�นาจหน้าที่ในการส่ังเพิกถอนหรือแก้ไขเกี่ยวกับการออกโฉนดที่ดินหรือ
หนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์หรือการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ หรือ
การจดแจง้ เอกสารรายการจดทะเบยี นอสงั หารมิ ทรพั ยโ์ ดยคลาดเคลอ่ื นหรอื ไมช่ อบดว้ ยกฎหมาย ซง่ึ ไมเ่ หมาะสม
กับสภาพการณ์ในปัจจบุ นั กับสมควรแก้ไขเพิ่มเติมให้เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำ�บล กรงุ เทพมหานคร
เมืองพัทยา หรือองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นอื่นที่มีกฎหมายจัดตั้งที่ที่ดินที่ได้รับอนุญาตตามมาตรา ๙
ตั้งอยู่ มีอำ�นาจกำ�หนดและจัดเก็บค่าตอบแทนดังกล่าว เพื่อเป็นการกระจายรายได้ไปสู่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิน่ ที่เปน็ แหล่งรายได้นั้น รวมท้ังปรบั ปรุงหลกั เกณฑ์และวิธีการออกโฉนดที่ดินหรือหนงั สือรับรอง
๑๘ ๔ ๑๑๔ ปี กรมทด่ี ิน
การทำ�ประโยชน์ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น โดยให้มีมาตรการเร่งรัดผู้มีหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินมา
ดำ�เนินการเพื่อขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ ตลอดจนแก้ไขเพิ่มเติมให้อธิบดี
กรมที่ดินหรือผู้ซึง่ อธิบดีกรมที่ดินมอบหมายซึง่ ดำ�รงตำ�แหน่งรองอธิบดีหรือผู้ตรวจราชการกรมที่ดินเป็นผู้มี
อำ�นาจหน้าที่ในการสงั่ เพิกถอนหรือแก้ไขตามมาตรา ๖๑ เพือ่ ให้การด�ำ เนินการในกรณีดังกล่าวเปน็ ไปด้วย
ความรวดเร็ว และสอดคล้องกบั หลักการปฏิรูประบบราชการที่มุ่งเน้นให้มีการกระจายภารกิจและกระจาย
อำ�นาจการตดั สินใจ จึงจำ�เป็นต้องตราพระราชบัญญตั ินี้
พระราชบญั ญัติแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๕๑๑๑๕[๑๑๕]
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบบั นี้ คือ เนือ่ งจากบทบัญญัติเกีย่ วกับการค้าทีด่ ิน
ตามประมวลกฎหมายที่ดินเป็นบทบัญญัติที่มีเจตนารมณ์เพื่อยกเว้นการจำ�กัดจำ�นวนการถือครองที่ดิน
และป้องกันการหลีกเลี่ยงการกำ�หนดสิทธิในที่ดิน และโดยที่บทบัญญัติในเรื่องการจำ�กัดจำ�นวนการ
ถือครองที่ดินน้ันได้ถูกยกเลิกโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิ ฉบบั ที่ ๔๙ ลงวันที่ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๒
แต่บทบัญญัติเกี่ยวกับการค้าที่ดินซึ่งเป็นกรณีที่เกี่ยวเนื่องกันยังไม่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมให้สอดคล้องกัน
ประกอบกับการค้าที่ดินได้มีกฎหมายว่าด้วยการจัดสรรที่ดินควบคุมอยู่แล้ว สมควรยกเลิกบทบัญญัติ
เกี่ยวกบั การค้าที่ดิน จึงจำ�เปน็ ต้องตราพระราชบัญญัตินี้
________________________________
๑๑๕[๑๑๕] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕/ตอนที่ ๓๓ ก/หน้า ๗๔/๑๓ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๕๑
๑๑๔ ปี กรมทีด่ นิ ๑๘๕
กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔๓ (พ.ศ. ๒๕๓๗)
ออกตามความในพระราชบญั ญัติใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายทีด่ ิน
__พ__.ศ_._ ๒__๔_๙_๗___
อาศยั อำ�นาจตามความในมาตรา ๖ มาตรา ๘ และมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบญั ญตั ิให้ใช้
ประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗ และมาตรา ๕๖ แห่งประมวลกฎหมายที่ดินรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
มหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ให้ยกเลิก
(๑) กฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมาย
ทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๒) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๓) กฎกระทรวง ฉบบั ที่ ๕ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๔) กฎกระทรวง ฉบบั ที่ ๑๖ (พ.ศ. ๒๕๑๔) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๕) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๑๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๖) กฎกระทรวง ฉบบั ที่ ๒๒ (พ.ศ. ๒๕๑๕) ออกตามความในพระราชบญั ญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๗) กฎกระทรวง ฉบบั ที่ ๒๓ (พ.ศ. ๒๕๑๕) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๘) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๒๘ (พ.ศ. ๒๕๑๖) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๙) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๐ (พ.ศ. ๒๕๑๘) ออกตามความในพระราชบญั ญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๑๐) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๔ (พ.ศ. ๒๕๒๙) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗
(๑๑) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๙ (พ.ศ. ๒๕๓๓) ออกตามความในพระราชบญั ญตั ิให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗
หมวด ๑
ใบจอง
ข้อ ๒ แบบใบจองมี ๒ แบบ คือ แบบ น.ส. ๒ และ น.ส. ๒ ก. ท้ายกฎกระทรวงนี้
การออกใบจองในท้องที่ซึ่งรัฐมนตรียังไม่ได้ประกาศยกเลิกอำ�นาจหน้าที่ในการปฏิบัติการ
ตามประมวลกฎหมายที่ดินของหัวหน้าเขต นายอำ�เภอ หรือปลัดอำ�เภอผู้เป็นหัวหน้าประจำ�กิ่งอำ�เภอ
ตามมาตรา ๑๙ แห่งพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ ให้ใช้แบบ
น.ส. ๒ ส่วนในท้องทีอ่ ื่นให้ใช้แบบ น.ส. ๒ ก.
๑๘ ๖ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
ข้อ ๓ ใบแทนใบจองให้ใช้แบบ น.ส. ๒ หรือ น.ส. ๒ ก. แล้วแต่กรณี
การออกแบบใบแทนใบจอง ใหพ้ นกั งานเจา้ หนา้ ทด่ี �ำ เนนิ การตามวธิ กี ารออกใบแทนโฉนดทด่ี นิ
โดยอนุโลม
หมวด ๒
หนงั สือรับรองการท�ำ ประโยชน์
ข้อ ๔ แบบหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์มี ๓ แบบ คือ แบบ น.ส. ๓ น.ส. ๓ ก. และ
น.ส. ๓ ข. ท้ายกฎกระทรวงนี้
การออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ในท้องที่ที่มีระวางรูปถ่ายทางอากาศให้ใช้แบบ
น.ส. ๓ ก. ในท้องที่ที่ไม่มีระวางรูปถ่ายทางอากาศซึง่ รฐั มนตรีได้ประกาศยกเลิกอำ�นาจหน้าทีใ่ นการปฏิบตั ิ
การตามประมวลกฎหมายที่ดินของหัวหน้าเขต นายอำ�เภอ หรือปลัดอำ�เภอผู้เป็นหัวหน้าประจำ�กิ่งอำ�เภอ
ตามมาตรา ๑๙ แห่งพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายทีด่ ิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ แล้วให้ใช้
แบบ น.ส. ๓ ข. ส่วนในท้องทีอ่ ืน่ ให้ใช้แบบ น.ส. ๓
ข้อ ๕ ที่ดินที่จะออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ต้องเป็นที่ดินที่ผู้มีสิทธิในที่ดินได้
ครอบครองและทำ�ประโยชน์แล้ว และเป็นที่ดินทีส่ ามารถออกโฉนดที่ดินได้ตามที่กำ�หนดไว้ในข้อ ๑๔
ข้อ ๖ ในการนำ�พนักงานเจ้าหน้าที่ทำ�การสำ�รวจพิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์ตาม
มาตรา ๕๘ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึง่ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย
ทีด่ ิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ ให้ผู้มีสิทธิในทีด่ ินหรือตวั แทนปกั หลกั ตามมุมเขตทีด่ ินของตนและให้ถ้อยค�ำ
ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้ซึ่งพนักงานเจ้าหน้าทีม่ อบหมายตามแบบ น.ส. ๑ ก. ท้ายกฎกระทรวงนี้
ก่อนออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประกาศการออกหนังสือ
รับรองการทำ�ประโยชน์ให้ทราบมีกำ�หนดสามสิบวัน ประกาศน้ันให้ปิดไว้ในที่เปิดเผย ณ สำ�นักงานที่ดิน
ทอ้ งท่ี ส�ำ นกั งานเขตหรอื ทว่ี า่ การอ�ำ เภอหรอื ทว่ี า่ การกง่ิ อ�ำ เภอทอ้ งท่ี ทท่ี �ำ การแขวงหรอื ทท่ี �ำ การก�ำ นนั ทอ้ งท่ี
และในบริเวณทีด่ ินนั้น แห่งละหนึ่งฉบบั ในเขตเทศบาลให้ปิดไว้ ณ สำ�นกั งานเทศบาล อีกหนึ่งฉบับ
ข้อ ๗ การขอออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ตามมาตรา ๕๙ และมาตรา ๕๙ ทวิ
แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน ซึ่งแก้ไขเพิม่ เติมโดยประกาศของคณะปฏิวตั ิฉบับที่ ๙๖ ลงวันที่ ๒๙ กุมภาพนั ธ์
พ.ศ. ๒๕๑๕ ให้ดำ�เนินการดังนี้
(๑) ให้ผู้ขอยืน่ คำ�ขอตามแบบ น.ส. ๑ ข. ท้ายกฎกระทรวงนี้ ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
(๒) ในการยืน่ ค�ำ ขอตาม (๑) ถ้าผู้ขอมีใบจอง ใบเหยียบยํา่ ตราจอง หลกั ฐานการแจ้งการ
ครอบครองที่ดิน หลักฐานว่าเป็นผู้มีสิทธิตามกฎหมายว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ หรือพยาน
หลักฐานอื่นที่แสดงว่าได้สิทธิในที่ดินโดยชอบด้วยกฎหมาย ให้แนบหลักฐานดังกล่าวมาประกอบการ
พิจารณาด้วย
ข้อ ๘ เมือ่ ได้รับค�ำ ขอแล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าทีไ่ ปพิสจู น์สอบสวนการท�ำ ประโยชน์ยังทีด่ ิน
ตามแบบ น.ส. ๑ ก. ท้ายกฎกระทรวงนี้ ในการนี้จะมอบให้เจ้าหน้าที่ไปท�ำ การแทนกไ็ ด้
ข้อ ๙ ในการนำ�พนักงานเจ้าหน้าที่พิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์ให้ผู้มีสิทธิในที่ดินหรือ
ตัวแทนปักหลักตามมุมเขตที่ดินของตนและให้ถ้อยคำ�ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้ซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่
มอบหมายตามแบบ น.ส. ๑ ค. ท้ายกฎกระทรวงนี้
ในการคำ�นวณจำ�นวนเนื้อที่เพื่อออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ตามแบบ น.ส. ๓ ก.
ให้คำ�นวณโดยวิธีคณิตศาสตร์หรือโดยมาตราส่วน ท้ังนี้ ให้ถือว่าจำ�นวนเนื้อที่ทีค่ �ำ นวณได้เปน็ จำ�นวนเนื้อที่
โดยประมาณ
๑๑๔ ปี กรมทด่ี ิน ๑๘๗
ข้อ ๑๐ เมื่อได้พิสูจน์สอบสวนการทำ�ประโยชน์แล้ว ปรากฏว่าได้มีการครอบครองและ
ทำ�ประโยชน์ตามสมควรแก่สภาพที่ดินในท้องถิ่น ตลอดจนสภาพของกิจการที่ได้ทำ�ประโยชน์ ให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่ดำ�เนินการดังนี้
(๑) ประกาศการออกหนงั สอื รบั รองการท�ำ ประโยชนใ์ หท้ ราบมกี �ำ หนดสามสบิ วนั ประกาศนน้ั
ให้ปิดไว้ในที่เปิดเผย ณ สำ�นกั งานทีด่ ินท้องที่ ส�ำ นักงานเขตหรือที่ว่าการอำ�เภอหรือที่ว่าการกิ่งอ�ำ เภอท้องที่
ที่ทำ�การแขวงหรือที่ทำ�การกำ�นันท้องที่และในบริเวณที่ดินนั้นแห่งละหนึ่งฉบับ ในเขตเทศบาลให้ปิดไว้
ณ สำ�นักงานเทศบาลอีกหนึ่งฉบบั
(๒) ถ้าปรากฏว่าที่ดินน้ันไม่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติเขตรักษาพันธุ์
สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหรือเขตที่ได้จำ�แนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรี และที่ดินน้ัน
ไม่เปน็ ที่ดินซึง่ ต้องห้ามมิให้ออกหนังสือรบั รองการท�ำ ประโยชน์ตามข้อ ๕ และไม่มีผู้คดั ค้านภายในกำ�หนด
เวลาที่ประกาศตาม (๑) ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ออกหนงั สือรับรองการทำ�ประโยชน์ให้ได้
(๓) ถ้าปรากฏว่าทีด่ ินนั้นต้ังอยู่ในตำ�บลทีม่ ีป่าสงวนแห่งชาติ อทุ ยานแห่งชาติ พื้นทีร่ ักษาพนั ธุ์
สัตว์ป่า พื้นทีห่ ้ามล่าสตั ว์ป่าหรือพื้นทีท่ ี่ได้จ�ำ แนกให้เปน็ เขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรฐั มนตรี และกรมป่าไม้
หรือกรมพฒั นาที่ดินยังไม่ได้ขีดเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอทุ ยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สตั ว์ป่า เขตห้าม
ล่าสัตว์ป่าหรือเขตที่ได้จำ�แนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรี ลงในระวางรูปถ่ายทางอากาศ
เพื่อการออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ หรือกรณีทีข่ ีดเขตแล้ว แต่ที่ดินทีข่ อออกหนงั สือรบั รองการท�ำ
ประโยชน์มีอาณาเขตติดต่อคาบเกี่ยวหรืออยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธ์ุ
สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสตั ว์ป่า หรือเขตที่ได้จำ�แนกให้เปน็ เขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรฐั มนตรี ให้ผู้ว่าราชการ
จงั หวดั แต่งตั้งคณะกรรมการร่วมกนั ออกไปตรวจพิสจู น์ทีด่ ิน ประกอบด้วยป่าไม้อำ�เภอหรือผู้ทีป่ ่าไม้จังหวัด
มอบหมายสำ�หรับท้องที่ที่ไม่มีป่าไม้อำ�เภอ เจ้าหน้าที่บริหารงานที่ดินอำ�เภอ ปลัดอำ�เภอ (เจ้าพนักงาน
ปกครอง) และกรรมการอื่นตามที่เห็นสมควร เมื่อคณะกรรมการดังกล่าวได้ทำ�การตรวจพิสูจน์เสร็จแล้ว
ให้เสนอความเหน็ ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดว่าสมควรออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ให้ได้หรือไม่ เพียงใด
สำ�หรับที่ดินที่ได้จำ�แนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรี แต่ยังไม่ได้ขีดเขตหรือขีดเขตแล้วแต่
ทีด่ ินดงั กล่าวมีอาณาเขตคาบเกี่ยวกบั เขตทีไ่ ด้จำ�แนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวร ให้แต่งตั้งผู้แทนกรมพฒั นาทีด่ ิน
เป็นกรรมการด้วย
ข้อ ๑๑ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้พิจารณาผลการตรวจพิสูจน์ที่ดินของคณะกรรมการตาม
ข้อ ๑๐ (๓) แล้ว ปรากฏว่าที่ดินน้ันไม่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติ เขตรกั ษาพนั ธ์ุสัตว์ป่า
เขตห้ามล่าสตั ว์ป่าหรือเขตที่ได้จำ�แนกให้เปน็ เขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรฐั มนตรี หรือปรากฏว่าที่ดินนั้นอยู่
ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติ เขตรกั ษาพันธ์ุสตั ว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหรือเขตที่ได้จ�ำ แนกให้
เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรีแต่ผู้ขอได้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวโดยชอบด้วย
กฎหมายมาก่อนวนั ที่ทางราชการก�ำ หนดให้ทีด่ ินนั้นเปน็ ป่าสงวนแห่งชาติ อทุ ยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์
สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหรือเขตที่ได้จ�ำ แนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรี และไม่มีผู้คัดค้าน
ภายในก�ำ หนดเวลาที่ประกาศตามข้อ ๑๐ (๑) ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดสงั่ การให้พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณา
ดำ�เนินการตามข้อ ๑๐ (๒)
ข้อ ๑๒ ใบแทนหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ให้ใช้แบบ น.ส. ๓ น.ส. ๓ ก. หรือ น.ส. ๓ ข.
แล้วแต่กรณี
การออกใบแทนหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ ให้พนกั งานเจ้าหน้าทีด่ �ำ เนินการตามวิธีการ
ออกใบแทนโฉนดที่ดินโดยอนุโลม
๑๘ ๘ ๑๑๔ ปี กรมทีด่ ิน
หมวด ๓
โฉนดที่ดิน
ข้อ ๑๓ โฉนดที่ดินให้ใช้แบบ น.ส. ๔ จ. ท้ายกฎกระทรวงนี้
ในกรณีโฉนดที่ดินทีอ่ อกเป็นโฉนดตราจองหรือตราจองที่ตราว่า “ได้ท�ำ ประโยชน์แล้ว” ให้มี
คำ�ว่า “โฉนดตราจอง” หรือ “ตราจองที่ตราว่า “ได้ทำ�ประโยชน์แล้ว”” แล้วแต่กรณีไว้ใต้ตราครุฑ
ข้อ ๑๔ ที่ดินที่จะออกโฉนดที่ดินต้องเป็นที่ดินที่ผู้มีสิทธิในที่ดินได้ครอบครองและ
ทำ�ประโยชน์แล้ว และเป็นที่ดินที่สามารถออกโฉนดที่ดินได้ตามกฎหมายแต่ห้ามมิให้ออกโฉนดที่ดินสำ�หรับ
ที่ดินดงั ต่อไปนี้
(๑) ที่ดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน เช่น ทางน้ำ� ทางหลวง ทะเลสาบ ทีช่ ายตลิง่
(๒) ที่เขา ที่ภเู ขา และพื้นทีท่ ี่รฐั มนตรีประกาศหวงห้ามตามมาตรา ๙ (๒) แห่งประมวล
กฎหมายที่ดิน แต่ไม่รวมถึงที่ดินซึ่งผู้ครอบครองมีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายตามประมวล
กฎหมายทีด่ ิน
(๓) ที่เกาะ แต่ไม่รวมถึงที่ดินของผู้ซึ่งมีหลักฐานแจ้งการครอบครองที่ดินมีใบจอง
ใบเหยียบยาํ่ หนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ โฉนดตราจอง ตราจองทีต่ ราว่า “ได้ท�ำ ประโยชน์แล้ว” หรือ
เปน็ ผมู้ สี ทิ ธติ ามกฎหมายวา่ ดว้ ยการจดั ทด่ี นิ เพอ่ื การครองชพี หรอื ทด่ี นิ ทค่ี ณะกรรมการการจดั ทด่ี นิ แหง่ ชาติ
ได้อนุมัติให้จัดแก่ประชาชน หรือที่ดินซึ่งได้มีการจัดหาผลประโยชน์ตามมาตรา ๑๐ และมาตรา ๑๑
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน โดยคณะกรรมการจัดทีด่ ินแห่งชาติได้อนุมัติแล้ว
(๔) ที่สงวนหวงห้ามตามมาตรา ๑๐ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
พ.ศ.๒๔๙๗ มาตรา ๒๐ (๓) และ (๔) แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ินซึง่ แก้ไขเพิม่ เติมโดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไข
เพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๒๖ หรือกฎหมายอื่น
(๕) ที่ดินที่คณะรัฐมนตรีสงวนไว้เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติหรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ
อย่างอืน่
ข้อ ๑๕ การออกโฉนดที่ดินตามมาตรา ๕๘ แห่งประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งแก้ไขเพิม่ เติม
โดยพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ ให้ด�ำ เนินการดังนี้
(๑) ให้มีการรงั วัดทำ�แผนที่ตามวิธีการรงั วดั เพื่อออกโฉนดทีด่ ิน โดยให้เจ้าของทีด่ ินปักหลกั
หมายเขตทีด่ ินไว้ทุกมมุ ที่ดินของตน
(๒) ให้เจ้าของทีด่ ินหรือผู้แทนให้ถ้อยคำ�ตามแบบ น.ส.๕ ท้ายกฎกระทรวงนี้
(๓) ก่อนแจกโฉนดที่ดิน ให้เจ้าพนักงานที่ดินประกาศการแจกโฉนดที่ดินให้ทราบมีกำ�หนด
สามสิบวนั ประกาศน้ันให้ปิดไว้ในทีเ่ ปิดเผย ณ ส�ำ นักงานทีด่ ินท้องที่สำ�นกั งานเขตหรือทีว่ ่าการอำ�เภอหรือ
ที่ว่าการกิง่ อำ�เภอท้องที่ ที่ทำ�การแขวงหรือทีท่ ำ�การกำ�นันท้องที่ และในบริเวณที่ดินนั้น แห่งละหนึง่ ฉบบั
ในเขตเทศบาลให้ปิดไว้ ณ สำ�นกั งานเทศบาล อีกหนึ่งฉบบั
ข้อ ๑๖ ในกรณีออกโฉนดทีด่ ินเฉพาะรายตามมาตรา ๕๙ และมาตรา ๕๙ ทวิ แห่งประมวล
กฎหมายที่ดิน ซึง่ แก้ไขเพิม่ เติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๕
ให้ผู้มีสิทธิครอบครองทีด่ ินยื่นคำ�ขอตามแบบ น.ส.๑ ข. ท้ายกฎกระทรวงนี้ และให้นำ�ข้อ ๗ (๒) ข้อ ๑๐ (๒)
และ (๓) ข้อ ๑๑ และข้อ ๑๕ มาใช้บังคบั โดยอนุโลม
ข้อ ๑๗ ในการออกใบแทนโฉนดที่ดินให้ด�ำ เนินการดังนี้
๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน ๑๘๙
(๑) ในกรณีโฉนดทีด่ ินเปน็ อนั ตรายหรือสญู หาย ให้เจ้าของทีด่ ินยืน่ ค�ำ ขอและปฏิญาณตนต่อ
เจ้าพนกั งานที่ดินโดยให้น�ำ พยานหลักฐานมาให้เจ้าพนักงานทีด่ ินท�ำ การสอบสวนจนเปน็ ที่เชื่อถือได้ และให้
เจ้าพนกั งานที่ดินประกาศให้ทราบมีกำ�หนดสามสิบวนั ประกาศน้ันให้ปิดไว้ในทีเ่ ปิดเผย ณ สำ�นักงานทีด่ ิน
ทอ้ งท่ี ส�ำ นกั งานเขตหรือทวี่ ่าการอ�ำ เภอหรือทวี่ ่าการกง่ิ อ�ำ เภอท้องที่ ทท่ี �ำ การแขวงหรือทที่ �ำ การก�ำ นนั ทอ้ งที่
และในบริเวณที่ดินน้ัน แห่งละหนึง่ ฉบบั ในเขตเทศบาลให้ปิดไว้ ณ ส�ำ นักงานเทศบาล อีกหนึง่ ฉบบั ถ้ามีผู้
คดั ค้านภายในเวลาที่กำ�หนดและนำ�พยานหลกั ฐานมาแสดง ให้เจ้าพนักงานทีด่ ินสอบสวนแล้วสั่งการไปตาม
ควรแก่กรณีถ้าไม่มีผู้ใดคัดค้านภายในเวลาทีก่ ำ�หนด ให้ออกใบแทนให้ไปตามค�ำ ขอ
(๒) ในกรณีโฉนดทีด่ ินช�ำ รุด ถ้าเจ้าของที่ดินนำ�โฉนดทีด่ ินทีช่ ำ�รดุ นั้นมามอบและโฉนดทีด่ ินที่
ช�ำ รุดนั้นยงั มีตำ�แหน่งที่ดิน เลขทีโ่ ฉนดทีด่ ิน ชือ่ และตราประจำ�ตำ�แหน่งของผู้ว่าราชการจังหวัด และหรือชื่อ
และตราประจ�ำ ต�ำ แหน่งของเจ้าพนกั งานที่ดินตามแบบโฉนดที่ดินปรากฏอยู่ซึง่ สามารถตรวจสอบได้ ให้ออก
ใบแทนให้ไปได้ ถ้าขาดข้อความส�ำ คญั ดงั กล่าวให้นำ�ความใน (๑) มาใช้บงั คับ
(๓) ในกรณีศาลมีคำ�สั่งหรือมีคำ�พิพากษาอันถึงที่สุดเกี่ยวกับโฉนดที่ดินหรือผู้ใดมีสิทธิ
จดทะเบยี นตามค�ำ พพิ ากษาของศาล แตไ่ มไ่ ดโ้ ฉนดทด่ี นิ มาหรอื โฉนดทด่ี นิ เดมิ เปน็ อนั ตรายช�ำ รดุ หรอื สญู หาย
ด้วยประการใด ให้ผู้มีสิทธิจดทะเบียนยืน่ คำ�ขอใบแทนแล้วให้ด�ำ เนินการตามทีก่ �ำ หนดไว้ใน (๑) หรือ (๒)
แล้วแต่กรณี
(๔) ในกรณีเจ้าพนักงานผู้มีอำ�นาจในการยึดและขายทอดตลาดที่ดินของผู้ที่ค้างชำ�ระภาษี
อากรหรือเงินค้างจ่ายใดๆ ตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ ขอให้ออกใบแทนโฉนดที่ดินสำ�หรับที่ดินดังกล่าวซึ่ง
เจ้าพนักงานผู้มีอำ�นาจได้ยึดมาขายทอดตลาดแล้ว แต่ไม่ได้โฉนดที่ดินมาหรือโฉนดที่ดินเดิมเป็นอันตราย
ชำ�รุดหรือสูญหายด้วยประการใด ให้ถือหนังสือของเจ้าพนักงานดังกล่าวเป็นคำ�ขอและดำ�เนินการทำ�นอง
เดียวกับที่ก�ำ หนดไว้ใน (๓) แต่ไม่ต้องสอบสวน
(๕) ในกรณีอธิบดีจะใช้อำ�นาจจำ�หน่ายที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน แต่ไม่ได้โฉนด
ทีด่ ินมาหรือโฉนดที่ดินเดิมเป็นอันตราย ชำ�รุด หรือสญู หายด้วยประการใด ให้ดำ�เนินการทำ�นองเดียวกับที่
ก�ำ หนดไว้ใน (๔) แต่ไม่ต้องสอบสวน
(๖) ในกรณีอธิบดีหรือผู้ว่าราชการจังหวัดใช้อำ�นาจเพิกถอนหรือแก้ไขโฉนดที่ดินเพิกถอน
หรือแกไ้ ขรายการจดทะเบยี นตามมาตรา ๖๑ แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ ซง่ึ แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั ิ
แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ แต่ไม่ได้โฉนดที่ดินมาหรือโฉนดที่ดิน
เป็นอนั ตราย ช�ำ รดุ หรือสญู หายด้วยประการใด ให้ด�ำ เนินการทำ�นองเดียวกับทีก่ �ำ หนดไว้ใน (๔) แต่ไม่ต้อง
สอบสวน
ในกรณีทีไ่ ม่ได้โฉนดทีด่ ินมาตาม (๓) (๔) (๕) และ (๖) ให้ถือว่าโฉนดทีด่ ินสูญหาย
ข้อ ๑๘ ใบแทนโฉนดที่ดินให้ใช้แบบ น.ส. ๔ จ.
การออกใบแทนโฉนดที่ดิน ให้เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดหรือเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดสาขา
คนปัจจุบันหรือเจ้าพนักงานที่ดินซึ่งอธิบดีมอบหมายลงลายมือชื่อและประทับตราประจำ�ตำ�แหน่งของ
เจ้าพนกั งานที่ดินเปน็ สำ�คญั ให้มีคำ�ว่า “ใบแทน” ด้วยหมึกสีแดงไว้ด้านหน้าของโฉนดทีด่ ิน ในสารบญั
จดทะเบยี นใหร้ ะบวุ นั เดอื น ปี ทอ่ี อกโฉนดทด่ี นิ ฉบบั เดมิ ดว้ ยหมกึ สแี ดง ถา้ มรี ายการจดทะเบยี นใหค้ ดั รายการ
ด้วยหมึกสีแดงและให้เจ้าพนักงานที่ดินลงลายมือชื่อและประทับตราใต้รายการสุดท้าย ถ้าไม่มีรายการ
จดทะเบียน ให้เจ้าพนกั งานที่ดินลงลายมือชือ่ และประทับตราใต้วัน เดือน ปี ทีอ่ อกโฉนดทีด่ ินฉบับเดิม
ส่วนโฉนดที่ดินฉบบั ส�ำ นักงานที่ดิน ในสารบญั จดทะเบียนให้มีคำ�ว่า “ได้ออกใบแทนโฉนด
ทีด่ ินแล้ว” และวนั เดือน ปี ทีอ่ อกด้วยหมึกสีแดงกับให้เจ้าพนักงานที่ดินลงลายมือชือ่ ก�ำ กับไว้
๑๙ ๐ ๑๑๔ ปี กรมทดี่ ิน
ข้อ ๑๙ ในกรณีออกโฉนดที่ดินให้กับบุคคลตามมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ซึ่งได้แจ้งการครอบครองตามมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ไว้แล้ว ให้ดำ�เนินการตามหลกั เกณฑ์และวิธีการทีก่ ฎกระทรวงนี้ก�ำ หนดไว้โดย
อนุโลม
ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ กมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ. ๒๕๓๗
เด่น โต๊ะมีนา
รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
[ดูข้อมลู จากภาพกฎหมาย]
___________________________________________________________________________________________
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย
ตามมาตรา ๑๙ แห่งพระราชบญั ญตั ิแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ ยกเลิก
อำ�นาจหน้าที่ของนายอำ�เภอเกี่ยวกับการปฏิบัติการตามประมวลกฎหมายที่ดินในบางท้องที่แล้ว สมควร
ปรบั ปรงุ แบบ หลกั เกณฑ์ และวิธีการออกหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์ รวมทั้งใบแทนของหนังสือแสดง
สิทธิในที่ดินดงั กล่าว เพื่อให้เจ้าพนกั งานทีด่ ินสามารถปฏิบตั ิการตามประมวลกฎหมายที่ดินได้ นอกจากนี้
หลักเกณฑ์การออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์และโฉนดที่ดินได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานานแล้ว สมควร
ปรับปรุงให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ในปัจจุบันโดยเฉพาะการขอออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ใน
พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ อทุ ยานแห่งชาติเขตรักษาพันธ์ุสตั ว์ป่า เขตห้ามล่าสตั ว์ป่า และเขตที่ได้จำ�แนกให้เป็น
เขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรฐั มนตรี ยงั ไม่มีมาตรการทีร่ ดั กมุ เหมาะสม จึงสมควรก�ำ หนดให้มีการตรวจสอบ
รับรองจากกรมป่าไม้และกรมพัฒนาที่ดินก่อนออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ด้วยและพร้อมกันนี้
สมควรกำ�หนดหลักเกณฑ์การออกโฉนดที่ดินสำ�หรับที่เกาะ เพื่อป้องกันการบุกรุกของราษฎรกับเพื่อ
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ จึงจ�ำ เปน็ ต้องออกกฎกระทรวงนี้ [รก.๒๕๓๗/๑๒ก/๒๕/๑ เมษายน ๒๕๓๗]
ชไมพร/พิมพ์
๑ ตุลาคม ๒๕๔๔
๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ ๑๙๑
ระเบียบของคณะกรรมการจัดทีด่ ินแหง่ ชาติ
ฉบบั ที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๒)
วา่ ด้วยเงือ่ นไขการออกโฉน_ด_ท__ีด่ _ิน_ห__ร_ือ_ห_น_งั_สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์
อาศัยอำ�นาจตามความในมาตรา ๒๐ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๒๖ มาตรา ๕๘ ทวิ วรรคสี่
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน
(ฉบบั ที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘ และมาตรา ๕๙ ทวิ วรรคหนึง่ และมาตรา ๕๙ ตรี แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ ๙๖ ลงวนั ที่ ๙ กมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ. ๒๕๑๕ คณะกรรมการ
จดั ทีด่ ินแห่งชาติวางระเบียบไว้ดงั ต่อไปนี้
ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒
(พ.ศ. ๒๕๓๒) ว่าด้วยเงื่อนไขการออกโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์”
ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บงั คับตั้งแต่วนั ถดั จากวันประกาศในราชกิจจานเุ บกษาเป็นต้นไป
ข้อ ๓ ให้ยกเลิก
(๑) ระเบียบของคณะกรรมการจดั ทีด่ ินแห่งชาติ ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๑๕) ว่าด้วยหลกั เกณฑ์
วิธีการ และเงือ่ นไขการออกโฉนดที่ดินและออกหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์
(๒) ระเบียบของคณะกรรมการจดั ทีด่ ินแห่งชาติ ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๑๕) ว่าด้วยหลกั เกณฑ์
วิธีการ และเงือ่ นไขการออกโฉนดทีด่ ินและออกหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์
(๓) ระเบียบของคณะกรรมการจัดทีด่ ินแห่งชาติ ฉบบั ที่ ๗ (พ.ศ. ๒๕๒๔) ว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขการออกโฉนดที่ดินและออกหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์
ข้อ ๔ การออกโฉนดที่ดินให้กระทำ�ได้ในบริเวณที่ดินที่ได้สร้างระวางแผนที่เพื่อการออก
โฉนดทีด่ ินไว้แล้ว ในบริเวณทดี่ ินนอกจากนี้ให้ออกเปน็ หนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์ เว้นแต่อธิบดีกรมทดี่ ิน
เห็นเป็นการสมควร ให้ออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ในบริเวณที่ดินที่ได้สร้างระวางแผนที่ไว้แล้ว
ไปพลางก่อนได้
หมวด ๑
การอนมุ ตั ิใหอ้ อกโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์
ตามมาตรา ๕๘ ทวิ วรรคสี่ และมาตรา ๕๙ ทวิ วรรคหนึ่ง
แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ ิน
ข้อ ๕ ผู้ว่าราชการจังหวัดจะอนุมัติให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
รายใดเกินห้าสิบไร่ได้ต่อเมื่อผู้ว่าราชการจังหวัด หรือผู้ทีผ่ ู้ว่าราชการจงั หวัดมอบหมายได้ตรวจสอบการทำ�
ประโยชน์แล้วปรากฏว่า
(๑) ผู้ครอบครองได้ทำ�ประโยชน์หรืออ�ำ นวยการท�ำ ประโยชน์ในที่ดินน้ันด้วยตนเอง และ
(๒) สภาพการทำ�ประโยชน์ในที่ดินนั้นเป็นหลักฐานม่ันคงและมีผลผลิตอันเป็นประโยชน์
ในทางเศรษฐกิจ
ข้อ ๖ ในกรณีทีป่ รากฏว่าเนื้อที่ที่ท�ำ ประโยชน์ต้องด้วยหลกั เกณฑ์ตามข้อ ๕ เกินห้าสิบไร่
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์เท่าจำ�นวนเนื้อที่ที่ผู้ว่าราชการ
จังหวดั สัง่ อนุมตั ิ
๑๙ ๒ ๑๑๔ ปี กรมท่ีดิน
ในกรณีที่ปรากฏว่าเนื้อที่ที่ทำ�ประโยชน์ต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามข้อ ๕ ไม่เกินห้าสิบไร่
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดส่ังไม่อนุมัติ ในกรณีเช่นนี้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรอง
การทำ�ประโยชน์ให้เท่าจำ�นวนเนื้อที่ที่ได้ทำ�ประโยชน์แล้วตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗)
ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ แต่ต้องไม่เกินห้าสิบไร่
ข้อ ๗ พนักงานเจ้าหน้าที่จะออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ให้แก่บุคคล
ตามมาตรา ๕๙ ทวิ วรรคหนึง่ เป็นการเฉพาะรายได้ ถ้ามีความจ�ำ เป็นดังต่อไปนี้
(๑) ที่ดินนั้นถกู เวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
(๒) ผู้ครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินจะโอนที่ดินน้ันให้แก่ทบวงการเมือง องค์การของ
รฐั บาลตามกฎหมายว่าด้วยการจัดต้ังองค์การของรัฐบาล หรือรัฐวิสาหกิจทีจ่ ัดตั้งขึ้นโดยพระราชบญั ญัติ
(๓) มีความจ�ำ เป็นอย่างอืน่ โดยได้รับอนุมัติจากผู้ว่าราชการจังหวัด
หมวด ๒
การออกโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์
ตามมาตรา ๕๙ ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
ข้อ ๘ ในการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ถ้าปรากฏว่าที่ดินมี
อาณาเขต ระยะของแนวเขต และที่ดินข้างเคียงทุกด้านถูกต้องตรงกับหลักฐานการแจ้งการครอบครองตาม
มาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. ๒๔๙๗ เชือ่ ได้ว่าเป็นทีด่ ินแปลงเดียวกนั
แต่เนื้อที่ที่คำ�นวณได้แตกต่างไปจากเนื้อที่ตามหลักฐานการแจ้งการครอบครองดังกล่าว ให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์เท่าจำ�นวนเนื้อที่ที่ได้ทำ�ประโยชน์แล้ว แต่ไม่
เกินเนื้อที่ที่คำ�นวณได้
ในกรณีที่ระยะของแนวเขตที่ดินผิดพลาดคลาดเคลื่อนให้พนักงานเจ้าหน้าที่ออกโฉนดที่ดิน
หรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์เท่าจำ�นวนเนื้อที่ที่ได้ทำ�ประโยชน์แล้วเมื่อผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้
ลงชื่อรบั รองแนวเขตไว้เป็นการถูกต้องครบถ้วนทุกด้าน
ข้อ ๙ การรับรองแนวเขตของผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงตามข้อ ๘ วรรคสอง ให้พนักงาน
เจ้าหน้าที่แจ้งเป็นหนังสือซึ่งมีข้อความด้วยว่า ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อ
รบั รองแนวเขตโดยไม่คดั ค้านการรังวัด เมื่อพ้นก�ำ หนดสามสิบวันนับแต่วนั ท�ำ การรังวัด พนักงานเจ้าหน้าที่
จะได้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์โดยไม่ต้องมีการรับรองแนวเขต ส่งทางไปรษณีย์
ลงทะเบียนตอบรับไปยังผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงตามที่อยู่ที่เคยติดต่อ หรือตามที่อยู่ที่ผู้มีสิทธิในที่ดิน
ข้างเคียงน้ันได้แจ้งเป็นหนังสือไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ เพื่อให้มารับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดและ
ให้อยู่ในบังคับแห่งเงื่อนไข ดงั ต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้รับหนังสือจากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มาระวังแนวเขต
แล้ว แต่ไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชือ่ รบั รองแนวเขตโดยไม่คดั ค้านการรังวดั ให้พนกั งานเจ้าหน้าทีอ่ อกโฉนด
ที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์เท่าจำ�นวนเนื้อที่ที่ได้ทำ�ประโยชน์แล้ว โดยไม่ต้องมีการรับรอง
แนวเขต เมือ่ พ้นกำ�หนดเวลาสามสิบวันนบั แต่วันท�ำ การรังวดั
(๒) ในกรณที ไ่ี มอ่ าจตดิ ตอ่ ผมู้ สี ทิ ธใิ นทด่ี นิ ขา้ งเคยี งใหม้ าระวงั แนวเขตได้ ใหพ้ นกั งานเจา้ หนา้ ท่ี
ปิดประกาศแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงน้ันมาลงชื่อรับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดไว้ในที่เปิดเผย
ณ ส�ำ นักงานที่ดินจงั หวดั หรือส�ำ นกั งานทีด่ ินสาขา ส�ำ นกั งานเขตหรือที่ว่าการอ�ำ เภอหรือกิ่งอ�ำ เภอ ทีท่ �ำ การ
ก�ำ นนั ทีท่ �ำ การผู้ใหญ่บ้าน และบริเวณที่ดินของผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงแห่งละหนึง่ ฉบบั ในกรณีที่ดินอยู่
๑๑๔ ปี กรมท่ดี นิ ๑๙๓
ในเขตเทศบาลให้ปิด ณ สำ�นักงานเทศบาลอีกหนึ่งฉบับด้วย ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่มาติดต่อหรือ
คัดค้านประการใดภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือ
รบั รองการท�ำ ประโยชน์เท่าจำ�นวนเนื้อทีท่ ีไ่ ด้ท�ำ ประโยชน์แล้ว โดยไม่ต้องมีการรบั รองแนวเขต
ข้อ ๑๐ ในกรณีที่ที่ดินน้ันมีด้านหนึ่งด้านใดหรือหลายด้านจดที่ป่าหรือรกร้างว่างเปล่าและ
ระยะที่วัดได้เกินกว่าระยะที่ปรากฏในหลักฐานการแจ้งการครอบครองให้ถือระยะที่ปรากฏในหลักฐานการ
แจ้งการครอบครองเป็นหลกั ในการออกโฉนดทีด่ ินหรือหนงั สือรับรองการท�ำ ประโยชน์
ให้ไว้ ณ วนั ที่ ๔ ตลุ าคม พ.ศ. ๒๕๓๒
พลต�ำ รวจเอก ประมาณ อดิเรกสาร
รฐั มนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ประธานคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ
[รก.๒๕๓๒/๑๗๔/๗พ/๑๒ ตุลาคม ๒๕๓๒]
ชไมพร/แก้ไข
๒๙ พฤษภาคม ๒๕๔๕
ระเบียบ ค�ำ สง่ั
ระเบียบกรมที่ดิน ว่าด้วยการออกหนงั สือรับรองการทำ�ประโยชน์ (น.ส. ๓ ก.) เฉพาะราย
พ.ศ. ๒๕๑๗
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ (น.ส. ๓ ก.) เฉพาะราย
ฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๒๐
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการออกโฉนดที่ดิน กรณีที่มีทางสาธารณประโยชน์ ทางหลวงหรือ
คลองชลประทานตดั ผ่าน พ.ศ. ๒๕๒๒
ระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๒) ว่าด้วยเงื่อนไข
การออกโฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการจดแจ้งรายการภาระผกู พนั หรือรายการเปลีย่ นแปลงผู้มีสิทธิใน
ที่ดินในระหว่างดำ�เนินการออกโฉนดที่ดิน พ.ศ. ๒๕๓๒
ระเบียบกรมที่ดิน ว่าด้วยการเดินสำ�รวจออกโฉนดทีด่ ินและสอบเขตที่ดิน พ.ศ. ๒๕๔๓
ระเบียบสำ�นักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการแก้ไขปญั หาการบุกรกุ ที่ดินของรฐั พ.ศ. ๒๕๔๕
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการตรวจพิสจู น์ที่ดินที่ขอออกหนงั สือแสดงสิทธิในที่ดิน ตามแบบ
แจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑) พ.ศ. ๒๕๔๗
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการตรวจพิสจู น์ที่ดินที่ขอออกหนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ิน ตามแบบ
แจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑) ฉบบั ที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๘
ระเบียบกรมที่ดิน ว่าด้วยการตรวจสอบที่ดินเพื่อออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�
ประโยชน์ กรณีเป็นทีด่ ินที่มีอาณาเขตติดต่อคาบเกีย่ วหรืออยู่ในเขตทีด่ ินของรัฐด้วยวิธีอื่น พ.ศ. ๒๕๕๑
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการต่อเลขที่ดิน เลขหน้าสำ�รวจ เลขโฉนดที่ดิน การเขียนชื่อตำ�บล
อำ�เภอ และการประทับตรา พ.ศ. ๒๕๕๔
๑๙ ๔ ๑๑๔ ปี กรมทดี่ ิน
ระเบียบกรมทีด่ ิน ว่าด้วยการเขียนข้างเคียงและการรบั รองแนวเขตทีด่ ิน พ.ศ. ๒๕๕๔
คำ�ส่ังกรมทีด่ ิน ที่ ๑๓๐๔/๒๕๔๒ ลงวนั ที่ ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๔๒ เรือ่ ง การรบั รองแนวเขต
ที่ดินของทางราชการ
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/๔๔๓๗ ลงวันที่ ๒ มีนาคม ๒๕๒๒ เรื่อง หารือการออกโฉนด
ที่ดิน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๐๙/ว ๑๑๓๒ ลงวนั ที่ ๗ กันยายน ๒๕๒๒ เรื่อง การออกหนงั สือ
แสดงสิทธิในที่ดิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๐๙/๑๐๐๖๐ ลงวันที่ ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๒๒ เรื่อง หารือทาง
ปฏิบตั ิเกีย่ วกบั การออกโฉนดทีด่ ิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/ว ๑๐๗๒๕ ลงวนั ที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๒๒ เรือ่ ง การออกโฉนด
ที่ดินหรือหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์เฉพาะราย โดยมิได้แจ้งการครอบครอง
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๐๙/ว ๑๗๒๖๐ ลงวันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๒๒ เรื่อง โฉนดทีด่ ินเดิม
ถูกยกเลิก
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/ว ๐๔๖๘๙ ลงวันที่ ๓ มีนาคม ๒๕๒๓ เรือ่ ง การออกโฉนด
ทีด่ ินหรือ น.ส. ๓ ตาม ส.ค. ๑
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/๒๓๖ ลงวันที่ ๖ มกราคม ๒๕๒๔ เรือ่ ง การออก น.ส. ๓
หรือโฉนดทีด่ ินของวดั ร้าง (เวียนโดยหนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/๓/ว ๒๔๔๐๖ ลงวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน
๒๕๒๕)
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/๓/ว ๒๐๑๕๓ ลงวันที่ ๒๔ กันยายน ๒๕๒๔ เรื่อง การออก
โฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ในเขตปฏิรปู ที่ดิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๐๙/๒/ว ๒๕๕๐๗ ลงวันที่ ๒๒ ตลุ าคม ๒๕๒๕ เรื่อง การออก
หนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๐๙.๔/ว ๒๐๓๖๑ ลงวนั ที่ ๑๕ กนั ยายน ๒๕๒๖ เรือ่ ง การออก
โฉนดที่ดินทีง่ อกริมแม่น้ําเจ้าพระยา
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๒/ว ๑๑๐๓๕ ลงวนั ที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๒๗ เรือ่ ง ขอความ
ร่วมมือเกี่ยวกับการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินภายในเขตพื้นที่ประทานบัตรท�ำ เหมืองแร่
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๒/๓๐๗๓๔ ลงวนั ที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๒๘ เรื่อง การออกโฉนด
ที่ดินในเขตป่าไม้
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๒/ว ๓๐๙๙๕ ลงวันที่ ๓๐ ธนั วาคม ๒๕๒๘ เรื่อง การออก
โฉนดที่ดินหรือหนงั สือรบั รองการท�ำ ประโยชน์แปลงเดียวหรือหลายแปลงหรือเป็นบางส่วน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๒/ว ๓๗๑๕ ลงวนั ที่ ๑๘ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๓๐ เรือ่ ง ซ้อมความ
เข้าใจการสอบสวนก่อนออกโฉนดทีด่ ิน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๓/ว ๑๙๑๕๑ ลงวันที่ ๑๙ กนั ยายน ๒๕๓๓ เรือ่ ง การประทับ
ตราประจ�ำ ต่อ
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๕๑๐๑ ลงวนั ที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๓๔ เรื่อง การออกโฉนด
ที่ดินหรือหนงั สือรบั รองการทำ�ประโยชน์เฉพาะราย ตามมาตรา ๕๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๒๒๖๒๙ ลงวนั ที่ ๘ ตลุ าคม ๒๕๓๔ เรื่อง การหมายเหตุ
ใน ส.ค. ๑ เมือ่ ได้ออกหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์หรือโฉนดทีด่ ินไปแล้ว
๑๑๔ ปี กรมทดี่ ิน ๑๙๕
หนงั สือกรมทีด่ ิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๖๑๙/๓๐๑๕๗ ลงวนั ที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๓๕ เรื่อง
องค์การบริหารส่วนจังหวัดฉะเชิงเทราขอออกโฉนดที่ดิน
หนงั สือกรมที่ดิน ด่วนทีส่ ดุ ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๒๘๓๖ ลงวนั ที่ ๑๑ ธนั วาคม ๒๕๓๕ เรื่อง
การออกหนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ินเนื่องจาก ส.ค. ๑
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๓๙๕๐๒ ลงวนั ที่ ๑๑ ธนั วาคม ๒๕๓๕ เรื่อง การระบุ
ตวั อักษรกำ�กบั ตวั เลขจ�ำ นวนเนื้อที่ทีด่ ินในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๐๗๒๖๔ ลงวนั ที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๓๖ เรื่อง การระบุ
ตวั อักษรกำ�กบั ตัวเลขจำ�นวนเนื้อที่ทีด่ ินในหนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๑๗๖๗๒ ลงวนั ที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๓๖ เรื่อง การเขียนเลข
โฉนดที่ดิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๓๗๗๙๖ ลงวนั ที่ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๗ เรือ่ ง การออก
โฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ในเขตปฏิรูปทีด่ ิน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/๑๖๑๕๘ ลงวนั ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๓๘ เรื่อง การออกโฉนด
ทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์ในเขตปฏิรปู ทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๑๕๑๑๑ ลงวนั ที่ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๓๙ เรือ่ ง การรังวดั
เปลีย่ นโฉนดตราจอง หรือตราจองทีต่ ราว่า “ได้ทำ�ประโยชน์แล้ว” เปน็ โฉนดทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๖๑๙/ว ๑๙๔๘๒ ลงวนั ที่ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๓๙ เรื่อง การตรวจ
ราชการของ ฯพณฯ นายกรฐั มนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
หนังสือกรมที่ดิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๒๙๗๕ ลงวนั ที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๔๐ เรือ่ ง
การออกโฉนดที่ดินส�ำ หรบั ทีด่ ินที่ได้จ�ำ นองเปน็ ประกนั ไว้
หนงั สือกรมทีด่ ิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๘๓๓๓ ลงวันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๔๐ เรื่อง
การแก้ไขปญั หาการออกเอกสารสิทธิในเขตปฏิรปู ที่ดิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/๒๖๔๙๐ ลงวันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๔๐ เรื่อง หารือกรณีการ
ออกโฉนดทีด่ ินเฉพาะราย
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๔๕๗๓ ลงวันที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๐ เรือ่ ง การกรอก
ข้อความในโฉนดที่ดิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๗๐๐๔ ลงวนั ที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๐ เรือ่ ง การลง
ที่หมายในระวางแผนทีท่ บั เลขทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๙๘๑๔ ลงวนั ที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๔๐ เรือ่ ง การออก
หนงั สือแสดงสิทธิในที่ดินในเขตที่ดินของรัฐ
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๐๖๓๘๕ ลงวนั ที่ ๓ มีนาคม ๒๕๔๑ เรือ่ ง การออกโฉนด
ทีด่ ินหรือหนงั สือรับรองการท�ำ ประโยชน์กรณีได้เนื้อทีเ่ กินจากหลกั ฐานที่ดินเดิม
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๐๙๔๘๘ ลงวันที่ ๓๐ มีนาคม ๒๕๔๑ เรื่อง การออก
หนงั สือส�ำ คญั ตามประมวลกฎหมายทีด่ ินให้แก่ราษฎรทีม่ ีหลกั ฐาน ส.ค. ๑ ในเขตนิคมตนเอง
หนงั สือกรมทีด่ ิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๗๑๙/๑๓๙๑๒ ลงวันที่ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๔๑ เรื่อง
การพิจารณาแก้ไขปญั หาการออกเอกสารสิทธิในทีด่ ินในเขตปฏิรปู ทีด่ ิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๒๕๔๗๘ ลงวนั ที่ ๒๒ กนั ยายน ๒๕๔๑ เรือ่ ง การออก
โฉนดที่ดินโดยอาศยั หลักฐานหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์
๑๙ ๖ ๑๑๔ ปี กรมที่ดนิ
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๑๗๔๓ ลงวนั ที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๔๑ เรื่อง การออก
โฉนดที่ดินส�ำ หรับที่ดินที่ได้จำ�นองเป็นประกนั ไว้
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๓๔๗ ลงวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๔๑ เรื่อง การมอบ
อำ�นาจการดูแลรักษา คุ้มครองป้องกนั ทีส่ าธารณะของนายอำ�เภอ
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๐๒๕๑๔ ลงวันที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๔๒ เรือ่ ง การตรวจ
ราชการของ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรีและรฐั มนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
หนงั สือกรมทีด่ ิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๕๒๕ ลงวนั ที่ ๒๔ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๔๒ เรือ่ ง
ให้สอบผู้ปกครองท้องทีก่ ่อนออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๐๒๐๓๔ ลงวันที่ ๙ เมษายน ๒๕๔๒ เรื่อง การออกโฉนด
ทีด่ ินหรือหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์กรณีได้เนื้อทีเ่ กินจากหลักฐานที่ดินเดิม
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๗๙๓๑ ลงวนั ที่ ๗ มิถุนายน ๒๕๔๒ เรือ่ ง การกรอก
ข้อความในหนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ินและเอกสารที่เกีย่ วข้องกบั การจด ทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๘๔๔๖ ลงวนั ที่ ๑๐ มิถุนายน ๒๕๔๒ เรื่อง การออก
โฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์กรณีได้เนื้อที่เกินจากหลักฐานเดิม
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๒๑๕๔๐ ลงวันที่ ๓๐ มิถนุ ายน ๒๕๔๒ เรือ่ ง การออก
โฉนดที่ดินโดยอาศยั หลกั ฐานหนังสือรบั รองการทำ�ประโยชน์
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๔๑๖๖ ลงวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๔๒ เรื่อง แนวทางปฏิบัติ
เกี่ยวกบั เอกสารสิทธิทีอ่ อกในเขตป่าไม้
หนังสือกรมทีด่ ิน ด่วนที่สดุ ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๐๐๓๖๐ ลงวันที่ ๖ มกราคม ๒๕๔๓ เรื่อง
การหมายเหตุใน ส.ค. ๑ เมื่อได้ออกหนงั สือรับรองการทำ�ประโยชน์หรือโฉนดทีด่ ินไปแล้ว
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙.๑/ว ๑๕๕๔๐ ลงวันที่ ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๔๓ เรือ่ ง ปญั หา
โฉนดทีด่ ินค้างแจกเนือ่ งจากเจ้าของทีด่ ินตายและทายาทไม่ไปจดทะเบียน โอนมรดก
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๑๙.๓/ว ๒๔๘๓๔ ลงวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๔๓ เรื่อง การออก
หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินกรณีมีผู้คดั ค้าน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๒๙.๔/ว ๐๖๔๖๑ ลงวนั ที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๔๔ เรือ่ ง มติคณะ
รฐั มนตรี เมือ่ วนั ที่ ๒๒ สิงหาคม ๒๕๔๓ และวันที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๔๓ เรือ่ ง การแก้ไขปัญหาการจัดการ
พื้นที่ป่าชายเลน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๗๒๙.๔/ว ๑๒๙๗๓ ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๔๔ เรื่อง ปัญหา
การออกเอกสารสิทธิในทีด่ ินในเขตปฏิรปู ทีด่ ิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๒๙.๔/ว ๑๗๐๘๐ ลงวนั ที่ ๑๗ กรกฎาคม ๒๕๔๔ เรื่อง การออก
โฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรับรองการท�ำ ประโยชน์แปลงเดียวหรือหลายแปลงหรือ เปน็ บางส่วน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๒๙.๔/๓๓๙๔๔ ลงวันที่ ๒๗ ธนั วาคม ๒๕๔๔ เรือ่ ง การระวงั ชี้
แนวเขตและรับรองแนวเขตทีเ่ ขาหรือภเู ขา
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๓๓๙๔๕ ลงวนั ที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๔๕ เรือ่ ง หารือ
กรณีวัดไตรรตั นารามขอรงั วดั ออกโฉนดทีด่ ินเฉพาะรายโดยมิได้แจ้งการครอบ ครอง
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๓๕๗๒๘ ลงวันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๔๕ เรื่อง แนวทาง
ปฏิบตั ิกรณีผู้โต้แย้งคดั ค้านการออกหนงั สือแสดงสิทธิในที่ดินตามมาตรา ๖๐ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๐๐๗ ลว. ๑๕ มกราคม ๒๕๔๖ เรือ่ ง การระวงั ชี้และ
รับรองแนวเขตทีด่ ินสาธารณะในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
๑๑๔ ปี กรมทีด่ นิ ๑๙๗
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๓/ว ๔๓๘๘ ลงวนั ที่ ๑๔ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๔๖ เรือ่ ง กำ�ชับ
เจ้าหน้าทีใ่ ห้ถือปฏิบตั ิในการด�ำ เนินการเกี่ยวกับหลกั ฐานทีด่ ินโดยเคร่งครัด
หนงั สือกรมที่ดิน ด่วนที่สุด ที่ มท ๐๕๑๖.๓/ว ๓๑๓๒๘ ลงวันที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๖
เรื่อง หารือแนวทางปฏิบัติกรณีไฟไหม้ส�ำ นกั งานที่ดิน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๘๕๙๑ ลงวันที่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๔๗ เรือ่ ง การฟ้องศาล
ตามมาตรา ๖๐ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๕๗๐๗ ลงวันที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๔๗ เรื่อง การขอออก
หนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ินตามแบบแจ้งการครอบครองทีด่ ิน (ส.ค. ๑)
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๙๔๗๓ ลงวนั ที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๔๗ เรื่อง การออก
หนงั สือแสดงสิทธิในทีด่ ินในเขตที่ดินของรฐั
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๙๙๖๖ ลงวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๔๗ เรื่อง การขอออก
หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินตามแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑)
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๒๗๓๑๘ ลงวนั ที่ ๑๔ กนั ยายน ๒๕๔๗ เรื่อง การลง
ที่หมายในระวางแผนทีท่ ับเลขที่ดิน
หนงั สือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๑๑๘๗ ลงวันที่ ๘ เมษายน ๒๕๔๘ เรื่อง การขอออก
หนงั สือแสดงสิทธิในที่ดินตามแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑)
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๑๖๓๐ ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๔๘ เรื่อง การปฏิบัติ
ราชการเกีย่ วกบั การออกหนังสือแสดงสิทธิในทีด่ ิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๒๐๕๕๒ ลงวนั ที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๔๘ เรื่อง แนวทาง
ปฏิบัติตามพระราชบญั ญัติวิธีปฏิบตั ิราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙
หนังสือกรมทีด่ ิน ด่วนทีส่ ดุ ที่ มท ๐๕๑๖.๔/ว ๓๔๒๕๓ ลงวนั ที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๔๘ เรื่อง
การด�ำ เนินการตามประมวลกฎหมายทีด่ ิน
หนังสือกรมที่ดิน ด่วนที่สุด ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๓๙๙๖ ลงวนั ที่ ๑๒ กุมภาพนั ธ์ ๒๕๕๑ เรือ่ ง
การดำ�เนินการตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบบั ที่ ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๑ ประมวล
กฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๑๑) (ปรับปรุงหลักเกณฑ์และวิธีการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�
ประโยชน์
หนังสือกรมที่ดิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๒๖๗๑๑ ลงวนั ที่ ๓๐ กนั ยายน ๒๕๕๑ เรือ่ ง
การระวงั ชี้และลงชื่อรบั รองแนวเขตทีส่ าธารณประโยชน
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๓๒๑๙๑ ลงวนั ที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ เรือ่ ง
การระวังชี้แนวเขตและการลงชื่อรับรองแนวเขตที่ดินและการตรวจสอบข้อมูลที่ราชพัสดุ
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๒๙๔๕ ลงวนั ที่ ๘ กนั ยายน ๒๕๕๒ เรื่อง คณะกรรมการ
ป้องกันและหยดุ ย้ังการบุกรกุ ที่ดินในเขตป่าชายเลน
หนังสือกรมทีด่ ิน ด่วนที่สดุ ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๒๘๗๔๙ ลงวนั ที่ ๑ ตลุ าคม ๒๕๕๒ เรื่อง
การรบั ค�ำ ขอออกโฉนดที่ดินตามหลักฐาน ส.ค. ๑
หนังสือกรมที่ดิน ที่ มท ๐๕๑๖.๒/ว ๓๔๔๒๐ ลงวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๒ เรือ่ ง หารือ
การระวงั ชี้แนวเขตทีด่ ินและค่าป่วยการของผู้ปกครองท้องที่
หนังสือกรมที่ดิน ด่วนมาก ที่ มท ๐๕๑๖.๔/ว ๓๔๕๙๘ ลงวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๒
เรื่อง การดำ�เนินการเกีย่ วกับเขตป่าไม้ตามประมวลกฎหมายทีด่ ิน
๑๙ ๘ ๑๑๔ ปี กรมท่ดี ิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๑.๔/ว ๓๕๑๓๔ ลงวนั ที่ ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๒ เรื่อง
มอบหมายให้ทบวงการเมืองอื่นมีอำ�นาจหน้าที่ดูแลรักษาและดำ�เนินการคุ้มครองป้องกันที่ดินอันเป็น
สาธารณสมบัติของแผ่นดินหรือทรพั ย์สินของแผ่นดินที่ไม่มีกฎหมายก�ำ หนดไว้เป็นอย่างอืน่
หนังสือด่วนทีส่ ุด ที่ มท ๐๕๑๖.๒(๑)/ว ๓๔๓๘๐ ลงวนั ที่ ๒๙ ตุลาคม ๒๕๕๓ เรือ่ ง
การดำ�เนินการตามมาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๑๑)
พ.ศ. ๒๕๕๑
หนงั สือด่วนที่สดุ ที่ มท ๐๕๑๖.๒(๑)/ว ๑๔๗๘๙ ลงวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๕๓ เรื่อง
แนวทางปฏิบัติเพื่อดำ�เนินการตามมาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน
(ฉบับที่ ๑๑) พ.ศ.๒๕๕๑ ภายหลงั วนั ที่ ๘ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๕๓ (แก้ไขเพิ่มเติม)
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๕/ว ๒๒๓๘๘ ลงวนั ที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๕๔ เรือ่ ง การรับรอง
แนวเขตทีด่ ิน
หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๕/ว ๓๖๗๗๒ ลงวันที่ ๒๘ ธนั วาคม ๒๕๕๕ เรื่อง การออก
โฉนดทีด่ ินหรือหนังสือรบั รองการท�ำ ประโยชน์เป็นการเฉพาะราย กรณีได้เนื้อทีเ่ กินจากหลกั ฐานทีด่ ินเดิม
หนงั สือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๕๑๖.๕/ว ๓๖๗๗๖ ลงวนั ที่ ๒๘ ธนั วาคม ๒๕๕๕ เรือ่ ง การเดิน
ส�ำ รวจออกโฉนดทีด่ ิน กรณีได้เนื้อทีเ่ กินจากหลักฐานที่ดินเดิม
lmlmlml
๑๑๔ ปี กรมท่ดี นิ ๑๙๙
บทที่ ๙
แนวทางการวินิจฉัยของกรมที่ดิน*
l การออกหนงั สือแสดงสิทธิในที่ดิน
การสอบสวนก่อนออกโฉนดที่ดิน หนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๒/ว ๓๗๑๕ ลงวนั ที่
๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๐ เรื่อง ซ้อมความเขา้ ใจการสอบสวนก่อนออกโฉนดที่ดิน
กรมที่ดินซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการสอบสวนก่อนการออกโฉนดที่ดินเพื่อมิให้เป็นการเพิ่ม
ภาระแก่อ�ำ เภอ โดยให้ถือปฏิบตั ิดังนี้
๑. การสอบสวนผปู้ กครองทอ้ งทใ่ี หป้ ฏบิ ตั ติ ามหนงั สอื กระทรวงมหาดไทย ท่ี ๗๗๔๘/๒๔๙๗
ล.ว. ๓ เม.ย. ๙๗ (ปจั จุบนั ยกเลิกโดย หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนที่สุด ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๑๐ ล.ว.
๓ เม.ย. ๔๐ แล้ว) และหนังสือกรมที่ดินตอบข้อหารือจงั หวดั สระบรุ ี ที่ ๙๙๖๑/๒๕๐๕ ล.ว. ๑๘ ธ.ค. ๒๕๐๕
เวียนโดยหนงั สือกรมทีด่ ินที่ ๑๐๐๓๗/๒๕๐๕ ล.ว. ๒๑ ธ.ค. ๐๕
๒. ให้ช่างรังวัดด�ำ เนินการสอบสวนเจ้าของทีด่ ิน เจ้าของทีด่ ินข้างเคียง ผู้ปกครองท้องที่และ
พยานบคุ คลอืน่ ๆ (ถ้ามี) ที่ไปร่วมระวังชี้แนวเขตที่ดินในรงั วดั เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงในประเดน็ ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
กบั การออกโฉนดทด่ี นิ โดยละเอยี ดและครบถว้ นดว้ ย ทง้ั นเ้ี พอ่ื จะไดไ้ มต่ อ้ งท�ำ การสอบสวนเพม่ิ เตมิ ภายหลงั อกี
๓. เมือ่ ผลการรังวัดออกโฉนดที่ดินได้รูปแผนที่ เนื้อที่ ระยะหรืออาณาเขตข้างเคียงแตกต่าง
เปลี่ยนแปลงไปจากหลกั ฐานเดิม ถ้าจงั หวดั มีข้อสงสยั ที่จะต้องสอบสวนเพิม่ เติม ให้สอบสวนและพิจารณา
ดำ�เนินการไปเองโดยไม่ต้องส่งให้อำ�เภอทำ�การตรวจสอบหรือสอบสวนเพิ่มเติมเว้นแต่กรณีจะเป็นเรื่องหรือ
ประเด็นทีอ่ ยู่ในอ�ำ นาจหน้าทีข่ องอ�ำ เภอโดยตรง
หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๑๑๐ ลงวันที่ ๓ เมษายน ๒๕๔๐
เรือ่ ง ใหส้ อบผู้ปกครองท้องทีก่ ่อนออกโฉนดทีด่ ิน
กระทรวงมหาดไทยไดพ้ จิ ารณาแลว้ เหน็ วา่ การปฏบิ ตั ขิ องเจา้ หนา้ ทใ่ี นเรอ่ื งการสอบผปู้ กครอง
ท้องทีก่ ่อนออกโฉนดทีด่ ิน ตามนัยหนงั สือกระทรวงมหาดไทย ที่ ๗๗๔๘/๒๔๙๗ ลงวันที่ ๓ เมษายน
๒๔๙๗ มีขั้นตอนทีต่ ้องใช้เวลามากไม่ทนั เหตุการณ์ และไม่สอดคล้องกบั นโยบายการเร่งรดั ปฏิบัติราชการ
เพือ่ ประชาชน จึงให้ยกเลิกหนงั สือกระทรวงมหาดไทยดังกล่าว และส่ังการให้เจ้าหน้าทีถ่ ือปฏิบตั ิดงั นี้
๑. การออกหนังสือสำ�คัญแสดงกรรมสิทธิ์ ให้เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัด เจ้าพนักงานที่ดิน
จังหวดั สาขา มีหนังสือแจ้งนายอำ�เภอหรือปลัดอ�ำ เภอผู้เปน็ หัวหน้าประจำ�กิง่ อำ�เภอท้องที่ ไปร่วมเป็นพยาน
และตรวจสอบวา่ ทด่ี นิ ดงั กลา่ วเปน็ ทส่ี งวนหวงหา้ มหรอื ทส่ี าธารณประโยชนอ์ ยา่ งใดหรอื ไม่ รวมทง้ั ตรวจสอบ
การครอบครองและทำ�ประโยชน์ว่าผู้ขอได้ครอบครองท�ำ ประโยชน์ในทีด่ ินจริงหรือไม่ อย่างไร กรณีทีท่ ีด่ ิน
ดังกล่าวมีแนวเขตติดต่อกับที่สงวนหวงห้ามหรือที่สาธารณประโยชน์ ซึ่งนายอำ�เภอท้องที่เป็นผู้ดูแลรักษา
ถา้ ไดอ้ อกไปตรวจสอบในวนั ท�ำ การรงั วดั กไ็ ดต้ รวจชแ้ี ละรบั รองแนวเขตทส่ี งวนหวงหา้ มหรอื ทส่ี าธารณประโยชน์
น้ันด้วย
สำ�หรับที่สงวนหวงห้ามหรือที่สาธารณประโยชน์ในเขตเทศบาล ไม่ต้องมีหนังสือแจ้งให้
เทศบาลไปร่วมตรวจสอบแต่อย่างใด เนื่องจาก พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. ๒๔๙๖ มาตรา ๕๐(๒) มาตรา ๕๓
กำ�หนดให้เทศบาลมีหน้าที่จัดให้มีและบำ�รุงรักษาทางบกและทางนํ้า หาได้บัญญัติให้เทศบาลมีหน้าที่ต้อง
ระวงั แนวเขตและลงชื่อรับรองแนวเขตตามมาตรา ๗๐ แห่งประมวลกฎหมายที่ดินแต่อย่างใด
๒. สำ�หรับทีด่ ินในเขต กทม. ให้มีหนงั สือแจ้งผู้อำ�นวยการเขตท้องทีไ่ ปร่วมตรวจสอบโดยนัย
เดียวกนั
–*– ก–ล––ุ่ม–พ––ัฒ–น––า–ม–า–ต––ร–ฐ–า–น–ก–า–ร––อ–อ–ก–ห––น–ัง–ส–ือ––แ–ส–ดงสิทธิในที่ดิน สำ�นักมาตรฐานการออกหนังสือสำ�คัญ
๒๐ ๐ ๑๑๔ ปี กรมทด่ี นิ
หนงั สือกรมทีด่ ิน ด่วนทีส่ ดุ ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๓๑๐๘๗ ลงวนั ที่ ๗ ตลุ าคม ๒๕๔๐ เรือ่ ง
ให้สอบผูป้ กครองทอ้ งทีก่ อ่ นออกโฉนดที่ดิน (เวียนตามหนังสือกรมทีด่ ิน ที่ มท ๐๗๑๙/๓๕๖๘๔
ลงวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน ๒๕๔๐)
๑. เรือ่ งการมอบหมายให้ไปเป็นพยานร่วมตรวจสอบทีด่ ิน ระวังแนวเขตและรบั รองเขตที่ดิน
สาธารณประโยชน์แทนนายอำ�เภอ กรมที่ดินได้เคยมีหนังสือ ที่ มท ๐๗๑๒/๒๗๐๓๕ ลงวันที่ ๒๘
พฤศจิกายน ๒๕๒๙ ตอบข้อหารือจังหวัดแพร่ ซึ่งได้เวียนให้ทราบและถือปฏิบัติแล้ว ตามหนงั สือกรมที่ดิน
ที่ มท ๐๗๑๒/ว ๒๗๙๖๓ ลงวันที่ ๑๖ ธันวาคม ๒๕๒๙
๒. การระวงั ชแ้ี นวเขตและรบั รองแนวเขตทางหลวงเทศบาล ใหถ้ อื ปฏบิ ตั ติ ามระเบยี บกรมทด่ี นิ
ว่าด้วยการเขียนข้างเคียงและรบั รองแนวเขตที่ดิน พ.ศ. ๒๕๓๐ ข้อ ๒๗ ส่วนทางสาธารณประโยชน์และ
ทางน้ําทีอ่ ยู่ในเขตเทศบาลนั้น ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการดูแลรกั ษาที่ดินอันเปน็ สาธารณ-
สมบัติของแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๑๕ ข้อ ๔ (๑) และข้อ ๕ (๑) เปน็ อำ�นาจหน้าที่ของนายอำ�เภอเป็นผู้ดแู ลรกั ษา
ดงั น้ัน นายอ�ำ เภอท้องทีจ่ ึงควรเปน็ ผู้ระวังชี้และรับรองแนวเขตที่ดินด้วย
หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนมาก ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๕๒๕ ลงวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์
๒๕๔๒ เรือ่ ง ให้สอบสวนผปู้ กครองทอ้ งที่กอ่ นออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน (ยกเลิก หนงั สือกระทรวง
มหาดไทย ด่วนที่สดุ ที่ มท ๐๗๑๙/ว ๑๑๑๐ ลงวันที่ ๓ เมษายน ๒๕๔๐)
อำ�นาจหน้าที่ดูแลรักษาที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทพลเมืองใช้ประโยชน์ร่วมกัน
(ทีส่ าธารณประโยชน์) ทีต่ ั้งอยู่ในเขตเทศบาล มิใช่อ�ำ นาจหน้าทีข่ องเทศบาล และคำ�สง่ั กระทรวงมหาดไทย
ที่ ๘๙๐/๒๔๙๘ ลงวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๔๙๘ ซึ่งปจั จบุ ันถูกยกเลิกและให้ใช้ค�ำ สง่ั กระทรวงมหาดไทย
ที่ ๖๓๙/๒๕๔๐ ลงวันที่ ๙ ธนั วาคม ๒๕๔๐ แทนเปน็ คำ�ส่งั กระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้เทศบาลดแู ล
รกั ษาเฉพาะที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทที่รกร้างว่างเปล่าและที่ดินซึ่งมีผู้เวนคืน หรือทอดทิ้ง หรือ
กลบั มาเป็นของแผ่นดินโดยประการอืน่ ตามประมวลกฎหมายที่ดินในเขตเทศบาลเท่านั้น ดงั น้ัน การตรวจชี้
และรับรองแนวเขตที่สาธารณประโยชน์ทั้งในและนอกเขตเทศบาล ผู้มีอำ�นาจหน้าที่คือ นายอำ�เภอท้องที่
ซง่ึ เปน็ ผดู้ แู ลรกั ษาตามพระราชบญั ญตั ลิ กั ษณะปกครองทอ้ งท่ี พ.ศ. ๒๔๕๗ และระเบยี บกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการดูแลรกั ษาทีด่ ินอันเป็นสาธารณสมบตั ิของแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๑๕ จึงให้เจ้าหน้าทีถ่ ือปฏิบัติ ดงั นี้
๑. การออกโฉนดทีด่ ินให้เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัด หรือเจ้าพนกั งานที่ดินจังหวัดสาขาแล้วแต่
กรณีมีหนังสือแจ้งให้นายอำ�เภอท้องที่หรือปลัดอำ�เภอผู้เป็นหัวหน้าประจำ�กิ่งอำ�เภอท้องที่ออกไปร่วมเป็น
พยานและตรวจสอบที่ดินที่ขอออกโฉนดที่ดินว่าเป็นที่สงวนหวงห้ามหรือที่สาธารณประโยชน์แต่อย่างใด
หรือไม่ รวมทั้งตรวจสอบการครอบครองและทำ�ประโยชน์ในที่ดินของผู้ขอว่าได้ครอบครองทำ�ประโยชน์
ในทด่ี นิ จรงิ หรอื ไม่ อยา่ งไร เวน้ แตก่ ารออกโฉนดทด่ี นิ ตามหลกั ฐาน น.ส. ๓ ก. ไมต่ อ้ งแจง้ ใหน้ ายอ�ำ เภอทอ้ งท่ี
หรือปลดั อ�ำ เภอผู้เป็นหวั หน้าประจำ�กิง่ อ�ำ เภอท้องที่ออกไปร่วมเป็นพยานและตรวจสอบที่ดินแต่อย่างใด
๒. การออกหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์ตามแบบ น.ส. ๓ ก. หรือ น.ส. ๓ ข.
ซึ่งเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดหรือเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดสาขาเป็นผู้ออก ให้แจ้งนายอำ�เภอท้องที่หรือ
ปลัดอำ�เภอผู้เป็นหัวหน้าประจำ�กิ่งอำ�เภอท้องที่ออกไปร่วมเป็นพยานและตรวจสอบที่ดินตามนัยที่กล่าวแล้ว
ในข้อ ๑ ด้วย
ในกรณีที่ดินที่ขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำ�ประโยชน์มีแนวเขตติดต่อกับ
ที่สาธารณประโยชน์ซึ่งนายอำ�เภอท้องที่เป็นผู้ดูแลรักษา ถ้าได้ออกไปตรวจสอบในวันทำ�การรังวัดก็ให้
ตรวจชี้และรับรองแนวเขตทีส่ าธารณประโยชน์นั้นด้วย
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
สำนักมาตรฐานการออกหนังสือสำคัญ
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search